วารสารครั้งที่ 2-2566 เรื่อง การประเมินการควบคุมภายในด้วยตนเอง Control-Self Assessment CSA

วารสารความเสยี่ ง และควบคุมภายใน คร้ังท่ี 2/2566 \"การประเมินการควบคุมภายในด้วยตนเอง\" (Control-Self Assessment : CSA) ต า ม ห ล ัก เ ก ณ ฑ ์ก ร ะ ท ร ว ง ก า ร ค ล ัง ว ่า ด ้ว ย มาตรฐานและหลักเกณฑ์ปฏิบัติการควบคุม ภายในสาหรับหน่วยงานของรัฐ พ.ศ. 2561 กระทรวงการคลังได้กาหนดให้หน่วยงานของรัฐ จัดให้มี การควบคุมภายใน เพื่อให้เกิดความ เช่ือม่ันอย่างสมเหตุสมผลว่าจะบรรลุวัตถุประสงค์ ด้านการดาเนินงาน ด้านการรายงาน และด้าน การปฏิบัติตามกฎหมาย ระเบียบและข้อบังคับ วตั ถปุ ระสงคข์ องการควบคุมภายใน 1. ดา้ นการดาเนนิ งาน (Operation Objectives) เกี่ยวกับประสทิ ธิผลและ ประสิทธภิ าพของการดาเนนิ งาน 2. ดา้ นการรายงาน (Reporting Objectives) เกี่ยวกับการรายงานทาง การเงนิ และไม่ใช่การเงิน 3. ดา้ นการปฏบิ ตั ิตามกฎหมาย ระเบียบและขอ้ บังคับ (Compliance Objectives) เกยี่ วกับการปฏิบัติตามกฎหมาย ระเบยี บ ขอ้ บงั คบั หรือ มติคณะรฐั มนตรที เ่ี ก่ียวข้องกับการดาเนินงาน 1

วารสารความเสยี่ ง และควบคุมภายใน ครง้ั ท่ี 2/2566 องค์ประกอบของการควบคุมภายในตามกรอบแนวคดิ ของ COSO 2013 จัดทาขึ้นตามมาตรฐานสากลของ The Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission : COSO 2013 โดยปรับให้เหมาะสมกับบริบทของระบบการบริหารราชการแผ่นดิน เพื่อใช้เป็นกรอบแนวทางในการกาหนด ประเมินและปรับปรุงระบบ การควบคุมภายในของหน่วยงานของรฐั องค์ประกอบที่ 1 : สภาพแวดลอ้ มการควบคมุ หลักการท่ี 1 – องคก์ รยดึ หลกั ความซอื่ ตรงและจรยิ ธรรม หลักการที่ 2 - คณะกรรมการแสดงออกถึงความรับผดิ ชอบต่อการกากับดูแล หลักการท่ี 3 - คณะกรรมการและฝา่ ยบริหาร มอี านาจการสั่งการชัดเจน หลักการที่ 4 - องค์กร จงู ใจ รกั ษาไว้ และจงู ใจพนกั งาน หลกั การท่ี 5 – องคก์ รผลักดนั ให้ทุกตาแหนง่ รับผิดชอบตอ่ การควบคุมภายใน องค์ประกอบที่ 2 : การประเมินความเสีย่ ง หลักการท่ี 6 - กาหนดเป้าหมายชัดเจน หลักการท่ี 7 - ระบแุ ละวิเคราะหค์ วามเส่ยี งอย่างครอบคลุม หลักการท่ี 8 – พจิ ารณาโอกาสที่จะเกดิ การทจุ รติ หลักการท่ี 9 – ระบแุ ละประเมนิ ความเปล่ียนแปลงทีจ่ ะกระทบต่อการควบคุมภายใน องค์ประกอบท่ี 3 : กิจกรรมการควบคุม COSO 2013 ประกอบด้วย 5 องคป์ ระกอบ 17 หลกั การ หลกั การที่ 10 - ควบคุมความเสีย่ งให้อยู่ในระดบั ทีย่ อมรับได้ หลักการที่ 11 – พฒั นาระบบเทคโนโลยีท่ใี ช้ในการควบคุม หลักการที่ 12 – ควบคุมให้นโยบายสามารถปฏิบตั ิได้ องค์ประกอบท่ี 4 : สารสนเทศและการส่ือสาร หลกั การท่ี 13 - องคก์ รมขี อ้ มูลทีเ่ ก่ียวข้องและมีคุณภาพ หลกั การท่ี 14 - มีการสือ่ สารข้อมูลภายในองค์กร ใหก้ ารควบคุมภายในดาเนินตอ่ ไปได้ หลกั การท่ี 15 - มกี ารส่อื สารกบั หน่วยงานภายนอก ในประเดน็ ที่อาจกระทบต่อการควบคุมภายใน องคป์ ระกอบที่ 5 : กจิ กรรมการกากบั ตดิ ตามและประเมนิ ผล 2 หลกั การที่ 16 – ตดิ ตามและประเมนิ ผลการควบคมุ ภายใน หลักการที่ 17 - ประเมินและสื่อสารข้อบกพรอ่ งของการควบคมุ ภายในทันเวลา และเหมาะสม

วารสารความเสยี่ ง และควบคมุ ภายใน คร้ังท่ี 2/2566 ระบบการควบคมุ ภายใน (Internal Control System) 1. สภาพแวดล้อมของการควบคมุ เป็นเรื่องพื้นฐานท่ีสาคัญท่ีสุดของการบริหารองค์กร ผู้กากับดูแล ฝ่ายบริหาร และ บุคลากรของหน่วยรับตรวจต้องสร้างสภาพแวดล้อมให้บุคลากรทุกระดับมีทัศนคติที่ดีต่อ การควบคุมภายใน โดยส่งเสริมให้บุคลากรทุกคนในหน่วยรับตรวจเกิดจิตสานึกในเร่ือง ความซื่อสัตย์ จริยธรรม ความรับผิดชอบต่อหน้าที่ที่ได้รับมอบหมาย และความสาคัญของ ประสิทธิผลการควบคมุ ภายใน 2. การประเมินความเส่ยี ง ฝ่ายบริหารต้องให้ความสาคัญและประเมินความเส่ียงซ่ึงมีผลกระทบต่อผลสาเร็จ ตามวัตถุประสงค์ของหน่วยรับตรวจ ที่เกิดจากปัจจัยภายในและภายนอกด้วยวิธีการที่เป็น ระบบอยา่ งเพียงพอและเหมาะสม 3. กจิ กรรมการควบคุม เปน็ วธิ ีการตา่ ง ๆ ที่นามาใชใ้ นการปฏิบัติงานซึ่งกาหนดหรือออกแบบเพื่อป้องกันหรือลด ความเสี่ยงอย่างมีประสิทธิภาพและประสทิ ธิผล ฝ่ายบรหิ ารต้องจัดให้มีกิจกรรมการควบคุมท่ี มีประสิทธิภาพและประสิทธิผล เพื่อป้องกันหรือลดความเสียหาย ความผิดพลาดท่ีอาจ เกดิ ขน้ึ และให้สามารถบรรลุผลสาเร็จตามวัตถปุ ระสงค์ของการควบคมุ ภายใน 4. สารสนเทศและการสอ่ื สาร เป็นสว่ นสนับสนนุ ที่สาคญั ตอ่ ประสทิ ธภิ าพและประสทิ ธิผลในการกาหนดกลยทุ ธ์ ประเมิน ความเสี่ยงและกิจกรรมการควบคุม ฝ่ายบริหารต้องจัดให้มีสารสนเทศอย่างเพียงพอ เหมาะสม เชื่อถือได้ และส่ือสารให้ฝ่ายบริหารและบุคลากรอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องทั้งภายในและ ภายนอกหน่วยรับตรวจ ซง่ึ จาเปน็ ตอ้ งใชส้ ารสนเทศนั้น ในรูปแบบทีเ่ หมาะสมและทันเวลา 5. การติดตามประเมินผล เปน็ วธิ กี ารที่ช่วยใหฝ้ ่ายบริหารมคี วามมั่นใจว่าระบบการควบคุมภายใน มีการปฏิบัติตาม ฝ่ายบริหารต้องจัดให้มีการติดตามประเมินผล โดยการติดตามผลในระหว่างการปฏิบัติงาน และการประเมินผลเป็นรายครั้ง อย่างต่อเน่ืองและสม่าเสมอ เพ่ือให้ความมั่นใจว่าระบบ การควบคุมภายในท่ีกาหนดหรือออกแบบไว้เพียงพอ เหมาะสม มีประสิทธิผลหรือ ต้องปรบั ปรงุ 3

วารสารความเส่ียง และควบคมุ ภายใน ครัง้ ที่ 2/2566 บทบาทการควบคมุ ภายใน ผรู้ ับผิดชอบ บทบาทการควบคุมภายใน ส่วนบรหิ ารความเสี่ยงและควบคมุ ภายใน ฝา่ ยแผนและบริหารความ 1) อานวยการในการประเมนิ ผลการควบคมุ ภายในของ ธพส. เสย่ี ง/คณะทางานด้านการบริหาร 2) กาหนดแนวทางการประเมนิ ผลการควบคมุ ภายในภาพรวมของ ความเส่ยี งและควบคุมภายใน ธพส. ผู้บรหิ ารระดับสว่ นงานยอ่ ย และ 3) รวบรวม พิจารณา กลนั่ กรอง และสรุปผลการประเมนิ ผ้ปู ฏิบัตงิ านในส่วนงานย่อย การควบคมุ ภายในภาพรวมขององคก์ ร ผู้ตรวจสอบภายใน 4) ประสานงานการประเมินผลการควบคมุ ภายในระดับองคก์ ร 5) จดั ทารายงานการประเมนิ ผลการควบคมุ ภายใน 5.1) หนงั สอื รบั รองการประเมนิ ผลการควบคมุ ภายใน (ปค.1) 5.2) รายงานผลการประเมนิ องค์กรประกอบการควบคุมภายใน (ปค.4) 5.3) รายงานแผนการปรบั ปรุงการควบคมุ ภายใน (ปค.5) 6) กาหนดให้มีการทบทวนระบบการควบคุมภายในเมอ่ื มกี าร ปรับเปลี่ยนโครงสร้างขององค์กร หรอื เม่ือมีการปรบั เปลีย่ น มาตรฐานการควบคุมภายใน ตามหลกั เกณฑ์กระทรวงการคลงั 1) ประเมนิ การควบคมุ ดว้ ยตนเอง 2) ตดิ ตามผลการดาเนนิ งาน 3) สรปุ ผลการประเมนิ 4) จัดทารายงานระดบั ส่วนงาน 4.1) รายงานผลการประเมินองค์ประกอบการควบคมุ ภายใน (ปย.1) 4.2) รายงานการประเมนิ ผลและการปรบั ปรุงการควบคมุ ภายใน (ปย.2) 1) ประเมนิ การควบคุมภายในด้วยตนเอง 2) สอบทานการประเมนิ ผล 3) สอบทานรายงาน 4) จดั ทารายงานผลการสอบทานการประเมินผลการควบคุมภายใน ของผู้ตรวจสอบภายใน (ปค.6) 4

วารสารความเสี่ยง และควบคุมภายใน คร้ังที่ 2/2566 ขน้ั ตอนการประเมนิ ผลการประเมิน การควบคุมด้วยตนเอง 1. พิจารณาระดับความเสีย่ งของหน่วยงานก่อนการควบคุม โดยให้ใช้เกณฑ์ในการประเมินตามเกณฑ์การพิจารณา ระดับโอกาสท่ีจะเกิดขึ้น (Likelihood) และเกณฑ์การพิจารณา ระดับผลกระทบ (Impact) ตามเกณฑ์การประเมินความเสี่ยง ขององค์กร โดยให้ระบุคะแนน และอ้างอิงหลักเกณฑ์ที่ใช้ใน การประเมินไว้เป็นหลักฐานประกอบการประเมิน และจัดเก็บ เอกสารประกอบการให้คะแนนเพื่อประโยชน์ในการสอบทาน และตรวจสอบ ระดบั ความเสีย่ ง = โอกาส x ผลกระทบ 2. เกณฑ์พจิ ารณาระดบั การควบคมุ ภายใน (CSA) พิ จ า ร ณ า จ า ก ก า ร ก า ห น ด ใ ห้ มี น โ ย บ า ย ขั้นตอน/แนวการปฏิบัติงาน/มีกิจกรรมการ ควบคุมภายในที่ดี และได้ปฏิบัติครบถ้วนจริง อย่างเป็นระบบ รวมถึง มีการติดตาม/สอบ ทานกิจกรรมควบคมุ อยา่ งต่อเนื่อง มีการจัดทา แผน หรอื อา้ งอิงหลักเกณฑ์ ระเบียบ นโยบาย ทเี่ กย่ี วขอ้ ง 3. เกณฑก์ ารพิจารณาระดบั ความเส่ยี ง เปรยี บเทยี บกบั ระดับการควบคมุ ภายใน สาหรับฝ่ายงานท่ีประเมินแล้วพบว่า ควรได้รับการ ป รั บ ป รุ ง ก า ร ค ว บ คุ ม ภ า ย ใ น ห รื อ ก า ร ค ว บ คุ ม ไม่เพียงพอ ให้พิจารณามาตรการ/แนวทางการ ควบคุมภายในเพ่ิมเติม/กาหนดผู้รับผิดชอบและ วนั ทีท่ ี่คาดว่าจะแลว้ เสร็จ 5

วารสารความเสย่ี ง และควบคมุ ภายใน ครง้ั ท่ี 2/2566 หนว่ ยงานที่รับผดิ ชอบในการจัดทำรายงาน การจดั ทารายงานการประเมินผลการควบคมุ ภายใน ระดบั ส่วนงานย่อย หน่วยรับตรวจ ผู้ตรวจสอบภายใน แบบ ปย. 1 แบบ ปย. 2 แบบ ปค. 1 แบบ ปค. 6 แบบ ปค. 4 ฝา่ ยตรวจสอบภายใน ทุกหน่วยงาน แบบ ปค. 5 นาส่งกระทรวงการคลัง ส่วนบรหิ ารความเสยี่ ง และควบคุมภายใน รปู แบบรายงานที่กระทรวงการคลังกำหนด ปค.1 ปค.4 ปค.5 ปค.6 หนังสือรบั รองการประเมินผล รายงานการประเมิน รายงานการประเมินผล รายงานผลการสอบทานการ การควบคมุ ภายใน องค์ประกอบการควบคมุ การควบคมุ ภายใน ประเมนิ ผลการควบคมุ ภายใน ภายใน ของผูต้ รวจสอบภายใน 6

วารสารความเสยี่ ง และควบคุมภายใน คร้ังที่ 2/2566 รว่ มสนกุ ตอบคำถาม กิจกรรมวารสารความเส่ียง และควบคมุ ภายใน ครงั้ ท่ี 2/2566 \"การประเมินการควบคุมภายในด้วยตนเอง\" (Control-Self Assessment : CSA) ข้อ 1 บทบาทการควบคุมภายในของท่านคืออะไร มีแนวทางปฏิบัติอย่างไร ข้อ 2 กรุณายกตัวอย่างกระบวนการปฏิบัติงาน/โครงการ หรือ กิจกรรมที่ท่านรับผิดชอบ ว่ามี ขั้นตอนการดาเนินงาน/ มาตรการ/แนวทางควบคุมอย่างไร เพื่อให้การควบคุมภายใน ของฝ่ายงานมีประสิทธิภาพและประสิทธิผลดี เพียงรว่ มตอบคาถาม ลนุ้ รับ Gift Voucher และรางวลั อื่น ๆ อกี มากมาย 7 ท่านสามารถร่วมสนุกได้ถึงวันจันทร์ที่ 17 กรกฎาคม 2566 ก่อนเวลา 17.00 น. โดยสง่ คาตอบมาท่ี [email protected] เงอื่ นไข : การตัดสนิ คณะทางานฯ ถอื เป็นทีส่ ดุ หากท่านมขี ้อซักถามเกีย่ วกบั การประเมิน CSA กรณุ าตดิ ต่อ ส่วนบรหิ ารความเสี่ยงและควบคมุ ภายใน ฝ่ายแผนและบรหิ ารความเสย่ี ง