ค่มู อื 3 การปฏิบตั ิงานด้านสขุ าภบิ าลอาหารและนำ้� ส�ำ หรบั สาธารณสุขอ�ำ เภอ การพัฒนาคุณภาพ นำ้�บรโิ ภค ส�ำ นกั สขุ าภิบาลอาหารและน้�ำ
ชื่อหนังสือ : คู่มอื การปฏิบตั ิงานด้านสขุ าภบิ าลอาหารและน�ำ้ สำ�หรบั สาธารณสขุ อำ�เภอ จัดทำ�โดย : สำ�นักสุขาภบิ าลอาหารและนำ้� กรมอนามยั กระทรวงสาธารณสุข โทรศัพท์ 02 590 4606, 02 590 4607 โทรสาร 02 590 4188 พิมพ์คร้งั ท่ี 1 : กนั ยายน 2556 จ�ำ นวนท่พี ิมพ ์ : 3,000 เล่ม พิมพค์ รง้ั ที่ 2 : สงิ หาคม 2557 จ�ำ นวนทีพ่ ิมพ ์ : 200 เลม่ พิมพท์ ่ ี : โรงพิมพ์ชมุ นุมสหกรณ์การเกษตรแหง่ ประเทศไทย จ�ำ กดั
คำ�นำ� น�ำ้ เปน็ สาธารณปู โภคพน้ื ฐานทม่ี คี วามจ�ำ เปน็ อยา่ งยง่ิ ในชวี ติ ประจ�ำ วนั การด�ำ เนนิ งานดา้ นการพฒั นาคณุ ภาพน�ำ้ บริโภคจึงส่งผลต่อสุขภาพของประชาชน กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุขซ่ึงเป็นองค์กรหลักที่มีภารกิจในการ สง่ เสรมิ ใหป้ ระชาชนมีสุขภาพดี จงึ ไดด้ �ำ เนินการในรปู แบบ ต่างๆเพ่ือส่งเสริมสนับสนุนให้นำ้�บริโภคให้มีความสะอาด ปลอดภยั โดยมงุ่ เนน้ เพอื่ ลดความเสย่ี งและการเจบ็ ปว่ ยดว้ ย โรคทีเ่ กดิ จากน้�ำ เป็นส่ือ กรมอนามัย โดย สำ�นักสุขาภิบาลอาหารและน้ำ� กลุ่มวิจัยและพัฒนาคุณภาพน้ำ�บริโภค ได้จัดทำ�แนวทาง การด�ำ เนนิ งานพัฒนาคุณภาพน้�ำ บริโภค ส�ำ หรับเจ้าหน้าที่ สาธารณสุข นักวิชาการ และภาคีเครือข่ายท่ีเกี่ยวข้อง พิจารณาใช้เป็นแนวทางการปฏิบัติ การประสานงาน การนเิ ทศตดิ ตามการด�ำ เนนิ งานเพอื่ ใหบ้ รรลเุ ปา้ หมายและ เกิดประโยชนส์ งู สดุ ส�ำ นกั สขุ าภบิ าลอาหารและนำ�้ กันยายน 2556
สารบัญ หนา้ ค�ำ น�ำ สารบญั 1. การดำ�เนินงานน�้ำ ประปาดื่มได ้ 3 2. การพฒั นาระบบการจดั บรกิ ารน้�ำ บรโิ ภคส�ำ หรบั องคก์ ร 8 ปกครองส่วนทอ้ งถิน่ 3. การเฝ้าระวังคณุ ภาพน�ำ้ บริโภค 12 ภาคผนวก ภาคผนวกท่ี 1 ข้อก�ำ หนดการรับรองน�ำ้ ประปาดืม่ ได ้ 19 ภาคผนวกท่ี 2 เกณฑค์ ณุ ภาพน้�ำ ประปาด่มื ได้ กรมอนามัย พ.ศ. 2553 25 ภาคผนวกที่ 3 แบบส�ำ รวจน�้ำ ประปา(กรณใี ช้น้�ำ ผิวดนิ ) 26 ภาคผนวกที่ 4 แบบสำ�รวจน้�ำ ประปา(กรณีใชน้ ำ�้ บาดาล) 29 ภาคผนวกท่ี 5 แบบสอบถามโครงการเฝา้ ระวงั คณุ ภาพน้ำ�ประปา 32 และน�ำ้ บรโิ ภคครัวเรอื น ภาคผนวกท่ี 6 แบบส�ำ รวจข้อมูลระดบั ครัวเรอื น โครงการพฒั นาระบบ 35 การจดั บรกิ ารน้�ำ บริโภคระดับพนื้ ฐานส�ำ หรับองคก์ ร ปกครองส่วนทอ้ งถิ่น ภาคผนวกที่ 7 แบบส�ำ รวจข้อมูลระดบั ชมุ ชน โครงการพัฒนาระบบ 37 การจัดบริการนำ�้ บรโิ ภคระดับพนื้ ฐาน สำ�หรับ องคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถิน่ ภาคผนวกท่ี 8 การส่มุ เก็บตวั อย่างน�้ำ บรโิ ภค 40 ภาคผนวกที่ 9 คำ�แนะน�ำ ของคณะกรรมการสาธารณสขุ เร่ือง 45 แนวทางการควบคุมการประกอบกจิ การตู้น�ำ้ ด่มื หยอดเหรียญ พ.ศ. 2553 คณะผู้จดั ท�ำ 47
การพัฒนาคณุ ภาพน้ำ�บรโิ ภค 3 การดำ�เนินงานนำ้ �ประปาดม่ื ได้ ซ เฉึ่งพราัฐะบนนา�้ำลำ้�ทเไปใี่ดช็้นกเ้ พำ�ทหอ่ืรกนัพาดยรเาบปกร็นรโิ นภธรโคยรนมบน้ั ชาจยาะตสติำท�อ้ คี่สงัญสำ�ะคแอัญลาะสดมำ�ปีเหปรรา้าับศหกจมาาากรยดเชใำ�หอื้ ร้โปงรชรคะีวแชิตลาขะชอสนงิ่งเมมจีนนอื ุำ้�ษปสนยะ์ตอโา่ ดางๆดย บรโิ ภคอยา่ งครอบคลุมเพยี งพอตามเกณฑ์มาตรฐาน 5 ลิตรต่อคนตอ่ วนั ตลอดปี จากนโยบายดงั กลา่ ว กรมอนามยั ไดร้ เิ รม่ิ โครงการน�้ำ ประปาดม่ื ได้ โดยด�ำ เนนิ ปภการาระยเชใปตา็นช้ชโน่ือคตโรคอ่ งรกกงาากรราดนรม่ื ำ�นนร้ำ�่�อำ้ ปปงรใระนะปพปาาื้นป ทตลอ่ี่ชอมนดาบภใทนัยคปือมี พปีว.ศัตร.ะถ2ปุป5าร4หะ0สมไงู่บดค้าป้ ์เนพรบัื่อมชสาอ่ืรตเ้าปั้งงแน็คตโวค่ปารมี งพมกั่น.าศรใ.จปใ2รห5ะ้กป3ับ9า กรมอนามยั ดม่ื ได้ โดยมเี ปา้ หมายด�ำ เนนิ การเฉพาะระบบประปาทอี่ อกแบบและจดั สโครรา้ งงโกดายรกจรึงมถอูกนปามรยัับชซ่ืง่ึอตออ่ ีกมคารขั้งนั้ เตปอ็นนโกคารรงดก�ำ าเนรนินง้ำ�าปนรถะกู ปปารดบั ่ืมเปไลดยี่ ้ตน้ังแแลตะ่ปพี ฒั พน.ศาม.2า5กข4นึ้3 กจเปปชรนรรน่ มะะถชอชึงใานนาปชชโาัจนรนมจงอัยมพุยบใีนยา่นัน้ำ�งาหทบบมทว่ัราถู่บั้ิโงลภงึน้าคนกโ้ีกรทรเางทมี่สเรร่าอะดยีนนอำ�น้ันาาเมนดโยัแรินจตงปงงึแ่ยลาไรังดนอมดข้ ดไำ�ยมแภเาน่ไลัยยดินะพ้เนกแน้ืฉำ�้าลทพประด่ีนารค�ำะะ้ำ�ุ้มเปปเนคจนิราราใะงอะนาปงจนเาขดงโดตูแคแื่มเลรตมไงส่ดือรกุข้ะตงาภรบาเนามปบพ�้ำส็นปปอถตรรนา้นะะนาปปมทเาพาัย่ีตดขขอื่่าม่ื องอใไหๆดงง้้ โดยประสานและลงนามขอ้ ตกลงความรว่ มมอื กบั หนว่ ยงานภาคเี ครอื ขา่ ยทเ่ี กย่ี วขอ้ ง ดังนี้ โครงกา1ร.น ล�ำ้ งปนราะมปขาอ้ ดตืม่ กไลดง้ คในวาวมันรทว่ ี่ ม2ม2อื พกฤบั ศกจากิรปายระนปพาส.ศว่ .น2ภ5มู 4ภิ 2าค ในการด�ำ เนนิ งาน ก รมทร2ัพ. ยลางกนรานม้ำ�ข้กอรตมกทลรงัพคยวาากมรรน่วำ้�มบมาือดกาลับ กรมส่งเสริมการปกครองท้องถ่ิน กรมโยธาธิการและผังเมือง สมาคม องค์การบริหารส่วนจังหวัดแห่งประเทศไทย สมาคมสันนิบาตเทศบาล แงาหนง่ โปครระงเกทาศรไพทฒัยนแลายะสกมระาคดมบั อมงาคตก์ ราฐราบนรคหิ ณุ ารภสาว่ พนนต�ำ้�ำ บปลระแปหง่าปหรมะบู่ เทา้ นศไแทลยะเใทนศกาบราดล�ำ สเนนู่ นิ�้ำ ประปาดม่ื ได้ สะอาด ปลอดภยั และเพียงพอ ในวันท่ี 27 มนี าคม 2552 3
ค่มู อื การปฏบิ ัติงานดา้ นสขุ าภิบาลอาหารและนำ้� สำ�หรบั สาธารณสุขอำ�เภอ วตั ถปุ ระสงค์ 1. เพ่อื ให้คณุ ภาพนำ้�ประปาอยู่ในเกณฑค์ ณุ ภาพนำ้�ประปาดม่ื ได้อยา่ งต่อเน่ือง 2. เพ่อื สง่ เสรมิ ให้ประชาชนใช้น้�ำ ประปาเปน็ น้ำ�ด่มื 3. เพอ่ื ลดความเสย่ี งจากการเจบ็ ป่วยดว้ ยโรคจากนำ�้ เป็นสือ่ 4. เพอื่ ยกระดบั ความเจรญิ ทางดา้ นสาธารณสขุ ของประเทศไทยใหท้ ดั เทยี ม กับประเทศทเี่ จริญและเปน็ สากล เปา้ หมาย 1. น�้ำ ประปาในเขตเมือง 2. น�ำ้ ประปาหมู่บา้ น 3. นำ้�ประปาโรงเรยี น 4. น้�ำ ประปาโรงพยาบาล 5. น้ำ�ประปาโรงแรม วิธีการดำ�เนนิ งาน การดำ�เนินงานน้ำ�ประปาดื่มได้ เป็นโครงการที่มุ่งส่งเสริม สนับสนุนการ พฒั นายกระดบั คณุ ภาพน�้ำ ประปาใหไ้ ดต้ ามเกณฑค์ ณุ ภาพน�้ำ ประปาดมื่ ไดอ้ ยา่ งตอ่ เนอ่ื ง เพือ่ สุขภาพท่ดี ีของประชาชน กรมอนามัย ไดก้ ำ�หนดแนวทางการดำ�เนนิ งาน ดังนี้ 1. สำ�รวจและรวบรวมข้อมูลระบบประปา โดยสำ�รวจทางด้านโครงสร้าง การบ�ำ รุงรกั ษา การบรหิ ารจดั การ ตามแบบส�ำ รวจประปา ฯ เปน็ การตรวจสอบ ประเมนิ ความสมบูรณข์ องระบบประปาและความพร้อมของผดู้ ูแลระบบประปา 2. แจ้งความประสงค์ สมคั รเข้ารว่ มโครงการกับศูนย์อนามัย ท่ี 1-12 3. จัดประชุม/อบรมเจา้ หน้าที่ที่เก่ียวข้อง ผู้บริหาร/ผู้ผลิตหรือผู้ดูแลระบบ ประปา เพือ่ กำ�หนดแนวทางการพฒั นาระบบประปา 4. ดำ�เนินการปรับปรุงโครงสรา้ งระบบประปา บำ�รุงรักษา ซอ่ มแซม ในบาง กรณี หากจ�ำ เปน็ กอ็ าจประสานขอความรว่ มมอื หนว่ ยงานทเี่ กย่ี วขอ้ งการสนบั สนนุ การปรบั ปรงุ ระบบ เพื่อให้สามารถใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพ 4
การพฒั นาคณุ ภาพน้�ำ บริโภค 3 5. สุ่มเก็บตัวอย่างน้ำ� ตรวจวิเคราะห์ทางด้านกายภาพ เคมีและชีวภาพ 2 โดยคร้ังที่ 1 และ 2 ต้องเป็นจุดเดียวกันและมีระยะเวลาห่างกันไม่น้อยกว่า 1 เดือน และไมเ่ กิน 4 เดอื น 6. หากผลการตรวจวิเคราะหค์ ุณภาพน้ำ� ข้อมลู ใดไมผ่ า่ นเกณฑค์ ุณภาพน�ำ้ ประปาดืม่ ได้กรมอนามัย พ.ศ. 2553 ให้ด�ำ เนนิ การปรบั ปรุง แก้ไข และเก็บตัวอย่างน้�ำ สง่ ตรวจซ�ำ้ เฉพาะขอ้ มลู ทไ่ี มผ่ า่ นเกณฑ์ แลว้ สมุ่ เกบ็ ตวั อยา่ งน�้ำ ตรวจวเิ คราะหจ์ นกวา่ คุณภาพน�ำ้ จะผ่านเกณฑ์ 2 ครงั้ 7. สง่ ผลการตรวจวเิ คราะหค์ ณุ ภาพน�ำ้ ประปาทผี่ า่ นเกณฑค์ ณุ ภาพน�้ำ ประปา ดืม่ ได้ ทง้ั 2 คร้ัง ให้ศูนยอ์ นามัยเพ่อื ขอการรับรองเปน็ น้ำ�ประปาดื่มได้ 8. กรมอนามยั ลงนามใบประกาศรับรองเป็นนำ�้ ประปาดืม่ ได้ 9. ประชาสมั พนั ธ์ เผยแพรค่ วามรเู้ กย่ี วกบั น�้ำ ประปาดม่ื ไดแ้ ละความปลอดภยั ของน้ำ�บรโิ ภคเพือ่ สร้างความมัน่ ใจให้แกป่ ระชาชน 10. ดแู ลและเฝา้ ระวงั คณุ ภาพน�้ำ ประปาใหอ้ ยใู่ นเกณฑม์ าตรฐานอยา่ งตอ่ เนอ่ื ง ตามข้อก�ำ หนดหลงั การรบั รอง นำ้�ประปาด่มื ได้อยา่ งสม�ำ่ เสมอ 5
คมู่ ือการปฏิบตั งิ านด้านสุขาภิบาลอาหารและนำ�้ สำ�หรบั สาธารณสขุ อ�ำ เภอ แผนภาพท่ี 1 แนวทางการด�ำ เนนิ งานนำ้�ประปาด่มื ได้ ล�ำ ดบั ผังการดำ�เนนิ งาน ระยะเวลา มาตรฐาน ตวั ช้วี ดั ผ้รู ับผิดชอบ (ประมาณ) คุณภาพงาน 1 สำ�รวจและคดั เลือกระบบ 2-3 วนั ตามแบบส�ำ รวจระบบประปา ขอ้ มลู ระบบประปา ประะปา หมู่บ้าน/เทศบาล ผิวดินหรอื บาดาล นท่ีจำ้�ะปพรัฒะปนาาคดณุ ่ืมไภดา้ พ ทีเ่ หมาะสม 2 จัดประชมุ /อบรม เน้ือหาการประชมุ /อบรมตาม ผูเ้ ข้าร่วมประชมุ / ผบู้ รหิ าร และ/ฝ่าย แนวทางการพฒั นาระบบประปา อบรม มีความรู้ ควบคุมการผลิต ความเข้าใจ 3 ปรบั ปรงุ โครงสรา้ ง ตามคู่มือมาตรฐานระบบนำ้� ระบบประปาผลิต ระบบประปาให้ สะอาด ของกรมส่งเสริม น�้ำ ไดอ้ ยา่ งมี การปกครองทอ้ งถน่ิ กระทรวง ประสิทธภิ าพ สามารถใชง้ านได้อยา่ ง มหาดไทย มีประสิทธิภาพ 1-2 วัน ผู้สุ่มเก็บตัวอย่างต้องผ่านการ มีข้อมูลการสุ่ม อตัวบอรยมา่ หงนรือ้ำ�มีความรู้ในการเก็บ นเก้ำ�บ็ ปตรวั ะอปยา่าง 4 สุ่มเก็บตัวอยา่ งนำ้�คร้งั ที่ 1 และคร้งั ท่ี 2 หา่ งกนั 1-4 เดือน สง่ ตรวจวเิ คราะห์ ห้องปฎิบตั กิ าร 5 ผลการวเิ คราะห์ 15-30 วนั เกณฑม์ าตรฐานน้�ำ ประปา ผลการตรวจ คณุ ภาพนำ้�ท้งั 2 ครงั้ ดืม่ ได้ วเิ คราะห์ คุณภาพ น้ำ�ประปา ผา่ น ไม่ผา่ น 6 ขอรับรองเปน็ น้ำ�ประปา 5 วัน ผลการตรวจ ศูนย์อนามยั ดม่ื ได้ วิเคราะหค์ ณุ ภาพ หรือ สสจ. นำ้�ประปาผ่าน กรมอนามยั 7 ขอรับรองเป็นน�ำ้ ประปา 5 วัน เกณฑ์ท้งั 2 ครัง้ ใบประกาศ ด่ืมได้ รเกับยี รรอตงคินณุ ำ�้ ประปา ด่มื ได้ 8 ประชาสัมพนั ธเ์ ผยแพรค่ วาม ทุกเดอื น ร้คู วามเข้าใจและสรา้ งความ หรือตาม จ�ำ นวนคร้ังที่ มัน่ ใจให้แกป่ ระชาชน ความ ประชาสมั พันธ์ เหมาะสม 6
การพฒั นาคุณภาพนำ�้ บริโภค 3 แผนภาพที่ 2 แนวทางการเฝา้ ระวงั คณุ ภาพน�้ำ ประปาหลงั ประกาศรบั รองน�้ำ ประปาดมื่ ได้ ล�ำ ดับ ผงั การด�ำ เนนิ งาน ระยะเวลา มาตรฐาน ตวั ชีว้ ัด ผรู้ ับผิดชอบ (ประมาณ) คณุ ภาพงาน 1 ดูแลตรวจสอบบำ�รุงรักษา ตนา้�ำ มสคะอู่มาือดมาขตอรงฐการนมรสะง่บเบสริมการ ระบบประปา โครงสร้างระบบประปาและ สามารถใชง้ าน เอพปุ อื่ กใรหณ้สาต์ มา่ างรๆถใหผล้สติมนบ�ำ้รไูณด์้ ปกครองทอ้ งถ่ิน ได้อย่างมี อย่างมีประสทิ ธิภาพ กระทรวงมหาดไทย ประสทิ ธภิ าพ 2 คตงรเหวลจือวดัในปนร้�ำมิ ปาณระคปลาอทรีป่ ีนลอาสิ ยรทะอ่ ทกุ สัปดาห์ ตรับามรอขงอ้ นกำ้��ำ ปหรนะดปหาลดงั ืม่ กไาดร้ คอสิา่ คระลคองรเีนหลอื ในน�้ำ อยู่ระหว่าง 0.2 – อยา่ งนอ้ ย 1 จุด หรอื ตรวจสอบ 0.5 มิลลกิ รมั /ลิตร แบคทีเรียโดยใช้ชุดตรวจสอบโคลิ - ต้องไม่พบ ฟอร์มแบคทีเรยี ภาคสนาม (อ.11) แบคทีเรีย 3 นส้�ำ่มุ ปเกร็บะปตาัวจอำ�ยนา่ วงนน้�ำ 1ในตรวัะอบยบา่ จงา่ตยอ่ อยา่ งนอ้ ย ตามขอ้ ก�ำ หนดหลังการ ตมวัแี อผยน่ากงานร�้ำเก/บ็ ประชากร 5000 คน ส่งตรวจ 1 ครั้ง/ปี รับรองนำ้�ประปาดื่มได้ ตรวจ วตเิาคมรเากะณห์ฑ2์0คุณข้อภมาลูพนำ้�ประปา หสง่ลตักวั ฐอายน่ากงานร�ำ้ วิเคราะห์ ดมื่ ไดก้ รมอนามัย พศ. 2553 4 ตนา�ำ้ ปมขระ้อปกาำ�ดหื่มนไดดห้ ลังการรับรอง คผลณุ กภาารพวเินค้�ำ ราะห์ ผลการวิเคราะห์ คณุ ภาพน้ำ� ผา่ น ไมผ่ า่ น 5 ครุณสบั ภ่งรผอาลพงกเนปา้�ำ ็นรผตนา่ รำ้�นวปเจกรวณะิเปคฑารเ์ดาพะ่ืมอื่ หไขด์ อ้ 15-20 วัน นตาำ้�ปมขระ้อปกาำ�ดหมื่ นไดดห้ ลังการรับรอง ผลการตรวจ นนวิเ้�ำ�ำ้ คผปร่ารานะะปเกหาณ์ดคืม่ฑุณไ์ ดภ้าพ 6 รับรองเปน็ น�ำ้ ประปา 5 วัน ใบประกาศ กรมอนามยั ด่มื ได้ต่อเนอ่ื ง เกียรติคุณ รบั รองน�้ำ ประปา ดมื่ ไดต้ ่อเน่ือง 7
คมู่ อื การปฏบิ ตั งิ านด้านสขุ าภบิ าลอาหารและน�้ำ สำ�หรับสาธารณสุขอำ�เภอ การพัฒนาระบบการจัดบริการนำ้ �บริโภค สำ�หรบั องค์กรปกครองส่วนทอ้ งถ่นิ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข ในฐานะท่ีเป็นองค์กรหลักในการ สง่ เสรมิ สขุ ภาพและอนามยั สง่ิ แวดลอ้ มของประเทศ จงึ สง่ เสรมิ ใหม้ กี ารจดั การระบบ อนามัยสง่ิ แวดลอ้ มทีเ่ อ้ือต่อสุขภาพ โดยมเี ป้าหมายใหค้ นไทยทุกคนมสี ขุ ภาพดี จงึ ไบคดณุคุ ้กลภำ�าาหกพนรนดกำ�้ นาบรโรพยโิ ฒับภาคนยเาปคม็นณุ ารภตะาบรพฐบนามน�ำ้ บคีงารณุ โินภภคากพราอวรมยสทา่นงงั้ับยกสั่งายนรืนรุนบั วริชอางกคาณุ รภกาพารเพพัฒอ่ื ในหาก้ ศาักรพยฒัภานพา การพฒั นาระบบการจดั บรกิ ารคณุ ภาพน�ำ้ บรโิ ภค องคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถนิ่ มีการประเมินความสำ�เร็จของการพัฒนาเป็น 3 ระดับ ได้แก่ ระดับพ้ืนฐาน ระดับกลางและระดบั กา้ วหนา้ มรี ายละเอยี ด มาตรฐานและตวั ชว้ี ดั ตามตารางที่ 1 ต าร างท ี่ 1 เอกงณค์กฑร์กปากรคปรรอะงเสม่วินนกทาอ้ รงพถัฒนิ่ นาระบบการจัดบริการน้ำ�บริโภคของ ตัวชีว้ ัด ระดบั ความส�ำ เรจ็ เกณฑ์การประเมนิ พืน้ ฐาน ปานกลาง ก้าวหน้า 1 ต.ารมะขมบ้อคีบกณุ ปำ�ภหราะนพปดนาก�ำ้ าอรยรใู่ นับเรกอณงฑนม์ำ้�าปตรระฐปานา 30 50 100 ดืม่ ได้ 50 65 80 2. สัดสว่ นครวั เรอื นเข้าถึงน้ำ�บริโภคท่ี 20 35 50 คณุ ภาพอยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน ในเขตเมอื ง รอ้ ยละ ในเขตชนบท รอ้ ยละ 8
การพฒั นาคุณภาพน�้ำ บรโิ ภค 3 เปา้ หมาย พฒั นาคณุ ภาพน�ำ้ บรโิ ภคประเภทตา่ งๆไดม้ าตรฐานและเฝา้ ระวงั คณุ ภาพ น้ำ�ใหไ้ ด้มาตรฐานอยา่ งต่อเนอื่ ง กระบวนการด�ำ เนนิ งาน การพฒั นาระบบการจดั บรกิ ารน�ำ้ บรโิ ภคทงั้ ประเภทน�ำ้ ประปาและน�ำ้ บรโิ ภค ประเภทอื่นๆ ได้แก่น้ำ�บ่อบาดาล น้ำ�บ่อต้ืน น้ำ�ฝน น้ำ�ในภาชนะบรรจุปิดสนิท (น้�ำ ขวด) น้�ำ ด่มื ตู้หยอดเหรยี ญ โดยพจิ ารณาตามเกณฑม์ าตรฐาน 2 กระบวนงาน ดงั น้ี 1. การพัฒนาคุณภาพนำ้�ประปาตามข้อกำ�หนดการรับรอง “น้ำ�ประปา ดม่ื ได”้ (รายละเอยี ดตามแนวทางการด�ำ เนินงานน้ำ�ประปาดม่ื ได้ ดังกลา่ ว) 2. การพัฒนาคณุ ภาพนำ้�บรโิ ภคครวั เรือน การพัฒนาคุณภาพน้ำ�บริโภคครัวเรือนให้สะอาดปลอดภัย โดยการมี ส่วนรว่ มของชุมชนมขี อบเขตการด�ำ เนนิ งานดังนี้ 1) สำ�รวจข้อมูลแหล่งน�ำ้ บริโภคของครัวเรอื นในพื้นทร่ี บั ผิดชอบขององค์กร ปกครองส่วนท้องถ่ิน ครอบคลุมจำ�นวนหลังคาเรือน และแหล่งน้ำ�บริโภคต่างๆได้แก่ น้�ำ ประปา น้�ำ บาดาล น้ำ�บอ่ ตื้น น้�ำ ฝน นำ้�บรรจขุ วด และน้�ำ ต้หู ยอดเหรยี ญ ตามแบบ สำ�รวจข้อมูลแหลง่ น้ำ�บรโิ ภคครัวเรือน 2) รณรงค์ประชาสัมพันธ์องค์ความรู้ให้ประชาชนมีความรู้ ความเข้าใจ และเกดิ ความตระหนกั เกยี่ วกบั น�ำ้ บรโิ ภคสะอาดปลอดภยั สขุ อนามยั และผลกระทบ ต่อสุขภาพผ่านสื่อต่างๆ 3) อบรมอาสาสมคั รเฝา้ ระวงั คณุ ภาพน้�ำ บริโภคในชุมชนและครวั เรือน 4) สุ่มเก็บตัวอยา่ งนำ้�บริโภคแต่ละประเภท ประเภทละ 1 ตัวอย่างต่อ ประชากร 5,000 คน ส่งตรวจวิเคราะห์ ทางด้านกายภาพ เคมีและชีวภาพ เพื่อประเมินผลคณุ ภาพน�้ำ ตามเกณฑค์ ณุ ภาพนำ้�ประปาดมื่ ไดก้ รมอนามัยปี 2553 ณ ศูนยห์ อ้ งปฏิบตั ิการกรมอนามยั 9
คูม่ ือการปฏบิ ัติงานด้านสขุ าภบิ าลอาหารและน้�ำ ส�ำ หรับสาธารณสขุ อำ�เภอ 5) เฝา้ ระวงั คุณภาพน้ำ�บริโภคครัวเรือน เพือ่ ใหค้ ณุ ภาพน�ำ้ บรโิ ภคอยูใ่ น เกณฑ์มาตรฐานอย่างต่อเน่ือง และผู้ใช้นำ้�เกิดความมั่นใจในคุณภาพนำ้�บริโภค โดยสมุ่ เกบ็ ตวั อยา่ งน�ำ้ บรโิ ภคแตล่ ะประเภทสง่ ตรวจวเิ คราะหท์ างกายภาพ เคมี และ ชวี ภาพ อยา่ งนอ้ ยปลี ะ 1 ครง้ั และสมุ่ ตรวจคณุ ภาพน�ำ้ ทางดา้ นชวี ภาพดว้ ยชดุ ตรวจสอบ โคลฟิ อรม์ แบคทเี รยี (อ 11) ของครวั เรือนทกุ ๆ 2 สัปดาห์ 6) ขอรับรองนำ้�บริโภคครัวเรือนสะอาดปลอดภัยเมื่อคุณภาพนำ้� ผ่านเกณฑ์ตามมาตรฐาน ขัน้ ตอนการดำ�เนินงานดังแผนภาพท3่ี 10
การพฒั นาคณุ ภาพน�ำ้ บริโภค 3 แผนภาพที่ 3 แนวทางการด�ำ เนนิ งานพฒั นาคุณภาพน้ำ�บริโภคครวั เรือน ล�ำ ดับท่ี ผังกระบวนการ ระยะ มาตรฐาน ตัวชวี้ ดั ผ้รู ับ 1 ส�ำ รวจ ขอ้ มูลแหล่งน้ำ�บรโิ ภคครวั เรอื น เวลา คุณภาพงาน ผิดชอบ 2 รณรงคป์ ระชาสัมพันธ์ให้ความรู้ ความเขา้ ใจ 2 วัน แบบส�ำ รวจการใชน้ �ำ้ มขี ้อมลู แหลง่ น�้ำ บริโภค อปท. 3 เรอื่ งน�ำ้ บริโภคปลอดภัย สขุ อนามัย และ บรโิ ภคของครวั เรอื นและ ในครัวเรอื น ชุมชน 4 ผลกระทบต่อสขุ ภาพ 5 อบรมอาสาสมัครเฝ้าระวังคณุ ภาพน้ำ�บรโิ ภค 1-2 เนอื้ หาการให้ความรู้ มีการใหค้ วามรู้ ความ อปท. สัปดาห์ ประชาสมั พนั ธส์ อดคลอ้ ง เขา้ ใจ เร่ืองความสะอาด 6 กับการแกป้ ญั หา ปลอดภยั ของน�ำ้ บริโภค 7 คุณภาพนำ้�บรโิ ภค และผลกระทบต่อ สขุ ภาพ 2 วนั เนอ้ื หาในการอบรมตาม มคี วามรู้ ความเข้าใจ อปท. ค่มู ือการด�ำ เนินงาน เร่อื งการเฝ้าระวัง โครงการพฒั นาศกั ยภาพ คณุ ภาพน�ำ้ บรโิ ภค เครอื ขา่ ยและอาสาสมคั ร เฝ้าระวังคุณภาพน�ำ้ บรโิ ภค สุ่ม เก็บตวั อย่างนำ�้ บรโิ ภคตรวจวเิ คราะห์ 1วัน ผู้เก็บตัวอย่างต้องผ่าน มีข้อมลู การเกบ็ ตวั อยา่ ง อปท. การอบรม หรือเป็นผู้มี นำ�้ ทางกายภาพ เคมี ความชำ�นาญ ในการสุ่ม และแบคทีเรีย เก็บตัวอย่างน้�ำ บริโภค ประเมินผลคณุ ภาพน�้ำ บริโภค 1 วัน คมณุาตภราฐพานนค�้ำ ผุณ่าภนาเกพณน�้ำฑ์ คมุณีผลภกาาพรนต้ำ�รบวจรวิโภเิ คคราะห์ อปท. บริโภคของกรมอนามัย ผา่ นเกณฑ์ ไมผ่ ่านเกณฑ์ เฝ้าระวังคุณภาพน้ำ�บรโิ ภค ทกุ ปี เตฝาา้ มรคะ่มูวอืงั คแุณนวภทาาพงนก้�ำาร มคณุรี าภยางพานนก�้ำ าบรรเิโฝภา้ คระวัง อปท. บริโภคในชมุ ชน รายงานผล ทกุ ปี รายงานครอบคลุม มรี ายงานผลการพฒั นา อปท. ข้อมลู ข้นั ตอนการ คุณภาพนำ�้ บริโภค ด�ำ เนนิ งาน ตงั้ แต่ข้อ 2-7 11
คูม่ อื การปฏิบัตงิ านด้านสขุ าภิบาลอาหารและน้ำ� ส�ำ หรับสาธารณสขุ อ�ำ เภอ การเฝา้ ระวังคุณภาพน้ำ�บรโิ ภค การเฝ้าระวังคุณภาพนำ้�บริโภค คือการเฝ้าติดตามดูแลให้นำ้�บริโภคสะอาด ปลอดภยั ตอ่ การบรโิ ภค โดยการดแู ลปจั จยั ต่างๆ ทเี่ กยี่ วขอ้ งอย่างละเอยี ดรอบคอบ การเฝา้ ระวงั เปน็ สงิ่ จ�ำ เปน็ เบอ้ื งตน้ เพอ่ื รบั รสู้ ถานการณข์ องปญั หา และด�ำ เนนิ การ ในการควบคุมและป้องกันปัญหานั้นๆ อย่างมีประสิทธิภาพ ท้ังน้ีโดยมีกระบวน การวางแผน การเกบ็ รวบรวม การวเิ คราะห์ การแปรผล การประเมนิ สถานการณ์ และ การประชาสัมพันธ์ข้อมูลต่างๆ ท่ีเก่ียวข้องกับการเฝ้าระวังน้ันต่อสาธารณะและ เจา้ หน้าทท่ี ร่ี บั ผิดชอบเพ่ือใหเ้ กิดการปฏิบตั ิต่อไป การเฝ้าระวังคุณภาพนำ้�บริโภค จึงเป็นการดำ�เนินงานของเจ้าหน้าท่ีใน หน่วยงานของรัฐระดับต่าง ๆ และความร่วมมือของประชาชนซ่ึงต้องประสานงาน สนบั สนนุ ซง่ึ กนั และกนั ในการรว่ มกนั ดแู ลน�้ำ บรโิ ภคใหส้ ะอาดปลอดภยั เพอ่ื สขุ ภาพ อนามยั ทด่ี ีของประชาชนในชมุ ชน การเฝ้าระวงั คณุ ภาพนำ้�บริโภคท�ำ ได้อยา่ งไร การเฝา้ ระวงั คุณภาพน้ำ�บรโิ ภค เนน้ ในเร่ือง 3 เรือ่ ง ต่อไปน้ี คือ 1. การสรา้ งองคค์ วามรู้ ความเข้าใจ แกผ่ ู้ทีเ่ กย่ี วข้อง 2. การดแู ล บ�ำ รงุ รกั ษา และปรบั ปรุงแกไ้ ขคณุ ภาพน�ำ้ บรโิ ภค 3. การตรวจสอบคณุ ภาพนำ้�บริโภค ประโยชน์ของการเฝ้าระวังคุณภาพนำ�้ บรโิ ภค การเฝ้าระวังคุณภาพนำ้�บริโภค ทำ�ให้เกิดความรู้ ความเข้าใจ มีการดูแล ควบคมุ ปรบั ปรงุ น�้ำ บรโิ ภคใหส้ ะอาด ปลอดภยั และเปน็ การปอ้ งกนั ไมใ่ หเ้ จบ็ ปว่ ยดว้ ย โรคทเี่ กดิ จากนำ้�เปน็ สือ่ ไดแ้ ก่ โรคอุจจาระร่วง บดิ ไทฟอยด์ ตับอักเสบ และพยาธิ เป็นต้น นอกจากนี้ป้องกันการได้รับสารพิษ และแร่ธาตุมากเกินไป ซึ่งถือว่าไม่ ปลอดภยั ตอ่ สขุ ภาพ เชน่ ฟลอู อไรดจ์ ะท�ำ ใหฟ้ นั ตกกระ หรอื การรบั สารหนใู นปรมิ าณมาก จะส่งผลใหเ้ กดิ อาการทางผิวหนังท้งั ระยะเฉยี บพลัน และเรอื้ รัง 12
การพัฒนาคณุ ภาพนำ�้ บริโภค 3 การตรกวาจรสตอรบวคจุณสอภบาคพุณน�ำ้ภบาพริโนภ้ำ�คบริโภคเป็นการตรวจสอบวิเคราะห์เพื่อดูสาเหตุ การปนเปื้อนและหาแนวทางแก้ไขอย่างถูกตอ้ งตามหลกั วิชาการ ซึ่งสามารถตรวจ ส ฤอดบูกาวลิเค1 ร.โ ดากกะยาาหทรร์ไำ�ตตดกรร้ทาววั้งรจจใตวนวริเิเหควคอ้รจรงาวาปะิเะคหฏหร์คิบค์าุณัตุณะิกหภภา์คาารุณพพวนทิภนำ้�ยา้�ำ ใพาในศนนหาห้ำ�ส้อท้อตงั้งงปรป์ฏ3แฏิบลบิ ดัตะตั้าิกในกินาาภรรทคา้ังควทรสตานงรากวมาจยดวภิเงั คนารพ้ี าะไหด์ท้แุกก่ ความขนุ่ สี และความเปน็ กรด-ดา่ ง ทางเคมี ไดแ้ ก่ เหลก็ ปรมิ าณสารละลายทเี่ หลอื จากการระเหย ความกระดา้ ง เหลก็ ซลั เฟต คลอไรด์ ไนเตรท ฟลูออไรด์ แมงกานีส ทกาอรงตแรดวงจสสงั อกบะปสรี ตมิ ะากณว่ั จโลุคนิรเทมรยี ยี มท์ แเ่ี ปคดน็ เดมชัยี นมบี สอากรหใหนท้ แู รลาะบปวรา่อนท�ำ้ แเหลมะทาะาสงชมวีจวะทิ ใชยบ้า รไดโิ ภแ้ คก่ หรอื ไม่ ได้แก่ โคลฟิ อร์มแบคทีเรยี และฟีคัลโคฟอร์มแบคทเี รยี อย่างง่า2 ย. ไกกดาา้แรรกตต่ รรกววจาจรสสตออรบบวคจคณุ วุณภัดภาคพาลพนอน�้ำรใีำ้�นนใอภนิสาภรคาะสคคนสงานเมหาสลมาือมใานรนถำ้�ตรโวดจยสใอชบ้ชดุดว้ ยอชดุ 3ท1ดสแอลบะ การ ตรวจส2อ.1บ โคกลาิฟรตอรรว์มจแสบอคบทคีเรลียอดร้วีนยอชสิดุ รทะดคสงอเหบลอือใ1น1นรำ้�ายละเอยี ด ดงั นี้ แลกะสรมะอดนวกามโดยั ยไดก้คารดิ อค่า้นนชคดุ่าทขอดงสคอลบอภราีนคอสิสนราะมคชงุดเหอล3ือ1ในซน่งึ ้ำ�เปจน็ าวกิธกีกาารร ตรวจที่ง่าย เคปือรยี0บ.2เท0.ีย5บแสลกี ะับ1ส.0ีมามติลรลฐิการนัมขตออ่ งลชติ ุดรตคร่าวทจ่อี สา่ อนบไดม้ คสี อื มี าคต่าครฐลาอนรีน3อสิ รระะดคับงเแหตลกอื ตในา่ งนกำ�้ ัน 2.2 กกาารรตตรรววจจสสออบบโโคคลลฟิ ฟิ ออรรม์ ์มแแบบคคททเี รีเยีรียในน�้ำ บรโิ ภค สามารถตรวจสอบ เบื้องตน้ ด้วยอาหารตรวจเชื้อโดยใชช้ ุด อ 11 เป็นวธิ ที ่ีง่ายและสะดวกในการปฏบิ ตั ิ โดยสังเกตจากการเปล่ียนสีของอาหาร ตรวจเชื้อ อ 11 จากสีแดงเป็นสีต่างๆ เช่น สสี ม้ สีน�ำ้ ตาลสเี หลอื ง มคี วามขุ่น และฟองแกส๊ ปุดข้ึน เมอื่ เขยา่ เบาๆ การตรวจสอบ ด้วยอาหารตรวจเชื้อตามข้ันตอน และวิธีการตรวจสอบที่ถูกต้องความน่าเชื่อถือ ซึ่งสอดคล้องกับการตรวจวิเคราะห์ด้วยวิธี Multiple – Tube Fermentation Technique ไมน่ ้อยกว่า 84.5 % 13
คู่มอื การปฏิบตั ิงานดา้ นสุขาภบิ าลอาหารและน�ำ้ ส�ำ หรับสาธารณสขุ อำ�เภอ วิธีตรวจสอบคลอรนี อสิ ระคงเหลอื ในน้ำ� การตรวจสอบปรมิ าณคลอรนี อสิ ระคงเหลอื ในน�้ำ สามารถใช้ชุดตรวจสอบคลอรีนอิสระคงเหลือในนำ้� อ 31 เป็นวิธที ต่ี รวจสอบไดง้ ่าย สะดวก โดยการอ่าน ค่าของคลอรีนอิสระคงเหลือในน้ำ� จากการเปรียบ เทยี บกบั สมี าตรฐานของชดุ ตรวจสอบ มี 3 ระดบั แตก ตา่ งกัน 1. อุปกรณ์ ชดุ ทดสอบคลอรนี อสิ ระคงเหลอื ในน�ำ้ อ 31 ประกอบดว้ ย กลอ่ งพลาสตกิ ใสทรงส่เี หลี่ยมผนื ผ้า 1 กลอ่ ง ขวดเทยี บสีบอกระดบั ของคลอรนี อิสระคงเหลอื ในนำ�้ จ�ำ นวน 3 ขวด เพือ่ เปรียบเทยี บระดบั ความเข้มข้นของคลอรนี อสิ ระคงเหลือในน�ำ้ ทีร่ ะดบั 0.2 0.5 และ 1.0 มิลลิกรัมต่อลติ ร หลอดเปลา่ มขี ดี บอกระดับทีใ่ ส่ตัวอยา่ ง น้�ำ มีฝาปดิ และขวดบรรจุสารละลายออโธโทลิดีน จ�ำ นวน 10 มลิ ลลิ ิตร 1 ขวด 2. วธิ ที ดสอบ 2.1 ลทเตงก่ี ิมใ�ำ นตหหัวนลอดอยไดว่า้เงปนลำ้�า่ ทจนี่ตถ้องึงขกดี าบรอทกดรสะอดบบั 2 .2 4หยหดยนด้ำ�ลยงาในอนอ�้ำโตธวัโทอยล่าิดงีน จำ�นวน 14
การพฒั นาคณุ ภาพน�ำ้ บรโิ ภค 3 2 .3 เผไกปสดิ-มมสใาีให นป้เขขระว้ามกดาันตณวัโดอ2ยย0กา่ คงลรทับงั้ ดขสสวงั อดเกบตตัวกอายร่าณง์ 2 .4 อ0ม.า่า2นตร0ผฐ.ล5าโนดแคยลกละาอร1รเ.นี ท0ยี3มบริลสะลทีดกิ บัเี่ รกัมคดิ ตอืข่อนึ้ รลกะิตดบั รบัสี 21ข..อ้ คเอกวย็บรา่ ใรใหหะ้พวป้ งั้นนใมเนปอื กือ้ เาดนรก็ใในชน้ อ�ำ้ ด3่มื 1 กก�ำาหรเนฝด้าใรหะ้ปวลังคายณุ เสภ้นาทพ่อนมำ�้ ีคปลรอะปรนี าอิสระคงเหลือ 0.2-0.5 มลิ ลกิ รัมต่อลติ ร วธิ ีตรวจสอบเชอื้ โคลิฟอร์มแบคทีเรยี ในนำ�้ บริโภค 1. อุปกรณ์ 1.1 อาหารตรวจเช้อื อ 11 เป็นสารเคมีสำ�เรจ็ รูป (สารละลายใสสีแดง) ใช้ตรวจเชือ้ โคลิฟอร์ม แบคทีเรยี ในนำ้�บริโภค บรรจไุ ว้ 10 มิลลลิ ิตร (2 ขีด) ในขวด แก้วขนาด 25 มลิ ลลิ ติ ร 1.2 แอลกอฮอล์ 70 % 1.3 สำ�ลี 1.4 ใบมดี 15
ค่มู ือการปฏิบตั งิ านดา้ นสขุ าภบิ าลอาหารและนำ�้ สำ�หรบั สาธารณสุขอำ�เภอ 2. วธิ ีตรวจสอบ 2 .1 ออา1ห1ารตรวจเชอ้ื โคลฟิ อรม์ แบคทเี รยี 2.2 ท�ำ ความสะอาดมอื ทง้ั 2 ขา้ งและอปุ กรณ์ ดว้ ยส�ำ ลชี บุ แอลกอฮอล์ 70% 2.3 ทำ�ความสะอาดบริเวณรอบฝาขวดและคอขวดหลังตัดแถบรัด ปากขวดใหส้ ะอาดอีกครงั้ หน่งึ ดว้ ยสำ�ลชี บุ แอลกอฮอล์ 70% 16
การพฒั นาคุณภาพนำ�้ บริโภค 3 2.4 ใช้น้ิวหัวแม่มือและน้ิวช้ีหมุนฝาขวด โดยไม่ให้นิ้วมือโดนปากขวด และใช้น้ิวนางและนว้ิ กอ้ ยหนีบฝาขวดไว้ โดยไมว่ างฝาขวดบนพนื้ 2.5 ปขเตอามิ กงนภข�้ำ าวตชดวั นปอะรยะสา่ มำ�งหทาณรตี่ ับอ้ ร1งินกเานซร้ำ�นตอตรยเิวม่าจใตห1ร้ภ0ในามชขลิ นณละลิ ะโติดเทรนต(ป2ัวาอขกยดีข่า)วงใดชนน้ ้ำ�ใหวิ้ลช้องรี้ใยนบั ู่หขน่าว�้ำ งดหจ นากกั 2.6 ปดิ ฝาขวด หมุนขวดเบาๆ ให้อาหารตรวจเชือ้ ผสมกบั ตวั อย่างน�ำ้ 17
คมู่ ือการปฏิบัติงานด้านสุขาภิบาลอาหารและน้�ำ สำ�หรับสาธารณสขุ อำ�เภอ 2.7 ตง้ั ไว้ในอณุ หภมู หิ อ้ ง (25-40 ํ ซ) เปน็ เวลา 24-48 ชั่วโมง 2.8 ดผู ลจากสขี องอาหารตรวจเชอื้ หลงั จากตงั้ ไว้ 24 ชว่ั โมง ถา้ สเี ปลย่ี น จากสีแดงเป็นสีส้ม หรือสีส้มแกมเหลือง หรือสีเหลือง มีความขุ่นและฟองแก๊ส ปุดขนึ้ เมือ่ เขยา่ เบาๆ แสดงวา่ น้�ำ มีการปนเปอื้ นของเช้อื โคลฟิ อรม์ แบคทีเรยี ไม่ควรใช้ บริโภค (ถ้าต้งั ไว้ 24 ชวั่ โมง ไม่เปล่ียนสีให้ต้ังไวต้ ่ออกี 24 ช่วั โมง รวมเป็น 48 ชัว่ โมง) หมายเหตุ 1. ควรเก็บอาหารตรวจเชอ้ื แบคทเี รยี ในตู้เย็น 2. มอี ายกุ ารใชง้ านประมาณ 1 ปี หลงั การผลติ 3. เม่ือตรวจสอบแบคทีเรียเสร็จแล้ว ควรเทอาหารตรวจเช้ือในโถสุขภัณฑ์ และลา้ งขวดให้สะอาดกอ่ นทง้ิ 18
การพัฒนาคุณภาพน�้ำ บรโิ ภค 3 ภาคผนวกที่ 1 ขอ้ กำ�หนดการรบั รองน�ำ้ ประปาดืม่ ได้ กอ่ นด�ำ เนนิ การโครงการน�้ำ ประปาดม่ื ได้ ควรประเมนิ ความพรอ้ มของระบบ ปแนระวปทาางทใปี่นรกะาสรพงคฒั เ์ นขา้ารระว่ บมบโคปรรงะกปาารไปทสง้ั นนู่ �ำ้เ้ี พปอ่ืระทปราาดบม่ื สไถดา้ นนอกกาจราณกข์นอ้ี คงวรระมบกี บาปรดร�ำะเปนานิ แกลาะร เกชางิ สรงัดคำ�มเคนวินบงคาไู่ ปนดพว้ ัฒย เนชาน่ คกุณารภปาระพชนาำ้ส�มัปพรนัะธปใ์ หาเป้ พร่ืะอชสาุขชนภใานพพทนื้ ่ีดทีร่ีขบั อทงรปาบระนชโยาบชานย สกำ�ารคปัญรแะลชะาสมมั ีคพวนั าธมด์ ตงั ้ังกใจลใา่ นวเกปาน็รพกาัฒรนแสาคดุณงวภา่ ผาพรู้ บันผ้ำ�ดิบชริโอภบคมเคีพว่ือาชมุมตชรนะหซน่ึงกั จะเหสน็ ่งผคลวาใหม้ ได้รับความรว่ มมือจากชมุ ชนในการด�ำ เนินงานตอ่ ไป การรับรองนำ้�ประปาเขตเมอื ง ( การปรข1 ะ.อ้ ป1สกา.ุม่ำ�1สเห ว่กนจน็บุดดภตตกมูัว้นอ่อภิ นทยาค่าก่องารเนระท้ำ�รบศตบั บบาราจมอล่าจงเยุดเมปนทอื ็น้ำ�ก่ีงน�ำ เสห้�ำทุ่มปนศเรดบกะอ็บาปยลทา่านี่กดงคน๊อืม่ รอ้กไ)ดยข ้อ6งทจุด่อจดางั กนห้ี อถังสูงภายใน ปส รปะารรบธะะากบปรอผาณ บบละติใ้า1นอน.1ก่ื2นผาู้ใจรชจๆดุ ก้นุด�ำ ำ้ป�หหอลรนยืาอด่ายบงจท้านุด่อน้อสรผยมุ่ะู้ใเบชก5้นบ็บ้ำ�จจต่าุดวั (ยโอทดนยี่เยปำ้�่าใง็นชสนจ้แุ่มำ�ุ้ดผเ)เกนส็บที่ยที่งรี่จะเุดบชปบ่นลเสาโร้นยงสทเุดร่อียขกนอางรทตจ่อล่ายหาดนลำ้�ักสปจถรา่ าะยนปนทา้ำ� ่ี 2 . 22จ..�ำ 21น วจจนุดุดตตปวั น้ ลอทายอ่ยา่ รงทะ่อบรบะจบ่าบยจน่า�้ำ ยสนุ่ม้ำ�เกสบ็ ุ่มตเกวั อ็บยตา่ัวงอ1ย่าตงัวออยย่าา่ งงน้อย 5 ตัวอย่าง หากประชากรเกิน 25,000 คน เพิ่มจำ�นวนตัวอย่างตามจำ�นวนประชากรที่เพ่ิมข้ึน (1 ตวั อย่าง ตอ่ ประชากรประมาณ 5,000 คน WHO Guidelines for Drinking Water Quality , Second Edition : Volume 1,1984.) หรอื ก�ำ หนดตามความ เ หมาะส 3ม. ขสคอมุ่วางเกแมบ็ตถต่ลี่ในวัะกอพายื้นรา่ ทสง่ีนุ่ม�เ้ำ ก2็บคตรวั งั้อตย่าอ่ งจนดุ ้ำ�โดยการสมุ่ เกบ็ ครงั้ ที่ 1 และครงั้ ที่ 2 ตอ้ ง เปน็ จุดเดียวกนั และมีระยะเวลาหา่ งกันไม่นอ้ ยกวา่ 1 เดือนและไม่เกิน 4 เดือน 19
คู่มือการปฏิบตั งิ านดา้ นสขุ าภิบาลอาหารและน�ำ้ ส�ำ หรบั สาธารณสขุ อ�ำ เภอ และแบ4ค. ทขีเอ้รยีมลู จทำ�ตี่ นรววนจว2เิ ค0ราขะอ้ หมค์ ลู ณุ ตภาามพเนก�ำ้ ณไฑดแ้์คกณุ ่ ทภาางพกนายำ้�ภปารพะ-ปเคาดมื่มที ไว่ั ดไป้กรโมลหอะนหามนยักั พ.ศ. 2555. 3ผลการตรวจวเิ คราะหต์ วั อยา่ งน�ำ้ ตอ้ งผา่ นเกณฑค์ ณุ ภาพน�้ำ ประปาดม่ื ได้ ไกมรผ่มา่อนนเากมณยั ฑพข์ .อ้ ศม. ลู2ใ5ด5ต3อ้ ทงง้ัตร2วจคขรอง้ั้ มตลู ดิ นตนั้อ่ ๆกซนั �้ำ โหดายกมผรี ละกยาะรเตวรลวาจหวา่ เิงคกรนั าไะมหเ่ ก์คนิณุ ภ4าเดพอืนน�้ำ 6. กำ�หนดระยะเวลาการรับรอง 2 ปี นับตงั้ แตว่ ันประกาศรับรอง 1ข.อ้ สกมุ่�ำ เหกน็บดตหวั ลอยงั ก่างานรป�ำ้ ทร่ีจะกุดาตศ้นรทับอ่ รแอลงะเปปลน็ านย�ำ้ ทป่อรระะปบาบดจ่มื า่ ไยดน้ ้ำ� ตรวจวิเคราะห์ ทางกายภาพ – เคมีทวั่ ไป โลหะหนัก และแบคทีเรยี อยา่ งน้อย 6 จดุ อย่างน้อย 1 ครั้ง ตอ่ ปี โดยแบ่งเปน็ จดุ ต้นท่อระบบจ่ายน้�ำ 1 ตวั อยา่ ง และจุดปลายท่อระบบจา่ ยนำ้� สมุ่ เกบ็ ตวั อยา่ งอยา่ งนอ้ ย 5 ตวั อยา่ ง หากประชากรเกิน 25,000 คน เพ่ิมจ�ำ นวน ตัวอย่างตามจ�ำ นวนประชากรทีเ่ พม่ิ ขึ้น ( 1 ตัวอยา่ ง ต่อประชากรประมาณ 5,000 คน WHO Guidelines for Drinking Water Quality , Second Edition : Volume 1,1984.) หรอื กำ�หนดตามความเหมาะสมของแต่ละพ้นื ที)่ ทกุ สปั ด2า. หส์ มุ่โดเกยบ็ กตาัวรอสยมุ่ า่ เงกนบ็ �้ำ ตเพวั ออ่ื ยเฝ่า้างรนะ้�ำ วังตทราวงจภวาดั คปสรนมิ าามณทคจ่ี ลุดอปรลนี าอยทิสรอ่ ะอคยง่าเงหนล้อือยใ2นนจุด้ำ� ใหอ้ ยรู่ ะหวา่ ง 0.2-0.5 มลิ ลกิ รัมตอ่ ลิตร หากพบค่าน้อยกวา่ 0.2 มลิ ลิกรมั ตอ่ ลิตร ให้เกบ็ ต3ัว. อผยล่ากงาวริเตครรวาจะวหเิ แ์คบราคะทหีเรต์ ยี วั ทอกุยาค่ งรน้งั แ�้ำ ลตะอ้ ปงผรับา่ นปเรกุงณแกฑ้ไค์ ขณุทันภทาพี น�ำ้ ประปาดม่ื ได้ กรมอนามัย พ.ศ. 2553 รับรองนำ�้ ประปาหมู่บา้ น ข1.้อ สกมุ่ ำ�เหกน็บดตกัว่ออนย่ากงานรำ�้รตับารมอจงุดเปท็นี่กนำ�หำ้�ปนรดะ2ปาจดุดื่มได้ 1.1 จดุ ต้นท่อระบบจ่ายนำ้� เก็บท่กี อ๊ กของทอ่ จากหอถังสูงภายในระบบผลติ 1.2 จุดปลายท่อระบบจ่ายน้ำ� เก็บที่จุดปลายสุดของท่อหลักจ่ายนำ้� ประปาบา้ นผู้ใชน้ �ำ้ (โดยใชแ้ ผนทรี่ ะบบเส้นท่อการจ่ายนำ้�ประปา ประกอบในการ กำ�หนดจุดสุ่มเกบ็ ตัวอย่างนำ�้ ) 20
การพัฒนาคณุ ภาพน้ำ�บรโิ ภค 3 2. จ�ำ นวนตวั อยา่ ง 2.1 จดุ ตน้ ท่อระบบจ่ายนำ�้ ส่มุ เกบ็ ตัวอย่าง 1 ตัวอย่าง 2.2 จดุ ปลายทอ่ ระบบจา่ ยน�ำ้ สมุ่ เกบ็ ตวั อยา่ ง 1 ตวั อยา่ ง ตอ่ ประชากร ประมาณ 5,000 คน หรือก�ำ หนดความเหมาะสมของแต่ละพ้ืนท่ี 3. ความถใี่ นการสมุ่ เก็บตัวอยา่ งนำ้� สุ่มเกบ็ ตวั อย่างนำ้� 2 ครั้งต่อ 1 จดุ โดยคร้งั ท่ี 1 และครงั้ ท่ี 2 มีระยะ เวลาห่างกันไม่น้อยกว่า 1 เดือน และไม่เกิน 4 เดอื น 4. ขอ้ มูลทตี่ รวจวิเคราะหค์ ณุ ภาพน�้ำ ได้แก่ ข้อมูลทางกายภาพ - เคมี ทวั่ ไป โลหะหนัก และแบคทีเรีย จำ�นวน 20 ข้อมูล ตามเกณฑค์ ุณภาพน�ำ้ ประปา ดม่ื ไดก้ รมอนามยั พ.ศ. 2553 5. ผลการตรวจวิเคราะห์ตัวอย่างน้ำ�ต้องผ่านเกณฑ์มาตรฐานคุณภาพ นำ้�ประปาด่ืมได้กรมอนามัย พ.ศ. 2553 ท้ัง 2 คร้ังติดต่อกัน หากผลการตรวจ วเิ คราะหค์ ณุ ภาพน�ำ้ ไมผ่ า่ นเกณฑข์ อ้ มลู ใด ตอ้ งตรวจขอ้ มลู นน้ั ๆซ�ำ้ โดยมรี ะยะเวลา ห่างกันไม่เกิน 4 เดอื น 6. ก�ำ หนดระยะเวลาการรับรอง 2 ปี นบั ตัง้ แต่วันประกาศรับรอง ขอ้ กำ�หนดหลงั การประกาศรบั รองเป็นน�้ำ ประปาดื่มได้ 1. สมุ่ เกบ็ ตวั อยา่ งน�้ำ ทจ่ี ดุ ปลายทอ่ ระบบจา่ ยน�ำ้ โดยใหส้ มุ่ เกบ็ 1 ตวั อยา่ ง ต่อประชากร 5,000 คน หรือกำ�หนดตามความเหมาะสมของแต่ละพื้นที่ ตรวจ วเิ คราะห์ทางกายภาพ–เคมีทั่วไป โลหะหนกั และแบคทีเรยี 1 ครัง้ ต่อปี 2. สุ่มเก็บตัวอย่างนำ้�เพ่ือเฝ้าระวังทางภาคสนาม ท่ีจุดปลายท่ออย่าง นอ้ ย 1 จุด ทกุ สปั ดาห์ โดยการสุ่มเกบ็ ตวั อย่างน้�ำ ตรวจวัดปรมิ าณคา่ คลอรีนอิสระ คงเหลือในน้ำ�ให้อยู่ระหว่าง 0.2-0.5 มิลลิกรัมต่อลิตร หรือตรวจสอบด้วยอาหาร ตรวจเชื้อโคลฟิ อร์มแบคทเี รยี ภาคสนาม (อ 11) หากให้ผลบวกตอ้ งปรับปรงุ ทันที 3. ผลการตรวจวเิ คราะหต์ วั อยา่ งน�ำ้ ผา่ นเกณฑค์ ณุ ภาพน�้ำ ประปาดม่ื ได้ กรมอนามัย พ.ศ. 2553 21
คู่มอื การปฏิบตั ิงานดา้ นสุขาภบิ าลอาหารและนำ�้ สำ�หรบั สาธารณสขุ อำ�เภอ ก ารรับข1 ร.อ้อ 1สงก.นมุ่ำ�1เำ�้ห กปนจบ็ รุดดตะตกัวป้น่ออานทยโร่าก่องงารเนรระำ�้รียบตับนบารจมอ่าจงยุดเปนท็น้ำ�่ีกนำ�สห�ำ้ ุ่มปนเรดกะ็บ3ปทาจี่กดุด๊อม่ื กไดข้ องท่อจากหอถังสูงภายใน รแนผะผใู้ำ�้ ชบ)นน้ บท�้ำ ผี่ร ล2ะติบ1จบ.ุด12เส จทจ้นดุีโ่ ุดรทงป่ออลกาาาหยราทจร่า่อแยรลนะะบำ้�จปบดุ รปจะา่ลปยาานย ้ำ�ทปอ่ รสผะุ่มูใ้กชเกอน้ ็บบ�้ำ ทในแี่จลกุดะาปจรลกุดาำ�เยสหที่ยนง่อดอหจ่นื ลุดักๆสจุ่ม1่าเยกจน็บุดำ้�ตป(ัวโรอดะยยป่าใชาง้ 32.. 2ส2คจ..ำ�ุ่มว21นาเ กมวจจบ็นถุดุดตี่ใตปตนัวัว้นลกออาทายยยรอ่่า่าสทงรงุ่มนอ่ะเบ�ำ้รกะบ2บ็ บจคตบ่าวรั ยจัง้อา่นตยย�ำ้่อา่ นจงส�้ำนดุ มุ่ ้�ำสเโกด่มุ ็บยเกตกบ็ วัาตอรสัวยอมุ่่ายงเก่า1็บงคต2รวั ัง้ตอทัวยี่อ่า1ยงแา่ ลงะครั้งที่ 2 ตอ้ ง แเ ปล็นะจแดุบ4เคด. ทียขเีวอ้รกยีมนั ลู จแทำ�ลตี่ นะรวมวนจีระว2เิยค0ะรเาวขะล้อหามค์หูลณุา่ งตภกาาันมพไเนมก�ำ้น่ณไอ้ ฑดยแ้์คกกุณว่ ทา่ภ าา1งพกเนาดยำ�้อื ภปนารพแะ-ลปเะคาไดมมม่ืที เ่ ไว่ักดไินป้กร4โมลเหอดะนือหานมนัยกั ไ พ กมร.ศผ่ม.า่อน2น5เ1ข5าก5..อ้ม ณ3ผสกัยฑุ่มลำ�พกเข์หกา.อ้นศ็บรมด.ตตลู 2หัวรใ5อวลด5จยังต3ว่ากอ้งเิ าคทนงรรต้งัำ้�ปารท2ะรวี่จหะจคุดกขต์รปาอ้วังั้ ลศตมอาริดลูยยบันาต่ ทงร่อน้ั ่อนอกๆร�้ำงันซะเต�้ำบปหอ้ บโ็นาดงจนกผย่า้�ำผา่มยปนลรีนเรกะำ้�กะยาณประตตเฑารวรดวค์ลวจมื่าณุ จวหไวิเภดา่คเิ า้งครพการนันะาะหไ�้ำ มหป์ทเ่ ์ครกาะงุณนิ กปภ4าายาดเดพภมื่ อืานไพนด้ำ�้ – เคมีท2่วั .ไ ปสมุ่ โเลกหบ็ ะตหวั นอักยา่ แงลนะ�ำ้ แเพบอ่ื คเฝทา้ีเรรยีะวองั ทยา่างงภนา้อคยส2นาจมุดทตจี่่อดุ 1ปลคารย้งั ทตอ่ อ่ อปยี า่ งนอ้ ย 1 จดุ ทุกสัปดาห์ โดยการสุ่มเก็บตัวอย่างนำ้�ตรวจวัดปริมาณคลอรีนอิสระคงเหลือในน้ำ� ให้อยู่ระหว่าง 0.2-0.5 มิลลิกรัมต่อลิตร หรือตรวจสอบด้วยอาหารตรวจเช้ือ โคลฟิ อร์มแบคทเี รียภาคสนาม (อ 11) หากให้ผลบวกต้องปรบั ปรงุ ทนั ที 3. ผลการตรวจวเิ คราะหต์ วั อยา่ งน�ำ้ ตอ้ งผา่ นเกณฑค์ ณุ ภาพน�ำ้ ประปาดมื่ ได้ กรมอนามัย พ.ศ. 2553 22
การพัฒนาคุณภาพนำ้�บรโิ ภค 3 การรบั รองน�ำ้ ประปาโรงพยาบาล ขอ้ ก�ำ หนดก่อนการรบั รองเปน็ น�้ำ ประปาดมื่ ได้ 1. สุ่มเกบ็ ตัวอยา่ งน้�ำ ตามจุดทก่ี �ำ หนด 5 จดุ 1.1 จุดต้นท่อระบบจ่ายนำ้� สุ่มเก็บท่ีก๊อกของท่อจากหอถังสูงภายใน ระบบผลติ 1 จุด 1.2 จุดปลายท่อระบบจ่ายนำ้� สุ่มเก็บท่ีจุดปลายท่อหลักจ่ายนำ้�ประปา ผใู้ ชน้ �ำ้ 4 จดุ ทโ่ี รงครวั และจดุ ปลายทอ่ ผใู้ ชน้ �้ำ และจดุ เสย่ี งอน่ื ๆ 3 จดุ (โดยใชแ้ ผนท่ี ระบบเส้นท่อการจ่ายน้�ำ ประปา ประกอบในการกำ�หนดจุดสมุ่ เกบ็ ตัวอยา่ งน้ำ�) 2. จ�ำ นวนตัวอยา่ ง 2.1 จดุ ตน้ ท่อระบบจ่ายน�้ำ สุ่มเกบ็ ตัวอยา่ ง 1 ตวั อยา่ ง 2.2 จุดปลายท่อระบบจ่ายนำ้� สุ่มเกบ็ ตัวอย่าง 4 ตวั อย่าง 3. ความถี่ในการส่มุ เก็บตัวอยา่ งนำ�้ สุ่มเก็บตัวอย่างน�้ำ 2 คร้งั ตอ่ จดุ โดยการสมุ่ เกบ็ ครง้ั ท่ี 1 และครั้งที่ 2 ต้อง เป็นจุดเดียวกนั และมีระยะเวลาห่างกันไม่นอ้ ยกวา่ 1 เดอื น และไมเ่ กนิ 4 เดอื น 4. ข้อมลู ที่ตรวจวเิ คราะหค์ ณุ ภาพนำ้� ได้แก่ ทางกายภาพ-เคมีทัว่ ไป โลหะหนกั และแบคทเี รยี จ�ำ นวน 20 ขอ้ มลู ตามเกณฑค์ ณุ ภาพน�ำ้ ประปาดมื่ ไดก้ รมอนามยั พ.ศ. 2553 5. ผลการตรวจวเิ คราะหต์ วั อยา่ งน�ำ้ ตอ้ งผา่ นเกณฑค์ ณุ ภาพน�้ำ ประปาดม่ื ได้ กรมอนามัย พ.ศ. 2553 ทั้ง 2 คร้งั ติดต่อกัน หากผลการตรวจวิเคราะห์คณุ ภาพน้ำ� ไม่ผา่ นเกณฑข์ อ้ มลู ใด ตอ้ งตรวจขอ้ มูลนน้ั ๆซ�ำ้ โดยมรี ะยะเวลาหา่ งกันไมเ่ กิน 4 เดือน 6. ก�ำ หนดระยะเวลาการรับรอง 2 ปี นบั ตง้ั แตว่ ันประกาศรับรอง ข1.้อ สกมุ่�ำ เหกนบ็ ดตหวั อลยังา่กงานร�ำ้ปทรจี่ ะดุ กปาลศารยับทรอ่อรงะเปบน็บนจา่ำ�้ ยปนร�้ำะปตราวดจม่ื วไเิดค้ราะหท์ างกายภาพ ท– ุกเคสมัปทีด2ว่ัา. หไสป์ มุ่ โโเดกลยบ็หกตะาวัหรอนสยกัุ่มา่ เงแกนล็บ�ำ้ ะเตพแัวอ่ืบอเคยฝท่าา้ งรีเรนะียว้ำ�งัตอทรยาว่างจภงวนาัดค้อปสยรนิม2าามจณุดทคจ่ี 3ลดุ อปครลรีน้ังาอตยทิส่อรอ่ปะอี คยงา่ เงหนลอ้ ือยใ1นจนดุำ้� ให้อยู่ระหว่าง 0.2-0.5 มิลลิกรัมต่อลิตร หรือตรวจสอบด้วยอาหารตรวจเชื้อโคลิ ฟ อร์มแ3บ. คผทลีเกราียรภตารควสจนวาเิ คมรา(อะห1ต์1วั)อหยาา่ กงในห�ำ้ ผ้ ตลอ้บงวผกา่ ตน้อเกงปณรฑบั ค์ ปณุ รงุภทานัพทนี�้ำ ประปาดม่ื ได้ กรมอนามยั พ.ศ. 2553 23
คู่มอื การปฏบิ ัติงานดา้ นสขุ าภิบาลอาหารและน�้ำ ส�ำ หรับสาธารณสุขอ�ำ เภอ ใก ผนใู้าชกร้นารรับำ้�กแ 1ขร�ำล.อ้อ หะ11สงกนโ..นุ่ม�ำ12รดเำ้�หง กปจคนจจบ็ ุดรรดดุุดตัวะสตปกวัปมุ่ น้ลอ่4อาเาทกนยโยจรอ่็บา่กทุดงงรตาแน่อะรวั (รบำ�้รรโอมตดะับบยบายร่าจมใบอง่าชจนยงจ้แดุเ้�ำ่านผปท)ย�้ำ นน็นี่กทสน�ำำ�้ มุ่ร่ีห้ำ�ะสเปนกบุ่มรด็บบเะกต5ปเบ็สัวาจอ้นทดุดยท่จี ่ืม่าดุ่อไงอกดนอา้ำ�้ รกทจจอ่ี ่าาอยกกนถจ�ำ้งั าปจกา่รบยะปนอ่ พำ้�า ักปป1ลระาจกยุดทอบ่อ 3 2 .. 2จส2ค..ำ�่มุว21นาเ กมวจจ็บนถดดุุ ต่ใีตตปนวััวน้ลกออาทายยยร่อ่าา่ ทสงรง่มุน่อะเบ�ำ้รกะบ2บ็ บจคตบา่ วรั ยจั้งอ่านตยย้ำ�อ่่านจงส้ำ�นดุ ุ่มำ้�สเโกดมุ่ ็บยเกตก็บัวาตอรสวัยอมุ่า่ ยงเกา่ 1็บงคต4รวั ง้ัตอทวัย่ีอ่า1ยงแา่ ลงะครงั้ ที่ 2 ต้อง แเ ปล็นะจแุดบ4เคด. ทียขีเวอ้รกยีมันลู จแท�ำลตี่ นะรวมวนจีระว2เิยค0ะรเาวขะลอ้ หามค์หูลณุา่ งตภกาาันมพไเนมก�้ำ่นณไ้อฑดยแ้์คกกุณว่ ท่าภ าา1งพกเนาดยำ�้อื ภปนารแพะล-ปะเคาไดมมื่มที่เกไวั่ ินดไป้ก4รโมลเดหออืะนนหานมัยกั พกไมร.ศผ่ม.า่อน2น5เ5าก5.ม ณ3ผยั ลฑพกข์ า.อ้ ศรม.ตลู2รใ5วด5จต3วอ้เิ ทคงรตง้ั าร2ะวหจคขต์รอ้้ังวั ตอมิดยลู ตา่นงอ่น้ั นกๆ�ำ้ นัซต�้ำ หอ้ โางดกผยผา่มนลรี กเะกายณระตเฑวรค์ลวณุาจหวภา่ิเาคงพกรนันาะไ�ำ้ มหปเ่ ค์รกะณุนิ ปภ4าาดเพดม่ื อืนไนด�ำ้ ้ 6. กำ�หนดระยะเวลาการรับรอง 2 ปี นับตัง้ แต่วนั ประกาศรบั รอง – 1ข.้อสกมุ่ ำ�เหกนบ็ ดตวัหอลยงั า่กงานร�ำ้ ปทรจ่ี ะดุ กปาลศารยับทรอ่ อรงะเปบบน็ จนา่้�ำ ยปนร�้ำ ะตปราวดจ่มื วไเิ ดค้ราะหท์ างกายภาพ เจคดุ มทีท2กุว่ั .ไสปสปั ุ่มดโเลากหห็บ์ะโตหดัวยนอกกัยา่ารแงสลนมุ่ ะ้ำ�เแเกพบ็บ่ือคตเทวัฝอเี ้ารยรีย่าะงปวนังลี ้ำ�ทะตาร1งวภจคาสรคอั้งสบนคาลมอรทีน่ีจอุดิสประลคางยเทห่อลออื ใยน่านงนำ้�้อใหย้ 1 อยู่ระหว่าง 0.2-0.5 มิลลิกรัมต่อลิตร หรือตรวจสอบด้วยอาหารตรวจเช้ือโคลิฟอร์ม แบคทเี 3รยี. ผภลากคาสรนตารมวจ(อวเิ ค11รา) ะ หหาต์ กวั ใอหย้ผา่ ลงนบ�ำ้วกตตอ้ อ้งผงปา่ นรบัเกปณรฑงุ ทค์ ันณุ ทภี าพน�้ำ ประปาดมื่ ได้ กรมอนามยั พ.ศ. 2553 24
การพฒั นาคุณภาพน�ำ้ บริโภค 3 ภาคผนวกท่ี 2 เกณฑค์ ุณภาพน�ำ้ ประปาดมื่ ได้กรมอนามัย พ.ศ. 2553 พารามิเตอร์ หน่วยวดั เกณฑ์ทก่ี ำ�หนด คณุ ภาพน�้ำ ทางกายภาพ ความเปน็ กรด - ดา่ ง (pH) อยู่ระหวา่ ง 6.5-8.5 ความขนุ่ (Turbidity) เอ็นทียู ไมเ่ กิน 5 คสีณุ (Cภoาlพouนr�ำ้ )ทางเคมีทั่วไป แพลทินัม-โคบอลต์ ไม่เกิน 15 สารละลายท้งั หมดท่เี หลือจากการระเหย(TDS) ความกระด้าง (Hardness) มิลลิกรัม-ลติ ร ไมเ่ กนิ 1000 คซัลลเอฟไรตด(์ S(COl=-)4) มลิ ลกิ รมั -ลิตร ไมเ่ กนิ 500 ฟไคนณุลเอูตภอราทไพรดน(N์ ้ำ�(OFท--)า3งaโsลหNะOห-3น) กั ทว่ั ไป มลิ ลิกรมั -ลิตร ไม่เกิน 250 เหล็ก (Fe) มลิ ลกิ รมั -ลติ ร ไม่เกิน 250 แมงกานีส (Mn) มิลลกิ รมั -ลติ ร ไมเ่ กิน 50 ทองแดง (Cu) มิลลกิ รมั -ลิตร ไมเ่ กิน 0.7 สังกะสี (Zn) คุณภาพนำ้�ทางโลหะหนกั สารเปน็ พษิ มลิ ลกิ รมั -ลติ ร ไมเ่ กิน 0.5 ตะกวั่ (Pb) มิลลกิ รมั -ลติ ร ไมเ่ กนิ 0.3 โครเมียม (Cr) มิลลิกรมั -ลิตร ไม่เกิน 1.0 แคดเมียม (Cd) มลิ ลิกรมั -ลิตร ไมเ่ กนิ 3.0 สารหนู (As) ปรอท (Hg) มลิ ลกิ รมั -ลติ ร ไมเ่ กิน 0.01 คุณภาพน�ำ้ ทางแบคทเี รยี มลิ ลกิ รัม-ลิตร ไมเ่ กิน 0.05 แบคทเี รยี ประเภทโคลิฟอรม์ (Coliform bacteria) มิลลิกรมั -ลติ ร ไมเ่ กนิ 0.003 มิลลกิ รมั -ลติ ร ไม่เกิน 0.01 แบคทีเรยี ประเภทฟีคลั โคลฟิ อรม์ (Faecal coliform มลิ ลิกรัม-ลติ ร ไมเ่ กิน 0.001 bacteria) เอ็มพีเอม็ /100 ตอ้ งตรวจไมพ่ บ มิลลลิ ติ ร ต้องตรวจไมพ่ บ เอม็ พเี อม็ /100 มิลลิลติ ร หมายเหตุ 1. คลอรนี อสิ ระคงเหลอื (Residual ใFชrใ้eนeระCบhบloเฝriา้nรeะ)วกงั �ำคหณุ นภดาใพหนม้ �ำ้ ที ปป่ี รละปายา เสน้ ทอ่ 0.2 - 0.5 มลิ ลกิ รมั ตอ่ ลติ ร 2. วิธีตรวจวิเคราะห์เป็นไปตามวิธีการในหนังสือ Standard Methods for the Examination of Water and Wastewater Edition 21st 2005 APHA AWWA WEF. 3. ประกาศกรมอนามัย ( 13 ตุลาคม 2553) 25
คูม่ ือการปฏบิ ัตงิ านดา้ นสุขาภิบาลอาหารและน�ำ้ ส�ำ หรบั สาธารณสขุ อำ�เภอ ภาคผนวกที่ 3 แบบสำ�รวจระบบประปา กรณใี ชน้ ้ำ�ผิวดิน ชอื่ ระบบประปา...........หมทู่ .่ี .........ต�ำ บล..................อ�ำ เภอ.............จงั หวดั ...................... ผใู้ หข้ อ้ มลู ชอื่ ................................สกลุ .............................โทรศพั ท.์ .............................. ส่วนท่ี 1 ขอ้ มลู ทัว่ ไป 1. ระบบประปาสร้างปี พ.ศ.............................โดยหน่วยงาน ( ) กรมอนามยั ( ) กรมโยธา (ร ะ )บกบรปมรทะรปัพายเคายกผรธา่ นรณกา ี ร ร ับรองเป(็น น) ้ำ� อปืน่ระๆปารดะื่มบไุ.ด...้ ....................... 2. ร( ะ บ) บไมปผ่ระา่ ปนา สา มารถ ใหบ้ รกิ ารน�ำ้ ไดค้ ร(อ บ)ค ลผมุ่านจ�ำปนี วพน.ศ...............ห..ม...บู่ ..า้..น.......................ห..ล..งั..ค าเรอื น 3. ส่วนท่ี 2 การบริหารกจิ การประปา 1. การบริหารกจิ การประปาโดย ( ) บรหิ ารในรปู แบบใหมต่ ามประกาศระเบยี บกระทรวงมหาดไทยโดยองคก์ าร บรหิ ารส่วนต�ำ บล / คณะกรรมการบริหารกิจการประปาหมบู่ ้าน ( ) บริหารในรูปแบบเดมิ โดยคณะกรรมการบริหารกจิ การประปาหมู่บ้าน ก. ผู้บรหิ ารกจิ การประปา และผู้ดแู ลระบบประปา 1.1 มผี ้บู ริหารกิจการประปาโดยตรง ( ) ม ี ( ) ไมม่ ี เคยผ่านการฝึกอบรมหลกั สตู รบริหารกจิ การประปา ( ) เคย ( ) ไม่เคย 1.2 มผี ดู้ ูแลระบบประปาโดยตรง ( ) มี ( ) ไม่มี เคยผา่ นการฝกึ อบรมหลักสูตรการดูแลบำ�รุงรกั ษาระบบประปา ( ) เคย ( ) ไม่เคย 26
การพัฒนาคุณภาพน้�ำ บรโิ ภค 3 ข. ระบบการเงินและการบญั ชี 1.3 ขณะนีก้ ารประปามเี งินกองทนุ ( ) มี ( ) ไมม่ ี 1.4 มีระบบบัญชี รายรับ-รายจา่ ยท่ีชัดเจนและเปดิ เผยได้ ควา มเพยี งพอ(ข อ) งนม�้ำ ี ดิบในการผลิต นำ้�ป(ร ะ)ปไามตม่ ลี อดปี 2. 43 .. ป(((ช ว่จั )))งจ ผเ บุวตเา่พลันลนียามอขทงกีดนั้พี่ใาหต2อรอ้บ4จ นร่าชยกิกั่งนาาโร ร้�ำมนผปงำ้�ล ระติ ปนาำ�้ ปอยระ่างปไาร(( เ ต)) มิ ใคไหลมบ้ อ่พรรอกิ นี าแรลนว้ ำ้�จเปา่ ย็น เ ว ลา ( ) ผา่ นข้ันตอนการผลิตประปา แลว้ จา่ ย ( ) สบู จา่ ยตรงจากแหลง่ นำ้�ดิบ ( ) อ่นื ๆ ระบุ............................ ส่วนที่ 3 การบำ�รุงรักษาระบบประปา 1. การลา้ งหนา้ ทราย ( ) ไม่ไดล้ า้ ง ( ) ลา้ ง 2. การล้างถังสร้างตะกอน(คลองวนเวียน) และถังตกตะกอน ( ) ไม่ได้ล้าง ( ) ล้าง 3. การลา้ งถงั กรอง ( ) ไมไ่ ด้ล้าง ( ) ล้าง 4. การล้างถงั น้ำ�ใส ( ) ไม่ไดล้ า้ ง ( ) ลา้ ง 5. การล้างทำ�ความสะอาดหอถงั สงู ( ) ไม่ไดล้ ้าง ( ) ล้าง 6. การเตมิ สารส้มในการตกตะกอน ( ) ไม่เตมิ ( ) เติม 7. การเติมปนู ขาวในการตกตะกอน ( ) ไมเ่ ตมิ ( ) เตมิ 27
ค่มู ือการปฏิบตั ิงานดา้ นสขุ าภิบาลอาหารและน้ำ� ส�ำ หรบั สาธารณสุขอำ�เภอ สว่ นท่ี 4 ระบบการฆ่าเชอ้ื โรค 1. เครื่องจา่ ยสารละลายคลอรีน ( ) ไมม่ ี ( ) มี ( ) ใช้งานได้ ( ) ใชง้ านไมไ่ ด้ 2. การตรวจสอบคลอรนี อสิ ระคงเหลือ 3. เ(ค ย) ตไรมวม่ จกี สาอรบตครวณุ จภสาอพบน ้ำ�ในหอ้ งปฏบิ (ัต ิก) ารมกี ารตรวจสอบเป็นประจ�ำ ( ) ไมม่ กี ารตรวจสอบ ( ) มีการตรวจสอบ ขอ้ คิดเหน็ เพิ่มเติม.......................................................................................................... ....................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... ชื่อผู้ส�ำ รวจ......................................................... โทรศัพท.์ ............................................................ วันท.ี่ .........เดอื น.....................ปี พ.ศ. ............... 28
การพฒั นาคณุ ภาพน้ำ�บริโภค 3 ภาคผนวกที่ 4 แบบส�ำ รวจระบบประปา กรณีใชน้ �ำ้ บาดาล ชอื่ ระบบประปา..........................หมทู่ .ี่ .........ต�ำ บล..........อ�ำ เภอ............จงั หวดั ............... ผใู้ หข้ อ้ มลู ชอื่ ..................................สกลุ ....................................โทรศพั ท.์ ........................ สว่ นท่ี 1 ขอ้ มลู ทั่วไป 1. ระบบประปาสรา้ งปี พ.ศ.............................โดยหนว่ ยงาน ( ) กรมอนามยั ( ) กรมโยธา (ร ะ )บ กบรปมรทะรปพั ายเคายกผรา่ธนรณกา ี รรับรองเปน็ (น ้�ำ ) ปรอะนื่ ปๆาดรม่ื ะไบดุ.้ .......................... 2. ร( ะ )บไบมปผ่ รา่ะนปา สา มารถ ใหบ้ รกิ ารน�้ำ ไดค้ ร(อ บ)คผลา่ มุ นจป�ำ ี นพว.ศน..................ห...ม..บู่..า้..น........................ห..ล งั คาเรอื น 3. ส่วนท่ี 2 การบริหารกจิ การประปา 1. การบรหิ ารกิจการประปาโดย ( ) บรหิ ารในรปู แบบเดมิ โดยคณะกรรมการบรหิ ารกจิ การประปาหมบู่ า้ น ( ) บริหารในรูบแบบใหม่ตามประกาศระเบียบกระทรวงมหาดไทย โดยองค์การ บริหารสว่ นตำ�บล / คณะกรรมการบรหิ ารกจิ การประปาหม่บู ้าน ก. ผู้บริหารกิจการประปา และผู้ดูแลระบบประปา 1.1 มีผบู้ รหิ ารกจิ การประปาโดยตรง ( ) ม ี ( ) ไมม่ ี - เคยผา่ นการฝกึ อบรมหลกั สตู รบรหิ ารกจิ การประปา ( ) เคย ( ) ไม่เคย 1.2 มผี ู้ดูแลระบบประปาโดยตรง ( ) มี ( ) ไม่มี - เคยผ่านการฝึกอบรมหลักสตู รการดแู ลบ�ำ รงุ รกั ษาระบบประปา ( ) เคย ( ) ไม่เคย 29
คมู่ ือการปฏิบัติงานดา้ นสขุ าภบิ าลอาหารและนำ�้ สำ�หรบั สาธารณสุขอ�ำ เภอ ข. ระบบการเงนิ และการบญั ชี 1.3 ขณะนีก้ ารประปามเี งนิ กองทุน ( ) มี ( ) ไม่มี 1.4 มีระบบบัญชี รายรบั -รายจา่ ยท่ชี ดั เจนและเปิดเผยได้ ความ เพยี (ง พ )อมขี องน ้�ำ ดบิ ในการผลติ น( ำ้� ป) รไะมป่มาีตลอดปี 2. (((ชป ว่ จั )))งจ เตผเบุวพา่ลลนั ยีนอามงขดทพีกน้ั ใี่ าอ2หตร4 ้บอจ นรช่าิกยัง่กโานามรรำ�้ งนผป ้ำ�ลริตะปน�้ำาปอยระ่างปไาร เ((ต มิ)) คใไลหมอพ่บ้รอีนรกิแาลร้วนจำ�้ ่าเยป น็ เวลา 3. 4. (( )) ผสูบา่ นจขา่ ยนั้ ตตรองนจกาากรแผหลลิต่งปนร้�ำ ะดปิบา แลว้( จ )า่ ยอน่ื ๆ ระบ.ุ ........................... 1ส.ว่ นลทักี่ษ3ณกะาสรภบา�ำ พรแงุ รวกัดษลอ้ารมะบบรบเิ วปณรบะอ่ปนา้ำ�บาดาล 1.1 มชี านบอ่ บาดาลหรอื ไม่ ( ) ไม่มี ( ) มี ( ) ชานบอ่ บาดาลขนาดไมน่ อ้ ยกว่า 2.5 x 2.5 เมตร ( ) ชานบอ่ บาดาลขนาดนอ้ ยกวา่ 2.5 x 2.5 เมตร 1.2 ลกั ษณะชานบอ่ ( ) ไม่แตกร้าว (สังเกตน(้ำ� ท) ่ีสูบแขต้นึกมร้าาวจจานกนบ�ำ้่อซมมึ ีทเรขา้ายสคูบ่ ้า่องไทด่แี ้ อร์เรเตอร)์ 1.3 มีทรายเขา้ บ่อ หรือไม่ เคร่ือ งสูบ(น ้�ำ )ด ิบไมใชม่ ้งี า นได้ ( ) มี 2. ( ) ใชง้ านไดป้ กติ ( ) ใชง้ านไม่ได้ 3. การลา้ งหน้าทรายกรอง ( ) ไมไ่ ดล้ ้าง ( ) ลา้ ง 30
การพฒั นาคุณภาพน้ำ�บรโิ ภค 3 4. การล้างถังกรอง (ก า )ร ลไมา้ ไ่งดถ้ลงั นา้ งำ�้ ใส ( ) ลา้ ง 5. ( ) ล้าง ( ) ไม่ได้ลา้ ง ( ) ลา้ ง 6. การล้างท�ำ ความสะอาดหอถังสงู ( ) ไมไ่ ด้ล้าง ส่วนที่ 4 ระบบการฆา่ เชอื้ โรค 1. เครอื่ งจ่ายสารละลายคลอรนี ( ) ไม่มี ( ) มี ( ) ใชง้ านได้ ( ) ใชง้ านไมไ่ ด้ 2. การตรวจสอบคลอรนี อิสระคงเหลอื (เ ค ย) ตไมรวม่ จีกสาอรตบรควุณจภสอาพบน ำ�้ ในหอ้ งปฏบิ ( ตั )กิ ามรีการตรวจสอบเปน็ ประจ�ำ 3. ( ) มกี ารตรวจสอบ ( ) ไม่มกี ารตรวจสอบ ขอ้ คดิ เห็นเพม่ิ เติม.......................................................................................................... ....................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... ช่ือผสู้ ำ�รวจ......................................................... โทรศพั ท์............................................................. วนั ท่.ี .........เดอื น.....................ปี พ.ศ. ............... 31
คู่มือการปฏิบัติงานด้านสุขาภบิ าลอาหารและน�้ำ ส�ำ หรับสาธารณสุขอ�ำ เภอ ภาคผนวกที่ 5 โครงการเฝา้ ระวงั คณุ ภแาพบบน้ำ�สปอรบะถปาามและน้ำ�บริโภคครวั เรอื น จงั หวัด เลขท่ี แบบสำ�รวจ ค�ำ แนะนำ�ในการตอบแบบสอบถาม 1. โปรดขดี เคร่ืองหมาย ลงในชอ่ ง และ ( ) 2. ในกรณีมที ีว่ ่าง.....................โปรดเตมิ ค�ำ ตอบใหส้ มบรณู ์ 3. ในกรณคี ำ�ตอบเป็นอ่นื ๆ ระบุ..............โปรดระบุค�ำ ตอบลงในแบบสอบถามด้วย 1. ขอ้ มูลทั่วไป สถานทเี่ กบ็ ...........หมทู่ .ี่ .................ต�ำ บล..............อ�ำ เภอ.............จงั หวดั ............. นำ�้ ป รอะยปูใ่ านเขตเมอื ง ( เขตเทศบาล ) เขตชนบท ( เขต อบต.) 2. นำ้�ประปา หนว่ ยงานรับผดิ ชอบ การประปาสว่ นภมู ภิ าค ประปาองค์การบรหิ ารส่วนต�ำ บล การ ต ครวณจะวกดั รครลมอกรานี รอหสิ มรูบ่ ะ้าคนงเ ห ล อื ในน �้ำ ปณระปปลาาเยททศอ่ บเาสลน้ ทอ่ กอ๊ กบ้าน ผใู้ ชน้ �ำ้ ค่าคลอรีนอิสระคงเหลอื วนั เดอื น ปี จุดเก็บตัวอยา่ ง ปรมิ าณท่ตี รวจวัดได้ 3. นำ�้ บรโิ ภคครัวเรือน ผ่านการปรับปรงุ แหล่งน�ำ้ บรโิ ภค ผ่านเครื่องกรอง ตม้ นำ้�ประปา ดืม่ โดยตรง 32
การพฒั นาคณุ ภาพนำ้�บริโภค 3 น�ำ้ บาดาล ลักษณะบอ่ บาดาล 1. มีส้วมภายในระยะ 10 เมตร จากบอ่ นำ้� ( ) ใช ่ ( ) ไมใ่ ช่ และจากสบู มือโยก 2. ส้วมใกล้ท่ีสุดอยู่บนพื้นที่สูงกวา่ สูบมือโยก ( ) ใช ่ ( ) ไมใ่ ช่ 3. มแี หลง่ มลพิษอ่ืน (เชน่ มูลสตั ว์ ขยะ น�ำ้ โสโครก) ( ) ใช ่ ( ) ไม่ใช่ ภายในระยะ 10 เมตร จากสูบมอื โยก 4. การระบายนำ้�ไมด่ ี ทำ�ใหม้ นี ้ำ�ขัง ( ) ใช ่ ( ) ไมใ่ ช่ บรเิ วณสบู มอื โยก ภายในระยะ 2 เมตร 5. มที างระบายน�ำ้ ที่ใชก้ ารไม่ได้ – ชำ�รดุ /เป็นแอ่ง ( ) ใช่ ( ) ไม่ใช่ 6. มผี นังกน้ั /หรือร้ัวรอบสบู มอื โยกไม่................... ( ) ใช ่ ( ) ไม่ใช่ ซึ่งสัตวเ์ ขา้ มาได้ 7. พน้ื คอนกรตี โดยรอบสูบมอื โยก กว้างนอ้ ยกวา่ 1 เมตร ( ) ใช ่ ( ) ไมใ่ ช่ 8. มีน�ำ้ ขังบนพ้ืนคอนกรีตโดยรอบบริเวณสูบมือโยก ( ) ใช ่ ( ) ไม่ใช่ 9. มีรอยแตกร้าวของพ้นื คอนกรีตโดยรอบสูบมือ ( ) ใช ่ ( ) ไมใ่ ช โยกทำ�ใหน้ �ำ้ ไหลซมึ สบู่ ่อน�้ำ ได่้ 10. สบู มอื โยกหลวม ณ จดุ ติดตง้ั กับฐาน ( ) ใช่ ( ) ไมใ่ ช่ ท�ำ ใหน้ ้ำ�ไหลซึมเข้าไปได้ นำ�้ บ่อตื้น ลกั ษณะบ่อนำ�้ ตนื้ 1. มสี ้วมในระยะ 10 เมตร จากบ่อน้ำ� ( ) ใช ่ ( ) ไมใ่ ช่ 2. สว้ มใกล้ที่สดุ อยู่บนพ้นื ที่มีระดบั สงู กวา่ บ่อน�้ำ ( ) ใช ่ ( ) ไม่ใช่ 3. มีแหล่งมลพษิ อื่น (เช่น มลู สตั ว์ ขยะ นำ้�โสโครก) ( ) ใช่ ( ) ไม่ใช่ ในระยะ 10 เมตร จทา�ำ กใหบม้อ่ นีน้ำ�้�ำ ขังบรเิ วณบ่อนำ�้ 4. การระบายนำ้�ไมด่ ี ( ) ใช่ ( ) ไม่ใช ่ ในระยะ 2 เมตร 5. มที างระบายนำ�้ ท่ใี ช้การไม่ได้ – ชำ�รดุ /เป็นแอ่ง 6. มีผนังกนั้ บ่อน�้ำ โดยรอบเพยี งพอ แตร่ ั่วซมึ ได้ ( ) ใช ่ ( ) ไม่ใช่ น�้ำ ผวิ ดินสามารถไหลเขา้ บ่อ 7. ผนังก้นั บอ่ นำ้�ไม่ไดอ้ ุดหนาแน่นเพียงพอ ( ) ใช่ ( ) ไม่ใช่ ทรี่ ะยะลกึ 3 เมตรจากพื้นดิน 33
คูม่ ือการปฏบิ ตั ิงานด้านสุขาภิบาลอาหารและน้�ำ สำ�หรับสาธารณสุขอำ�เภอ 8. พน้ื คอนกรตี โดยรอบบ่อน้ำ� กว้างนอ้ ยกวา่ 1 เมตร ( ) ใช่ ( ) ไม่ใช่ 9. มมทเีรีำ�ชอใือหยก้นแแำ้�ตลไกหะรลถ้าลงัวนงขส้�ำอถ่บู งกูพอ่ ทไื้นดง้ิค้ไอว้ในนกทร่ซีีตึง่โ ด ยรอบ ( ) ใช่ ( ) ไม่ใช่ ( ) ใช ( ) ไมใ่ ช่ 10. ท�ำ ใหเ้ กิดการปนเปื้อนได้ 1น1.1�ำ้ .ฝอนหปุ ลกังครณาร/์ อสงิ่งรตบั ดิ นต้�ำ ัง้ ฝทนัง้ เหปลน็ าสยังกไมละม่ักสีรี ษว้ั ณก้ันะท เ่ี ก็บน �้ำ ฝน ( ) ใช่ ( ) ไมใ่ ช่ ( ) ใช่ ( ) ไม่ใช่ 2. บรมากีนงาหนรล�้ำปงัสนค�ำ เาหปทร้ือ่รีับนอรทงอร่เี งหับนน็น้ำ�ด�้ำส้วก(ยพปตชืรากเส ปง่ิ ลส่าก ปรก ( ) ใช่ ( ) ไมใ่ ช่ มลู สตั ว์) ( ) ใช ่ ( ) ไม่ใช่ 3. 4. กลอ่ งถงั กรองไม่ครบสมบรู ณ์ ( ) ใช่ ( ) ไม่ใช่ ณ(เชน่จดุ ไอม่ืนม่ ทกี น่ีรวำ�้ ดเขล้าะสเู่ถอังียภดา) ชนะ 5. ปิดไม่มิดชิด ( ) ใช ่ ( ) ไมใ่ ช่ 6. (พพกผมเชน๊อแีืน้้ืน่นกหงัทคหนลอ่ีรรรำ้�ง่อนออืมรงกยัว่สลรรแซ่วบัพีตตึมน/ิษใกร/บตอหรวน้กน่ืา้บร๊อขวรอืรก)ออวชนงซบม�ำ ถำ้�่ึงรนบงัทชุดำ้�รภำ��ำ ไิเารใวมหชุดณส่ น้น/ ารหะ�ำ้มอรไชางหือำ�รร ลสรถบั ุดเกรขรปะวา้ บรบไปการย ไวด นม้ ำ้�นไ้ำ�ด ้ ((((( ))))) ใใใใใชชชชช ่ ่ ่่ ่ (((( ( )))) ) ไไไไไมมมมม่ใใ่ใ่ใ่ใ่ ชชชชช่่่ ่่ 7. 8. 9. 10. 13น1น21...ำำ�้�้ .ตบ ้หูร(มบตถเรงัชยนู้ีไรตจมอน่ิเ�ำ้ วกัุขบ่จดณนวมนัะเ้�ำดหลูพตทใขชรส้อน้ืกึ ้งนียตังทาญามกวนี่ตด์)าีคถ ้ัง รกูรต2ตทา0นู้ รบง้ิ ำ�้วไลสวเจฉิตใ้กสนอรปทอ ะรีซ่บแกง่ึ คฉทแณุะำ�(ล ใ ภห ะ าเ้ร)ก พว่ัไ ิดมซนกม่ึม้ำ�าีอ ร ปย น. เ ป ื้อ(น ไ ด) ้ ((((ม ีอ ))))ย ใใใใ.ชชชช่ ่ ่ ่ ( ) ไมใ่ ช่ ( ) ไมใ่ ช่ ( ) ไมใ่ ช่ ( ) ไม่ใช และการดูแลบำ�รุงรักษา ชื่อผสู้ มั ภาษณ์................................ช่ือหนว่ ยงาน...................................... โทรศัพท์.......................................วนั ท่ี.............เดือน.............พ.ศ................... 34
การพัฒนาคุณภาพนำ�้ บรโิ ภค 3 ภาคผนวกท่ี 6 โครงการพฒั นาระบบการจดั บแรกิบาบรสน�ำ ำ�้ รบวรจโิ ขภ้อคมรลูะดระับดพบั ้นื คฐราัวนเรสือำ�นหรับองคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถน่ิ 1. ข้อมลู ทวั่ ไป 1.1 บา้ นเลขท่ี..................เทศบาล........................ จงั หวัด .............……………............ จำ�นวนคนในครอบครัวบา้ นเดยี วกนั ท่อี าศยั อยูจ่ รงิ ในปัจจบุ นั (รวมผูต้ อบด้วย)…… คน 1.2 ทา่ นอาศยั อยใู่ นพืน้ ทีน่ ม้ี านาน……………………………ปี 2 . ข2้อ.1มูลค□เรกัวยี่ เ1วร)กอื บันนนใำ�้ช้ำ�ป้นบรร้�ำ ะโิบภปรคาิโขภอคงจคารกัวแเรหอื ลนง่ (ใตดอ บได้มากกวา่ 1 ข้อ โดยใสเ่ ครอื่ งหมาย ใน □ ) ความเพียงพอ □ เพยี งพอตลอดทงั้ ปี □ ไมเ่ พยี งพอ การปรบั ปรุงคณุ ภาพ น�้ำ □บ รรมจี ขุ(เวชด่น กรอง / เติมคลอรีน / ต้ม ) □ ไม่มี □ 2) มาตรฐานคณุ ภาพ □ มี อย. □ ไม่มี อย. การปรบั ปรงุ คณุ ภาพ 3 ) นมปีำ้�□ต้าหู้ ยแยมสอี (ดดเชงเหน่กรา ยีรเตตญริม วคจลสออรบีนค/ุณตภม้ า พ )น ้�ำ □ ไมม่ ี □ □ 4) นำ�้ □ฝน มี □ ไมม่ ี ความเพียงพอ □ ไม่เพียงพอ กา□รปเรพบั ียปงรพงุ อคตณุ ลภอาดพทน้ังป�้ำ ฝี น □ มี (เชน่ กรอง / เติมคลอรนี / ตม้ ) □ ไมม่ ี □ 5) บ่อบาดาล ความเพยี งพอ □ เพยี งพอตลอดท้ังป ี □ ไม่เพยี งพอ 35
คู่มอื การปฏบิ ตั งิ านด้านสุขาภิบาลอาหารและน้ำ� ส�ำ หรับสาธารณสุขอำ�เภอ การปรับปรุงคุณภาพนำ้�บ่อบาดาล / 6) นำ้�□บ ่อตม้ืนี (เช่น กรอง / เติมคลอรีน ตม้ ) □ ไมม่ ี □ ความเพยี งพอ กา□รป รเับพปยี งรพงุ คอุณตลภอาดพทน้งั้�ำ ปบี ่อตน้ื □ ไมเ่ พียงพอ □ มี (เช่น กรอง / เตมิ คลอรนี / ต้ม ) □ 7) น้�ำ □จา กไแมม่ม่นี �้ำ / คลอง/ หนอง/ บึง/ สระ ความเพียงพอ □ เพียงพอตลอดท้ังป ี □ ไม่เพยี งพอ การปรบั ปรุงคณุ ภาพ □ มี (เชน่ ตกตะกอน /กรอง / เตมิ คลอรนี / ต้ม ) 2. 2 □ใน ก 1ร) ณ บีทอ่่ขี □นา ด้ำ�ตแไมคน้ื ่มลี น นำ�้ ด่ืมน้ำ�ใช้ ครวั เรอื นส่วนมากใช้น้ำ�จากแหลง่ ใด □ 2) บแรถหอ่ บลบรง่ารนดท�ำ้าุกผลนิวด�ำ้ ิน □ 3) □ 4) ภ□าช 5น) ะ อกน่ืกั เๆก็บ(รนะ้�ำบป…ุ ร…ะจ…�ำ …ค…รวั…เร…อื …น…………..) 2.3 □ ไมม่ ี □ ม ี □ 1) ถถังงั นคอำ้�นไฟกรเบีตอร์/ □ 2) สแตนเลส □ 3) โอง่ / ต่มุ ก□าร 4ท)ำ� คอว่นื าๆมส(ระะอบา…ุดภ…า…ช…น…ะก…กั …เก…็บ…น…�ำ้ ..) 2.4 □ 2) ล้าง □ 1) ไมล่ ้าง □ 3 เดอื น/ครัง้ □ 1 ปี ครั้ง □ อ่ืนๆ (ระบุ………………………….. หมายเหตุ : เกณฑว์ ดั ความเพยี งพอของน้ำ�บรโิ ภคตลอดปี หมายถึง ปรมิ าณน้�ำ 5 ลิตร ต่อคนต่อวนั (ใชด้ ม่ื 2 ลิตร และอน่ื ๆ อีกจ�ำ นวน 3 ลติ ร ไดแ้ ก่ ใชป้ ระกอบอาหาร ลา้ งหน้า และแปรงฟนั 36
การพัฒนาคุณภาพนำ�้ บรโิ ภค 3 ภาคผนวกท่ี 7 โครงการพฒั นาระบบการจัดบริกแาบรบนส�้ำ �ำบรรวิโจภขคอ้ระมดูลบัระพดน้ื บั ฐชาุมนชสน�ำ หรบั องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 1 ขอ้ มลู ท่วั ไป .....................ครวั เรือน .....................คน 1.1. ครัวเรอื นและประชากร คดิ เปน็ รอ้ ยละ................ ครัวเรือนท้งั หมด คิดเปน็ รอ้ ยละ................ ประชากรท้ังหมด .....................แห่ง ชาย........................คน .....................แหง่ หญิง.......................คน 1.2 สถานบรกิ ารสาธารณะ โรงพยาบาล โรงเรยี น 2. แหล่งน้ำ�บรโิ ภค 2.1 แ ระหบลบ่งนป�ำ้รดนนะิบป�ำ้้�ำ บผเาพวิ า่ือดดกนิาลา ร ประปา .....................แหง่ บทสนถำ้�อ่เ่ี กตานบ็นหู้ ำ้�กปบยักรอานะดดก�้ำาเหฝอลนรบสียสากญธาาาธร รานณร�ำ้ ณบะ ะรร จขุ วด .....................แหง่ .....................แหง่ .....................แหง่ 2.2 .....................แห่ง 2.3 บบบ่อ่อ่อนนน�ำำำ้้��้ ตตบ้นน้ืืาดสสา่าวลธนสาตรว่ ัวณน ตะัว .....................แห่ง 2.4 .....................แห่ง 2.5 .....................แหง่ 2.6 .....................แห่ง 2.7 .....................แหง่ 2.8 37
คูม่ ือการปฏบิ ตั ิงานด้านสขุ าภิบาลอาหารและน�้ำ ส�ำ หรับสาธารณสขุ อ�ำ เภอ 3. แหลง่ น�้ำ บรโิ ภคของชมุ ชน ลำ�ดับท่ี ประเภทนำ�้ จำ�นวนครวั เรือน คดิ เปน็ รอ้ ยละ 1 น�ำ้ ประปา 2 น้ำ�บ่อต้นื 3 น้ำ�บ่อบาดาล 4 น้ำ�ฝน 5 น้ำ�ตู้หยอดเหรยี ญ 6 น้ำ�บรรจขุ วด รวม 4. ครัวเรือนมนี ้�ำ สะอาดบรโิ ภคเพยี งพอตลอดปี ร้อยละ............. (ปรมิ าณ 5 ลติ ร ต่อคนตอ่ วัน โดยใชด้ ่มื 2 ลิตรและอกี 3 ลติ ร ใช้ประกอบอาหาร ล้างหน้า และแปรงฟัน) 5. ขอ้ มูลคุณภาพน�้ำ บรโิ ภค ประเภทน้ำ�บริโภค การตรวจวิเคราะห์ จ�ำ นวน ผลการตรวจ ปี / เดือนท่ี กายภาพ เคมี แบคทีเรยี ตวั อย่าง ได้มาตรฐาน ตรวจครั้ง สุดท้าย ร้อยละ น้ำ�ประปา น้ำ�บรรจุขวด น้�ำ ตหู้ ยอดเหรยี ญ น้ำ�ฝน บ่อนำ้�บาดาล บอ่ นำ�้ ตื้น 38
การพฒั นาคุณภาพน้ำ�บริโภค 3 6. ข้อมลู การเจบ็ ปว่ ยโรคอุจจาระรว่ ง โรค (2ร5า5ย.). ปี(ยอ้ นหลัง 3 ป)ี (2ร5า5ย.). (2ร5า5ย.). อจุ จาระร่วง บดิ ไทฟอยด์ ไวรสั ตับอกั เสบเอ 39
คู่มือการปฏิบตั งิ านดา้ นสุขาภิบาลอาหารและนำ�้ ส�ำ หรบั สาธารณสุขอ�ำ เภอ ภาคผนวกที่ 8 การสมุ่ เกบ็ ตัวอยา่ งน�้ำ บรโิ ภค การสมุ่ เกบ็ ตวั อยา่ งน�ำ้ การบรรจตุ วั อยา่ งน�้ำ และการเกบ็ รกั ษาสภาพตวั อยา่ ง น�ำ้ กอ่ นสง่ หอ้ งปฏบิ ตั กิ ารวเิ คราะหแ์ ละทดสอบ มคี วามส�ำ คญั เปน็ อย่างยง่ิ หากเกบ็ ตวั อยา่ งไมถ่ กู ต้องกอ็ าจไมส่ ามารถใชเ้ ป็นตัวแทนของนำ�้ ตวั อยา่ ง การเก็บตัวอยา่ ง มผี ลตอ่ ความถกู ตอ้ งนา่ เชอ่ื ถอื ของตวั แทนแหลง่ น�ำ้ ณ จดุ และเวลาทส่ี มุ่ เกบ็ ผทู้ เ่ี กบ็ ตวั อยา่ งน�้ำ ควรมคี วามเขา้ ใจขนั้ ตอนและวธิ กี ารสมุ่ เกบ็ ตวั อยา่ งเปน็ อยา่ งดี เพอื่ ความ ถกู ตอ้ งและเปน็ ตวั แทนของคณุ ภาพน้�ำ ณ แหล่งท่เี ก็บอยา่ งแทจ้ รงิ อุปกรณ์บรรจตุ วั อยา่ งนำ้�บริโภค ขน้ั ตอนและวธิ กี ารสมุ่ เกบ็ และบรรจตุ วั อย่างน�ำ้ เพอื่ ตรวจวเิ คราะหท์ างเคม-ี กายภาพและโลหะหนกั 1. เตรียมภาชนะบรรจตุ ัวอย่างน�ำ้ เปน็ ภาชนะพลาสตกิ ขนาดความจุ 2 ลิตร / ภาชนะขวดพลาสตกิ ขนาดความจุ 1 ลติ ร ปราศจากการปนเป้ือนใดๆ 2. ท�ำ ความสะอาดหวั กอ๊ กโดยใช้ผ้าสะอาด 3. เปดิ กอ๊ กน�้ำ ใหไ้ หลเตม็ ทเ่ี ปน็ เวลา 1 นาที และปรบั การไหลของน�้ำ ใหไ้ หล ปานกลางก่อนสุ่มเก็บตัวอย่างน�ำ้ 4. รองน�ำ้ ใสภ่ าชนะบรรจตุ วั อยา่ งน�้ำ ประมาณ 1/4ของภาชนะ เขยา่ ภาชนะ บรรจนุ �ำ้ เพอื่ ช�ำ ระลา้ งสงิ่ ปนเปอ้ื นทอ่ี าจตกคา้ งอยใู่ นภาชนะและเทน�ำ้ ทงิ้ 5. รองน�ำ้ ใสภ่ าชนะบรรจุ ประมาณ 80 % ของปริมาตรภาชนะ และปิดฝา ใหเ้ รยี บรอ้ ย 40
การพัฒนาคุณภาพน้�ำ บริโภค 3 6. บนั ทกึ รายละเอียดของตัวอย่างนำ้�บนฉลากใหถ้ กู ต้องชดั เจน และติดฉลากไว้กับ ภาชนะบรรจใุ หเ้ รียบรอ้ ย 7. น�ำ ภาชนะบรรจตุ วั อยา่ งเกบ็ รกั ษาทอี่ ณุ หภมู ิ 4-10 องศา และ น�ำ สง่ หอ้ ง ปฏิบตั กิ าร  41
คมู่ ือการปฏิบัตงิ านด้านสุขาภิบาลอาหารและน�ำ้ ส�ำ หรบั สาธารณสขุ อำ�เภอ ข1.น้ั ตเตอรนยีแมลภะวาธิชกีนาะรบสรมุ่ รเจกตุบ็ วัแอลยะา่บงรนร�ำ้ จซตุ ง่ึ วัปอรยะา่กงอนบ�ำ้ ดเพว้ ยอ่ื ขตวรดวจแวกเิว้ คขรนาาะดหท์12าง5แมบลิ คลทลิ เี ติรยีร หมุ้ จกุ ขวดดว้ ยกระดาษอะลมู เิ นยี มบรรจใุ นกระปอ๋ งท�ำ ดว้ ยเหลก็ กลา้ ไรส้ นมิ ชุดบรรจุตัวอยา่ งผ่านการอบฆ่าเชื้อท่อี ณุ หภมู ิ 160-180 องศาเซลเซียส และบรรจุในถุงพลาสติกใสอีกชั้นหนึ่ง ดังนั้นจึงควรเปิดเม่ือจะใช้เก็บ ตวั อย่างเทา่ นน้ั เพอ่ื ปอ้ งกนั การปนเป้อื นจากสงิ่ ตา่ งๆ 2. ทเแวปาล�ำ ิดงคะคกวป๊อวารม�่ำกับชสนกดุะ้ำ�าอใกหรารได้ไะหหหปลลวั ๋อเขกตงออ๊ ็มเงหกทนโล่ีเด้ำ�ป็กยใน็กหใชเลไ้วผ้หา้ลา้บลาส นปะ1ฝาอ-2น่าามดนกอืลาแทาลแงีะลเกพเ้วช่อือ่ดด็ นรงึดะสกว้ บุม่ยราะเสกยป�ำ น็บลอ๋ ำ�้ชีตงทแุวัใี่คบออ้าลใยงนก่าออองยนฮอู่ใอ้�ำกนลเจส์ 7บัน้ 0กท%น้่อ 3. 4. ขวดแกว้ บรรจตุ วั อยา่ งต้ังขึน้ แล้ววางบนท่สี ะอาด 5. เช็ดมอื ใหส้ ะอาดด้วยส�ำ ลีชุบแอลกอฮอล์ 70 % 6. คลายกระดาษอะลมู เิ นยี มทห่ี มุ้ ปากขวดออก (หา้ มดงึ กระดาษอะลมู เิ นยี ม ออกจากฝาขวด) ใชม้ อื จบั บนกระดาษอะลมู เิ นยี มแลว้ หมนุ ดงึ จกุ ขวดออก นระ�ำ วขงัวไดมไ่ใปหร้มอืองสนัม�้ำ ผจสัากฝกาขอ๊ วกดปดร้าะนมใานณเพ4ือ่ /5ปข้อองงกปนั รกมิ าารตปรนขเวปดื้อนแลว้ ปดิ ฝาขวด 7. ระวงั ไมใ่ หม้ อื สมั ผสั จกุ ขวดโดยตรง หมนุ ปดิ จกุ ขวด รดี กระดาอะลมู เิ นยี ม วใหาแ้งคนวบ่ำ�ชขิดวคดอบขรวรดจุตัวอย่างลงในฝากระป๋องเหล็ก 8. ปิดด้วยตัวกระป๋อง แล้วจึงตงั้ ขน้ึ 9. พนั รอยตอ่ ขอกระปอ๋ งดว้ ยกระดาษกาวยน่ 10. บันทึกรายละเอียดของตัวอย่างอย่างถูกต้องและชัดเจน ติดฉลากไว้กับ กระป๋องตัวอย่าง 42
การพัฒนาคณุ ภาพน้ำ�บริโภค 3 11. เนพ�ำ ือ่กประ้อปงกอ๋ นังตนวั �ำ้ อเขยา้ ่าถงงุพรอ้ มฉลากบรรจลุ งในถงุ พลาสตกิ มดั ปากถงุ ใหแ้ นน่ 12. นำ�กระป๋องบรรจุตัวอยา่ งเก็บรักษาท่ีอุณหภมู ิ 4-10 องศา และ นำ�ส่ง ห้องปฏบิ ตั ิการทนั ที 43
ค่มู ือการปฏบิ ตั ิงานด้านสุขาภบิ าลอาหารและน�้ำ ส�ำ หรบั สาธารณสุขอำ�เภอ การส่งตวั อย่างตรวจวเิ คราะห์และทดสอบ ณ ศูนย์หอ้ งปฎบิ ตั กิ ารกรมอนามยั 1. ตดิ ต่อ / ประสานงานกับเจ้าหนา้ ท่ขี องศนู ย์ Labs. โทร. 02 -968 7600, 02 -968 7620 , 02 -968 7625 แโทจรง้ สวันาร/0เ2วล9า6ส8ง่ ต4วั8อ0ย2่า,งน02้�ำ 968 7604 2. ฯ/ รับตัวอยา่ งนำ�้ วันท่.ี ............ สถานท.่ี ............... ส่งทางรถไฟ/รถทวั ร์ บรษิ ัท................... เบอร์ขา้ งรถ............... เบอรโ์ ทรศพั ทบ์ รษิ ัท/พนักงานขบั รถ จ�ำ นวนตวั อย่าง............................. 44
การพัฒนาคุณภาพน�้ำ บริโภค 3 ภาคผนวกที่ 9 เร่อื งแนวทางคก�ำ าแรนคะวนบำ�คขุมอกงาครณปะรกะกรรอมบกกาจิ รกสาารธตานู้ ร�้ำณดสมื่ ุขหยอดเหรยี ญ พ.ศ. 2553 ------------------------------------------------ ตามทกี่ ระทรวงสาธารณสขุ ไดป้ ระกาศให้ “การผลติ น�ำ้ กลน่ั น�้ำ บรโิ ภค” เปน็ กจิ การทเี่ ปน็ อนั ตรายตอ่ สขุ ภาพ ตามมาตรา 31 แหง่ พระราชบญั ญตั กิ ารสาธารณสขุ พ.ศ. 2535 น้นั คณะกรรมการสาธารณสขุ ในคราวการประชมุ ครง้ั ท่ี 55-2/2552 วันท่ี 12 มิถุนายน 2552 มีมติให้ออกคำ�แนะนำ�เรื่องแนวทางการควบคุมการ ประกอบกิจการตู้นำ้�ดื่มหยอดเหรียญ เพ่ือเป็นแนวทางแก่ราชการส่วนท้องถิ่นต่อ ไป อาศยั อ�ำ นาจตามความในมาตรา 10 (3) แหง่ พระราชบญั ญตั กิ ารสาธารณสขุ พ.ศ. 2535 คณะกรรมการสาธารณสุขจงึ ออกคำ�แนะน�ำ ไวด้ งั นี้ ขอ้ 1 ใหค้ �ำ แนะน�ำ น้ี “กจิ การตนู้ �้ำ ดม่ื หยอดเหรยี ญ” หมายความวา่ สถานทท่ี ท่ี �ำ การผลติ น้ำ�บริโภคบรรจุขวดหรือใส่ภาชนะต่างๆ โดยมีการกจ่ายเงินเป็นค่าน้ำ�บริโภค ณ สถานทผ่ี ลติ น�้ำ ขอ้ 2 หลักเกณฑเ์ กีว่ ยกบั สถานทีต่ ัง้ 2.1 ตอ้ งอยหู่ า่ งไกลจากบรเิ วณทมี่ ฝี นุ่ มาก แหลง่ ระบายน�ำ้ เสยี และ แหลง่ ขยะมลู ฝอย 2.2 ตอ้ งเปน็ สถานที่ทีไ่ มม่ ีแหล่งแมลงและสัตว์พาหะนำ�โรค 2.3 บริเวณพื้นท่ีต้ังตู้นำ้�ไม่เฉอะแฉะ สกปรกและมีการะบายนำ้� ทถ่ี กู สุขลกั ษณะ 2.4 การติดต้ังตูต้ อ้ งยกระดับสงู จากพ้นื อยา่ งนอ้ ย 10 เซนตเิ มตร 2.5 จดั ใหม้ อี ปุ กรณเ์ พยี งพอและมคี วามสงู ตามความเหมาะสมส�ำ หรบั วางภาชนะบรรจนุ ำ�้ 45
คู่มือการปฏบิ ัตงิ านดา้ นสขุ าภิบาลอาหารและน�้ำ ส�ำ หรับสาธารณสขุ อ�ำ เภอ ขอ้ 3 หลักเกณฑเ์ กย่ี วกับคุณลกั ษณะตนู้ ้�ำ 3.1 ตนู้ ำ้�และอปุ กรณ์ ตอ้ งทำ�จากวัสดทุ ีไ่ มเ่ ปน็ อนั ตรายต่อสุขภาพ 3.2 ตู้นำ้�จะต้องมีความสะอาดอย่าางสมำ่�เสมอและไม่รั่วซึม รวมท้งั สามารถท�ำ ความสะอาดและเคลอื่ นย้ายไดง้ ่าย 3.3 หัวจ่ายน้ำ�และส่วนท่ีสัมผัสนำ้�ต้องทำ�จากวัสดุที่ใช้กับอาหาร เท่านั้น (Food Grade) และหัวจา่ ยต้องสงู จากพ้นื ไมน่ ้อยกวา่ 60 เซนตเิ มตร ขอ้ 4 หลกั เกณฑเ์ กยี่ วกบั แหลง่ น้ำ�และการปรับปรงุ คุณภาพน�ำ้ 4.1 แหล่งนำ้�ที่นำ�มาใช้ต้องมีคุณภาพดี เช่น นำ้�ประปา นำ้�จาก บอ่ บาดาล 4.2 กรณีที่ผู้ใช้ประกอบกิจการผลิตนำ้�เพื่อใช้ในการประกอบการเอง ต้องมีระบบการตรวจสอบ การควบคุมและการปรับปรุงคุณภาพนำ้�ท่ีผลิตให้มี คุณภาพดี 4.3 มกี ารปรบั ปรงุ คณุ ภาพน�ำ้ ตามความจ�ำ เปน็ ของคณุ ภาพแหลง่ น�้ำ เพอื่ ใหไ้ ดน้ �ำ้ บรโิ ภคทมี่ คี ณุ ภาพมาตรฐานตามประกาศกระทรวงสาธารณสขุ วา่ ดว้ ย น้ำ�บริโภคในภาชนะบรรจุทีป่ ดิ สนทิ ข้อ 5 หลกั เกณฑเ์ ก่ยี วกบั การควมคุมคณุ ภาพมาตรฐานนำ�้ บรโิ ภค 5.1 มีการเก็บตัวอย่างนำ้�ส่งตรวจ ณ ห้องปฎิบัติการวิทยาศาสตร์ เพือ่ วเิ คราะห์คุณภาพน้�ำ บริโภคทางดา้ นกายภาพ เคมี และแบคทีเรีย อย่างนอ้ ย 1 ครง้ั /ปี 5.2 มกี ารเกบ็ ตัวอยา่ งนำ�้ เพ่อื ตรวจวเิ คราะห์ทางดา้ นแบคทเี รียโดย ใชช้ ุดตรวจวดั อยา่ งง่ายในภาคสนาม อย่างน้อย 1คร้ัง/เดือน ขอ้ 6 หลกั เกณฑเ์ ก่ยี วกบั การบ�ำ รุงรกั ษาและการท�ำ ความสะอาด 6.1 มีการทำ�ความสะอาดสถานท่ี บรเิ วนทตี่ ง้ั ของต้นู ำ�้ เปน็ ประจำ�วัน 6.2 มีการทำ�ความสะอาดพนื้ ทีผ่ ิวตู้ ชอ่ งระบายน้ำ�และหัวจ่ายน�ำ้ เป็น ประจำ�วัน 6.3 ล้างทำ�ความสะอาดและเปลี่ยนวัสดุกรองตามระยะเวลา ข้อแนะนำ�ของผลิตภัณฑท์ ี่กำ�หนด หรือเมือ่ พบผลการตรวจผิดปกตเิ กินมาตรฐาน 46
การพฒั นาคุณภาพนำ�้ บริโภค 3 ขอ้ 7 หลักเกณฑ์เกยี่ วกบั การบันทกึ และรายงาน จัดทำ�ระบบขอ้ มูลและการายงานอย่างน้อย ดังน้ี 7.1 บันทึกการปฎิบัติงานการตรวจสอบคุณภาพน้ำ�และการดูแล บำ�รงุ รักษาตามตารางแผนการปฎิบบตั งิ านอยา่ งสม่�ำ เสมอ 7.2 รวบรวมข้อมูลผลการตรวจสอบคุณภาพนำ้�ของหน่วยงาน ทเ่ี กยี่ วข้อง 7.3 จัดให้มีสัญลักษณ์แสดงคุณภาพนำ้�บริโภคได้มาตรฐานหรือ ปรบั ปรุงตอ่ ผ้บู รโิ ภคอย่างเปิดเผยเปน็ ประจ�ำ วัน ข้อ 8 ในกรณีท่ีราชการส่วนท้องถ่ินใดได้ออกข้อกำ�หนดของท้องถ่ิน วา่ ดว้ ยการควบคมุ การประกอบกจิ การตนู้ �ำ้ ดม่ื หยอดเหรยี ญแลว้ ใหป้ ระชาสมั พนั ธแ์ ละ ชี้แจงข้อกำ�หนดของท้องถิ่นในเร่ืองดังกล่าวให้ผู้ประกอบการแลประชาชนทราบ โดยท่วั กัน เพื่อประโยชน์ในการบงั คับใชต้ ่อไป ใหไ้ ว้ ณ วันที่ 2 มิถนุ ายน พ.ศ. 2553 ไพจติ ร ์ วราชิต (นาย ไพจติ ร์ วราชิต) ปลดั กระทรวงสาธารณสุข ประธานคณะกรรมการสาธารณสุข สำ�เนาถกู ต้อง สมชาย ตู้แก้ว (นายสมชาย ตู้แก้ว) ผูอ้ �ำ นวยการศนู ยบ์ รหิ ารกฎหมายสาธารณสขุ 47
คู่มอื การปฏิบตั ิงานดา้ นสขุ าภบิ าลอาหารและนำ้� ส�ำ หรบั สาธารณสุขอำ�เภอ คณะผจู้ ัดทำ� ทีป่ รกึ ษา 1. ดร.นายแพทยพ์ รเทพ ศิริวนารงั สรรค ์ อธบิ ดีกรมอนามัย 2. นายแพทย์ณรงค์ สายวงศ์ รองอธิบดกี รมอนามยั 3. นางนันทกา หนูเทพ นกั วชิ าการสาธารณสขุ ช�ำ นาญการพเิ ศษ รักษาราชการแทนผู้อำ�นวยการ สำ�นักสุขาภบิ าลอาหารและน้�ำ คณะผู้จดั ทำ� เลิศสโุ ภชวณชิ ย์ นักวชิ าการสาธารณสุขช�ำ นาญการ 1. นางสาวชณญั ณศิ า พรหมลิขิตชยั นกั วชิ าการสาธารณสุขชำ�นาญการ 2. นางจิรพรรณ หาญวโรดม นกั วชิ าการสาธารณสขุ ช�ำ นาญการพเิ ศษ 3. นางสาวนยั นา ดำ�รงพงิ คสกุล นกั วิชาการสาธารณสขุ ชำ�นาญการ 4. นายรัชชผดุง ใชเ้ ทยี มวงศ ์ นกั วชิ าการสาธารณสุขช�ำ นาญการ 5. นางสาวนยั นา 48
Search
