پروژه ادبیات

‫پروژه ادبیات‬ ‫نام معلم ‪ :‬سرکار خانم نیاورانی‬ ‫مدرسه روشنگر بهار‪1400‬‬



‫آوازه ی شاعران و نویسندگان فارسی از مرز های ایران‬ ‫بزرگ فراتر رفته است ‪ .‬شاعرانی چند صد ساله مانند‬ ‫فردوسی ‪ ،‬حافظ ‪ ،‬مولوی ‪ ،‬خیام ‪ ،‬سعدی ‪ ،‬نظامی و ‪...‬‬ ‫که شهرت جهانی دارند و آثار آنها به زبان‬ ‫های مختلفی ترجمه شده اند ‪.‬‬ ‫شعر همیشه در تاریخ ایران از‬ ‫اهمیت فروانی برخوردار بوده‬ ‫و هست ‪ .‬شعر فارسی نوعی‬ ‫پیام به زبان شاعر بوده تا مردم را ارشاد و هدایت‬ ‫کند ‪ .‬حال ما این نخ ناگسستنی و بلند را‬ ‫می گیریم و دنبال می کنیم تا با فراز‬ ‫و نشیب زندگی آنها آشنا شویم و‬ ‫بهتر بشناسیمشان چرا که درک‬ ‫ابتدا از شناخت سرچشمه می‬ ‫گیرد‪.‬‬ ‫‪1‬‬

‫در زمان نسبتا حال‬ ‫ایرانیان از گذشته تا اکنون‪ ،‬همواره از علاقهمندترین و‬ ‫مشتاقترین ملتها نسبت به شعر و ادب بودهاند‪.‬‬ ‫نتیجهی این ذوق و‬ ‫اشتیاق‪ ،‬پیدایش‬ ‫زبدهترین شاعران و‬ ‫نویسندگان‬ ‫و آفرینش‬ ‫زیباترین‬ ‫و آثار در‬ ‫هر دورهی‬ ‫تاریخی‬ ‫ایران بوده‬ ‫است‪ .‬همانگونه‬ ‫ادب فارسی در قرون‬ ‫که شعر و‬ ‫گذشته توسط اساطیری چون فردوسی و حافظ و سعدی‬ ‫و مولانا به رفیعترین درجات خود رسید‪ ،‬نویسندگان‬ ‫معاصر هم آثاری بسیار برجسته و قابل تأمل آفریدهاند که‬ ‫بعضاً از مرزهای ملی هم فراتر رفته و مورد استقبال‬ ‫جهانیان قرار گرفته است‪.‬‬ ‫‪2‬‬

‫حمید سبزواری‬ ‫حسین ممتحنی متخلص به استاد حمید سبزواری‬ ‫شاعری برخاسته از بطن مردم بود که سروده های وی‬ ‫آرمانهای مردم انقلابی بود و بر دل مردم می‬ ‫نشست‪ .‬وی صدای مبارزه با طاغوت و حمایت از‬ ‫مظلومان بود و سرود \"خمینی ای امام\" وی که ‪ 1۲‬بهمن‬ ‫در آستانه ورود امام راحل به فرودگاه تهران منتشر شد این‬ ‫روزها در برنامههای گرامیداشت دهه فجر در سراسر‬ ‫کشور طنین انداز است‪.‬استاد حمید سبزواری در ردیف‬ ‫شاعران دردمند‪ ،‬متعهد و یکی اصلی ترین پایه گذاران‬ ‫شعر انقلابی است که سروده های نخست وی پیام مردم‬ ‫را در دوران انقلاب منعکس می کرد و عمده سروده های‬ ‫وی در وقایع سالهای نخست انقلاب اسلامی تبدیل به‬ ‫شعار و خواسته های انقلاب شد‪ « .‬سرود درد » و « سرود‬ ‫سپیده » از سروده های زیبای اوست‬ ‫‪3‬‬

4

‫سلمان هراتی‬ ‫زبان شعر سلمان هراتی‪ ،‬زبان شعر انقلاب است‪ .‬او را‬ ‫می توان از تأثیرگذارترین شاعران در حوزه زبان این دوره‬ ‫دانست‪ .‬کمتر خواننده ای است که در ارتباط برقرار کردن‬ ‫با شعر سلمان به مشکل بیفتد‪ .‬در شعر او‪ ،‬کلمات طوری‬ ‫در کنار هم چیده شده اند که هیچ کدامشان برای بقیه‬ ‫غریب نیست‪ ...‬سلمان قنبر هراتی در سال ‪1338‬هـ‪.‬ش‬ ‫در روستای «مزردشت» تنکابن‪ ،‬پا به عرص ٔە وجود‬ ‫نهاد‪ .‬دوران ابتدایی را در روستا گذراند و از همان‬ ‫ابتدای جوانی‪ ،‬به دلیل فقر مادی‪ ،‬به شاگردی‬ ‫پرداخت و یا با «گالشها» به چوپانی میرفت ‪.‬از سال‬ ‫‪1352‬به نوشتن روی آورد و سرودن شعر را آغاز کرد‪.‬‬ ‫فوق دیپلمش را در سال ‪ 135۲‬در رشتۀ هنر گرفت و‬ ‫سپس به کار تدریس هنر در یکی از روستاهای تنکابن‬ ‫مشغول شد‪ .‬از سلمان هراتی‪ ،‬سه مجموعه با‬ ‫نامهای «از این ستاره تا آن ستاره‪« »،‬از آسمان سبز»‬ ‫و «دری به خانۀ خورشید» به چاپ رسیده است‪.‬‬ ‫سلمان در ششم آبان ماه ‪1365‬هـ‪.‬ش در راه رفتن‬ ‫به مدرسۀ محل کار خود بر اثر تصادف‪ ،‬جان‬ ‫باخت‪ .‬آرامگاه وی در حوالی شهر تنکابن واقع شده‬ ‫‪5‬‬

6

‫گشت و گذاری در دوران صفوی‬ ‫دوره صفویه با تمام فراز و فرودهای اجتماعی و‬ ‫سیاسی خود‪ ،‬دورهای خاص در تاریخ شعر و ادب‬ ‫فارسی به حساب میآید‪ .‬برههای که به «سبک‬ ‫اصفهانی» و «سبک هندی» شهرت دارد‪ .‬وجود تعداد‬ ‫کثیری از شاعران و رواج شعر و ادبیات در این دوره‪،‬‬ ‫شیوه متفاوتی را در تاریخ زبان و ادبیات فارسی رقم‬ ‫میزند؛ همچنین گستره زبان و ادبیات فارسی تا‬ ‫هندوستان‪ ،‬گویندگان بسیاری را به سرایش شعر‬ ‫ترغیب کرد‪ .‬با عمومیت پیدا کردن شعر در این دوره‪،‬‬ ‫هرکسی در هر کسوت و شغل و لباسی از بقال و‬ ‫بزاز و خیاط و نانوا و قصاب و‪ ...‬به سرودن شعر‬ ‫میپرداخت تعداد شاعران این دوره از شمار بیرون‬ ‫است و ما امروزه تنها نام شاعرانی را میدانیم که‬ ‫اسامی آنها از تذکرههای دوره صفوی به ما رسیده‬ ‫است‪.‬‬ ‫‪7‬‬

‫گل گلای دوران صفوی‬ ‫میرزا محمد علی صائب تبریزی از شاعران عهد صفویه‬ ‫است که در حدود سال ‪ 1000‬هجری قمری در‬ ‫اصفهان (و به روایتی در تبریز) زاده شد‪ .‬در جوانی‬ ‫مانند اکثر شعرای آن زمان به هندوستان رفت و از‬ ‫مقربین دربار شاه جهان شد ‪ .‬در سال ‪ 10۴۲‬هجری‬ ‫قمری به کشمیر رفت و از آنجا به ایران بازگشت و به‬ ‫منصب ملکالشعرایی شاه عباس ثانی درآمد‪ .‬در‬ ‫زمان پیری در باغ تکیه در اصفهان اقامت کرد و همواره‬ ‫عدهای از ارباب هنر گرد او جمع میشدند‪ .‬وی در‬ ‫سال ‪ 10۸0‬هجری قمری وفات یافت و در همین محل‬ ‫(باغ تکیه) در کنار زایندهرود به خاک سپرده شد‪.‬‬ ‫‪8‬‬

‫وحشی بافقی‬ ‫کمالالدین بافقی متخلص به وحشی از شعرای‬ ‫زبردست قرن دهم است‪ .‬وی در اواسط نیم ٔه اول قرن‬ ‫دهم در بافق به دنیا آمد و تحصیلات مقدماتی خود را‬ ‫در زادگاهش طی کرد‪ .‬او در مدت عمر مانند خواج ٔه‬ ‫شیراز از مسافرتهای دور و دراز احتراز میجست و جز‬ ‫به کاشان و عراق سفر نکرد‪ .‬وحشی بافقی در حدود‬ ‫سال ‪ ۹۹۹‬هجری قمری درگذشت‪ .‬مزار وی در محل ٔه‬ ‫سر برج یزد در برابر مزار شاهزاده فاضل‪ ،‬برادر امام‬ ‫هشتم قرار دارد‪ .‬آثار باقیماند ٔه وی عبارتند از دیوان‬ ‫اشعار‪ ،‬مثنوی خلد برین‪ ،‬مثنوی ناظر و منظور و مثنوی‬ ‫فرهاد و شیرین که این آخری به علت فوت وی ناتمام‬ ‫ماند و قرنها پس از او وصال شیرازی آن را به اتمام‬ ‫رساند‪.‬مثنوی های «فرهاد و شیرین»‪« ،‬ناظر و‬ ‫منظور» و «خلدبرین» از آثار اوست‪.‬‬ ‫‪9‬‬

10

‫فیض کاشانی‬ ‫ملا محمد محسن فیض کاشانی شاعر قرن یازدهم‬ ‫و معاصر با شاه عباس دوم بوده است‪ .‬او در سال‬ ‫‪ 100۷‬هجری قمری در کاشان متولد شد و پس از‬ ‫پایان مقدمات علوم و دانشهای زمان خویش به شیراز‬ ‫رفت و به حلق ٔه شاگردان ملاصدرا پیوست وی از‬ ‫علمای بزرگ عهد خویش محسوب میشده و‬ ‫تألیفاتی در علوم عقلیه و نقلیه و حکمت و اخلاق دارد‬ ‫که مهمترین آنها عبارتند از‪ :‬ابواب الجنان‪ ،‬تفسیر‬ ‫صافی‪ ،‬تفسیر اصفی‪ ،‬کتاب وافی (در شرح کافی)‪،‬‬ ‫شافی‪ ،‬مفاتیح الشرایع‪ ،‬اسرارالصلوة‪ ،‬علم الیقین در‬ ‫اصول دین‪ ،‬تشریح (در هیئت) سفینة النجاه‪ ،‬شرح‬ ‫صحیفه سجادیه‪ ،‬ترجمة الصلوه (به فارسی)‪،‬‬ ‫فهرست علوم و دیوان اشعار‪ .‬اشعار فیض بالغ بر‬ ‫سیزده هزار بیت است‪ .‬وی درسال ‪10۹0‬هجری‬ ‫قمری درگذشت و در کاشان به خاک سپرده شد‪.‬‬ ‫‪11‬‬

‫در حال و هوای قاجار ‪....‬‬ ‫دورهی حکومت قاجاریه بر ایران منشأ تحولات گستردهای‬ ‫در جنبههای سیاسی‪ ،‬اجتماعی‪ ،‬ادبی‪ ،‬اقتصادی و ‪ ...‬در‬ ‫جامعهی ایران شد‪ .‬تحولاتی که تأثیرات ـ مثبت یا منفی ـ‬ ‫آن هنوز هم به خوبی در جامعه احساس می شود‪ .‬یکی‬ ‫از وقایعی که در دوره قاجاریه قابل بحث و بررسی است‪،‬‬ ‫جنبش ادبی در این دوره است که به بازگشت ادبی نیز‬ ‫مشهور شده است‪ .‬با اینکه دورهی بازگشت ادبی در‬ ‫حقیقت از اواخر عهد صفویه آغاز شده ولی دوره ی باروری‬ ‫و اشاعه و گسترش آن در عهد قاجاریه بوده است و در این‬ ‫دوره شعرا و نویسندگان بزرگی ظهور کردند که با اجتناب‬ ‫از سبک نویسندگان دورهی صفوی روش جدیدی را با‬ ‫بازگشت به روش نویسندگان قدیم بنیان گذاشتند‪ .‬که‬ ‫ادامهی آن به ادبیات مردمی دورهی مشروطه منتهی شد‪.‬‬ ‫‪12‬‬

‫مستوره کردستانی‬ ‫از میان زنان شاعر پارسي گوي تنها تعداد محدودي از آنان‬ ‫علاوه بر داشتن جوهره و توانايي شعري از خط فکري‬ ‫معیني پیروي مي کنند‪ .‬از اين روست که اين افراد‪ ،‬نامي‬ ‫درخور و سزاوار در تاريخ ادبیات زنان ايران به دست آورده‬ ‫اند‪ .‬يکي از برجسته ترين اين بانوان‪ ،‬بزرگ بانوي شعر و‬ ‫ادب و عرفان‪ ،‬ماه شرف خانم‪ ،‬معروف به مستوره‬ ‫کردستاني است‪ .‬شاعري داراي فضل و کمال و خط و ربط‬ ‫و شعر و انشا‪ .‬ماه شرف خانم فرزند ابوالحسن مستوره‬ ‫کردستانی ‪ ،‬متولد ‪ 1۲۲0‬هـ ‪ .‬ق در شهر سنندج ‪ ،‬شاعری‬ ‫است که به دو زبان فارسی و کردی شعر سروده است‬ ‫‪.‬او نخستین زن تاریخ نویس ایران شمرده می شود ‪.‬‬ ‫آثار او عبارتند از ‪« :‬دیوان شعر» ‪ « ،‬تاریخ اردلان» و «عقاید‬ ‫مستوره»‬ ‫‪13‬‬

‫«حمد و سپاس خدایی را سزاست که نـَزاد و نـَمیرد‪،‬‬ ‫باقی است و فنا نمیپذیرد‪ .‬خَلاقی که در پاکی‪ ،‬ذاتش‬ ‫بیهمتاست‪ .‬ر ّزاقی که در جمیع صفات‪ ،‬یگانه و‬ ‫تنهاست‪ .‬سبحان الذی لمیلد و لمیکن له کفواً احد‪.‬‬ ‫م َـسجودی که ک ِـلـْک بَنان در بیان حمدش َابْک َـ ْم‪،‬‬ ‫معبودی که قلم و زبان در انشای سپاسش خجالتْ‬ ‫توأم است‪ .‬چهره سخن را آرایش از ستایش او‪ ،‬و عارض‬ ‫نطق را پیرایش از نیایش اوست‪».‬‬ ‫‪14‬‬

‫ایرج میرزا‬ ‫ایرج به همراه ملک الشعرا بهار‪ ،‬بلندترین صدای شعر دوره‬ ‫مشروطه بود‪ .‬او بر خلاف بهار که از زاویه میهنپرستی به‬ ‫مشروطه مینگریست‪ ،‬بیشتر از دیدگاه یک بورژوازی‬ ‫اشرافی‪ ،‬منتقد روابط اجتماعی بود و ضمن آنکه توده مردم‬ ‫را فاقد شعور سیاسی و درک اجتماعی میدانست‪ ،‬دوری‬ ‫از خطر در افتادن با قدرتمندان و پیروی از مصلحت را برای‬ ‫دوستان تجویز میکرد‪ .‬البته ایرج با وجود اینکه به‬ ‫شاهزادگی خود مباهات میکرد‪ ،‬بیت هایی هم در نقد و‬ ‫بدگویی درباره محمدعلی شاه و احمدشاه قاجار دارد‪.‬‬ ‫بنابراین ایرج فارغ از حب‪ ،‬بغض و تعصب بیجا‪ ،‬منش‬ ‫روشنفکری و آزاداندیشی داشت‪ .‬وی در قیام کلنل‬ ‫محمدتقی خان پسیان از مشاوران او به شمار میرفت‪.‬‬ ‫هرچند دخالت در سیاست را تا جایی تجویز میکرد که به‬ ‫منافع شخصی لطمه نخورد اما در عین حال عقاید‬ ‫وطنپرستانهای نیز داشت‪ .‬وی از نوادگان فتحعلی شاه‬ ‫قاجار بود‪ .‬تحصیلاتش در مدرس ٔە دارالفنون‬ ‫ّ تبریز صورت گرفت‪ .‬ابتدا شاعر دربار قاجاریه‬ ‫ّ بود اما به زودی از شاعری دربار کناره گرفت‪.‬‬ ‫شعر ایرج ساده و روان و مشتمل بر کلمات‬ ‫و تعبیرات عامیانه است و مسائل مختلف‬ ‫اجتماعی را با زبانی ساده و شوخیهای نیشدار‬ ‫بیان میکند‬ ‫‪15‬‬

16

‫فدایی مازندرانی‬ ‫میرزا محمود به سبب اینکه زادگاهش روستای تلاوک‬ ‫بوده‪ ،‬به «تلاوکی» باز خوانده شده است‪ ،‬اما در سراسر‬ ‫دیوانش این نام (تلاوک) هرگز به کار نرفته است‪) .‬از‬ ‫شاعران و مرثیهسرایان بزرگ عاشورایی در عصر قاجار‬ ‫است که در منطقۀ دودانگۀ شهر ساری میزیست و واقع ٔە‬ ‫کربلا را بر پایۀ اسناد معتبر تاریخی به نظم درآورده است‪.‬‬ ‫بخش نخست دیوان شعر او در قالب ترکیببند سروده شده‬ ‫است که حدود ‪4200‬بیت دارد بخش دوم نزدیک به سه‬ ‫هزار بیت است که در قالبهای گوناگون به بیان مفاهیم‬ ‫ادبیات عاشورایی پرداخته است‪ .‬شعر «یاد حسین»‬ ‫گزینشی از قصیده ای بلند و شکوهمند است که از‬ ‫طولانی ترین قصاید استوار عاشورایی به شمار می آید‪.‬‬ ‫هنر شاعری فدایی در تصویر آفرینی های بدیع است‪.‬‬ ‫کلیات سرودههای وی با عنوان «سوگنامۀ عاشورایی» یا‬ ‫« مقتل منظوم فدایی» اولین بار در سال ‪1388‬به چاپ‬ ‫رسیده است‬ ‫‪17‬‬

18

‫قاآنی شیرازی‬ ‫میرزا حبیب الله شیرازی متخلص به قاآنی فرزند محمدعلی‬ ‫گلشن از شعرای نامدار عهد قاجار است‪ .‬وی در سال‬ ‫‪ 1۲۲3‬هجری قمری در شیراز متولد شد‪ ،‬تحصیلات‬ ‫مقدماتی را در همان شیراز گذراند‪ .‬او در اوان جوانی عازم‬ ‫مشهد شد تا در آنجا به ادام ٔه تحصیل بپردازد‪ .‬در سفر به‬ ‫تهران شعری در مدح فتحعلی شاه سرود و از وی لقب‬ ‫مجتهد الشعرا گرفت‪ .‬قاآنی در ادبیات عرب و فارسی‬ ‫مهارت کافی یافت و به حکمت نیز علاق ٔه سرشاری‬ ‫داشت‪ .‬او با زبانهای فرانسه و انگلیسی نیز تا حد زیادی‬ ‫آشنایی داشت‪ .‬همچنین در ریاضیات‪ ،‬کلام و منطق نیز‬ ‫استادی مسلم به شمار میرفت‪ .‬دیوان اشعار وی بالغ بر‬ ‫بیست هزار بیت است‪ .‬او کتابی به نام پریشان به سبک‬ ‫گلستان در نثر نگاشت‪ .‬قاآنی در سال ‪ 1۲۷0‬هجری قمری‬ ‫در تهران وفات یافت و درحرم حضرت عبدالعظیم مدفون شد‬ ‫‪19‬‬



‫پیرکی لال سحرگاه به طفلی الکن‬ ‫میشنیدم که بدین نوع همی راند سخن‬ ‫کای ز زلفت صصصبحم شاشاشام تاریک‬ ‫وی ز چهرت شاشاشامم صصصبح روشن‬ ‫تتتریاکیم و بی شششهد للبت‬ ‫صصبر و تاتاتابم رررفت از تتتن‬ ‫طفل گفتا مَمَمَن را تُتُو تقلید مکن‬ ‫گگگم شو ز برم ای کککمتر از زن‬ ‫مممیخواهی ممشتی به ککلت بزنم‬ ‫کهبیفتد مممغزت ممیان ددهن‬ ‫پیرگفتا وووالله که معلومست این‬ ‫که که زادم من بیچاره ز مادر الکن‬ ‫هههفتاد و ههشتاد و سه سالست فزون‬ ‫گگگنگ و لالالالم بهخخلاق زمن‬ ‫طفل گفتا خخدا را صصدبار ششکر‬ ‫که برستم به جهان از مملال و ممحن‬ ‫مممن هم گگگنگم مممثل تتتو‬ ‫تتتو هم گگگنکی مممثل مممن‬ ‫‪21‬‬

‫و دیگر شاعران قبل تر !‬ ‫تاریخ شعر ایرانی به شکلی که امروز به دست ما رسیده‪،‬‬ ‫به یک هزار و صد سال پیش بازمی گردد و خمیر مایه اولیه‬ ‫آن در دوره سامانیان شکل گرفته است‪ .‬حکیم طوس‪،‬‬ ‫ابوالقاسم فردوسی شاعر نامدار ایرانی است که در اواخر‬ ‫دوره سامانیان می زیست‪ ،‬ایرانیان در طول تاریخ در‬ ‫شاهنامه فردوسی همچون دریایی بی انتها شنا کرده اند‬ ‫و از هفت خوان رستم بارها رد شده و نظاره گر تراژدی‬ ‫رستم و سهراب و ماجرای عشق بیژن و منیژه بوده اند‪.‬‬ ‫پس از آن عطار و نظامی و برخی شاعران دیگر هر یک‬ ‫ستاره ای شدند در آسمان زیبا و پرفروغ ادبیات ایران‬ ‫زمین‪ ..‬و نظامی گنجوی‪ ،‬داستان سرای شهیر که پنج گنج‬ ‫را به شیوه ای بدیع به مدت سی سال به نظم کشید ‪.‬قرن‬ ‫هفتم هجری دوره تلالو بیش از پیش تاریخ ادب پارسی‬ ‫بوده و دو ارمغان ستودنی برای ایران به یادگار گذاشته‬ ‫است‪ ،‬استاد ادب سعدی شیرازی و حضرت مولانا آفتاب‬ ‫عالمتاب شعر ایرانی‪ .‬از بوستان و گلستان شیخ اجل که‬ ‫پای ثابت درس و مکتب خانه ها بوده تا کلیات سعدی و‬ ‫مجموعه قصیده هایش‪ ،‬همه و همه با مضمونی ساده و‬ ‫روان به تصویر عشق و اخلاق و ادب پرداخته اند و مولانا‬ ‫جلال الدین بلخی‪ ،‬عارف و دانشمند بزرگ که داستان‬ ‫شیدایی او و شیفتگی اش نسبت به شمس تبریزی از‬ ‫مشهورترین واقعیت های عالم عرفان است‬ ‫‪22‬‬

‫سنايي‬ ‫ابوالمجد مجدود بن آدم متخلص به سنایی شاعر و‬ ‫عارف بزرگ و نامدار نیم ٔه دوم سده پنجم و نیم ٔه اول سد ٔه‬ ‫ششم هجری است‪ .‬وی در سال ‪ ۴۶3‬یا ‪ ۴۷3‬هجری‬ ‫قمری در غزنین دیده به جهان گشود‪ .‬چنانچه ازشعر‬ ‫سنایی برمیآید او به تمام دانشهای زمان خود آگاهی و‬ ‫آشنایی و در برخی تبحر و استادی داشته است‪ .‬وی در‬ ‫سال ‪ ۵۲۵‬یا ‪ ۵3۵‬هجری قمری در سن ‪ ۶۲‬سالگی‬ ‫درگذشت‪ .‬از آثار وی غیر از دیوان قصیده و غزل و ترکیب و‬ ‫ترجیع و قطعه و رباعی‪ ،‬مثنویهای وی معروف و بدین‬ ‫قرارند‪ :‬مثنویهای حدیقةالحقیقه‪ ،‬طریق التحقیق‪ ،‬کارنام ٔه‬ ‫بلخ‪ ،‬سیر العباد الی المعاد‪ ،‬عشقنامه و عقلنامه‪ .‬سه‬ ‫مکتوب و یک رسال ٔه نثر نیز به وی نسبت دادهاند‪ .‬از آثار او‬ ‫می توان به دیوان اشعار ‪ ،‬حدیقة الحقیقه و شریعة‬ ‫الطریقه و طریق التحقیق اشاره کرد ‪.‬‬ ‫‪23‬‬

‫جامی‬ ‫نورالدین عبدالرحمن ابن نظام الدین احمد ابن محمد‬ ‫متخلص به جامی در سال ‪ ۸1۷‬هجری قمری در خرجرد‬ ‫جام از توابع خراسان متولد شد‪. .‬وی بعدها همراه پدرش‬ ‫به سمرقند و هرات رفت و در آن دیار به کسب علم و ادب‬ ‫پرداخت‪ .‬سپس به سیر و سلوک مشغول و از بزرگان‬ ‫طریقت شد‪ .‬او نزد سلطان حسین میرزا بایقرا و وزیر فاضل‬ ‫او امیر علیشیر نوایی تقربی خاص داشت‪ .‬او در محرم ‪۸۹۸‬‬ ‫هجری قمری وفات کرد و در هرات با احترام فراوان به خاک‬ ‫سپرده شد‪ .‬از جامی بیش از چهل اثر و تألیف سودمند و‬ ‫گرانبها به جای مانده است‪ .‬معروفترین آثار او عبارت از‬ ‫هفت مثنوی به نام «هفت اورنگ» است‪ .‬از دیگر آثار او‬ ‫می توان به دیوان اشعار ‪ ،‬بهارستان ‪ ،‬هفت اورنگ اشاره‬ ‫کرد‬ ‫‪24‬‬

25