สัปดาห์ที่ 11 การพัฒนาอย่างยั่งยืนของสังคมไทย

บทเรียนโมดูล วิชาหน้าที่พลเมืองและศีลธรรม เรื่อง การพัฒนาอย่างยั่งยืนของสังคมไทย จัดทำโดย นายสุทธิรักษ์ เชื้อดี แผนกวิชาสามัญ วิทยาลัยเทคโนโลยีสยาม(สยามเทค) สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ

คำนำ หลักการและเหตุผล การสร้างบทเรียนโมดูล นี้ ประกอบด้วยเนื้อหา 3 ตอน ได้แก่ ความพอเพียงของ ทรัพยากร การมุ่งประโยชน์ส่วนรวม และการพัฒนา คุณภาพคน มุ่งให้ผู้เรียนได้เรียนรู้ถึงการนำวัฒนธรรม มาพัฒนาสังคมไทยและเพื่อการอยู่ร่วมกันอย่าง สันติสุข โดยการผ่านการเรียนรู้ ต้องศึกษาเอกสาร ประกอบการเรียนรู้ ทำแบบทดสอบระหว่างการเรียนรู้ เรียน และแบบทดสอบหลังเรียนได้ถูกต้องตามลิงก์/ แอปพลิเคชันในแต่ละบทเรียน โดยการ สแกนคิวอาร์ โค้ด/เข้าไปที่แอปฯ เพื่อตอบปัญหา และได้คะแนนไม่ น้อยกว่าร้อยละ 60 ของแบบทดสอบระหว่างเรียน และแบบทดสอบหลังเรียน กรณีที่ได้ไม่ถึงเกณฑ์ให้ นักศึกษากลับเข้าไปตอบคำถามซ้ำได้จนกว่าจะผ่าน เกณฑ์ ผู้เรียน จำเป็นต้องมีพื้นฐานความรู้เรื่องหลัก ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง มาบ้าง

สารบัญ คำนำ 1 สารบัญ 2 คำชี้แจง 3 จุดประสงค์การเรียนรู้ 4 แบบทดสอบก่อนเรียน 5 การพัฒนาอย่างยั่งยืนของสังคมไทย 9 ความพอเพียงของทรัพยากร 12 การมุ่งประโยชน์ส่วนรวม 20 การพัฒนาคุณภาพคน 21 แบบทดสอบระหว่างเรียน แบบทดสอบหลังเรียน

คำชี้แจง การใช้บทเรียนโมดูล เรื่อง การพัฒนาอย่างยั่งยืน ของสังคมไทย 1. อ่านคำชี้แจงและคำแนะนำสำหรับนักศึกษาให้ เข้าใจก่อนลงมือศึกษาชุดกิจกรรม 2. นักศึกษารับlink กิจกรรมทาง Line หรือ google classroom 3. ทําแบบทดสอบก่อนเรียนด้วยการสแกนคิวอาร์ โค้ด พิมพ์ชื่อ เลขที่ แล้วตอบคำถาม 4. ศึกษาเนื้อหาในชุดกิจกรรม ตามขั้นตอนที่ระบุไว้ ในคำชี้แจงทุกข้อในกิจกรรมท้ายบทเรียน 5. ทำแบบทดสอบระหว่างเรียนผ่านเกณฑ์ร้อยละ 60 6. ทําแบบทดสอบหลังเรียน ด้วยการเข้าไปที่ แอป พลิเคชัน edpuzzle ดูความก้าวหน้าในการเรียนของ นักศึกษา หลังจากศึกษาบทเรียนและทํากิจกรรมท้าย บทเรียนเรียบร้อยแล้ว ผ่านเกณฑ์ร้อยละ 60 7. ในการทำกิจกรรมทุกชุดกิจกรรม ขอให้นักศึกษา ทําด้วยความตั้งใจ ให้ความร่วมมือ มีความซื่อสัตย์และ รับผิดชอบต่อตนเองให้มากที่สุด หากนักศึกษาไม่เข้าใจบทเรียนเนื้อหาตอนใด ให้ ถามครูผู้สอนเพื่ออธิบายเพิ่มเติม และสามารถเข้าไปที่ google classroom เพื่อศึกษานอกเวลาได้

จุดประสงค์การเรียนรู้ วิเคราะห์การพัฒนาอย่างยั่งยืน ของสังคมไทยได้

แบบทดสอบก่อนเรียน

3. การพัฒนาอย่างยั่งยืนของสังคมไทย การใช้ชีวิตตามหลักพอเพียง หรือชีวิตพอเพียงนั้น หากมีความ เข้าใจองค์ประกอบพื้นฐานของหลัก ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง อย่างถูกต้องและชัดเจนจนสามา รถนําไปปรับใช้ได้ในทุกสถานการณ์ จะทำให้เกิดประโยชน์ และสร้าง สันติสุข เป็นการพัฒนาอย่างยิ่งใน ทุกองค์ประกอบของความเป็น สังคม ประเทศชาติ

3.1 ความพอเพียงของทรัพยากรด้านต่าง ๆ ในการพัฒนาสู่ความยั่งยืน พลเมืองที่ดีเป็นทุนสำหรับการพัฒนาอย่าง ยั่งยืนของสังคม ประเทศชาติ การพัฒนาทรัพยากร มนุษย์เพื่อการพัฒนาชาตินั้นต้องพิจารณาถึงองค์ ประกอบอื่น ๆ ด้วย ในขณะที่หลักเศรษฐศาสตร์ หรือทฤษฎี การพัฒนาทั่วไปให้ความสำคัญกับทุน (Capital) ทรัพยากรมนุษย์ (Labour) และ เทคโนโลยี (Technology) เป็นปัจจัยสำคัญในการ ผลิตและบริการเพื่อให้เกิดการพัฒนาทางเศรษฐกิจ และในช่วง พ.ศ. 2520 เป็นต้นมา นักพัฒนาและ นักวิชาการได้ผนวกทรัพยากรธรรมชาติ (Natural Resources) ให้มีความสำคัญในการพัฒนาที่ ยั่งยืนในโลก ขณะที่โลกมีการพัฒนาย่อมมีผลกระ ทบจากการพัฒนาด้วยโดยเฉพาะถือว่า “คนเป็น ศูนย์กลางของ การพัฒนา” คือ เป็นทั้งผู้กระทำและ ได้รับผลของการกระทำจากการมีปฏิสัมพันธ์กับ องค์ประกอบที่เกี่ยวข้อง กับการเกิด การพัฒนา อย่างยั่งยืน บุคคลควรศึกษาถึงองค์ประกอบ 4 ด้านควบคู่ไปด้วย พิจารณาได้ดังนี้

1) วัตถุ หมายถึง วัตถุต่าง ๆ ด้าน กายภาพที่มนุษย์สร้างหรือประดิษฐ์ขึ้น ในการ ประกอบกิจกรรม ทางเศรษฐกิจ ต้องสร้าง สมดุลด้านวัตถุ เพื่อผลแห่งการพัฒนาอย่าง ยั่งยืน 2) สิ่งแวดล้อม หมายถึง ทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อมของชุมชน สังคม ประเทศชาติและโลก ได้แก่ ความอุดม สมบูรณ์ของทรัพยากรดิน น้ำ อากาศ ป่าไม้ แร่ธาตุและพลังงาน รวมถึงความหลากหลาย ทางชีวภาพซึ่งมีความสำคัญต่อการดำรงชีวิต ของมนุษย์ การใช้ประโยชน์จากสิ่งแวดล้อม ต้องใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เป็นแนวปฏิบัติเพื่อสมดุลสิ่งแวดล้อมที่จะ พัฒนาอย่างยั่งยืนต่อไปในอนาคต บุคคล จำเป็น ต้องคําเนินกิจกรรมต่าง ๆ โดยไม่ ทำลายสิ่งแวดล้อม

3) สังคม หมายถึง สภาพการอยู่ ร่วมกันของคนในสังคม เช่น การไว้เนื้อเชื่อ ใจกัน การช่วยเหลือ แบ่งปัน เอื้อเฟื้ อเผื่อแผ่ การมีวินัย เคารพกฎเกณฑ์ ระเบียบกติกา การอยู่ร่วมกันในสังคมอย่างเคร่งครัด การ มีกฎหมายและระบบกระบวนการยุติธรรมที่ เชื่อถือได้ว่าเป็นธรรมและมีประสิทธิภาพ การมีความผูกพัน รักใคร่สามัคคีปรองดอง ของหมู่คณะในสังคม การมีสถาบันสังคมที่ เข้มแข็งตั้งแต่ระดับครอบครัว ชุมชน ไป จนถึงประเทศชาติ จะมีส่วนร่วมขับเคลื่อนให้ สังคมเกิดการพัฒนาอย่างยั่งยืน

4) วัฒนธรรม หมายถึง วิถี การดำเนินชีวิตในสังคม การประกอบ อาชีพของบุคคล แสดงให้เห็นถึง เอกลักษณ์ความเป็นชาติ การพัฒนา อย่างยั่งยืน บุคคลต้องคำนึงถึง วัฒนธรรมในถิ่นที่อยู่อาศัยนั้นเป็นหลัก เพื่อการสร้างสมดุลในชีวิต เพราะสิ่งที่ บรรพบุรุษได้สร้างสรรค์จนเป็นวิถีชีวิต ที่ดำเนินสืบต่อกันมานั้น ย่อมเป็น กระบวนการที่พัฒนาสังคมให้ยั่งยืน

3.2 การมุ่งประโยชน์ส่วนรวมเพื่อ ความยั่งยืนของสังคมไทย หลักธรรมของพระพุทธศาสนา กล่าวว่า “ผู้มีปัญญาย่อมสำรวมกาย วาจา ใจ” ผู้สำรวมได้ย่อม ไม่ประมาท พิจารณา เฉพาะสิ่งที่ดีงามเป็นประโยชน์ หลักปรัชญา ของเศรษฐกิจพอเพียงในด้านเงื่ อนไข คุณธรรม สอนให้ซื่อสัตย์สุจริต สามัคคี แบ่งปัน คนที่ปฏิบัติได้จะคิดถึงการบําเพ็ญ ประโยชน์ต่อผู้อื่นและส่วนรวม ถ้าทุกคน ตระหนักในการบําเพ็ญตนให้เป็นประโยชน์ ย่อมทำให้สังคมไทยยั่งยืน วิธีการมุ่ง ประโยชน์เพื่อส่วนรวม ตามหลักปรัชญา ของเศรษฐกิจพอเพียง พิจารณาได้ดังนี้

1) การสร้างความอดทนอดกลั้นให้ มีในตน การมุ่งมั่นให้เป็นผู้มีใจเข้มแข็ง อดทนอดกลั้นย่อมมีผลให้ ประสบความ สำเร็จในการงานอาชีพและปราศจากทุกข์ภัย ในชีวิต 2) การสร้างความขยัน ซื่อสัตย์ สุจริตให้มีในตน บุคคลผู้ประสบความสำเร็จ ในชีวิตมักเป็นผู้มี ความขยันหมั่นเพียร ชื่อ สัตย์สุจริต 3) การสร้างเสริมสติปัญญา รู้คิด รู้พิจารณาให้มีในตน บุคคลใดเป็นผู้ใช้สติ ปัญญาพิจารณาตน ไม่ประมาท ย่อมมุ่ง ประโยชน์ตนและส่วนรวม

4) การสร้างความสามัคคี มี เมตตากรุณา รู้จักเอื้อเฟื้ อและแบ่งปัน การสร้างความสามัคคีเกิดจากจิตที่ เมตตากรุณาย่อมนําพาให้สังคมมั่นคง ยั่งยืน ฉะนั้น การประพฤติตนตาม เงื่ อนไขคุณธรรมของหลักปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียงย่อมทำให้ บุคคล เป็นคนดี มีจิตใจเอื้อเฟื้ อ ส่งผลให้ สังคมโดยรวมพัฒนาอย่างยั่งยืนถ้า จิตคิดดีจะทำ

3.3 การพัฒนาคุณภาพคนให้มี ความรู้คู่คุณธรรมคือหัวใจของความ พอเพียง การพัฒนาคนต้องใช้คุณธรรม เป็นหลักปฏิบัติเนื่องจากจิตเป็นนาย กายเป็นบ่าว ในสิ่งที่ถูกต้องอย่างเป็น เหตุเป็นผล เพื่อการอยู่ร่วมกันอย่าง สันติสุข การคิดต้องใช้ปัญญากำกับ การคิดให้เกิด ความรอบรู้ รอบคอบ เป็นประเด็นใหม่ของการพัฒนา คุณภาพคน

หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอ เพียงได้นำมาใช้ในการรายงานการ พัฒนาคนของรัฐบาลไทยต่อองค์การ สหประชาชาติว่า “รัฐบาลมุ่งเน้นการใช้ หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อการพัฒนาทรัพยากรบุคคล ใน ประเทศไทย เพราะเศรษฐกิจพอเพียง ให้ความสำคัญต่อการพัฒนาพื้นฐาน จิตใจและจิตวิญญาณมากกว่า การ พัฒนาวัตถุ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เศรษฐกิจพอเพียงถือว่าการพัฒนาจิต ต้องเป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนา ทุก ชนิดโดยไม่อาจแยกออกจากกันได้” ดังนั้น หัวใจของความพอเพียงคือการ พัฒนาคุณภาพคนให้มีความรู้ควบคู่ คุณธรรม

การดำเนินชีวิตตามหลักปรัชญา ของเศรษฐกิจพอเพียงจำเป็นต้องเริ่ม จากการพัฒนาคนให้มีคุณภาพเพื่อให้ พึ่งตนเองได้ ใช้ชีวิตพอประมาณ มี เหตุผล มีการเตรียมพร้อมที่ดีเพื่อ รองรับการเปลี่ยนแปลงในชีวิต สังคม ด้วยความไม่ประมาท ทั้งนี้ ต้องมี คุณธรรมเป็นพื้นฐานสำคัญในการดำรง ชีวิต การดำเนินงานกิจกรรม อาชีพ แต่ เนื่องจากมาตรฐานคุณธรรมของบุคคล ต่างกันสังคมจึงต้องกำหนดกฎระเบียบ มีการบังคับใช้กฎหมาย เพื่อให้บุคคล “กระทำชอบ” ตามมรรคมีองค์ 8 ประกอบสัมมาชีพด้วยความเพียร สติ ปัญญา ตามภูมิสังคมของตนเพื่อสมดุล ชีวิตด้วยการปฏิบัติดังนี้

1) รักษาทรัพย์ ใช้ทรัพย์อย่าง พอเพียง รวมถึงดูแล มีส่วนร่วมรักษา สาธารณสมบัติ ขนบธรรมเนียม ประเพณี วัฒนธรรมอันเป็นเอกลักษณ์ ของชาติ 2) บริโภคอย่างพอเพียง ไม่ ฟุ้งเฟ้อ ใช้จ่ายทรัพย์อย่างมัธยัสถ์ตาม อัตภาพ มีการออม การบริจาค แบ่งปัน ญาติพี่น้อง และบําเพ็ญประโยชน์ สาธารณะ 3) ตระหนักในความเป็นจริง ของโลกและชีวิตว่าอยู่ภายใต้กฎ ธรรมชาติ เพื่อการใช้ชีวิตอย่าง มีสติ ปัญญา กล่าวได้ว่าความพอเพียงนั้น ครอบคลุมชีวิตบุคคลและสร้างสรรค์ สังคม ประเทศชาติให้พัฒนาอย่างยั่งยืน

สรุปท้ายหน่วย พลเมืองดีภายใต้หลักปรัชญา ของเศรษฐกิจพอเพียง เกิดจากบุคคล ใช้หลักคิด ตามหลักปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียงเพื่อการปฏิบัติตน คือ มีความพอประมาณ มี เหตุผล มี ภูมิคุ้มกันที่ดีในตน ภายใต้เงื่อนไขความ รู้ คือ รอบรู้ รอบคอบ ระมัดระวัง กับ เงื่อนไขคุณธรรม คือ ขยัน ประหยัด ซื่อสัตย์สุจริต อดทน สามัคคี แบ่งปัน จนเกิด ความเคยชิน สร้างกิจนิสัยที่ดี ในการประกอบกิจกรรมในชีวิต เกิดผล โดยอ้อมแก่ชุมชน สังคม ประเทศชาติ เป็นบุคคลคุณภาพมุ่งประโยชน์ส่วน รวม

แบบทดสอบระหว่างเรียน

แบบทดสอบหลังเรียน แล้วตอบคำ ดูคลิปวิดีโอ ถาม 10 ข้อ