11

บทที่ 8 มาตรฐานการบริการพยาบาลผู้ป่วยผ่าตดั การพยาบาลผู้ปว่ ยผ่าตัด เป็นบริการพยาบาลดูแลผู้ป่วยท่ีมารับการผ่าตัดและผู้ป่วย ที่มารบั การรักษาด้วย Invasive Procedure ต่าง ๆ ที่ต้องกระทาในห้องผ่าตัด ให้การดูแลต้ังแต่ ระยะก่อนผา่ ตดั ระยะผ่าตดั และระยะหลังผ่าตดั โดยครอบคลมุ ถงึ การประสานงานกับทีมพยาบาล วิสัญญีในการให้ยาระงับความรู้สึกเพ่ือให้การผ่าตัดดาเนินไปด้วยดี รวมท้ังประสานกับทีมการ พยาบาลในหอผู้ป่วยหรือหน่วยบริการดูแลผู้ป่วยหลังผ่าตัดอีกด้วย พยาบาลผ่าตัดนอกจากมี ความรู้พื้นฐานทางการพยาบาลแล้ว ยังต้องมีความรู้เก่ียวกับข้ันตอนและวิธีการผ่าตัด และมีความ ชานาญเฉพาะทางด้านอุปกรณ์ หรือเครื่องมือพิเศษท่ีได้รับการฝึกฝนพิเศษในการช่วยทาผ่าตัด เพื่อให้ผู้ปว่ ยได้รบั การผา่ ตัดอย่างปลอดภัย มาตรฐานการบริการพยาบาลผปู้ ่วยผ่าตัด ประกอบดว้ ย 4 สว่ น คือ 1. ลกั ษณะสาคญั ของงานบริการพยาบาลผปู้ ว่ ยผา่ ตดั ประกอบดว้ ย 2 หมวด คอื 1.1 ลกั ษณะของงานบริการพยาบาลผ้ปู ่วยผ่าตดั 1.2 การปรับปรุงผลการดาเนนิ งาน 2. มาตรฐานการบริหารงานบริการพยาบาลผปู้ ่วยผา่ ตดั แบง่ เปน็ 7 หมวด ไดแ้ ก่ 2.1 การนาองคก์ ร 2.2 การวางแผนยทุ ธศาสตร์ 2.3 การให้ความสาคญั กบั ผู้ใช้บรกิ ารและผมู้ สี ว่ นไดส้ ว่ นเสีย 2.4 การวัด การวิเคราะหแ์ ละการจัดการความรู้ 2.5 การมุง่ เนน้ ทรัพยากรบุคคล 2.6 การจัดการกระบวนการ 2.7 ผลลพั ธ์การดาเนนิ การ สาหรับการบริหารการพยาบาลงานผู้ป่วยผ่าตัดน้ัน สามารถใช้มาตรฐานการ บรหิ ารการพยาบาลขององค์กรพยาบาล ไปประยุกต์เปน็ แนวทางในการบริหารงานบริการพยาบาล ผู้ป่วยผ่าตัด ได้ท้ัง 7 หมวดดังกล่าว ท้ังน้ีเนื่องจากแนวทางการบริหารการพยาบาลขององค์กร พยาบาลกบั หน่วยบริการพยาบาลผู้ปว่ ยผา่ ตัดใช้หลกั การเดียวกัน ดังรายละเอียดในบทท่ี 2 สำนกั กำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 259

บทท่ี 8 งานผู้ปว่ ยผา่ ตดั 3. มาตรฐานการปฏิบัติการพยาบาลผู้ป่วยผ่าตัด เป็นข้อกาหนดให้พยาบาลนาไป ปฏบิ ตั ิการดูแลผูใ้ ชบ้ ริการตัง้ แต่เร่มิ เขา้ มาใช้บริการในหนว่ ยบรกิ ารจนออกจากหนว่ ยบรกิ าร รวมถึง การดแู ลตอ่ เนื่องทีบ่ ้าน ซ่งึ แบง่ เปน็ 9 มาตรฐาน ประกอบดว้ ย มาตรฐานที่ 1 การพยาบาลระยะก่อนผ่าตัด 1.1 การประเมินปัญหา ความตอ้ งการและเตรยี มความพร้อม ผปู้ ่วยกอ่ นผา่ ตัด 1.2 การเตรยี มความพร้อมพยาบาลผ่าตดั และอุปกรณ์ เครื่องมอื มาตรฐานท่ี 2 การพยาบาลระยะผ่าตดั มาตรฐานท่ี 3 การพยาบาลระยะหลงั ผา่ ตดั มาตรฐานที่ 4 การดูแลตอ่ เนื่อง มาตรฐานท่ี 5 การสร้างเสริมสขุ ภาพ มาตรฐานท่ี 6 การคมุ้ ครองภาวะสขุ ภาพ มาตรฐานท่ี 7 การใหข้ ้อมลู และความรู้ดา้ นสุขภาพ มาตรฐานท่ี 8 การพทิ กั ษ์สิทธผิ ปู้ ่วย มาตรฐานท่ี 9 การบนั ทกึ ทางการพยาบาล 4. เกณฑ์ชี้วัดคุณภาพการพยาบาลผู้ป่วยผ่าตัด เป็นผลของการปฏิบัติ ตาม มาตรฐานการพยาบาล ท้ังมาตรฐานการบริหารการพยาบาลและมาตรฐานการปฏิบัติการพยาบาล ซ่ึงแบ่งเป็น 4 มติ ิ ประกอบด้วย มติ ิที่ 1 ดา้ นประสิทธิผลตามพนั ธกจิ มติ ิท่ี 2 ดา้ นคณุ ภาพการใหบ้ ริการพยาบาล มิตทิ ี่ 3 ด้านประสทิ ธภิ าพของการปฏิบตั กิ ารพยาบาล มติ ทิ ี่ 4 ดา้ นการพัฒนาองค์กร สำนักกำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 260

บทท่ี 8 งานผปู้ ว่ ยผ่าตดั ลักษณะสาคญั ของงานบรกิ ารพยาบาลผู้ปว่ ยผา่ ตัด ลักษณะสาคัญของงานบริการพยาบาลผู้ป่วยผ่าตัด คือ ภาพรวมของงานบริการ พยาบาลผู้ป่วยผ่าตัด ซึ่งเป็นสิ่งสาคัญท่ีมีผลต่อการดาเนินการและการปรับปรุงผลการดาเนินงาน ประกอบด้วย 2 ส่วน คือ 1) ลักษณะของงานบริการพยาบาลผู้ป่วยผ่าตัด 2) การปรับปรุงผล การดาเนินงาน I. ลกั ษณะของงานบรกิ ารพยาบาลผู้ปว่ ยผ่าตัด งานบริการพยาบาลผู้ป่วยผ่าตัด จะต้องอธิบายถึงสภาพแวดล้อมในการปฏิบัติ ภารกจิ ของงาน ดังน้ี 1. งานบริการพยาบาลผู้ป่วยผ่าตัด กาหนดแผนภูมิโครงสร้างการบริหารการ พยาบาลเป็นปัจจุบัน ระบุหน่วยงานในความรับผิดชอบ สายการบังคับบัญชา และสายการ ประสานงานของหน่วยงานในความรับผิดชอบ และหน่วยงานอื่นที่เก่ียวข้อง เพื่อแสดงให้เห็นถึง การกากบั ดแู ลตนเองท่ดี ี (Organizational Governance) และเป็นการสร้างหลักประกันด้านความ รับผิดชอบของหัวหน้างานบริการพยาบาลผู้ป่วยผ่าตัด ต่อการดาเนินงานภายในหน่วยงานที่มี ความโปรง่ ใสและปกปอ้ งผลประโยชนข์ องประเทศและผมู้ ีสว่ นไดส้ ว่ นเสยี 2. ผู้บริหารของงานบริการพยาบาลผู้ป่วยผ่าตัด คือ พยาบาลวิชาชีพท่ีมีวุฒิ การศึกษาปริญญาตรีหรือเทียบเท่าปริญญาตรีทางการพยาบาล หรือการพยาบาลและผดุงครรภ์ เปน็ อย่างนอ้ ยและมใี บอนุญาตประกอบวชิ าชีพการพยาบาล หรอื การพยาบาลและผดงุ ครรภช์ ั้นหน่ึง ทย่ี งั ไมห่ มดอายุ และมปี ระสบการณ์ดา้ นการบริหารงานในหนว่ ยงานการพยาบาลผปู้ ่วยผา่ ตัด 3. งานบริการพยาบาลผู้ป่วยผ่าตัด กาหนดลักษณะพื้นฐานของหน่วยงานท่ี ครอบคลมุ ประเดน็ ต่าง ๆ ดงั ต่อไปน้ี 3.1 วัฒนธรรมของงานหน่วยงานที่ครอบคลุมหน่วยบริการย่อยในความรับผิดชอบ ของงานบริการพยาบาลผ้ปู ่วยผ่าตัด 3.2 เป้าประสงค์หลักของการบริการพยาบาลท่ีสอดคล้องกับวิสัยทัศน์ และ เปา้ หมายขององค์กรพยาบาล 3.3 พันธกิจของงานท่ีสะท้อนให้เห็นถึงการบริหารและการจัดระบบบริการ พยาบาลและกระบวนการพฒั นาของงานบรกิ ารพยาบาลผ้ปู ่วยผ่าตัด สำนกั กำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 261

บทที่ 8 งานผปู้ ว่ ยผ่าตัด 3.4 ค่านิยมของงานบริการพยาบาลผู้ป่วยผ่าตัด (Value) ท่ีสะท้อนให้เห็น ถงึ คณุ ค่าในการให้บรกิ ารทค่ี รอบคลมุ ประเดน็ ต่าง ๆ ตามบรบิ ทของหน่วยงาน เชน่ 3.4.1 ผใู้ ช้บรกิ ารเป็นศนู ยก์ ลาง (Customer Focus) 3.4.2 การบริการท่ีเป็นเลิศและปลอดภัยต่อผู้ใช้บริการ (Excellence and Safety) 3.4.3 การทางานเปน็ ทีม (Teamwork) 3.4.4 คุณธรรมและจรยิ ธรรมการให้บรกิ าร (Integrity) 3.4.5 ความเปน็ อิสระทางวชิ าชพี (Autonomy) 3.4.6 องค์กรแห่งการเรียนรู้ (Learning Organization) 4. งานบริการพยาบาลผู้ป่วยผ่าตัด กาหนดขอบเขตการบริการของหน่วยงานเป็น ปัจจุบัน และครอบคลุมการให้บริการรักษาพยาบาลผู้ป่วยท่ีเข้ามารับการรักษาโรคต่าง ๆ ด้วย วิธีการผ่าตัด รวมทั้งการผ่าตัดแก้ไขความพิการ ความเจ็บป่วยด้วยอุบัติเหตุและให้บริการตรวจ วินิจฉัย รักษาโรคด้วยเคร่ืองมือพิเศษต่าง ๆ ท่ีใช้เทคโนโลยีช้ันสูงท้ังในภาวะปกติ ฉุกเฉินและ วิกฤต ครอบคลุมการป้องกัน การควบคุมการแพร่กระจายเช้ือ โดยใช้เทคนิคปลอดเชื้อและ เทคนคิ เฉพาะของห้องผ่าตดั ท่ีเน้นการพยาบาลแบบองค์รวมโดยยึดผู้ใช้บริการเป็นศูนย์กลาง และ ใช้กระบวนการพยาบาลในการปฏิบัติการพยาบาลทั้งระยะก่อนผ่าตัด ระยะผ่าตัด และระยะหลัง ผ่าตดั 5. งานบริการพยาบาลผู้ป่วยผ่าตัด กาหนดขอบเขตการบริหารงานครอบคลุมการ ใหบ้ ริการพยาบาล ในประเด็นต่อไปน้ี 5.1 การกาหนดนโยบายและทิศทางการจดั บรกิ ารพยาบาลผูป้ ่วยผ่าตดั 5.2 การกาหนดนโยบายและแผนพัฒนาคุณภาพการพยาบาลผู้ปว่ ยผา่ ตดั 5.3 การจดั การและการพัฒนากาลังคนด้านการพยาบาลของงานผูป้ ่วยผา่ ตดั 5.4 การจัดการทรัพยากรเก่ียวกับ อปุ กรณ์ เครื่องมือ สถานที่และงบประมาณ 5.5 การบรหิ ารจัดการตน้ ทนุ ด้านการพยาบาล 5.6 การติดตาม กากบั การปฏิบัติงานของพยาบาลตามมาตรฐานวชิ าชีพ 5.7 การจดั การความปลอดภยั 5.8 การวิจยั และพฒั นาวิชาการพยาบาล 5.9 การสนบั สนนุ การทางานรว่ มกับสหสาขาวชิ าชพี สำนักกำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 262

บทที่ 8 งานผ้ปู ว่ ยผา่ ตดั 5.10 การสนบั สนุนการนาภูมปิ ัญญาไทยมาใช้ 5.11 การสร้างการมสี ่วนรว่ มกับองคก์ รในชุมชนและสังคม 5.12 การประเมนิ ผลการดาเนินงานในภาพรวมของหนว่ ยงาน 6. งานบริการพยาบาลผู้ป่วยผ่าตัด กาหนดแนวทางและกระบวนการให้บริการ พยาบาลแก่ผู้ใช้บริการที่ครอบคลุมการบริการพยาบาล ท้ังผู้ป่วยในและผู้ป่วยนอก รวมถึงการ ปอ้ งกันและการสร้างเสริมสุขภาพในชุมชน 7. งานบริการพยาบาลผู้ป่วยผ่าตัด ระบุลักษณะโดยรวมบุคลากรทางการพยาบาล ตามความเป็นจริงในปัจจุบัน เพื่อให้มองเห็นภาพรวมของงาน โดยกาหนดให้ครอบคลุมประเด็น ต่าง ๆ ดงั ตอ่ ไปน้ี 7.1 จานวนช่วงอายุ เพศ วฒุ กิ ารศกึ ษา 7.2 ความหลากหลายของบุคลากรในสายงานและหน้าที่ เช่น ความแตกต่าง ทางด้านวัฒนธรรมและสายงานตา่ ง ๆ ซ่ึงอาจจะมีผลตอ่ การปฏิบัตงิ าน 7.3 ข้อกาหนดพิเศษทางด้านสุขภาพ ความปลอดภัย และอ่ืนๆ เช่น บุคลากร ทีป่ ฏิบัตงิ านในพ้นื ทโี่ รคติดต่อ จาเป็นต้องไดร้ ับการป้องกันและตรวจสุขภาพอยา่ งต่อเนื่อง 8. งานบริการพยาบาลผู้ป่วยผ่าตัด กาหนดทรัพยากรด้านการจัดการท่ีสาคัญที่มี ผลตอ่ การปฏิบัตงิ านของหน่วยงานบริการในความรับผิดชอบของงาน ให้ครอบคลุมประเด็นต่าง ๆ ต่อไปน้ี 8.1 อาคารและสถานที่ 8.2 จดุ ท่ใี ห้บรกิ ารตา่ ง ๆ 8.3 เคร่อื งใชส้ านักงาน และเคร่ืองคอมพิวเตอร์ 8.4 เคร่อื งมือทางการแพทย์ 8.5 เทคโนโลยตี ่าง ๆ และส่งิ อานวยความสะดวกต่าง ๆ 8.6 ทรพั ยากรดา้ นการจดั การอ่นื ๆ ท่ีสาคญั ของแต่ละแห่ง 9. งานบริการพยาบาลผู้ป่วยผ่าตัด กาหนดกฎระเบียบ ข้อบังคับท่ีสาคัญ รวมทั้ง กฎหมายต่าง ๆ ที่หน่วยงานใช้เป็นกฎระเบียบพิเศษ และมีความสาคัญต่องานหลักของหน่วยงาน (ไมร่ วมกฎระเบยี บทัว่ ไปทบ่ี ังคับกับทุกสว่ นราชการ) โดยครอบคลมุ กฎระเบียบ ข้อบังคับที่สาคัญ ได้แก่ 9.1 พระราชบัญญัตวิ ิชาชีพพยาบาลและการผดุงครรภ์ ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2540 สำนกั กำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 263

บทท่ี 8 งานผปู้ ่วยผา่ ตัด 9.2 แนวทางปฏิบตั ติ ามจรยิ ธรรมและจรรยาบรรณวิชาชีพของบุคลากรทางการ พยาบาล 9.3 แนวทางปฏิบัตดิ ้านสทิ ธผิ ูป้ ่วยสาหรบั บุคลากรทางการพยาบาล 9.4 กฎระเบียบและข้อบังคับอ่ืน ๆ ที่สาคัญสาหรับการประกอบวิชาชีพการ พยาบาลของแต่ละแห่ง เช่น การรับรอง (Accreditation) ใบรับรอง (Certification) ของ หนว่ ยงานท่ีตอ้ งมี II. การปรบั ปรุงผลการดาเนนิ งานของงานบรกิ ารพยาบาลผ้ปู ว่ ยผา่ ตัด 1. งานบริการพยาบาลผปู้ ่วยผ่าตดั กาหนดแนวทางในการปรับปรุงการดาเนินการ ของหน่วยงานอย่างต่อเนื่อง เช่น การปรับปรุงกระบวนการทางาน โดยใช้ Public Sector Management Quality Award (PMQA), Nursing Quality Assurance (QA) เป็นต้น 2. งานบริการพยาบาลผู้ป่วยผ่าตัด กาหนดแนวทางการประเมินและปรับปรุง กระบวนการทางานหลักอย่างเป็นระบบ เช่น การวัดจากจุดคุ้มทุน การวัดความพึงพอใจของ ผใู้ ช้บริการ การลดคา่ ใช้จ่ายโดยยงั คงรักษาระดับคุณภาพ เป็นตน้ 3. งานบริการพยาบาลผู้ป่วยผ่าตัด กาหนดแนวทางในการเรียนรู้และแลกเปล่ียน เรียนรู้ภายในองค์กร (Learning Organization) อย่างเป็นระบบ เช่น แนวทางการจัดการความรู้ ภายในองค์กร (Knowledge Management) การทบทวนผลการดาเนินงานที่มีปัญหาต่าง ๆ เป็น ตน้ สำนักกำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 264

บทท่ี 8 งานผปู้ ่วยผา่ ตดั มาตรฐานการปฏบิ ัตกิ ารพยาบาลผู้ป่วยผา่ ตัด มาตรฐานที่ 1 การพยาบาลระยะกอ่ นผา่ ตัด 1.1 การประเมินปัญหา ความต้องการ และเตรียมความพรอ้ มผปู้ ว่ ยก่อนผ่าตัด พยาบาลผ่าตัดประเมินปัญหาและความต้องการ ครอบคลุมทั้งด้านร่างกาย จิตใจ อารมณ์ และปฏบิ ัติการเพื่อเตรียมความพรอ้ มผ้ปู ่วยและครอบครวั กอ่ นผ่าตัด แนวทางปฏบิ ตั ิ 1. ประสานงานกับทีมพยาบาลประจาหอผู้ป่วย/ทีมวิสัญญีพยาบาล/ศัลยแพทย์ และทมี สหสาขาวิชาชีพทเี่ ก่ยี วข้อง เพอื่ วางแผนการผ่าตัด 2. เย่ยี มผปู้ ว่ ยกอ่ นวันผ่าตดั เพอ่ื 2.1 สร้างสัมพันธภาพ พร้อมทั้งทาความรู้จัก ชื่อ สกุล และตัวผู้ป่วย เพื่อปอ้ งกันการทาผา่ ตัดผิดคน 2.2 ตรวจสอบความถกู ต้องของเอกสารในเร่ืองการลงนามยินยอมผ่าตัด ผลการตรวจรา่ งกาย ผลการตรวจทางหอ้ งปฏบิ ตั ิการ และเอกสารสทิ ธใิ นการรักษาพยาบาล 2.3 ประเมินปัญหาและความต้องการของผู้ป่วย โดยรวบรวมข้อมูล ผปู้ ว่ ยจากการซกั ประวัติ การตรวจร่างกาย ผลการตรวจทางห้องปฏิบัติการ ผลการตรวจทางรังสี หรือผลการตรวจพิเศษอ่ืน ๆ รวมท้ังความพร้อมด้านร่างกาย จิตใจ และอารมณ์ของผู้ป่วย กอ่ นผ่าตัด 2.4 นาข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์อภิปราย และวางแผนการดูแลผู้ป่วย รว่ มกบั ทีมสหสาขาวชิ าชพี ใหค้ รอบคลุมปัญหาและความตอ้ งการของผปู้ ่วยในขณะผา่ ตดั 2.5 ใหค้ าแนะนาผู้ป่วยและครอบครวั ทบทวนการปฏิบัติตนก่อนผ่าตัด ขณะผ่าตัด หลงั ผ่าตัด ใหข้ อ้ มูลเก่ียวกับโรคและการผา่ ตดั 2.6 เปิดโอกาสให้ผู้ปว่ ยและครอบครัว ซักถาม หรอื ระบายความรสู้ กึ 2.7 แจง้ ขอ้ มลู ใหก้ บั พยาบาลประจาหอผู้ปว่ ย ในกรณีดงั น้ี 2.7.1 การเตรียมผู้ป่วยไม่พรอ้ ม 2.7.2 ผลการตรวจทางห้องปฏิบัติการ ผลการตรวจทางรังสีหรือ ผลการตรวจพเิ ศษอ่ืน ๆ ไมค่ รบ สำนกั กำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 265

บทที่ 8 งานผูป้ ่วยผ่าตดั 2.7.3 อาการผิดปกตทิ ีย่ งั ควบคมุ ไม่ได้ 3. ประเมินความพร้อมของผู้ป่วยก่อนเคล่ือนยา้ ยเขา้ หอ้ งผา่ ตัด ดังนี้ 3.1 ตรวจสอบความถกู ต้องของตวั บคุ คลและแผนการผ่าตัด 3.2 ตรวจสอบความครบถ้วนของการเตรียมผู้ป่วยผ่าตัดตามแผนการ รกั ษา 3.3 ตรวจสอบความครบถว้ นของเอกสาร ผลการตรวจร่างกาย ผลการ ตรวจทางหอ้ งปฏบิ ตั ิการ ผลการตรวจทางรังสี หรอื ผลการตรวจพเิ ศษอน่ื ๆ 3.4 ประเมินความพร้อมด้านจิตใจและดูแลด้านจิตใจ เพ่ือลดความ วิตกกังวลและความกลัวต่อการผ่าตัด 4. บันทึกรายงานและส่งต่อข้อมูลที่เป็นประเด็นสาคัญ/ภาวะเสี่ยงที่พบ กบั ทมี ผ้ดู ูแลผู้ปว่ ยในห้องผา่ ตัด ผลลพั ธท์ ี่คาดหวงั 1. ผู้ป่วยได้รับการประเมินปัญหา ความต้องการด้านร่างกาย จิตใจ และ อารมณ์ก่อนผา่ ตัด 2. ผู้ปว่ ยลดความเครยี ดและความวิตกกังวล ความกลัวต่อการผา่ ตดั 1.2 เตรียมความพรอ้ มพยาบาลผา่ ตัดและอุปกรณ์ เครอ่ื งมอื พยาบาลผา่ ตดั เตรียมความพร้อมของอุปกรณ์ เคร่ืองมือ/เครอ่ื งใช้ ห้องผา่ ตัด และเตรยี มความพรอ้ มกอ่ นให้บรกิ ารผ่าตดั แนวทางปฏิบตั ิ 1. พยาบาลช่วยทวั่ ไป (Circulating Nurse) 1.1 ตรวจสอบความพร้อมของห้องผ่าตัด ได้แก่ ความสะอาดภายใน หอ้ งผา่ ตัด แสงสวา่ ง และอณุ หภมู ติ ามมาตรฐานโครงสร้างของหนว่ ยงาน 1.2 ตรวจสอบความพร้อมของอปุ กรณ์ เคร่ืองมือเคร่ืองใช้ และเครื่องมือ สารองในภาวะฉุกเฉิน เช่น เครื่องจี้ไฟฟ้า (Electro Surgery) เคร่ืองดูดสารคัดหลั่ง (Suction) ไฟผ่าตัด เครื่องมือช่วยฟ้ืนคืนชีพ และยา เคร่ืองมือท่ีใช้ในภาวะฉุกเฉิน ไฟฉุกเฉิน ให้สามารถ ใชง้ านได้อยา่ งมีประสิทธิภาพและปลอดภยั สำนกั กำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 266

บทท่ี 8 งานผ้ปู ว่ ยผ่าตดั 1.3 เตรยี มเครอื่ งมอื ผ่าตดั เครือ่ งผ้าท่ปี ราศจากเชอ้ื และเตรยี มเคร่ืองมือ ครบตามชนิดของการผ่าตัดนน้ั ๆ 1.4 ตรวจสอบกระบวนการทาให้ปราศจากเชื้อครบตามขั้นตอน และ มาตรฐาน ทั้งวนั ผลิต วนั หมดอายุ/และเปดิ เคร่อื งมอื ผา่ ตัดด้วยวธิ ี Sterile Technique 1.5 ตรวจนับเคร่ืองมอื ผ้าซับโลหิต ผ้า Gauze, NSS เข็มเย็บแผลหรือ วัสดุที่อาจคงค้าง พร้อมบันทึกจานวนไว้เพื่อใช้ตรวจสอบ เม่ือเสร็จส้ินการผ่าตัดร่วมกับพยาบาล สง่ ผ่าตัด 1.6 ใช้อุปกรณ์ที่เหมาะสมผูกรัดผู้ป่วยก่อนให้ยาสลบ เพ่ือป้องกันการ ตกเตียง 2. พยาบาลสง่ ผ่าตัด (Scrub Nurse) 2.1 เตรียมตัวเข้าร่วมทีมผ่าตัดตามเทคนิคและข้ันตอนการเตรียมตัว เขา้ ร่วมทมี ผ่าตัด ตามแนวทางปฏบิ ัตขิ องหนว่ ยงาน 2.2 จัดเตรียมโต๊ะผ่าตัด ตรวจสอบความพร้อม ความครบถ้วนของ เครื่องมอื เคร่อื งใช้ ตามแนวทางปฏิบัติของหนว่ ยงาน ผลลัพธท์ ่ีคาดหวัง 1. พยาบาลผ่าตดั มีความพรอ้ มกอ่ นใหบ้ ริการผา่ ตดั 2. อุปกรณ์ เครอื่ งมือ เครือ่ งใช้ พรอ้ มให้บริการผ่าตัด มาตรฐานที่ 2 การพยาบาลระยะผา่ ตดั พยาบาลผา่ ตดั ให้การพยาบาลผปู้ ่วย ตลอดระยะการผ่าตดั อยา่ งปลอดภยั แนวทางปฏบิ ัติ 1. พยาบาลชว่ ยท่ัวไป (Circulating Nurse) 1.1 ตรวจสอบความถูกต้องของตัวบุคคล ประวัติการรักษา ผลการตรวจทาง ห้องปฏิบัติการ ผลการตรวจทางรังสีหรือผลการตรวจพิเศษอ่ืน ๆ ก่อนเคลื่อนย้ายผู้ป่วยเข้าห้อง ผ่าตดั สำนักกำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 267

บทท่ี 8 งานผูป้ ่วยผ่าตดั 1.2 อธิบายให้ผู้ป่วยร่วมมือในการผ่าตัด ไม่สัมผัสบริเวณผ่าตัด ผ้า และ เครอื่ งมือทส่ี ะอาดปราศจากเชื้อแลว้ (กรณผี ปู้ ่วยได้รบั ยาระงับความรู้สึกเฉพาะที่) 1.3 แนะนาการปฏิบัติตน และวิธีส่ือสารกับทีมผ่าตัดในระหว่างการผ่าตัด (กรณีผปู้ ว่ ยไดร้ บั ยาระงบั ความร้สู ึกเฉพาะท่ี) 1.4 จัดท่าผู้ป่วยให้เหมาะสมกับประเภทของการผ่าตัดและระวังการเปิดเผย รา่ งกายส่วนทค่ี วรปกปิด 1.5 ทาความสะอาดผิวหนังเฉพาะท่ี ให้ถูกตอ้ งตามหลักเทคนคิ ปลอดเชอ้ื 1.6 ร่วมตรวจนับและเป็นพยานยืนยันในการตรวจสอบจานวนอุปกรณ์เครื่องมือ ผ้าซบั โลหติ ก่อนผ่าตัด และกอ่ นปิดแผลผา่ ตัดรว่ มกบั พยาบาลส่งผ่าตดั และบันทกึ ไวเ้ ปน็ หลกั ฐาน 1.7 อานวยความสะดวกในการจัดเตรียมอุปกรณ์และเคร่ืองมือก่อนการผ่าตัด และปฏิบัติการดูแลให้ผู้ป่วยปลอดภัยจากการใช้อุปกรณ์และเคร่ืองมือ 1.8 สังเกตความก้าวหน้าของกระบวนการผ่าตัด คาดการณ์ถึงความต้องการ ของทมี ผ่าตัด และจัดหาเครือ่ งมอื เครอ่ื งใชท้ ี่จาเปน็ ไดท้ นั เวลา 1.9 เตรียมความพร้อมในการช่วยเหลือผู้ป่วยในภาวะฉุกเฉิน เช่น อุปกรณ์ ชว่ ยฟ้ืนคืนชีพ การจดั การกับอปุ กรณ์ เครอื่ งมือที่อาจชารุดหรอื การใชเ้ ครื่องมือเพมิ่ 1.10 ประสานงานกบั หนว่ ยงานท่เี ก่ยี วขอ้ งอ่ืน ๆ เพ่อื ตรวจวินิจฉัยเพ่มิ เตมิ 1.11 เก็บช้ินเนอื้ ส่งตรวจทางพยาธิวิทยาอยา่ งถกู ต้องในรายท่ีต้องสง่ ชิน้ เนื้อตรวจ 2. พยาบาลส่งผ่าตัด (Scrub Nurse) 2.1 ส่งเครื่องมือถูกต้องตามข้ันตอนการผ่าตัดและตามหลักการ Standard Precautions 2.2 ช่วยผ่าตัดโดยระมัดระวังการบาดเจ็บของเน้ือเย่ือจากการดึงร้ังของ Retractor เคร่ืองจี้ หรอื การวาง Plate และดแู ลให้คงสภาพปราศจากเช้ือบรเิ วณผา่ ตดั ตลอดเวลา 2.3 สังเกตความก้าวหน้าของกระบวนการผ่าตัด คาดการณ์ถึงความต้องการ ของทีมผ่าตัด เพื่อตอบสนองความต้องการของทีมผ่าตัด และจัดหาเครื่องมือ เคร่ืองใช้ ที่จา เปน็ ไดท้ ันเวลา 2.4 เตรียมความพร้อมในการช่วยเหลือผู้ป่วยในภาวะฉุกเฉิน เช่น อุปกรณ์ ช่วยฟนื้ คืนชีพ การจดั การกับอปุ กรณ์ เคร่อื งมือท่อี าจชารุดหรอื การใชเ้ คร่อื งมอื เพ่ิม สำนักกำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 268

บทท่ี 8 งานผู้ป่วยผ่าตัด 2.5 ประสานงานกบั หนว่ ยงานอืน่ ๆ ที่เกย่ี วขอ้ งในการตรวจวินิจฉัย หรือการ รักษาเพิม่ เตมิ 2.6 ตรวจนบั ยนื ยนั จานวนอุปกรณ์ เครื่องมือ ผ้าซับโลหิต ก่อนเย็บปิดแผล ตาม Count Procedure และบันทกึ ไว้เปน็ หลักฐาน 2.7 ดูแลความอบอุ่นของร่างกายผู้ป่วย/การใช้สารน้า และอุปกรณ์ท่ีมีความ อบอุ่นในรา่ งกาย ผูป้ ว่ ยตลอดระยะการผ่าตดั เพ่ือปอ้ งกันภาวะ Hypothermia หลังผ่าตดั ผลลัพธ์ท่คี าดหวัง 1. ผู้ป่วยปลอดภัยตลอดระยะเวลาตง้ั แต่เร่มิ ผ่าตัดจนส้นิ สุดการผ่าตดั 2. ผู้ปว่ ยผ่าตัด ไมเ่ กิดภาวะแทรกซอ้ น จากการตดิ เชือ้ ของแผลผ่าตดั มาตรฐานท่ี 3 การพยาบาลระยะหลงั ผา่ ตดั พยาบาลผ่าตัดให้การพยาบาลผู้ป่วยหลังผ่าตัด เพื่อให้ผู้ป่วยสุขสบาย และปลอดภัย จากภาวะแทรกซ้อน แนวทางปฏิบัติ 1. พยาบาลสง่ ผ่าตดั (Scrub Nurse) 1.1 ตรวจสอบแผลผ่าตดั /ท่อระบาย/สายสวนปัสสาวะ/NG tube และอุปกรณ์ ทตี่ ิดร่างกายผปู้ ่วยกอ่ นเคลือ่ นยา้ ยผปู้ ่วยจากเตียงผ่าตัด 1.2 ตรวจสอบบริเวณที่ติดแผ่นส่ือ และส่วนของร่างกายผู้ป่วย ที่อาจมี ผลกระทบจากการใชเ้ ครือ่ งจ้ีไฟฟา้ เคร่อื งมอื อุปกรณ์ และรอยกดทับท่ีอาจเกดิ จากการจดั ท่า 1.3 ดแู ลความสะอาดและความพร้อมของผปู้ ว่ ยกอ่ นเคล่ือนยา้ ย 1.4 ประสานงานกับวิสัญญีพยาบาล/แพทย์และพนักงานเวรเปล เพื่อเตรียม ความพร้อมผู้ปว่ ยในการเคลอื่ นย้ายออกจากห้องผา่ ตดั 1.5 ช่วยเหลอื เคลือ่ นย้ายผปู้ ่วยจากห้องผา่ ตดั ด้วยความปลอดภัย 1.6 บันทึกข้อมูลทางการพยาบาลและบันทกึ ข้อมูลอ่นื ๆ ท่เี กย่ี วข้อง 1.7 รวบรวมอุปกรณ์ เครื่องมือ เพ่ือทาความสะอาด และทาให้ปราศจากเชื้อ ตามมาตรฐานการทาลายเชอ้ื และการทาใหป้ ราศจากเชือ้ สำนักกำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 269

บทท่ี 8 งานผูป้ ่วยผ่าตดั 2. พยาบาลช่วยทวั่ ไป (Circulating Nurse) 2.1 ตรวจสอบ/สง่ ตรวจ Specimen ตามแนวทางปฏบิ ัตขิ องหนว่ ยงาน 2.2 ชว่ ยเคล่อื นยา้ ยผู้ป่วยไปยังหอ้ งพักฟื้นหรือหอผู้ปว่ ยหนักตามความจาเป็น 2.3 ส่งต่อขอ้ มลู ระหวา่ งผ่าตัดให้กบั หนว่ ยงานทีเ่ กี่ยวข้อง ผลลัพธ์ท่คี าดหวัง ผ้ปู ่วยสขุ สบายและปลอดภัยจากภาวะแทรกซ้อนภายหลงั การผา่ ตัด มาตรฐานที่ 4 การดูแลต่อเนือ่ ง พยาบาลผ่าตัดดูแลผู้ป่วยต่อเน่ืองตามแผนการพยาบาลผู้ป่วยหลังผ่าตัด ตาม ขอบเขตวิชาชพี เพือ่ ป้องกนั ภาวะแทรกซ้อนหลังผา่ ตัดและสนับสนนุ การดูแลตนเองของผปู้ ว่ ย แนวทางปฏิบัติ 1. ประเมินสภาพรา่ งกาย จติ ใจ และอารมณ์ของผปู้ ว่ ยหลังผ่าตดั เช่น การเจ็บปวด ความไมส่ ขุ สบายต่าง ๆ 2. ให้ความช่วยเหลือ แนะนาผู้ป่วยและครอบครัว ตามสภาพปัญหาของผู้ป่วย ในขอบเขตของวิชาชีพ ดว้ ยความเอาใจใส่ที่จะสนองตอบตอ่ ปญั หาของผปู้ ่วยอยา่ งแทจ้ ริง 3. ให้ข้อมูลและรายงานอาการ หรือความผิดปกติต่าง ๆ ท่ีเกิดขึ้นแก่พยาบาล หอผู้ปว่ ยท่ีดแู ลตอ่ ได้รับทราบ เพอ่ื ให้การรกั ษาพยาบาลอย่างตอ่ เน่อื ง 4. ใหข้ ้อมลู แกผ่ ปู้ ว่ ยและครอบครวั เกี่ยวกับการผ่าตัดตามขอบเขตวิชาชีพ 5. ประสานงานกับทมี พยาบาลหอผู้ป่วย และให้คาแนะนาผู้ป่วยผ่าตัดและครอบครัว เพื่อวางแผนในการฟนื้ ฟูสภาพ (Early Ambulation) ต่อเนอ่ื ง ผลลัพธ์ที่คาดหวัง 1. ผปู้ ว่ ยหลงั ผา่ ตัดไดร้ บั การดแู ลจากทีมพยาบาลผ่าตดั และพยาบาลหอผู้ป่วยอย่าง 2. ผ้ปู ว่ ยได้รับการฟ้นื ฟูสภาพร่างกายในเวลาท่เี หมาะสม สำนกั กำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 270

บทท่ี 8 งานผู้ปว่ ยผา่ ตัด มาตรฐานที่ 5 การสรา้ งเสริมสุขภาพ พยาบาลผา่ ตัดปฏิบตั ิการพยาบาล เพ่อื การสร้างเสริมสุขภาพของผู้ป่วยได้สอดคล้อง กับปญั หาและความต้องการ แนวทางปฏิบตั ิ 1. ใช้ข้อมูลจากการประเมินในระยะแรกและต่อเนื่องในการวินิจฉัยความต้องการ สร้างเสริมสุขภาพดา้ นร่างกายและจติ ใจของผปู้ ว่ ยและครอบครัว 2. กาหนดแผนการสร้างเสริมสุขภาพด้านร่างกาย จิตใจ และสังคมผู้ป่วย โดย ผสมผสานแผนนี้ เข้ากบั แผนการพยาบาลและแผนการดูแลของทีมสหสาขาวิชาชีพ 3. สร้างเสริมสุขภาพท้ังด้านร่างกาย จิตใจ และสังคมของผู้ป่วย สอดคล้องกับ ปญั หาและความตอ้ งการของผปู้ ่วยแต่ละราย ในประเด็นดังนี้ 3.1 กระตุ้นการออกกาลังกายอย่างเหมาะสม เพ่ือการฟ้ืนฟูสภาพกล้ามเน้ือ และข้อ การฝึกการหายใจ การไอ เป็นตน้ 3.2 กระตุ้นการผ่อนคลาย ทั้งด้านร่างกายและจิตใจ โดยไม่ขัดต่อภาวะความ เจบ็ ปว่ ยของผปู้ ่วย เชน่ การผ่อนคลายกลา้ มเน้ือ เป็นต้น 3.3 การกระตุ้นพัฒนาการเด็กตามวัย โดยไม่ขัดต่อภาวะความเจ็บป่วยของ ผู้ปว่ ย 4. ประเมินความก้าวหน้าของภาวะสุขภาพผู้ป่วยที่ได้รับการสร้างเสริมสุขภาพ ทกุ ครั้ง กอ่ นทจ่ี ะเร่ิมกิจกรรมสง่ เสรมิ สขุ ภาพในข้ันตอนต่อไป โดยผสมผสานเข้ากับการประเมิน/ เยีย่ มตรวจท่ีปฏบิ ัติตามมาตรฐานการดูแลผปู้ ่วยเฉพาะโรค 5. ปรับปรุงแผนการสรา้ งเสริมสขุ ภาพด้านร่างกายและจติ ใจใหเ้ ปน็ ปัจจุบัน 6. ประเมินสรุปผลการสรา้ งเสริมสขุ ภาพ 7. บนั ทึกการใหบ้ ริการสรา้ งสริมสขุ ภาพผ้ปู ่วยหลังผา่ ตดั ผลลพั ธท์ ่ีคาดหวัง ผ้ปู ว่ ยสามารถฟ้ืนฟูสขุ ภาพได้ในระยะเวลาทเ่ี หมาะสม สำนกั กำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 271

บทที่ 8 งานผปู้ ่วยผ่าตดั มาตรฐานท่ี 6 การคุม้ ครองภาวะสขุ ภาพ พยาบาลผ่าตัดปฏิบัติการพยาบาลที่มีเป้าหมายในการคุ้มครองภาวะสุขภาพ เพื่อ ปอ้ งกันอนั ตรายทอี่ าจเกิดขึ้นกบั ผูป้ ่วย แนวทางปฏิบตั ิ 1. ประเมนิ และตดิ ตามอาการผูป้ ่วยผ่าตัดตั้งแตร่ ะยะแรกและต่อเนื่อง เพ่ือวินิจฉัย ความต้องการการคุ้มครองภาวะสุขภาพจากอันตรายต่าง ๆ ท้งั ร่างกาย และจิตใจ 2. วางแผนการค้มุ ครองภาวะสุขภาพจากอนั ตราย ทัง้ ด้านรา่ งกายและจิตใจ ร่วมกับ ทมี พยาบาลและทมี สหสาขาวชิ าชพี ท่เี กี่ยวขอ้ ง 3. ปฏิบัติการพยาบาลเพื่อการคุ้มครองภาวะสุขภาพและป้องกันภาวะแทรกซ้อน ในกจิ กรรมตา่ ง ๆ ดังน้ี 3.1 ตรวจสอบผู้ป่วยอย่างละเอียด ป้องกันการผ่าตัดผิดคน ผิดอวัยวะ และ ผิดข้าง 3.2 จาแนกผู้ป่วยที่มภี าวะเสยี่ งและมีกระบวนการตรวจสอบชัดเจน 3.3 จัดท่าผ้ปู ว่ ยใหเ้ หมาะสมกับการผ่าตัด และมีการใช้เครื่องมือ อุปกรณ์และ เคร่อื งป้องกันการบาดเจบ็ ขณะผ่าตัด และจากการจดั ท่าผู้ปว่ ยเพอื่ การผา่ ตดั 3.4 ปฏิบัติการพยาบาล โดยใช้หลักการของ Standard Precautions ตลอด ระยะการผ่าตดั เพือ่ ป้องกันผู้ปว่ ยติดเช้อื จากการผ่าตัดและค้มุ ครองตนเองจากการติดเชื้อจากผูป้ ว่ ย 3.5 ประเมินความพร้อมของผู้ป่วยก่อนการเคลื่อนย้ายผู้ป่วย ด้วยความ ระมัดระวงั เพื่อป้องกนั การบาดเจบ็ จากการเคลือ่ นย้าย 3.6 ตรวจสอบอย่างรอบคอบเก่ียวกับการไม่มีส่ิงสูญหาย หรือตกค้างใน แผลผ่าตัด 3.7 จัดส่งิ แวดล้อมในหอ้ งผา่ ตัดให้เหมาะสม มคี วามปลอดภัย 4. ติดตามเฝ้าระวังอุบัติการณ์การเกิดอันตราย วิเคราะห์สาเหตุ และปรับปรุง แผนการปกป้องอนั ตรายดา้ นรา่ งกายและจติ ใจอยา่ งตอ่ เน่ือง 5. ประเมินและสรปุ ผลการปฏิบตั ิการพยาบาล เพ่ือการคมุ้ ครองภาวะสขุ ภาพผปู้ ่วย 6. บันทึกผลการปฏบิ ัติการพยาบาลเพอ่ื การคุ้มครองภาวะสขุ ภาพผู้ปว่ ย สำนกั กำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 272

บทท่ี 8 งานผ้ปู ่วยผ่าตัด ผลลพั ธ์ท่ีคาดหวัง ผปู้ ว่ ยผ่าตดั ปลอดภยั จากอันตรายทส่ี ามารถป้องกันได้ มาตรฐานท่ี 7 การให้ข้อมลู และความร้ดู า้ นสุขภาพ พยาบาลผา่ ตดั ใหข้ ้อมลู และความร้ดู า้ นสขุ ภาพแกผ่ ูป้ ่วยอยา่ งถูกตอ้ งและเหมาะสม แนวทางปฏิบตั ิ 1. ประเมินปัญหา ความเข้าใจ การรับรู้ และความคาดหวัง เก่ียวกับอาการและ ความเจ็บป่วยของผู้ป่วยและครอบครัว เพื่อใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการให้ข้อมูล และความรู้แก่ ผูป้ ่วยและครอบครวั 2. วางแผนการให้ข้อมูลและความรู้ด้านสุขภาพแก่ผู้ป่วยและครอบครัว ตามปัญหา และความตอ้ งการของผ้ปู ว่ ยแตล่ ะราย 3. ใหข้ ้อมลู และความรู้แกผ่ ูป้ ว่ ยและครอบครัว ในเรอ่ื งตอ่ ไปนี้ 3.1 ภาวะของโรคและแผนการรกั ษา 3.2 วธิ กี ารผา่ ตดั ข้ันตอนการผา่ ตดั และทมี สหสาขาวชิ าชพี ท่ดี ูแล 3.3 การปฏบิ ัติตนกอ่ นผ่าตดั ระหวา่ งผ่าตัด และหลงั ผา่ ตัด 3.4 สทิ ธทิ ี่พงึ มแี ละพงึ ไดร้ ับจากโรงพยาบาลและทีมสหสาขาวิชาชพี 3.5 การใช้สถานที่ ส่ิงแวดล้อม ส่ิงอานวยความสะดวก และแหล่งประโยชน์ ในโรงพยาบาล 3.6 กฎระเบียบของโรงพยาบาลท่เี กีย่ วข้องกับผู้ปว่ ยและครอบครวั 4. อธิบายหรือช้ีแจงให้ผู้ป่วยและครอบครัวเข้าใจเหตุผล และความจาเป็นของการ ลงนามยนิ ยอมรบั การรักษา 5. ใหข้ อ้ มูลผู้ปว่ ยและครอบครวั อยา่ งต่อเนื่อง พรอ้ มทั้งเปดิ โอกาสให้ซกั ถามข้อสงสัย 6. บนั ทึกการให้ข้อมูลและความรแู้ กผ่ ู้ปว่ ยและครอบครัวอย่างต่อเน่ืองและครบถ้วน สำนกั กำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 273

บทท่ี 8 งานผ้ปู ว่ ยผ่าตดั ผลลัพธ์ท่คี าดหวัง 1. ผปู้ ว่ ยและครอบครวั ได้รับรู้ข้อมูลเก่ียวกับภาวะสุขภาพและแผนการรกั ษา 2. ผปู้ ว่ ยสามารถปฏิบัติตนได้ถกู ตอ้ ง มาตรฐานท่ี 8 การพิทักษส์ ิทธผิ ้ปู ว่ ย พยาบาลผ่าตัดปฏิบัติการพยาบาล โดยเคารพในศักดิ์ศรีและพิทักษ์สิทธิของผู้ป่วย ตามขอบเขตและบทบาทหน้าท่คี วามรับผิดชอบ แนวทางปฏบิ ัติ 1. ปฏิบตั กิ ารพยาบาลแก่ผปู้ ว่ ยทุกคน โดยไมเ่ ลอื กชัน้ วรรณะ เช้ือชาติ ศาสนา โดย ยึดหลักจรยิ ธรรมและจรรยาบรรณของวชิ าชพี ดังน้ี 1.1 ให้การดูแลผู้ป่วยทุกรายเป็นอย่างดี อย่างสมเหตุสมผล และตัดสินใจให้ การดูแลเป็นราย ๆ ตามความเหมาะสมกับอาการหรือโรคที่เป็น ด้วยวิจารณญาณ และความรู้ ในวชิ าชีพ 1.2 ปฏิบัติการพยาบาลต่อผู้ป่วยทุกรายอย่างเท่าเทียมกันด้วยความเอ้ืออาทร มีน้าใจ เอาใจใส่อย่างใกล้ชิด เห็นอกเห็นใจ ให้ความเป็นกันเองบนพ้ืนฐานของความเมตตา กรุณา มุทิตา อเุ บกขา 1.3 ปฏิบัติต่อผู้ป่วยทุกคนด้วยความสุภาพ อ่อนโยน ปราศจากการบังคับ ขู่เข็ญ ล่วงเกิน ดูหม่ิน และอธิบายหรือบอกกล่าวทุกคร้ังแก่ผู้ป่วยและครอบครัวก่อนปฏิบัติการ พยาบาล 1.4 ละเว้นการปฏิบัติท่ีมีอคติ การใช้อานาจหน้าที่และข้อได้เปรียบ เพ่ือ ประโยชนส์ ่วนตัว 1.5 เคารพในความเชือ่ เกี่ยวกับศาสนาหรือพิธกี รรมของผู้ป่วย 1.6 ส่งเสริมการมีส่วนร่วมในการตัดสินใจเลือกวิธีการรักษาพยาบาลภายใต้ข้อมูล ท่คี รบถว้ นชัดเจน 1.7 เปิดโอกาสใหผ้ ้ปู ว่ ยและครอบครวั ซักถามและขอความช่วยเหลือ สำนักกำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 274

บทที่ 8 งานผปู้ ่วยผ่าตดั 2. ปฏิบัติการพยาบาลโดยใชแ้ นวทางปฏบิ ัติเก่ียวกับการพทิ ักษส์ ิทธิผู้ป่วย ดงั น้ี 2.1 การให้ขอ้ มูล/บอกกลา่ วขอ้ มลู ท่ีจาเปน็ แกผ่ ปู้ ว่ ยและครอบครวั เก่ยี วกบั 2.1.1 การบริจาคอวัยวะ 2.1.2 การผูกยึด 2.1.3 แผนการรักษาของแพทยแ์ ละแผนการพยาบาล 2.2 การรกั ษาความเป็นสว่ นตวั และความลบั ของผูป้ ว่ ย เก่ียวกบั 2.2.1 ความลบั ของเวชระเบียนทง้ั สทิ ธกิ ารใชแ้ ละเข้าถึงข้อมูลเวชระเบียน 2.2.2 การเผยแพรข่ อ้ มลู เพอ่ื ใช้ในการศกึ ษา เรียนรู้/วิจัย 2.2.3 การเปิดเผยร่างกายจากบริการรกั ษาพยาบาล 3. ดูแลให้ได้รับสิทธิท่ีพึงมีพึงได้และไม่ถูกละเมิดสิทธิส่วนบุคคล จากบุคลากร ทางการแพทยอ์ ่ืน 3.1 การได้รับคาอธิบายอย่างชัดเจนเก่ียวกับภาวะสุขภาพของผู้ป่วย รวมท้ัง วิธกี ารตรวจรักษาตา่ ง ๆ 3.2 ให้ผู้ป่วยทุกคนมีสิทธิท่ีจะได้รับทราบ ช่ือ - สกุล และประเภทของ ผปู้ ระกอบวิชาชีพดา้ นสขุ ภาพที่เป็นผใู้ หบ้ รกิ ารแกต่ น 3.3 ไม่เปิดเผยความลับของผู้ป่วย เว้นแต่ด้วยความยินยอมของผู้ป่วยหรือ การปฏิบตั หิ น้าที่ตามกฎหมาย 3.4 พยาบาลวิชาชีพเป็นแบบอย่างและควบคุมกากับให้สมาชิกทีมการ พยาบาลปฏิบัตติ ามมาตรฐานหรือแนวทางปฏบิ ัติในการเคารพสิทธิผู้ป่วย ผลลัพธท์ คี่ าดหวัง 1. ผู้ป่วยไดร้ บั การพทิ ักษส์ ทิ ธิทพ่ี ึงไดอ้ ยา่ งเหมาะสมตามปญั หาและความตอ้ งการ 2. ผปู้ ว่ ยไดร้ ับการดูแลอยา่ งเท่าเทียมกัน สำนักกำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 275

บทที่ 8 งานผู้ปว่ ยผ่าตัด มาตรฐานท่ี 9 การบันทกึ ทางการพยาบาล พยาบาลผ่าตัดบันทึกข้อมูลทางการพยาบาลอย่างถูกต้อง ครบถ้วน และต่อเน่ือง สามารถใชส้ อ่ื สารกบั ทมี พยาบาล และทีมสหสาขาวชิ าชพี ได้ แนวทางปฏบิ ัติ 1. กาหนดแนวทางและแบบฟอร์มการบันทึกข้อมูลทางการพยาบาลให้ครอบคลุม กระบวนการพยาบาล ดังน้ี 1.1 การประเมินสภาพผู้ป่วยก่อนผ่าตัด ขณะผ่าตัด และหลังผ่าตัดเก่ียวกับ ปญั หาและความต้องการของผู้ป่วย 1.2 การวนิ จิ ฉยั และการวางแผนการพยาบาล 1.3 การปฏิบตั ิการพยาบาลที่ใหแ้ ก่ผ้ปู ว่ ยผา่ ตดั ทกุ ระยะ 1.4 การประเมินผลการปฏบิ ัติการพยาบาล 1.5 การสง่ ตอ่ การรักษาไปยังหอผู้ป่วย รวมทง้ั ใหน้ ะนาแก่ผู้ป่วยและครอบครัว ในรายทไี่ มต่ ้องนอนพักรกั ษาในโรงพยาบาล 2. บันทกึ ขอ้ มูลทางการพยาบาลใหค้ รอบคลุม ถกู ต้อง และต่อเนื่อง ต้ังแต่แรกรับ จนจาหนา่ ยตามมาตรฐานและแนวทางการบนั ทกึ ซ่ึงครอบคลมุ กระบวนการพยาบาล ดงั น้ี 2.1 ปัญหาการตอบสนองตอ่ ภาวะสุขภาพของผูป้ ว่ ย 2.2 การวางแผนการพยาบาลที่จะให้กับผู้ป่วยครอบคลุมปัญหา และความ ตอ้ งการ 2.3 การปฏิบัตกิ ารพยาบาล 2.4 การตอบสนองตอ่ การปฏิบัติการพยาบาล 3. มรี ะบบการตรวจสอบความสมบรู ณ์ ถกู ตอ้ ง เช่ือถือไดข้ องขอ้ มลู ของการบันทึก ข้อมลู การพยาบาลของผปู้ ว่ ยในแต่ละเวร/วัน 4. นาผลการบนั ทึกไปพฒั นาการปฏบิ ัติการพยาบาล สำนกั กำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 276

บทที่ 8 งานผปู้ ่วยผา่ ตัด ผลลพั ธท์ ีค่ าดหวงั 1. บันทึกทางการพยาบาลสะท้อนถึงคุณภาพและมาตรฐานในการดูแลรักษาพยาบาล ผ้ปู ว่ ยผ่าตัดได้ครบถว้ น และตอ่ เนือ่ ง และสามารถเป็นหลกั ฐานทางกฎหมาย 2. บนั ทึกทางการพยาบาลมีประสิทธภิ าพ สามารถสือ่ สารระหว่างวิชาชพี ทีเ่ ก่ยี วขอ้ ง สำนกั กำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 277

บทท่ี 8 งานผู้ป่วยผา่ ตัด เกณฑ์ชวี้ ัดคุณภาพการพยาบาลผู้ป่วยผ่าตัด ตวั ชี้วดั เกณฑ์ แหลง่ ข้อมูล/วธิ ีตรวจสอบ/วิธีคานวณ มิตทิ ี่ 1 ดา้ นประสิทธิผลตามพนั ธกิจ 100% 1. จานวนแผนงาน/โครงการ 1. ร้อยละของแผนงาน/โครงการที่บรรลุ ทบี่ รรลตุ ามเป้าหมาย ตามเปา้ หมาย จานวนแผนงาน/โครงการ x 100 ท้ังหมด มิตทิ ี่ 2 ด้านคุณภาพการใหบ้ ริการ 100% 1. จานวนผู้ป่วย Elective Case พยาบาล ท่ไี ด้รับการประเมินปญั หา 1. รอ้ ยละของผูป้ ่วยท่นี ดั ผ่าตดั (Elective x 100 และเตรียมความพรอ้ ม Case) ไดร้ บั การประเมินปญั หา ตามมาตรฐานก่อนวนั ผา่ ตัด และ จานวนผู้ปว่ ย Elective Case เตรยี มความพร้อมตามมาตรฐาน ทั้งหมด กอ่ นวันผ่าตดั 0 2.1 ตรวจสอบจากเอกสารรายงาน 2. ความปลอดภัยของผูป้ ว่ ย อบุ ตั กิ ารณ์ 2.1 จานวนอบุ ตั ิการณก์ ารระบตุ ัว ผปู้ ว่ ยผิดคน 0 2.2 ตรวจสอบจากเอกสารรายงาน 2.2 จานวนอบุ ตั กิ ารณก์ ารผา่ ตัด อุบตั กิ ารณ์ ผูป้ ่วยผดิ คนหรอื ผดิ ตาแหน่ง 2.3 จานวนอุบตั กิ ารณม์ ีสง่ิ ของ/ 0 2.3 ตรวจสอบจากเอกสารรายงาน อปุ กรณต์ กคา้ งในรา่ งกายผปู้ ่วย อุบัติการณ์ หลังผ่าตัด สำนักกำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 278

2.4 จานวนอบุ ตั กิ ารณ์การเกิด 0 บทท่ี 8 งานผปู้ ่วยผ่าตดั อบุ ัตเิ หตทุ ่ีปอ้ งกันไดข้ องผู้ป่วย 2.4 ตรวจสอบจากเอกสารรายงาน อบุ ัติการณ์ สำนกั กำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 279

บทท่ี 8 งานผ้ปู ่วยผ่าตดั ตัวชวี้ ดั เกณฑ์ แหล่งข้อมูล/วธิ ตี รวจสอบ/วธิ ีคานวณ 2.5 อตั ราการตดิ เชอ้ื แผลผ่าตัดสะอาด 0% 2.5 จานวนคร้ังของการตดิ เช้ือ 100% แผลผา่ ตัดสะอาด x 100 3. รอ้ ยละผู้ปว่ ยหลงั ผ่าตัดได้รับการ ประเมินอาการและสอนการปฏิบตั ิตวั 0 จานวนแผลผา่ ตดั สะอาดท้ังหมด หลังผา่ ตดั 0 3. จานวนผปู้ ่วยทีไ่ ดร้ บั การ 100% 4. การร้องเรยี นของผูใ้ ช้บรกิ าร 85% ประเมนิ อาการและสอนการ 4.1 จานวนข้อร้องเรยี นเกีย่ วกบั การ 85% ปฏิบตั ติ ัวหลังผ่าตัด x 100 ละเมิดสทิ ธขิ องผู้ใช้บริการ พยาบาล จานวนผ้ปู ว่ ยผ่าตัดท้ังหมด 4.2 จานวนขอ้ รอ้ งเรียนเกีย่ วกบั พฤตกิ รรมบริการของบคุ ลากร 4.1 ตรวจสอบจากเอกสาร ทางการพยาบาล ขอ้ รอ้ งเรยี นเกี่ยวกับการ ละเมดิ สทิ ธิผใู้ ช้บรกิ าร 4.3 ร้อยละของการแก้ไข และ/หรอื การตอบกลบั ข้อรอ้ งเรยี นของ 4.2 ตรวจสอบจากเอกสาร ผู้ใช้บริการ ขอ้ ร้องเรียนเกี่ยวกับพฤติกรรม บรกิ ารของบุคลากรทางการ 5. รอ้ ยละความพึงพอใจของผู้ใช้บรกิ าร พยาบาล ตอ่ บริการพยาบาล 4.3 จานวนข้อรอ้ งเรยี นทีไ่ ด้ 6. รอ้ ยละความพึงพอใจของผู้มีส่วนได้ รบั การแกไ้ ข/ตอบกลบั x 100 ส่วนเสียตอ่ บรกิ ารพยาบาล จานวนข้อร้องเรยี น ท้งั หมด 5. ผลรวมคะแนนความพึงพอใจ x 100 ผลรวมคะแนนเต็มของ แบบสอบถาม 6. ผลรวมคะแนนความพงึ พอใจ x 100 ผลรวมคะแนนเต็มของ แบบสอบถาม สำนักกำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 280

บทท่ี 8 งานผู้ปว่ ยผ่าตัด ตัวชว้ี ดั เกณฑ์ แหลง่ ขอ้ มูล/วิธีตรวจสอบ/วิธีคานวณ มติ ิที่ 3 ด้านประสทิ ธภิ าพของการ 80- 1. จานวนช่วั โมง ปฏบิ ัตกิ ารพยาบาล 85% การปฏบิ ัติงานที่ตอ้ งการ x 100 1. ผลติ ภาพ (Productivity) ของ 0 จานวนชวั่ โมง 0 หนว่ ยงานอยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน 100% การปฏบิ ตั ิงานจรงิ 2. จานวนยา/เวชภณั ฑ์/อปุ กรณท์ างการ 100% 2. ตรวจสอบจากผลการสารวจยา/ แพทย์ หมดอายุเหลอื คา้ ง เวชภัณฑ์/อุปกรณ์ทางการแพทย์ 3. จานวนอุบัติการณ์การเล่อื นผา่ ตดั เนอ่ื งจากความไมพ่ ร้อมของห้องผา่ ตัด หมดอายุในแตล่ ะเดือน 4. ร้อยละของบุคลากรทางการพยาบาล 3. ตรวจสอบจากเอกสารรายงาน ปฏิบตั ติ ามมาตรฐาน/แนวทางปฏิบัติ ท่กี าหนดไว้ อุบตั ิการณ์ 5. ร้อยละของบุคลากรทางการพยาบาล 4. จานวนบคุ ลากรทางการ ปฏบิ ตั ิการพยาบาลโดยใช้กระบวนการ พยาบาลได้ถกู ตอ้ ง พยาบาลท่ีปฏิบัตติ าม มาตรฐาน/แนวทาง ปฏบิ ัตทิ ี่กาหนดไว้ x 100 จานวนบุคลากรทางการ พยาบาลท้ังหมด 5. จานวนบคุ ลากรทางการ พยาบาลปฏิบัติการพยาบาล โดยใชก้ ระบวนการพยาบาล ได้ถกู ต้อง x 100 จานวนบคุ ลากรทางการ พยาบาลท้ังหมด สำนักกำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 281

บทท่ี 8 งานผูป้ ว่ ยผา่ ตัด ตวั ช้ีวัด เกณฑ์ แหลง่ ขอ้ มลู /วธิ ีตรวจสอบ/วิธีคานวณ มิตทิ ่ี 4 ด้านการพฒั นาองค์กร 1. ร้อยละของบุคลากรทางการพยาบาล 80% 1. จานวนบุคลากรทางการ พยาบาลท่ีมีสมรรถนะ มีสมรรถนะตามเกณฑท์ กี่ าหนด ตามเกณฑท์ ่ีกาหนด x 100 จานวนบคุ ลากรทางการ 2. รอ้ ยละของบุคลากรทางการพยาบาล ได้รับการอบรมเกยี่ วข้องกบั งานท่ี พยาบาลทีไ่ ด้รบั การประเมนิ รบั ผดิ ชอบอย่างนอ้ ย 10 วัน/คน/ปี สมรรถนะทงั้ หมด 3. รอ้ ยละของบุคลากรทางการพยาบาล 100% 2. จานวนบุคลากรทางการ ได้รบั การอบรมฟน้ื ฟูทักษะการชว่ ย พยาบาลทไ่ี ด้รับการอบรม ฟน้ื คืนชีพข้ันพน้ื ฐานอยา่ งน้อย ท่ีเกี่ยวข้องกับงานท่ีรบั ผิดชอบ 1 ครงั้ /คน/ปี อยา่ งน้อย 10 วัน/คน/ปี x 100 จานวนบุคลากรทางการ 4. จานวนอุบตั กิ ารณก์ ารเกดิ อบุ ัตเิ หตุ พยาบาลทง้ั หมด จากการปฏบิ ตั ิงานของบุคลากร ทางการพยาบาล 100% 3. จานวนบุคลากรทางการ พยาบาลทีไ่ ด้รบั การอบรมฟืน้ ฟู 5. ร้อยละความพึงพอใจในงาน/ ทักษะการชว่ ยฟื้นคืนชพี ขั้นพื้นฐาน บรรยากาศการทางานของบคุ ลากร อยา่ งนอ้ ย 1 คร้ัง/คน/ปี x 100 สำนักกำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ จานวนบุคลากรทางการ พยาบาลท้งั หมด 0 4. ตรวจสอบจากเอกสารรายงาน อุบตั ิการณ์ 80% 5. ผลรวมคะแนนความพงึ พอใจ ของบุคลากรทางการพยาบาล x 100 282

ทางการพยาบาล บทท่ี 8 งานผูป้ ว่ ยผ่าตัด ผลรวมคะแนนเตม็ ของ แบบสอบถาม บรรณานุกรม กองการพยาบาล สานกั งานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. (2542). มาตรฐานการพยาบาลใน โรงพยาบาล ปรบั ปรุงคร้ังที่ 1. กรุงเทพฯ : โรงพมิ พ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. ปาริชาติ ภัควิภาส. (2543). การบริการพยาบาลตามความคาดหวัง และไดร้ ับจริงของผู้ปว่ ย ในห้องผ่าตดั โรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่. วทิ ยานพิ นธ์สาธารณสุขศาสตร มหาบณั ฑิต บัณฑติ วิทยาลัย มหาวทิ ยาลัยเชียงใหม่. สถาบนั พัฒนาและรับรองคุณภาพโรงพยาบาล. (2548). มาตรฐานโรงพยาบาลฉบบั ฉลองสริ ิราช สมบตั คิ รบ 60 ป.ี นนทบรุ ี : สถาบนั พัฒนาและรบั รองคุณภาพโรงพยาบาล. (อดั สาเนา) สภาการพยาบาล. (2548). มาตรฐานบรกิ ารพยาบาลและผดุงครรภ์ระดับทุติยภูมแิ ละระดับ ตตยิ ภมู ิ. นนทบุรี : สภาการพยาบาล. (อัดสาเนา) สานกั งานคณะกรรมการพฒั นาระบบราชการ. (2548). การพฒั นาคุณภาพการบริหารจัดการ ภาครัฐ พ.ศ. 2548. กรุงเทพฯ : บริษทั วชิ ัน่ พรนิ้ ท์ แอนด์ มีเดีย จากัด. สานกั เลขานกุ ารคณะกรรมการรางวลั คณุ ภาพแห่งชาติ. (2549). เกณฑ์รางวลั คณุ ภาพแห่งชาติ เพ่ือองคก์ รทเี่ ปน็ เลศิ 2549. กรงุ เทพฯ : บริษัทอนิ โนกราฟฟกิ ส์ จากดั . Grvendemann, B.J., and Fernsebner, B. (1995). Comprehensive Perioperative Nursing. New York : Jones and Bartlett Publishers. Standards of Practice-Perioperative Nursing [online] 2006, May 26 [cited 2006 May] ; Available from http://www.ministryhealth.org/display/PPF/DocID/ 22891/router.aspx. สำนักกำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 283