คู่มืองานบริการช่วยเหลือระยะแรกเริ่ม(EI)และเตรียมความพร้อม

5. ทักษะการชว่ ยเหลือตนเอง กจิ กรรม ท ี่ ทักษะ 1. ใช้น้ิวหัวแม่มือและน้ิวช้ีของมือขวาจับกระดุมเส้ือ 1 การใส่กระดุมเสื้อ นิ้วหัวแม่มือและนิ้วช้ีของมือซ้ายจับรังดุมเสื้อ ดึงรงั ดมุ ใหก้ ว้างออกจากกัน 2 การใส่ - ถอดถุงเทา้ 2. ตะแคงกระดุมใส่เข้าไปในรังดุม พร้อมกับใช้น้ิวมือ ทงั้ 2 ขา้ ง ดนั กระดุมให้โผล่ออกจากรงั ดุม 3. นิ้วหัวแม่มือและน้ิวชี้มือซ้ายดึงสาบเสื้อ พร้อมกับ น้ิวหวั แม่มือและน้วิ ชีข้ วาจบั กระดุมดงึ ให้พน้ รังดุม 3 การร้อยเชอื กรองเท้า 1. นง่ั ชนั ขาขา้ งทีจ่ ะสวมถงุ เทา้ กอ่ นพร้อมท้งั กระดกปลายเท้าขนึ้ เตรยี มใสถ่ ุงเทา้ 2. ใช้มือทงั้ สองข้างจับขอบถงุ เทา้ พร้อมดงึ ขอบถงุ เท้า ให้กว้างสอดปลายเท้าเข้าไปในถุงเท้า 3. ใช้มือทั้งสองข้างดึงถุงเท้าให้ถึงส้นเท้าพร้อมท้ัง เหยียดขาดงึ ถุงเท้าให้ตึง 4. จัดถุงเทา้ ในตำแหนง่ ทถี่ กู ต้อง 5. การใส่ถุงเท้าขา้ งทเ่ี หลือให้ทำเช่นเดยี วกนั 6. ใช้มอื ทง้ั สองข้างจบั ขอบถุงเทา้ พร้อมดงึ ขอบถงุ เท้าลง ปลายเทา้ 7. การถอดถุงเทา้ ขา้ งท่เี หลอื ให้ทำเชน่ เดยี วกบั ขอ้ ที่ 6 1. มือขวาจับปลายเชือกด้านใดด้านหน่ึงไว้ มือซ้ายจับ รองเท้าบริเวณท่ีมีรูด้านซ้ายสอดเชือกเข้าไปในรูแรก ด้านซ้าย แล้วมอื ซา้ ยดึงขึ้น 2. มือซา้ ยจบั ปลายเชอื กท่ีเหลอื ด้านมอื ขวาจับรองเท้า บริเวณรูแรกสอดเชือกเข้าไปในรูแรกสอดเชือกเข้าใน รแู รกดา้ นขวา มอื ขวาดงึ ปลายเชือกขึน้ 3. มือทั้ง 2 ขา้ ง จบั ปลายเชือกดึงให้สูงเทา่ กนั 4. ปล่อยมือซ้ายจากปลายเชือกมาจับขอบรองเท้าที่มีรู ด้านซ้ายปลายเชือกมือขวาสอดรูด้านซ้ายถัดไป แล้วดงึ ให้ตึง 5. ปลายเชือกดา้ นซา้ ยทำเชน่ เดียวกบั ดา้ นขวา รอ้ ยสลับกนั ซา้ ย ขวา จนหมดเชอื กร้อยรองเท้า 6. มือทงั้ สองข้างดึงปลายเชือกทัง้ สองขา้ งขน้ึ 48 คมู่ ือการชว่ ยเหลือระยะแรกเร่มิ (Early Intervention : EI) เด็กพิการ สำหรับโรงเรยี นเฉพาะความพิการและศนู ยก์ ารศกึ ษาพิเศษ

ท ่ี ทกั ษะ กิจกรรม 4 การผกู เชอื กรองเทา้ 1. จบั เชือกรองเทา้ ด้วย มือ 2 ขา้ ง โดยเชอื กซา้ ยทับ เชือกขวา และเชือกด้านซ้ายสอดเข้าใต้เชือก เสน้ ขวาใหป้ ลายโผล ่ 2. ดึงปลายเชือกทงั้ สองขา้ งพร้อมๆ กันใหต้ งึ 3. จับเชือก 2 ข้าง เป็นหูกระต่ายให้ข้างซ้ายทับ ข้างขวาสอดเชือกด้านบนเข้าใต้เชือกเส้นล่าง จนปลายโผล่ออกมา 4. ดงึ หกู ระตา่ ยพร้อมๆ กนั ทั้ง 2 ด้าน ให้ตงึ 5 การใส่และปลดตะขอกระโปรง/ 1. ใชม้ ือทั้งสองข้างจบั ท่ตี ะขอท้ังสองด้าน กางเกง 2. ใช้มือทั้งสองข้างดึงเข้าหากันจนเกยกัน 3. ตะขอข้างหน่ึงเกยบนอีกข้างหน่ึงและปล่อยมือ ทัง้ 2 ข้าง ออกจากกัน 4. ปลดตะขอใชม้ อื 2 ข้าง จบั ตะขอทัง้ 2 ด้าน 5. ดึงตะขอ 2 ข้าง เข้าหากันแล้วยกขึ้นจนกระทั่ง ตะขอหลุดจากกนั 6 การถอดและใสเ่ สื้อทางศีรษะ 1. ถอดเส้ือโดยมือ 2 ข้าง รอบชายเสื้อดึงขึ้นมาอยู่ ระดบั อก 2. มือขวาเลอื่ นไปรวบชายเสือ้ ดา้ นซ้าย มอื ซ้ายปลอ่ ย ชายเส้อื พรอ้ มกับงอขอ้ ศอก 3. มือขวาดึงชายเส้ือข้ึนมาเหนือข้อศอกซ้ายพร้อมทั้ง ดงึ แขนเสอื้ ออกใหอ้ ยบู่ นไหล่ซ้าย 4. มือซ้ายรวบชายเสอื้ ด้านขวามอื มือขวารวบชายเสอ้ื ด้านซ้ายมอื 5. มือซ้ายดึงชายเส้ือข้ึนมาเหนือข้อศอกขวาพร้อมท้ัง ดงึ แขนเสือ้ ออก ให้อยู่บนไหล่ขวา 6. ใช้มือสองข้างรวบชายเสอ้ื ท้งั หมดดึงใหพ้ ้นศรี ษะ 7. ใส่เสื้อโดยวางเส้ือคว่ำหน้ากับพื้น ใช้มือจับปลาย เส้ือ 2 ข้าง ยกชายเส้ือสวมทางศีรษะดึงเส้ือให้พ้น ศรี ษะ 8. ใช้มือขวาจับปลายแขนเส้ือด้านซ้ายสอดแขนซ้าย ผา่ นตวั เสื้อมายงั ปลายแขนเสือ้ 9. ใช้มือซ้ายจับปลายแขนเสื้อด้านขวายกข้ึนสอดแขน มายงั ปลายเสอื้ ดา้ นขวาผ่านมายังปลายเสือ้ 10. ใชม้ อื สองขา้ งดงึ ชายเส้ือลงมา คู่มอื การชว่ ยเหลอื ระยะแรกเรม่ิ (Early Intervention : EI) เด็กพิการ 49 สำหรบั โรงเรียนเฉพาะความพกิ ารและศูนย์การศึกษาพิเศษ

ท่ ี ทกั ษะ กจิ กรรม 7 การถอดกางเกง กระโปรง 1. ใช้มือท้ัง 2 ขา้ ง จบั ตะขอกางเกง/กระโปรง พร้อม ได้เอง ดึงตะขอแลว้ ยกขน้ึ จนตะขอหลดุ จากกัน 2. มือซ้ายจับขอบกางเกง/กระโปรง มือขวาจับซิป พร้อมทง้ั ดงึ ซิปลงจนสุดปลายซปิ 3. มือ 2 ข้าง จับขอบกระโปรง/กางเกง พร้อมกับ โน้มตวั ไปขา้ งหนา้ ดงึ ขอบกางเกง/กระโปรง ลงไปกอง ทข่ี อ้ เทา้ 4. นั่งลงพร้อมยกขาออกจากกางเกง/กระโปรง ทีละขา้ งจนเสรจ็ 8 การอาบนำ้ 1. หยิบขันนำ้ ราดตัวใหท้ ว่ั แล้วนำขันวางไว้ที่เดิม 2. หยิบสบู่ขึ้นมาราดน้ำให้เปียก ถูสบกู่ บั ฝ่ามือทง้ั 2 ข้าง ใหเ้ กิดฟองวางสบู่ทีเ่ ดิม 3. เอามือที่ถูสบู่ไว้แล้ว ถูให้ทั่วบริเวณคอ ลำตัว แขน ขา และข้อพับ 4. ตักนำ้ ราดตัวล้างสบ่อู อกใหห้ มด 5. เช็ดตัวให้แห้งด้วยผ้าเช็ดตวั 6. นำผ้าเชด็ ตวั ไปผง่ึ ทรี่ าว 9 การแปรงฟนั 1. หยบิ แก้วนำ้ ใส่นำ้ ไว้พอควรวางไว้ 2. ใช้มอื ข้างท่ถี นัดหยบิ แปรงที่บบี ยาสีฟนั ไว้แลว้ 3. หยิบแก้วนำ้ อมน้ำ บ้วนปาก พร้อมทั้งจมุ่ แปรงสีฟนั ใหเ้ ปียกน้ำ 4. แปรงฟันให้ทั่วปาก โดยขยบั แปรงไปมาข้ึนลง 5. แปรงฟันทั่วปากแล้วบ้วนน้ำจนปากสะอาด 6. ลา้ งแปรงสีฟนั ใหส้ ะอาดแลว้ เก็บเข้าท่ีใหเ้ รยี บรอ้ ย 10 การทำความสะอาดหลังการ 1. เด็กน่ังยองๆ บนโถส้วม ขบั ถ่าย 2. ใช้มือข้างท่ีถนัดจับขันตักน้ำแล้วอ้อมมืออีกข้าง ไปดา้ นหลงั กน้ 3. มอื ที่อยู่ด้านหลงั ถูมือไปมาที่บรเิ วณทขี่ ับถ่ายอุจจาระ 4. มือที่ถือขันน้ำไว้ให้เทราดลงบริเวณก้นให้ตรงกับ มอื ที่ถูไปมา 5. ทำซำ้ ๆ หลายๆ ครงั้ จนสะอาด 6. หลงั ขบั ถา่ ยเสร็จตักนำ้ ราดโถสว้ มให้สะอาด 50 ค่มู ือการชว่ ยเหลือระยะแรกเริม่ (Early Intervention : EI) เด็กพกิ าร สำหรบั โรงเรยี นเฉพาะความพิการและศนู ยก์ ารศึกษาพเิ ศษ

ที ่ ทักษะ กิจกรรม 11 การแกะหลอดเพื่อการดดู นม 1. จับกล่องนมยกขึน้ มาด ู 2. หมุนหาด้านท่ีมหี ลอดติดอยูก่ ับกล่องนม 3. ใช้มอื ข้างหนง่ึ จับกล่อง มอื อีกขา้ งดึงหลอด ออกจากกล่องนม 4. วางกล่องนม ใชม้ อื จบั หลอดและดึงพลาสติก ทีห่ ุม้ หลอดออก 5. จบั หลอดด้วยมือข้างท่ถี นัดเสยี บลงในรดู ้านบน ของกล่องนม 6. เมือ่ เสียบหลอดได้ใชม้ ือข้างทีถ่ นดั จบั กล่องนม ยกข้นึ มาดดู นมจากหลอด 12 การรับประทานอาหารด้วยช้อน 1. จับช้อนด้วยมือข้างที่ถนัดอีกมือหน่ึงจับส้อมโดยใช้ และส้อม นิ้วหัวแม่มอื น้ิวชีแ้ ละน้วิ กลางจับบรเิ วณปลายช้อน 2. ใช้ช้อนตักอาหารให้พอดีคำและใช้ส้อมเข่ียอาหาร ท่ตี ดิ ลน้ ชอ้ นให้เรียบรอ้ ย 3. ยกอาหารขึ้นใส่ปาก แล้วนำช้อนออกจากปาก เค้ียวอาหารให้ละเอยี ดแลว้ กลนื 4. รบั ประทานอาหารอิ่มแลว้ รวบ ช้อน-ส้อม ไว้ในถาด ให้เรยี บรอ้ ย 13 การยกถาดเกบ็ 1. รบั ประทานอาหารอ่ิม เกบ็ ช้อน-สอ้ ม แก้วนำ้ ไว้ในถาด 2. ใชม้ อื 2 ขา้ ง ยกถาดเดนิ ไปเก็บ บริเวณลา้ งถาด 3. เม่ือถึงจุดล้างถาด จุดแรกหยิบแก้วน้ำใส่เข่งหรือ ภาชนะทเ่ี ตรยี มไว ้ 4. หยบิ ช้อน-สอ้ ม ใสถ่ ังที่เตรียมไว้ 5. กวาดเศษอาหารทเ่ี หลือลงถงั 6. จมุ่ ถาดในถังนำ้ ให้เศษอาหารออกให้หมดแลว้ ยกขนึ้ 7. นำถาดมาเรียงซ้อนกัน บรเิ วณโตะ๊ ทเี่ ตรียมไว ้ ใหเ้ รยี บร้อย ค่มู ือการชว่ ยเหลอื ระยะแรกเร่มิ (Early Intervention : EI) เดก็ พกิ าร 51 สำหรับโรงเรียนเฉพาะความพกิ ารและศนู ย์การศกึ ษาพเิ ศษ

ท ่ี ทักษะ กจิ กรรม 14 การลา้ งมอื 1. เปิดก๊อกน้ำ นำมอื สองขา้ งล้างนำ้ ใหเ้ ปยี ก 2. หยิบสบู่ล้างน้ำแล้วใช้มือท้ังสองข้างถูให้เกิดฟอง แล้ววางสบู่ไว้ทเี่ ดมิ 3. มือท้ังสองข้างถูสบู่ให้ท่ัวตามง่ามมือสองข้าง ข้อมือ หลังมอื จนสะอาดเรียบร้อย 4. ล้างมอื ให้สะอาดจนหมดฟองสบ ู่ 5. เช็ดมือให้แห้ง 52 คู่มือการชว่ ยเหลอื ระยะแรกเร่มิ (Early Intervention : EI) เดก็ พกิ าร สำหรบั โรงเรียนเฉพาะความพิการและศูนยก์ ารศึกษาพิเศษ

6. ทกั ษะความสามารถทางการเรียนร้ ู ท ี่ ทักษะ กิจกรรม 1 จัดวตั ถุตา่ งๆ ตามส ี 1. มองและสังเกตความแตกต่างของสี 2. ดตู ัวอย่างการจดั วตั ถตุ ามส ี 3. เด็กหยิบวตั ถุไปวางตามสี 2 วิเคราะห์ตวั เลอื กสีออกจาก 1. มองและสังเกตสี กลมุ่ ที่กำหนด 2. ดตู ัวอยา่ งสีทเ่ี หมอื นกนั 3. วเิ คราะหส์ เี หลอื งออกจากตัวเลอื กตามท่ีกำหนด 4. วิเคราะหส์ ีเหลอื งออกจากตวั เลือกโดยไม่มตี ัวอย่าง 3 จำแนกส่วนตา่ งๆ ของร่างกาย 1. ฟังเพลงส่วนตา่ งๆ ของร่างกาย และช้ีบอกได้ถกู ตอ้ ง 2. ดูครูชีส้ ่วนตา่ งๆ ของร่างกายตามเพลง 3. เด็กช้สี ว่ นตา่ งๆ ของรา่ งกายตามครู 4. เด็กบอกส่วนต่างๆ ของร่างกายตามคร ู 5. เดก็ ชสี้ ว่ นต่างๆ ของร่างกายตามคำสั่ง 6. เด็กบอกสว่ นตา่ งๆ ของร่างกายตามที่ครชู ้ีได ้ 4 วเิ คราะห์รูปวงกลมออกจาก 1. มองและสังเกตความแตกตา่ งของรูปทรง สามเหล่ยี ม สีเ่ หลย่ี ม 2. เปรียบเทยี บรปู ทรงที่มคี วามแตกตา่ งกนั 3. ดตู ัวอยา่ งรูปทรงวงกลมทเี่ หมือนกัน 4. วเิ คราะหว์ งกลมมออกจากสามเหล่ียม ส่ีเหล่ียม ตามที่กำหนด 5. วิเคราะห์วงกลมออกจากสามเหลย่ี ม ส่ีเหลย่ี ม โดยไมม่ ตี วั อย่าง คมู่ ือการช่วยเหลอื ระยะแรกเรม่ิ (Early Intervention : EI) เดก็ พิการ 53 สำหรับโรงเรียนเฉพาะความพกิ ารและศูนย์การศกึ ษาพิเศษ

ท่ี ทักษะ กจิ กรรม 5 คดั แยกรปู ทรงทลี่ กั ษณะ 1. มองและสงั เกตความแตกต่างของรปู ทรง 2. ดูตัวอย่างรปู ทรงที่เหมือนกัน เหมอื นกนั ได ้ 3. หยิบรปู ทรงตามตัวอย่าง 4. หยบิ รูปทรงไปวางตามกลุ่มโดยไมม่ ตี วั อย่าง 6 แกะห่อของหรอื กลอ่ งใสข่ องเล่น 1. มองตำแหน่งส่งิ ของ 2. เอ้อื มมอื หยิบของ 3. ใชน้ ว้ิ หัวแม่มอื น้ิวชี้ น้ิวกลาง แกะของ 4. หยิบของเล่นออกมาวาง 7 วางวัตถใุ นตำแหนง่ บน-ลา่ ง 1. มองตำแหนง่ ส่งิ ของ 2. มองตำแหนง่ บน - ล่าง 3. ดูตวั อย่างโดยครวู างวตั ถบุ นตำแหน่ง 4. หยบิ ของวางบนตำแหน่งตามคำสัง่ 8 การจำแนกประเภทส่งิ ของ 1. มองและสังเกตความแตกต่างของสิง่ ของ 2. ดูตัวอย่างการจำแนกส่ิงของ 3. เอ้ือมมือหยิบของตามคำส่ัง 4. วางสงิ่ ของทเี่ หมอื นกนั 9 จำแนกภาพตา่ งๆ เป็นประเภท 1. มองและสงั เกตความแตกตา่ ง ของคนและสตั ว์ 2. ดตู วั อย่างการแยกภาพ 3. เอ้อื มมอื หยบิ ภาพตามคำสงั่ 4. เอื้อมมือหยบิ ภาพโดยไม่มคี ำส่ัง 54 คมู่ อื การชว่ ยเหลอื ระยะแรกเร่มิ (Early Intervention : EI) เดก็ พกิ าร สำหรบั โรงเรียนเฉพาะความพกิ ารและศนู ยก์ ารศกึ ษาพิเศษ

ท ี่ ทกั ษะ กจิ กรรม 10 การรู้จักข้างซ้าย-ข้างขวาของ 1. ดกู ารยกมอื ทหี่ นา้ กระจกทค่ี รทู ำเปน็ ตวั อยา่ ง ตนเอง 2. ยกมอื ขา้ งซา้ ยขา้ งขวาตามคำส่ังโดยครูช่วยแนะนำ 3. ยกมอื ขา้ งขวา ซ้าย สลับกนั ตามคำส่งั 4. ยกมอื ตามคำสั่งได้ทั้งขา้ งขวา ขา้ งซา้ ย 5. หยบิ ของจากขา้ งขวา ข้างซา้ ย ได้ถูกตอ้ งตามคำสั่ง 11 การหยบิ สิง่ ของจากภาชนะ 1. มองตำแหน่งของสงิ่ ของ เมื่อสง่ั ให้ทำ 2. มองตำแหนง่ ของภาชนะ 3. เอ้ือมมอื หยบิ ของ 4. นำของไปใกล้ภาชนะ 5. ใส่ของลงในภาชนะ 12 วิเคราะหส์ ีเขา้ ชดุ กนั ได้ 3 ส ี 1. สังเกตความแตกตา่ งของส ี 2. จบั คู่สีตามตัวอย่าง 3. จบั ค่สู ีโดยไม่มีตัวอยา่ ง 13 การจัดรปู ภาพทีเ่ ป็นของ 1. มองและสำรวจสงิ่ ของ อย่างเดยี วกนั ให้เข้ากัน 2. ดูตัวอย่างการจบั คู่ของจรงิ ทเ่ี หมอื นกัน 3. เดก็ จบั คูข่ องจริงที่เหมือนกนั 4. ดตู วั อยา่ งการจับคขู่ องจรงิ กบั รปู ภาพ 5. เด็กหยิบของจรงิ ไปวางค่กู ับรูปภาพ คมู่ อื การชว่ ยเหลือระยะแรกเร่มิ (Early Intervention : EI) เด็กพกิ าร 55 สำหรบั โรงเรยี นเฉพาะความพกิ ารและศนู ย์การศกึ ษาพิเศษ

ตวั อย่างแนวทางการจัดกิจกรรมทกั ษะเฉพาะ สำหรบั บุคคลที่มคี วามบกพรอ่ งทางการเห็น ที่ ทกั ษะ กจิ กรรม ทักษะการชว่ ยเหลือตนเอง 1 การใชห้ อ้ งนำ้ ในการขับถ่าย 1. เปดิ และปิดประตหู อ้ งนำ้ ได้ 2. นงั่ โถส้วมไดถ้ ูกวธิ ี 3. ชำระลา้ งหลังการขับถา่ ยได้ 4. ราดน้ำหรือกดชักโครก 5. ลา้ งมือหลังจากใช้ห้องน้ำได้ 2 การทำความสะอาดรา่ งกาย 1. ล้างมือได้ถูกตอ้ งตามข้ันตอน 2. แปรงฟนั ได้ถกู วธิ ี 3. สั่งและเชด็ นำ้ มกู ได้ 4. ล้างหน้า เชด็ หน้าได้ 5. อาบนำ้ เชด็ ตัว และทาแป้งได ้ 6. สระผม เชด็ ผม และหวผี มได้ 3 การดม่ื น้ำและรบั ประทานอาหาร 1. บอกชื่ออปุ กรณท์ ่ีใช้ในการรบั ประทานอาหาร และดื่มนำ้ ได ้ 2. ใช้ช้อน ในการตักอาหารรบั ประทานได้ 3. รินนำ้ ใส่แกว้ ด่ืมเองได้ 56 คมู่ อื การช่วยเหลือระยะแรกเรมิ่ (Early Intervention : EI) เด็กพิการ สำหรับโรงเรียนเฉพาะความพกิ ารและศนู ยก์ ารศกึ ษาพิเศษ

ท่ ี ทกั ษะ กจิ กรรม 4 งานบ้าน 1. บอกชอ่ื อุปกรณท์ ่ีใช้ในการทำความสะอาดบ้านได ้ 2. นำเส้อื ผ้าท่ีใชแ้ ล้วใส่ในตะกร้าเตรยี มซัก 3. เก็บของเลน่ ไว้ในทเ่ี กบ็ ได้ 4. ทง้ิ ขยะลงถงั ได้ 5. กวาด เชด็ ถู บรเิ วณทีท่ ำเลอะเทอะได ้ 6. ทำความสะอาด และจดั เกบ็ อปุ กรณห์ ลงั จากใชแ้ ลว้ ได ้ 7. จดั เกบ็ ทีน่ อนได ้ 5 การแต่งตวั 1. ถอดและสวมรองเทา้ ได ้ 2. ถอดและสวมถงุ เท้าได ้ 3. ถอดและสวมกระโปรงหรอื กางเกงได้ 4. ถอดและสวมเสื้อได้ 5. เลือกเสอื้ ผา้ ไดถ้ ูกต้องเหมาะสมกับกาลเทศะได้ 6. รวู้ ิธดี ูแลรกั ษาความสะอาดของเคร่อื งแตง่ กายได ้ ทักษะการส่อื สาร 1 ตีความส่งิ ท่ีฟังและปฏิบัตติ ามได ้ 1. ฟงั คำส่งั ง่ายๆ และปฏิบตั ิตามคำสัง่ ได้ 2. ฟงั เพลงและแสดงท่าทาง ประกอบจังหวะง่ายๆ ได้ 3. ฟงั นิทานส้ันๆ และแสดงบทบาทสมมุติง่ายๆ ได้ 2 ตีความสิ่งทฟ่ี งั เพือ่ แลกเปล่ยี น 1. ฟังประโยคคำถามง่ายๆ และสนทนาโต้ตอบได้ ข้อมูล ข่าวสาร ความคิดเห็น 2. ฟงั เพลงและบอกความรู้สกึ ได ้ และแสดงความร้สู กึ 3. ฟงั เรื่องราวสนั้ ๆ และบอกความรสู้ กึ ได ้ 4. ฟงั นทิ านง่ายๆ และแสดงความคดิ เห็นได ้ 5. ฟังเรอ่ื งเลา่ สนั้ ๆ และแสดงความคดิ เหน็ ได ้ 3 วิ เ ค ร า ะ ห์ สิ่ ง ที่ ฟั ง แ ล ะ ใ ห้ 1. ฟังขอ้ ความส้นั ๆ และใหเ้ หตุผลได้ เหตผุ ลไดเ้ หมาะสมกับวัย 2. ฟังนิทานสั้นๆ และตอบคำถามจากเร่ืองท่ีฟังได ้ คู่มือการชว่ ยเหลอื ระยะแรกเริม่ (Early Intervention : EI) เด็กพิการ 57 สำหรับโรงเรียนเฉพาะความพิการและศนู ย์การศึกษาพเิ ศษ

ท ่ี ทักษะ กิจกรรม 4 พูดและส่ือสารข้อมูลเกี่ยวกับตนเอง 1. บอกความต้องการของตนเองได้ และความต้องการของตนเอง 2. บอกข้อมลู เกย่ี วกบั ตนเองได ้ 3. สนทนาเหตุการณท์ เ่ี กดิ ขน้ึ เกย่ี วกับตนเองได้ 4. เลา่ เรอ่ื งราวเกย่ี วกบั กจิ วตั รประจำวนั ของตนเองได ้ 5 พดู และแสดงความคิดเห็น 1. แสดงความคดิ เหน็ เกยี่ วกบั สงิ่ ทเี่ กดิ ขนึ้ รอบตัวได้ ของตนเอง 2. แสดงความคิดเห็นเก่ียวกบั นทิ านหรอื เรอ่ื งทีฟ่ งั ได ้ 6 ใตชา้ภมากษาาลไเดท้อศยะ่าแงลเหะมบาคุ ะคสลม 1. สามารถใช้คำสรรพนามได้เหมาะสมกบั บุคคล 2. สามารถกล่าวคำ “สวัสดิี” “ขอบคุณ” “ขอโทษ” ได้ตามสถานการณ์ตา่ งๆ ได้ ทกั ษะทางสังคม 1. แนะนำตนเองได้เหมาะสมตามสถานการณ ์ 1 แสดงพฤติกรรมสอดคล้อง 2. กล่าวคำทกั ทายตอบเมอื่ ผู้อื่นทักทาย กับแบบแผนท่ีสังคมยอมรบั 3. กลา่ วคำขอร้อง ขอบคุณ ขอโทษ ไม่เปน็ ไร ตามมาตรฐานของสงั คมน้ันๆ ไดอ้ ย่างเหมาะสม 4. บอกความตอ้ งการของตนเองได้ เชน่ หวิ กระหายน้ำ เหนื่อย ฯลฯ 5. รจู้ กั การรอคอย 6. แสดงความรักความเมตตาตอ่ สัตว ์ 2 ประพฤติตนตามบทบาททางสังคม 1. บอกหน้าที่และความสัมพันธ์ของสมาชิก ได้อย่างเหมาะสม รู้จักปรับตัว ในครอบครวั ได ้ เข้ากับสงั คมอยา่ งมีความสุข 2. แสดงพฤตกิ รรมที่เหมาะสมเมื่ออยู่ในสังคม - รจู้ กั หยดุ ฟงั ในโอกาสทเี่ หมาะสม เชน่ ขณะทผ่ี อู้ น่ื พดู - รจู้ กั พูดขออนุญาตเล่นของเล่นคนอ่ืน - มีสุขนิสยั ที่ดี เชน่ ปดิ ปากเม่ือไอ จาม ฯลฯ 3. รจู้ กั แบ่งปันและเอ้อื เฟอื้ 4. ใหค้ วามชว่ ยเหลือผอู้ ่ืนอย่างเตม็ ใจ 58 คมู่ ือการช่วยเหลอื ระยะแรกเร่ิม (Early Intervention : EI) เด็กพกิ าร สำหรบั โรงเรยี นเฉพาะความพิการและศูนยก์ ารศึกษาพเิ ศษ

ท่ ี ทักษะ กิจกรรม 3 ให้ความร่วมมือกับสังคม ด้วย 1. ทำงานและร่วมกิจกรรมกับผู้อื่นได ้ ความเต็มใจ และมีความรสู้ กึ ทีด่ ี 2. ใหค้ วามร่วมมอื เมือ่ ผู้ใหญข่ อร้อง ตอ่ สังคม 3. ชนื่ ชมกบั ความสำเร็จของตนและผ้อู ่นื ได ้ ทักษะการสร้างความคุ้นเคย กับสภาพแวดล้อมและการ เคลอื่ นไหว 1 ตวั เรา 1. บอกชือ่ อวยั วะต่างๆ ได ้ 1.1 บอกอวัยวะส่วนตา่ งๆ 2. ชี้บอกตำแหนง่ ของอวยั วะได ้ ของร่างกาย ตำแหน่งและหนา้ ที่ได ้ 3. บอกหนา้ ท่ีของอวัยวะได ้ 1.2 ใช้การรับรู้ประสาทสัมผัสที่ 1. บอกชอื่ ของประสาทสมั ผสั ท้งั 5 ได ้ เหลืออยู่ ได้ตามศักยภาพของ 2. บอกหนา้ ท่ขี องประสาทสัมผสั ท้ัง 5 ได้ แตล่ ะบคุ คล 3. บอกความสำคัญของประสาทสมั ผัส ทัง้ 5 ได้ 4. บอกความแตกต่างของสิ่งท่ีสัมผัสด้วยประสาท สัมผสั ดา้ นตา่ งๆ 5. ร้จู กั การหลกี เล่ียงส่งิ ที่เปน็ อนั ตรายได้ 1.3 บอกตำแหน่งและทิศทางได้ 1. ชี-้ บอกตำแหนง่ ซา้ ย-ขวา ได้ 2. ช้-ี บอกตำแหน่ง ดา้ นหน้า-หลงั ได ้ 3. ชี้-บอกตำแหน่ง ด้านบน-ล่าง ได้ 4. ชี้-บอกช่ือทศิ และตำแหนง่ ทั้ง 4 ทศิ ได ้ คู่มอื การชว่ ยเหลือระยะแรกเริ่ม (Early Intervention : EI) เดก็ พกิ าร 59 สำหรบั โรงเรยี นเฉพาะความพิการและศนู ยก์ ารศึกษาพิเศษ

ท่ี ทกั ษะ กจิ กรรม 2 เข้าใจและบอกลกั ษณะ สงิ่ แวดลอ้ ม 2.1 บอกสภาพภายในหอ้ งต่างๆ ที่ 1. บอกชอ่ื ห้องเรียนของตนเองได ้ 2. บอกตำแหน่งท่ีต้ังและสภาพภายในห้องเรียนของ เดก็ เกีย่ วข้องได้ ตนเองได้ 3. บอกห้องเรียนอ่ืนที่อยู่ใกล้กับห้องเรียนของตนเอง และสามารถเดนิ ไปถงึ ได้ 2.2 บอกสภาพแวดลอ้ มท่ีอยภู่ ายใน 1. บอกตำแหน่งที่ตั้งสำนักงานต่างๆ ที่ตนเอง บริเวณโรงเรยี นได้ เกี่ยวข้อง และสามารถเดินไปถึงได้โดยมีผู้นำทาง อยา่ งปลอดภยั 2. บอกชื่อ ท่ีอยู่ และเบอร์โทรศัพท์ของโรงเรียนได้ อยา่ งถูกตอ้ งและจดจำได้ 2.3 บอกสภาพแวดล้อมที่อยู่ใกล้ 1. บอกช่ือของหน่วยงานอื่นท่ีสำคัญๆ ท่ีอยู่ใกล้ บรเิ วณโรงเรียนได้ โรงเรียนได้ถกู ตอ้ งและจดจำได้ 3 เข้าใจ มีทักษะการเดินทางโดยมี ผูน้ ำทาง 3.1 บอกหรือรับรู้ถึงสัญญาณที่ 1. รับรู้สญั ญาณและแสดงวา่ มีผูน้ ำทางจะเขา้ มา แสดงว่ามีผู้นำทางจะเข้ามาช่วยเหลือ ช่วยเหลือ และแสดงข้ันตอนการจับข้อศอก 2. สามารถจับข้อศอกหรือข้อมอื ของผูน้ ำทาง หรอื ขอ้ มือของผ้นู ำทางได ้ ไดต้ ามข้ันตอน 3. สามารถเดินทางกบั ผนู้ ำทางไดอ้ ยา่ งถูกต้อง และปลอดภัย 60 คู่มอื การชว่ ยเหลอื ระยะแรกเรมิ่ (Early Intervention : EI) เด็กพกิ าร สำหรบั โรงเรียนเฉพาะความพกิ ารและศูนยก์ ารศกึ ษาพเิ ศษ

ท ี่ ทักษะ กจิ กรรม 3.2 ส า ม า ร ถ เ ดิ น ขึ้ น - ล ง บั น ไ ด 1. สามารถเดนิ ขน้ึ -ลงบันไดได้โดยมผี ้นู ำทางได้ เดินผ่านเข้า-ออกประตู โดยมีผู้นำ 2. สามารถผา่ นเข้า-ออกประตโู ดยมผี ้นู ำทางได ้ ทางได้อย่างปลอดภัย พร้อมกับรู้จัก ระวังป้องกันตนเองขณะเดิน ข้ึน-ลง บนั ไดให้ปลอดภัยอยเู่ สมอ 4 การป้องกนั ตนเอง 4.1 เข้าใจ และเห็นความสำคัญของ 1. เข้าใจ เห็นความสำคญั และบอกวิธีการปอ้ งกัน อวยั วะส่วนบนได ้ การป้องกนั ตนเอง 2. เข้าใจ เห็นความสำคัญ และวิธีการป้องกัน อวยั วะส่วนลา่ งได ้ 3. สามารถนำการป้องกันตนเองนำไปใช้ในชีวิต ประจำวันได้อย่างถกู ตอ้ งเหมาะสม ตามสถานการณ์ 4.2 มีทักษะการป้องกันตนเองในการ 1. เขา้ ใจ ความสำคญั และบอกวธิ ีการ เดนิ ทางตามสภาพแวดลอ้ มที่ค้นุ เคยได ้ ของการเกบ็ ของตกแบบตารางและวงกลมได้ 2. สามารถนำวธิ กี ารเกบ็ ของตกไปใช้ในชีวติ ประจำวนั ไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ งเหมาะสม ตามสถานการณ ์ คูม่ อื การชว่ ยเหลอื ระยะแรกเริม่ (Early Intervention : EI) เดก็ พกิ าร 61 สำหรบั โรงเรยี นเฉพาะความพิการและศนู ย์การศกึ ษาพิเศษ

ท่ี ทกั ษะ กจิ กรรม การเตรียมความพร้อมพื้นฐาน อักษรเบรลล ์ 1 รแู้ ละเขา้ ใจเกย่ี วกับการเคลอ่ื นไหวมือ l มีทักษะในการเคลอื่ นไหวมอื และปลายน้ิวมอื และปลายนว้ิ มือ สัมผัสเสน้ นนู ในทศิ ทางต่างๆได ้ 2 ร้จู กั อุปกรณ์การเขียนอักษรเบรลล์ l รู้จกั ส่วนประกอบ ประโยชน์ หน้าท่ีของสเลท สไตลัท และวธิ กี ารเก็บรักษาที่ถูกตอ้ ง 3 การสร้างความคุ้นเคยกบั อุปกรณ ์ l สามารถวางตำแหนง่ มอื เลือ่ นมือ เปดิ -ปิด การเขียน อกั ษรเบรลล์ สเลท ใส่กระดาษและเล่อื นสเลทไดอ้ ย่าง ถูกต้อง 4 การกดจุดอกั ษรเบรลล ์ l รจู้ กั บรรทดั สเลท และช่องสเลทใน 1 บรรทัด บอกและเขยี นตำแหนง่ ของจดุ ตา่ งๆ ใน 1 เซลล์ ได้อย่างถูกตอ้ ง 62 คู่มอื การชว่ ยเหลอื ระยะแรกเร่ิม (Early Intervention : EI) เด็กพกิ าร สำหรับโรงเรียนเฉพาะความพิการและศนู ย์การศึกษาพเิ ศษ

ตวั อยา่ งแนวทางการจัดกิจกรรมทักษะเฉพาะ สำหรับบุคคลทีม่ คี วามบกพรอ่ งทางการไดย้ นิ ที ่ ทกั ษะ กิจกรรม 1 การใชเ้ ครื่องชว่ ยฟงั 1. ตรวจถ่านเคร่อื งช่วยฟงั 2. ตรวจสภาพของเครอ่ื งช่วยฟัง 3. ใสเ่ คร่อื งชว่ ยฟังใหเ้ ด็ก 4. ทดสอบการได้ยนิ เสียงของเดก็ 2 การฝกึ ฟงั 1. เตรียมเครอ่ื งให้จงั หวะ เชน่ กลอง กรบั ฉิง่ 2. ให้เดก็ ฝึกฟงั เสียง กลอง กรับ ฉิ่ง 3. ทดสอบการฟังเสยี ง 3 การฝกึ พดู 1. ฝกึ สดู ลมหายใจเขา้ -ออก 4 การอา่ นรมิ ฝีปาก 2. ฝกึ ออกเสยี ง อา อู อ ี 3. ฝึกออกเสยี งพยัญชนะต้น เชน่ บ ป พ 4. ฝกึ ออกเสยี งคำพยางคเ์ ดยี ว เชน่ บา้ น ปลา พอ่ 5. ทดสอบการออกเสียง 1. เตรยี มกระจก 2. ฝึกออกเสยี ง อา อู อี 3. ฝึกอ่านริมฝีปากโดยดูแบบครจู ากเงาในกระจก คู่มอื การช่วยเหลือระยะแรกเริ่ม (Early Intervention : EI) เดก็ พิการ 63 สำหรบั โรงเรยี นเฉพาะความพิการและศนู ย์การศกึ ษาพิเศษ

ท ี่ ทกั ษะ กจิ กรรม 5 การใชภ้ าษามือ 1. ฝึกทำภาษามือจากภาพ 6 การสะกดนิ้วมือ 2. ฝึกทำภาษามอื เล่านิทานภาพ 3. ฝึกใชภ้ าษามอื สนทนาโต้ตอบกับครูและเพ่ือน 4. ฝึกปฏิบัติตามคำสง่ั ภาษามือ 5. ทดสอบการใช้ภาษามอื 1. ฝกึ สะกดนว้ิ มอื พยญั ชนะไทย ก-ฮ 2. ฝึกสะกดนว้ิ มอื สระไทย 3. ทดสอบการสะกดนิว้ มือ 7 การอา่ น 1. ฝกึ อ่านคำศพั ท์โดยการทำภาษามือจากคำ 2. ฝกึ อา่ นคำศัพท์โดยการสะกดนิ้วมอื จากคำ 3. ทดสอบการอา่ น 8 การเขยี น 1. ฝกึ เขียนพยัญชนะและสระไทย 2. ฝกึ เขียนตัวเลข 3. ฝึกเขยี นคำตามแบบ 4. ทดสอบการเขียน 64 ค่มู ือการชว่ ยเหลือระยะแรกเร่มิ (Early Intervention : EI) เดก็ พิการ สำหรับโรงเรียนเฉพาะความพกิ ารและศูนยก์ ารศึกษาพเิ ศษ

ที่ ทักษะ กจิ กรรม 9 จำนวนและตวั เลข 1. ฝกึ ทำภาษามือ 1-100 2. ฝึกนับจำนวน 1-20 3. ฝึกเขียนตัวเลขฮินดูอารบิก ตัวเลขไทย และ ตัวหนังสอื 1-20 4. ทดสอบ คมู่ ือการช่วยเหลือระยะแรกเร่ิม (Early Intervention : EI) เดก็ พิการ 65 สำหรบั โรงเรียนเฉพาะความพกิ ารและศูนยก์ ารศกึ ษาพเิ ศษ

ตัวอย่างแนวทางการจัดกิจกรรมทักษะเฉพาะ สำหรับบุคคลที่มคี วามบกพรอ่ งทางรา่ งกายหรอื สขุ ภาพ กจิ กรรมที่ 1 ยืดกล้ามเน้ือ วัตถปุ ระสงค์ ขนั้ ตอนในการดำเนินกจิ กรรม ภาพกจิ กรรม 1. เพ่ิมความ ทา่ ท่ี 1 ยดื กลา้ มเนื้องอสะโพก ยดื หย่นุ ของ 1. ให้เด็กนอนคว่ำแล้วใช้ข้อศอกยันตัว รา่ งกาย ขึ้นมาโดยให้สะโพกติดกับพื้นแล้วค้างไว้ 2. ปอ้ งกนั ขอ้ ตดิ ประมาณ 10-15 วินาที และกลา้ มเนอื้ 2. เพ่ิมความก้าวหน้ามากข้ึนโดยเปลี่ยน หดส้ัน จากใช้ข้อศอกยันตัวเป็นใช้ฝ่ามือยัน ทำท่าละ 10 คร้ัง ทา่ ที่ 2 ยืดกลา้ มเน้ือต้นขาหลงั 1. ให้เด็กน่ังเหยียดขาข้างหน่ึงไปด้านหน้า อีกข้างหนึง่ งอไว้ แล้วย่นื มอื ท้ังสองข้าง ไปแตะปลายเท้า โดยไม่ให้เข่างอ คา้ งไว้ ประมาณ 10-15 วนิ าที 2. สลับขา้ ง โดยทำท่าละ 10 ครง้ั ทา่ ที่ 3 ยดื กล้ามเน้อื หุบขาและหมุนขาเข้า 1. ให้เด็กนั่งหันฝ่าเท้าเข้าหากันแล้วก้มตัว ล ง ใ ห้ ม า ก ท่ี สุ ด จ น ศี ร ษ ะ ชิ ด กั บ เ ท้ า คา้ งไว้ ประมาณ 10-15 วินาท ี 2. อาจจะใช้มือทั้งสองข้างช่วยดันบริเวณ เข่าใหข้ ากางออกให้มากทสี่ ดุ ทำทา่ ละ 10 ครง้ั 66 คู่มือการช่วยเหลอื ระยะแรกเรมิ่ (Early Intervention : EI) เดก็ พกิ าร สำหรบั โรงเรียนเฉพาะความพกิ ารและศูนย์การศกึ ษาพเิ ศษ

วัตถปุ ระสงค์ ข้นั ตอนในการดำเนินกิจกรรม ภาพกจิ กรรม ท่าท่ี 4 ยืดเอ็นร้อยหวาย 1. ให้เด็กยืนในราวและใช้มือท้ังสองข้าง จับราวไว ้ 2. ค่อยๆ ย่อตัวลงนั่งยองๆ โดยให้ฝ่าเท้า วางราบกับพน้ื ไม่ยกส้นเทา้ ท่าท่ี 5 ยืดกลา้ มเน้ือแขน 1. ให้เด็กน่ังคุกเข่า วางมือทั้งสองข้างบน พน้ื ด้านหน้าใหห้ า่ งกนั เทา่ กับชว่ งไหล ่ 2. เลื่อนมือไปด้านหน้าให้ ไกลที่สุดพร้อม กบั กม้ ตัวลง สอ่ื และอปุ กรณ์ 1. เบาะหรอื เตียง 2. ราว ข้อเสนอแนะ เบาะ ราว 1. บางทา่ เดก็ อาจจะทำเองได้ไมเ่ ตม็ ทีต่ อ้ งมีผชู้ ่วยเหลอื ในการจัดทา่ และการยดื กลา้ มเน้อื 2. การยืดเอ็นร้อยหวาย ในเด็กบางคนท่ีมีการหดส้ันของกล้ามเนื้อและเอ็น เด็กจะม ี แนวโน้มจะล้มไปทางด้านหลัง จึงต้องมีผู้คอยกันไม่ให้เด็กล้มไปทางด้านหลัง โดย ใช้เข่าดนั บรเิ วณหลังของเด็กไว ้ คมู่ ือการชว่ ยเหลอื ระยะแรกเรม่ิ (Early Intervention : EI) เด็กพกิ าร 67 สำหรับโรงเรียนเฉพาะความพกิ ารและศูนยก์ ารศกึ ษาพิเศษ

กจิ กรรมที่ 2 เรือโยกเยก วัตถุประสงค์ ขน้ั ตอนในการดำเนนิ กจิ กรรม ภาพกจิ กรรม 1. ฝกึ ทักษะ 1. ให้เด็กและผู้ฝึกน่ังขัดสมาธิบนกระดาน การทรงตัว ทรงตัว หันหน้าเข้าหากัน มือจับขอบ 2. เพ่ิมทักษะการ กระดานไว ้ ทำงานประสาน 2. ผูฝ้ ึกค่อยถ่ายน้ำหนกั เอยี งกระดานไปมา สั ม พั น ธ์ ข อ ง ซ้ายขวา ช้าๆ โดยให้เด็กทรงตัวในท่า กล้ามเน้ือส่วน น่ัง ให้ดี ไม่ให้ลม้ ต่างๆ 3. เพ่ิมความก้าวหน้า โดยการให้เด็กและ ผู้ฝึกยืนหันหน้าเข้าหากัน เอามือจับกัน ไวแ้ ลว้ ถา่ ยนำ้ หนกั ไปขาซา้ ยและขวา ชา้ ๆ 4. เมื่อเด็กสามารถทำได้ดีแล้ว ก็ให้เด็ก เ อ า มื อ จั บ เ อ ว ข อ ง ตั ว เ อ ง ไ ว้ แ ล้ ว ถา่ ยน้ำหนักไปขาซ้ายและขวา 5. เพิ่มความก้าวหน้าโดยการยืนรับ-ส่ง ลกู บอลบนกระดานทรงตวั ส่อื และอปุ กรณ์ 1. กระดานทรงตวั 2. ลกู บอลพลาสติก ข้อเสนอแนะ 1. ถ้าเดก็ ยังไม่สามารถปฏบิ ัติได้ ไมค่ วรเพิม่ ความยากในขั้นตอนการฝึก 2. ในการฝึกกิจกรรมนี้ควรมีผู้ฝึกคอยดูแลอย่างใกล้ชิดเพราะอาจเกิดอันตรายแก่เด็ก ไดง้ ่าย 68 คมู่ อื การช่วยเหลอื ระยะแรกเริ่ม (Early Intervention : EI) เดก็ พิการ สำหรับโรงเรยี นเฉพาะความพกิ ารและศูนยก์ ารศึกษาพิเศษ

กิจกรรมท่ี 3 เกมช้างเดิน วัตถปุ ระสงค์ ขนั้ ตอนในการดำเนินกิจกรรม ภาพกจิ กรรม 1. ฝกึ กำลัง 1. ให้เด็กอยู่ในท่าตั้งคลาน ให้ ได้นาน กล้ามเนอื้ แขน อยา่ งนอ้ ย 30 วนิ าที ถา้ เดก็ ไมส่ ามารถ ขา และลำตัว ทำได้เอง ผ้ฝู ึกต้องชว่ ยในการจัดทา่ 2. ฝึกการควบคุม 2. ให้เด็กคลานไปด้านหน้าโดยยกแขนซ้าย ศรี ษะ ขาขวา แล้วตามด้วยแขนขวา ขาซ้าย 3. เพิ่มทกั ษะการ สลบั กนั ไป ทำงานประสาน สมั พันธข์ อง กล้ามเนื้อ ส่วนต่างๆ สอ่ื และอปุ กรณ ์ 1. เบาะ เบาะ ขอ้ เสนอแนะ 1. ถ้าเดก็ ไมส่ ามารถตั้งคลานได้ ก็ใหฝ้ ึกตั้งคลานกอ่ น จึงฝกึ การคลาน 2. ถา้ เดก็ ไมส่ ามารถทำไดเ้ อง ผฝู้ กึ ตอ้ งชว่ ยในการจดั ทา่ และการยกแขน ขาในการคลาน คมู่ ือการช่วยเหลือระยะแรกเริม่ (Early Intervention : EI) เดก็ พกิ าร 69 สำหรับโรงเรยี นเฉพาะความพกิ ารและศูนย์การศกึ ษาพเิ ศษ

กิจกรรมที่ 4 ปาลกู เทนนสิ วตั ถปุ ระสงค์ ขน้ั ตอนในการดำเนนิ กจิ กรรม ภาพกิจกรรม 1. ฝึกกำลังกล้ามเนื้อ 1. ให้เด็กปาลูกเทนนิส ลงในตะกร้า แขน หรือห่วง 2. เพิม่ ทักษะความ สัมพนั ธ์ระหว่าง กลา้ มเน้ือมือและ ตากับการกะระยะ 3. เพ่ิมทักษะการ ทำงานประสาน สมั พนั ธ์ของ กล้ามเนื้อ สว่ นต่างๆ สอ่ื และอุปกรณ์ 1. ลูกเทนนิส 2. ตะกร้า/ห่วง ลกู เทนนสิ และห่วง ข้อเสนอแนะ ควรทำในระยะใกลๆ้ กอ่ น เม่ือเดก็ สามารถทำได้ดแี ลว้ จงึ เพ่มิ ระยะทางให้ห่างมากข้นึ 70 คู่มอื การชว่ ยเหลือระยะแรกเร่มิ (Early Intervention : EI) เด็กพกิ าร สำหรบั โรงเรียนเฉพาะความพกิ ารและศูนย์การศึกษาพเิ ศษ

กิจกรรมที่ 5 ถงั ทรงพลงั วตั ถุประสงค์ ข้นั ตอนในการดำเนนิ กจิ กรรม ภาพกจิ กรรม 1. ฝึกกำลังกล้ามเน้ือ 1. ให้เด็กนอนคว่ำบนถังทรงกระบอก / แขน ขา และลำตวั หมอนทรงกระบอก โดยใช้ฝ่ามือดัน 2. ฝึกการควบคุม พ้ืนแล้วค่อยๆ ใช้มือเล่ือนไปด้านหน้า ศรี ษะ ให้ ไกลท่ีสุดและใช้มือเดินถอยหลัง 3. เ พ่ิ ม ทั ก ษ ะ ก า ร กลับมา ทำงานประสาน สัมพันธ์ของกล้าม เนอ้ื ส่วนต่างๆ 4. ลดอาการเกร็งของ แขนและมือ สือ่ และอปุ กรณ ์ 1. เบาะ 2. ถังทรงกระบอก/หมอนทรงกระบอก เบาะ ถังทรงกระบอก ข้อเสนอแนะ 1. ถ้าเด็กมีกล้ามเน้ือแขนและลำตัวอ่อนแรง ผู้ฝึกควรจับบริเวณข้อเท้าสองข้าง เพอ่ื ช่วยในการเลื่อนตวั ไปด้านหนา้ และถอยหลงั 2. การเลือกถงั ทรงกระบอก/หมอนทรงกระบอก ควรใหเ้ หมาะสมกบั ขนาดของเด็ก ค่มู ือการช่วยเหลอื ระยะแรกเริม่ (Early Intervention : EI) เด็กพกิ าร 71 สำหรับโรงเรียนเฉพาะความพกิ ารและศนู ย์การศกึ ษาพิเศษ

กิจกรรมท่ี 6 เดนิ ตามเสน้ วตั ถุประสงค์ ข้นั ตอนในการดำเนนิ กจิ กรรม ภาพกจิ กรรม 1. ฝึกกำลังกล้ามเน้ือ 1. ผู้ฝึกใช้เทปกาวตีเส้นเป็นลักษณะ ขา ลำตวั และสะโพก ต่างๆ ได้แก่ เส้นตรง เส้นโค้ง 2. เพ่มิ ทักษะการทรงตัว ซกิ แซก วงกลม 3. เพ่ิมทักษะการทำงาน 2. ให้เด็กเดินตามเส้นที่ครูได้กำหนดไว้ ประสานสัมพันธ์ของ โดยไม่ใหล้ ้ม กลา้ มเนอ้ื สว่ นตา่ งๆ 3. กรณีเด็กที่มีการเกร็งของขาแบบหนีบ 4. แก้ไขท่าทางการเดิน เข้าหากัน ควรตีเส้นคู่กันให้ห่างกัน ที่ผิดปกติสำหรับคน พอประมาณแล้วให้เด็กเดินตาม ท่ีมปี ลายเทา้ บดิ เสน้ เทา้ ซา้ ยกเ็ ดนิ ตามเส้นด้านซา้ ย เข้าหากนั เทา้ ขวากว็ างบนเสน้ ด้านขวา (การเดนิ วงกลม) 4. กรณีเด็กมีท่าทางการเดินกางขา มากๆ ผู้ฝึกให้เดินแบบต่อส้นเท้า หรือเดินให้ขาชิดกันมากท่ีสุด โดยอาจ จะตีเส้นกำหนดกรอบไม่ได้เดินออก นอกกรอบ สือ่ และอปุ กรณ ์ 1. เทปกาว ข้อเสนอแนะ 1. ถ้าใช้ฝึกกับเด็กที่มีท่าทางการเดินที่มีปลายเท้าบิดเข้าหากันจะเน้นการฝึกเดิน เปน็ วงกลม 2. กรณีเดก็ ท่มี ที ักษะการทรงตัวไม่ดนี ักควรจะมรี าวใหเ้ ด็กจับขณะเดิน 72 คมู่ อื การชว่ ยเหลอื ระยะแรกเรม่ิ (Early Intervention : EI) เดก็ พกิ าร สำหรบั โรงเรียนเฉพาะความพิการและศูนย์การศึกษาพิเศษ

กจิ กรรมที่ 7 รบั สง่ ลกู บอล วตั ถปุ ระสงค์ ขน้ั ตอนในการดำเนินกจิ กรรม ภาพกจิ กรรม 1. เพื่อใหเ้ ด็กมีพัฒนาการ 1. ให้เด็กยืนล้อมเป็นวงกลม แล้วใช้ ทางกล้ามเน้ือมัดใหญ่ มือสองข้างผลักลูกบอลพลาสติก คอื เพิ่มกำลัง ขนาดใหญ่ไปหาเพอื่ นในทศิ ทางตา่ งๆ กลา้ มเนอ้ื แขน 2. เม่ือเพื่อนผลักบอลมาหาเราก็ให้ กล้ามเน้ือขา หยุดลูกบอลและใช้แขนผลักไป กลา้ มเน้ือลำตัว หาเพอื่ นคนอื่นๆ ต่อไป 2. เพื่อให้เด็กฝึกทักษะ 3. เปล่ียนจากท่ายืนเป็นนั่งล้อมวงกัน ความสมั พนั ธร์ ะหวา่ ง และเปล่ียนจากการใช้มือผลัก สายตากับการ ลกู บอลเป็นใชเ้ ท้าผลกั ลูกบอลแทน กะระยะ 3. เพื่อให้เดก็ ฝกึ ความ คลอ่ งแคล่วในการ เคลอื่ นไหว 4. เพ่ือให้เกิดความ สนกุ สนาน สอื่ และอุปกรณ ์ ลกู บอลพลาสตกิ ข้อเสนอแนะ เด็กท่ียืนเองไม่ได้ สามารถน่งั ในรถเข็นเลน่ ได ้ คู่มือการชว่ ยเหลือระยะแรกเรม่ิ (Early Intervention : EI) เดก็ พกิ าร 73 สำหรบั โรงเรยี นเฉพาะความพิการและศนู ยก์ ารศึกษาพเิ ศษ

กิจกรรมท่ี 8 โยนบอลลงตะกรา้ วัตถุประสงค ์ ขั้นตอนในการดำเนนิ กจิ กรรม ภาพกิจกรรม 1. ฝึกกำลังกล้ามเน้ือ 1. ขออาสาสมคั รเดก็ 1 คน ถอื ตะกร้าไว้ แขน แล้วให้เด็กคนอ่ืนยืนห่างประมาณ 2. เ พิ่ ม ทั ก ษ ะ ค ว า ม 3 เมตร แล้วโยนลูกบอลให้ลง สั ม พั น ธ์ ร ะ ห ว่ า ง ตะกร้า กล้ามเนื้อมือและตา 2. เด็กท่ีถือตะกร้าก็พยายาม กบั การกะระยะ รับลูกบอลให้ได้ 3. เพมิ่ ทักษะการทำงาน 3. จากนั้นให้เด็กลองทำตามทีละคน ประสานสัมพันธ์ของ เมื่อใครโยนบอลเสร็จแล้วก็ให้ กลา้ มเนอ้ื สว่ นตา่ งๆ เปลี่ยนไปเป็นผู้ถือตะกร้าแทน เมื่อเด็กเร่ิมทำได้ดีก็บอกเริ่มนับคะแนน ใครโยนบอลลงตะกร้าได้ 1 คะแนน ใครโยนไม่ลงได้ 0 คะแนน ส่ือและอุปกรณ ์ 1. ลกู บอล 2. ตะกรา้ ลกู บอลและตะกร้า ข้อเสนอแนะ ควรทำในระยะใกล้ๆ ก่อน เม่อื เดก็ สามารถทำไดด้ แี ล้วจึงเพิ่มระยะทางให้ห่างมากข้ึน 74 คูม่ ือการชว่ ยเหลอื ระยะแรกเรมิ่ (Early Intervention : EI) เดก็ พกิ าร สำหรับโรงเรยี นเฉพาะความพกิ ารและศูนย์การศึกษาพิเศษ

กิจกรรมที่ 9 เดนิ ข้ามสงิ่ กดี ขวาง วัตถปุ ระสงค ์ ข้นั ตอนในการดำเนินกจิ กรรม ภาพกิจกรรม 1. ฝึกกำลังกล้ามเน้ือ 1. ผู้ฝึกกำหนดเส้นทางในการให้เด็ก ขา ลำตัวและสะโพก เดินข้ามและวางสิ่งกีดขวางให้มี 2. เพมิ่ ทกั ษะการทรงตวั ความสูงจากนอ้ ยไปมาก 3. เพิ่มทักษะการทำงาน 2. เพิ่มความหนาโดยการเพ่ิมความ ประสานสัมพันธ์ของ กว้างของสิ่งกีดขวางจากน้อย กล้ามเน้ือส่วนต่างๆ ไปมาก 4. เพ่ือให้เด็กฝึกความ 3. ให้เด็กเดินข้ามส่ิงกีดขวางตาม คล่องแคล่วในการ เสน้ ทางท่ีกำหนด เคล่ือนไหว สอื่ และอปุ กรณ์ ส่ิงกีดขวางท่ีมีความสูงและความกว้างแตกต่างกัน เช่น หนังยาง กิ่งไม้ ท่อนไม ้ ธรณีประตู เปน็ ตน้ ส่งิ กีดขวาง ขอ้ เสนอแนะ สำหรับเด็กท่ีมีทักษะการทรงตัวท่ียังไม่ดีนักต้องหาราวหรือหลักให้เด็กจับเวลาเดินข้าม ส่งิ กดี ขวางด้วย คมู่ อื การช่วยเหลือระยะแรกเร่มิ (Early Intervention : EI) เด็กพกิ าร 75 สำหรับโรงเรียนเฉพาะความพิการและศนู ย์การศกึ ษาพิเศษ

กิจกรรมที่ 10 กิจกรรมลากเสน้ ตามชอ่ ง วัตถุประสงค์ 1. เพ่อื ฝึกการควบคุมกลา้ มเนอ้ื มอื 2. เพือ่ พัฒนาการทำงานประสานสมั พนั ธร์ ะหว่างตาและมอื สอื่ และอุปกรณ์ 1. แบบฝกึ การลากเสน้ ตามชอ่ ง ประกอบดว้ ย ช่องเส้นตรง เสน้ โค้ง และเสน้ ที่เป็นมุม 2. ดนิ สอดำ ข้ันตอนในการสอน 1. อธบิ ายจดุ ประสงคแ์ ละขั้นตอนกจิ กรรมใหน้ ักเรยี น รวมทง้ั สาธิตการทำกิจกรรม 2. ดำเนินกิจกรรมโดยให้นักเรียนลากเส้นในช่องที่กำหนดให้ และพยายามไม่ให้ออก นอกเส้นท่ีกำหนด ประโยชน์ที่นักเรยี นจะไดร้ บั 1. พฒั นาการควบคมุ การใช้มอื จบั ดนิ สอในการขดี เขยี นบนกระดาษ 2. พัฒนาการทำงานประสานสมั พันธ์ระหว่างตาและมอื 76 คูม่ ือการช่วยเหลือระยะแรกเรม่ิ (Early Intervention : EI) เดก็ พิการ สำหรับโรงเรยี นเฉพาะความพิการและศูนยก์ ารศกึ ษาพิเศษ

กิจกรรมท่ี 11 กิจกรรมการรบั ประทานอาหาร วัตถปุ ระสงค์ เพอ่ื ให้ผูท้ มี่ ีความบกพร่องทางร่างกายสามารถรับประทานอาหารไดด้ ้วยตนเอง ส่ือและอปุ กรณ ์ 1. จานอาหาร ทม่ี ีอาหารพรอ้ มรับประทาน 2. ช้อน อาจจะเปน็ ชอ้ นธรรมดาทว่ั ไป หรือชอ้ นที่ได้รับการปรบั ดา้ มสำหรับการจับ 3. แกว้ นำ้ มีหูจับ 4. โตะ๊ อาหาร เก้าอ ้ี ข้นั ตอนในการสอน 1. จัดให้เด็กนั่งในท่าท่ีเหมาะสม โดยน่ังบนเก้าอ้ี (หากเด็กนั่งทรงตัวไม่ดีต้องหาเก้าอ ้ ี ทเี่ หมาะสม เชน่ มีพนกั ดา้ นขา้ ง) ผฝู้ กึ ยืนดา้ นหลัง ให้ชิดตวั เด็กเอื้อมมอื มาด้านหนา้ 2. ผฝู้ ึกจับมอื ใหเ้ ด็กถอื ช้อน 3. ผฝู้ กึ จบั มอื ใหเ้ ดก็ ถือชอ้ นตักอาหาร 4. ผู้ฝึกจบั มือให้เด็กยกช้อนทมี่ ีอาหารแตะริมฝีปาก รอจนกว่าเดก็ จะอ้าปากรับอาหาร 5. ให้เด็กนำอาหารเข้าปากดว้ ยตนเอง และนำชอ้ น ออกจากปาก เตอื นให้เดก็ เคยี้ วให้ละเอียด 6. ให้เดก็ วางชอ้ นในจานอาหารดว้ ยตนเอง 7. ผู้ฝกึ จบั มอื เดก็ จบั หูแกว้ น้ำ 8. ผู้ฝึกจบั มือเด็ก ยกแกว้ น้ำจ่อริมฝปี ากเด็ก เตอื นให้เด็กดมื่ นำ้ 9. ใหเ้ ด็กเอาแก้วนำ้ ออกจากปากดว้ ยตนเองแลว้ วางบนโตะ๊ ข้อแนะนำ l ในกรณีท่ีเด็กมีข้อจำกัดในเรื่องของการใช้อวัยวะ ควรสอนให้นักเรียนใช้อวัยวะอ่ืนแทน โดยชว่ ยจัดหาส่ิงอำนวยความสะดวกใหแ้ กเ่ ดก็ ด้วย l ในการฝึกอาจจะต้องฝึกซ้ำๆ และให้ลดข้ันตอนการช่วยเหลือลงไปเรื่อยๆ จนกระท่งั เดก็ สามารถทำได้ด้วยตนเองทุกขนั้ ตอน คมู่ ือการช่วยเหลอื ระยะแรกเริ่ม (Early Intervention : EI) เดก็ พกิ าร 77 สำหรับโรงเรยี นเฉพาะความพิการและศนู ยก์ ารศึกษาพิเศษ

กิจกรรมที่ 12 กจิ กรรมการอาบน้ำ วตั ถปุ ระสงค ์ เพอ่ื ใหผ้ ้ทู มี่ ีความบกพรอ่ งทางร่างกายสามารถอาบนำ้ ได้ด้วยตนเอง สือ่ และอปุ กรณ ์ 1. ม้านัง่ ทีม่ พี นักพิง 2. กะละมงั ใส่น้ำ 3. ขันตกั นำ้ แบบมดี ้ามจับ ไมค่ วรใช้ขันตกั น้ำแบบไม่มดี า้ มเพราะเดก็ อาจจะไม่มแี รงยก ขันนำ้ 4. สบเู่ หลว และฟองน้ำถูตัวชนดิ มดี า้ มจบั 5. ผา้ เช็ดตัว ขน้ั ตอนในการสอน 1. จัดใหเ้ ดก็ น่งั บนม้าน่งั ในทา่ ทเี่ หมาะสม มนั่ คง 2. ผฝู้ กึ ยืนอยูด่ า้ นหลงั เด็ก เออ้ื มมือมาดา้ นหน้า 3. ผู้ฝึกจบั มอื เดก็ ให้เดก็ ถอื ขนั น้ำ 4. ผู้ฝกึ จับมอื เดก็ ยกขนั นำ้ รดตวั เดก็ ให้ตวั เปียก 5. ผู้ฝึกจบั มือเดก็ ใหจ้ ับดา้ มฟองนำ้ จมุ่ ลงในสบเู่ หลว 6. ผฝู้ กึ จบั มอื เดก็ ทถี่ อื ดา้ มฟองนำ้ ขดั ถตู ามตวั ของเดก็ แตล่ ะแหง่ เชน่ ลำตวั หลงั ขา เทา้ แขน 7. ผู้ฝกึ จบั มือเดก็ ถอื ด้ามขนั นำ้ ตักน้ำรดตัวเดก็ เพอื่ ลา้ งสบ่ ู ให้สะอาด 8. ผฝู้ ึกจับมอื สอนใหเ้ ดก็ เช็ดตัวเอง ขอ้ ควรคำนงึ การฝกึ อาบนำ้ 1. ใช้อปุ กรณ์ทม่ี ดี ้ามจบั เพือ่ ใหเ้ ดก็ จบั ไดส้ ะดวก หรอื ใช้ฝกั บัว 2. ผู้ฝึกไม่ควรทำใหเ้ ดก็ แต่ใหจ้ บั มือเด็กทำ ถ้าเด็กทำได้ให้ทำเอง หรอื ใหท้ ดลองทำ 3. ฝึกตามขน้ั ตอนทกุ ขัน้ ตอน ถา้ ขั้นตอนใดทำได้ใหท้ ำเอง ขั้นตอนใดทำไม่ได้ใหจ้ ับมือ และแนะนำอยู่ใกล้ๆ 4. ลดการช่วยเหลอื ลงเรื่อยๆ จนกระท่งั สามารถทำไดเ้ องทั้งหมด 78 คมู่ อื การชว่ ยเหลอื ระยะแรกเรม่ิ (Early Intervention : EI) เดก็ พกิ าร สำหรบั โรงเรียนเฉพาะความพิการและศนู ย์การศึกษาพิเศษ

กจิ กรรมท่ี 13 การแตง่ ตัว กจิ กรรมการใสเ่ สอื้ แบบสวมหวั วตั ถปุ ระสงค์ เพอ่ื ให้ผทู้ ่มี ีความบกพร่องทางรา่ งกายสามารถใสเ่ สือ้ แบบสวมหวั ไดด้ ้วยตนเอง สือ่ และอปุ กรณ ์ เสอ้ื ยืดแบบสวมหวั ขน้ั ตอนในการสอน 1. จัดใหเ้ ด็กนงั่ ในทา่ ท่เี หมาะสม มน่ั คง 2. ผฝู้ กึ และเดก็ นงั่ หนั หนา้ เขา้ หากนั ผฝู้ กึ ใสเ่ สอ้ื ใหเ้ ดก็ ดู โดยทำชา้ ๆ อธบิ ายทลี ะขน้ั ตอน 3. ผฝู้ กึ ฝึกเด็กตามขัน้ ตอน ดงั นี้ l วางเส้ือบนศีรษะเด็ก ดึงคอเสื้อผ่านศีรษะลงมาที่ไหล ่ อาจจะใหเ้ ดก็ ทำเอง l จับแขนของเด็กใส่ในแขนเสอ้ื แตล่ ะข้าง l ใช้มือท้ังสอง ดึงเสื้อลงมาจนสุดชายเสื้อ ขั้นตอนน้ ี ใหเ้ ด็กทำเอง เพ่ือให้เดก็ ได้เห็นถงึ ผลสำเร็จของงาน เม่ือเด็กทำข้ันตอนที่ง่ายได้แล้ว ก็ให้เด็กทำในข้ันตอนที่เป็น ข้ันตอนก่อนหน้าขั้นตอนสุดท้าย ลงมาถึงขั้นตอนสุดท้ายที่ทำ ด้วยตนเอง ฝึกไปเร่ือยๆ จนนักเรยี นทำได้ แล้วฝึกในขั้นตอนทถี่ ัดข้ึนไป ลงมาหาขั้นตอนสุดท้ายท่ีทำด้วยตนเอง จนถึงข้ันตอนแรก ให้เด็กทำ เรอ่ื ยมาถึงขน้ั ตอนสุดท้ายด้วยตนเอง ข้อแนะนำการฝึกใสเ่ สือ้ l ควรฝกึ จากขัน้ ตอนสุดทา้ ยไปหาข้นั ตอนแรก วธิ ีการ คอื ผฝู้ ึกช่วยตงั้ แต่ขั้นตอนแรก พอถงึ ขนั้ ตอนสดุ ทา้ ยให้เดก็ ทำเอง เพื่อใหเ้ ดก็ เหน็ ผลสำเร็จของงานทท่ี ำด้วยตนเอง l ขนั้ ตอนใดทเี่ ด็กทำได้ ใหท้ ำเอง ถา้ ทำไม่ได้ใหจ้ บั มือทำ ผู้ฝกึ ไม่ควรทำใหเ้ ด็ก l ลดการช่วยเหลือลงเมอื่ เดก็ ทำได้เองบา้ ง เพือ่ ให้เกิดทักษะ และหยดุ การชว่ ยเหลือ เมอ่ื เด็กทำไดเ้ อง ค่มู ือการชว่ ยเหลอื ระยะแรกเริ่ม (Early Intervention : EI) เดก็ พกิ าร 79 สำหรับโรงเรยี นเฉพาะความพกิ ารและศนู ย์การศกึ ษาพเิ ศษ

กจิ กรรมการฝึกการใส่เส้อื สวมหัว กรณที ่ีเดก็ นั่งเก้าอี้ได ้ ข้นั ท่ี 1 ให้เด็กน่ังเก้าอี้ที่มีพนักพิง ผู้ฝึกนั่ง ดา้ นหลังเด็ก จบั มอื เด็กใหเ้ ด็กยกเสอ้ื สวมหัว แลว้ ดึงลงมาทห่ี ัวไหล ่ ขน้ั ท่ี 2 จับมือเด็กให้ดึงเสื้อไว้ แล้วให้เด็ก สอดแขนข้างหนึ่งเข้าไปในแขนเส้ือ ดันแขน ออกมาใหพ้ น้ จากแขนเสือ้ ขั้นท่ี 3 จับมือเด็กให้ดึงเสื้อไว้ แล้วให้เด็ก สอดแขนข้างหน่ึงเข้าไปในแขนเสื้อ ดันแขน ออกมาให้พน้ จากแขนเส้ือ (ทำเหมอื นขนั้ ท่ี 2 แต่สลับข้าง) ขั้นท่ี 4 ให้นักเรียนดึงเส้ือ ชายเสื้อลงมา จากหนา้ อก 80 คมู่ อื การช่วยเหลือระยะแรกเรมิ่ (Early Intervention : EI) เดก็ พิการ สำหรับโรงเรยี นเฉพาะความพิการและศนู ยก์ ารศกึ ษาพิเศษ

กิจกรรมการถอดเส้ือแบบสวมหวั วัตถปุ ระสงค ์ เด็กถอดเส้อื แบบสวมหัวได้เอง สื่อและอปุ กรณ์ เส้ือคอกลมแบบสวมหวั ขนั้ ตอนในการสอน 1. ผู้ฝึกและเด็กใสเ่ สือ้ แลว้ น่ังหันหน้าเข้าหากัน 2. ผฝู้ กึ แสดงการถอดเสื้อให้เดก็ ดพู ร้อมอธิบายตามข้ันตอน ดังนี้ 2.1 ดงึ ชายเสื้อตลบขึ้นจนถงึ ไหล่ ยกแขนข้ึนเหนอื หวั 2.2 งอแขนลง เอาแขนออกจากแขนเส้ือทลี ะข้าง 2.3 ใชม้ ือทง้ั 2 ขา้ ง ดึงเสื้อออกจากหัว 3. ในการฝึกให้ฝึกจากข้ันตอนสดุ ท้าย มาหาขั้นตอนแรก 4. ข้นั ตอนใดที่เด็กทำได้ ให้ทำเอง ถ้าทำไม่ได้ให้ชว่ ยเหลอื โดยจบั มือใหท้ ำ และลดการช่วยเหลอื ลง จนกระท่งั เดก็ สามารถทำไดเ้ อง รูปภาพแสดงขัน้ ตอนการถอดเสอ้ื คู่มือการชว่ ยเหลอื ระยะแรกเรมิ่ (Early Intervention : EI) เดก็ พกิ าร 81 สำหรบั โรงเรยี นเฉพาะความพิการและศูนย์การศกึ ษาพิเศษ

กิจกรรมการใสเ่ ส้อื มีกระดุม ผา่ หน้า วัตถปุ ระสงค์ เดก็ สามารถใส่เสือ้ ผ่าหน้าติดกระดุมไดเ้ อง สื่อและอปุ กรณ์ เสื้อผ่าหนา้ แขนสั้น มีกระดมุ ขนั้ ตอนในการสอน 1. ผ้ฝู ึกใหเ้ สือ้ กบั นักเรียน 1 ตัว ผู้ฝกึ ถอื ไว้ 1 ตวั 2. ผฝู้ กึ ทำใหเ้ ดก็ ดู จบั ปกเสอื้ ยกเสอื้ ขน้ึ แลว้ จบั เสอื้ ใหค้ ลมุ มาทางดา้ นหลงั ใหเ้ ดก็ ลองทำตาม 3. ใสแ่ ขน 1 ขา้ ง เขา้ ไปในเสอ้ื ให้เด็กลองทำตาม 4. ใสแ่ ขนอีกข้างหนง่ึ เขา้ ไปในแขนเส้อื ให้เด็กทำตาม 5. จดั สาบเสื้อใหต้ รง ใหเ้ ด็กทำตาม 6. ตดิ กระดุมทลี ะเมด็ โดยติดจากบนลงล่างให้เด็กทำตาม รูปภาพแสดงข้ันตอนใสเ่ สือ้ มกี ระดุม ผา่ หนา้ ขอ้ แนะนำการฝกึ l ผฝู้ ึกอยดู่ ้านหลงั เดก็ เพื่อจบั มอื ใหเ้ ด็กทำกิจกรรมด้านหน้า l ฝึกจากขั้นแรก มาหาขัน้ สุดท้าย l ขัน้ ใดท่ีเดก็ ทำได้ ให้เด็กทำเอง ถา้ ทำไม่ไดถ้ ึงจะช่วยโดยการจับมอื ให้ทำ l ใหเ้ วลากับเด็กในการทำกจิ กรรม 82 คู่มือการชว่ ยเหลอื ระยะแรกเริม่ (Early Intervention : EI) เด็กพกิ าร สำหรบั โรงเรยี นเฉพาะความพกิ ารและศูนย์การศึกษาพเิ ศษ

กิจกรรมการถอดเส้อื ตดิ กระดมุ วตั ถุประสงค ์ เด็กสามารถถอดเสอ้ื ผา่ หน้าติดกระดุมไดเ้ อง สือ่ และอุปกรณ์ เสอ้ื ผ่าหน้า แขนสั้น มีกระดุม ขั้นตอนในการสอน 1. ผู้ฝกึ และเดก็ ใสเ่ สอื้ แบบผา่ หนา้ ติดกระดมุ 2. ผู้ฝกึ ทำให้เดก็ ดูทีละข้ันตอนพรอ้ มอธบิ าย ดังนี้ 2.1 แกะกระดุมออกทลี ะเมด็ จากดา้ นล่างมายงั ด้านบน 2.2 ใช้มือข้างหน่งึ จับสาบเส้ือไว้ แลว้ ดงึ แขนออกมาจากแขนเสื้อ 2.3 ปฏิบตั เิ ช่นเดียวกับข้อ 2.2 แต่ให้สลับข้าง 3. ผู้ฝกึ ใหเ้ ดก็ ทำตามทีละขัน้ ตอน โดยฝกึ จากขนั้ สุดท้ายท่ีงา่ ยท่ีสดุ กอ่ นย้อนกลบั ไปหา ข้นั ตอนแรก รูปภาพแสดงขั้นตอนถอดเส้ือตดิ กระดมุ คูม่ ือการชว่ ยเหลอื ระยะแรกเริ่ม (Early Intervention : EI) เด็กพกิ าร 83 สำหรบั โรงเรียนเฉพาะความพกิ ารและศูนยก์ ารศึกษาพิเศษ

กิจกรรมการใสก่ างเกงเอวยืด กรณที ่เี ด็กยนื ไม่ได ้ วัตถปุ ระสงค์ นกั เรียนใสก่ างเกงเอวยืดได้ ส่ือและอุปกรณ์ กางเกงเอวยืด ขนั้ ตอนในการสอน 1. ผฝู้ กึ และเดก็ น่งั บนเกา้ อี้ ทเี่ หมาะสม (ขาเหยยี บถึงพนื้ ) 2. ผ้ฝู กึ แสดงวิธีการใสก่ างเกงใหเ้ ดก็ ดู พรอ้ มอธิบาย 3. ผู้ฝกึ หันหนา้ เขา้ หาเด็ก 4. ใหเ้ ดก็ จบั ขอบกางเกงแลว้ สอดขาเขา้ ไปในขากางเกงทลี ะข้าง 5. ดึงขอบกางเกงข้ึนมาทส่ี ะโพก 6. พลิกตัวตะแคง ใช้มือขา้ งหนึง่ ดงึ ขอบกางเกงมาท่เี อว 7. พลิกตัวตะแคงอีกด้าน ใช้มืออีกข้างดึงขอบกางเกงข้ึนมาที่สะโพก หรืออาจจะให ้ เด็กนอนกับพืน้ แลว้ ใชม้ ือทง้ั สองข้างดึงขอบกางเกงข้นึ มาทีเ่ อว 8. การฝึก ถ้าขั้นใดเด็กทำได้ ให้ทำเอง การฝึกอาจจะฝึกจากขั้นสุดท้ายย้อนไปหาข้ันแรก และลดการชว่ ยเหลอื ลงเร่อื ยๆ จนเด็กสามารถทำไดเ้ อง รปู ภาพแสดงข้ันตอนใส่กางเกงเอวยดื คมู่ อื การช่วยเหลือระยะแรกเริ่ม (Early Intervention : EI) เดก็ พิการ สำหรบั โรงเรยี นเฉพาะความพิการและศูนยก์ ารศกึ ษาพิเศษ 84

กจิ กรรมการถอดกางเกงเอวยืด กรณีท่เี ด็กยืนไม่ได ้ วัตถปุ ระสงค ์ นักเรียนถอดกางเกงเอวยืดได ้ สอื่ และอปุ กรณ ์ กางเกงเอวยืด ข้ันตอนในการสอน 1. ผู้ฝึกใหเ้ ด็กนง่ั เก้าอี้ทเี่ หมาะสม 2. ผ้ฝู ึกกับเดก็ นั่งหนั หน้าเขา้ หากนั 3. ผู้ฝกึ แสดงการถอดกางเกงใหเ้ ดก็ ดู 4. ให้เด็กใช้มือจับขอบกางเกงพลกิ ตัวเลก็ นอ้ ยดนั เอว รูปภาพแสดงขัน้ ตอนใส่กางเกงเอวยดื ข้อแนะนำการฝึก l ควรฝึกจากขั้นตอนที่งา่ ยก่อน เชน่ อาจฝกึ จากข้ันสุดทา้ ยก่อน เพ่อื ใหเ้ ด็กเหน็ ผลงาน ทีส่ ำเรจ็ l ให้เดก็ ไดท้ ำเอง ถา้ ทำไม่ได้ให้ชว่ ยจบั มือทำ l ใหเ้ วลาแกเ่ ดก็ คมู่ อื การช่วยเหลอื ระยะแรกเริ่ม (Early Intervention : EI) เดก็ พกิ าร 85 สำหรบั โรงเรยี นเฉพาะความพกิ ารและศนู ยก์ ารศกึ ษาพเิ ศษ

ตวั อยา่ งแนวทางการจัดกจิ กรรมทกั ษะเฉพาะ สำหรับบุคคลออทิสติก ทักษะ เนื้อหา 1. ทกั ษะการใหค้ วามสนใจ (Attending 1. น่ังได้โดยไมต่ ้องควบคมุ Skills) 2. สบตาเมอ่ื เรียกชอื่ 3. สบตาเม่อื บอกให้ “มองครู/แม/่ พิ”ี่ 4. ปฏิบัตติ ามคำสงั่ ได้ เชน่ “เอามือลง” 2. ทักษะการเลียนแบบ (Imitation 1. เลยี นแบบทา่ ทางผนู้ ำทีเ่ คลอ่ื นไหว Skills) กล้ามเนอ้ื มดั ใหญ่ 2. เลียนแบบท่าทางผู้นำทีก่ ระทำกับวตั ถ ุ 3. เลียนแบบท่าทางผนู้ ำท่ีเคลอื่ นไหว กล้ามเน้อื มดั เลก็ 3. ทักษะการรับรู้ภาษา (Receptive 1. ปฏิบตั ติ ามคำสง่ั งา่ ยๆ ได ้ 2. ช้ีส่วนต่างๆ ของรา่ งกายตามคำส่ัง Language Skills) 3. ชส้ี ิ่งของเพอ่ื ตอบคำถาม 4. ชีภ้ าพเพอ่ื ตอบคำถาม เช่น หนงั สอื ดอกไม้ 4. ทักษะการแสดงออกทางภาษา 1. ชส้ี ่ิงที่ต้องการเพอ่ื ตอบคำถาม “จะเอาอะไร” (Expressive Language Skills) 2. ชส้ี ่ิงที่ตอ้ งการไดเ้ องทันที 3. เลียนเสียงและทำได ้ 4. บอกช่อื สง่ิ ของได ้ 5. พูดขอสิง่ ท่ีต้องการได ้ 6. พดู หรอื ทำท่าทางบอกวา่ “เอา” หรอื “ไมเ่ อา” 7. แสดงตอบการทกั ทายได ้ 8. แสดงตอบการทักทายได้ เชน่ ชือ่ อะไร อายเุ ทา่ ไร อยู่ที่ไหน พอ่ ชอ่ื อะไร แมช่ ื่ออะไร ชอบกนิ อะไร เป็นต้น 9. บอกกรยิ า (การกระทำ) ของภาพ ของบคุ คลอ่นื และของตนเองได้ เชน่ คนในภาพกำลงั ทำอะไร “วิ่ง” “ยืน” “นั่ง” “อ่านหนงั สอื ” เปน็ ต้น 10. บอกได้ว่าสง่ิ นั้นคอื อะไร เมื่อได้ยินคำอธบิ าย การใช้สอย เชน่ ใชด้ มื่ น้ำ “แก้ว” ใช้ตักข้าว “ช้อน” บอกได้ว่าสง่ิ นัน้ ๆ เปน็ ของใคร 86 คมู่ ือการช่วยเหลือระยะแรกเรมิ่ (Early Intervention : EI) เดก็ พกิ าร สำหรบั โรงเรียนเฉพาะความพกิ ารและศนู ย์การศึกษาพิเศษ

ทักษะ เนื้อหา 5. ทกั ษะความพร้อมทางวชิ าการ 1. การจบั ค ู่ (Pre - academic Skills) - สงิ่ ของที่เหมอื นกนั - ภาพทเ่ี หมือนกนั - สง่ิ ของทเ่ี หมอื นกับภาพ - ภาพทีเ่ หมือนกับวัตถุ - สี รปู ทรง พยัญชนะ ตัวเลข - สิง่ ของที่คล้ายกัน - ส่ิงของที่มีความสมั พนั ธ์กัน 2. ทำกจิ กรรมงา่ ยๆ ได้สำเรจ็ ด้วยตนเอง 3. รู้จกั ส ี 4. รู้จกั รูปทรง 5. รูจ้ ักพยัญชนะ 6. รจู้ กั ตวั เลข 7. นับเลขไดถ้ งึ 10 8. นับส่งิ ของได ้ 6. ทักษะการชว่ ยเหลือตนเอง (Self - 1. ดื่มจากแกว้ Help Skills) 2. ใช้ชอ้ นสอ้ มรบั ประทานอาหารได ้ 3. ถอดรองเท้า ถุงเทา้ ได ้ 4. ถอดกางเกง/กระโปรง ได ้ 5. ถอดเสอ้ื ได้ 6. ไมป่ ัสสาวะราด วธิ ีสอนและเทคนิคการชว่ ยเหลือ - เป็นวิธีการที่มุ่งให้เด็กมีทักษะในการทำความเข้าใจ บุคคลออทิสตกิ กับโลกของตนและเข้าใจพฤติกรรมของผู้อื่น 1. ทีช (Treatment and Education โดยการใช้การสอนแบบมีโครงสร้าง ซง่ึ ประกอบ of Autistic and related Commu- ด้วยขัน้ ตอน 3 ประเภท คือ การจัดขนั้ ตอนของ nication handicapped Children สภาพแวดล้อม การจัดตารางเวลา และการจัด : TEACCH) โครงสรา้ งงาน คู่มือการชว่ ยเหลอื ระยะแรกเริ่ม (Early Intervention : EI) เดก็ พิการ 87 สำหรับโรงเรยี นเฉพาะความพกิ ารและศูนย์การศกึ ษาพเิ ศษ

ทกั ษะ เนอ้ื หา 2. เพค็ (Picture Exchange Commu- - เป็นวิธีการหน่ึงที่ช่วยในการฝึกการส่ือสาร nication System : PECS) ซ่ึงใช้การแลกเปลี่ยนรูปภาพเพ่ือการสื่อสารบอก ความต้องการโดยมีการกระตุ้นเตือนและให ้ แรงเสรมิ ทันที 3. การอา่ นจิตใจ (Mind Reading) - การสอนให้เด็กออทิสติกเข้าใจอารมณ์ของผู้อ่ืน โดยฝึกให้เข้าใจและคาดเดาอารมณ์ของผู้อื่น จากการแสดงออกทางสีหน้า ท่าทาง และ จากการบรรยายเหตุการณ์ทเ่ี กิดขนึ้ ในสังคม 4. เร่ืองเชงิ สังคม (Social Story) - การนำเร่ืองเชิงสังคมมาใช้สอนทักษะทางสังคม ให้แก่บุคคลออทิสติกให้สามารถปฏิสัมพันธ์กับ บุคคลอ่ืนไดอ้ ยา่ งเหมาะสม 5. ฟลอร์ไทม์ (Floor Time) - เป็นการพัฒนาเด็กออทิสติกระดับอนุบาลด้วย การเล่น เทคนิคนี้เน้นการพัฒนาความสัมพันธ ์ และความพอใจ โดยออกแบบการเลน่ ให้สอดคลอ้ ง กับระดับพัฒนาการ และลักษณะเฉพาะบุคคล ของเด็กออทิสติก 6. พฤติกรรมวิเคราะห์เชิงประยุกต์ - เป็นการนำวิธีการการปรับพฤติกรรมมาใช้ (Applied Behavior Analysis : ในการสอนหรือปรับพฤติกรรมเด็กออทิสติก ABA) ใช้การสอนทักษะต่างๆ ท่ีเกิดขึ้นในตัวเด็ก โดย แยกทักษะออกเป็นข้ันตอนย่อย แล้วสอนแต่ละ ข้ันตอนย่อยแยกออกจากกัน เรียนรู้ทักษะท ่ี ซับซ้อนขน้ึ เม่อื ได้ขนั้ ตอนยอ่ ยแล้ว 7. การผสมผสานประสาทสมั ผัส - การรับและประมวลผลการรับความรู้สึก เพื่อ (Sensory Integration) ตอบสนองต่อสิ่งเร้าได้อย่างเหมาะสม เมื่อการ รับรู้มีประสิทธิภาพย่ิงข้ึนจะเกิดการเรียนรู้และ ประสบการณ์ 88 คู่มอื การชว่ ยเหลอื ระยะแรกเร่มิ (Early Intervention : EI) เดก็ พิการ สำหรับโรงเรียนเฉพาะความพกิ ารและศนู ย์การศกึ ษาพิเศษ

กรณตี ัวอย่าง การปรับพฤติกรรมเดก็ ออทิสตกิ ท่ีมพี ฤติกรรมไม่อยนู่ ิ่ง 1. โดยใชก้ ลวธิ ีการรบั ร้ผู ่านการมอง (Visual Strategies) กระบวนการพัฒนา ผลการปฏบิ ตั ิ ภาพประกอบ ขนั้ เตรยี มการ ร่วมวางแผนการจัดการศึกษากำหนด 1. ร่วมประชุมครูและผู้ปกครอง เปา้ หมายระยะเวลา 1 ปี และกำหนด เพ่ือทำความเข้าใจในเรื่อง การใช้กลวิธีการรับรู้ผ่าน จดุ ประสงคเ์ ชิงพฤติกรรม การมองและการสอนแบบ กำหนดขนั้ ตอนหรือขอ้ ตกลง 2. วิเคราะห์ผู้เรยี น ศึกษาข้อมูลประวัติจากแฟ้มประวัติ ของนักเรียน สอบถามผู้ปกครอง ท้ังข้อมูลประวัติส่วนตัว ประวัติ ครอบครัว ความสามารถพื้นฐาน ของนักเรียนในทักษะต่างๆ และ เยยี่ มบ้าน 3. ประเมินความสามารถพ้ืนฐาน ประเมินความสามารถพื้นฐานใน ทุกพฒั นาการ ผลการประเมิน นักเรียน ของนกั เรยี น จำเป็นต้องได้รับการพัฒนาด้านสังคม ได้แก่ การปฏิบัติตามกฎกติกา การ รอคอย การร่วมกิจกรรมกับผู้อื่น รวมทง้ั ปรับพฤตกิ รรมอยู่ไม่นงิ่ 4. จัดเตรยี มสื่อ/วสั ดุ/ - จัดเตรียมรูปภาพท่ีใช้ในการปรับ อุปกรณแ์ ละเทคโนโลย ี พฤติกรรม ได้แก่ รูปภาพตาราง- เวลา รูปภาพเครื่องมอื ในการจดั การ - จัดเตรียมส่ิงแวดล้อมในห้องเรียน มีพ้ืนท่ีเฉพาะสำหรับการเรียนหรือ ทำกิจกรรมให้ชัดเจนติดป้ายช่ือ สงิ่ ของ เคร่อื งใช้ ฯลฯ คู่มอื การช่วยเหลอื ระยะแรกเรมิ่ (Early Intervention : EI) เดก็ พิการ 89 สำหรบั โรงเรยี นเฉพาะความพกิ ารและศูนยก์ ารศึกษาพเิ ศษ

กระบวนการพฒั นา ผลการปฏบิ ตั ิ ภาพประกอบ ข้ันดำเนินการ 1. ปรับพฤติกรรมอยู่ไม่นิ่ง โดย ปรบั พฤตกิ รรมรายการ ดงั น้ี ใช้กลวิธีการรับรู้ผ่านการมอง 1. ตารางเวลา (Visual strategies) รวม 5 - บอกกิจกรรมประจำวันตลอดทั้งวัน ช่วยให้นักเรียนลดความกังวล รายการ สร้างแนวคิดการทำงานเสร็จและ รูล้ ำดับของกจิ กรรมตลอดทงั้ วนั 2. ตารางเวลายอ่ ย - ใช้ร่วมกับตารางเวลา โดยเลือก เฉพาะกิจกรรมใดกิจกรรมหน่ึง ของตารางเวลา ใช้เม่ือนักเรียน ไม่สามารถทำกิจกรรมนั้นได้ต้อง แตกกิจกรรมให้เป็นกิจกรรมย่อย เชน่ เขา้ แถวเคารพธงชาต ิ 3. เครื่องมอื ในการจัดการ - ใช้เพ่ือปรับพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม ตลอดการปฏิบัติกิจกรรมประจำวัน ท้ังในและนอกห้องเรียน และ นำไปใชท้ ่ีบา้ น 4. การแบ่งงานออกเปน็ ขัน้ ตอนยอ่ ย - ฝึกให้นักเรียนปฏิบัติกิจกรรมต่างๆ ได้ดีขึ้น เข้าใจมากข้ึน เช่น เกมเก็บผักใส่ตะกร้า ลำดับ การร่วมกิจกรรม - เตือนนักเรียนในขณะปฏิบัติ กิจกรรมต่างๆ เช่น การแปรงฟัน ข้ันตอนการเรียนกิจกรรมดนตรี บำบัด ข้ันตอนการเปิด-ปิด คอมพวิ เตอร์ 90 ค่มู อื การช่วยเหลือระยะแรกเร่ิม (Early Intervention : EI) เดก็ พิการ สำหรับโรงเรยี นเฉพาะความพกิ ารและศูนยก์ ารศกึ ษาพิเศษ

กระบวนการพัฒนา ผลการปฏิบตั ิ ภาพประกอบ 5. ระบบการทำงาน นักเรียนได้มีโอกาสเลือกกิจกรรม ทีต่ นเองสนใจ ปฏิบตั ิกจิ กรรมตาม เวลาที่กำหนดให้ฝึกสมาธิในการ ทำงาน ลดภาวะอยู่ไม่น่งิ 2. โดยวิธีการสอนแบบกำหนด 1. จัดสภาพแวดล้อมห้องเรียน ขั้ น ต อ น ห รื อ ข้ อ ต ก ล ง จัดมุมต่างๆ แสดงขอบเขตพื้นท่ี (Structured Teaching) ใช้สอย, ติดรูปภาพและชื่อของใช้ เพ่ือให้เกิดการเรียนรู้ ใน สว่ นตัว วัสดุ อุปกรณ์ในหอ้ งเรียน การเข้าใจข้อตกลง และกฎ และมุมกิจกรรม เช่น เก้าอี้ โต๊ะ กติกาต่างๆ ไดง้ า่ ยขึ้น แกว้ น้ำ กระจก ตเู้ ก็บของ กระเป๋า (จดั 3 รูปแบบ) มมุ แปรงฟนั ทวี่ างรองเทา้ ฯลฯ 2. กำหนดข้อตกลงของห้องเรียน แ ล ะ เ ว ร ป ร ะ จ ำ วั น ใ ห้ นั ก เ รี ย น นึกปฏบิ ตั ิเปน็ ประจำวันทุกวัน 3. กำหนดขอบเขตการยืน น่ัง และ การรว่ มกิจกรรม ขัน้ สรปุ 1. สรุปผลการปรับพฤติกรรม นักเรียนมีพฤติกรรมดีข้ึนมาก อยู่ไม่นิ่งและการสอนแบบ มีสมาธิ สามารถเรียนในชั้นเรียนได้ กำหนดขั้นตอนหรือขอ้ ตกลง เป็นผู้นำกลุม่ ปฏบิ ตั ิตามกฎกติกาได ้ คู่มือการชว่ ยเหลือระยะแรกเริม่ (Early Intervention : EI) เด็กพิการ 91 สำหรับโรงเรยี นเฉพาะความพิการและศนู ย์การศึกษาพเิ ศษ

กระบวนการพัฒนา ผลการปฏบิ ตั ิ ภาพประกอบ 2. สรปุ ผลการเรยี นร้หู ลัง นักเรียนมีสมาธิในการเรียน การปรบั พฤตกิ รรม เข้าร่วมทุกกิจกรรม มีผลการพัฒนา 3. การตดิ ตามผลหลัง ด้านสติปัญญาดีข้ึนมาก มีทักษะ การปรบั พฤติกรรม การอ่าน การเขียน การบวก ลบ ก า ร เ รี ย น รู้ ผ่ า น สื่ อ เ ท ค โ น โ ล ยี นอกจากน้ันยังมีผลงานการเข้าร่วม กิจกรรมท้ังในและนอกโรงเรียน ได้แก่ รางวัลการเข้าร่วมการแข่งขัน กฬี า , รางวลั ที่ 1 ระบายสี รูปภาพ ในระดับปฐมวัยทุกกิจกรรมของ โรงเรียน มีความสามารถในการเล่น ดนตรี นักเรียนสามารถเรียนร่วมกับ นักเรียนที่มีความบกพร่องทางสติ ปัญญาในกลุ่มระดับเรียนได้ ระดับ ชั้นประถมศึกษาปีท่ี 1 หลังจากการ ปรับพฤติกรรมและจัดการเรียนรู้ ใน ระดับปฐมวัยเพียง 1 ปีการศึกษา และคาดว่าจะกลับเข้าไปเรียนร่วม ใ น โ ร ง เ รี ย น ใ ก ล้ บ้ า น ต่ อ ไ ป ห า ก มีพฤติกรรมที่เหมาะสมอย่างตอ่ เน่ือง 92 คมู่ ือการช่วยเหลือระยะแรกเร่ิม (Early Intervention : EI) เด็กพกิ าร สำหรบั โรงเรยี นเฉพาะความพกิ ารและศูนยก์ ารศึกษาพิเศษ

2. การปรับพฤติกรรมเด็กออทิสติกกรณีไม่ยอมสวมชุดนักเรียน โดยใช ้ กลวิธีการรับรู้ผ่านการมอง (Visual Strategies) และเทคนิคการสอน เชิงพฤตกิ รรม มีกระบวนการดังนี ้ กระบวนการพัฒนา ผลการปฏิบตั ิ ภาพประกอบ ข้ันเตรียมการ 1. ร่ ว ม ป ร ะ ชุ ม ค รู แ ล ะ ร่วมวางแผนการจัดการศึกษา ผู้ปกครอง เพ่ือทำความ กำหนดเป้าหมายระยะยาว 1 ปี และ เข้าใจในเรื่องการใช้กลวิธี กำหนดจดุ ประสงค์เชิงพฤตกิ รรม การรบั ร้ผู ่านการมอง 2. วิเคราะห์ผู้เรยี น ศึกษาประวัติจากแฟ้มประวัติ ของนักเรียน สอบถามผู้ปกครองท้ัง ข้อมูลส่วนตัว ประวัติครอบครัว ความสามารถพื้นฐานของนักเรียน ในทกั ษะต่างๆ 3. ประเมินความสามารถ ประเมินความสามารถพื้นฐาน พ้นื ฐานของนักเรยี น ในทุกพัฒนาการ ผลการประเมิน ในเร่ืองของทักษะการช่วยเหลือตนเอง นักเรียนจำเป็นต้องได้รับการแก้ ไข และปรับพฤติกรรมการยอมรับและ ยอมให้ความร่วมมือในการสวมชุด นักเรียนสวมถุงเท้า และรองเท้า เ น่ื อ ง จ า ก นั ก เ รี ย น เ ข้ า สู่ ร ะ บ บ โรงเรียน และต้องทำตามกฎ กติกา และข้อตกลงในการแต่งกายให้ถูก ตอ้ งตามระเบียบของโรงเรยี น คู่มอื การช่วยเหลือระยะแรกเร่มิ (Early Intervention : EI) เด็กพิการ 93 สำหรบั โรงเรยี นเฉพาะความพิการและศนู ย์การศึกษาพเิ ศษ

กระบวนการพฒั นา ผลการปฏิบตั ิ ภาพประกอบ 4. จดั เตรียมสือ่ /วัสด/ุ อปุ กรณ์ จัดเตรียมเคร่ืองมือ รูปภาพที่ใช้ ในการปรบั พฤติกรรม ไดแ้ ก่ รปู ภาพ และเทคโนโลย ี ข้ันตอนการแต่งตัวด้วยชุดนักเรียน แ ล ะ ร า ง วั ล ที่ นั ก เ รี ย น ช อ บ คื อ รางวลั ที่ชอบ คอมพิวเตอร์ และการได้ ไปเท่ียว ห้างสรรพสนิ ค้า (บ๊กิ ซี) ภาพขน้ั ตอนการแต่งกาย ขัน้ ดำเนนิ การ 1. ในแต่ละวันในช่วงกิจกรรมโฮมรูม 1. ดำเนินการปรับพฤติกรรม ครูจะสนทนากับนักเรียนเก่ียวกับ โดยใช้กลวิธีผ่านการมอง การแต่งกาย ด้วยชุดนักเรียน คชถโเรชวดุ้ ดาอมิ งยนนมทัพักกกพ้ังกฤาเเิ วรรารตเีีรยยตสิ กในนชอรร้แ้เารแทรล์งคตม้เวน่ แงงรจิคื่ อ่ลตวะกันะไวมาดจไรดด้ขสเะ้้ ลววอวไ่ นด่ยยนา ้ 2. บใชกกกกนาาุด้าาารรชรรนนสแ่ปแวักวตงตเฏนมร่งบ่ิงบำียตช่กาัตเนัดุวดายิทตนย็ กก่ีแโักาด่มอตมเรยสกานกียใรฝเฎเชนป้าตึ ก้ตรใ็งนรหแะาเขี ยร้กเจตั้นบาบัมค่ งตงียนตตตขอบกัิัทวั ว้ันนเเ่ีกดดตรยรีลยี้ตอ่ืว่ออัน่บนยยอง ไปเที่ยวห้างบ๊ิกซี โดยการ ได้แก่ สวมกางเกงใน สวมกางเกง ประสานกับผู้ปกครองใน นักเรียน สวมเส้ือนักเรียน การดำเนินงานให้ความรู้แก่ สวมถุงเท้านักเรียน และสวม ผู้ปกครอง ให้ผู้ปกครองนำ รองเท้านักเรยี น ชุดนักเรียนใส่ในกระเป๋ามา 3. ใ ช้ เ ค ร่ื อ ง มื อ ใ น ก า ร จั ด ก า ร โรงเรียนทุกวันและนำภาพ กับพฤติกรรมที่ร้องไห้ ไม่ยอมรับ ด้วยการวางเง่ือนไข ท่ีว่าถ้า ขั้นตอนการแต่งกายกลับไป นักเรียนแต่งกายด้วยชุดนักเรียน ใช้ที่บ้าน เพ่ือให้นักเรียนได้ นักเรียนจะได้เล่นคอมพิวเตอร์ ฝกึ ปฏบิ ตั ิในการแต่งกาย แ ล ะ ใ ห้ คุ ณ แ ม่ พ า ไ ป ห้ า ง บิ๊ ก ซี หลังจากที่นักเรียนทำพฤติกรรมท่ี ต้องการได้แล้ว ให้รางวัลทันที คือ ให้เล่นคอมพิวเตอร์ และเมื่อ ผู้ปกครองมารับให้พาน้องไปแวะ เที่ยวห้างบิ๊กซีท่ีเป็นทางผ่านตอน กลบั บ้าน 94 คมู่ ือการชว่ ยเหลือระยะแรกเร่ิม (Early Intervention : EI) เดก็ พกิ าร สำหรบั โรงเรยี นเฉพาะความพกิ ารและศูนยก์ ารศกึ ษาพิเศษ

กระบวนการพฒั นา ผลการปฏิบัต ิ ภาพประกอบ ข้นั สรปุ สรุปผลการปรับพฤติกรรม นักเรียนยอมรับการสวมชุด และหลงั การปรับพฤตกิ รรม นักเรียนมาโรงเรียน โดยแต่งตัวด้วย ชุดนักเรียนมาจากบ้าน และไม่โวยวาย ร้องไห้ จากการสอบถามผู้ปกครอง นักเรียนมีเจตคติที่ดีต่อการสวมชุด นักเรียนไม่รังเกียจ และยอมหยิบจับ ชุดนักเรียนมาสวมด้วยตนเอง รวมท้ัง ยอมสวมชุดอื่นๆ ท่ีแปลกใหม่ ไม่ตอ่ ต้าน และยอมสวมชุดอื่นๆ ท่ีโรงเรียน กำหนดให้สวมในวันต่างๆ เช่น ชุดกีฬา และชดุ พ้ืนเมอื ง คู่มือการช่วยเหลือระยะแรกเร่มิ (Early Intervention : EI) เด็กพิการ 95 สำหรับโรงเรียนเฉพาะความพกิ ารและศูนย์การศึกษาพเิ ศษ

บทที่ 5 การตดิ ตาม ประเมินผล และรายงานผล การใหบ้ รกิ ารชว่ ยเหลอื ระยะแรกเรม่ิ เพ่ือให้การดำเนนิ งานการใหบ้ ริการชว่ ยเหลอื ระยะแรกเร่ิม เป็นไปอยา่ งมปี ระสทิ ธิภาพ จึงได้กำหนดแนวทางการติดตาม ประเมินผลและรายงานผลการดำเนินงานการให้บริการช่วย เหลอื ระยะแรกเร่มิ ไว้ 3 ส่วน ดงั น ี้ สว่ นท่ี 1 ติดตาม ประเมินผล กระบวนการการใหบ้ รกิ ารชว่ ยเหลือระยะแรกเร่ิม การติดตามและประเมินผล กระบวนการการให้บริการช่วยเหลือระยะแรกเร่ิม ควรพิจารณาจากขั้นตอนการดำเนินงาน ซึ่งประกอบด้วย 6 ข้ันตอน คือ การรวบรวมข้อมูล การคัดกรองประเภทความพิการ การประเมินความสามารถพื้นฐาน การจัดทำแผนการจัดการ ศึกษาเฉพาะบุคคล การให้บริการตามแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล การประเมินผลตาม แผนการจดั การศึกษาเฉพาะบคุ คล โดยมีแนวทางการติดตามประเมนิ ผล ในแต่ละขน้ั ตอน ดังน้ี 1. การรวบรวมข้อมูล การรวบรวมข้อมูลมีจุดประสงค์หลัก เพ่ือทราบข้อมูลพื้นฐาน เกี่ยวกับเด็กพิการ เพื่อให้บริการได้อย่างถูกต้อง และมีประสิทธิผล การรวบรวมข้อมูลจึงต้องมี ข้อมลู ท่ีจำเปน็ ดังน ี้ 1.1 ขอ้ มูลทวั่ ไป จะตอ้ งประกอบดว้ ย ช่อื ท่อี ย่เู ด็กพกิ าร ผปู้ กครอง และหมายเลข โทรศพั ท์ทีส่ ามารถตดิ ต่อไดส้ ะดวก 1.2 ข้อมูลทางการแพทย์ จะต้องประกอบด้วย ข้อมูลสภาพความพิการของเด็ก ประวัติการรับบริการทางการแพทย์ คมู่ อื การชว่ ยเหลือระยะแรกเร่มิ (Early Intervention : EI) เด็กพิการ 97 สำหรบั โรงเรยี นเฉพาะความพิการและศนู ย์การศึกษาพเิ ศษ

1.3 ข้อมลู การไดร้ บั บรกิ ารทางสงั คมสงเคราะห์ จะต้องประกอบดว้ ย ข้อมูลการทำ สมุดประจำตัวคนพกิ าร ประวตั ิการไดร้ ับบรกิ ารต่างๆ 1.4 ข้อมูลความต้องการในการขอรับบริการ จะต้องมีข้อมูลท่ีแสดงถึง ความต้องการในการขอรบั บรกิ ารใหค้ วามชว่ ยเหลอื ระยะแรกเร่มิ ของผปู้ กครอง 2. การคัดกรองประเภทความพิการ ในการติดตามประเมินผลการคัดกรองประเภท ความพิการ จะต้องพิจารณาจากการใช้แบบคัดกรอง ที่เหมาะสม ถูกตอ้ ง จะได้ผลการคดั กรอง ที่เท่ียงตรง ซึ่งจะส่งผลถึงการให้บริการที่ถูกทางควรใช้แบบคัดกรองของสำนักงาน คณะกรรมการการศึกษาขน้ั พื้นฐาน กระทรวงศกึ ษาธกิ าร พ.ศ. 2548 3. การประเมินความสามารถพื้นฐาน ข้ันนี้จะนำไปสู่การจัดกิจกรรมการให้บริการ ท่เี หมาะสมกบั เดก็ พิการ จึงควรมีการประเมินทกั ษะท้งั 6 ด้าน ไดแ้ ก่ ทกั ษะการใชก้ ลา้ มเนอื้ มดั ใหญ่ ทักษะการใช้กล้ามเนื้อมัดเล็ก ทักษะทางด้านภาษาและการส่ือสาร ทักษะการช่วยเหลือตนเอง ทกั ษะทางสงั คม และ ทักษะความสามารถทางการเรียนร ู้ 4. การจัดทำแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล เป็นการดำเนินการตามท่ีกำหนดไว้ ในกฎกระทรวง จึงควรมีกระบวนการและขั้นตอนท่ีถูกต้อง เพื่อให้เด็กพิการได้รับสิทธิทางการ ศกึ ษา คอื ได้รับสิง่ อำนวยความสะดวก สอื่ บริการและความช่วยเหลอื อ่นื ใดทางการศกึ ษา และ มีการจัดกิจกรรมการให้บริการ การประเมิน การปรับปรุง อย่างต่อเนื่อง ท้ังน้ีต้องได้รับความ เหน็ ชอบจากผู้ท่ีเก่ียวขอ้ งทุกฝ่าย 5. การให้บริการตามแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล ต้องมีการให้บริการเป็นไป ตามจุดมุ่งหมายระยะส้ัน ระยะยาว และดำเนินการให้บริการตามกิจกรรมท่ีกำหนดไว้ มีการ ประเมินผลตามเวลาท่กี ำหนดไวห้ รอื ไม่ ผทู้ ่มี ีส่วนเกย่ี วข้องไดเ้ ขา้ มามีสว่ นร่วมหรือไม่อยา่ งไร 6. การประเมินผลตามแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล ต้องมีการประเมินผล ทุกขั้นตอนที่ดำเนินการ พิจารณาว่ามีความถูกต้องเหมาะสมมีคุณภาพเพียงใด โดยให้มี การดำเนนิ การประเมินแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบคุ คลอย่างนอ้ ยปลี ะ 2 ครัง้ 98 คูม่ ือการช่วยเหลอื ระยะแรกเร่มิ (Early Intervention : EI) เดก็ พิการ สำหรับโรงเรียนเฉพาะความพิการและศูนยก์ ารศกึ ษาพเิ ศษ