คู่มือจิตสังคม อาชีวะ

กรณีศึกษาเรื่อง “เรอ่ื งของสายสมร” สายสมรเป็นเด็กสาวหน้าตาสวย รูปร่างดี เรียนอยู่ช้ันมัธยมศึกษาปีท่ี 5 ความสวยจึงทาให้สายสมรเป็นที่หมายปองของเพื่อนชายหลายคน เพื่อนชายคนหน่ึง ชอ่ื สมชาย ได้ใช้ความพยายามหาทางตีสนทิ ทาตัวใหส้ ายสมรพอใจ โดยการซื้อของฝาก ของกานัลให้สายสมรเป็นประจา รวมท้ังชมเชย เยินยอ พาสายสมรเที่ยวบ่อยคร้ัง ช่วงแรกๆ ให้เงินสายสมรใช้จ่าย จนสายสมรตายใจวางใจว่าเขาเป็นสุภาพบุรุษ ในท่ีสุด สายสมรก็ติดสมชายอย่างถอนตัวไม่ขึ้น ทั้งนี้ เพราะเขาจะต้องมีเคร่ืองดื่มมาให้ดื่มทุกวัน วันไหนไม่ได้ด่ืม สายสมรจะรู้สึกกระวนกระวายใจ ไม่เป็นสุขและเป็นเหตุให้สายสมร ตอ้ งเป็นทาสของสมชายอย่างส้ินเชิงท้ังกายและใจ วันหนึ่ง สมชายมาพบสายสมรอย่างเคย แต่วันนี้เขาพาเสี่ยอ้วนพุงพลุ้ย มาด้วย เขาถามสายสมรว่า “อยากได้ของหรือไม่ ถ้าอยากได้ให้ไปกับเสี่ย” สายสมรไม่มี ทางเลือก และเธอยังต้องทาในอีกหลายอย่างในส่ิงท่ีเธอไม่อยากทา ในท่ีสุดเธอต้อง ทางานอาบอบนวด เพื่อหาเงนิ มาใหส้ มชาย อนาคตของสายสมรแทนท่ีจะสดใด กลับจม อยใู่ นอ่างนา้ และสารเสพตดิ คูม่ อื แนวทางการจดั กจิ กรรมการดูแลด้านจติ สงั คมในสถานศึกษา ระดบั อาชีวศึกษา 47

ใบความรู้สาหรับครู “แนวคิดทค่ี วรได”้ ประเด็นอภปิ ราย แนวคดิ ทค่ี วรได้ 1. ให้นักเรียนวิเคราะห์ข้อดีและข้อด้อย - ข้อดีท่ีช่วยปูองกันตนเองจากสารเสพติดได้ ของตนเองและของเพ่ือนในกลุ่ม ว่ามีข้อดี เช่น การเป็นคนเข้มแข็ง ชอบพ่ึงตนเอง อะไรบ้าง ทีช่ ่วยปูองกันตนเองจากสารเสพติดได้ มคี วามภาคภมู ิใจในการทาความดขี องตน และมีข้อด้อยอะไรบ้างที่อาจมีส่วนในการถูกชัก - ข้อด้อยท่ีอาจทาให้ตนเองถูกชักจูงไปใช้ จงู ให้นักเรยี นไปใชส้ ารเสพติด สารเสพติดได้ เช่น การเช่ือมคนง่าย ชอบพ่ึง คนอ่นื ชอบลอง ชอบเสีย่ ง ชอบตามเพอ่ื น 2. นักเรียนมีความคิดเห็นอย่างไรเกี่ยวกับ - ถ้านกั เรยี นเห็นด้วยกับข้อความท่ีให้ ถือว่าเปน็ ขอ้ ความ ต่อไปนี้ คา่ นิยมทีไ่ มถ่ ูกต้อง และอาจชกั นาให้ไปใชส้ าร “ดม่ื สรุ าทาให้กล้าพูดคุยกับเพื่อนต่างเพศได้ เสพตดิ ได้ มากขนึ้ ” “ดืม่ สุรา เบียร์ทาให้หมดทกุ ข”์ “สูบบหุ รท่ี าให้สมองปลอดโปรง่ ” “ใช้ยาบา้ ทาให้มกี าลัง ทางานได้มากขึ้น” 3. นักเรียนจะนาข้อสรุปท่เี ปน็ ขอ้ ดี มาใช้ในการ - ทาให้รู้จักไตรต่ รองก่อนตัดสินใจ ปูองกนั ตนเองจากสารเสพติดไดอ้ ย่างไร 4. นักเรยี นจะแก้ไขข้อด้อยนนั้ ๆ อย่างไรเพ่ือไม่ - ตอ้ งคดิ ก่อนทาทุกครง้ั ใจแขง็ หนักแนน่ เสย่ี งต่อการใชส้ ารเสพติด คูม่ อื แนวทางการจัดกจิ กรรมการดแู ลด้านจิตสังคมในสถานศกึ ษา ระดับอาชวี ศกึ ษา 48

แผนการสอนเร่ือง “คดิ ใหท้ ัน ปอ้ งกนั ได้” เวลาที่สอน 50 นาที จดุ ประสงค์การเรยี นรู้ เสนอแนวทางการปอู งกนั การใช้สารเสพติดและการแพร่ระบาดของสารเสพติดในครอบครัว โรงเรียน ชุมชน จดุ ประสงคน์ าทาง 1. วิเคราะหส์ าเหตุและปญั หาท่ีเกดิ จากการใช้สารเสพติด 2. เสนอแนะวธิ ีการปอู งกนั ตนเอง ครอบครัว ชมุ ชนและประเทศชาติ จากสารเสพติดได้ อย่างหลากหลาย สาระสาคัญ วิเคราะห์สภาพปัญหาและสาเหตุของการใช้สารเสพติดและการแพร่ระบาดของสารเสพติด อย่างครอบคลุม จะทาให้นักเรียนสามารถเสนอแนะวิธีการท่ีหลากหลายในการปูองกันการใช้สารเสพติด และการแพร่ระบาดของสารเสพตดิ ในระดบั บุคคล ครอบครัว โรงเรยี น ชุมชนและประเทศชาติได้. กจิ กรรมการเรียนการสอน องคป์ ระกอบ / กลมุ่ กจิ กรรมการเรยี นการสอน เนอื้ หา / สอ่ื ประสบการณ์ - กล่มุ (5 นาที) - นาเข้าสู่บทเรียน โดยครูนา - วัยรุ่น เพราะลักษณะของวัยรุ่น สนทนาด้วยคาถาม “ปัจจุบัน อยากรู้ อยากลอง อยากให้กลุ่ม บุคคลในสังคมวัยใดที่ใช้สารเสพติด ยอมรับ เป็นจานวนมาก” และ “เพราะ เหตใุ ด” - ครสู ุ่มถาม 5 – 6 คน สะท้อนความคดิ / อภปิ ราย - นกั เรยี นแบง่ กลมุ่ อภปิ ราย - ใบงาน 1 - กล่มุ (15 นาท)ี ตามประเดน็ ในใบงาน 1 คู่มอื แนวทางการจดั กิจกรรมการดแู ลด้านจติ สังคมในสถานศกึ ษา ระดับอาชีวศึกษา 49

องคป์ ระกอบ/กลมุ่ กิจกรรมการเรียนการสอน เน้ือหา/สอ่ื ความคิดรวบยอด - กลมุ่ (10 นาที) - ตัวแทนรายงาน ครรู วบรวม - ใบความรูส้ าหรบั ครู “แนวคิด ขอ้ สรุปและอภปิ รายเพิ่มเติม ท่ีควรได้รับ” ประยุกต์แนวคดิ - กลุ่ม (15 นาที) - นักเรียนแบ่งกลุ่ม อภิปรายตาม - ใบงาน 2 ประเด็นในใบงาน 2 ความคดิ รวบยอด - กลมุ่ (5 นาท)ี - ตวั แทนกลุม่ รายงาน ครูรวบรวม - ใบความรู้สาหรับครู “แนวคิด ขอ้ สรปุ และอภิปรายเพมิ่ เติม ทคี่ วรได้” ส่อื การสอน 1. ใบงาน 2. ใบความรู้สาหรับครู “แนวคดิ ทค่ี วรได้รบั ” การประเมนิ ผล 1. สงั เกตความสนใจในขณะอภิปรายและการแสดงความคดิ เห็นในกลมุ่ ยอ่ ย 2. สงั เกตจากการตอบคาถามในแตล่ ะประเดน็ 3. จากการรายงานผลของแต่ละกลมุ่ 4. จากแบบประเมนิ จุดประสงค์ ค่มู อื แนวทางการจดั กิจกรรมการดูแลดา้ นจิตสงั คมในสถานศึกษา ระดบั อาชีวศกึ ษา 50

ใบงาน 1 “คดิ ให้ทัน ปอ้ งกนั ได้” คาแนะนา ใหร้ วมกลมุ่ ร่วมอภิปรายเพ่อื ให้ไดข้ ้อสรปุ ตามหวั ข้อ ทค่ี รมู อบหมาย (เวลา 10 นาท)ี แลว้ ส่งตัวแทนกล่มุ รายงาน (เวลา 5 นาท)ี 1. มีสาเหตุอะไรบา้ งท่ีทาให้วยั รุ่นใช้สารเสพติดกันมาก 2. การที่วัยรุน่ ใชส้ ารเสพติดกนั มาก จะส่งผลกระทบตอ่ สังคม ปัจจุบันอยา่ งไร ใบงาน 2 “คิดใหท้ ัน ป้องกันได้” คาแนะนา ใหร้ วมกลมุ่ รว่ มอภปิ รายเพือ่ ให้ได้ขอ้ สรุป ตามหัวขอ้ ท่ีครมู อบหมาย (เวลา 10 นาท)ี แลว้ ส่งตัวแทนกลมุ่ รายงาน (เวลา 5 นาท)ี ในฐานะทีน่ กั เรียนเปน็ เยาวชนคนหนึง่ ของสังคม นักเรียนจะมีส่วน ชว่ ยในการปูองกันการใชส้ ารเสพตดิ และการแพร่ระบาดของ สารเสพตดิ อย่างไร คมู่ อื แนวทางการจัดกจิ กรรมการดูแลด้านจิตสงั คมในสถานศึกษา ระดับอาชีวศึกษา 51

ใบความร้สู าหรบั ครู “แนวคิดทีค่ วรได”้ ประเด็นอภิปราย แนวคดิ ทคี่ วรได้ 1. มีสาเหตุอะไรบา้ งท่ที าให้วัยรนุ่ ใช้สารเสพตดิ - อยากลอง เพอ่ื นชวน ถูกล่อลวง หรอื ถูกบังคับ ใหเ้ สพ กันมาก - มคี า่ นิยมที่ผิด - มคี วามเชื่อในการใชย้ าในทางที่ผิด - มีปัญหาครอบครวั อยใู่ นสภาพแวดล้อมที่มกี ารเสพ/ ขายสารเสพติด - มีการแพรร่ ะบาดของสารเสพติดมาก หาง่าย 2. การทีว่ ยั รนุ่ ใชส้ ารเสพติดกนั มาก จะสง่ ผลกระทบ - เกิดปัญหาอาชญากรรมต่างๆ เกดิ ความไมส่ งบ ตอ่ สงั คมปัจจุบนั อย่างไร ในสังคม - ประเทศชาตขิ าดทรัพยากรบคุ คลทจ่ี ะเปน็ กาลงั สาคญั ในการพฒั นาประเทศ - จะสง่ ผลตอ่ เศรษฐกจิ และความมน่ั คงของประเทศ และขาดความเชื่อถอื จากนานาประเทศ 3. ในฐานะทน่ี กั เรยี นเปน็ เยาวชนคนหนึ่งของสงั คม - ปอู งกันตนเองและครอบครวั ไมใ่ หเ้ ข้าไปเก่ียวข้อง นักเรยี นจะมสี ่วนช่วยในการปอู งกันการใช้สาร กับสารเสพติด เช่น ไมล่ อง ไม่เข้าไปอยู่ใน เสพตดิ และการแพรร่ ะบาดของสารเสพติดได้ สถานการณ์เส่ียง ไมร่ ับฝากส่ิงของที่อาจเป็นสาร อย่างไร เสพติด - บอกถึงโทษ พษิ ภัย และวิธีการท่จี ะถกู ชักนาไปสู่ การใช้สารเสพติดแก่บุคคลในครอบครัว - กระตุ้นเตอื นเพอ่ื นไม่ใหเ้ ขา้ ไปเกย่ี วข้องกบั สาร เสพติด - ให้ความรว่ มมือในการรณรงค์ปอู งกนั การแพร่ ระบาด ของสารเสพตดิ ในสังคม คู่มอื แนวทางการจัดกิจกรรมการดูแลด้านจติ สงั คมในสถานศกึ ษา ระดับอาชีวศกึ ษา 52

แผนการสอนเรอ่ื ง “อารมณ์ไหนดี” เวลาท่ีสอน 90 นาที จดุ ประสงค์การเรียนรู้ นักเรียนสามารถเลอื กใชว้ ิธีการจัดการกบั อารมณ์ได้ จดุ ประสงค์นาทาง 1. เปรยี บเทยี บผลท่เี กดิ ขึ้นจากการแสดงอารมณไ์ ด้ 2. เลือกวธิ จี ดั การกบั อารมณ์ของตนเองได้ 3. สามารถแสดงอารมณไ์ ดอ้ ยา่ งถกู ตอ้ งและเหมาะสมกบั สถานการณต์ ่างๆ 4. แนะนาเพื่อนและผอู้ ่นื ในเร่อื งการควบคุมอารมณ์ สาระสาคญั เหตุการณ์ต่างๆในชีวิตมีผลต่ออารมณ์ เม่ือตรงกับความมุ่งหวังก็พอใจ ดีใจ เม่ือผิดหวังก็เสียใจ หรือโกรธ การแสดงออกทางอารมณ์ด้านใดด้านหน่ึงก็ตามที่เกินพอดีหรือขาดการควบคุม เป็นส่ิงท่ีไม่พึง ปรารถนาของสังคม การฝึกทักษะการจัดการกับอารมณ์ได้อย่างเหมาะสม จะทาให้นักเรียนสามารถปรับตัว ให้เข้ากับผู้อืน่ ได้และอยใู่ นสงั คมอยา่ งมคี วามสุข แล้วยงั สามารถแนะนาเพื่อน และผู้อื่นใหร้ ู้จกั วธิ ีควบคุมอารมณ์ ไดด้ ขี น้ึ ดว้ ย กจิ กรรมการเรยี นการสอน กิจกรรมการเรยี นการสอน เนื้อหา / สอื่ องค์ประกอบ / กลุ่ม - ครูถามนักเรียนว่า “ลักษณะ - สถานการณเ์ รื่องชวี ติ ของน้อย ข้นั ร้ชู ัดเหน็ จรงิ อารมณ์ของคนเรามีอะไรบา้ ง” ประสบการณ์ - สุ่มถามโดยไม่ต้องสรุป แล้วให้ - กลมุ่ (15 นาที) นักเรียนสังเกตการณ์แสดงออก ของอารมณ์ตามสถานการณ์จาลอง สะทอ้ นความคิด/อภิปราย เรอื่ ง “ชีวิตของนอ้ ย” - แบ่งกลุม่ (15 นาที) - ให้นักเรียนแบง่ กลมุ่ อภปิ ราย - ใบงาน 1 ตามใบงานที่ 1 คมู่ ือแนวทางการจดั กิจกรรมการดแู ลดา้ นจติ สังคมในสถานศึกษา ระดบั อาชีวศกึ ษา 53

องคป์ ระกอบ / กลุม่ กิจกรรมการเรยี นการสอน เนอ้ื หา / สอื่ ความคิดรวบยอด - กล่มุ (15 นาท)ี - ครูสุ่มถาม ครูรวบรวมข้อสรุป - ใบความรู้สาหรบั ครู “แนวคดิ สะทอ้ นความคิด/อภิปราย และอภิปรายเพิ่มเติม และเพิ่มเติม ที่ควรไดร้ ับ” - กลมุ่ (15 นาที) ความคดิ รวบยอด ความรู้เรื่อง “ข้ันตอนการจัดการ - ใบความรู้ “ขัน้ ตอนการจดั การ - กลุ่ม (5 นาที) กบั อารมณ”์ กบั อารมณ”์ - ให้นักเรียนแบ่งกลุ่ม อภิปราย - ใบงาน 2 ตามใบงานท่ี 2 - ครูสุ่มรายงาน ครรู วบรวม - ใบความรสู้ าหรับครู “แนวคิด ขอ้ สรุปและอภิปรายเพิ่มเติม ท่คี วรได้” ขนั้ ลงมอื กระทา - ให้นกั เรยี นแสดงสถานการณ์ - ใบงาน 3 ประยุกต์แนวคดิ จาลองเรอ่ื งของน้อยใหถ้ กู ตอ้ ง - กลมุ่ (15 นาที) ตามใบงาน 3 ความคิดรวบยอด - ครูและนักเรียนร่วมกันประเมิน - ใบความรูส้ าหรับครู “แนวคิด - กลมุ่ (10 นาที) ก า ร ฝึ ก ทัก ษะ ก าร จัด ก าร กั บ ที่ควรได้” อารมณ์และครูช่วยสรุปข้ันตอนอีก ครัง้ สื่อการสอน 1. สถานการณ์จาลองเรื่อง “ชีวติ ของน้อย” 2. ใบงาน 3. ใบความรสู้ าหรบั ครู “แนวคดิ ท่คี วรได้” 4. ใบความรเู้ รื่อง “ขัน้ ตอนการจัดการกบั อารมณ์” การประเมนิ ผล 1. สังเกตความสนใจและการแสดงความรสู้ ึก 2. สงั เกตการณม์ สี ว่ นรว่ มอภปิ ราย 3. จากการรายงานผลงานกล่มุ 4. จากแบบประเมินจุดประสงค์ คมู่ อื แนวทางการจดั กจิ กรรมการดูแลดา้ นจิตสงั คมในสถานศกึ ษา ระดับอาชีวศึกษา 54

ใบงาน 1 “อารมณไ์ หนดี” คาแนะนา เมือ่ นกั เรยี นได้ชมการแสดงสถานการณ์จาลอง “เรอื่ งของนอ้ ย” แล้วให้นกั เรียนแบ่งกลมุ่ อภิปรายตามประเด็นต่อไปนี้ แลว้ เตรียม ตวั แทนเพือ่ รายงาน (เวลา 15 นาท)ี 1. เพราะเหตุใดครอบครวั นจ้ี งึ ทะเลาะกัน 2. ผลท่ีเกดิ จากการทะเลาะกันคืออะไร 3. ถ้าไม่ใหเ้ กดิ การทะเลาะกัน สมาชกิ ในครอบครัวแตล่ ะคน จะต้องทาอย่างไร คู่มอื แนวทางการจัดกจิ กรรมการดูแลด้านจติ สงั คมในสถานศึกษา ระดบั อาชวี ศึกษา 55

ใบงาน 2 “อารมณ์ไหนดี” คาแนะนา จากสถานการณจ์ าลอง “เรื่องของน้อย” ให้นกั เรยี นแบง่ กลุ่มช่วยกัน วเิ คราะห์ขั้นตอนตา่ งๆ ตามหลกั การจดั การกบั อารมณ์ 4 ขนั้ ตอน ตามทเ่ี รียนมาแลว้ และบันทกึ ลงในแบบบันทกึ น้ี (เวลา 15 นาที) 1. สารวจอารมณ์ : น้อยมคี วามรสู้ กึ อย่างไรเม่ือถูกฝุายปกครองจับยาบ้าได้ในกระเปา๋ หนังสือ 2. คาดการณผ์ ลดี – ผลเสยี การแสดงอารมณ์ ผลดี ผลเสีย 1. ถา้ นอ้ ยแสดงอารมณ์ 2. ถา้ น้อยไม่แสดงอารมณ์ 3. นอ้ ยควรเลือกวธิ ีควบคุมอารมณโ์ ดย.................................................................................. ................................................................................................................................................ 4. สารวจความรูส้ ึกคร้ังสดุ ท้าย.............................................................................................. ................................................................................................................................................ ถา้ น้อยควบคุมอารมณไ์ มไ่ ด้ น้อยจะรู้สึก................................................................................ ................................................................................................................................................ ถา้ น้อยควบคมุ อารมณ์ได้ น้อยจะรสู ึก................................................................................... ................................................................................................................................................ คู่มอื แนวทางการจดั กจิ กรรมการดูแลดา้ นจิตสงั คมในสถานศกึ ษา ระดบั อาชวี ศกึ ษา 56

คาแนะนา ใบงาน 3 “อารมณไ์ หนดี” ใหน้ ักเรยี นกลมุ่ ละ 3 คน แสดงสถานการณจ์ าลองเร่ือง “เรื่องของนอ้ ย”ใหมใ่ ห้ ถูกตอ้ งตามขั้นตอนการจัดการกับอารมณ์ ตามท่ีได้เรียนไปแลว้ โดยใหน้ ักเรียน ช่วยกันคดิ บทสนทนาใหม่ แล้วฝึกแสดงบทบาทสมมตุ เิ พื่อเตรยี มแสดงให้เพอื่ นดู (15 นาท)ี สถานการณ์จาลองเรื่อง “ชวี ิตของน้อย” นอ้ ยอายุ 16 ปี ถูกครูปกครองคน้ พบยาบ้าในกระเป๋าหนังสือ จงึ ได้เชิญผู้ปกครอง มาพบเพื่อทาทัณฑ์บน พอ่ โกรธมาก เมอ่ื น้อยกลับมาถงึ บา้ น พอ่ : กลับมาแล้วเหรอไอต้ วั ดี ทาตัวเหลวไหลจรงิ นะแก พ่อ แม่ พี่ น้อง พลอยเสียชอื่ ไปด้วย แก น่เี ลวจริง ๆ น้อย : พ่อครับ ฟังผมก่อน พ่อ : ไมต่ ้องมาเรยี กฉันว่าพอ่ ดูซิ! อุตสาห์ส่งเสียให้เรียนหนังสือ ก็ไมเ่ รยี น กลบั ไปตดิ ไอ้ ยาบ้าเสยี นี่ อยากบา้ อยากคล่ังเหมือนไอ้พวกทีเ่ ป็นขา่ วในทวี หี รอื ยังไงหา! นอ้ ย : โธ!่ พอ่ ไม่ฟังผมเลย เอะอะกด็ า่ เอะอะก็ว่า พ่อ : ออ้ ! แล้วแกทาตัวดีนกั เรอะ ถงึ จะใหฉ้ ันชม น้อย : ใคร ๆ ก็อยากเปน็ คนดีทั้งน้ันแหละพ่อ พ่อ : รูแ้ ลว้ ทาไมไมท่ า ยังมาเถียงฉนั อกี ไป ไปใหพ้ ้นหพู น้ ตาหน่อย เดีย๋ วโดนจนได้ น้อย : พ่อไล่ผมเหรอ! ดีแลว้ ผมจะไม่กลบั มาอกี เลย แม่ : อย่นู ่ีแหละลูก ไมต่ อ้ งไปไหนท้ังนัน้ (หนั ไปทางพอ่ ) พอ่ นย่ี ังไงนะ แทนที่จะช่วย ให้กาลังใจกลับผลักไสไล่ส่งลกู พอ่ : แอะ๊ ! แม่น่ยี ังไง คอยให้ทา้ ยมันอยเู่ รอ่ื ย มันถงึ เป็นอย่างนี้ แม่ : อยา่ มาโทษกันนะ พอ่ เองนน่ั แหละตัวดี ทาให้ลูกเป็นอยา่ งน้ี พ่อ : แมน่ ัน่ แหละ...................................... แม่ : พ่อนั่นแหละ...................................... (เสยี งพอ่ แมท่ ะเลาะกนั ส่วนนอ้ ยไดว้ ่ิงออกจากบา้ นไป) คู่มอื แนวทางการจดั กิจกรรมการดแู ลด้านจติ สงั คมในสถานศกึ ษา ระดับอาชีวศึกษา 57

ใบความรู้ เรอื่ ง “ขนั้ ตอนการจัดการกบั อารมณ์” อารมณเ์ ป็นความรู้สึกอยา่ งหนง่ึ ท่ีเกิดขึ้นจากผลกระทบตา่ ง ๆ ภายนอก อารมณ์มีท้งั ทางบวกและทางลบ การแสดงอารมณ์บางอยา่ งโดยปราศจากการควบคมุ อาจก่อให้เกิดผลเสียได้ การจัดการหรอื ควบคุมอารมณ์ เปน็ ทกั ษะท่เี รียนรแู้ ละฝึกฝนได้ โดยมีขั้นตอน 4 ขัน้ ตอน คือ 1. สารวจอารมณห์ รอื ความรสู้ กึ ทีเ่ กิดข้ึนในขณะนัน้ เช่น โกรธจนมีอาการมอื ส่ัน ตัวสน่ั กัดฟนั กามือ เปน็ ต้น 2. คาดการณผ์ ลดีผลเสียของการแสดงอารมณ์นนั้ ออกมา 3. ใช้วธิ คี วบคมุ อารมณ์ด้วยวธิ ตี ่าง ๆ เชน่ - หายใจเข้า – ออก ยาว ๆ - นบั เลข 1- 10 ชา้ ๆ (หรือนับต่อไปเรอื่ ย ๆ จนกวา่ จะรู้สึกวา่ อารมณ์สงบลง) - กาหนดลมหายใจ โดยให้สตอิ ยูท่ ีก่ ารหายใจเข้า ออก 4. สารวจความร้สู ึกของตนเองครั้งหนงึ่ และชน่ื ชมกบั การท่ีตนเองสามารถควบคุมอารมณ์ได้ คูม่ อื แนวทางการจัดกิจกรรมการดแู ลด้านจิตสงั คมในสถานศกึ ษา ระดับอาชวี ศกึ ษา 58

ใบความรูส้ าหรบั ครู “แนวคิดท่ีควรได”้ ประเด็นอภปิ ราย แนวคดิ ท่คี วรได้ 1) เพราะเหตุใดครอบครัวน้ีจงึ ทะเลาะกัน - เพราะเกดิ ความขัดแย้งกัน ตา่ งคนต่างใชอ้ ารมณ์ 2) ผลที่เกดิ ขึ้นจากการทะเลาะกนั คืออะไร - ความไม่เข้าใจกัน มีปญั หาทางอารมณแ์ ละทาให้ การแก้ไขปัญหาเป็นไปได้ยาก 3) ถ้าไม่ให้เกดิ การทะเลาะกนั สมาชิกในครอบครัวจะต้องทา - ทุกคนตอ้ งควบคุมอารมณ์ ร้เู ท่าทันอารมณ์ อย่างไร ของตนเอง แล้วพูดกันโดยใช้เหตผุ ล 4) จากสถานการณ์จาลอง วิเคราะห์ขั้นตอนตามหลักการ - รสู้ กึ เสียใจ จดั การกบั อารมณ์ - ถ้าแสดงอารมณ์ 4.1 สารวจอารมณ์ : น้อยมีความรู้สึกอย่างไร เม่ือถูกฝุาย ปกครองจับยาบ้าไดใ้ นกระเปา๋ หนังสอื 4.2 คาดการณผ์ ลดี ผลเสียของการแสดงอารมณ์ ผลดี คอื ไดร้ ะบายอารมณ์ ผลเสยี คือ ปญั หาลุกลาม - ถา้ ไมแ่ สดงอารมณ์ ผลดี คอื ไดห้ ยุดคดิ ทบทวน 4.3 นอ้ ยควรเลือกวิธคี วบคมุ อารมณ์ ผลเสยี คือ มีความกดดนั 4.4 สารวจความรสู้ ึกครง้ั สดุ ทา้ ย - หายใจเข้าออกยาวๆ - ถ้าน้อยควบคมุ อารมณไ์ มไ่ ด้ นอ้ ยจะรูส้ ึก - จะรูส้ ึกเสยี ใจในการกระทา - ถา้ น้อยควบคมุ อารมณ์ได้ นอ้ ยจะรู้สึก - จะรู้สึกชน่ื ชมกบั การทต่ี นเองสามารถควบคมุ อารมณ์ ได้ 5) แสดงสถานการณ์จาลอง “เร่ืองของน้อย” ใหม่ให้ถูกต้อง - แสดงการจัดการกบั อารมณ์ไดถ้ ูกตอ้ งตามข้ันตอนการจัดการ ตามข้ันตอนการจัดการกับอารมณ์ กับอารมณ์ 4 ข้ันตอน คู่มอื แนวทางการจดั กิจกรรมการดูแลด้านจติ สงั คมในสถานศกึ ษา ระดับอาชวี ศกึ ษา 59

V3 กลมุ่ บาบัด กิจกรรมในกลุ่มบาบัด เป็นกิจกรรมท่ีเน้นการฝึกจิตอาสาและให้ ความรู้ถึงโทษพิษภัยท่ีได้รับจากการใช้สารเสพติดเชื่อมโยงสู่สมองติดยา เนื้อหา ของกิจกรรมจึงเน้นให้ความรู้และข้อเท็จจริงเก่ียวกับตนเอง ความคิด พฤติกรรม ท่ีแสดงออก กิจกรรมและใบงานจึงมีความหนักแน่นในเร่ืองของทักษะชีวิต การดูแลมนุษย์แบบองค์รวม เพื่อให้เกิดการปรับเปล่ียนความคิด ทัศนคติรวมถึง การปรบั เปลยี่ นพฤติกรรมทเ่ี บี่ยงเบนไปให้กลับมามีความคิด ทัศนคติ พฤติกรรม ที่พึงประสงคแ์ ละเหมาะสม คู่มือแนวทางการจดั กิจกรรมการดูแลดา้ นจิตสงั คมในสถานศกึ ษา ระดับอาชวี ศึกษา 60

V3 กลุม่ บาบัด หมายถงึ นกั เรียนนกั ศกึ ษาทเี่ ก่ยี วข้องกับการใชส้ ารเสพตดิ แบง่ ออกเปน็ 2 กลมุ่ คอื 1 กลุ่มเสพ หมายถึง ผู้ใช้ยาเสพติดเป็นครั้งคราว เช่น สัปดาหล์ ะ 1 ครั้ง และมีพฤติกรรมร่วมดังน้ี - มีพฤติกรรมเปลี่ยนแปลงไปในทางท่ีไม่พึงประสงค์ เช่น ขาดเรียนบ่อย เข้าเรียนสาย ระดับผลการเรียน ต่ากวา่ ที่เคยเป็น - อยูใ่ นสภาพแวดลอ้ มทเี่ กย่ี วข้องกับยาเสพตดิ 2. กลุ่มติด หมายถึง ผู้ที่ใช้สารเสพติดเป็นประจาและต่อเน่ือง รว่ มกับข้อใดข้อหน่งึ ดงั นี้ - มีพฤติกรรมรุนแรงมากข้ึน มีปัญหาครอบครัวและปัญหา สังคมเพ่มิ มากขนึ้ - หยุดยาแลว้ มีอาการถอน / อยากยา คู่มอื แนวทางการจัดกิจกรรมการดแู ลด้านจิตสังคมในสถานศกึ ษา ระดับอาชีวศึกษา 61

กจิ กรรมฝึกทักษะจิตสงั คมในกลุ่ม V3 VEC HoLD MODEL กิจกรรมฝึกทักษะกลุ่ม V3 เป็นกระบวนการจิตสังคมท่ีมุ่งเน้นการดูแลมนุษย์แบบ องค์รวม เน้นการฝึกจิตอาสาและให้ความรู้โทษพิษภัยยาเสพติด ซึ่งสอดคล้องกับทฤษฎี VEC HoLD MODEL โดยเริม่ ต้นจากการคัดกรองนักเรียนนักศึกษาเพื่อแยกกลุ่มตามเกณฑ์ เมื่อพบว่า นักเรียนนักศึกษามีพฤติกรรมอยู่ใน “กลุ่มติด” ให้สถานศึกษาส่งต่อเข้ารับการบาบัดยาเสพติด แต่หากพบว่านักเรยี นนกั ศกึ ษาอยใู่ น “กลุม่ เสพ” ใหค้ รูหรอื ผู้ทเ่ี กยี่ วขอ้ งนานักเรียนนักศึกษาเข้าสู่ กระบวนการฝึกทักษะจิตสังคม ซึ่งแบ่งระยะเวลาออกเป็น 8 สัปดาห์ ประกอบไปด้วยกิจกรรม ต่างๆ ดงั ต่อไปน้ี สปั ดาห์ กจิ กรรมการดแู ลดา้ นจิตสังคม ทฤษฎีท่ีเก่ยี วข้อง - พบปะพูดคยุ กบั นกั เรียน นักศึกษา Drug Addict knowledge 1 - ดาเนนิ กิจกรรมท่ี 1 “ความคาดหวงั ” Executive Function Counseling - ดาเนนิ กจิ กรรมที่ 2 “เสน้ ทางชวี ิต” Life Skill ใหก้ ารปรึกษาครอบครวั และนกั เรยี นนกั ศกึ ษา ครง้ั ท่ี 1 ตาม Drug Addict knowledge กระบวนการให้การปรึกษาเบื้องตน้ และชแ้ี จงตารางกิจกรรมเพื่อใหม้ สี ว่ น Executive Function รว่ มกจิ กรรมและร่วมวางแผนตารางสมดลุ ในชีวติ ของนักเรียนนกั ศึกษา Counseling จากนั้นชมวดี ีทัศน์ 3 เรอ่ื ง คือ Life Skill Holistic Care 1. โทษพิษภยั ยาเสพตดิ (ใบงาน 1) 2. เสน้ ตาย (ใบงาน 2) 2 3. เสน้ ทางติดยา (ใบงาน 3) (เวลา 2 ชว่ั โมง) คมู่ ือแนวทางการจัดกจิ กรรมการดูแลดา้ นจิตสังคมในสถานศึกษา ระดับอาชวี ศึกษา 62

สัปดาห์ กจิ กรรมการดแู ลดา้ นจิตสงั คม ทฤษฎีทเี่ ก่ยี วข้อง -ให้การปรึกษาครอบครัว นกั เรียน นักศกึ ษา ครัง้ ที่ 2 เพือ่ ติดตาม Drug Addict knowledge และใหค้ วามรู้เรอ่ื งยาเสพติดสมองติดยา / บรรยายชดุ ความรบู้ ทบาท Executive Function หนา้ ทีข่ องครอบครัว พรอ้ มทัง้ ฉายวีดที ัศน์ 3 เรื่อง ดงั น้ี Counseling 3 1. เสน้ ทางเลิกยา (ใบงาน 4) Life Skill Holistic Care 2. ตัวกระตุ้น (ใบงาน 5) 3. วิธีหยุดความคิด (ใบงาน 6) -ตดิ ตามแผนการดาเนนิ ชีวติ และปรับเปล่ียนพฤติกรรม Drug Addict knowledge 4 ครง้ั ที่ 1 โดยใช้ใบงาน 1 Executive Function - วดี ที ัศน์ “ดาวิด คมิ ” Counseling (เวลา 1 ชว่ั โมง) Life Skill - กิจกรรมเย่ยี มบ้านโดยใชแ้ บบฟอร์มการเย่ียมบา้ น เพ่อื สารวจ Drug Addict knowledge สภาพความเปน็ อยู่รวมถึงส่งิ แวดล้อมของนักเรยี นนักศกึ ษา เพ่อื นาข้อมูล Executive Function 5 มาประชมุ วางแผนรว่ มกับคณะทางานตอ่ ไป Counseling (เวลา 2 ชั่วโมง) Life Skill Holistic Care - ตดิ ตามแผนการดาเนินชวี ิตและปรับเปล่ียนพฤติกรรมของ Drug Addict knowledge นักเรยี นนกั ศึกษา ครัง้ ที่ 2 Executive Function 6 - ให้การปรึกษาแบบเสรมิ แรงแก่ครอบครวั นักเรียนนักศึกษา Counseling - ดูวดี ที ศั น์เรื่อง “แม”่ Life Skill - ดูวดี ีทศั น์ “ชยั เวท” (เวลา 1.5 ชว่ั โมง) - นดั หมายตดิ ตามผลการดาเนินชวี ิตกบั ครอบครวั นักเรยี น Drug Addict knowledge นกั ศึกษา ครงั้ ที่ 3 Executive Function 7 - ตรวจสารเสพตดิ Counseling - ให้การปรึกษาเพอื่ สรุปและเตรียมการยตุ กิ ารทากจิ กรรม V3 Life Skill - บนั ทึกผลการดาเนินเพอ่ื รายงานคณะทางาน (เวลา 2 ชว่ั โมง) -ประชุมคณะทางานเพ่อื หารอื ข้อสรุปผลการดแู ลด้านจิตสงั คมเพอ่ื ส่งกลบั 8 ไปยังกลุม่ V1 หรือสง่ ต่อบาบัดไปยงั หน่วยงานที่เกยี่ วข้อง คมู่ อื แนวทางการจดั กิจกรรมการดแู ลด้านจิตสงั คมในสถานศึกษา ระดับอาชวี ศึกษา 63

หมายเหตุ : 1. ระหวา่ งการทากจิ กรรม หากพบวา่ นกั เรียนนักศกึ ษาในกลุ่ม V3 ขาดการเข้าร่วม กจิ กรรมมากกว่า 3 คร้ัง ใหพ้ จิ ารณาส่งต่อสถานบาบดั ฟื้นฟตู ่อไป 2. ระหว่างการทากจิ กรรมหากตรวจพบสารเสพติด ให้สถานศกึ ษานาตัวส่งสถานบาบัด ฟืน้ ฟู คมู่ อื แนวทางการจดั กิจกรรมการดูแลดา้ นจิตสงั คมในสถานศึกษา ระดับอาชีวศกึ ษา 64

กจิ กรรมท่ี 1 “ความคาดหวงั ” เวลาดาเนนิ กจิ กรรม 40 นาที จดุ ประสงคก์ ิจกรรม 1.เพอื่ ให้นักเรยี น นักศกึ ษา เกิดความเขา้ ใจตนเอง และบอกความต้องการของตนเองในการเขา้ รว่ มกิจกรรม 2. เพ่ือทราบความคดิ และทศั นคติของนักเรยี น นกั ศึกษา และนาไปประกอบการวางแผนการทา กิจกรรม กลุ่มเป้าหมาย กลมุ่ นกั เรยี น นกั ศึกษา ผ่านกระบวนการคดั กรอง จัดเปน็ กลุม่ V3 (VEC HoLD MODEL) สาระสาคญั 1. การสรา้ งสัมพันธภาพเปน็ หวั ใจสาคญั ของการให้คาปรกึ ษา ทาให้เกิดความไวว้ างใจและเปดิ เผย ตวั ตนนาเข้าสูก่ ารแกป้ ัญหาร่วมกัน 2. ความคาดหวงั ของผรู้ ่วมกจิ กรรม คือเปาู หมายของผ้ใู หค้ าปรึกษาท่ีจะนาไปวางแผน จดั รูปแบบ กจิ กรรมอย่างเหมาะสมจนประสบความสาเรจ็ ส่อื ที่ใช้ 1. กระดาษ A4 2. สีเทียน 3. ปากกา กระบวนการดาเนินกิจกรรม กระบวนการ ข้นั ตอน ตัวอยา่ งคาพดู / สอ่ื 1. สรา้ งสมั พนั ธภาพ 1.1 ทักทาย, ทุกคนแนะนาตัว - ยิ้ม ทักทาย สวสั ดี 1.2 ชกั ชวน, พูดคยุ - ทานข้าวมาหรอื ยัง - เดนิ ทางมาเหนื่อยไหม - ยนิ ดีตอ้ นรบั ทุกท่าน 2. การเตรยี มกอ่ นทากิจกรรม 2.1 สนทนาเกย่ี วกบั วตั ถุประสงค์ - ท่ีเรามารวมกันในวันนี้ก็เพ่ือ 2.2 สนทนารปู แบบการดูแลดา้ นจิตสงั คม ช่วยกนั แกป้ ัญหา - คุณหวังว่าจะเกิดอะไรและได้ อะไรหลังจากร่วมกิจกรรม คูม่ อื แนวทางการจดั กจิ กรรมการดแู ลดา้ นจิตสงั คมในสถานศึกษา ระดับอาชีวศึกษา 65

กระบวนการ ขน้ั ตอน ตัวอยา่ งคาพดู / สอ่ื 3. ใหด้ าเนนิ กจิ กรรมความ คาดหวัง 3.1 แจกกระดาษรปู หัวใจคนละ 1 แผน่ - ให้ทุกคนเขียนแสดงความ 3.2 ใหเ้ ขียนความคาดหวัง หลังจากผ่าน คาดหวังในกิจกรรมนี้ ลงใน การรว่ มกิจกรรม กระดาษรูปหวั ใจ 4. ให้ดาเนนิ กิจกรรมกล่มุ 4.1 แบ่งกลุ่ม ๆ ละ 5 คน - ให้สมาชิกแบ่งกลุ่มเป็นกลุ่ม 4.2 อภิปรายความคาดหวังที่ได้เขียนให้ ละ 5 คน ที่เหลือน้อยกว่า เพอ่ื นสมาชกิ รบั ฟัง 5 คนไม่เป็นไร 4.3 ตัวแทนรวบรวมข้อความในรูปหัวใจ - ให้สมาชิกในกลุ่มทุกๆ คน นาไปตดิ ทบ่ี อร์ดความคาดหวงั อ ภิ ป ร า ย แ ส ด ง ค ว า ม คิ ด เ ห็ น 4.4 ตัวแทนกลุ่มนาภาพรวมพร้อมความ เกี่ยวกับความคาดหวังที่จะ คาดหวังใหส้ มาชิกทกุ คนไดฟ้ งั ได้รับหลังจากการได้เข้าร่วม กิจกรรมการดูแลด้านจิตสังคม ของสถานศึกษา 5. สรุป 5.1 ครูสรปุ ภาพรวมความคาดหวัง - เลือกตัวแทน กลุ่มขึ้นมา นาเสนอความคาดหวัง ให้ครู และเพ่ือนกลุ่มอื่นได้รับฟังว่า เหมือนหรอื ต่างกนั อยา่ งไร ติดตามและประเมินผล 1. สงั เกตการเข้าร่วมกิจกรรม 2. รวบรวมขอ้ มูลการบนั ทึกในกระดาษรูปหัวใจ วิเคราะห์ภาพ รวมความคาดหวังและนาไปวางแผน จดั กจิ กรรม คมู่ ือแนวทางการจดั กิจกรรมการดแู ลด้านจิตสังคมในสถานศกึ ษา ระดับอาชวี ศกึ ษา 66

กิจกรรมที่ 2 “เสน้ ทางชีวิต” เวลาดาเนนิ กิจกรรม 30 นาที จุดประสงคก์ ิจกรรม 1. เพือ่ ใหน้ ักเรียน นกั ศึกษา สามารถมองเหน็ เสน้ ทางชวี ติ ของตนเอง ดึงสตกิ ลบั มาอยู่กับปจั จบุ นั 2. เพื่อให้นกั เรยี น นกั ศึกษา สามารถคลายปมความคับขอ้ งใจ 3. เพือ่ ให้นกั เรยี น นักศึกษา สามารถไวว้ างใจ ผู้ใหค้ าปรกึ ษา ในการทากจิ กรรม 4. เพือ่ ให้นกั เรยี น นักศกึ ษา สามารถมองเหน็ เส้นทางชีวติ ของตนเอง ดึงสติกลบั มาอยูก่ ับปัจจบุ ัน กลุ่มเป้าหมาย กลุ่มนักเรยี น นักศึกษา ผ่านกระบวนการคัดกรอง จัดเปน็ กลมุ่ V3 (VEC HoLD MODEL) กระดาษ A4 สาหรับทกุ คนและสีเทยี น เพ่ือเขยี นเสน้ ทางชีวติ ของแตล่ ะคน สาระสาคัญ 1. เพอ่ื ใหน้ กั เรยี นไดท้ บทวนชวี ิตตนเองตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบนั และแลกเปลีย่ นประสบการณ์ความคิด ความรูส้ กึ ให้สมาชกิ ในกลมุ่ ได้รบั ฟงั และรบั ฟงั ความคิดเหน็ ของสมาชกิ ในกลมุ่ 2. เป็นกิจกรรมท่ีสามารถโน้มน้าวให้บุคคลคลายปมในใจ ต้ังแต่จาความได้จนถึงปัจจุบัน สามารถ นาข้อมูล มาวางแผนการแกป้ ญั หาได้ถูกจุด และมีโอกาสสาเรจ็ ลลุ ว่ งไปได้ด้วยดี 3. การใช้ยาเสพติดจะทาให้เกิดผลเสียต่อสมอง เกิดการเปล่ียนแปลงของความคิดและพฤติกรรม และ อารมณ์ โดยทาให้ผู้เสพมีอารมณ์แปรปรวน มีพฤติกรรมไม่ดี ซ่ึงส่งผลเสียต่อครอบครัว การเรียน การทางาน และความสัมพันธใ์ นครอบครัว สือ่ ที่ใช้ 1. กระดาษ A4 2. ปากกา 3. สีเทียน คมู่ ือแนวทางการจดั กจิ กรรมการดแู ลด้านจติ สังคมในสถานศกึ ษา ระดบั อาชีวศกึ ษา 67

กระบวนการดาเนินกิจกรรม ขั้นตอน ตวั อยา่ งคาพูด / ส่อื กระบวนการ 1.1 ทักทาย, แนะนาตัว - ยิ้ม ทักทาย พูดคุยในเรื่อง 1.2 พดู คยุ เรอ่ื งเลก็ ๆ นอ้ ยๆ ทว่ั ไป 1. สร้างสมั พนั ธภาพ 2. การเตรยี มก่อนทากิจกรรม 2.1 เปิดประเด็นการดึงสติให้กลับมา - ทุกคนโปรดลุกขึ้น หลับตา อยกู่ ับปจั จุบนั หายใจเข้าช้าๆ หายใจออกช้าๆ เป็นจังหวะสม่าเสมอ คิดถึง ชีวติ ตง้ั แต่เดก็ จนถึงปัจจบุ นั 3. ใหด้ าเนินกจิ กรรม 3.1 ใหท้ กุ คนวาดเสน้ ทางชีวิตของตนเอง - ในอดีต เรามีอะไรดี ไม่ดี 3.2 ให้ทุกคนพูดถึงเส้นทางชีวิตของ ใหเ้ ราเขียนเส้นทางชีวิตของเรา ตนเอง จุดอะไรที่ประทับใจ พึงพอใจ ลงในกระดาษสขี าว รู้สึกเสยี ใจใหส้ มาชิกได้รับฟัง - ให้พูดถงึ เส้นทางชีวิตที่ผ่านมา จนถึงปัจจุบัน ส่ิงท่ีประทับใจ สิง่ ทไ่ี ม่ประทับใจ ติดตามและประเมนิ ผล 1. สังเกตการเข้าร่วมกจิ กรรม 2. รวบรวมขอ้ มลู ภาพเสน้ ทางชีวติ วิเคราะห์ แยกปมปญั หาของแตล่ ะบคุ คล เพ่อื นาไปวางแผน แกป้ ัญหา คมู่ ือแนวทางการจดั กิจกรรมการดแู ลดา้ นจิตสังคมในสถานศึกษา ระดับอาชวี ศกึ ษา 68

ใบงาน 1 กจิ กรรมฉายวดี ที ศั น์ “โทษพิษภัยยาเสพติด” เวลา 15 นาที จุดประสงค์การเรยี นรู้ นกั เรยี นสามารถตระหนกั ถงึ โทษพิษภัยยาเสพตดิ จุดประสงคน์ าทาง 1. นักเรยี นสามารถบอกประเภทของสารเสพติดได้ 2. นกั เรียนสามารถบอกสาเหตุ โทษและอันตรายจากการใช้สารเสพตดิ ได้ สาระสาคัญ สารเสพติด หมายถึง สารหรือยาที่รับเข้าสู่ร่างกายติดต่อกันระยะเวลาหน่ึง แล้วผู้ใช้ยาไม่สามารถ เลิกได้ หากหยุดยาจะมีอาการของการอยากยาและต้องการยาเพิ่มขึ้นเร่ือยๆ ทาให้เกิดพิษเรื้อรัง ร่างกาย และจิตใจเสื่อมโทรม หากไมไ่ ด้รบั การรักษาอาจถึงตายได้ กิจกรรมการเรียนการสอน 1. ครูฉายวดี ที ัศนเ์ รอ่ื ง “โทษพษิ ภัยยาเสพติด” ให้นกั เรียนดู 2. ใหน้ ักเรียนบอกความรู้สกึ ของตนเองเมื่อไดร้ ับชม “โทษพษิ ภัยยาเสพติด” 3. ครูสอบถามความคดิ เหน็ ของนักเรยี นท่ีมีต่อ “โทษพษิ ภยั ยาเสพติด” พร้อมทง้ั บรรยายสรุปถึง พิษภัยทีจ่ ะไดร้ ับหากเขา้ ไปยงุ่ เก่ยี วกับยาเสพตดิ ส่อื และอปุ กรณ์ที่ใช้ 1. เครื่องฉายวดี ที ัศน์ 2. วดี ีทศั น์เร่อื ง “โทษพิษภัยยาเสพติด” 3. ปากกา กระดาษ 4. แบบสรปุ ความรู้และข้อคดิ เหน็ ท่ีไดร้ ับจากการดูวดี ีทศั น์ คมู่ ือแนวทางการจัดกจิ กรรมการดูแลดา้ นจิตสังคมในสถานศกึ ษา ระดับอาชีวศึกษา 69

แบบสรปุ ความรู้ และข้อคดิ เหน็ “โทษพษิ ภัยยาเสพตดิ ” ชื่อ – สกุล...........................................................................รหัสนักศกึ ษา........................................ ระดบั การศกึ ษา......................สาขาวชิ า...........................................หมายเลขโทรศัพท์................. ครูที่ปรึกษา....................................................................................................................................... 1. นักเรยี นไดร้ บั ความรู้อะไรจากการได้ดวู ีดที ศั น์เรอ่ื ง “โทษพิษภัยยาเสพติด” 2. ความร้สู ึกที่ไดร้ ับจากการดวู ีดีทัศน์ คมู่ อื แนวทางการจดั กจิ กรรมการดแู ลด้านจิตสงั คมในสถานศึกษา ระดบั อาชีวศึกษา 70

ใบงาน 2 กจิ กรรมฉายวดี ที ศั น์ “เส้นตาย” เวลา 15 นาที จดุ ประสงค์การเรยี นรู้ นักเรียนสามารถตระหนักถึงโทษพิษภัยยาเสพติด โดยการให้ดูวีดีทัศน์เร่ือง “เส้นตาย” ซง่ึ จะแสดงให้เห็นถงึ โทษของยาเสพตดิ แบบเป็นรูปธรรม ซึ่งจะเหน็ ได้จากปฏกิ ิริยาของหนูเปรยี บเทยี บกบั มนุษย์ จดุ ประสงคน์ าทาง 1. นักเรียนสามารถบอกปฏกิ ริ ิยาของหนูเมื่อไดร้ ับสารเสพตดิ ได้ 2. นกั เรยี นสามารถเปรยี บเทียบปฏกิ ริ ยิ าระหวา่ งหนกู บั มนษุ ยไ์ ด้เม่ือไดร้ บั สารเสพตดิ เข้าสู่ร่างกาย สาระสาคัญ สารเสพติด หมายถึง สารหรือยาท่ีรับเข้าสู่ร่างกายติดต่อกันระยะเวลาหนึ่ง แล้วผู้ใช้ยาไม่สามารถ เลิกได้ หากหยุดยาจะมีอาการของการอยากยาและต้องการยาเพ่ิมขึ้นเรื่อยๆ ทาให้เกิดพิษเร้ือรัง ร่างกาย และจติ ใจเสื่อมโทรม หากไม่ได้รับการรักษาอาจถงึ ตายได้ กิจกรรมการเรยี นการสอน 1. ครูฉายวีดีทศั นเ์ ร่อื ง “เส้นตาย” ใหน้ ักเรียนดู 2. ให้นักเรยี นบอกความรูส้ กึ ของตนเองเมื่อได้รับชม “เสน้ ตาย” 3. ครูสอบถามความคิดเห็นของนกั เรียนที่มีต่อเรือ่ ง “เส้นตาย” พร้อมท้ังครูบรรยายสรุปถงึ พิษภัย ท่จี ะได้รับหากเข้าไปยุง่ เกีย่ วกับยาเสพติด สอ่ื และอุปกรณ์ที่ใช้ 1. เครื่องฉายวดี ที ัศน์ 2. วีดที ัศน์เรอ่ื ง “เสน้ ตาย” 3. ปากกา กระดาษ 4. แบบสรุปความรแู้ ละขอ้ คิดเหน็ ทีไ่ ดร้ บั จากการดูวดี ีทศั น์ คมู่ ือแนวทางการจดั กจิ กรรมการดแู ลด้านจติ สงั คมในสถานศึกษา ระดับอาชวี ศึกษา 71

แบบสรุปความรู้ และข้อคดิ เหน็ “เส้นตาย” ชอ่ื – สกลุ ...........................................................................รหัสนกั ศึกษา........................................ ระดับการศึกษา......................สาขาวชิ า...........................................หมายเลขโทรศพั ท์................. ครูทป่ี รกึ ษา....................................................................................................................................... 1. นักเรยี นได้รับความรู้อะไรจากการไดด้ ูวีดที ัศน์เรอื่ ง “เสน้ ตาย” 2. ความรู้สึกท่ไี ดร้ ับจากการดูวีดที ัศน์ คมู่ ือแนวทางการจัดกจิ กรรมการดแู ลด้านจิตสงั คมในสถานศกึ ษา ระดบั อาชวี ศึกษา 72

ใบงาน 3 กิจกรรมฉายวีดที ศั น์ “เสน้ ทางติดยา” เวลา 15 นาที จุดประสงค์การเรยี นรู้ นกั เรยี นสามารถรู้และเข้าใจหนทางที่นาไปสู่การใช้สารเสพติดและการติดยา และสามารถนาพา ตนเองให้ห่างไกลยาเสพติดได้ จุดประสงคน์ าทาง 1. นักเรยี นสามารถบอกสาเหตุที่นาไปสูก่ ารใช้สารเสพตดิ ได้ 2. นักเรยี นสามารถบอกวิธีท่ีจะนาพาตนเองใหห้ ่างไกลยาเสพติด สาระสาคัญ สารเสพติด หมายถึง สารหรือยาที่รับเข้าสู่ร่างกายติดต่อกันระยะเวลาหน่ึง แล้วผู้ใช้ยาไม่สามารถ เลิกได้ หากหยุดยาจะมีอาการของการอยากยาและต้องการยาเพ่ิมข้ึนเรื่อยๆ ทาให้เกิดพิษเรื้อรัง ร่างกาย และจิตใจเส่ือมโทรม หากไม่ไดร้ บั การรักษาอาจถึงตายได้ กิจกรรมการเรียนการสอน 1. ครฉู ายวดี ีทัศนเ์ ร่ือง “เส้นทางติดยา” ใหน้ ักเรียนดู 2. ให้นกั เรยี นบอกความรสู้ กึ ของตนเองเม่อื ไดร้ ับชม “เสน้ ทางตดิ ยา” 3. ครูสอบถามความคดิ เหน็ ของนักเรียนที่มีต่อเรื่อง “เส้นตาย” พร้อมทั้งครูบรรยายสรุปหนทางที่จะ นาไปสกู่ ารใชส้ ารเสพติด สือ่ และอปุ กรณ์ทใ่ี ช้ 1. เคร่ืองฉายวีดที ศั น์ 2. วีดที ัศน์เร่ือง “เสน้ ทางตดิ ยา” 3. ปากกา กระดาษ 4. แบบสรุปความรู้และขอ้ คดิ เหน็ ที่ไดร้ ับจากการดูวีดีทศั น์ คู่มือแนวทางการจดั กจิ กรรมการดแู ลดา้ นจิตสังคมในสถานศกึ ษา ระดับอาชวี ศกึ ษา 73

แบบสรปุ ความรู้ และขอ้ คดิ เหน็ “เสน้ ทางตดิ ยา” ช่อื – สกุล...........................................................................รหสั นักศึกษา........................................ ระดับการศกึ ษา......................สาขาวิชา...........................................หมายเลขโทรศัพท์................. ครูที่ปรกึ ษา....................................................................................................................................... 1. นักเรียนได้รับความรอู้ ะไรจากการไดด้ ูวีดที ัศน์เร่อื ง “เส้นทางตดิ ยา” 2. นกั เรียนมวี ธิ อี ยา่ งไรทจ่ี ะนาพาตนเองใหห้ ่างไกลยาเสพติด คู่มอื แนวทางการจัดกจิ กรรมการดแู ลดา้ นจติ สงั คมในสถานศึกษา ระดับอาชวี ศกึ ษา 74

ใบงาน 4 กจิ กรรมฉายวดี ีทศั น์ “เสน้ ทางเลกิ ยา” เวลา 15 นาที จดุ ประสงค์การเรยี นรู้ นักเรียนมีความรู้และตระหนักถึงของโทษพิษภัยยาเสพติด รู้หนทางท่ีสามารถจะนาพาตนเองเลิกใช้ สารเสพติดไดเ้ มอ่ื นกั เรียนหลงผดิ ไปทดลองใชส้ ารเสพตดิ จุดประสงค์นาทาง 1. นกั เรยี นสามารถบอกวธิ เี ลิกใช้สารเสพติดได้ 2. นกั เรยี นสามารถบอกถึงผลกระทบทไี่ ด้รบั เม่ือเขา้ ไปยุง่ เกย่ี วกับสารเสพตดิ ได้ สาระสาคัญ สารเสพติด หมายถึง สารหรือยาท่ีรับเข้าสู่ร่างกายติดต่อกันระยะเวลาหนึ่ง แล้วผู้ใช้ยาไม่สามารถ เลิกได้ หากหยุดยาจะมีอาการของการอยากยาและต้องการยาเพ่ิมขึ้นเร่ือยๆ ทาให้เกิดพิษเร้ือรัง ร่างกาย และจติ ใจเสือ่ มโทรม หากไมไ่ ด้รับการรักษาอาจถงึ ตายได้ กจิ กรรมการเรียนการสอน 1. ครฉู าย Power point “เสน้ ทางเลกิ ยา” ใหน้ กั เรยี นดู 2. ให้นักเรียนบอกความรสู้ ึกของตนเองเม่ือไดร้ บั ชม “เสน้ ทางเลกิ ยา” 3. ครูสอบถามความคดิ เหน็ ของนกั เรยี นที่มีตอ่ เรอื่ ง “เสน้ ทางเลิกยา” พร้อมท้ังครูบรรยายสรุปวธิ ีการ เลิกยาใหน้ ักเรยี นไดเ้ ข้าใจ ส่ือและอปุ กรณท์ ่ีใช้ 1. เคร่ืองฉาย Power point 2. Power point “เส้นทางเลกิ ยา” 3. ปากกา กระดาษ 4. แบบสรุปความรู้และขอ้ คิดเห็นที่ไดร้ บั จากการดูวดี ีทศั น์ คมู่ อื แนวทางการจัดกิจกรรมการดแู ลดา้ นจิตสังคมในสถานศกึ ษา ระดับอาชีวศกึ ษา 75

แบบสรปุ ความรู้ และขอ้ คดิ เห็น “เสน้ ทางเลิกยา” ช่ือ – สกุล...........................................................................รหัสนกั ศกึ ษา........................................ ระดับการศึกษา......................สาขาวชิ า...........................................หมายเลขโทรศพั ท์................. ครูท่ปี รกึ ษา....................................................................................................................................... 1. นกั เรียนได้รับความรูอ้ ะไรจากการไดด้ วู ดี ีทัศน์เรื่อง “เสน้ ทางติดยา” 2. นกั เรียนมีวิธีอะไรบา้ งท่จี ะเลกิ สารใช้เสพติด จงอธบิ าย คมู่ ือแนวทางการจดั กิจกรรมการดแู ลดา้ นจิตสงั คมในสถานศกึ ษา ระดับอาชีวศกึ ษา 76

ใบงาน 5 กจิ กรรมฉายวีดีทศั น์ “ตัวกระตุ้น” เวลา 15 นาที จดุ ประสงค์การเรยี นรู้ 1. นักเรยี นสามารถอธบิ ายถงึ ตวั กระต้นุ ทั้งภายในและภายนอกที่เปน็ สาเหตขุ องการใช้สารเสพ 2. ตระหนักถึงความสาคญั ของการจดั การตวั กระตนุ้ 3. อธิบายเกีย่ วกบั วงจรการหยุดใช้ยา จุดประสงค์นาทาง 1. นักเรียนสามารถบอกประเภทของตวั กระต้นุ ทท่ี าให้เขา้ ไปยุ่งเกีย่ วกบั สารเสพติด 2. นักเรียนสามารถวิธหี ลกี เหล่ียงหรือจดั การกบั ตัวกระตุ้นได้ทนั ที สาระสาคญั ตัวกระตุ้น คือ สงิ่ ใดกต็ ามทีเ่ กีย่ วขอ้ งกบั สารเสพตดิ เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นซ้าๆ ร่วมกบั การใช้ยาหรือคาดว่าจะ มกี ารใชย้ า แบ่งออกเปน็ 2 ประเภทคอื ตวั กระตุ้นภายใน และตวั กระต้นุ ภายนอก กจิ กรรมการเรยี นการสอน 1. ครฉู ายวดี ีทศั นเ์ รอื่ ง “ตวั กระตนุ้ ” ให้นักเรียนดู 2. ให้นักเรยี นบอกความรู้สึกของตนเองเมือ่ ได้รบั ชม “ตวั กระต้นุ ” 3. ครูสอบถามความคิดเห็นของนักเรียนที่มตี อ่ เรอื่ ง “ตวั กระตนุ้ ” พรอ้ มทั้งครบู รรยายสรปุ สอื่ และอุปกรณท์ ใ่ี ช้ 1. เคร่อื งฉายวีดที ศั น์ 2. วีดที ศั นเ์ รือ่ ง “ตวั กระตุ้น” 3. ปากกา กระดาษ 4. แบบสรุปความรแู้ ละขอ้ คิดเหน็ ท่ีไดร้ ับจากการดูวีดที ัศน์ คมู่ อื แนวทางการจดั กจิ กรรมการดแู ลด้านจติ สังคมในสถานศึกษา ระดับอาชวี ศกึ ษา 77

แบบสรุปความรู้ และข้อคิดเหน็ “ตวั กระตนุ้ ” ช่ือ – สกุล...........................................................................รหัสนกั ศกึ ษา........................................ ระดับการศกึ ษา......................สาขาวชิ า...........................................หมายเลขโทรศพั ท์................. ครูที่ปรึกษา....................................................................................................................................... 1. นักเรียนไดร้ ับความรูอ้ ะไรจากการไดด้ วู ีดที ัศน์เรื่อง “ตัวกระตุ้น” 2. นักเรียนมวี ธิ ีจัดการกับ “ตัวกระตนุ้ ” อยา่ งไร คมู่ ือแนวทางการจดั กจิ กรรมการดแู ลดา้ นจติ สงั คมในสถานศกึ ษา ระดับอาชวี ศกึ ษา 78

ใบงาน 6 กิจกรรมฉายวดี ที ัศน์ “วิธีหยุดความคดิ ” เวลา 15 นาที จุดประสงค์การเรียนรู้ นกั เรียนสามารถทราบถึงวธิ หี ยดุ ความคิดทจี่ ะเขา้ ไปยุ่งเกี่ยวกบั สารเสพติด จุดประสงค์นาทาง นักเรียนสามารถนาพาตนเองใหห้ ่างไกลยาเสพตดิ ด้วยวธิ ีการหยุดความคิด สาระสาคัญ การท่ผี ู้ใชส้ ารเสพตดิ ปล่อยตนเองให้คิดเก่ียวกับการเสพยาอย่างต่อเนื่อง จะเป็นผลให้กลับไปใช้ยาซ้า อกี วิธกี ารทจ่ี ะชว่ ยปอู งกันการใชส้ ารเสพตดิ ไดส้ าเรจ็ คือตระหนกั รู้ถึงความอยากของตัวเองและหยุดความคิด ไวต้ ั้งแตเ่ ริ่มตน้ กอ่ นท่จี ะรสู้ กึ อยากยา และไมส่ ามารถควบคุมตนเองได้ กจิ กรรมการเรียนการสอน 1. ครฉู ายวดี ที ัศนเ์ ร่อื ง “วิธีหยดุ ความคิด” ให้นักเรียนดู 2. ให้นกั เรยี นบอกความร้สู กึ ของตนเองเมื่อไดร้ ับชม “วิธีหยดุ ความคิด” 3. ครสู อบถามความคดิ เห็นของนักเรียนที่มตี ่อเรื่อง “วธิ หี ยดุ ความคดิ ” พร้อมท้ังครบู รรยายสรุป สือ่ และอปุ กรณท์ ใ่ี ช้ 1. เคร่ืองฉายวีดีทศั น์ 2. วดี ีทศั นเ์ รอ่ื ง “วิธีหยุดความคดิ ” 3. ปากกา กระดาษ 4. แบบสรุปความรูแ้ ละขอ้ คิดเห็นทไ่ี ดร้ ับจากการดวู ีดีทัศน์ คมู่ อื แนวทางการจัดกิจกรรมการดแู ลดา้ นจติ สังคมในสถานศึกษา ระดบั อาชีวศกึ ษา 79

แบบสรปุ ความรู้ และข้อคดิ เหน็ “วธิ ีหยุดความคิด” ช่ือ – สกุล...........................................................................รหัสนกั ศึกษา........................................ ระดับการศกึ ษา......................สาขาวชิ า...........................................หมายเลขโทรศพั ท์................. ครูท่ปี รึกษา....................................................................................................................................... 1. นกั เรยี นได้รบั ความรอู้ ะไรจากการไดด้ ูวดี ที ศั น์เร่อื ง “วิธหี ยดุ ความคดิ ” 2. นกั เรียนมีวิธกี าร “หยดุ ความคิด” อยา่ งไร คู่มอื แนวทางการจัดกิจกรรมการดูแลดา้ นจติ สังคมในสถานศกึ ษา ระดับอาชวี ศกึ ษา 80

แผ่นที่ 1/3 แบบบันทึกการให้การปรึกษา 1. ข้อมูลท่วั ไป ชือ่ – สกุล...............................................................................เพศ....................อาย.ุ ................ ระดบั การศึกษา.................สาขาวิชา..........................................หมายเลขโทรศัพท์.................. ชื่อ – สกุล บดิ า...................................................................หมายเลขโทรศพั ท์........................ ช่ือ – กุล มารดา...................................................................หมายเลขโทรศัพท์....................... ชอื่ -สกลุ ครทู ่ีปรกึ ษา................................................................................................................. 2. ปญั หาหลกั .............................................................................................................................................. .............................................................................................................................................. .............................................................................................................................................. ปญั หารอง (ด้านการเรียน ครอบครัว เปน็ ต้น) .............................................................................................................................................. .............................................................................................................................................. 3. ครง้ั ท่ี 1 วันที.่ ..................................................... นา้ หนกั ..................................กโิ ลกรมั หลักฐานทบี่ ่งบอกถงึ พฤติกรรมที่เกย่ี วขอ้ งกับสารเสพตดิ ............................................................................................................................................. .............................................................................................................................................. ประเดน็ ปัญหาท่ีพูดคยุ ............................................................................................................................................. ............................................................................................................................................. ............................................................................................................................................. ............................................................................................................................................. สรปุ ผลการพูดคุย/วางแผน ............................................................................................................................................. ............................................................................................................................................. .............................................................................................................................................. การนัดหมาย .............................................................................................................................................. ผใู้ หก้ ารปรึกษา.............................................................. คมู่ อื แนวทางการจดั กจิ กรรมการดูแลดา้ นจิตสงั คมในสถานศึกษา ระดบั อาชีวศึกษา 81

แผ่นท่ี 2/3 คร้งั ท่ี 2 วนั ท่ี...................................................... นา้ หนัก..................................กิโลกรมั หลักฐานที่บง่ บอกถงึ พฤตกิ รรมทเ่ี กีย่ วขอ้ งกับสารเสพตดิ ............................................................................................................................................. ............................................................................................................................................. ประเด็นปญั หาทีพ่ ดู คยุ ............................................................................................................................................. .............................................................................................................................................. ............................................................................................................................................. สรปุ ผลการพดู คุย/วางแผน ............................................................................................................................................. ............................................................................................................................................. .............................................................................................................................................. การนดั หมาย....................................................................................................................... ผใู้ ห้การปรกึ ษา.............................................................. ครัง้ ที่ 3 วนั ท่.ี ..................................................... นา้ หนัก..................................กโิ ลกรัม หลักฐานทบ่ี ง่ บอกถงึ พฤติกรรมทีเ่ กย่ี วข้องกับสารเสพตดิ ............................................................................................................................................. ............................................................................................................................................. .............................................................................................................................................. ประเด็นปญั หาท่ีพูดคุย ............................................................................................................................................. ............................................................................................................................................. ............................................................................................................................................. สรปุ ผลการพูดคุย/วางแผน ............................................................................................................................................. ............................................................................................................................................. .............................................................................................................................................. การนัดหมาย....................................................................................................................... ผ้ใู ห้การปรกึ ษา.............................................................. คู่มอื แนวทางการจดั กิจกรรมการดแู ลดา้ นจิตสังคมในสถานศกึ ษา ระดับอาชีวศึกษา 82

แผ่นที่ 3/3 ครั้งที่ 4 วันท.่ี ..................................................... นา้ หนัก..................................กโิ ลกรัม หลักฐานทีบ่ ง่ บอกถงึ พฤตกิ รรมทีเ่ ก่ยี วขอ้ งกับสารเสพติด ............................................................................................................................................. ............................................................................................................................................. .............................................................................................................................................. ประเด็นปญั หาทพ่ี ูดคยุ ............................................................................................................................................. ............................................................................................................................................. ............................................................................................................................................. ............................................................................................................................................. สรุปผลการพูดคยุ /วางแผน ............................................................................................................................................. .............................................................................................................................................. .............................................................................................................................................. การนดั หมาย....................................................................................................................... ผู้ให้การปรึกษา.............................................................. คณะกรรมการด้านจติ สังคมในสถานศึกษาพจิ ารณาแล้ว เห็นสมควรว่า........................ ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ……………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………… ณ วนั ท.่ี .................................................. ลงชอื่ ........................................................ ลงช่อื ................................................. (....................................................) (.................................................) ลงชอื่ ................................................... (...................................................) ผู้อานวยการสถานศึกษา คู่มอื แนวทางการจัดกจิ กรรมการดแู ลด้านจิตสังคมในสถานศกึ ษา ระดับอาชีวศกึ ษา 83

แผ่นท่ี 1/2 กิจกรรมสมดลุ ชีวติ 1. ชือ่ – สกุล............................................................................................อาย.ุ ......................................ปี ระดับการศกึ ษา.................................สาขาวิชา..................................................................................... ครูที่ปรกึ ษา.......................................................................................................................................... วัน/เดอื น/ปี ท่ีเริ่มกิจกรรม............................................ส้นิ สุดวันท่.ี ...................................................... 2. ตารางกิจกรรมสมดุลชีวิต กจิ กรรม ระยะเวลา หมายเหตุ ลาดบั วนั /เดือน/ปี ลงช่อื ...................................................ผปู้ กครอง ลงชอ่ื ....................................................ครู ต(.า..ร..า..ง..ก...ิจ..ก...ร..ร..ม..ส...ม..ด...ุล..ช...ีว..ิต....(.ต...อ่ ..).) (.................................................) ตาแหน่ง.................................... ลงชื่อ...................................................นกั ศกึ ษา (................................................) คูม่ อื แนวทางการจัดกจิ กรรมการดูแลดา้ นจติ สังคมในสถานศึกษา ระดับอาชีวศกึ ษา 84

ตารางกิจกรรมสมดลุ ชวี ติ (ตอ่ ) กจิ กรรม แผน่ ที่ 2/2 ลาดับ วนั /เดือน/ปี ระยะเวลา หมายเหตุ ลงชือ่ ...................................................ผู้ปกครอง ลงชอื่ ....................................................ครู (.................................................) (.................................................) ตาแหนง่ .................................... ลงชื่อ....................................................นักศกึ ษา (..........................ค...ู่ม..อื...แ..น...ว..ท..า..ง..ก.)ารจัดกิจกรรมการดูแลดา้ นจิตสงั คมในสถานศกึ ษา ระดบั อาชีวศึกษา 85

สาหรบั นักศึกษา ตารางบันทึกการทากจิ กรรมสมดุลชวี ิต 1. ชื่อ – สกุล............................................................................................อาย.ุ ......................................ปี ระดับการศกึ ษา.................................สาขาวิชา..................................................................................... ครทู ป่ี รกึ ษา.......................................................................................................................................... วัน/เดอื น/ปี ทเี่ ร่ิมกิจกรรม............................................สนิ้ สดุ วนั ท.ี่ ...................................................... กจิ กรรม วนั /เดอื น/ปี กจิ กรรม ระยะเวลา หมายเหตุ ลาดบั ที่ ลงช่อื ...........................................................นกั ศึกษา (..................................................) คมู่ ือแนวทางการจดั กิจกรรมการดแู ลด้านจิตสงั คมในสถานศกึ ษา ระดบั อาชวี ศึกษา 86

แผ่นที่ 1/2 แบบบนั ทึกการเยี่ยมบ้านนักเรียน/ผปู้ กครอง 1. ชื่อ – สกุล........................................................................ เลขประจาตัวประชาชน…………………........... 2. ระดับช้นั ........................สาขาวชิ า.........................................................ปีการศกึ ษาที่เขา้ เรยี น............... 3. เกิดวันที.่ .....................เดอื น........................................พ.ศ......................อายุ.................ป.ี ............เดือน 4. ท่อี ยู่ บ้านเลขท.ี่ ..............หม่.ู ...........ซอย..................ถนน...........................ตาบล/แขวง..................... ตาบล/แขวง.......................อาเภอ/เขต.............................จงั หวัด...........................รหัสไปรษณีย์………. หมายเลขโทรศัพทต์ ิดต่อ.............................................E-mail……………………………………………………….. 5. ชอ่ื -สกุล บดิ า...................................................................อาชพี .........................................อายุ...........ปี มีชีวิตอยู่ เสียชวี ิตแล้ว อยดู่ ว้ ยกนั แยกกนั อยู่ 6. ชื่อ-สกุล มารดา................................................................อาชีพ.........................................อาย.ุ ..........ปี มชี วี ิตอยู่ เสียชวี ิตแลว้ อยู่ด้วยกัน แยกกันอยู่ 7. จานวนพ่ีน้องในครอบครวั ท้งั หมด.................คน ชาย....................คน หญงิ .....................คน นักเรียนเป็นบุตรคนที่.......................ของครอบครวั 8. ปจั จบุ นั อาศัยอยกู่ ับ...................................................เกีย่ วข้องเปน็ ......................................กบั นักเรียน 9. รายไดข้ องบดิ า.................................บาท/เดือน รายไดข้ องมารดา..................................บาท/เดือน 10. บ้านทอี่ าศัยอยูเ่ ป็นของ บดิ ามารดา บา้ นเชา่ ผู้อาศยั 11. ผู้เรียนมีโรคประจาตวั ไม่มี มี ระบ.ุ ............................................................... 12. เพอ่ื นสนิทของผเู้ รียนคอื .....................................................หมายเลขโทรศพั ทต์ ิดต่อ............................. 13. ผูเ้ รยี นดม่ื เครื่องด่มื ทม่ี แี อลกอฮอลห์ รอื สารเสพตดิ หรือไม่ ดื่มบอ่ ยๆ ด่ืมแต่ไม่บอ่ ย เคยด่ืม ไมเ่ คยดืม่ 14. ผเู้ รยี นออกเที่ยวกลางคนื บ่อยๆ ออกแต่ไม่บ่อย นานๆ ครั้ง ไมม่ ี 15. นกั เรยี นมเี พอ่ื นต่างเพศมาหาหรือไปด้วยกัน บอ่ ยๆ ออกแตไ่ ม่บอ่ ย นานๆ ครั้ง ไมม่ ี 16. นกั เรยี นสบู บหุ รี่หรอื ไม่ สูบบ่อยๆ สูบไมบ่ อ่ ย นานๆ ครัง้ ไมส่ ูบ 17. นกั เรียนการพนัน เล่นบอ่ ยๆ เลน่ แตไ่ มบ่ อ่ ย นานๆ ครง้ั ไม่เลน่ 18. ภารกิจทไ่ี ด้รับมอบหมายจากครอบครวั ทางานบ้าน หารายได้ช่วยครอบครวั อื่นๆ.................................... 19. ความสมั พันธก์ ับสมาชิกในครอบครวั ดีมาก ดี ปานกลาง นอ้ ย คมู่ อื แนวทางการจดั กิจกรรมการดแู ลด้านจิตสงั คมในสถานศึกษา ระดับอาชีวศึกษา 87

แผ่นท่ี 2/2 20. ความคดิ เหน็ ของผู้ปกครองทม่ี ตี อ่ ผู้เรยี น .............................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................. 21. ความคดิ เห็นและขอ้ เสนอแนะของครทู ่ีออกเย่ยี มบ้านครัง้ นี้ .............................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................. แผนที่บ้านผเู้ รียน ลงช่อื ................................................................ (..........................................................) ผปู้ กครอง ลงชอื่ ............................................................... (........................................................) ครทู ่อี อกเย่ยี มบา้ น วนั /เดอื น/ป.ี ................................ คมู่ อื แนวทางการจดั กิจกรรมการดแู ลดา้ นจิตสงั คมในสถานศกึ ษา ระดับอาชีวศกึ ษา 88

บทที่ 5 การกากบั ตดิ ตาม ประเมินผลและสรปุ รายงาน การติดตาม การติดตาม คือ การตามติด (Holistic Care) เป็นการติดตามดูแล ให้การช่วยเหลือ ประคับประคอง ในทุกด้านตามบริบท รวมถึงช่วยแก้ไขปัญหาต่าง ๆ ท่ีเกิดข้ึน เฝ้าระวังปัญหา เสริมสร้าง กําลังใจใหม้ ี ความเข้มแขง็ ให้คําปรึกษา ให้คําแนะนํา ท้ังนักเรียน ครอบครัวและผู้เกี่ยวข้องโดยประสานงาน กับหน่วยงานที่เก่ียวข้องรวม ทั้งชุมชนได้เข้ามามีส่วนร่วมในการดําเนินการ การดําเนินการระบบติดตาม อาจเปน็ กิจกรรมค่ขู นานไปพร้อมกบั ระบบการดแู ลช่วยเหลือส่งต่อได้ ระยะเวลา ใชร้ ะยะนี้ใช้เวลาอย่างตอ่ เน่ืองจนจบการศกึ ษาหรือเปน็ ไปตามเกณฑ์ของระบบดูแล การดาเนินการ ใชว้ ิธีการตอ่ ไปน้ี (ขนึ้ อยู่กบั บริบทของสถานศึกษาและเครอื ข่ายการทาํ งานแต่ละหน่วยงาน) • การติดตามผลทางตรง คือ การพบปะพูดคุยโดยตรง เป็นการติดตามในสถานศึกษา ออกเย่ยี มบ้าน ติดตามในชุมชน ติดตามในหนว่ ยงานทท่ี ําหนา้ ทตี่ ดิ ตามหรอื ตดิ ตามในสถานทที่ ีก่ ําหนดรว่ มกนั • การติดตามผลทางอ้อม คือ การพูดคุยทางระบบส่ือสาร เช่น ทางโทรศัพท์ ผา่ นแบบสอบถามหรือผา่ นบุคคลท่ี 3 เชน่ ตดิ ตามผ่านพอ่ แม่ ผู้ปกครอง ติดตามผ่านเจ้าหนา้ ที่ที่เก่ยี วข้อง รปู แบบกิจกรรม 1. ประเมินสภาพร่างกาย จิตใจ สังคม โดยครูและหน่วยงานท่ีเก่ียวข้อง ให้คําปรึกษา ตามสภาพของปญั หา และใหก้ ําลังใจโดยใชก้ จิ กรรมกลมุ่ ต่าง ๆ ดงั น้ี กจิ กรรมกลุม่ ปญั ญาสังคม กิจกรรมกลุ่ม สนับสนุนทางสังคม (social support group) การสัมภาษณ์เพ่ือสร้างแรงจูงใจ: รายบุคคล / รายกลุ่ม (Motivation Interviewing) กิจกรรมเสริมสร้างภูมิต้านทานสําหรับเด็กและเยาวชนในแต่ละกลุ่มเป้าหมาย พร้อมการติดตามดูแล ช่วยเหลือ ทางด้านสังคม เช่น กิจกรรมการฝึกทักษะอาชีพ รายได้เสริม กิจกรรม ดา้ นกีฬา กิจกรรมบําเพญ็ ประโยชน์ กิจกรรมการศึกษา กิจกรรมชมรมเปน็ ตน้

2. ติดตามความก้าวหนา้ ของพฤตกิ รรม ตดิ ตามเฝ้าระวังและประเมินพฤตกิ รรม ครูผู้รับผิดชอบ ควรมีการติดตาม ดูแลนักเรียน นักศึกษา อย่างต่อเนื่อง โดยมีการบันทึก ในระบบข้อมลู ระบบรายงานผ่านการใช้เครือ่ งมือ ดังน้ี 1. การสงั เกต 2. แบบประเมนิ ใบงาน 3. การพูดคยุ ซกั ถามการสมั ภาษณ์ เปน็ ต้น 4. ตดิ ตามโดยใช้ระบบดแู ลช่วยเหลือนกั เรียน นกั ศึกษาในสถานศกึ ษา เครอื ขา่ ยภาคคี วามรว่ มมือ ควรมีสว่ นรวมในระบบการตดิ ตามดแู ลนกั เรียน นกั ศึกษา ดงั นี้ กลุ่มสร้างภูมิ กลุ่มเฝ้าระวัง กลุ่มบาบัด ครอบครวั ครอบครัว ครอบครัว 1. ติดตาม ร่วมประเมนิ 1. ติดตาม ร่วมประเมนิ /สงั เกตพฤตกิ รรม 1. ติดตาม รว่ มประเมิน /สังเกต สังเกตพฤตกิ รรม 2. ติดตามผลการเรียน พฤติกรรม 2. ติดตามผลการเรยี น 3. ชว่ ยกนั กบั ครู ในการตดิ ตามดูแล 2. ตดิ ตามผลการเรยี น 3. ชว่ ยกนั กบั ครูใน ชว่ ยเหลอื ตามระยะเวลาท่กี ําหนด 3. ชว่ ยกันกับครูในการติดตาม การติดตามดูแลชว่ ยเหลือตาม 4. สนับสนนุ กจิ กรรมการติดตาม ดูแลชว่ ยเหลอื ตามระยะเวลาท่ี ระยะเวลาทีก่ ําหนด กําหนด 4. สนบั สนนุ กิจกรรมการติดตาม เครือขา่ ยภาคีความรว่ มมือ 4. สนบั สนุนกจิ กรรมการตดิ ตาม เครอื ขา่ ยภาคคี วามรว่ มมอื 1. ช่วยกนั กบั ครูในการตดิ ตามดแู ล เครือขา่ ยภาคีความร่วมมอื 1. ชว่ ยกันกับครใู นการ ตดิ ตาม ช่วยเหลอื ตามทไี่ ดร้ บั การรอ้ งขอหรือ 1. ชว่ ยกันกับครใู นการติดตามดูแล ดูแลช่วยเหลอื ตามท่ี ตามระบบตามระยะเวลาทกี่ าํ หนด ช่วยเหลือตามทีไ่ ด้รบั การร้องขอ ไดร้ บั การร้องขอหรอื ตาม 2. สนับสนนุ รูปแบบกิจกรรมการตดิ ตาม หรือตามระบบ ตามระยะเวลาท่ีกําหนด ระบบตามระยะเวลาทก่ี ําหนด 2. สนับสนุนรปู แบบกิจกรรม 2. สนับสนุนรูปแบบกจิ กรรม การตดิ ตาม การติดตาม คู่มอื แนวทางการจัดกิจกรรมการดูแลดา้ นจติ สงั คมในสถานศึกษา ระดับอาชวี ศกึ ษา 90

ภาคผนวก 91

ภาคผนวก ก ประกาศคณะรักษาความสงบแห่งชาติ 92

93

94

95

แนวทางการนาผู้เสพตดิ เข้าสู่การบาบดั ฟื้นฟู ตามประกาศคณะรกั ษาความสงบแหง่ ชาติ ฉบบั ที่ ๑๐๘/๒๕๕๗ ๑. เจตนารมณ์ของประกาศคณะรกั ษาความสงบแหง่ ชาติ ฉบับที่ ๑๐๘/๒๕๕๗ เร่ือง การนาผูต้ ้อง ๒. สงสัยเข้ารบั การบาบดั ฟนื้ ฟฯู ดว้ ยขอ้ ยืนยนั ทางการแพทย์ปรากฏว่าผ้เู สพยาเสพติดจะทาให้เปน็ โรคสมองติดยา ดังน้ันจึงควรให้ โอกาสผู้เสพติด เข้ารับการบาบัดฟ้ืนฟูโดยความยินยอม เพื่อให้ผู้เสพติดกลับฟ้ืนคืนสภาพจากการเสพติด และสามารถกลับไปใช้ชีวิตใน ครอบครวั ชุมชน ได้อย่างปกติ ซ่ึงจะเป็นคณุ ประโยชนก์ บั ผู้เสพตดิ ให้มีโอกาสทบทวนและกลับตัวเลิกใช้ยาเสพติด โดยการ สนบั สนนุ จากหน่วยงานภาครฐั ในการบาบัดฟน้ื ฟแู ละดูแลต่อเน่ืองในระยะเวลา ๑๒ เดือน ด้วยเจตนารมณ์ดังกล่าวข้างต้น จึงมิได้กาหนดโทษกรณีที่ผู้เสพติดฝุาฝืนไม่ทาตามกระบวนการของ ประกาศนี้ แต่อย่างไรก็ตามอาจมผี ู้เสพตดิ จานวนหนึ่งถึงแม้จะไดโ้ อกาสใหเ้ ข้ารบั การบาบัดฟ้นื ฟแู ลว้ แตย่ งั ไม่ สามารถควบคุมตัวเองให้ บาบัดฟ้ืนฟูจนครบกระบวนการ และถึงแม้จะได้รบั การบาบัดฟืน้ ฟูจนครบ กระบวนการแล้วแตย่ งั ไมส่ ามารถเลิกยาเสพติดได้ เด็ดขาด จงึ เหน็ สมควรกาหนดการเขา้ บาบัดฟน้ื ฟตู ามประกาศน้ีเป็นจานวน ไม่เกิน ๕ ครง้ั ๒. กลไกการดาเนนิ งาน (๑) เพ่ือให้การปฏิบัติตามประกาศคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ฉบับท่ี ๑๐๘/๒๕๕๗ เป็นไปอย่างมี ประสทิ ธิภาพ ให้ศนู ย์อานวยการปอู งกันและปราบปรามยาเสพติดจังหวัดและกรุงเทพมหานคร รับผิดชอบกากับติดตามการ ดาเนนิ งาน (๒) อาศัยอานาจตาม ข้อ ๓ ของ ประกาศ คสช.ที่ ๑๐๘/๒๕๕๗ ให้ศนู ย์อานวยการปูองกันและ ปราบปรามยาเสพ ติดจังหวัดและกรุงเทพมหานคร โดยผวู้ ่าราชการจงั หวดั หรอื ผูว้ ่าราชการกรงุ เทพมหานครประกาศจัดตั้งกลไกตามท่ีกาหนด ดังนี้ ๒.๑) ศนู ยเ์ พอื่ การคดั กรองอาเภอและเขต ให้โรงพยาบาลศนู ย์ โรงพยาบาลทวั่ ไป โรงพยาบาลชุมชน หรอื สถานทอี่ ื่นตามความเหมาะสมเป็น ศนู ย์เพือ่ การคัดกรอง โดยพิจารณาจากสภาพการแพร่ระบาดของยาเสพตดิ เป็นหลกั ประกอบดว้ ย (๑) หวั หนา้ ศูนย์ ทา หนา้ ที่ควบคุมและบริหารจัดการ (๒) เจา้ หนา้ ที่คัดกรองทาหนา้ ทใี่ นการคัดกรองเบ้ืองต้น (๓) เจ้าหนา้ ทบี่ ันทึกข้อมลู โดยมีบทบาทภารกิจ ในการจาแนกคัดกรองเบื้องต้นเพ่ือประเมินความรุนแรงของการเสพติด ภาวะแทรกซอ้ นทางกายและจติ และการวนิ จิ ฉัยเพือ่ สง่ ตอ่ ผเู้ สพติดเขา้ บาบัดฟ้นื ฟูตามความเหมาะสมและจดั เกบ็ และรวบรวม ประวตั ผิ ู้เขา้ รบั การบาบดั ฟื้นฟูแผนและผลการบาบัดฟนื้ ฟู และข้อมูลสถติ ติ ่างๆ ที่เก่ียวกับ ผเู้ ขา้ รับการบาบัดฟ้ืนฟูอย่างเป็น ระบบพรอ้ มทั้งปรบั ปรุงขอ้ มลู ให้เป็นปจั จบุ ัน ๒.๒) ศูนย์เพอ่ื ประสานการดแู ลผู้ผา่ นการบาบดั ฟื้นฟูอาเภอ เขตเทศบาลนคร เทศบาลเมือง (๑) ศูนยเ์ พอ่ื ประสานการดูแลผ้ผู ่านการบาบัดฟ้ืนฟอู าเภอ ประกาศให้ที่ว่าการอาเภอ หรือสถานที่อ่ืนตามที่ผู้ว่าราชการจังหวัดเห็นสมควร เป็นศูนย์เพ่ือ ประสานการดแู ลช่วยเหลือผู้ผ่านการบาบัดฟื้นฟูอาเภอ ประกอบด้วย (๑) นายอาเภอ เป็นหัวหน้าศูนย์ (๒) ปลัดอาเภอผู้ ประสานงานประจาตาบล (๓) ปลัดองค์การบริหารส่วนตาบล หรือปลัดเทศบาลตาบล (๔) สาธารณสุขอาเภอ (๕)ผู้แทน โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตาบล(รพ.สต.) (๖) กานัน (๗) ผู้แทนพัฒนาชุมชน (๘) ตารวจชุมชนสัมพันธ์ (๙) ผู้อานวยการ สถานศกึ ษาในพ้นื ที่ (๑๐) ผูแ้ ทนฝุายบุคคลของสถานประกอบการในพื้นท่ี และ/หรือ อ่นื ๆ ตามความเหมาะสม 96