ฟักทองประกายดาวล้านนา (โครงการ อพ.สธ. 2565)

การสนองงานโครงการอนุรกั ษ์พนั ธกุ รรมพชื อันเน่ืองมาจากพระราชดำาริ มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลลา้ นนา \"ฟกั ทอง ประกายดาว ล้านนา\" 2หน้าท่ี ฟกั ทองประกายดาวล้านนา

บทนำา ฟกั ทองจัดเปน็ ผักในตระกูลแตง ทม่ี กี าร ใช้ประโยชน์มาอย่างยาวนานทส่ี ดุ ชนิดหนง่ึ คาดการณ์ว่า มีการปลูกมานานไม่ตํ่ากว่า 10,000 ปี สําหรับการปลูก ฟักทอง ในประเทศไทยได้มีการพฒั นามาอย่างต่อเนื่อง คนไทยนิยมบริโภคฟักทองที่มีขนาดนํ้าหนักผลเฉล่ีย 2 -3 กิโลกรัม เปลือกมีสีเขียวคล้ํา ร่องผลเป็นพูสม่ําเสมอ หรอื เปลอื กขรุขระแบบหนังคางคก เน้อื สีเหลอื งหนาและ เหนียว พนั ธฟ์ุ กั ทองทเี่ กษตรกรไทยนิยมปลกู เป็นการคา้ ส่วนใหญ่จะซื้อพันธ์ุลูกผสมที่มีราคาค่อนข้างแพง ให้ผลผลิตสูงแต่ไม่สามารถเก็บเมล็ดไว้ทําพันธ์ุต่อได้ มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลลา้ นนา ไดร้ วบรวมพนั ธุ์ ฟักทองพ้ืนเมืองท่ีเกษตรกรเก็บคัดเลือกเมล็ดพันธุ์ปลูก ตอ่ เนอื่ ง พบวา่ ฟกั ทองพน้ื เมอื งมลี กั ษณะทแี่ ตกตา่ งกนั 23 ลกั ษณะ ซง่ึ แสดงวา่ มคี วามหลากหลายทางดา้ นพนั ธกุ รรม สามารถนาํ มาใชป้ ระโยชนใ์ นการพฒั นาสายพนั ธใ์ุ หม้ คี วาม เหมาะสมตามความตอ้ งการตอ่ ผบู้ ริโภคได้ จากการรวบรวมพนั ธ์ุ และพฒั นาปรับปรงุ พันธ์ุ พักทองพันธ์ุพ้ืนเมือง ที่รวบรวมจากพ้ืนที่ต่างๆ ตั้งแต่ ปี 2553 เปน็ ต้นมา ไดพ้ ันธฟุ์ ักทองผลเล็ก ซ่งึ มีลกั ษณะ เด่นในด้านการเจริญเติบโตดี คุณภาพเน้ือผลดี และมี ลายจุดสีขาวบนเปลือกอันเป็นเอกลักษณ์ ปรับตัวได้ดี เจรญิ เติบโตเร็ว แข็งแรง เนอ้ื ผลเหลอื งเหนียวแน่น ขนาด ผลประมาณ 1-2 กโิ ลกรมั และสมเดจ็ พระกนษิ ฐาธริ าชเจา้ กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชทานนามวา่ “ฟกั ทองประกายดาวล้านนา” เมื่อวนั ที่ 13 กมุ ภาพันธ์ 2562 3หน้าท่ี ฟกั ทองประกายดาวล้านนา

7 6 8 12 11 สารบญั เรื่อง หนา้ ความสาำ คัญ................................................................................................................7 ลกั ษณะท่วั ไป.............................................................................................................8 แหลง่ ปลูกฟกั ทองในประเทศไทย.................................................................10 ลักษณะการเจรญิ เติบโตของฟกั ทองประกายดาวล้านนา................11 สภาพภมู ิอากาศและฤดปู ลูกทีเ่ หมาะสม.....................................................12 พื้นท่ปี ลกู ...................................................................................................................14 การพัฒนาพันธ์ฟุ กั ทองประกายดาวลา้ นนา...........................................16 ลักษณะประจาำ พันธุ์ของฟกั ทองประกายดาวล้านนา..........................19 การปลกู ฟกั ทองประกายดาวล้านนา...........................................................23 4หนา้ ท่ี ฟกั ทองประกายดาวล้านนา

17 CONTENT 24 28 23 5หนา้ ท่ี ฟกั ทองประกายดาวลา้ นนา

ฟกั ทอง ประกายดาวลา้ นนา 6หนา้ ท่ี ฟกั ทองประกายดาวลา้ นนา

ความสำาคัญ ฟัก ท อ ง เป็นพืชท่ีให้คุณค่าทาง เมล็ดของฟกั ทอง อาหารสูง โดยที่เนื้อสีเหลืองๆน้ันมีวิตามินเอสูง ประกอบไปด้วยไขมัน แป้ง ฟอสฟอรัส ช่วยบํารุงสายตา มฟี อสฟอรัส แคลเซยี ม วิตามินซี โปรตีนและวิตามิน มีสารช่วยฆ่าพยาธิ และแปง้ นอกจากนยี้ งั มเี บตา้ แคโรทนี ในปรมิ าณสงู ตวั ตดื ขบั ปสั สาวะ ปอ้ งกนั การเกดิ นว่ิ มะเรง็ เจ้าสารเบต้าแคโรทีนนี้เองท่ีเป็นสารท่ีช่วยต้าน ต่อมลูกหมากและกระเพาะปัสสาวะได้ดี อนุมูลอิสระ ซึ่งเป็นสาเหตุของโรคมะเร็ง มีกรด และใช้สกัดนํ้ามันสําหรับประกอบอาหาร โปรไพโอนคิ ซง่ึ ชว่ ยใหเ้ ซลลม์ ะเรง็ ออ่ นตวั ลง ชว่ ยควบคมุ ระดับนํ้าตาลในเลือดป้องกันเบาหวาน โรคความ ดันโลหิต บํารุงตับและไต นอกจากนี้เปลือกของ ฟกั ทองชว่ ยควบคมุ สมดลุ รา่ งกายโดยชว่ ยสรา้ งเซลล์ ใหม่ทดแทนเซลล์ท่ีหมดอายุ ช่วยให้อวัยวะภายใน ทํางานได้อย่างสมดุลและมีประสิทธิภาพ ยอดของ ฟักทองรวมถึงใบอ่อนมีวิตามินเอ ฟอสฟอรัส แคลเซียมสูง ช่วยบํารุงสายตา กระดูก และมี กากใยสงู ช่วยในการขับถ่าย หน้าท่ี 7 ฟกั ทองประกายดาวล้านนา

ลกั ษณะทว่ั ไป 8หนา้ ท่ี ฟกั ทองประกายดาวล้านนา

ลกั ษณะท่วั ไป ชอ่ื วทิ ยาศาสตร์ : Cucurbita musehata Deene. ชอ่ื วงศ์ : CUCURBITACEAE ชอ่ื สามัญ : (Pumpkin, Cushaw, Winter Squash) ชื่ออืน่ : ฟกั ทอง(กลาง) มะฟกั แกว้ (เหนือ) มะน้าํ แกว้ (เลย) หมักคส้ี า่ (กะเหรีย่ ง-แม่ฮ่องสอน) หมกั อ่อื (ปราจนี -เลย) 9หน้าท่ี ฟกั ทองประกายดาวลา้ นนา

แหลง่ ปลุกฟกั ทอง ในประเทศไทย สกลนคร ขอนแก่น ศรีษะเกษ กาญจนบรุ ี ฉะเชงิ เทรา ชุมพร แหล่งปลูกในหลายจังหวดั แต่ที่ปลกู มาก คือ ศรีษะเกษ,สกลนคร,ขอนแก่น, กาญจนบุรี, ชุมพร และฉะเชิงเทรา ซึ่งจะทยอยกันให้ผลิต ออกมาสู่ท้องตลาด ทําให้มีฟักทองขายตลอดท้ังปี 10หน้าท่ี ฟกั ทองประกายดาวลา้ นนา

ลักษณะการ เจริญเติบโตของ ฟกั ทองประกาย ดาวลา้ นนา ฟักทองประกายดาวล้านนา คณุ ภาพลดลง ใบมขี นอยทู่ ว่ั ไป เนอื้ เป็นพืชผสมข้ามต้น ดอกแสดงแยกเพศผู้ และเพศเมีย ใบนิ่ม มีรูปร่าง 5- 7 เหลย่ี ม ริมใบ เป็นพชื ลม้ ลุกมีอายตุ ง้ั แต่ ระยะกล้า 10 วนั ระยะพัฒนา มีหยักเว้าลกึ 5 - 7 หยัก ใบกวา้ ง ลําต้น 40-45 วนั ระยะออกดอกแรก 45 วนั ระยะการ 10 - 20 เซนติเมตรยาว 15-30 พฒั นาผล 30 วนั ระยะเวลาต้ังแตป่ ลูกจนถึงเก็บเกย่ี วใช้ เซนติเมตร ผลมีรูปร่างทรงกลม เวลาประมาณ 3 เดอื น ลําตน้ เป็นเถาเลื้อยไปตามพ้ืนดิน ก้นแบนและขนาด 2-2.5 กิโลกรัม ยาว 3-6 เมตร ควรตัดยอดที่อายุ 15 วันให้แตกแขนง ต่อผล ผิวผลมีลายจุดแต้ม เนื้อใน มีจํานวน 4 แขนงหลัก แต่ละแขนงจะติดผลประมาณ ผลมีสีเหลือง เมล็ดมีจํานวนมาก ข้อท่ี 14 หรือข้อท่ี 21 ฟักทองต้นหน่ึงควรให้ติดผล จํ า น ว น 3 - 4 ผ ล ถ้ า ม า ก ก ว่ า นี้ จ ะ ทํ า ใ ห้ ผ ล มี หนา้ ท่ี 11 ฟกั ทองประกายดาวล้านนา

หนา้ ท่ี 12 ฟกั ทองประกายดาวลา้ นนา

สภาพภมู อิ ากาศ และฤดปู ลูกท่ี เหมาะสม ฟั ก ท อ ง ส า ม า ร ถ เจ ริ ญ เ ติ บ โ ต ทางด้านลําต้น ใบ และออกดอกได้ดีตลอดทั้งปี แต่การติดผลของฟักทองต้องการสภาพอากาศ ค่อนข้างเย็น อุณหภูมิกลางวันที่เหมาะสมอยู่ที่ ระหว่าง 25 - 30 องศาเซลเซียส ฝนและความช้ืน สูงเป็นสาเหตุสําคัญทําให้โรคทางใบและทางราก ระบาดรุนแรง ดังนั้นฤดูปลูกที่เหมาะสมที่สุดจึง อยู่ในช่วงปลายฤดูฝนต่อฤดูหนาว โดยมีช่วงหยอด เมล็ดเพาะกล้าอยู่ระหว่าง เดือนตุลาคมถึงเดือน ธันวาคมนอกจากสภาพอากาศจะเหมาะสมต่อการ ติดผล ทําให้ได้ผลผลิตสูงแล้วยังมีศัตรูพืชรบกวน น้อย ต้นทุนการผลติ จึงตํ่ากว่าการปลกู ในฤดูอ่นื ดว้ ย 25 Cำ 30 Cำ หนา้ ท่ี 13 ฟกั ทองประกายดาวลา้ นนา

หนา้ ท่ี 14 ฟกั ทองประกายดาวลา้ นนา

พื้ นท่ปี ลกู เข้ากับพื้นท่ีทางภาคเหนือได้ดี โดย เฉพาะในพ้ืนที่ที่ศูนย์พัฒนาพันธ์ุพืช ฟกั ทองเป็นพืชผักสามารถ จักรพันธ์เพ็ญศิริ ซึ่งเดิมเป็นพ้ืนที่ ข้ึนได้กับดินแทบทุกชนิด แต่ชอบดินร่วน ปลูกยาสูบ มีความอุดมสมบูรณ์และ ที่มีความเป็นกรดเป็นด่าง (pH) ของดิน อินทรียวัตถุของดินตํ่าโรคทางดิน ในชว่ ง 5.5-6.8 (ชอบดนิ เปน็ กรดเล็กนอ้ ย) มีมาก และมีแมลงศัตรูคอยระบาด และความช้ืนของดินพอเหมาะ ต้องการ เป็นประจํา ดังนั้นพืชที่สามปรับตัว แสงแดดเต็มที่ตลอดวัน ช่วงอุณหภูมิ เข้ากับสภาพพ้ืนท่ีน้ีได้เป็นอย่างดี ที่เหมาะสมในการเจริญเติบโตระหว่าง 21-24 องศาเซลเซียส สําหรับฟักทอง พันธุ์น้ีเป็นพันธ์ุท่ีมีความทนทานปรับตัว หน้าท่ี 15 ฟกั ทองประกายดาวลา้ นนา

การพั ฒนาพั นธ์ุ ฟกั ทองประกายดาว ลา้ นนา หนา้ ท่ี 16 ฟกั ทองประกายดาวลา้ นนา

การพั ฒนาพั นธุ์ ฟกั ทองประกายดาว ลา้ นนา ฟกั ทองเป็นพืชผักท่ีจัดอยู่ในกลุ่มพืช ที่แตกต่างกัน 23 ลักษณะ ซึ่งมีความ ตระกลู แตง (Cucurbitaceae) เปน็ พชื ผกั ทมี่ วี ติ ามนิ หลากหลายทางด้านพันธุกรรมสามารถ เอสูง ช่วยบํารุงผิวพรรณและถนอมสายตา นํามาทํา ใช้ประโยชน์ในการพัฒนาสายพันธุ์ให้ อาหารได้หลายชนิด ฟักทองเป็นพืชผักท่ีมีลําต้นทอด มีความเหมาะสมตามความต้องการได้ และเล้ือยไปตามพื้นดิน พันธุ์ฟักทองน้ี จะมีชื่อเรียก ต่อไป จากกลุ่มประชากรฟักทองทั้ง แต่ละท้องถ่นิ ไมเ่ หมือนกัน มขี นาดรูปร่างสีเปลอื ก ผล 23 เบอร์คัดเลือกผลท่ีให้คุณภาพผลดี และเน้ือก็แตกต่างกันไป พันธุ์เบาให้ผลเล็ก อายุเก็บ จํานวน 5 เบอร์ ได้แก่เบอร์ 46,7,12 เกยี่ ว 120 -180 วนั โดยทยอยเกบ็ ผลไดเ้ รอ่ื ย ๆ 4-5 ครงั้ และ 21 ซงึ่ เปน็ ทมี่ าของฟกั ทองพน้ื เมอื ง ต้นหนงึ่ ๆ จะใหผ้ ลได้ 4-5 ผล หรือมากกวา่ ถึง 7 ผล ทพี่ ฒั นาคดั เลอื กมาจนถงึ ปจั จบุ นั ทงั้ นไ้ี ด้ พันธคุ์ างคก หรอื พนั ธ์ดุ าํ ผิวขรุขระมาก พนั ธฟ์ุ ักทอง คัดแยกออกเป็นผลใหญ่เบอร์ 5, 7, 12 มี ห ล า ย พั น ธ์ุ ทั้ ง แ บ บ ต้ น เ ล้ื อ ย แ ล ะ เ ป็ น พุ่ ม เ ตี้ ย และกลุ่มผลเล็กเบอร์ 4, 21 เนื่องจาก มีพันธุ์พื้นเมืองหลายพันธ์ุ เรียกตามลักษณะของผล ฟักทองเปน็ พืชผสม ข้ามการคงลักษณะ เชน่ พนั ธ์ุข้องปลา จะมีลกั ษณะของผลคลา้ ยขอ้ งปลา, ดีไว้จําเป็นต้องให้มีการผสมตัวเองแล้ว พนั ธผ์ุ ลมะพรา้ ว จะมลี กั ษณะผลคลา้ ยมะพรา้ ว เปน็ ตน้ ปลูกคัดเลือกแบบจดประวัติของแต่ละ จากการรวบรวมพันธุ์ฟักทองพื้นเมืองที่เกษตรกรเก็บ สายต้น คัดเลือกต้นที่ให้ลักษณะดีและ คัดเลือกเมล็ดพันธ์ุปลูกต่อเน่ืองจาก อําเภอแจ้ห่ม ผสมตัวเองหลายๆรุ่นจนแน่ใจว่ามีการ บ้านฮอ่ งลี บ้านสาอาํ เภอแม่เมาะ อําเภอเถนิ อาํ เภอ กระจายลักษณะน้อยทีส่ ุด และคดั เลอื ก เมือง จังหวัดลําปางมาปลูกท่ีสถาบันวิจัยเทคโนโลยี ได้ฟักทองพ้ืนเมืองผลเล็ก เบอร์ 1 ผล เกษตรและคัดเลือกพันธ์ุดีมาปลูกต่อที่ศูนย์พัฒนา ไม่ใหญ่มาก ดําเนินการปรับปรุงพันธุ์ พนั ธพ์ุ ชื จกั พนั ธเ์ พญ็ ศริ ิ อาํ เภอแมส่ าย จงั หวดั เชยี งราย ผสมตัวเองปลูกคัดเลือกมาแล้ว 8 รอบ ในชว่ งปี 2553-2555 พบวา่ ฟกั ทองพน้ื เมอื งมลี กั ษณะ หนา้ ท่ี 17 ฟกั ทองประกายดาวล้านนา

ใบฟักทอง ดอกฟักทอง ผลออ่ นฟักทอง ผลโตเตม็ วัย เนือ้ ฟักทอง เมล็ดฟักทอง หน้าท่ี 18 ฟกั ทองประกายดาวลา้ นนา

ลักษณะประจำาพั นธ์ุ ทางพฤกษศาสตร์ ชื่อสามญั Pumpkin ต้น ใบ ลกั ษณะการเจริญเติบโต : เป็นพืชลม้ ลกุ มีอายสุ ้นั ลักษณะลาำ ต้น : ลาํ ตนั เด่ียว เป็นไม้เถาเล้อื ย ทอดและเล้อื ยไปตามพื้นดนิ ดอก สขี องใบ : สเี ขยี วเข้ม ผล ลักษณะขอบใบ : มีรอยหยกั ปานกลาง ความเขม้ ของสีเขียวบรเิ วณด้านบนของใบ : เขม้ เมล็ด ขนบนแผ่นใบ : มีขน การเกบ็ เกย่ี ว ผวิ สัมผสั ของขนบนใบ : นุ่ม ความยาวก้านใบ : ปานกลาง เสน้ ผา่ นศูนย์กลางกา้ นใบ : ปานกลาง ดอกสเี หลอื งรูปกระดิ่ง ดอกแยกเพศแตอ่ ยู่ในตน้ เดียวกนั รูปร่างตัดตามยาว : รปู กลมแปน้ รูปร่างบริเวณขัว้ ผล : รอยบ๋มุ เลก็ นอ้ ย รปู ร่างบรเิ วณกน้ ผล : รอยบ๋มุ ลายของผล : รอยแตม้ ความหนาของเนื้อถงึ ระดับโพรงเมล็ด : อัตราส่วนความกว้างต่อความยาว (Ratio width/length) นอ้ ยกว่า 0.5 เซนตเิ มตร รปู ร่างเมล็ด : รแี คบ อายุการเกบ็ เก่ยี ว 90 วนั หน้าท่ี 19 ฟกั ทองประกายดาวล้านนา

ลักษณะประจาำ พั นธ์ุ ฟกั ทองประกายดาวล้านนา 1. จาำ นวนผลผลิต/ไร่ 1,339 2. จำานวนผลผลิต/ไร่ ผล/ไร่ 3. อตั ราปลูก(ต้น/ไร)่ 4. นำา้ หนกั /ผล 1,685 5. จาำ นวนผล/ต้น 6. ความกวา้ งผล กิโลกรัม/ไร่ 7. ความยาวผล 660 ตน้ /ไร่ 1.25 กโิ ลกรมั /ผล 2-3 ผล/ตน้ 16-18 เซนตเิ มตร 10 เซนติเมตร 20หน้าท่ี ฟกั ทองประกายดาวล้านนา

ลกั ษณะประจำาพั นธุ์ ฟกั ทองประกายดาวล้านนา 8. ความกว้างไส้ 12-13 9. ความยาวไส้ เซนตเิ มตร 10. ความหนาเน้อื 6-7 เซนตเิ มตร 2-3 เซนตเิ มตร 11. สขี องเน้อื สีเหลอื ง เน้อื แนน่ 12. อายวุ ันออกดอก 50% 45 วนั 13. อายกุ ารเกย่ี ว 90 ทางสรรี ะวิทยา วัน 14. ลักษณะเด่น ผวิ ของผลเรยี บ มีลายจดุ บนผวิ หนา้ ท่ี 21 ฟกั ทองประกายดาวล้านนา

ลกั ษณะใบ ลักษณะดอก ลกั ษณะผลอ่อน ลักษณะผลแก่ ลกั ษณะสีเนอ้ื สเี หลือง ลกั ษณะเมล็ด 22หนา้ ท่ี ฟกั ทองประกายดาวลา้ นนา

การปลกู ดแู ลรกั ษา ฟกั ทอง ประกายดาว ล้านนา 23หนา้ ท่ี ฟกั ทองประกายดาวลา้ นนา

การปลกู ดแู ลรักษา ฟกั ทองประกายดาวลา้ นนา 1. เริ่มจากการเพาะเมล็ดซ่ึงนิยมเพาะในถาดหลุม พลาสติกที่มี 104 หลมุ วสั ดุทีจ่ ะใชเ้ พาะอาจเปน็ ดินผสมสําเร็จรูป ที่ มี จํ า ห น่ า ย ใ น ท้ อ ง ต ล า ด ห รื อ จ ะ เ ป็ น ผ ส ม เ ต รี ย ม เ อ ง โ ด ย มี อตั ราส่วนดนิ : ปุ๋ยคอกหรือปยุ๋ หมัก 3 : 1 คลกุ ใหเ้ ขา้ กัน 2. การดูแลรักษากล้า หลังจากหยอดเมล็ดแล้วให้นํ้า ทันที โดยวิธีการฉีดพ่นให้เป็นฝอยละเอียดที่สุดเท่าท่ีจะทําได้ ควรจะใหว้ นั ละ 1 ครงั้ ทั้งนใ้ี ห้ตรวจดูความชื้นกอ่ นการให้น้าํ ทกุ ครง้ั ถาดเพาะกล้าน้ีควรเก็บไว้ในท่ีแดดไม่จัดหรือมีการใช้วัสดุกันแสง ไมใ่ หม้ ากระทบตน้ กลา้ มากเกนิ ไปเมอ่ื แตงกวา เรม่ิ งอกใหห้ มน่ั ตรวจดู ความผดิ ปกตขิ องตน้ กลา้ เปน็ ระยะๆ หากมกี ารระบาดของแมลงหรอื โรคพืช ต้องรีบกําจัดโดยเร็ว และเม่ือต้นกล้ามีใบจริงประมาณ 3-4 ใบ จะอยใู่ นระยะพร้อมทจี่ ะย้ายปลกู ประมาณ 10 วนั 24หน้าท่ี ฟกั ทองประกายดาวล้านนา

3. การเตรียมแปลงปลูกควรใช้ ปูนขาวหรือโดโลไมด์ใช้อัตรา 50-100 กิโลกรัม ใชป้ ยุ๋ คอกหรอื ปยุ๋ หมกั ประมาณ 1 ตนั ตอ่ ไรพ่ รอ้ ม กับปุย๋ เคมี 15-15-15 ในอตั รา 25 กโิ ลกรัมตอ่ ไร่ โรยตามแนวแถวทจ่ี ะปลกู แลว้ ไถพรวนคลกุ เคลา้ กนั แลว้ ทาํ การเปดิ รอ่ งโดยใชร้ ถไถใหร้ อ่ งมขี นาด 50 เซนติเมตร ตลอดตามแนวท่ีจะปลูกฟักทอง จากน้ันใช้พลาสติกดําคลุมแปลงขนาดหน้ากว้าง 120 เซนติเมตร คลุมหน้าดินตลอดแนวปลูก ท้งั สองข้างของรอ่ ง เพ่ือป้องกนั วชั พืช แตล่ ะร่อง ห่างกันประมาณ 4 เมตร จากน้ันย้ายกล้าจาก ถาดเพาะมาปลูกในแปลงที่เตรียมไว้โดยปลูก แถวเดี่ยวระยะ ระหว่างต้น 1 เมตร ห่างจาก กง่ึ กลางร่องประมาณ 30 เซนติเมตร 25หนา้ ท่ี ฟกั ทองประกายดาวลา้ นนา

4. การใหน้ าํ้ ชว่ งแรกหลงั ยา้ ยกลา้ ปลกู ตอ้ งให้ นา้ํ ทนั ที คอื การใหน้ าํ้ ตามรอ่ ง ชว่ งเวลาการใหน้ า้ํ ในระยะ แรกควรให้ 2-3 วนั ตอ่ คร้งั และเม่ือตน้ ฟักทอง เร่ิมเจรญิ เ ติ บ โ ต แ ล้ ว จึ ง ป รั บ ช่ ว ง เ ว ล า ก า ร ใ ห้ นํ้ า ใ ห้ น า น ข้ึ น ขอ้ ควรคาํ นงึ สาํ หรบั การใหน้ า้ํ นนั้ คอื ตอ้ งกระจายในพน้ื ท่ี สมํ่าเสมอตลอดแปลง และตรวจดคู วามช้ืนในดนิ ไม่ให้สงู เกนิ ไปจนกลายเป็นแฉะ เพราะจะทําให้รากเน่าได้ 26หนา้ ท่ี ฟกั ทองประกายดาวลา้ นนา

5.การใส่ปุ๋ยในฟักทอง นั้น อาจแบง่ เป็นระยะต่าง ๆ ดังนี้ 5.1. ระยะเตรยี มดนิ ใสป่ ยุ๋ อินทรีย์ เช่น ปุ๋ยคอก หรือปุ๋ยหมัก อัตรา 1-2 ตันต่อไร่ และใส่ปุ๋ยสูตร 15-15-15 หรือ 12-24-12 อัตรา ประมาณ 20-30 กิโลกรัมตอ่ ไร่ ผสม กับดินตามแนวแปลงปลูกหรือจะใช้ รองก้นหลุมตามแนวยาวของแถว ที่จะปลูกบนแปลงท่ีเตรียมไว้ซ่ึงวิธีนี้ จะประหยัดการใช้ปุ๋ย และฟักทอง ได้ใช้ประโยชน์จากปุ๋ยที่ใส่มากกว่า หว่านท้งั แปลง 5 . 2 . ห ลั ง ย้ า ย ป ลู ก ประมาณ 7 วัน ใส่ปุ๋ยที่มไี นโตรเจน เชน่ ยเู รยี หรอื แอมโมเนยี ซลั เฟต ใน อัตราประมาณ 20 กโิ ลกรัมตอ่ ไร่ 5.3.ระยะฟกั ทองออกดอก ซ่ึงจะใช้ระยะเวลาประมาณ 25 วัน หลงั จากย้ายกลา้ ใสป่ ยุ๋ สูตร 15-15- 15 หรือ 12-24-12 อัตราประมาณ 20-30 กิโลกรัมตอ่ ไร่ หลงั จากใสป่ ๋ยุ เคมีทุกครั้งตอ้ งใหน้ ้าํ ทันที 27หนา้ ท่ี ฟกั ทองประกายดาวล้านนา

6. การป้องกันกําจัดโรคแมลงซึ่งพยายามลดการใช้สารเคมีใช้จุลินทรีย์ และสารสกดั จากพชื แทนในการปอ้ งกนั กาํ จดั ทงั้ โรคและแมลง โรคและแมลงทสี่ าํ คญั ของฟกั ทอง ได้แก่ 6.1. โรคไวรสั เกดิ จากแมลงพาหะนาํ มาเช่นเพล้ียออ่ น เพลีย้ ตา่ งๆ ทําให้ ใบหงกิ งอ ต้นแคระแกรน็ ทําความเสยี หายมาก ทําใหฟ้ ักทองไม่ติดผล ฉะนน้ั ชว่ งแรก จาํ เปน็ ตอ้ งกาํ จดั แมลงปากดดู ตงั้ แตเ่ รมิ่ ยา้ ยกลา้ ตอ้ งไมใ่ หเ้ ขา้ ทาํ ลายอยา่ งจรงิ จงั จงึ จะ ทาํ ใหฟ้ กั ทองไม่เปน็ โรคไวรัส 6.2. โรคราแปง้ มกั พบช่วงฤดหู นาวเขา้ ทําลายใบต้องรบี ป้องกนั กาํ จัดโดย ใชผ้ งฟลู ะลายนํา้ พน่ หรอื ใช้สูตรนํ้ามนั อบเชยพน่ 6.3.โรครานำ้าค้างเป็นโรคท่ีพบเป็นประจําและช่วงท่ีเหมาะสมจะระบาด รนุ แรงควรใชส้ ารเคมปี ้องกนั เปน็ ระยะเชน่ แมนโคเซบ 6.4. แมลงวันแตง ทาํ ลายผลออ่ นทาํ ให้รว่ งหล่นเสยี หายมาก การป้องกัน กําจัด ใช้ลูกเหม็นใส่ถุงผ้ามัดไว้ใกล้ผลอ่อน ถ้าผลใหญ่มีเปลือกเริ่มแข็งจะสามารถ ป้องกนั แมลงวนั แตงไดเ้ อง 28หน้าท่ี ฟกั ทองประกายดาวล้านนา

7. การเก็บเก่ียว อายุ การเก็บเกี่ยวของฟักทองนับจาก วันปลกู ประมาณ 3 เดอื น ผลมนี วล ขนึ้ ตง้ั แตข่ วั้ ไปจนตลอดกน้ ผล แสดง ว่าแก่จัดการเก็บควรเหลือขั้วติดไว้ ด้วยสักพอประมาณเพ่ือช่วยให้เก็บ รกั ษาได้นานขน้ึ 29หนา้ ท่ี ฟกั ทองประกายดาวลา้ นนา

30หนา้ ท่ี ฟกั ทองประกายดาวลา้ นนา

ฟกั ทองประกายดาวล้านนา