ญี่ปุ่นกับความหลากหลายทางเพศ LGBT 2023

LGBT ญี่ ปุ่ น กั บ ค ว า ม ห ล า ก หลายทางเพศ 2023 สำนักภาษาต่างประเทศ สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร โดย ตรรกวิทย์ มิ่งขวัญ นักวิเทศสัมพันธ์ชำนาญการพิเศษ กลุ่มงานภาษาญี่ปุ่นและเกาหลี



LGBT ญี่ปุ่นกับความหลากหลายทางเพศ สำนักภาษาตา่ งประเทศ สำนกั งานเลขาธกิ ารสภาผู้แทนราษฎร LGBT *นายตรรกวิทย์ มิง่ ขวัญ (๒๕๖๖) ญป่ี ุ่นกับความหลากหลายทางเพศ ๑. เกรน่ิ นำ |๑ คำว่า “LGBT” เป็นคำที่เริ่มคุ้นหูกับสังคมไทยเมื่อไม่นานมานี้ โดยเรียก “กลุ่มบุคคลที่มีความ หลากหลายทางเพศ” ซึ่งอย่ใู นสังคมไทยมายาวนานตัง้ แตส่ มัยอดีต โดยมคี วามเขา้ ใจและการยอมรับท่ีแตกต่าง กันไปตามยุคสมัยที่เปลี่ยนแปลง จนกระทั่งในปัจจุบัน สังคมไทยมีการหยิบยกและให้ความสำคัญกับกลุ่ม บุคคลเหล่านี้เพิ่มมากขึ้น ไม่ว่าจะมีการผลักดันกฎหมายเพื่อความเท่าเทียมของกลุ่มคนหรือพรรคการเมือง รวมทั้งจัดกิจกรรมต่าง ๆ เพื่อสร้างความเข้าใจใหก้ ับสังคมได้รับรู้อยา่ งถูกต้องและยอมรับมากขึ้น จนประเทศ ไทยถกู กลา่ วขานว่าเป็นดนิ แดนหนง่ึ ทม่ี ีเสรีภาพเกยี่ วกบั เพศสภาพทห่ี ลากหลาย ท้ังนี้ LGBT ไมไ่ ด้เป็นกระแสที่ มีการเปลี่ยนแปลงเฉพาะในสังคมไทยเท่านั้น แต่หลายประเทศทั่วโลกต่างให้ความสำคัญเช่นเดียวกัน ไม่เว้น แมแ้ ตป่ ระเทศญป่ี ่นุ ซงึ่ มกี ารเปลย่ี นแปลงและพูดถงึ บคุ คลกลุ่มนมี้ ากขึน้ เมื่อเทยี บกับหลายปกี ่อน เมื่อครั้งที่ผู้เขียนไดเ้ ดินทางไปศึกษาในฐานะนักศึกษาแลกเปลี่ยน ณ ประเทศญี่ปุ่น ในช่วงปี ๒๕๔๓- ๒๕๔๔ และ ๒๕๔๙-๒๕๕๐ กลุ่มคนนิยมเพศเดียวกันในขณะนั้นถือเป็นเรื่องท่ีต้องปกปิดแทบจะไม่พบเห็น การเห็นผู้ชายแต่งกายเป็นผู้หญิงถือเป็นสิ่งที่แปลกตา หรือการที่จะลุกขึ้นมาบอกว่าตัวเองเป็นเกย์เป็นเรื่องท่ี ยาก ผู้เขียนขอเล่าจากความทรงจำ ท่ีครั้งหนึ่งผู้เขียนได้มีโอกาสพูดคุยกับชายชาวญี่ปุ่นคนหนึ่งและได้รู้ว่า “เขาไม่สามารถทำให้สังคมรู้ว่าเขาชื่นชอบผู้ชายได้ เขาจำเป็นต้องแต่งงานมีครอบครัวมีลูกเพื่อให้ดูไม่ แปลกแยกจากผู้ชายในสังคม เพื่อทำหน้าที่ให้สมบูรณ์ตามแบบฉบับของผู้ชาย แต่สิ่งที่เขาต้องการที่ แท้จริงในรสนิยมกลับไม่สามารถแสดงออกได้” ซึ่งทำให้ผู้เขียนรู้สึกว่าสิ่งเหล่านี้มันคือธรรมชาติที่ไม่ใช่ ความผิดปกติ แต่ทำไมต้องหลบซ่อนและความสุขในการเป็นมนุษย์ของเขาหายไปเพียงแค่ถูกมองว่าแตกต่าง จากคนในสังคมและไดร้ ับการปฏิบัติอย่างไม่เท่าเทยี ม ซง่ึ กไ็ ม่ตา่ งอะไรกับสังคมไทยเมื่ออดีตท่ีผู้ชายหลายคนไม่ กลา้ แสดงออก เพราะกลวั ว่าสงั คมจะนนิ ทาและวา่ กลา่ วให้ตนเองรู้สกึ อับอาย ซึ่งไม่สมควรจะเกิดขนึ้ อย่างไรก็ตาม เมอ่ื กาลเวลาผา่ นไป โลกหมุนเปล่ียนตามยุคสมยั แนวคดิ และกระแสสังคมโลกเร่ิมทำให้ สังคมญี่ปุ่นต้องหันกลับมามองและสร้างความเข้าใจกับสังคมเกี่ยวกับ LGBT มากยิ่งขึ้น ทั้งภาครัฐและเอกชน ในมิติต่าง ๆ ทั้งด้านกฎหมาย นโยบาย มาตรการ และแนวทางปฏิบัติต่อกลุ่ม LGBT รวมทั้งการท่องเที่ยว เฉพาะกลุ่ม อาทิ ย่านชนิ จูกุนโิ จเมะในโตเกียว ซง่ึ เปน็ ย่านชาว LGBTQ ท่มี ชี ื่อท่ีสุดในญีป่ นุ่ ดังนั้น ผู้เขียนจึงต้องการนำเสนอความเปลี่ยนแปลงและข้อมูลเกี่ยวกับกลุ่มคนที่มีความหลากหลาย ทางเพศในสังคมญีป่ ุน่ ปจั จบุ ัน ในประเด็นดังกลา่ วขา้ งต้น เพ่อื ให้ผอู้ า่ นได้เหน็ ภาพอกี มุมหนึง่ ของญ่ปี นุ่ ที่อาจจะ ไมเ่ คยเห็นและสัมผสั ตามกระแสโลกทมี่ ีความหลากหลายในการดำรงชวี ติ หมายเหต.ุ จาก www.canva.com * นกั วเิ ทศสัมพนั ธ์ชำนาญการพเิ ศษ กลุม่ งานภาษาญป่ี ุน่ และเกาหลี สำนักภาษาตา่ งประเทศ สำนกั งานเลขาธกิ ารสภาผแู้ ทนราษฎร

๒. สภาพการณ์ปัจจุบันและความเปลี่ยนแปลงเกี่ยวกับ LGBT ในสังคมญี่ปุ่นภายใต้กระแสโลกที่มีความ หลากหลาย (Diversity) บนพื้นฐานของความเทา่ เทยี ม (Equality) ๒.๑ ประชากรของกลมุ่ LGBT ความเปน็ จริง และเสียงสะทอ้ น ที่เกดิ ขนึ้ ในญ่ีปุ่น กล่าวกันว่า มีกลุ่ม LGBT ในญี่ปุ่นอยู่จำนวนมากพอสมควร โดยจากผลสำรวจจากแหล่งต่าง ๆ | ๒ พบว่า มจี ำนวนประชากรกลุ่ม LGBT ในภาพรวมเฉลี่ยประมาณร้อยละ ๑๐ หรอื ในประชากร ๑๐ คน จะมีผู้ท่ี เป็น LGBT อยู่ ๑ คน เม่อื อา้ งอิงข้อมูลตามตารางข้างล่างน้ี ตารางที่ ๑ แสดงข้อมูลเก่ยี วกบั ผลสำรวจกล่มุ LGBT แหล่งข้อมูล ร้อยละ LGBT สัดส่วน LGBT ปีสำรวจ ๘.๙ (จำนวนสำรวจ ๖๐,๐๐๐ คน) ๑ ใน ๑๐ คน ๒๕๖๓ 電通ダイバーシティ・ラボ ๗.๖ (ไม่ระบุ) ๒๕๕๘ (จำนวนสำรวจ ๖๙,๙๘๙ คน) (ไม่ระบุ) ๒๕๕๕ เดนซือ ไดบาชิตี้ ลาโบ ๑ ใน ๑๐ คน ๒๕๖๒ ๕.๒ ๑ ใน ๑๓ คน ๒๕๕๙ (ไม่ระบุ) ๒๕๖๑ ๑ ใน ๑๐๐ คน 株式会社 LGBT 総合研究所 ๑๐ ๒๕๖๒ (จำนวนสำรวจ ๔๒,๐๐๐ คน) ๑ ใน ๓๓ คน สถาบันวิจัย LGBT แห่งญ่ีปุ่น (บริษัทจำกัดมหาชน) ๑ ใน ๑๓ คน 日本労働組合総連合会 ๘.๐ สมาพันธ์สหภาพการค้าแห่งญี่ปุ่น (จำนวนสำรวจ ๑,๐๐๐ คน) 名古屋市総務局総合調整部男 女平等参画推進室 ฝ่ายส่งเสริมการมีส่วนร่วมและ ๑.๖ ความเท่าเทียมชายหญิง (จำนวนสำรวจ ๑๐,๐๐๐ คน) กองประสานงานกลาง สำนัก บริหารงานกลาง เมืองนาโกย่า ๓.๓ (จำนวนสำรวจ ๑๕,๐๐๐คน 「働き方と暮らしの多様性と共生」 : เกย์ เลสเบ้ียน บุคคลข้ามเพศ 研究チーム（協力：大阪市） ผู้ไม่สนใจทางเพศ) ทีมวิจัย “การอยู่ร่วมกันกับความ หลากหลายด้านการทำงานและ ๘.๒ การดำรงชีวิต (ความร่วมมือกับ (จำนวนสำรวจ ๑๕,๐๐๐ คน จังหวัดโอซาก้า) : เกย์ เลสเบ้ียน ไบเซ็กชวล ผู้ไมส่ นใจ ทางเพศ ผไู้ มต่ ้องการระบุเพศ) กำหนดเพศไม่ได้ บุคคลขา้ มเพศ) หมายเหตุ. จาก https://iris-lgbt.com/blogs/lgbt_percentage

LGBT ญปี่ นุ่ กบั ความหลากหลายทางเพศ สำนักภาษาต่างประเทศ สำนกั งานเลขาธกิ ารสภาผแู้ ทนราษฎร จากข้อมูลการสำรวจของเดนซือ ไดบาชิตี้ ลาโบ จะเห็นได้ว่า จำนวนของ LGBT มีแนวโน้ม |๓ เพิ่มขึ้นต้ังแต่ร้อยละ ๕.๒ ร้อยละ ๗.๖ และร้อยละ ๘.๙ ตามลำดับ ทั้งนี้ สาเหตุที่จำนวน LGBT ในญี่ปุน่ เพิ่ม มากขึน้ อาจจะเป็นเพราะสภาพสังคมทร่ี ับรู้และเข้าใจเพิ่มข้นึ ทำให้บคุ คลกลมุ่ นเี้ ร่ิมท่ีจะกลา้ แสดงตัวตนตามท่ี ตัวเองตอ้ งการออกมาไดอ้ ย่างอิสระมากขึ้น โดยคำวา่ “LGBT” เรมิ่ เป็นคำที่รจู้ ักกนั ในสงั คมญ่ีปุน่ ทำให้ผู้ทเ่ี ป็น LGBT รจู้ กั ตนเองได้อยา่ งรวดเรว็ จงึ ทำให้จำนวนเพมิ่ มากข้นึ (IRIS, 2022) “กลุ่มคน LGBT เหล่านย้ี ังคงได้รับแรงตา้ นทางสังคมอยูม่ าก” อย่างไรก็ตาม ผู้เขียนมีความเห็นว่า สิ่งนี้เป็นผลจากการสำรวจที่ไม่ได้เปิดเผยชื่อผู้ตอบคำถาม แต่ในความเป็นจริงแล้ว ผู้ตอบคำถามที่เป็น LGBT เมื่ออยู่ในสังคม อาจจะไม่ค่อยรู้สึกสบายใจที่จะบอกว่าตนเอง เป็นกลุ่ม LGBT ก็เป็นได้ ซึ่งสอดคล้องกับข้อมูลจากเว็บไซต์ของมูลนิธิญี่ปุ่น (日本財団 ［Nippon Foundation］，2022) ซึ่งได้อ้างอิงข้อมูลจากเว็บไซต์ของกลุ่มพันธมิตรญี่ปุ่นเพื่อการตรากฎหมายสำหรับ LGBT (LGBT 法連合会 ［Japan Alliance for LGBT Legislation]) 「 https://lgbtetc.jp/wp/wp- content/uploads/2019/03/%E5%9B%B0%E9%9B%A3%E3%83%AA%E3%82%B9%E3%83% 88%E7%AC%AC3%E7%89%88%EF%BC%8820190304%EF%BC%89.pdf」 โดยพบว่า กลุ่มคน LGBT เหล่านี้ยังคงได้รับแรงต้านทางสังคมอยู่มาก ซึ่งจากการสำรวจทำให้ทราบข้อมูลความเป็นจริงในสังคม ญีป่ นุ่ ดงั นี้ ๑. การเลอื กปฏิบตั ิและการกลน่ั แกลง้ ในโรงเรยี น ข้อมูลจากเว็บไซต์ได้ระบุว่า มีกลุ่มวัยรุ่นที่ตกเป็นเป้าหมายของการกลั่นแกล้งและล้อเลียน ด้วยคำพดู ด้อยค่าหรือเหยียดเพศอยู่จำนวนมาก เชน่ “ทัง้ ที่เปน็ ผ้ชู าย แต่...” “รู้สกึ ขยะแขยง” “ตุด๊ กระเทย” “รักร่วมเพศ” “เลสเบี้ยน” จนทำร้ายความรู้สึกมีคุณค่าในตัวเองลงไป นอกจากนี้ มีกรณีที่ถูกพ่อแม่ทำร้าย ร่างกายหรือพาไปพบจิตแพทย์ สิ่งเหล่านี้ ทำให้วัยรุ่นกลุ่มนี้ไม่มีที่พึ่งพิงทางใจหรือให้คำปรึกษา เนื่องจาก คิดวา่ ไม่อยากจะเปิดเผยใหใ้ ครรู้ ซง่ึ นำไปสกู่ ารไมอ่ ยากไปโรงเรยี น หรือในกรณีเลวรา้ ยทส่ี ดุ คอื การฆ่าตัวตาย ๒. ผลกระทบตอ่ การเข้าทำงาน การเลื่อนตำแหน่ง และสวัสดกิ ารสงั คม ข้อมูลจากเว็บไซต์ได้ระบุว่า เมื่อมีการรับสมัครงาน พบผู้ท่ีไม่สามารถระบุเพศของตัวเองได้ เนื่องจากในเอกสารระบุให้เลือกเพียง “เพศชาย” หรือ “เพศหญิง” เท่านั้น หรือบางครั้งเมื่อแสดงออกวา่ เปน็ กลมุ่ LGBT อาจถกู ตัดสิทธิสมั ภาษณ์ หรอื ยกเลิกผลการคัดเลอื กเข้าทำงาน นอกจากน้ี แมจ้ ะเขา้ ทำงาน ยังมี กรณีที่ได้รับผลกระทบจากการเป็น LGBT ในการเลื่อนระดับหรือเลือ่ นตำแหน่ง หรือถูกคุกคามด้วยคำพูด ล้อเลียนหรือหยอกล้อทางเพศกับบุคคลข้ามเพศหรือกลุ่มคนรักร่วมเพศภายในสถานที่ทำงาน หรือได้รับ ผลกระทบดา้ นสวสั ดิการสังคม ในกรณีทค่ี ชู่ ีวิตหรือบุตรไมไ่ ดส้ ถานะทางกฎหมาย ทำให้ไมส่ ามารถได้รับสิทธิ ในการลาเพื่อดูแลเล้ียงดูบุตร ลาดูแลผู้ป่วย เงินช่วยเหลือครอบครัวหรือเงนิ อุปการะเลยี้ งดูเหมือนบคุ คลทัว่ ไป ๓. ความเหล่อื มลำ้ ในระบบการรกั ษาพยาบาลและประกันสงั คม ข้อมูลจากเว็บไซต์ได้ระบุว่า มีกรณีที่เจ้าตัวมีเพศสภาพไม่ตรงกับเพศกำเนิดที่ระบุไว้ในทะเบียน บ้าน และสถานพยาบาลปฏิเสธรับการรักษา จนอาการหนักจึงรับเข้ารักษา นอกจากนี้ ยังมีกรณีของคู่ชีวิต ที่ฝ่ายหนึ่งจำเป็นต้องเข้ารับการผ่าตัด แต่คู่ชีวิตไม่สามารถเซ็นยินยอมการผ่าตัดได้ เนื่องจากไม่มี ความสัมพันธ์ทางครอบครวั หรอื ฝา่ ยหน่งึ หมดสตแิ ละเข้ารักษาในโรงพยาบาล แต่โรงพยาบาลไม่ยอมให้ข้อมูล เก่ยี วกบั การรักษาหรืออาการและปฏิเสธใหเ้ ขา้ เยี่ยม รวมทั้ง ในญป่ี นุ่ ยงั ไมม่ กี ฎหมายรบั รองสถานะคู่สมรสเพศ เดียวกัน จึงเป็นเรื่องยากที่จะได้รับสิทธิประโยชน์และการประกันสังคม อาทิ เงินบำนาญเลี้ยงชีพตกทอด กรณีเจ้าตวั เสยี ชวี ติ การยกเว้นภาษีคูส่ มรส

ในทำนองเดียวกันกับเว็บไซต์สเปซชิปเอิร์ธ (Spaceship Earth, 2023) ท่ีระบุว่า กลุ่ม LGBT มักประสบปัญหาเมื่อเขา้ รบั บริการของภาครฐั เชน่ เดยี วกนั ตวั อยา่ งเชน่ - เม่ือแสดงเอกสารแสดงตน ทำให้ผูอ้ ่ืนทราบว่า เพศสภาพที่ปรากฏไมต่ รงกบั เพศทางกฎหมาย - ไม่ได้รับบริการที่เหมาะสมหรือได้รับการบริการท่ีไม่พึงประสงค์เนื่องจากเจ้าหน้าที่ขาดความ | ๔ เขา้ ใจทดี่ ี เมือ่ ขอรับบรกิ ารปรึกษาดา้ นสวสั ดกิ ารสงั คม - ในกรณีของสถานบริการด้านสวัสดิการสังคมสำหรับผู้สูงอายุ ผู้รับบริการกลุ่ม LGBT รู้สึกอึดอัด ลำบากใจ เนือ่ งจากมีการให้บริการแบบแบ่งชาย-หญิง โดยไดร้ ะบวุ า่ สาเหตุของประเด็นปญั หาท่ีกล่มุ LGBT ประสบอย่ใู นขณะน้ี มี ๒ ประการ ดังนี้ ๑. การปรบั ปรงุ ระบบกฎหมายในญี่ปนุ่ เกีย่ วกบั เพศเดียวกันยังเก่าและลา้ หลัง ๒. กลุ่มผู้ใหบ้ ริการมคี วามรู้ความเขา้ ใจไม่ถกู ต้อง ดังนั้น ผู้ให้บริการสาธารณะต่าง ๆ จึงจำเป็นต้องมีความรู้ที่ถูกต้องเกี่ยวกับ LGBT มากกว่าคน ทั่วไป “กล่มุ LGBT ยงั คงประสบปัญหาในการใช้ชีวติ ในสังคม” จากการศึกษาข้อมูลของเว็บไซต์สเปซชิปเอิร์ธ (Spaceship Earth, 2023) ซึ่งทำการสอบถาม กลุ่ม LGBT ทำให้ทราบว่า มีเสียงสะท้อนจากกลุ่มคนเหล่านี้ว่า ยังคงประสบปัญหาความเดือดร้อนในการ ดำรงชีวิตประจำวนั ดงั น้ี การแลกเปลยี่ นและมปี ฏิสัมพันธ์กับคนรจู้ กั เม่ือสนทนากบั เพือ่ นหรือเพ่ือนรว่ มงานทเี่ ป็นกลุ่มคน LGBT ที่ไมแ่ สดงออก เกย่ี วกับการแต่งงาน หรือความสัมพนั ธต์ ่างเพศ จะไม่สามารถพดู ความจรงิ หรือความรู้สึกทแี่ ทจ้ รงิ ได้ ทำใหต้ ้องโกหก และรู้สึกอึดอัด ลำบากใจในการสนทนา ชีวิตในโรงเรยี น เม่ือนกั เรียนกลมุ่ LGBT ขอรบั คำปรกึ ษาปัญหาทางเพศของตนเองจากครผู ู้สอน แต่กลบั ไม่ได้รับ คำแนะนำท่เี หมาะสม เนื่องจากครผู ้สู อนมคี วามเข้าใจหรือความรไู้ ม่เพียงพอ รวมทั้ง ภายในชั่วโมงเรยี น ถูกเพื่อนร่วมชั้นนำมาเป็นเรื่องล้อเล่น ตลกหัวเราะ ทำให้รู้สึกอึดอัด หรอื แม้แต่การสั่งสอนให้ปฏบิ ตั ติ วั ใหเ้ หมาะสมกบั เพศกำเนิดชาย-หญิงของตวั เอง ชีวิตในบา้ น เมื่อประกาศว่าตนเองเป็นกลุ่ม LGBT กับพ่อ แม่ หรือคนในครอบครัว กลับไม่ได้รับการยอมรับ ทำให้รู้สึกอดึ อดั และทำตวั ออกห่างจากครอบครวั การใชช้ วี ติ คู่ กลุ่ม LGBT ยังคงประสบปัญหาทางกฎหมายที่ทำให้คู่ชีวติ เพศเดียวกันไม่มีสิทธใิ นการรับมรดก เนื่องจากไม่มีความสัมพันธ์ทางครอบครัว ชวี ติ ในการทำงาน นอกจากนี้ จากการศึกษาข้อมูลของนิจิ บริดจ์ (Niji Bridge, 2020) ซึ่งทำการสำรวจเกี่ยวกับ ปญั หาหรือส่ิงท่ีกลุ่ม LGBT ประสบในที่ทำงาน โดยอาศยั ผูต้ อบแบบสอบถามจำนวน ๒,๒๓๑ คน (ใช้ข้อมูลได้ จำนวน ๒,๐๒๙ คน) การสำรวจมีผลดงั น้ี

LGBT ญีป่ ุ่นกบั ความหลากหลายทางเพศ สำนักภาษาตา่ งประเทศ สำนักงานเลขาธิการสภาผแู้ ทนราษฎร ๑. สุขภาพจติ ของกลุ่ม LGBT โดยเฉพาะกลมุ่ คนข้ามเพศแย่ และมแี นวโนม้ แย่ลงจากปีท่ีผ่านมา |๕ (โรคซึมเศร้า อาการตื่นตระหนกหรือแพนิค อาการที่ไม่สามารถจัดการสถานการณ์ได้ อาการสองขั้วหรือ ไบโพลาร์ อาการติดแอลกอฮอลห์ รือแอลกอฮอลิซมึ ) ๒. มีการคุกคามอย่างรุนแรงในที่ทำงาน ถึงแม้จะมีนโยบายป้องกันการเปิดเผยสถานะทางเพศ หรือดหู ม่นิ เหยียดหยาม ๓. ไดร้ บั การเลือกปฏบิ ตั ิในท่ที ำงาน ส่งผลใหค้ วามตอ้ งการทำงานตอ่ ไปในบรษิ ทั ลดนอ้ ยลง ๔. ในที่ทำงานที่มีการใช้คำพูดหรือพฤติกรรมเหยียดเพศโดยไม่ตั้งใจ (microaggression) อยู่ มาก ทำให้รสู้ กึ อดึ อัด สขุ ภาพจิตแย่ ๕. กลุม่ LGBT ทร่ี ู้สึกถกู แปลกแยกมอี ย่จู ำนวนมาก ๖. กลุ่ม LGBT มีความเชื่อมั่นในระบบกฎหมายและศาลน้อย โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อบุคคลข้าม เพศประสบปญั หาและถูกคุกคาม หมายเหต.ุ จาก www.canva.com “ข้อเรียกรอ้ งของกล่มุ LGBT” จากการสำรวจของนิจิ บริดจ์ (Niji Bridge, 2020) พบว่า กลุ่ม LGBT มีข้อเรียกร้องให้มีการ ทบทวนเนื้อหาบทเรียนเกีย่ วกบั LGBT ในส่วนของสื่อเรียกร้องให้ตระหนกั และเข้าใจเกี่ยวกับสถานการณ์ของ LGBT เชงิ ลึกมากข้นึ ๒.๒ ความพยายามและความเคล่อื นไหวภายในญป่ี นุ่ เพื่อกลมุ่ LGBT จากสิ่งที่เกิดขึ้นและข้อเรียกร้องของกลุ่ม LGBT ข้างต้น แสดงให้เห็นว่า กลุ่ม LGBT ในญี่ปุ่น ยังคงมีความกังวลในการใช้ชีวิต โดยเฉพาะความเข้าใจเกี่ยวกับกลุ่มคนเหล่านี้ ดังนั้น ในช่วงที่ผ่านมารัฐบาล ญ่ปี นุ่ ไดม้ คี วามพยายามดำเนินการตา่ ง ๆ โดยเริม่ ต้ังแต่ปี ๒๕๔๕ พอสงั เขปดังน้ี ปีดำเนนิ การ ตารางที่ ๒ แสดงเหตุการณ์สำคญั เกีย่ วกับกลุ่ม LGBT ๒๕๔๕ เหตุการณ์สำคัญ ๒๕๔๗ ๒๕๕๓ บรรจวุ าระการพิจารณาจดั ทำแผนทเ่ี อื้อต่อการแก้ไขปัญหาเกี่ยวกับเพศวถิ ี อาทิ การเลือก ปฏิบัติต่อกลุ่มรักร่วมเพศ ลงในแผนแม่บทว่าด้วยการสรา้ งความตระหนักรูแ้ ละการศึกษา เร่อื งสทิ ธมิ นษุ ย์ (ตามมติของท่ีประชุมคณะรฐั มนตรี เม่ือวันที่ ๑๕ มีนาคม ๒๕๔๕) บงั คับใชก้ ฎหมายวา่ ดว้ ยแนวปฏิบัตติ ่อเพศสภาพของผมู้ ีภาวะที่มีการไม่พอใจในเพศตัวเอง หรือมคี วามผดิ ปกติในการรับรเู้ พศประจำตัวของตน (Gender Identity Disorders) กระทรวงศึกษาธิการ วัฒนธรรม กีฬา และวิทยาศาสตร์จัดตั้งศูนย์ประสานงานร้องขอ แนวทางปฏบิ ตั ิต่อผู้มีภาวะที่มีการไม่พอใจในเพศตวั เองหรือมีความผิดปกติในการรับรู้เพศ ประจำตัวของตน (Gender Identity Disorders)

ปดี ำเนนิ การ เหตกุ ารณส์ ำคญั ๒๕๕๕ ▪ สำนกั นายกรัฐมนตรดี ำเนินการสำรวจประชามตเิ กี่ยวกบั การคมุ้ ครองสทิ ธมิ นุษยชน ▪ การกล่าวถึงกลุ่มหลากหลายทางเพศ ซึ่งเป็นกลุ่มที่แนวโน้มในการฆ่าตัวตายสูง ใน มาตรการองค์รวมเพือ่ รบั มอื กับปัญหาการฆ่าตวั ตาย | ๖ ๒๕๕๗ กระทรวงศึกษาธิการ วัฒนธรรม กีฬา และวิทยาศาสตร์ ประกาศผลการสำรวจ สถานการณ์เกี่ยวกับการปฏิบัติต่อกลุ่มผู้มีภาวะที่มีการไม่พอใจในเพศตัวเองหรือมีความ ผดิ ปกติในการรับรเู้ พศประจำตวั ของตน (Gender Identity Disorders) ในโรงเรยี น ๒๕๕๘ ▪ จัดตง้ั กลมุ่ สมาชกิ รัฐสภาเพ่ือแก้ปญั หาของกลมุ่ LGBT ▪ กระทรวงศึกษาธิการ วัฒนธรรม กีฬา และวิทยาศาสตร์ออกประกาศเรียกร้องให้ ตระหนักถึงเดก็ นกั เรยี นท่มี ีความหลากหลายทางเพศ ▪ เปิดใช้ระบบการออกหนังสือรับแจ้งคู่ชีวิตเพศเดียวกัน ณ เขตชิบุยาและเขตเซตาตานิ ของกรงุ โตเกียว ▪ บรรจแุ นวทางการปฏบิ ัติในกรณีที่อยู่ในสถานการณล์ ำบากอันเนื่องมาจากภาวะที่มีการ ไม่พอใจในเพศตัวเองหรือมีความผิดปกติในการรับรู้เพศประจำตัวของตน (Gender Identity Disorders) ในแผนแม่บทวา่ ดว้ ยการมีส่วนร่วมของชายหญิง ฉบับที่ ๔ (ตาม มตทิ ี่ประชมุ คณะรัฐมนตรี เมอ่ื วนั ท่ี ๒๕ ธันวาคม ๒๕๕๖) ๒๕๕๙ ▪ พรรคเสรปี ระชาธปิ ไตยจดั ต้งั คณะกรรมการพิเศษวา่ ด้วยอัตลักษณ์ทางเพศและเพศวิถี ▪ กระทรวงศึกษาธิการ วัฒนธรรม กีฬา และวิทยาศาสตร์ จัดทำและประกาศ “คู่มือ สำหรบั ผู้สอน” ๒๕๖๐ ▪ มีการดำเนินแนวทางป้องกันการคุกคามทางเพศฉบับแก้ไข ซึ่งรวมถึงการคุมคามทาง เพศในที่ทำงานไม่เกี่ยวข้องว่าเป็นเพศวิถี หรือการรับรู้เพศประจำตัวของตนแบบใด ภายใตก้ ฎหมายความเทา่ เทียมโอกาสในการจา้ งงานชายหญงิ ▪ แก้ไขประกาศการใช้ข้อบังคับสำนักงาน ก.พ. ซึ่งไม่ยอมรับการคุกคามด้วยวาจาที่เป็น การกลัน่ แกลง้ ลอ้ เลียนเพศวิถีหรือการรับรเู้ พศประจำตวั ▪ บรรจุแนวทางปฏิบัติต่อกลุ่ม LGBT โดยแก้ไขแนวทางแม่บท ตามกฎหมายว่าด้วยการ ส่งเสริมผลักดนั มาตรการปอ้ งกันการกลัน่ แกล้ง ▪ บญั ญัติการเคารพสทิ ธิของชนกลุ่มนอ้ ยในสังคมซงึ่ รวมถึงกลมุ่ LGBT ในประมวลวธิ กี าร จัดซื้อจัดจ้างซึ่งกำหนดเกี่ยวกับวิธีการใช้หรือเกณฑ์การจัดซื้อจัดจ้างบริการ พัสดุ จำเป็นทใี่ ช้ในการจดั การกฬี าโอลมิ ปกิ และพาราลิมปิก ณ กรงุ โตเกียว ปี ๒๕๖๓ ▪ จัดตั้งกลุ่มสมาชิกสภาท้องถิ่นเพื่อผลักดันการดำเนินนโยบายเกี่ยวกับเพศวิถีและการ รับรู้เพศประจำตวั ของตน ๒๕๖๕ ▪ มกี ารพิจารณาให้นักกีฬาวา่ ยน้ำกลุ่มข้ามเพศเปน็ กลมุ่ ใหม่ทีส่ ามารถลงแข่งขนั ได้ (ดูหมายเหตุ ▪ สภาจังหวดั ไซตามะ ผ่านข้อบัญญัติ “ผลักดันการสร้างสังคมที่เคารพความหลากหลาย ๒) ทางเพศ ▪ จดั สมั มนาเชิงปฏบิ ัตกิ ารเพ่อื ช่วยเหลือกลุม่ วัยรุ่น LGBT ท่ีประสบปัญหาในการใช้ชวี ติ ▪ คู่รักเพศเดียวกันร่วมฟ้องร้องต่อศาลกรุงโตเกียวเพื่อเรียกค่าเสียหายจากรัฐ เนื่องจาก การไมย่ อมรับการสมรสเท่าเทยี ม โดยขัดกบั รัฐธรรมนูญ ▪ มีการเดินขบวนเรียกร้องคัดค้านการไม่มีระบบกฎหมายรับรองสมรสเท่าเทียม โดยว่า เปน็ การขัดกับรัฐธรรมนูญ

LGBT ญ่ปี นุ่ กบั ความหลากหลายทางเพศ สำนักภาษาต่างประเทศ สำนกั งานเลขาธิการสภาผ้แู ทนราษฎร ปีดำเนนิ การ เหตกุ ารณส์ ำคญั ๒๕๖๖ ▪ จงั หวดั ไซตามะมีการเขา้ ชือ่ เสนอให้มีระบบค่ชู วี ิต (ดูหมายเหตุ ▪ มีการเสนอร่างกฎหมายโดยสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเพื่อสง่ เสริมความเขา้ ใจของสงั คม ๒) เกี่ยวกับกลุ่ม LGBT และมุ่งผ่านร่างกฎหมายก่อนประชุมสุดยอดผู้นำกลุ่มประเทศ จี๗ ณ จังหวดั ฮโิ รชมิ า ประเทศญี่ป่นุ |๗ ▪ เลขานุการคณะรฐั มนตรีเสนอแนวคดิ ในการพิจารณาสถานทจ่ี ัดรบั ฟังความคิดเห็นจาก กลุ่ม LGBT ▪ กลุ่ม LGBT จัดแถลงการณ์เรียกร้องการจัดระเบียบกฎหมายเพื่อห้ามเลือกปฏิบัติกับ กลมุ่ หลากหลายทางเพศ ▪ มกี ารชมุ นุม ณ กรุงโตเกยี ว เรยี กร้องให้สรา้ งสังคมทเ่ี ป็นมิตรกับกลุ่ม LGBT ▪ พรรคประชาธิปัตย์แห่งรัฐธรรมนูญยื่นเสนอร่างแก้ไขกฎหมายแพ่งเพื่อให้การสมรสเท่าเทยี ม ถกู กฎหมายต่อสภาผแู้ ทนราษฎร ▪ มีการจัดเดินขบวนเพื่อสร้างความเขา้ ใจกบั กลุ่มผ้มู ีความหลากหลายทางเพศ ▪ มีความเคลื่อนไหวเกี่ยวกบั การตระหนกั ถงึ กลุ่ม LGBT ในบริษัทในวงกว้างมากขน้ึ ▪ มีการร่วมยื่นร่างกฎหมายเพื่อส่งเสริมความเข้าใจเกี่ยวกับกลุ่ม LGBT โดยพรรค การเมอื ง (พรรคปฏวิ ัติญี่ปนุ่ และพรรคประชาชนญี่ปนุ่ ) ▪ การพิจารณามอบเงินช่วยเหลือผู้ประสบภัยให้แก่คู่ชีวิตกลุ่ม LGBT เขตเซตาตานิของ กรงุ โตเกยี ว ▪ สภาผู้แทนราษฎรเห็นชอบร่างกฎหมายส่งเสริมความเข้าใจของสังคมเกี่ยวกับกลุ่ม LGBT เม่อื วันท่ี ๑๓ มถิ นุ ายน และสง่ ตอ่ ไปยังวุฒสิ ภา ▪ วุฒิสภาเห็นชอบร่างกฎหมายส่งเสริมความเข้าใจของสังคมเกี่ยวกับกลุ่ม LGBT เม่ือ วันที่ ๑๖ มิถุนายน หมายเหต.ุ จาก ๑. ＬＧＢＴの現状と課題 ― 性的指向又は性自認に関する差別とその解消への動き― โดยวฒุ สิ ภาญี่ปุ่น （参議院 ［Senate］,2017） เข้าถงึ https://www.sangiin.go.jp/japanese/annai/chousa/rippou_chousa/backnumber/2017pdf/20171109003.pdf .๒ 「ＬＧＢＴＱ」ニュース一覧 （NHK, 2023）เข้าถึง https://www3.nhk.or.jp/news/word/0000428.html ๒.๓ มาตรการเพ่อื กลมุ่ LGBT ๒.๓.๑ ภาครฐั จากกระแสของการเปลี่ยนผ่านสังคมที่มีกลุ่ม LGBT มากขึ้น แต่ยังคงมีความยากลำบาก ในการใชช้ วี ติ ท่เี กย่ี วข้องกับสิทธิของพลเมืองท่ีควรจะได้รับและถูกเลือกปฏบิ ัติ ข้อมลู จากวฒุ ิสภาญ่ีปุ่น（参議 院 ［Senate］,2017）พบว่า รัฐบาลญี่ปุ่น โดยหน่วยงานด้านการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนของกระทรวง ยุติธรรมได้ดำเนินกิจกรรมทางสังคมเพื่อสร้างการรับรู้เกี่ยวกับ LGBT อาทิ การแจกแผ่นพับประชาสัมพันธ์ โดยเนน้ หนกั ในการสร้างความตระหนักรู้ให้กับสังคมใน “การไมเ่ ลือกปฏิบตั ิหรือมีอคตดิ ว้ ยเหตุผลทางรับรู้เพศ สภาพของตนเอง” หรือ “การไม่เลือกปฏิบตั หิ รือมีอคติด้วยเหตุผลทางรสนยิ มทางเพศ” รวมทั้งดำเนนิ การหา มาตรการจัดการที่เหมาะสมเกี่ยวกับคดีคุกคามสิทธิมนุษยชนด้านรสนิยมทางเพศหรือการรับรู้เพศสภาพของ ตนเอง เชน่ คดีการใชค้ วามรุนแรงทำร้ายรา่ งกาย การเลอื กปฏบิ ัติ การบังคับหรือขู่บงั คับ นอกจากน้ี ในส่วนของกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคมได้เปิดศูนย์ให้คำปรึกษาทาง โทรศัพท์ “สายด่วนเพื่อนพึ่งพา” ให้กับกลุ่ม LGBT ตลอด ๒๔ ชั่วโมง สำหรับส่วนของ “แผนกิจกรรมการมี

ส่วนร่วมอย่างมีพลวัตสำหรับพลเมืองญี่ปุ่นทุกชนชั้น” และ “แผนมาตรการป้องกันการฆ่าตัวตายแบบบูรณาการ ปี พ.ศ. ๒๕๕๙” และ “แผนแม่บทการปฏิรูปและการบรหิ ารจัดการเศรษฐกิจและการเงนิ ปี พ.ศ. ๒๕๖๐” ได้ บรรจุเจตนารมณ์ในการขับเคลื่อนการสร้างสภาพแวดล้อมท่ีสังคมยอมรับความหลากหลาย พร้อมกับส่งเสริม การสร้างความเขา้ ใจอยา่ งถกู ตอ้ งเกีย่ วกบั รสนิยมทางเพศและการรบั รู้เพศสภาพของตนเอง รวมท้ัง ในส่วนของ | ๘ การดำเนินการของกระทรวงศึกษาธิการ วัฒนธรรม กีฬา และวิทยาศาสตร์ กระทรวงยุติธรรม และกระทรวง แรงงานและสวัสดิการสังคม ได้ให้ความสำคัญในการผลักดนั การส่งเสริมความเข้าใจเกี่ยวกับกลุ่ม LGBT ไว้ใน แผนมาตรการปอ้ งกันการฆ่าตวั ตายแบบบูรณาการ ปี พ.ศ. ๒๕๖๐ ๒.๓.๒ ภาคเอกชน/ภาคธรุ กิจ จากการศึกษาข้อมูลบนเว็บไซต์ของวุฒิสภาญี่ปุ่น（参議院 ［Senate］,2017） ทำให้ทราบว่า มีการเคลื่อนไหวและตื่นตัวในการส่งเสริมความเข้าใจเกี่ยวกับกลุ่ม LGBT อาทิ สมาพันธ์ธุรกิจ ญี่ปุ่นหรือเคดันเร็น โดยได้มีการผลักดันให้บริษัทภายใต้สมาพันธ์มีการเรียนรู้และทำความเข้าใจกับกลุ่ม ดังกล่าว ในปี ๒๕๖๐ ประกอบดว้ ย ๑. การประกาศเกี่ยวกับกฎระเบียบภายในบริษัท “ห้ามเลือกปฏิบัติหรือคุกคามอัน เนอื่ งมาจากเพศสภาพหรือรสนิยมทางเพศ” ไว้ให้ชัดเจน ๒. เปลย่ี นแปลงแก้ไขระบบสวสั ดกิ ารและงานฝา่ ยบุคคลภายในบริษทั ๓. จดั กจิ กรรมสมั มนาทเ่ี กยี่ วขอ้ งภายในบรษิ ัท ๔. การจดั ตง้ั ศนู ย์ใหค้ ำปรกึ ษาภายในบรษิ ัท ๕. การจดั ระเบียบสภาพแวดล้อมภายในทที่ ำงานด้านกายภาพ ๖. การตระหนกั ถงึ กลุม่ LGBT ระหวา่ งการจัดหางาน ๗. การพฒั นาการใหบ้ ริการและสนิ คา้ ท่ใี ห้ความสำคัญกบั กลมุ่ LGBT ๘. การสร้างความร่วมมือกับองค์กรนิติบคุ คลไมแ่ สวงหาผลกำไร และความร่วมมือในการ จัดกิจกรรมกับภายนอกบรษิ ทั ทง้ั น้ี ยงั มกี ารดำเนนิ การท่ีตระหนักถงึ กลุ่ม LGBT ในภาคของการให้บรกิ ารของบริษัท ดัง ตัวอย่างตามตารางข้างลา่ งน้ี ตารางท่ี ๓ แสดงตัวอย่างการใหบ้ รกิ ารของธุรกจิ เอกชนทีค่ ำนึงถึงกลุ่ม LGBT ช่อื บริษัท รายละเอียดการใหบ้ ริการ บริษทั ประกนั ชีวติ ไลฟ์เน็ต บริษัท ให้บุคคลใดสามารถระบุคชู่ ีวติ เพศเดยี วกนั เปน็ ผรู้ บั ผลประโยชน์ได้ ประกนั ชวี ิตไดอิจิ และบริษทั และปรบั ปรุงขน้ั ตอนให้ดำเนินการงา่ ยข้ึน ประกนั ชีวิตญป่ี ุ่น กล่มุ ธรุ กิจด้านการสื่อสาร ให้บริการส่วนลดในกลุ่มครอบครัวแก่ค่ชู วี ติ เพศเดียวกนั - บริษทั เคดีดไี อ - บรษิ ัท เอ็นทีที โดโคโมะ - บรษิ ัท ซ็อฟทแ์ บงค์ กลุ่มสายการบิน มรี ะบบโอนแบ่งปันไมล์ให้แก่ค่ชู ีวิตเพศเดยี วกัน - บรษิ ทั การบินแหง่ ชาติญ่ปี ุ่น - บริษทั ออลนปิ ปอนแอร์เวย์ (All Nippon Airways) หมายเหตุ. จาก https://www.sangiin.go.jp/japanese/annai/chousa/rippou_chousa/backnumber/2017pdf /20171109003.pdf

LGBT ญี่ปุ่นกับความหลากหลายทางเพศ สำนกั ภาษาต่างประเทศ สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร นอกจากนี้ กระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม （厚生労働省 ［Ministry of |๙ Health，Labour and Welfare］,2020） ยังได้แสดงข้อมูลเกี่ยวกับการจัดการของบริษัทเพื่อสร้าง สภาพแวดลอ้ มทพี่ ึงประสงค์ในการทำงานของกลมุ่ LGBT โดยสรปุ ไดด้ ังน้ี ภาพรวม ก. สถานที่ทำงานกบั อัตลักษณท์ างเพศและเพศวิถี การอธิบายเกี่ยวกับคำศัพท์เฉพาะพื้นฐานเกี่ยวกับกลุ่ม LGBT เช่น อัตลักษณ์ ทางเพศ เพศวถิ ี การแสดงออก การเปิดเผยตวั ตน เรื่องลำบากของกลุม่ ผมู้ คี วามหลากหลายทางเพศ (แบบสอบถามแรงงาน) เช่น ➢ ลำบากใจเมอ่ื เล่าเร่ืองส่วนตัว ➢ ตอ้ งแกลง้ แสดงออกว่าเปน็ ผู้ที่รักต่างเพศ ➢ ต้องแกล้งแสดงออกวา่ เป็นเพศทตี่ ่างจากความร้สู กึ ตวั เอง ➢ ลำบากใจเมอ่ื รับการตรวจสุขภาพ ➢ การใช้ห้องเปล่ยี นเส้อื ผา้ หรอื สขุ า ➢ ได้รบั การประเมนิ บุคคลท่ไี ม่เป็นธรรม ข. สภาพการดำเนินการเก่ียวกับอัตลกั ษณท์ างเพศและเพศวถิ ี การดำเนินการขององค์กรส่วนท้องถิน่ ➢การตราขอ้ บัญญัติจังหวดั (จงั หวัดโอซากา้ กรุงโตเกยี ว) ➢การเสนอข้อมูลการจัดการของผู้ประกอบการให้เห็นเป็นที่ประจักษ์เข้าใจ งา่ ย ➢ระบบการออกหนังสือรับแจ้งคู่ชีวิตเพศเดียวกัน (การสาบานตนคู่ชีวิต) 「パートナーシップ宣誓制度」 การดำเนนิ การตามนโยบายแรงงาน ➢การเลือกจา้ ง (การเลือกจา้ งท่เี ป็นธรรม) ➢การกำหนดกฎ ข้อบงั คับ หรอื ระเบยี บในการเข้าทำงาน (กฎ ข้อบังคบั หรอื ระเบยี บทเ่ี ป็นแนวปฏบิ ัติ) ➢การจดั การปัญหาการคุกคาม (ทิศทางและนโยบาย) ➢การรับปรกึ ษาในกระบวนการระงับข้อพิพาทด้านแรงงานระหว่างบคุ คล เปน็ ตน้ ค. คุณคา่ และความสำคญั ในการจดั การปญั หาในท่ที ำงาน ผลทคี่ าดหวังหรือวัตถปุ ระสงค์ของการจัดการปัญหาในท่ีทำงาน ➢การจัดระเบียบสภาพแวดล้อมในที่ทำงานที่บุคลากรที่มีความหลากหลาย สามารถใชศ้ กั ยภาพของตนเอง ➢สร้างที่ทำงานทกี่ ลมุ่ LGBT ทำงานได้อยา่ งสบายใจ ➢การตอบสนองต่อแรงกระตุน้ ทางสงั คม ➢การให้ความสำคัญกับการเคารพปฏิบัติตามกฎหมายและเคารพสิทธิ มนุษยชน ➢การขยายหรือพฒั นากิจการหรอื การใหบ้ ริการ

ตัวอย่างการจดั การในท่ีทำงาน ๑. สร้างระบบส่งเสริมหรือให้ความรู้และกำหนดทิศทาง (ข้อห้ามเลือกปฏิบัติเกี่ยวกับ เพศสภาพหรือการแสดงออกทางเพศ) ๒. สง่ เสริมความเข้าใจด้วยการสรา้ งความตระหนักรู้และการฝึกอบรม | ๑๐ ๓. จดั ระบบการให้คำปรึกษา ๔. จัดการเก่ยี วกับการรับเขา้ ทำงานและการจา้ งงาน ๕. จัดการเกยี่ วกบั สทิ ธแิ ละสวสั ดิการ ๖. จดั สภาพแวดล้อมในการทำงานท่ีพนักงานข้ามเพศสามารถทำงานได้อย่างสบายใจ ๗. การสร้างเครือข่ายชว่ ยเหลือในที่ทำงาน ๒.๔ ความเคลอื่ นไหวทางด้านกฎหมายเพ่อื ลดความเหลือ่ มลำ้ กบั กลุ่ม LGBT ในสงั คมญีป่ นุ่ มีความเคล่ือนไหวดา้ นกฎหมายที่เก่ยี วข้องกับกลุ่ม LGBT เพ่ือเปลี่ยนแนวคิด ของคนในสังคมที่มีต่อคนกลุ่มน้ีให้ได้ความเท่าเทยี มในบริบทต่าง ๆ ในฐานะประชาชนตามรัฐธรรมนูญ โดยใน ส่วนของกลุ่ม LGBT เอง มีกรณีการฟ้องต่อศาลกรุงโตเกียวเพื่อให้พิจารณาว่า การที่ไม่มีกฎหมายรับรองการ แต่งงานเพศเดียวกันถือเป็นการขัดกับรัฐธรรมนูญหรือไม่ ในส่วนของภาครัฐ พรรคการเมือง สมาชิกรัฐสภา และภาคประชาสังคม ก็มีความเคลื่อนไหวเกี่ยวกับมาตรการทางกฎหมาย เรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน ดังกล่าวไป แล้วในตารางท่ี ๒ ๒.๔.๑ ความเคล่ือนไหวด้านกฎหมายของสมาชิกรฐั สภาและพรรคการเมอื ง จากการศึกษาข้อมูลของวุฒิสภาญี่ปุ่น （参議院 ［Senate］,2017）พบว่า มีการ รวมกลุ่มของสมาชิกรัฐสภาจากพรรคการเมืองต่าง ๆ เพื่อร่วมกันพิจารณากฎหมายที่เป็นปัญหา สำหรับการ ลดความเหลื่อมล้ำให้กับกลุ่ม LGBT ในช่วงการแข่งขันกีฬาโอลิมปิก ปี ๒๕๖๓ โดยในปี ๒๕๕๙ มีการจัดตั้ง คณะทำงานเพ่อื พจิ ารณาการตรากฎหมาย ในขณะเดียวกันพรรคเสรีประชาธิปไตย ได้มีการจัดตั้ง “คณะกรรมการพิเศษว่าด้วย อัตลักษณ์ทางเพศและเพศวิถี” ภายในพรรคในปี ๒๕๕๙ เพื่ออภิปรายเกี่ยวกับการมีอคติกับกลุ่ม LGBT และ จัดทำร่างกฎหมายว่าด้วยการส่งเสริมความเข้าใจของประชาชนเกี่ยวกับเพศวิถีและความหลากหลายทางเพศ โดยมีความพยายามยื่นเรื่องดังกล่าวในต่อสภาผู้แทนราษฎรแต่ไม่สำเร็จ เช่นเดียวกันกับพรรคประชาธิปัตย์ กลุ่มอิสระ พรรคคอมนิวนิสต์ญี่ปุ่น พรรคชีวิตประชากับทาโร่ ยามาโมโตะและผองเพื่อน (ปัจจุบันไม่มี) พรรค สังคมประชาธิปไตยและพันธมิตรประชาชนร่วมกันยื่น “ร่างกฎหมายว่าดว้ ยการผลักดันการขจัดความเหลื่อม ล้ำด้วยเหตุผลทางเพศวิถีและอัตลักษณ์ทางเพศ” ในการประชุมสภาผู้แทนราษฎรครั้งที่ ๑๙๐ ปี ๒๕๕๙ แต่ รา่ งกฎหมายฉบบั ดังกล่าวตกไปเนอ่ื งจากยุบสภาในปี ๒๕๖๐ นอกจากนี้ จากข้อมลู ของสำนักข่าวเอน็ เอชเคของญี่ป่นุ ไดก้ ล่าววา่ พรรคร่วมรัฐบาลญ่ีปุ่น อนุมัติการแก้ไขร่างกฎหมายที่มุ่งส่งเสริมความเข้าใจกลุ่มคน LGBTQ ที่ร่างขึ้นโดยกลุ่มสมาชิกรัฐสภาจาก หลายพรรค อยา่ งเปน็ ทางการแล้ว โดยพรรคเสรีประชาธปิ ไตยและพรรคโคเมโตต้งั ใจที่จะเสนอร่างกฎหมายที่ ถูกเรียกว่า \"กฎหมาย LGBT\" ตอ่ รัฐสภาในเดือนพฤษภาคม ๒๕๖๖ ทผี่ ่านมา ท้งั นี้ ร่างกฎหมายดงั กลา่ วรา่ งข้ึน เมื่อสองปีก่อนหน้า แต่มีความคิดเห็นไม่ตรงกันภายในสมาชิกพรรคเสรีประชาธิปไตยเกี่ยวกับถ้อยคำท่ีชดั เจน ในร่างกฎหมาย จึงทำให้ไม่สามารถเสนอต่อรัฐสภาได้ (เอ็นเอชเค [NHK] (๑), ๒๕๖๖) รวมทั้ง ยังได้เสนอ ข่าววา่ ในปจั จุบันสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรของญ่ีปุ่นทั้งฝ่ายรัฐบาลและฝา่ ยคา้ นได้เห็นพ้องท่ีจะให้มีการลงมติรับ

LGBT ญ่ปี นุ่ กบั ความหลากหลายทางเพศ สำนักภาษาต่างประเทศ สำนักงานเลขาธิการสภาผูแ้ ทนราษฎร รา่ งกฎหมาย ๓ ฉบับ ในการประชุมคณะกรรมาธิการกจิ การคณะรฐั มนตรีประจำสภาผูแ้ ทนราษฎร ในวันศุกร์ ที่ ๙ มิถุนายน ๒๕๖๖ เพื่อมุ่งส่งเสริมความเข้าใจเกี่ยวกับชุมชนของกลุ่มผู้มีความหลากหลายทางเพศหรือ LGBT ดงั นี้ (เอน็ เอชเค [NHK] (๒), ๒๕๖๖) ฉบับท่ี ๑ รา่ งกฎหมายทเ่ี สนอโดยพรรคเสรปี ระชาธิปไตยซึ่งเป็นพรรครัฐบาลและพรรคโคเมโต | ๑๑ ซ่ึงเปน็ พรรครว่ มรัฐบาล ฉบับที่ ๒ ร่างกฎหมายที่เสนอโดยพรรคประชาธิปไตยแห่งรัฐธรรมนูญ พรรคคอมมิวนิสต์ ญ่ีปุน่ และพรรคอ่นื ๆ ซึง่ เป็นพรรคฝา่ ยคา้ น ฉบับที่ ๓ ร่างกฎหมายท่ีเสนอโดยพรรคนิปปง อิชิน หรือพรรคนวัตกรรมญี่ปุ่นและพรรค ประชาธปิ ไตยเพื่อประชาชน ซ่งึ เปน็ ร่างกฎหมายฉบับของตัวเอง โดยได้กล่าวว่า หากคณะกรรมาธกิ ารดังกล่าวเห็นชอบกับร่างกฎหมายท้ัง ๓ ฉบบั น้ี คาดว่า จะนำเขา้ สกู่ ารพิจารณาของสภาผู้แทนราษฎรตอ่ ไป ๒.๔.๒ ตวั อย่างความเปล่ยี นแปลงทเ่ี กดิ ขน้ึ สำหรับกลุม่ LGBT ระบบการออกหนังสือรับแจ้งคู่ชีวิตเพศเดียวกัน (การสาบานตนคู่ชีวิต) 「パー トナーシップ宣誓制度」 เป็นระบบที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นออกเอกสารรับแจ้งคู่ชีวิตให้กับคู่รักเพศ เดยี วกันทม่ี ชี อื่ อย่ใู นทะเบียนในเขตน้ัน ๆ (ตา่ งจากการจดทะเบยี นสมรส และยงั ไม่มีกฎหมายรองรับการสมรส เพศเดียวกนั ) เป็นเพยี งการรบั ทราบความสมั พนั ธร์ ะหว่างบคุ คลสองคนเท่านัน้ โดยไมม่ ผี ลทางกฎหมาย ระบบนี้เริ่มใช้ครั้งแรก ณ เขตชิบุยาและเขตเซตาตานิของกรุงโตเกียว โดยออกเป็น ข้อบัญญัติกรุงโตเกียว ในปี ๒๕๕๘ และขยายไปยังองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอื่นทั่วประเทศกว่า ๑๐๐ แห่ง ใน เดือนมิถุนายน ๒๕๖๔ （公明党 ［Komeito］，2023）ตามเงื่อนไขที่แต่ละแห่งกำหนด และในเดือน มิถุนายน ๒๕๖๖ มีจำนวนกว่า ๓๒๘ แห่ง (Marriage For All Japan, 2023) โดยเว็บไซต์ของมินนะ โนะ พาร์ทเนอร์ชิพ เซโดะ （みんなのパートナーシップ制度 ［Partnership System for People］，ｎ.ｄ.） ได้แสดงขอ้ มลู ทคี่ รู่ กั เพศเดยี วกันจะได้รบั ประโยชน์จากระบบนี้ ดังนี้ ๑. ได้รับความยินยอมในการเยี่ยมคู่ชีวิตหรือการยินยอมเช่นเดียวกับคนใน ครอบครัว เช่น การเซ็นยินยอมผ่าตัด การขึ้นรถฉุกเฉินพร้อมกับคู่ชีวิตที่เจ็บป่วย (ก่อนมีระบบนี้ คู่รักเพศ เดยี วกัน บางคร้งั ไมไ่ ด้สทิ ธิเหลา่ นแี้ ละถูกปฏเิ สธ) ๒. ค่รู ักเพศเดียวกนั สามารถเข้าอยอู่ าศยั ในโครงการเคหะของรฐั รว่ มกนั ได้ ๓. คูร่ ักเพศเดียวกนั สามารถกำหนดใหผ้ รู้ ับผลประโยชน์เป็นคู่ชวี ติ ของตนได้ ๔. คู่รักเพศเดียวกันสามารถใช้ส่วนลดครอบครัวกับคู่ชีวิตของตนได้ สำหรับ บรกิ ารโทรศพั ท์ หรอื ไลฟ์ สตรมี มิ่ง (การถา่ ยทอดสดภาพและเสียงบนอนิ เทอรเ์ น็ต) ๕. ได้รบั ความเขา้ ใจในการทำสัญญาเช่าห้องพักระหว่างผู้ใหเ้ ช่าหรือบริษัทกับคู่รัก เพศเดียวกัน ๖. บริษัทบตั รเครดติ สามารถทำบัตรเสริมใหก้ ับคูช่ ีวิตเช่นเดยี วกบั คนในครอบครัว ๗. สามารถใชส้ ิทธิสวัสดิการสงั คมของบริษัทเช่นเดียวกับครอบครวั ได้ เช่น การลากิจ สำหรับงานมงคลและอวมงคลของคนในครอบครวั

รูปแสดงระบบการออกหนังสือรบั แจง้ คูช่ ีวิตเพศเดียวกัน (การสาบานตนค่ชู ีวติ ) | ๑๒ หมายเหต.ุ จาก https://www.soumu.metro.tokyo.lg.jp/10jinken/sesaku/sonchou/partnership.html ๒.๓ การสมรสเพศเดียวกนั ในญปี่ ่นุ จากข้อมลู ตารางท่ี ๑ แสดงใหเ้ ห็นถงึ สัดสว่ นประชากร LGBT ทีอ่ ยู่ในสังคมญ่ีปนุ่ แน่นอนว่า เมื่อ ดูขอ้ มลู เกีย่ วกับชีวติ ความเป็นอย่ขู องชาว LGBT ในข้อ ๒.๑ จะเหน็ ได้วา่ ชาว LGBT ยังคงประสบปัญหาในมุม ที่คนทั่วไปอาจจะมองไม่เห็น โดยเฉพาะอย่างยิ่งการใช้ชีวิตคู่ ซึ่งในปัจจบุ นั ยงั ไม่มีกฎหมายรองรบั เช่นเดียวกบั ไทย ทำให้ไม่ได้รับสิทธิประโยชน์จากรฐั เช่นเดียวกับคู่สมรสชายหญิงทัว่ ไป เช่น ไม่สามารถรับมรดก เนื่องจาก ไม่สามารถทำพินัยกรรมสำหรับคู่ชีวิตได้ การอุปการะเลี้ยงดูเด็กในสภาพแวดล้อมที่มั่นคงทางครอบครัวเป็น เรื่องที่ยาก (Gooddo, 2022) อย่างไรก็ตาม มีเพียงหนังสือแสดงการใช้ชีวิตคู่เท่านั้น แต่ก็ยังไม่มีผลทาง กฎหมายใด ๆ เป็นเพียงเอกสารเพื่ออำนวยความสะดวกให้กับคู่รักชาว LGBT สำหรับบางกรณีเท่านั้น ดังท่ี กลา่ วไปแลว้ ข้างตน้ ดังนน้ั นกั เคล่ือนไหวเก่ียวกับการสมรสเพศเดียวกันจึงได้ตัง้ ข้อสังเกตและคำถามให้กับสังคมญ่ีปุ่น ว่า “การที่รัฐไม่มีกฎหมายสมรสเพศเดยี วกัน” ถือเป็นการ “ขัดกับหลักการของรัฐธรรมนูญญีป่ ุ่นหรือไม่” ทั้งนี้ จากการศึกษาข้อมูลของเว็บไซต์ของกู๊ดดู (Gooddo, 2022) พบว่า รัฐธรรมนูญญี่ปุ่น มาตรา ๑๔ วรรค ๑ ไดบ้ ญั ญตั ิไว้วา่ “ประชาชนชาวญี่ปุ่นทุกคน มีความเทา่ เทียมกันภายใต้กฎหมาย โดยไม่ถูก เลือกปฏิบัติในการมีปฏิสัมพันธ์ทางสังคม เศรษฐกิจ หรือการเมือง อันเนื่องจากเชื้อชาติ ความเชื่อ เพศ สถานภาพทางสังคมหรือครอบครัว” ด้วยเหตุนี้ จึงสามารถกล่าวได้ว่า “การถูกเลือกปฏิบัติจากการเป็นกลุ่ม LGBT เป็นการขัดต่อหลักการแห่งรัฐธรรมนูญญี่ปุ่นอย่างเห็นได้ชัด” จนเกิดความพยายามต่าง ๆ ในการ ส่งเสริมความเข้าใจเกี่ยวกับกลุ่ม LGBT อย่างต่อเนื่องตามตารางท่ี ๒ ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน โดยครั้งหนึ่ง นายอาเบะ ชินโซะ อดตี นายกรัฐมนตรีญีป่ ุ่น (ถึงแก่อสญั กรรม) ไดก้ ลา่ ววา่ การสมรสภายใต้รัฐธรรมนูญนน้ั ถือ เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นตามความเห็นชอบของทั้งสองเพศตั้งแต่เดิม การท่ีรัฐธรรมนูญญี่ปุ่นไม่ได้กำหนดถึงการสมรส เพศเดียวกัน จำเป็นที่จะตอ้ งพิจารณาอยา่ งละเอียดถี่ถว้ นจากสิง่ ที่เกี่ยวข้องกับรากเหง้าของครอบครวั ของคน ญ่ีปุน่ วา่ จะยอมรับการสมรสเพศเดยี วกนั ได้หรือไม่

LGBT ญีป่ ุ่นกบั ความหลากหลายทางเพศ สำนักภาษาต่างประเทศ สำนักงานเลขาธกิ ารสภาผแู้ ทนราษฎร ๒.๔ สงั คมญี่ปุ่นกบั กระแสซรี ีสว์ าย “โอกาสของไทย” | ๑๓ สำหรับคำว่า วาย (Y) ย่อมาจากคำว่า ยาโอย (Yaoi) เป็นวัฒนธรรมของประเทศญี่ปุ่นโดย เนื้อหาในซีรีส์เหล่านี้จะเป็นเรื่องราวความสัมพันธ์ของชายกับชายทั้งในเรื่องของความรักและความสัมพันธ์ หรือท่ี ใครหลายคนเรียกกันว่าแนว Boys' love หรือ “ความรักระหว่างเด็กวัยรุ่นผู้ชาย” (Krungsri Plearn Plearn, ม.ป.ป) จากการศึกษาข้อมูลบนเว็บไซต์สำนักข่าวเอ็นเอชเค ประเทศญี่ปุ่น (เอ็นเอชเค, ๒๕๖๕) พบว่า ละครแนว LGBTQ ของไทยในประเภทซีรีส์วาย เป็นปรากฏการณ์ระดับโลกทีน่ ่าประหลาดใจซ่ึงไม่มีทีท่า ว่ากระแสจะลดลงแม้แต่น้อย ตอนนี้หน่วยงานการท่องเที่ยวของไทยหวังว่ากระแสดังกล่าวจะสามารถดึงดูด นักท่องเที่ยวให้เข้าประเทศได้ บริษัทผู้ผลิตซีรีย์ เรื่อง 2gether (ปี ๒๕๖๓) ซึ่งเป็นซีรีย์แนวชายรักชายเรื่อง หนึ่งที่ได้รับความในช่วงที่ผ่านมา มีความมุ่งมั่นมาโดยตลอดที่จะผลิตเนื้อหาที่ดึงดูดคนที่อยู่นอกประเทศไทย โดยต้องการทำรายการที่นำความสุขและความสนุกสนานมาสู่ทุกคนไม่ว่าจะมีสัญชาติ ศาสนา หรือภาษาใด พร้อมทำการตลาดนักแสดงในเชิงรุกสู่ตลาดต่างประเทศ นอกจากนี้ ยังมีละครเรื่อง Love by Chance หรือ บังเอิญรัก ซึ่งผู้กำกับละครหวังว่าละครเรื่องนี้จะช่วยผลักดันทำให้เกิดความเข้าใจและการยอมรับชาว LGBT เม่อื มคี นดซู รี ีสว์ ายมากขึน้ จะมีความเขา้ ใจ เปดิ กว้าง และยอมรับชาว LBGT มากขึ้น จุดเปล่ียนของกระแสซรี ีส์วายไทยในญปี่ ่นุ จากข้อมูลของเว็บไซต์ไลฟ์ดอร์ (Livedoor, 2022) ของญี่ปุ่น แสดงให้เห็นว่า กระแสของ ซีรสี ์วายของไทยเกิดขึน้ ในญ่ีปุน่ ในช่วงของการแพร่ระบาดของโควิด-๑๙ ซง่ึ ประชาชนต้องกักตัวอยู่ในบ้านของ ตนเองและมีเวลาดูซีรีส์ผ่านยูทูปแบบไม่เสียค่าบริการ โดยเฉพาะอย่างยิ่งซีรีส์เรื่อง 2gether ซึ่งเป็นซีรีส์แนว ชายรักชาย ที่มีการใสค่ ำแปลบรรยายและมีคนเขา้ ชมสูงถึง ๘ รอ้ ยล้านคร้ัง โดยมกี ารทวติ ขอ้ ความในทวิตเตอร์ ของแฟนคลับชาวญ่ีปุ่นช่ืนชมผลงานเรื่องนี้ในชุมชนผ้ชู ื่นชอบซรี ีส์แนวน้ีวา่ มีความสนุกน่าติดตาม ส่งผลให้ซีรีส์ เรื่องนี้ได้รับความนิยมอย่างรวดเร็วและมีแฟนคลับเพิ่มมากขึ้น สอดคล้องกับข้อมูลของสำนักข่าวเอ็นเอชเค ผลจากความนิยมซีรีส์วาย ส่งผลให้คนญี่ปุ่นมีความสนใจและความนิยมเกี่ยวกับภาษาไทยและวัฒนธรรมไทย เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ทั้งนี้ เมื่อเปรียบเทียบการสร้างหนังหรือละครแนวชายรักชาย จากการศึกษาเว็บไซต์ ไลฟ์ดอร์ (Livedoor, 2022) พบว่า ในประเทศไทย มีการแบ่งรสนิยมทางเพศออกได้ถึง ๑๘ ลักษณะ (ไม่ปรากฏ ข้อมูลลักษณะรสนิยมทางเพศ) และความรักระหว่างชายกับชายในญี่ปุ่น ปรากฏอยู่ในหนังสือการ์ตูนหรือ นยิ ายอยู่จำนวนมาก แตไ่ ม่มกี ารสรา้ งละครหรอื ซีรีสแ์ บบไทยอยา่ งจริงจงั ซ่ึงถอื เปน็ จุดต่างท่ีเหน็ ได้ชดั นอกจากน้ี เว็บไซต์ไลฟ์ดอร์ยังได้กล่าวว่า เหตุผลที่ทำให้ซีรีส์วายได้รับความนิยมในญี่ปุ่น คือ รูปร่างหน้าตาที่ความน่ารักอ่อนโยนเกินต้านทานของนักแสดงนำในสายตาของคนญี่ปุ่น ด้วยเหตุนี้ ผู้ชม ซรี สี ์จงึ สนกุ เพลดิ เพลินกบั ความรกั ของคู่ดาราชายไปพร้อมกับเนื้อหาเรื่องราวของซรี ยี ์ ทำให้มีแฟนคลับจำนวน มากเช่นเดียวกบั ดาราชายหญิงท่ัวไป โอกาสสำหรบั การทอ่ งเที่ยว ขอ้ มลู จากเว็บไซต์ไลฟ์ดอร์ (Livedoor, 2022) เผยวา่ จากกระแสความนิยมทเ่ี กิดขึ้นกับซีรีส์ เรื่อง 2gether ทแี่ พรข่ ยายไปทั่วญี่ปุ่น จนสร้างความประหลาดใจให้กบั การท่องเทีย่ วแห่งประเทศไทย ประจำ ประเทศญี่ปุ่น โดยได้กล่าวว่า ก่อนหน้าซีรีส์เรื่อง 2gether สังคมญี่ปุ่นก็มีซีรีส์แนวนี้อยู่แล้ว แต่ยังไม่

โดดเด่นเช่นเรื่องน้ี จนทำให้แฟนคลับชาวญี่ปุ่นที่สนใจวัฒนธรรมและภาษาไทยสอบถามข้อมูลหลักสูตร ภาษาไทยกับสำนกั งานการทอ่ งเท่ยี วฯ เพ่ิมมากขึน้ “ดูละครแล้ว อยากลองไปเมืองไทยดูจัง” “อยากเข้าใจภาษาที่ดาราพูด” “อยากเขียน | ๑๔ จดหมายเป็นภาษาไทย” “ภาษาไทยในซีรีส์ดูละมุนอ่อนหวาน เมื่อเทียบกับในชีวิตจริง น้ำเสียงตัวละคร ฟังแล้วไพเราะ อยากพูดภาษาไทยได้เหมือนดาราจัง” --- เหล่าน้ี คือ เสียงจากแฟนคลับชาวญี่ปุ่นที่ได้จาก สำนกั งานการทอ่ งเท่ยี วแห่งประเทศไทย ประจำประเทศญ่ีปุ่น ทั้งนี้ การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย ประจำประเทศญี่ปุ่น ได้เปิดบัญชีทางการของ หน่วยงานบนทวิตเตอร์ โดยใช้ชื่อว่า 「タイ BL に恋したい！」 (อยากตกหลุมรักซีรีส์วายของไทย) เพื่อเป็น ช่องทางเผยแพร่ข้อมูล อาทิ วัฒนธรรมไทย ข้อมูลละครสำหรับแฟนคลับท่ีอยากไปเมืองไทยที่ชื่นชอบสักครง้ั ฯลฯ รวมท้ังถ่ายทอดเสน่หข์ องไทย ความนยิ มซีรสี แ์ นวชายรักชาย ยังคงมอี ยู่ โดยในปี ๒๕๖๖ ขอยกตวั อย่างหนังซีรีส์วายของ ไทยที่ออกอากาศอยู่ คอื Still 2gether ซึ่งสร้างขึน้ หลงั จาก 2gether ๑ ปี (タイ BL ドラマ Fan [Thai Boys Love], 2023) ในขณะเดียวกัน เว็บไซต์ของสำนักข่าวเอ็นเอชเค ภาคภาษาไทย (เอ็นเอชเค, ๒๕๖๕) ได้ แสดงขอ้ มลู วา่ ญป่ี ุ่นเปน็ หนง่ึ ในตลาดท่ใี หญ่ทส่ี ุดสำหรบั ละครซรี สี ์วายไทย อา้ งองิ ข้อมลู ของการท่องเท่ียวแห่ง ประเทศไทย ประจำประเทศญี่ปุ่น พบว่า ชาวญี่ปุ่นหนึ่งล้านคนเคยดูซีรีส์ และประมาณ ๒๐,๐๐๐ คน เป็น แฟนตัวคลับตัวยงบนโซเซียลมีเดีย ซึ่งการท่องเที่ยวฯ หวังที่จะใช้ประโยชน์จากตัวเลขเหล่านี้ โดยการจัดการ ท่องเที่ยวสำหรับแฟน ๆ ชาวญี่ปุ่นเพื่อเยี่ยมชมสถานที่ที่เป็นฉากในซีรีส์ในประเทศไทย โดยตั้งเป้าดึงแฟน ๆ ของละครซีรีส์วายเข้าประเทศใหไ้ ด้จำนวน ๕,๐๐๐ คน ในปี ๒๕๖๖ ซึ่งในปี ๒๕๖๕ ไดต้ ง้ั เป้าไวท้ ่ี ๑,๐๐๐ คน ๓. บทสรปุ และวิเคราะห์ จากข้อมูลข้างต้นจะเห็นได้ว่า ถึงแม้กลุ่ม LGBT ในญี่ปุ่นจะเริ่มปรากฏจำนวนมากขึ้น แต่ยังคงมีความ อึดอัดใจในบางสถานการณ์ เม่ือสนทนาเกี่ยวกับเร่ืองสว่ นตัว ครอบครวั หรอื ความรักกับคนรอบข้าง บางคนไม่กล้า เปิดเผยตัวตนเพราะเกรงว่า คนรอบข้างจะรู้สึกอย่างไร คนรอบข้างบางคนมีความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับกลุ่ม LGBT ท่ียังไม่เพียงพอ การปฏิบัติของคนบางกลุ่มที่ยังไม่เหมาะสมหรือแม้แต่ครูในโรงเรียนที่ขาดความรู้ความ เข้าใจที่แท้จริงในการให้คำปรึกษาเด็กนักเรียนกลุ่ม LGBT จนนำไปสู่ความเคลื่อนไหวทางสังคมและทางการ เมือง โดยสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรญ่ปี นุ่ และวฒุ ิสภาทใี่ ห้ความเห็นชอบผา่ นร่างกฎหมายเสริมสรา้ งความเข้าใจ ตอ่ กลมุ่ LGBT หลงั จากความพยายามมาตลอดระยะเวลาที่ผา่ นมา ซึง่ ถอื ว่า เป็นกา้ วแรกท่สี ำคญั ทีจ่ ะทำให้เกิด การเปลี่ยนแปลงในสังคมที่มีต่อกลุ่ม LGBT ให้มีมากยิ่งขึ้นกว่าปัจจุบัน โดยในส่วนท้องถิ่นได้สร้างระบบการ ออกหนงั สือรับแจ้งคูช่ วี ิตเพศเดียวกัน (การสาบานตนคชู่ ีวิต) ซงึ่ ถงึ แม้จะไม่มีผลทางกฎหมาย แต่เป็นการสร้าง แนวปฏิบัติที่แสดงให้เห็นการไม่ทอดทิ้งกลุ่มเหล่านี้ และในส่วนของภาคเอกชนได้ให้ความสำคัญในเรื่องชีวิต ความเป็นอยู่และสิทธิประโยชน์บางประการ รวมทั้งมาตรการทางกฎหมาย เช่น การประกาศเกี่ยวกับ กฎระเบียบภายในบรษิ ัท “ห้ามเลือกปฏิบัติหรือคุกคามอันเนือ่ งมาจากเพศสภาพหรือรสนิยมทางเพศ” ให้กับ กลมุ่ คนเหล่านี้ ดงั ทีก่ ลา่ วไปแลว้ ข้างตน้

LGBT ญ่ปี ุ่นกบั ความหลากหลายทางเพศ สำนักภาษาต่างประเทศ สำนกั งานเลขาธกิ ารสภาผูแ้ ทนราษฎร อย่างไรก็ตาม การสมรสเท่าเทียมในญี่ปุ่น ซึ่งถือเป็นลมหายใจของการใช้ชีวิตคู่ของคู่รัก LGBT หลายคู่ | ๑๕ ยังไม่ถูกกำหนดไว้ในกฎหมาย ทำให้คู่รัก LGBT หลายคู่ ไม่ได้รับสิทธิทางกฎหมายสำหรับคู่รักของตนเอง จึงเกิด ความพยายามและเรียกร้องจากคู่รัก LGBT ในญี่ปุ่น เพื่อให้สามารถสมรสกันได้ ซึ่งการสมรสเท่าเทียมจะทำให้ คู่รักทั้งสองฝ่ายได้รับการคุ้มครองและได้รับสิทธิประโยชน์ทางกฎหมายเฉกเช่นคู่รกั ชายหญิง ทำให้สามารถสร้าง ความมนั่ คงในชีวิตคหู่ รือไร้ข้อกงั วลเก่ยี วกับการสืบทายาทในอนาคต ดังทม่ี คี นกลา่ ววา่ “ประชาชนชาวญ่ีปุ่นทุกคน มีความเท่าเทียมกันภายใต้กฎหมาย โดยไม่ถูกเลือกปฏิบัติในการมีปฏิสัมพันธ์ทางสังคม เศรษฐกิจ หรือการเมือง อนั เนอื่ งจากเชื้อชาติ ความเชือ่ เพศ สถานภาพทางสังคมหรือครอบครัว” ท้งั น้ี ความเคล่อื นไหวเกี่ยวกับการสมรส เพศเดียวกนั ในญ่ปี ุ่น มคี วามคล้ายคลึงกับประเทศไทย ซึง่ ความเคลื่อนไหวน้เี กดิ ขึ้นในสังคมไทยมานานกว่า ๑๐ ปี ตั้งแต่ปี ๒๕๕๖ ในสมัยรัฐบาลของนางสาวยิ่งลกั ษณ์ ชนิ วตั ร ซ่ึงมีการยน่ื ร่างพระราชบัญญตั ิคชู่ วี ติ ครั้งแรก แต่เกิด รัฐประหารขึ้นเสียก่อน จนล่วงเลยมาถึงรัฐบาลของพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา ที่มีการยื่นอีกครั้ง รวมทั้งพรรค ก้าวไกลก็ได้เสนอร่างพระราชบัญญัติสมรสเท่าเทียม ในปี ๒๕๖๓ โดยเป็นความหวังของคู่รัก LGBT หลายคู่ ในบริบทท่ีเกี่ยวข้องกับการสมรสเท่าเทียมหรือแม้แต่พระราชบัญญัติชีวิตคู่นั้น ผู้เขียนเห็นด้วยเป็นอย่างยิ่งว่า ความแตกต่างในด้านเพศและรสนิยมทางเพศไม่ใช่สิ่งที่จะใชเ้ ป็นเกณฑ์ในการเลือกปฏบิ ตั ิทางกฎหมาย เพราะชีวิต คือชีวิต ทุกชีวิตต้องเท่าเทียมและต้องได้รับการคุ้มครองทางกฎหมายในฐานะประชากรคนหนึ่งเช่นกัน สมควรที่ จะได้มีการผลกั ดนั และผา่ นรา่ งกฎหมายฉบบั นโ้ี ดยเร็ว อีกประเด็นที่น่าสนใจ คือ ตลาดซีรีส์วายของไทยที่เป็นที่รู้จักมากขึ้น ผู้เขียนเห็นว่า ซีรีส์วายของไทยถือ เป็นซอฟพาวเวอร์ (Soft Power) ที่ทรงพลังที่ทำให้สามารถเผยแพร่ภาษาและวัฒนธรรมไทยผ่านเนื้อเรื่อง ฉาก สถานท่ี หรือตัวละครได้ไม่ต่างจากหนังหรือละครจีนหรือเกาหลี โดยมีความเห็นสอดคล้องเป็นอย่างยิ่ง เช่นเดียวกับหน่วยงานของไทยที่ว่า สิ่งนี้เป็นโอกาสที่สำคัญ ทั้งน้ี เนื่องจากจะเป็นสร้างเม็ดเงินจำนวนมหาศาล จากภาคการท่องเที่ยวของชาวญี่ปุ่นที่ชื่นชอบซีรีส์วายของไทย ซึ่งนักท่องเที่ยวกลุ่มน้ีถือว่าเป็นกลุ่มที่มีศกั ยภาพ และอำนาจการซ้ือสินค้าหรือบริการที่เกิดจากความนยิ มตามซรี ีส์วายได้อย่างมนี ัยสำคัญ ดงั น้ัน การจัดสินค้าและ บริการตามกระแสนิยมจะเป็นสิ่งที่จะฟื้นฟูสภาพเศรษฐกิจให้คึกคักมากยิ่งขึ้น ภายหลังจากซบเซาจากการแพร่ ระบาดของโควิด-๑๙ มาตลอดระยะเวลากวา่ ๓ ปี อย่างไรก็ตาม ในส่วนของรัฐสภาในฐานะสถาบันหลักด้านนิติบัญญัติซึ่งถือว่าเป็นผู้ท่ีมีบทบาทสำคัญใน การผลักดันและผ่านร่างกฎหมายต่าง ๆ ไมว่ ่าจะเป็นพระราชบัญญัติคู่ชีวิตหรือสมรสเท่าเทยี ม จำเป็นต้องพิจารณา ร่างพระราชบัญญัติทั้งสองอย่างรอบคอบและผ่านให้เป็นกฎหมายโดยเร็ว เพราะเมื่อเป็นกฎหมายเร็วมากขึ้นเท่าไร ประชาชนกลุ่ม LGBT ของไทยก็จะได้รับสิทธิทางกฎหมายได้เร็วมากขึ้นเท่านั้น ซึ่งพระราชบัญญัติทั้งสองฉบับน้ี อาจเป็นเป้าหมายและส่ิงสำคัญในชีวติ คู่ของใครหลายคน การสมรสเพศเดียวกันจะต้องไม่มีอคติท่ีเกิดจากความไม่รู้ หรือจากมุมมองว่าพวกเขาเหล่านั้นต่างจากคู่ชายหญิงทั่วไป เพราะความรักของคนสองคนไม่จำเป็นต้องเกิดเฉพาะ ในชายและหญิงเท่านั้น เมื่อมีความมั่นคงในความรัก ย่อมต้องมีความมั่นคงในชีวิตคู่เช่นเดียวกัน กาลเวลาเปลี่ยน ความคิดและมุมมองโลกหรือสังคมจำเป็นต้องเปล่ียนแปลงไปในทางท่ีดีข้ึนมากกว่าที่เป็นอยู่ โชคดีที่ว่า สังคมไทยมี ความใกล้ชิดกับกลุ่ม LGBT มาโดยตลอดจนสามารถผลิตซีรีส์วายที่เปน็ ที่ยอมรับในตลาดต่างประเทศได้ ซึ่งในส่วน ของซีรีย์วายนั้น รัฐสภาอาจมีส่วนสนับสนุนส่งเสริมผ่านคณะกรรมาธิการที่มีอยู่ในสภาผู้แทนราษฎรในกรอบของ กฎหมาย โดยอาจพิจารณาเกี่ยวกับข้อขัดข้องด้านกฎหมายประการใดหรือต้องการให้มีกฎหมายลักษณะใดที่จะ เสริมสร้างความเข้มแขง็ ให้กบั ตลาดซรี ีส์วายของไทยให้มากย่ิงขนึ้

บรรณานุกรม ภาษาไทย กรงุ ศรี เพลิน เพลิน [Krungsri Plearn Plearn]. ๕ ซีรสี ์ดังที่สร้างมาจาก นิยายวาย สุดปัง!!. กรุงศร,ี ม.ป.ป. | ๑๖ สืบคน้ เม่อื วันท่ี ๑๙ มิถนุ ายน ๒๕๖๖. https://www.krungsri.com/th/plearn-plearn/series- y-from-novel เวริคพอยนท์ทูเดย์ [Workpoint Today]. สรุปข้อมูล “สมรสเท่าเทียม” อยู่ตรงไหน สนับสนุนเท่าไหร่ ผ่าน แล้วได้อะไร. เวริคพอยนท์ทูเดย,์ ๒๕๖๕. สืบค้นเมือ่ วันที่ ๑๙ มิถุนายน ๒๕๖๖ https://workpo inttoday.com/lgbt-221124/ เวริคพอยนท์ทูเดย์ [Workpoint Today].อธิบาย พ.ร.บ.คู่ชีวิต vs สมรสเท่าเทียม ดราม่าสำคัญที่จะมีผลต่อ ชีวิตของกลุ่ม LGBT. เวริคพอยนท์ทูเดย์, ๒๕๖๓. สืบค้นเมื่อวันที่ ๑๙ มิถุนายน ๒๕๖๖ https://workpointtoday.com/15explainer-lgbt/ เอ็นเอชเค [NHK]. ไทยหวังวา่ ซีรีสว์ ายจะสามารถจดุ กระแสการท่องเทย่ี วได้อีกครั้ง. เอน็ เอชเค, ๒๕๖๕. สืบค้น เมอื่ วนั ท่ี ๘ มิถนุ ายน ๒๕๖๖. https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/th/news/backstories/2151/ เอ็นเอชเค [NHK] (๑). พรรคร่วมรัฐบาลญี่ปุ่นอนุมัติ 'กฎหมาย LGBT' ฉบับแก้ไข. เอ็นเอชเค, ๒๕๖๖. สืบค้น เมื่อวันที่ ๘ มถิ ุนายน ๒๕๖๖. https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/th/news/426436/ เอ็นเอชเค [NHK] (๒). ส.ส. ญี่ปุ่นจะลงมติร่างกฎหมาย LGBT ในวันท่ี 9 มิ.ย. เอ็นเอชเค, ๒๕๖๖. สืบค้นเม่ือ วันที่ ๗ มถิ นุ ายน ๒๕๖๖. https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/th/news/429635/ ภาษาญ่ีปุ่น IRIS （2022）「【2022 年 4 月最新】10 人に 1 人！？LGBT の割合徹底解説【日本と世界】」 2022 年 4 月， IRIS Web サイト (https://iris-lgbt.com/blogs/lgbt_percentage) (2023 年 5 月 23 日 参照) 公明党 ［Komeito］(2023）「日本のパートナーシップ制度と結婚の違いやメリットを解説！導入して いる自治体もご紹介」 2 0 2 3 年 3 月７日， 公明党 ［K o m e i t o ］W e b サイト (https://www.komei.or.jp/komechan/diversity/diversity20230217/#%E6%9 7%A5%E6%9C%AC%E3%81%AB%E3%81%8A%E3%81%91%E3%82%8B %E3%83%91%E3%83%BC%E3%83%88%E3%83%8A%E3%83%BC%E3 %82%B7%E3%83%83%E3%83%97%E5%88%B6%E5%BA%A6) (2023 年 6 月 19 日 参照) Spaceship Earth (2023) 「LGBTQ とは？種類と日本の現状・問題点・取り組み事例を簡単に解 説」 2023 年 6 月 26 日， 日本財団［Nippon Foundation］Web サイト (https://spaceshipearth.jp/lgbtq/#LGBTQ%E3%83%97%E3%83%A9%E3% 82%B9%E3%81%A8%E3%81%AF%EF%BC%9F) (2023 年 5 月 23 日 参照) 参議院［Senate］（2017）「ＬＧＢＴの現状と課題 ― 性的指向又は性自認に関する差別とその 解消への動き ―」 2017 年 11 月 6 日，参議院［Senate］Web サイト (https://www.sangiin.go.jp /japanese /annai /chousa /rippou_chousa /backnu mber/2017pdf/20171109003.pdf) (2023 年 5 月 23 日 参照) タイ BL ドラマ Fan [Thai Boys Love] (2023) 「Still 2gether2023 年の放送予定！動画配信サ ービスも紹介！」 2023 年 5 月２9 日，タイ BL ドラマ Fan Web サイト

LGBT ญ่ีป่นุ กบั ความหลากหลายทางเพศ สำนกั ภาษาตา่ งประเทศ สำนักงานเลขาธกิ ารสภาผแู้ ทนราษฎร （https://sakuras20.com/still-2gether2023housouyotei/#toc1）(2023 年 6 月 | ๑๗ 26 日 参照) 東京都総務局人権部 [Tokyo Metropolitan Government Human Rights Division] (2022) 「東京都パートナ ーシップ 宣誓制度」 2022 年 9 月 27 日， 東京都総務局人権部 [ To k y o M e t r o p o l i t a n G o v e r n m e n t H u m a n R i g h t s D i v i s i o n ] Web サイト （https://www.soumu.metro.tokyo.lg.jp /10jinken /sesaku /sonchou /partnership.html) (2023 年 6 月 19 日 参照) 日本財団［Nippon Foundation］（2022) 「LGBTQ など性的マイノリティを取り巻く問題。私たち にできること」 2022 年 10 月 13 日， 日本財団［Nippon Foundation］Web サイト (https://www.nippon-foundation.or.jp/journal/2022/80401/diversity_and _Inclusion) (2023 年 5 月 23 日 参照) NHK (2023) 「『ＬＧＢＴＱ』ニュース一覧」 NHK Web サイト （https://www3.nhk.or.jp/ news/word/0000428.html）(2023 年 5 月 23 日 参照) NHK (2023) 「LGBT 法案 衆議院内閣委員会で 9 日に審議入りの見通し」 NHK Web サイト （https://www3.nhk.or.jp /news /html /20230606/k10014091491000.html） (2023 年 5 月 23 日 参照) NIJI Bridge（2019）２０１９年，NIJI Bridge Web サイト（https://nijibridge.jp/data /715/）(2023 年 5 月 30 日 参照) NIJI Bridge （2020）「〜LGBT も働きやすい職場づくり、生きやすい社会づくりのための「声」集め〜」 2023 年 4 月 3 日，NIJI Bridge Web サイト（https://nijibridge.jp/wp- content/uploads/2020/12/nijiVOICE2020.pdf）（2023 年 5 月 23 日 参照) Marriage For All Japan (2023) 「日本のパートナーシップ制度」 2023 年，Marriage For All Japan Web サイト（https://www.marriageforall.jp/marriage-equality/japan/） (2023 年 5 月 23 日 参照) みんなのパートナーシップ制度 ［Partnership System for People］（ｎ.ｄ.）「パートナーシップ 制度でできること」 みんなのパートナーシップ制度 ［Partnership System for People］ Web サイト（https://minnano-partnership.com/partnership/merit）(2023 年 6 月 19 日 参照) L i v e d o o r ( 2 0 2 2 ) 「日本で｢タイ B L ドラマ｣がこれだけ盛り上がるワケ」 2022 年 11 月 20 日， Livedoor Web サイト（https://news.livedoor.com/article/detail/23232608/) (2023 年 6 月 19 日 参照) Gooddo (2022) 「日本における同性婚や LGBT への対応は？海外の結婚制度と比較」 2022 年 10 月 13 日， 日本財団［Nippon Foundation］Web サイト (https://gooddo.jp/magazine/gender_equality/lgbt_gender/6530/) (2023 年 5 月 23 日 参照) Green Note（2023）「LGBTQ+は日本人口の 10%！認知度は高いが理解が低い原因は？」 2023 年 4 月 3 日，Green Note Web サイト（https://green-note.life/1058/） (2023 年 5 月 23 日 参照)

Vector (2020) 「【タイ】「Y シリーズ」って？タイで BL がますますメインストリームになっている件。」 2020 年 7 月 24 日，Vector Web サイト (https://vectorgroup-international.com/arch ives/8361) (2023 年 6 月 19 日 参照) | ๑๘