ບົດທີ 1 ສັງເຂບປະຫວດັ ສາດລາວ ປະເທດລາວ ຄນົ ລາວ ກດິ ຈະກຳ 1: ໃຫ້ນກັ ຮຽນສນົ ທະນຳເປັນກມຸ່ ແລວ້ ລຳຍງຳນ 1. ບນັ ດຳຮ່ອງຮອ້ ຍທຳງດຳ້ ນວດັ ຖຈຳກກຳນຄນົ ພບົ ຂອງທຳ່ ນ E. Suarin ກ່ຽວ ກັບປະເທດລຳວເຮຳົ ມີຫຍງັ ແດ?ຸ່ 2.ສັງຄົມໃນສະຫະຊບີ ປະຖມົ ບຮູ ຳນຕອນຕົນ້ ຫືຼ ຍກຫີນເກ່ຳົ ເປັນຄແືຼ ນວໃດ?ຫັກ ຖຳນທີ່ົສຳຄນັ ໄດ້ຄ້ົນພບົ ໃນຍກນົ້ມີ ອີ ນັ ໃດແດ?ຸ່ 3. ສັງຄົມສະຫະຊບີ ປະຖົມບຮູ ຳນຕອນກຳງ ຫຼື ຍກຫີນກຳງເປນັ ຄແຼື ນວໃດ? 4.ສັງຄົມສະຫະຊບີ ປະຖມົ ບູຮຳນຕອນປຳຍ ຫຼື ຍກຫນີ ໃໝຸ່ເປັນຄແຼື ນວໃດ?ສງັ ຄມົ ໃນຍກນມ້ົີ ີລັກສະນະສຳຄນັ ຄແືຼ ນວໃດ? 5.ສັງຄົມນະຄອນລດັ ແມນຸ່ ໄດກ້ ຳເນີດຂນົ້ ມຳຄແຼື ນວໃດ?
ຕອບ1: ທຳ່ ນ E. saurin ໃຫ້ຮູ້ວຳ່ ດນິ ແດນປະເທດເຮົຳນຫີ ່ຳງຈຳກພວກເຮຳົ ປະມຳນ 4-5 ແສນປກີ ່ອນເຄີຍມຄີ ນົ ອຳໃສ່ຢຸ ແຸູ່ ລ້ວ, ບັນດຳຮອ່ ງຮ່ອຍແຫງຸ່ ວດັ ຖຄືຼ: ເຄ່ືົອຼ ງມືຫຼ ີນ ແຕກ, ຫນີ ຂດັ (ຫນີ ລບັ ) ແລະ ຮ່ອງຮ່ອຍຕ່ຳງໆເຊິງົ່ ພວກເຂົຳໄດປ້ ະໄວ້ ຖກືຼ ນັກຄົນ້ ຄ້ວຳ ບຮູ ຳນວທິ ະຍຳຊອກເຫນັ ຢຖຸູ່ ້ົຳຮຳ່ ງ, ຖົ້ຳພເູ ລຍີ ແຂວງຫວົ ພັນ, ບັນໂຄກະດູກພອ້ ມເຄຼ່ົອື ງ ເຮດັ ດ້ວຍຫີນນ້ນັົ ໄດຊ້ ີົ້ບອກໃຫເ້ ຫັນວຳ່ ໄດ້ມີຄນົ້ ບຮູ ຳນອຳໄສຢູໃຸ່ ນດິນແດນລຳວນແີົ້ ລວ້ . ຕອບ2: ກ ຳນົດອຳຍລະຫວ່ຳງ 500.000 – 20.000 ປີ ກ່ອນ ຄ.ສ ມະນດສະໄໝ ນົີດ້ ຳລົງຊີວດິ ຢູຸ່ຕຳມທຳມະຊຳດ, ຫຳກິນດວ້ ຍກຳນລ່ຳສດັ ແລະ ເກັບພືຼດອຳຫຳນ, ມີກຳນ ເຄຼ່ອືົ ນຍຳ້ ຍໄປມຳ ແລະ ອຳໄສຢຸູ່ຕຳມຖ້ົຳ, ເຫງບີ ຜ່ຳ, ໂກນໄມ,້ ຮູໃ້ ຊ້ກອ້ ນຫນີ ເປນັ ອຳວດ ນັບຖຼືລະບອບມຳຕຳທປິ ະໄຕ, ເລ່ມົີ ຮູໃ້ ຊ້ໄຟປງແຕຸ່ງອຳຫຳນ ເລມີ່ົ ປະດດິ ຄຳເວ້ົຳ ແລະ ເບົີ່ງງຳນສີລະປະຕຳມຝຳພະໜັງຖ້ົຳຮອ່ ງຮອຍສະໄໝຫນີ ເກ່ົຳທ່ໄີົ ດ້ຄນ້ົ ພົບຢູຸ່ຫຳຍບ່ອນ ໂດຍສະເພຳະຢຸູ່ແຂວງຫວົ ພັນ, ຊຽງຂວຳງ, ວງັ ວຽງ (ແຂວງວຽງຈັນ), ມະຫຳໄຊ (ແຂວງ ຄຳມວນ), ຫວງພະບຳງ ເຊນັ່ົ : ທົ່ີຖ້ຳົ ຜຳຊຽງທອງບ້ຳນຊຽງເຫັກ, ບຳ້ ນໂພນເໜືອຼ , ບຳ້ ນຜຳ ໂຄມກຖົ່ ຼືກຄົ້ນພບົ ເຄ່ົອຼື ງມຍຼື ກຫນີ ເກ່ົຳລວມທງັ ເຄ່ອົືຼ ງມທືຼ ເີົ່ ຮດັ ຈຳກກະດູກສດັ ເຊົັນ່ : ເບດັ ແລະ ສວົ່ີ . ຫັກຖຳນສຳຄັນຂອງຍກນີ້ົ ແມຸນ່ ແຂວ້ ແລະ ບ້ົີງກະດູກຂະມບັ ຊ້ຳຍຂອງຄນົ ບຮູ ຳນທີົ່ ຄ້ົນພົບໂດຍ E. saurin ທ່ຖີົ ຳົ້ ພເູ ລີຍຍອດນ ້ົຳຄຳນມອີ ຳຍ 500.000 – 40.000 ປີ ກອ່ ນຄ.ສ.
ຕອບ3: ກຳນົດອຳຍປະມຳນ 20.000 – 8.000 ປີກອ່ ນ ຄ.ສ ຄົນໃນແຜຸນ່ ດນິ ລຳວໃນສະ ໄມນົີ້ ໄດ້ວວິ ັດທະນຳກຳນສ່ອູຸ ກີ ລະດບັ ໜງົ່ ນອກຈຳກຳນລຳ່ ສັດ ເກບັ ພຼືດທຳມະຊຳດກິນເປັນ ອຳຫຳນແລວ້ ຍັງຮຈູ້ ກັ ຜະລດິ ອຳຫຳນດ້ວຍກຳນເລີົ່ມຕນົ້ ກຳນປກູ , ກຳນຜະດິດເຄົືຼອ່ ງນງຸ່ ຫົມ, ຮູ້ ນຳໃຊເ້ ຄົຼືອ່ ງມຼືຫນີ ແບບມີດ້ຳມ, ຮູ້ໃຊ້ກະດູກ ແລະ ເຂົຳສດັ ເປັນອຳວດ, ເລົມີ່ ຮ້ຈູ ັກຕັົງ້ ບຳ້ ນເຮຼອື ນ ກຳງແຈງ້ ແລະ ຖືຼລະບອບມຳຕຳທິປະໄຕ. ກຳນປຸງ່ ອຳຫຳນ, ພຳສຳຄຳເວົ້ຳ ແລະ ງຳນສລີ ະປະກົ່ ຂະຫຍຳຍຕົວພ່ົີມຂນກວ່ຳຍກຫນີ ເກຳົ່ . ຕອບ4: ກຳນດົ ອຳຍລະຫວຳ່ ງ 8.000 – 6.000 ປີ ກ່ອນ ຄ.ສ ເຄຼືົ່ອງມືຫຼ ີນຂອງມະນດໃນ ສັງຄມົ ສະຫະຊບີ ປະຖມົ ບູຮຳນຕອນປຳຍນ້ົີໄດຮ້ ບັ ກຳນພດັ ທະນຳສງູ ຂົ້ນຄຼື ເປນັ ເຄຼອົື່ ງມຼືຫນີ ຝນົ ເພຳະປະກົດມີຂວຳນຫນີ ປະເພດມີບ່ຳ, ມີຮູໃຸ່ ສຸ່ດຳ້ ມ, ມປີ ຳຍຄົມເຊົງ່ິ ປະຊຳຊນົ ລຳວບຳງທອ້ ງຖ່ົິນ ເອ້ົີນວ່ຳ ຂວຳນຟ້ຳ, ຂວຳນແຖນ, ຂວນນົກກະບ່ຳເຄົຼືອ່ ງມືົ່ຫຼ ນີ ປະເພດນົ້ີ ພບົ ທວ່ົ ໄປໃນແຜຸ່ນດິນ ລຸ່ມແມ່ນຸ ຳ້ົ ຂອງໂຍສະເພຳະຕ້ງັົ ແຕຸ່ຍອດອູລົງຮອດຊຽງແຕງ ແລະ ຕງົ້ັ ແຕຸລ່ ້ອງແມຸນ່ ້ຳົ ດຳສນັ ພູ ຫວງຮອດພພູ ະຍຳໄຟ, ພະຍຳພົເ່ ຮຳົ ເອນ້ົີ ວ່ຳ: ແຜ່ນຸ ດນິ ລຳວບຮູ ຳນເປນັ ບເກີດແຫງຸ່ ສັງຄມົ ສະຫະ ຊບີ ປະຖມົ ບຮູ ຳນຕອນປຳຍເຄອຼືົ່ ງມົ່ຫືຼ ີນຝົນລັກສະນະສຳຄນັ ຂອງສງັ ຄມົ ຍກນີ ແມນຸ່ ຍງັ ຖືຼ ລະບອບມຳຕຳຕປິ ະໄຕ ທີ່ົສະລັບຊ້ອນຊອ້ ນກວຳ່ ເກົ່ຳເປນັ ສງັ ຄມົ ວົງຕະກນມັກຕງ້ັົ ບຳ້ ນເມຼືອງຢຸູ່ ທົງ່ ພຽງໃກແ້ ຄມແມຸນ່ ົ້ຳລຳເຊເພືຼົອ່ ກຳນປູກຝງັ ແລະ ລຽ້ ງສັດ. ຫດັ ຖະກຳປັນດິນເຜົຳກເ່ົ ປັນ ຜນົ ສຳເລດັ ໃໝບຸ່ ແມນຸ່ ໃຊ້ມຼລື ້ວນທ ແຕຮຸ່ ຂູ້ ຈັກໃຊ້ໄມ້ໝນູ ຊວ່ ຍແຮງເຮດັ ໃຫເ້ ຄຼົືອ່ ງປົ້ນັ ດິນເຜົ່ຳມີ ຮູບຮ່ຳງຜວິ ກຽ້ົງ ແລະ ຮູ້ໃຊຫ້ ຳຍຮອ້ ຍເຊອືຼ ກເປນັ ກຳນປະດັບປະດຳ, ຈຳກກຳນຂະຫຍຳຍຕວົ ດຳ້ ນກະສີກຳ, ລຽ້ ງສດັ ແລະ ຫດັ ຖະກຳເຮັດໃຫ້ສງັ ຄມົ ຂະຫຍຳຍຕົວກວຳ່ ເກ່ົຳ.
ຕອບ5: ສງັ ຄມົ ນະຄອນສັດໄດ້ກຳເນດີ ຂ້ນົ ຢຸູ່ລະຫວ່ຳງ 1.200 – 500 ປີ ກ່ອນ ຄ.ສ, ເປັນສັງຄມົ ທຂີົ່ ະຫຍຳຍຕົວສູງກວ່ຳສັງຄົມກກົ ເຫົ່ຳ ຫຼື ສງັ ຄົມກຳນຜະລດິ ແບບອຳຊບີ ເບົຼື້ອງຕ້ົນ, ສັງຄົມດົງ່ັ ກ່ຳວນີ ແມຸນ່ ກຳນຫນັ ປຽຸ່ ນເອຳົ ເຂດແຄວ້ ນຂອງຊນົ ເຜົຳ່ ທຢີົ່ ອູຸ່ ອ້ ມແອມ້ ເຂ້ົຳ ເປັນນະຄອນລດັ ທມົ່ີ ອີ ຳນຳເຈດກ້ວຳງຂວຳງ ແລະ ມນັ ກ່ົແມຸນ່ ສັວງ ຄມົ ສກັ ດີນຳອຳຊໄີ ລຍະກຳງ, ມັນມຫີ ຳຍນະຄອນລັດ ທ່ົຕີ ່ຳງກມົ່ ີ ອດິ ສະຫະບົ່ຂ້ົນຕກົ່ ັນ. ອຳນຳເຂດຂອງເມອືຼ ງ, ອຳນຳດກຳນເມືຼອງ ແລະ ກຳນທະຫຳນສດແລວ້ ແຕຸ່ທ່ຕົີ ົັ້ງ ແລະ ຈຳນວນພົນລະເມອືຼ ງຊົ່ງ ເປນັ ບເ່ົ ກີດແຫ່ງຸ ກຳນຜະລດິ ທົທ່ີ ຳງເສດຖະກດິ ເມອືຼ ງໃຫຍ່ ທີົ່ມີ ພົນລະເມອືຼ ງຫຳຍກົມ່ ອີ ຳນຳເຂດກ້ວຳງຂວຳງເປັນບົເ່ ກດີ ຜົນຜະລດິ ທຳງເສດຖະກິດທົອ່ີ ດມົ ສມົ ບນູ . ຮູບຮ່ຳງກຳນຈັດຕົັ້ງທກົີ່ ຳ້ ວມຳນີົ້ ເອີນົ້ ວຳ່ : ນະຄອນລດັ .
ກດິ ຈະກຳ 2 1. ຈດພເິ ສດທຳງດ້ຳນພມູ ສີ ຳດຂອງປະເທດລຳວເຮົຳໃນປັດຈບັນມີຄືຼ ແນວໃດ? 2. ຊບັ ພະຍຳກອນທຳມະຊຳດຂອງລຳວປະກອບມີຫຍງັ ແດຸ່? 3. ປະເທດລຳວລຳ້ ນຊຳ້ ງເອກະລຳດສະແດງອອກຄຼແື ນວໃດ? 4.ອຳນຳຈັກລ້ຳນໄລຍະແຕປຸ່ ີ ຄ.ສ 1373 ຮອດປີ ຄ.ສ 1635 ມຄີ ຼື ແນວໃດ? 5.ຂະບວນວວິ ດັ ແຫງຸ່ ກຳນກຳເນີດອຳນຳຈກັ ລຳວລຳ້ ນຊຳ້ ງມຄີ ແືຼ ນວໃດ?
ຕອບ1: ສຳທຳລະນະລດັ ປະຊຳທິປະໄຕ ປະຊຳຊນົ ລຳວ ຕງັົ້ ຢູຸ່ໃຈກຳງຂອງອຳຊີຕຳ ເວນັ ອອກສຽງໃຕ້ ຫຼື ອຳຊີອຳຄະເນ. ສ.ປ.ປ ລຳວແມນຸ່ ຕ້ງົັ ຢູເຸ່ ຟຼືອ້ົ ງໂລກເໜອືຼ ແລະ ນອນຢຸູ່ເຂດບວົ ໂມງທີ 7 ຂອງຊກິ ໂລກຕຳເວັນອອກ. ຈດເໜຼືອສດຢຸູ່ເຂດບຳ້ ນລຳນ ຕຍ ເມອືຼ ງຍອດອກູ ົງກັບເສ້ົັນຂະໜຳນທີ່ົ 22° 30' ເໜອືຼ , ຈດໃຕ້ສດ ແມນຸ່ ບຳ້ ນ ລຳນຕຍ ເມຼອື ງໂຂງ ແຂວງຈຳປຳສັກກງົ ກັບເສ້ັນົ ຂະໜຳນທົ່ີ 13° 54' ຕຳເວນັ ອອກ. ຈດຕຳເວັນອອກແມຸ່ນຢູຸ່ບ້ຳນດັກດວົ້ ເມືອຼ ງດກັ ຈງ ແຂວງ ເຊກອງກົງກບັ ເສ້ົັນແວງ 106° 38' ຕຳເວັນອອກ.ຈດຕຳເວັນຕກົ ແມຸ່ນຢູບຸ່ ຳ້ ນຄວນ ເມືອຼ ງຕົນ້ ເຜ້ົິ ງ ແຂວງບແກ້ວກງົ ກັບເສນັ້ົ ແວງທີ່ົ 100° 05' ຕຳເວັນອອກ. ສ.ປ.ປ ລຳວມີຊຳຍແດນຕດິ ກັບ 5 ປະເທດຄືຼ ທດິ ເໜືຼອຕດິ ກັບສຳທຳລະລດັ ປະຊຳຊົນຈນີ ມີຊຳຍແດນຍຳວ 505ກມ, ທດິ ຕຳເວນັ ອອກຕິດກບັ ສຳທຳລະນະລັດ ສັງຄົມນິຍົມຫວຽດນຳມມີເສັ້ນົ ຊຳຍແດນຍຳວ 2069ກມ, ທດິ ຕຳເວນັ ຕກົ ຕດິ ກບັ ລຳຊະອຳນຳຈັກໄທມເີ ສົັນ້ ຊຳຍແດນຍຳວ1836 ກມ, ທິດໃຕ້ຕດິ ກບັ ລຳຊະ ອຳນຳຈກັ ກຳປເູ ຈຍມເີ ສົນ້ັ ຊຳຍແດນຍຳວ236 ກມ. ສ.ປ.ປ ລຳວມີເນົຼອ້ື ທທີ່ົ ັງໝດົ 236.800 ກມ2 ຖຳ້ ທຽບໃສຸ່ປະເທດອືຼ່ົນໃນ ໂລກ ແລະ ໃນອຳຊີອຳຄະເນມເີ ນ້ົືອຼ ທີ່ຢົ ໃູຸ່ ນລະດບັ ກຳງ ຫືຼ ເທ່ົຳຸ ກັບ 23 ລ້ຳນ 680 ພນັ ເຮກັ ຕຳ ຊົງ່ ຈດັ ເປັນ 3 ເຂດຄ:ືຼ ພູດອຍ, ພູພຽງ ແລະ ທ່ົງພຽງ, ໃນນນ້ົັ ພູດອຍ ແລະ ພພູ ຽງນົ້ັນກວມເອົຳ ¾ ຂອງເນຼ້ອົື ທທ່ີົ ງັ ໝດົ .
ຕອບ2: ກ. ຊັບພະຍຳກອນດນິ : ທວົ່ ປະເທດມດີ ິນສຳລບັ ກຳນ ກະສີກຳ (ຜກູ ຝງັ ແລະ ລຽ້ ງສັດ) 678.200 ເຮກັ ຕຳ, ໃນນ້ມີົ ດີ ິນ ພູພຽງທົ່ກີ ້ວຳງຂວຳງ ແລະ ອດົມສົມບນູ ເຊົ່ນັ : ພພູ ຽງບລເິ ວນ (ພຳກໃຕ້), ພູພຽງນຳກຳຍ(ພຳກຳງ ແລະ ພພູ ຽງຊຽງຂວຳງ (ພຳກເ ໜຼອື ) ສ່ວນທົ່ງພຽງກ່ມົ ີກວ້ ຳງຂວຳງເຊ່ນັົ ກນັ . ຂ. ຊບັ ພະຍຳກອນປຳຸ່ ໄມ້: ເນຼືົ້ອທປີ ່ຳຸ ໄມທ້ ງັ ໝົດ 11.160.000 ເຮັກຕຳ ຫືຼ ກວມປະມຳນ 47% ຂອງເນືຼ້ົອທີທ່ວົ ປະເທດ. ຢຸູ່ໃນ ປ່ຳຸ ມີໄມລ້ ຳຄຳ່ ແພງຫຳຍປະເພດ, ສດັ ປຳຸ່ ແລະ ພ້ົືຼນທເີ ປນັ ນຳໆ ຊະນດິ . ງ. ຊັບພະຍຳກອນແຮທຸ່ ຳດ: ຢຸູ່ປະເທດເຮຳົ ມີແຮຸ່ທຳດອນັ ມີຄຳ່ ຫຳຍ ຊະນດິ ເຊ່ນັົ : ເຫັກ, ຖຳ່ ນຫນີ , ຄຳດ ແກ້ວປະເສີດ, ກົວ່ , ຊົືຼນ່ , ສງັ ກະສີ, ກຳລີ ແລະ ອຼ່ືົນໆອີກ.
ຕອບ3: ລກັ ສະນະພຼ້ນືົ ຖຳນແຫຸ່ງຄວຳມເປນັ ຊຳດທມີົ່ ີເອກະລຳດ ແລະ ເອກະພຳບ ຂອງອຳນຳຈກັ ລ້ຳນຊ້ຳງມີດັງົ່ ນ:້ົີ 1. ເປນັ ອຳນຳຈັກທົ່ເີ ຂດແດນອນັ ກ້ວຳງໄກຄືຼ: ທຳງທິດເໜຼືອ ຕັ້ົງແຕຸ່ແຄມແມຸ່ນ້ົຳດຳແຄວ້ນສິບສອງຕິດກັບໄທ ແລະ ສ່ວນໜ່ົງຂອງສິບສອງປັນນຳລຼື້ົຢູຸ່ໃນເຂດ: ແຂວງຜົ້ງສຳລີ, ບົ່ແກ້ວ, ຫ້ວຍຊ້ຳຍ ແລະ ອີກສ່ວນໜ່ົງຢູຸ່ເຂດມ້ຽນມຳ ແລະ ຈີນປດັ ຈະບນັ . ທຳງທິດໃຕຕ້ ົງັ້ ແຕແຸ່ ກ້ງຫີຜີສຳຍພຄູ ອນແຫ(ດງົ ເຫກັ )ລງົ ເຖງິ ຈັງວັດສລິນ, ບູລີລຳ, ທຳງທິດຕຳ ເວ້ັົນຕົກຕ້ງົັ ແຕຸ່ໂຄລຳດ, ນະຄອນລຳຊະສີມຳ, ໄຊຍະພູມ: ເພັດຊະບູນ, ນະຄອນໄທ, ເມືຼອງແພຈົນເຖິງເມືຼອງນຳນ. ທຳງທດິ ຕຳເວນັ ອອກຕັົງ້ ແຕຸ່ພຊູ ຽຂວຳງຍຳວຢຽດລົງຕຳມສຳຍພູຫວງ. 2.ເປັນອຳນຳຈັກທີ່ົມີກຳນແບຸ່ງເຂດຄ້ມຄອງ ແລະ ມີລະບຽບກຳນປົກຄອງຫົວເມຼືອງຕ່ຳງໆຢຸ່ຳງເປັນລະບົບພຳຍໃຕ້ ອຳນຳດລວມສູນຂອງກະສດັ . ຈັດລະບຽບກຳນປົກຄອງເປນັ ລະບົບຄຼືແນວນັົ້ນໄດ້ເຮັດໃຫ້ອຳນຳຈັກລ້ຳນຊ້ຳງມີຄວຳມເຂັົ້ມແຂງ, ໝັົ້ນຄົງ ແລະ ສະດວກໃນກຳນບລິຫຳນ ລຳຊະກຳນບຳ້ ນເມຼອື ງ. 3.ອຳນຳຈກັ ລ້ຳນຊຳ້ ງບົເ່ ປນັ ພຽງແຕຸກ່ ຳນລວມສູນອຳນຳດລັດເທົ່ຳນັ້ົນ, ຫຳກຍັງເປັນອຳນຳຈັກທີົ່ເປັນເອກະພຳບຂອງ ບັນດຳຊນົ ເຜົຳ່ ລຳວອີກດວຍ້ . ພຳຍໃຕອ້ ຳນຳດລວມສນູ ຂອງ ເຈົ້ຳຟຳ້ ງມ່ ບນັ ດຳຊນົ ເຜົ່ຳລຳວໄດ້ມີຄວຳມສຳມັກຄປີ ອງດອງ ແລະ ມີຄວຳມເປັນເອກະພຳບກັນໃນກຳນປົກປັກຮັກສຳ ແລະ ສ້ຳງສຳຊຳດໃຫ້ມີຄວຳມຈະເລນີ ຮ່ງຸ ເຮຼືອງ. 4.ອຳນຳຈກັ ລຳ້ ນຊ້ຳງນອກຈຳກທີ່ເົ ປັນອຳນຳຈັກທມີ່ົ ີຄວຳມເຂົັ້ມແຂງທຳງດ້ຳນກຳນເມືຼອງ - ກຳນທະຫຳນແລ້ວຍັງຍັງ ເປນັ ອຳນຳຈກັ ທີົ່ເປນັ ພ້ນົືຼ ຖຳນເສດຖະກດິ ອນັ ໝນົ້ັ ຄງົ , ມີອະລິຍະທຳ ແລະ ວັດທະນະທຳທເ່ົີ ປັນເອກະລກັ ຂອງຊຳດ. 5.ອຳນຳຈັກລ້ຳນຊ້ຳງໄດ້ເປັນທີົ່ຮັບຮູ້ຂອງອຳນຳຈັກໃກ້ຄ່ຽງ ແລະ ຂອງໂລກ. ພ້ອມນັົ້ນ ໄດ້ສ້ຳງສຳຍພົວພັນແບບ ສະເໝີພຳບຖຳນບຳ້ ນພີເມອືຼ ງນອ້ ງບ້ຳນໃກເ້ ຮອືຼ ນຄຽງອນັ ດີກບັ ອຳນຳຈັກອ້ອມຂຳ້ ງ ຊງ່ົ ຕ່ຳງຝຸ່ຳຍຕ່ຳງຮບັ ຮູ້ເຂດນຳ້ົ ແດນດິນຂອງກັນ ແລະ ກັນ.
ຕອບ4: (ປື້ມແບບຮຽນ) ຕອບ5:ອຳນຳຈັກລ້ຳນຊ້ຳງກຳເນີດເກີດຂ້ົນ ແລະ ຂະຫຍຳຍຕົວຮຸ່ງເຮືຼົ່ອງ ນັົ້ນແມຸ່ນຍ້ອນມີຜູ້ນຳພຳທີ່ົເກັົ່ງກ້ຳມີຄວຳມສຳມັກຄີເປັນເອກະພຳບພຳຍ ໃນເປັນປກແຜນແໜ້ນໜ້ຳເຊັົ່ນ: ສະໄໝເຈົ້ຳຟ້ຳງ່ມ, ໄຊເສດຖຳທິລຳດ, ສ ລິຍະວົງສຳທ ຳມິກະລຳດ. ໃນເວລຳປະເທດອ່ອນແອຸ່ຂຳດຄວຳມ ສຳມັກຄີເປັນເຫດໃຫ້ຕ່ຳງຊຳດເຂົ້ຳມຳຮກຮຳນ. ອັນສຳຄັນທີ່ົສກໃນ ປະຫວັດສຳດຂອງປະເທດເຮົຳ ແມຸ່ນຕ້ອງຍົກຍ້ອງສັນລະເສີນວິລະກຳ ອັນ ເລ ີດ ລ ົ້ຳ ຂ ອ ງເຈ ົ້ຳ ອ ະນ ວ ົງໃນ ກ ຳ ນ ກ ອ ບ ກ ູ້ເອ ກ ະ ລ ຳ ດ ຈ ຳ ກ ສ ັກ ດ ີນ ຳ ສະຫຍຳມ; ເພົ່ນິ ໄດເ້ ປນັ ແບບຢ່ຳຸ ງແຫຸງ່ ນຳົ້ ໃຈຮກັ ຊຳດອນັ ແທຈ້ ງິ ເຖິງພວກ ຕ່ຳງປະເທດຈະເອົຳໄປອົມຮົມໃຫ້ລືຼ່ົມຊຳດ ແຕຸ່ເພິ່ົມພັດກ່ຳຍເປັນຜູ້ຮັກ ຊຳດຢ່ຳຸ ງດູດດມ່ົືຼ .
ກິດຈະກາ 3 1. ຂະບວນກຳນລກຮຂຼົື້ ົ້ນຕສ່ົ ຕູ້ ຳ້ ນພວກລຳ່ ເມອຼື ງຂນົ້ ຝຣົັ່ງມີຂະບວນກຳນ ໃດແດ?ຸ່ 2. ຈດພິເສດຂອງກຳນປະຕວິ ັດໃນໄລຍະໃໝຂຸ່ ອງພັກເຮຳົ ໃນກຳນສ້ຳງສຳ ແລະ ປກັ ປັກຮັກສຳປະເທດຊຳດແຕ່ປຸ ີ 1970 ຮອດປັດຈບນັ ມີຄືຼ ແນວໃດ? 3. ໄລຍະກຳນກສົ່ ຳ້ ງ ແລະ ຟຼືົ້ນຟູເສດຖະກິດຂອງພັກເຮົຳໃນກຳນສ້ຳງສຳ ພດັ ທະນຳປະເທດຊຳດແຕປຸ່ ີ 1976 ຮອດປັດຈບນັ ມຄີ ແືຼ ນວໃດ? 4. ແຜຸນ່ ກຳນພັດທະນຳເສດຖະກດິ - ສງັ ຄມົ (ແຕ1ຸ່ 990-1995) ມີຄືຼ ແນວໃດແດ?ຸ່ 5.ແຜຸ່ນກຳນພັດທະນຳເສດຖະກິດສັງຄມົ ໃນຄົັ້ງທີ 7 ໄດ້ກຳນົດໃນແຕຸ່ ໄລຍະຄແຼື ນວໃດ?
ຕອບ1: ມີຂະບວນກຳນດ່ົັງນົີ້: 1.ຂະບວນກຳນຕສົ່ ູຢ້ ູຸ່ສະຫວນັ ນະເຂດ ແຕຸປ່ ີ 1901-1903 ພຳຍໃຕກ້ ຳນນຳພຳຂອງພ່ກົ ະດວກ. ກຳນລກຮ້ຂຼົືີ ົນ້ ດວ້ ຍອຳວດຂອງປະຊຳຊນົ ພຳກໃຕ້ແຕຸ່ປີ 1901-1937 ພຳຍໃຕ້ກຳນນຳພຳຂອງອົງແກ້ວ ແລະ ອງົ ກມົ ມະດຳ. 2.ຂະບວນກຳນຕ່ົສູ້ຂອງປະຊຳຊນົເຜົ່ຳມົ້ງຢູຸ່ບັນດຳແຂວງພຳກເໜຼືອແຕຸ່ປີ 1918-1922 ພຳຍໃຕ້ກຳນ ນຳພຳຂອງເຈຳົ້ ຟຳ້ ປດັ ໄຈ. 3.ຂະບວນກຳນຕສົ່ ຂູ້ ອງເຜົ່ຳລົຼື້ຢຸ່ເູ ມືຼອງສງິ ແຕ່ປຸ ີ 1914-1918. 4.ຂະບວນກຳນຕົສ່ ູ້ຂອງຊົນເຜ່ຳົ ພໄູ ທຢູ່ຊຸ ຳເໜືຼອໃນປີ 1916 ແລະ ຂະບວນກຳນຕ່ົສູ້ອືຼົ່ນໆ ໃນທ້ອງຖິ່ົນ ຕ່ຳງໆທ່ວົ ປະເທດ. ຕອບ2: ໄຊຊະນະປະຫວັດສຳດ ແຫຸ່ງກຳນລກຮຼືົ້ຂົ້ນຢດອ ຳນຳດກຳນປົກຄອງທົ່ວປະເທດ ແລະ ສະຖຳປະນຳເປັນສຳທຳລະນະລັດ ປະຊຳທິປະໄຕ ປະຊຳຊົນລຳວ ໃນປີ 1975 ໄດ້ເຮັດໃຫ້ກຳນ ປະຕິວັດລຳວກ້ຳວສູ້ກຳນປະຕິວັດໄລຍະໃໝຸ່, ໄລຍະແຫຸ່ງກຳນສືຼບສ້ຳງ ແລະ ຂະຫຍຳຍລະບອບ ປະຊຳທປິ ະໄຕປະຊຳຊນົ , ສ້ຳງປະຖົມປັດໄຈ ເພອ່ົືຼ ກຳ້ ວຂ້ນົ ສງັ ຄົມນຍິ ມົ ເທົືຼ່ອລະກຳ້ ວ. ກ້ຳວເຂົຳ້ ສໄູ້ ລຍະໃໝຸ່ ຂອງກຳນປະຕວິ ດັ , ປະເທດລຳວໄດ້ເປັນປ້ອມດ່ຳນໜ້ຳຂອງສັງຄົມນິຍົມ. ດ້ວຍທີົ່ຕັ້ົງອັນສຳຄັນ, ພວກຈັກກະພັດ ແລະ ອິດທິກຳລັງປລະປັກໄດ້ສມໃສຸ່ມ້ຳງເພທຳລຳຍກຳນ ປະຕວິ ດັ ຂອງປະເທດເຮົຳ ໃນທກດ້ຳນ. ພວກເຂົຳໄດ້ດຳເນີນກົນອບຳຍຫຳຍຮູບຫຳຍສີທີ່ົເລິກລັດທຳງ ດ້ຳນກຳນເມືຼອງ; ກຳນທະຫຳນ, ເສດຖະກິດ, ວັດທະນະທຳ - ສັງຄົມ ແລະ ກຳນຕ່ຳງປະເທດ, ຫວັງ ມຳ້ ງເພທຳລຳຍກຳນປະຕິວດັ ຂອງປະເທດເຮົຳ. ນອກຈຳກນັົ້ນກົນອບຳຍມ້ຳງເພທ ຳລຳຍຂອງສັດຕູແລ້ວ, ກຳນປົກປັກຮັກສຳ ແລະ ກົ່ສ້ຳງ ລະບອບໃໝຸ່ຍັງພົບກັບຄວຳມຫຍ້ງຍຳກຫຳຍປະກຳນ ອັນເນຼື່ົອງມຳຈຳກເສດຖະກິດຂອງຊຳດຍັງຢູຸ່ໃນ ສະພຳບທຫ່ົີ ຳ້ົ ຫງັ ຫຳຍ ຊງົ່ ສ່ວນໃຫຍຍ່ ັງແມຸ່ນເສດຖະກດິ ທຳມະຊຳດ ແລະ ເຄງ່ົິ ທຳມະຊຳດ
ຕອບ3: ປະຕິບັດແຜນນະໂຍບຳຍເສດຖະກິດເອກະລຳດ, ເປັນເຈົ້ຳຕົ້ນເອງຕຳມທິດສັງຄົມນິຍົມ. ໄດ້ ປກລະດົມປະຊຳຊົນເຂົ້ຳຮ່ວມໃນແນວຮົບກຳນຜະລິດກະສີກຳ, ພືຼົ້ນຟູນຳເຮຼື້ົອ, ຊ່ວນຳໃໝຸ່, ຕ້ຳນໄພທຳ ມະຊຳດຢຸ່ຳງເປັນຂະບວນກ້ວຳງຂວຳງ ແລະ ຟົດຟຼື້ົນ. ນຳໃຊ້ເຕັກນິກໃໝຸ່ເຂົ້ຳສູຸ່ກຳນຜະລິດ, ສ້ຳງ ຊນົ ລະປະທຳນ, ເຮດັ ກະເສດສມ, ເຮັດນຳແຊງ, ຫັນເປັນສະຫະກອນກະເສດຊົ່ງໄດ້ສ້ຳງພຼື້ົນຖຳນສ້ຳງປັດ ໄຈໃໝຸ່ໃຫ້ແກຸ່ກຳນສືຼບຕ່ົຂະຫຍຳຍກຳນຜະລິດກະສີກຳ - ປຸ່ຳໄມ້ ແລະ ປະຕິບັດສິດເປັນເຈົ້ຳລວມໝູຸ່ຊ ຂອງຊຳວກະສກິ ອນຢຸູ່ຊນົ ນະບດົ . ➢ ຂະຫຍຳຍກຳນຜະລດິ ກະສກີ ຳ, ຟນຼືົ້ ຟກູ ຳນຜະລດິ ຂອງໂຮງຈັກໂຮງງຳນທັງໃຫຍ່ ແລະ ນອ້ ຍນບັ ເປັນຮ້ອຍໆແຫຸ່ງເຊັ່ົນ: ໂຮງງຳນໄຟຟ້ຳ, ນ້ົຳປະປຳ, ສ້ອມແປງກົນຈັກ, ພືຼ້ົນຖຳນໂຮງເລືຼົ່ອຍ ແລະ ປຸ່ງແຕຸ່ງ ໄມ້, ໂຮງງຳນຜະລິດເບຍ, ນົ້ຳຫວຳນ, ນ້ົຳປຳ, ໂຮງງຳນຕ່ົຳແຜຸ່ນ ແລະ ອືຼົ່ນໆ...ລັດໄດ້ນຳເອົຳບັນດຳຂະແ ໜ່ງກຳນເສດຖະກິດທີົສ່ ຳຄນັ , ໄດຫ້ ັນເອົຳທະນຳຄຳນຂອງເອກະຊົນເປັນຂອງລັດ, ປັບປງທະນຳຄຳນແຫຸ່ງ ລັດປະຕິບັດລະບອບກຳນເງິນທີ່ົເປັນເອກະພຳບໃນທົ່ວປະເທດ, ລົບລ້ຳງເງິນກີບວຽງຈັນ, ຜູກຂຳດກຳນ ພິມ ແລະ ຈຳໜຳ່ ຍເງິນກີບ(ເງນິ ກີບປົດປຸ່ອຍ ແລະ ຕມ່ົ ຳປຸ່ຽນເປັນເງິນກີບທະນຳງຳນ). ➢ ຫນັ ເອົຳບນັ ດຳໂຮງງຳນໃຫຍ່ຂອງອຳນຳດກຳນປົກຄອງເກົ່ຳ ແລະ ຂອງພວກນຳຍທນເອກະຊນົ ທົໂີ່ ຕນ ໜີອອກນອກປະເທດມຳເປັນຂອງລັດ; ຄ້ມຄອງພຳຫະນະຂົນສົ່ງທຳງບົກ, ທຳງນ້ົຳ ແລະ ກຳນບິນພົນລະ ເຮືຼອນທັງໝົດ, ກຳມະກຳນກຳນຄ້ຳພຳຍໃນ ແລະ ຕ່ຳງປະເທດ. ຟຼື້ົນຟູ ແລະ ສ້ອມແປງຖະໜົນຫົນທຳງ, ຈດັ ຕ້ັົງກຳນຈລະຈອນແຈກຢຳຍລະຫວ່ຳງບລິເວນຕ່ຳງໆໃນທົ່ວປະເທດ. ເຮັດໃຫ້ເສດຖະກິດຂອງຊຳດທ່ີົ ຖຼືກຕັດແບງຸ່ ມຳເປັນເວລຳຫຳຍປີ ໄດເ້ ປັນເອກະພຳບເທຼືົ່ອລະກ້ຳວ. ➢ ລົບລຳ້ ງທກກຳນພົວພັນເສດຖະກດິ ທີຂົ່ ້ນົ ກບັ ຈກັ ກະພັດຂອງອຳນຳດກຳນປົກຄອງເກ່ຳົ ກສົ່ ້ຳງ ແລະ ເປີດກ້ວຳງກຳນພວົ ພນັ ເສດຖະກິດໃໝກຸ່ ັບພຳຍນອກເປັນຕົ້ນກັບປະເທດອ້ຳຍນ້ອງ ແລະ ເພືຼ່ົອນມິດ. ບົນ ພືຼ້ົນຖຳນອຫ່ງກຳນເຄົຳລົບເອກະລຳດ, ແະທິປະໄຕຂອງລຳວ. ບັນດຳວິທີກຳນເສດຖະກິດອັນຕັົ້ງໜ້ຳດັົ່ງ ດຳ້ ວມຳນັົນ້ , ເຖິງວ່ຳຍັງບົ່ທັນຄົບຖ້ວນກົ່ຕຳມ, ມນັ ໄດປ້ ະກອບສວ່ ນກຳຈັດຄວຳມຫຍ້ງຍຳກ, ແກ້ໄຂຊີວິດ ກຳນເປັນຢູຸ່ ຂອງປະຊຳຊົນໃຫ້ມຄີ ວຳມສະຫງບົ ປກົ ກະຕດິ ຂີ ົ້ນເທຼື່ອົ ລະກຳ້ ວ.
ຕອບ4: ສຼບື ຕພົ່ ຳລະກິດປຽຸ່ ນແປງໃໝຸ່ຮອບດ້ຳນ, ເພ່ີົມທະວີຄວຳມສຳມັກຄເີ ປັນອນັ ໜງ່ົ ອນັ ດຽວກັນຂອງປວງຊົນລຳວທງັ ຊຳດ ບົນພນື້ົຼ ຖຳນພນັ ທະພຳບກຳມະກອນ - ຊຳວກະສີ ກອນນັກຮຽນຮູປ້ ນັ ຍຳຊົນ ພຳຍໃຕ້ກຳນນຳພຳຂອງພັກ.ສ່ົງເສມີ ເສດຖະກິດຫຳພຳກສ່ວນ ແນຸ່ໃສຸ່ຂະຫຍຳຍກຳລັງກຳນຜະລດິ ຢຸ່ຳງແຂງແຮງ, ຫັນປຽຸ່ ນເສດຖະກດິ ທຳມະຊຳດ ແລະ ເຄົງ່ິ ທຳມະຊຳດໄປຸ່ສເຸູ່ ສດຖະກດິ ສນິ ຄ້ຳ, ເຮັດໃຫ້ຊີວິດກຳນເປັນຢທູຸ່ ຳງດ້ຳນວດັ ຖ ແລະ ວດັ ທະນະທຳຂອງປະຊຳຊົນບນັ ດຳເຜຳົ່ ນັບມນຼືົ້ ັບດຂີ ົ້ນ. ➢ ວຳງ 8 ແຜນງຳນໃຫຍ່ອອກຄ:ືຼ 1. ແຜນງຳນຜະລິດສະບຽງອຳຫຳນ 2. ແຜນງຳນຜະລິດສິນຄ້ຳ 3. ແຜນງຳນຢດຕກິ ຳນຖຳງປຸ່ຳເຮັດໄຮຸ່ ແລະ ຈດັ ສັນອຳຊີບຄົງທ່ີົ 4. ແຜນງຳນພດັ ທະນຳຊນົ ນະບົດຮອບດຳ້ ນ 5. ແຜນງຳນກສ່ົ ້ຳງພືົນ້ຼ ຖຳນໂຄງລຳ່ ງ 6. ແຜນງຳນຮວ່ ມມຼກື ັບຕຳ່ ງປະເທດ 7. ແຜນງຳນພດັ ທະນຳຊັບພະຍຳກອນມະນດ 8. ແຜນງຳນສງົ່ ເສມີ ກຳນບລກິ ຳນ
ຕອບ5: ແຜນພດັ ທະນຳເສດຖະກດິ - ສງັ ຄົມໃນຄັງ້ົ ທີ VIIໄດ້ກຳນົດເປນັ ໄລຍະດງັ່ົ ນົ້ີ: ສຳລບັ ໄລຍະຮອດປີ 2020 1. ປະເທດເຮຳົ ຫດຼຸ ພນົ້ ອອກຈຳກປະເທດດອ້ ຍພັດທະນຳເປັນປະເທດທົ່ີມຄີ ວຳມໝົ້ນັ ຄງົ ທຳງດ້ຳນ ກຳນເມອຼື ງ ແລະ ມຄີ ວຳມສະຫງົບປອດໄພທຳງສງັ ຄົມອັນໜກັ ແໜ້ນ. 2. ປະຊຳຊນົ ມຊວີ ດິ ກຳນເປັນຢລູຸ່ ົ່ນືຼ ລະດັບປັດຈບັນ(ປີ 2000) 3 ເທຳ່ົ ; ເສດຖະກິດແຫຸ່ງຊຳດ ຂະຫຍຳຍຕົວຢຳຸ່ ງຕົເ່ ນຼືົອ່ ງ ແລະ ໝ້ົັນທ່ຽງໂດຍຈັງຫວະໄວພສົມຄວນມີພນຼ້ືົ ຖຳນ ດ້ວຍໂຄງປະກອບ ກະສີກຳປຳ - ໄມ້ຕດິ ແໜນ້ ກບັ ອດສະຫະກຳ ແລະ ກຳນບລິກຳນທ່ມີົ ີຄວຳມສມົ ສວ່ ນ ແລະ ຕ້ງັົ ໜ້ຳ ບນັ ດຳພຳກສວ່ ນເສດຖະກດິ ລວ້ ນແຕຸ່ມກີ ຳລງັ ແຮງ ແລະ ຂະຫຍຳຍຕວົ ຢຳຸ່ ງກົມກຽວ. ໃນນັົ້ນ ພຳກສ່ວນເສດຖະກິດຂອງລັດ ແລະ ຮ່ວມມືຼກັບປະຊຳຊນົ ກວມສ່ວນຫຳຍ; ກົນໄກເສດຖະກດິ ຕະຫຳດມີກຳນຄມ້ ຄອງຂອງລດັ ໄດ້ເປັນລະບບົ ແບະ ມປີ ດັ ໄຈພນ້ືົຼ ຖຳນແຫງຸ່ ກຳນຫນັ ເປັນ ອດສຳຫະກຳ ແລະ ທັນສະໄໝ. 3.ລະບບົ ກຳນເມຼືອງປະຊຳທປິ ະໄຕປະຊຳຊນົ ທົມີ່ ພີ ັກເປັນແກນນຳມີຄວຳມໜກັ ແໜ້ນ. ສດິ ທິຂອງ ພນົ ລະເມອຼື ງມກີ ຳນຮບັ ປະກັນ ດ້ວຍກຳນຄ້ມຄອງຈຳກກົດໝຳຍທ່ສົີ ກັ ສດິ , ລັກສະນະລັດຂອງປະຊຳຊນົ , ໂດຍປະຊຳຊນົ ແລະ ເພຼອືົ່ ຜົນປະໂຫຍດຂອງປະຊຳຊນົ ສະແດງອອກ ຢຸຳ່ ງຈະແຈງ້ . ປະຊຳຊນົ ບັນດຳເຜຳ່ົ ມີຄວຳມສຳມກັ ຄເີ ປນັ ປກແຜນຸ່ . 4. ປະຊຳຊົມີລະດັບກຳນສກສຳທົ່ວໄປຈົບຊ້ນົັ ມດັ ທະຍົມຕອຍຕົນ້ , ໄດຮ້ ັບກຳນບລິກຳນ ດ້ຳນ ສຳທຳລະນະສກຢ່ຳຸ ງທ່ົວເຖິງ ແລະ ມີເງົຼ່ອື ນໄຂພັດທະນຳຕົນເອງດຂີ ້ນົ . ວດັ ທະນະທຳອນັ ດງີ ຳມຂອງຊຳດໄດຮ້ ັບກຳນປກົ ປັກຮກັ ສຳ ແລະ ພດັ ທະນຳໃຫມ້ ຄີ ວຳມອດົມຮງົັ່ ມີ ຂ້ົນຕ່ມຼືົ ອີກ. 5. ສ ປປ ລຳວ ມກີ ຳນພົວພນັ ຮ່ວມມອືຼ ນັ ກວ້ ຳງຂວຳງ ແລະ ສຳມຳດເຂົ້ຳຮວ່ ມກຳນເຄອືົຼ່ ນໄຫວ ສຳກນົ ໄດ້ຢຸ່ຳງເປນັ ເຈ້ຳົ ກຳນ.
ໄລຍະແຕ່ປຸ ີ 2006 - 2010 1.ເສດຖະກດິ ຂະຫຍຳຍຕວົ ຕ່ົເນ່ົືຼອງໂດຍສະເລຸ່ຍບົ່ຫດຼຸ 7 % ດວ້ ຍກຳນພັດທະນຳຂະ ແໜຸ່ງກະສີກຳ - ປຸ່ຳໄມ້ຕິດແໜ້ນກັບອດສຳຫະກຳ ແລະ ກຳນບລິກຳນຢຸ່ຳງແຂງແຮງ ແລະ ມຈີ ດສມ, ສ້ຳງໂຄງປະກອບທີົ່ສມົ ສວ່ ນຫຳຍຂົນ້ ແລະ ມດີ ຳ້ ນທັນສະໄໝ. 2.ກຳນຖຳງປຸ່ຳເຮັດໄຮຸ່ເພຼື່ົອປູກເຂົ້ຳໄດ້ຢດຕິຢຸ່ຳງສິ້ົນເຊີງ, ຄອບຄົວທີົ່ທກຍຳກໄດ້ຮັບ ກຳນແກໄ້ ຂ. 3.ມພີ ຼນ້ືົ ຖຳນໂຄງລ່ຳງເສດຖະກດິ - ເຕັກນິກ, ວດັ ທະນະທຳ, ວິທະຍຳສຳດ ແລະ ບກ ຄະລຳກອນຮອງຮບັ ຫັນເປັນອດສຳຫະກຳ ແລະ ທນັ ສະໄໝຂນ້ົ ໃນຂ້ົັນຕົໄ່ ປ. ➢ ສຳລັບໄລຍະປີ 2001 ຮອດ 2005 1.ຮັບປະກັນໃຫ້ປະເທດຊຳດມສີ ະຖຽນລະພຳບທຳງດ້ຳນກຳນເມືຼອງ ແລະ ມີຄວຳມສະຫງບົ ໜກັ ແໜ້ນຕ່ົືມຼ ອີກ. 2.ຮັກສຳລະກັບກຳນຂະຫຍຳຍຕວົ ຂອງເສດຖະກດິ ສະເລຍຸ່ ບຫ່ົ ດຼຸ 7 % ຕປ່ົ ,ີ ມຄີ ວຳມໝັ້ນົ ທຽ່ ງ ແລະ ຖກຼື ທິດ. 3.ຢດຕິກຳນຖຳງປຸ່ຳເຮດັ ໄຮຸ່ປກູ ເຂ້ຳົ ໃຫ້ໄດ້ໂດຍພົຼືນ້ ຖຳນ ແລະ ຢດຕິປຝູ ົ່ນິ ໃຫ້ໄດ້ຢຸ່ຳງສນ້ົິ ເຊີງ. 4.ສຳ້ ງໃຫມ້ ກີ ດິ ຈະກຳນພ້ົຼນື ຖຳນຈຳນວນໜງ່ົ ເພຼືົ່ອກຳ້ ວສຸ່ກູ ຳນຫນັ ເປັນອດສຳຫະກຳ ແລະ ທັນ ສະໄໝໃນຂົັ້ນຕໄ່ົ ປ. 5.ພດັ ທະນຳຄົນລຳວໃຫ້ມຄີ ວຳມສຳມຳດປົກປັກຮກັ ສຳ ແລະ ສ້ຳງສຳປະເທດຊຳດໄດດ້ ີກວຳ່ ປດັ ຈບນັ ຄືຼ:
• ດ້ຳນກຳນເມອຼື ງແນວຄດິ (ເປນັ ຕນ້ົ ແມນຸ່ ພະນກັ ງຳນ) ຕອ້ ງໜກັ ແໜ້ນ. • ມີວິຊຳສະເພຳະໃນລະດັບອນັ ຈຳເປັນສຳລບັ ເຮດັ ວຽກໃຫມ້ ປີ ະສດິ ທິ ຜົນ. • ມຄີ ນສົມບັດສິນທຳປະຕວິ ດັ , ຮກູ້ ົດໝຳຍ ແລະ ເຄ່ຳົ ລບົ ກົດໝຳຍ, ມີນົຳ້ ໃຈເພົິງ່ ຕນົ ເອງ ແລະ ຮ້ທູ ຳມຳຫຳກນິ ໃນດ້ຳນທກີ່ົ ດົ ໝຳຍບເົ່ ກອືຼ ດ ຫຳ້ ມ. • ມສີ ກຂະພຳບແຂງແຮງ ແລະ ທົນທຳນຕກ່ົ ຳນເຮດັ ວຽກງຳນດກີ ວຳ່ ເກົ່ຳ. 6. ຮັກສຳ ແລະ ເຊດີ ຊູບົດບຳດກຳນນຳພຳຂອງພກັ ໃຫ້ສງູ ຕມຼືົ່ ອກີ ; ເພ່ມົີ ຄວຳມສັກສດິ ໃນກຳນບລຫິ ຳນຂອງລັດເຮັດໃຫ້ກົງຈັກລັດກະທດັ ຫັດລງົ ຕົ່ມືຼ ແລະ ມີລະບອບແບບແຜນກຳນເຮັດວຽກທ່ມົີ ີປະສິດທິພຳບ, ຕດິ ແທດກັບຕົວຈງິ ຫຼຸດຜອ່ ນສະພຳບຫຍ້ທົ ,້ົ ອຳດຍຳສດິ , ກຳນລກັ ໂລບຟຸູ່ມ ເຟຼອື ຍ. 7. ມີກຳນພວົ ພັນມດິ ຕະພຳບກບັ ນຳໆຊຳດ ແລະ ມກີ ຳນຮວ່ ມມືຼກບັ ເພົອ່ືຼ ມິດໃນໂລກຢຸຳ່ ງກວ້ ຳງຂວຳງ.
ກິດຈະກາ 4 1. ບດົ ຮຽນອນັ ປະເສດີ ຂອງກຳນນຳພຳຂອງພັກໃນກຳນປກົ ປັກຮັກສຳ ແລະ ສຳ້ ງສຳປະເທດ ຊຳດມຄີ ຼແື ນວໃດ? 2. ມນູ ເຊືຼົ້ອຂອງຊຳດລຳວມຫີ ຍັງແດຸ່? 3. ພວກເຮົຳຈະມວີ ິທີກຳນແນວໃດໃນກຳນເສີມຂະຫຍຳຍມນູ ເຊຼອ້ືົ ຂອງຊຳດໃຫ້ໝນັົ້ ຄງົ ຕະຫອດໄປ? ຕອບ1: ມດີ ່ົັງນົີ້: ບດົ ຮຽນໜ່ຶງ: ກຳແໜ້ນຈດພເິ ສດ ແລະ ສະພຳວະຄວຳມເປນັ ຈງິ ຂອງປະເທດຊຳດ, ເສມີ ຂະຫຍຳຍ ຈິດໃຈເອກະລຳດ, ຄວຳມຄດິ ປະດິດສຳ້ ງໃນກຳນໝູນໃຊລ້ ດັ ທມິ ຳກ - ເລນນິ ແລະ ບດົ ຮຽນພຳບນອກ, ມຄີ ວຳມສະດງ້ ໄວ ແລະ ຮູ້ພຳຍະກອນສະພຳບພຳຍໃນ ແລະ ຕຳ່ ງປະເທດ. ວຳງແນວທຳງກຳນເມອືຼ ງ ຢຸຳ່ ງສອດຄອ່ ງກັບຈດພິເສດຂອງແຕລຸ່ ະໄລຍະຂອງກຳນປະຕວິ ດັ , ກຳນດົ ຍດທະສຳດອນັ ຖືຼກຕ້ອງ, ວຳງ ຍດໂທບຳຍທ່ີົຄອ່ ງແຄ້ວມໄີ ຫວພບິ . ບົດຮຽນທສີ ອງ: ຖເຼື ປັນສຳຄນັ ກຳນສະຫຼູບຖອດຖອນບດົ ຮຽນຈຳກຂະບວນກຳນປະຕວິ ັດຂອງ ມະຫຳງຊນົ , ເອົຳໃຈໃສຕຸ່ ່ພົ ດຕກິ ຳແຫຸ່ງກຳນເຄົ່ຼືອນໄຫວປະຕິບັດມະຫຳຊົນຢຸ່ຳງຈະແຈງ້ . ບດົ ຮຽນທສີ າມ: ສະໜດິ ຕດິ ແທດກັບມະຫຳຊົນ, ຮວ່ ມທກຮ່ວມສກກັບປະຊຳຊົນ, ເກັບກຳຮບັ ຟງັ ຄຳຄດິ ເຫນັ ຂອງມະຫຳຊົນ ແລະ ເຊົຼ່ອື ໝນ້ັົ ມະຫຳຊນົ . ບດົ ຮຽນທີສີ: ຂະຫຍຳຍກ ຳລງັ ແຮງຂອງຄວຳມສຳມກັ ຄຄີ ຼືເປັນເອກະພຳບໃນພກັ , ສຳມັກຄີທວົ່ ປວງ ຊົນຕດິ ພັນກັບກຳນເປີດກ້ວຳງກຳນພົວພນັ ຮວ່ ມມກືຼ ັບພຳຍນອກ. ບົດຮຽນທີຫາ້ : ເອົຳໃຈໃສຸ່ຢຳຸ່ ງຈດົ ຈ່ົບນັ ຫຳກຳນປັບປງ ແລະ ກສົ່ ຳ້ ງພັກ, ສຳ້ ງອຳນຳດກຳນປົກຄອງ ແລະ ອົງກຳນຈັດຕົງ້ັ ມະຫຳຊນົ , ບຳລງສຳ້ ງຖັນແຖວພະນັກງຳນ, ສະມຳຊິກພກັ ໃຫມ້ ຄີ ນສມົ ບດັ ສິນທຳ ປະຕິ
ບດົ ທີ 2 ຄວາມຮພູ້ ນ້ື ຖານກຽ່ ວກບັ ລດັ ທມິ າກ - ເລນນິ ກດິ ຈະກາ 1 1. ລັດທິມຳກ - ເລນິນກຳເນດີ ມຳຈຳກປດັ ໄຈໃດແດຸ່? 2. ລດັ ທມິ ຳກ - ເລນິນແມຸ່ນຫຍງັ ? 3. ສ່ວນປະກອບຂອງລັດທິມຳກ - ເລນນມິ ຫີ ຍງັ ແດຸ່? 4. ເນົ້ຼືອໃນວທິ ະຍຳສຳດຂອງລັດທິມຳກ - ເລນນິ ສະແດງອອກຄແຼື ນວໃດ? 5. ກຳນເຄຼົ່ອື ນເໜັງຂອງວດັ ຖແມຸ່ນຫຍງັ ?ມີຈກັ ຮບູ ແບບຄອືຼ ນັ ໃດແດ?ຸ່ ຕອບ1: ປັດໄຈຕ່ຳງໆຂອງກຳນກ ຳເນດີ ລດັ ທມິ ຳກ - ເລນນິ ມຄີ ຼື: ➢ ປັດໄຈທຳງດ້ຳນວທິ ະຍຳສຳດທຳມະຊຳດ ແລະ ວິທະຍຳສຳດສງັ ຄົມ ❑ ວິທະຍຳສຳດທຳມະຊຳດ ໃນສະຕະວັດທີ XIX ວທິ ະຍຳສຳດທ ຳມະຊຳດໄດ້ຂະຫຍຳຍຕົວຢຸ່ຳງແຂງແຮງ ເປນັ ຕົນ້ ແມນຸ່ : ຟຊິ ິກສຳດ, ເຄມີສຳດ, ຊວີ ະສຳດ, ດຳລຳສຳດ... ກຳນຂະຫຍຳຍຕວົ ຂອງວທິ ະຍຳສຳດທຳມະຊຳດ ດງ່ົັ ກຳ່ ວນັນ້ົ ແມຸ່ນຍ້ອນກຳນຄົນ້ ພບົ ກດົ ເກນທຳມະຊຳດ 3 ຢຸ່ຳງຄືຼ: ກດົ ເກນຮັກສຳ ແລະ ປຸ່ຽນ ພະລງັ ງຳນ, ທດິ ສະດກີ ່ຽວກບັ ໂຄງປະກອບຈລງັ ຂອງສົິ່ງທົີ່ມຊີ ີວິດ ແລະ ທດິ ສະດີວິວດັ ທະນຳກຳນ ຂອງທ່ຳນດກັ ວິນ.
❑ ວິທະຍຳສຳດສັງຄມົ ມຳກສ໌ ແລະ ອງັ ແກນໄດສ້ ືບຼ ທອດເອົຳບນັ ດຳຜົນສຳເລັດທຳງດຳ້ ນທດິ ສະດຂີ ອງມວນ ມະນດຢຳຸ່ ງມກີ ຳນເລືຼອກເຟົ້ັນເປັນຕ້ນົ ແມຸນ່ : ປດັ ຊະຍຍຳເຢຍລະມນັ ບຮູ ຳນ(ຂອງທ່ຳນ ເຮແກນ ແລະ ທ່ຳນ ເຟແີ ບັກ) ທຊີົ່ ່ວຍໃຫ້ ເພິນເກີດມີຄວຳມຄດິ ກຽ່ ວກັບກຳນສ້ຳງປດັ ຊະຍຳທີົ່ມຄີ ນະພຳບໃໝຂຸ່ ົ້ນຄຼື: ປດັ ຊະຍຳ ວດັ ຖນຍິ ມົ ສັດຈະວພິ ຳກ ແລະ ປະຫວດັ ວິພຳກ. ກຳນສ້ຳງປັດຊະຍຳວັດຖນຍິ ົມເປັນບ ບຳດລຽ້ ວແບບປະຕວິ ດັ ປັດຊະຍຳ. ເສດຖະສຳດກຳນເມຼືອງດງັ ເດີມຂອງອງັ ກດິ (ຂອງທ່ຳນ ອຳດຳມສະມດິ , ເດວດິ ຣີກຳກ ໂດ) ທີ່ເົ ປັນພົຼ້ນື ຖຳນດຳ້ ນຄວຳມຮ້ທູ ຳງເສດຖະສຳດທຊ່ົີ ວ່ ຍໃຫມ້ ຳກສ໌ສຳມຳຄນົ້ ພບົ ບນັ ດຳກກົດເກນເສດຖະກດິ ທົຄີ່ ອບງຳສງັ ຄມົ ນຳຍທນ ແລະ ກນົ ໄກສຳ້ ງຮັ່ງົ ຄູນມີຂອງ ພວກນຳຍທນ. ເພ່ິນົ ໄດ້ຢງັົ້ ຢຼນື ກ່ຽວກບັ ຄວຳມອຳດສຳມຳດທ່ົີຊນົ ຊັນົ້ ກຳມະກອນຈະໂຄນ ລມົ້ ຊນົ ຊົນັ້ ນຳຍທນຂູດຮີດ. ກ ມຳກສ໌ ເປນັ ຜູ້ທຳອິດທີ່ົສ້ຳງເສດຖະສຳດກຳນເມຼອື ງທົ່ີເລງ່ັົ ໃສປຸ່ ກົ ປອ້ ງຜນົ ປະໂຫຍດຂອງຊນົ ຊົັນ້ ກຳມະກອນ ແລະ ຊຳວຜູ້ອອກແຮງງຳນທີົຖ່ ຼືກຂູດ ຮີດ; ຫືຼ ເອີົ້ນວຳ່ ເສດຖະສຳດກຳນເມອືຼ ງຂອງຊຳວກຳມຳຊບີ . ລັດທິສັງຄົມນິຍມົ ໄຝ່ຝຸ ັນຂອງຝຣ່ົັງ (ແຊງຊີມົງ, ຟຣູ ິແອ) ລດັ ທິສັງຄົມນິຍົມແບບໄຝຸ່ ຝັນເຖງິ ວຳ່ ຈະແມຸນ່ ຄວຳມຄິດແບບຈນິ ຕະນຳກຳນກຽ່ ວກັບສງັ ຄມົ ນຍິ ມົ ໃນອະນຳຄດົ ກຈ່ົ ງິ , ແຕມຸ່ ັນຊ່ວຍໃຫມ້ ຳກສ໌ມີພົ້ືນຼ ຖຳນດຳ້ ນກຳນຄ້ນົ ຄວ້ ຳສຳ້ ງທິດສະດີກ່ຽວກວັ ລດັ ທສິ ງັ ຄມົ ນຍິ ມົ ວິທະຍຳສຳດຂ້ົນ.
➢ ປັດໄຈດ້ຳນເສດຖະກດິ ກຳນຂະຫຍຳຍຕົວຂອງວທິ ະຍຳສຳດຕັ ກນິກໄດ້ສຳ້ ງພົ້ຼືນຖຳນໃຫແ້ ກຸ່ກຳນກຳເນີດ ອດສຳຫະກຳຂະໜຳດໃຫຍ,່ ຜົນຜະລດິ ນັບມນ້ຼືົ ບັ ເພມີ່ົ ຂ້ົນ, ຊົນຊັົ້ນນຳຍທນນັບມືຼົ້ຮັົ່ງມີ, ສວ່ ນກຳມະກອນຂຳດສິດເສລພີ ຳບ ແລະ ຄວຳມຍຕທິ ຳ; ເຂຳົ ເຈົ້ຳຍງັ ມີຊີວິດຢຸູໃ່ ນ ສະພຳບທີ່ທົ ກຍຳກຂຳດເຂີນ ແລະ ກດົ ຂີົ່ຂດູ ຮດີ ຢຸ່ຳງໜັກໜວ່ ງ ຍອ້ ນແນວນັົນ້ ຈົ່ງມີ ກຳນຕສ່ົ ປູ້ ະທ້ວງເພີຳມເງິນເດືອຼ ນ, ປັບປງເງົືອ່ຼ ນໄຂກຳນເຮດັ ວຽກ, ຫຼຸດຜ່ອນເວລຳເຮດັ ວຽກລົງເຊ່ັນົ : 1.ກຳນປະທ້ວງກຳມະກອນຝຣງ່ົັ ຢເຸູ່ ມືຼອງລອີ ງົ 2.ກຳນປະທ້ວງຂອງຊຳ່ ງຕົ່ຳແຜຸນ່ ຢເຸູ່ ຢຍລະມັນ 3.ຂະບວນລກຮຼົຂ້ື ນົ້ ຢອຸູ່ ັງກດິ ຂະບວນກຳນຕ່ົສູ້ດັົງ່ ກ່ຳວເຖິງວຳ່ ບມົ່ ກີ ຳນຈັດຕງົ້ັ ແລະ ດ ຳເນນີ ໄຕຳມເປັນຕຳມ ເກີດ ແບບບມ່ົ ຈີ ດໝຳຍປຳຍທຳງແຫງຸ່ ກຳນຕສົ່ ້ອູ ນັ ຈະແຈງ້ ກຕ່ົ ຳມ, ມັນໄດສ້ ະທ້ອນໃຫ້ ເຫນັ ສະພຳບຊວີ ດິ ກຳນເປັນຢູຸ່ ແລະ ຄວຳມຮູ້ສກນກຄດິ ຂອງຊນົ ຊັົນ້ ກຳມະກອນ ແລະ ຊຳວຜູອ້ ອກແຮງງຳນໃນສະໄໝນັົນ້ , ຊງ່ົ ເລງ່ົັ ທວງໃຫມ້ ຳກສ໌ ຕ້ອງສຳ້ ງທິດສະດປີ ະຕວິ ດັ ຂ້ນົ ເພຼືົ່ອຮບັ ໃຊ້ຂະບວນກຳນຕສ່ົ ູດ້ ົ່ງັ ກ່ຳວ.
➢ ປດັ ໄຈທຳງກຳນເມອືຼ ງ - ສງັ ຄົມ ສງັ ຄມົ ທນນິຍມົ ຂະຫຍຳຍຕວົ ເທຳ່ົ ໃດ ຍ່ງິົ ເຮັດໃຫເ້ ກີດຄວຳມຂດັ ແຍ້ງຂອງຊນົ ຊນົ້ັ ນຳຍທນກັບກຳມະກອນເພີົ່ມຂນ້ົ , ກຳລງັ ກຳນຜະລດິ ຂະຫຍຳຍຕວົ ເທຳົ່ ໃດຍົິ່ງ ທວງເລັົ່ງໃຫມ້ ກີ ຳນປຽຸ່ ນແປງກຳນພົວພນັ ກຳນຜະລດິ ຄຼືນໃໝ.ຸ່ ຈຳກນົັ້ນ ຕ່ົສທູ້ ຳງ ດຳ້ ນເສດຖະກິດກ້ຳວໄປເຖິງກຳນຕ່ສົ ທູ້ ຳງດຳ້ ນກຳນເມອືຼ ງ. ຈຳກນ້ນັົ ບົ່ທນັ ມີກຳນຈດັ ຕງົັ້ , ດຳເນນີ ໄປຕຳມເປນັ ຕຳມເກດີ ໄປເຖິງມກີ ຳນຈັດຕ້ງົັ ; ຫວັງທວ້ ງລບົ ລຳ້ ງລະບອບ ທນນິຍມົ ຈຳກນນ້ົັ ມນັ ຕອ້ ງກຳນ ໃຫມ້ ີລະບບົ ແນວຄວຳມຄດິ ທິດສະດີປະຕວິ ດັ ສຳລບັ ກຳນຕ່ົສ.ູ້
ຕອບ2: ລດັ ທມິ ຳກ - ເລນນິ ແມນຸ່ ວທິ ະຍຳສຳດກ່ຽວກບັ ກດົ ເກນລວມແຫງຸ່ ກຳນຂະຫຍຳຍ ຕວົ ຂອງທຳມະຊຳດ, ສັງຄົມ ແລະ ຈນິ ຕະນຳກຳນ; ແມຸ່ນທິດສະດປີ ະຕິວັດຂອງຊົນຊນັົ້ ກຳມະກອນ ແລະ ຊຳວຜ້ອູ ອກແຮງງຳນໃນກຳນຕສ່ົ ູ້ປົດປຸ່ອຍຕນົ ເອງອອກຈຳກກຳນຂູດຮດີ ; ແມນຸ່ ທດິ ສະດີວິທະຍຳສຳດກ່ຽວກັບກຳນສ້ຳງສງັ ຄົມນິຍົມ. ລັດທິມຳກ - ເລນິນບ່ົແມຸ່ນຄຳພແີ ຕຸ່ຫຳກເປັນທດິ ນຳສຳລບັ ກຳນເຄອຼືົ່ ນໄຫວປະຕິ ວັດ ແລະ ກຳນກະທຳຕົວຈງິ . ພວກເຮຳົ ຖືລຼ ດັ ທິມຳກ - ເລນິນເປນັ ທິດນຳໝຳຍຄວຳມວຳ່ ພວກເຮົຳໝູນໃຊລ້ ດັ ທມິ ຳກ - ເລນິນໂດຍເລີມົ່ ຈຳກກຳນກຳແໜ້ນສະພຳວະຄວຳມເປນັ ຈງິ ໃນທດ້ຳນຂອງປະເທດຊຳດກ່ອນ, ຈຳກນ້ົນັ ຈ່ົງນຳເອົຳຫັກມູນຕ່ຳໆຂອງທດິ ສະດີມຳກ - ເລ ນນິ ເຂຳົ້ ໃສເຸ່ ງຼ່ືອົ ນໄຂ ແລະ ສະພຳວະຄວຳມເປັນຈງິ ດົງ່ັ ກ່ຳວນນົັ້ , ເຊີດຊູຫວົ ຄິດປະດິດສຳ້ ງ ເພຼົອ່ື ນຳໃຊທ້ ດິ ສະດດີ ັ່ົງກຳ່ ວໃຫ້ຖກືຼ ຕ້ອງຕຳມຄວຳມເປນັ ຈິງ. ພ້ອມກນັ ນ້ນັົ ນຳເອຳົ ບດົ ຮຽນ ຈຳກພດຕິກຳອນັ ມີຊີວດິ ຊວີ ຳ່ ຂອງເຮຳົ ເຂົຳ້ ເພມ່ົີ ເຕມີ ຂະຫຍຳຍລດັ ທມິ ຳກ - ເລນນິ ໃຫອ້ ດົມ ຮ່ົັງມຂີ ົ້ນຕ່ົືຼມ. ສະຫບຼູ : ລດັ ທມິ ຳກ - ເລນິນແມນຸ່ ທດິ ສະດປີ ະຕວິ ັດ ແລະ ວິທະຍຳສຳດ, ຢດໝົັນ້ ໃນ ລດັ ທິມຳກ - ເລນນິ ຕອ້ ງກຳແໜນ້ ທຳດແທປ້ ະຕິວດັ , ວທິ ະຍຳສຳດ, ມະນດສະທຳ; ໝນູ ໃຊ້ ໃຫ້ຖກືຼ ຕ້ອງສອດຄ່ອງກບັ ຈກພິເສດຂອງປະເທດເຮົຳ., ຖືທຼ ດິ ສະດີມຳກ - ເລນນິ ເປນັ ທິດ ສະດີຫຳກບ່ົແມຸ່ນຖເຼື ປັນຄຳພີ; ຕອ້ ງຮູ້ເສມີ ຂະຫຍຳຍ ແລະ ເດດັ ດຽວປກປ້ອງລດັ ທມິ ຳກ - ເລນິນດວ້ ຍກຳນນຳເອຳົ ບົດຮຽນຈຳກກຳນໝູນໃຊທ້ ດິ ສະດໃີ ນພຳລະກດິ ປະຕິວດັ ປດົ ປອຸ່ ຍ ຊຳດ ໃນໄລຍະຜຳ່ ນມຳກຄົ່ ຼື ບົດຮຽນແຫ່ງຸ ກຳນປກັ ປັກຮັກສຳ ແລະ ສ້ຳງສຳປະເທດຊຳດໃນ ໄລຍະໃໝຸ່ນ້ເີົ ຂົຳ້ ເພ່ີມົ ເຕມີ ໃນທດິ ສະດມີ ຳກ - ເລນນິ ຂອງອດິ ທກິ ຳລັງປລະປັກ.
ຕອບ3: ສ່ວນປະກອນຕົ້ນຕຂອງລັດທິມຳກ - ເລນນິ ມ:ີ ➢ ປັດຊະຍາມາກ - ເລນິນ ປັດຊະຍຳມຳກ - ເລນນິ ແມຸ່ນວທິ ະຍຳສຳດທຄົີ່ ນົ້ ຄ້ວຳບັນດຳກົດເກນລວມຂອງທຳມະຊຳດ, ສງັ ຄົມ ແລະ ຈນິ ຕະນຳກຳນ, ມນັ ແມຸ່ນທັດສະນະວິທະຍຳສຳດ ແລະ ສດັ ຈະ ວພິ ຳກກຽ່ ວກບັ ກຳນຮັບຮ້ໂູ ລກ ແລະ ຫນັ ປຽຸ່ ນໂລກແຫ່ງຸ ວັດຖໃຫມ້ ຳຮບັ ໃຊຊ້ ວີ ິດຂອງຄນົ ເຮົຳ. ➢ ເສດຖະສາດການເມອງ ມາກ - ເລນິນ ເສດຖະສຳດກຳນເມຼືອງ ມຳກ - ເລນິນ ແມຸ່ນວິທະຍຳສຳດທ່ີຄົ ້ົນຄ້ວຳກ່ຽວກບັ ສຳຍພົວພັນລະຫວ່ຳງ ຄນົ ກັບຄົນໃນຂະບວນວວິ ັດແຫ່ງຸ ກຳນຜະລດິ , ກຳນແຈກຢຳຍ, ກຳນແລກປຸ່ຽນ ແລະ ກຳນຊມົ ຊໃຊ້ ຜົນຜະລິດໃນສັງຄົມ; ມນັ ແມຸ່ນວິທະຍຳສຳດທ່ົີຄ້ນົ ຄວ້ ຳກຽ່ ວກບັ ກົດເກນເສດຖະກດິ ທ່ຄີົ ົງຕົວ ແລະ ມີຜນົ ກະທບົ ຢ່ຳຸ ງພຳວະວໄິ ສຢໃູຸ່ ນສງັ ຄມົ ໃດໜ່ງົ ເປັນຕນ້ົ ແມຸນ່ ກດົ ເກນວ່ຳດວ້ ຍຄວຳມສອດຄ່ອງ ລະຫວ່ຳງກຳນພວົ ພັນກຳນຜະລດິ ກັບລະດບັ ແລະ ລັກສະນະກຳນຂະຫຍຳຍຕົວຂອງກຳລງັ ກຳນ ຜະລດິ ; ມນັ ແມນຸ່ ວທິ ະຍຳສຳດ ໃນກຳນສຳ້ ງພົືຼນ້ ຖຳນເສດຖະກິດຂອງລະບອບສັງຄົມນຍິ ົມ. ➢ ລດັ ທິສງັ ຄົມນິຍມົ ວທິ ະຍາສາດ ລດັ ທສິ ັງຄມົ ນຍິ ມົ ວທິ ະຍຳສຳດ ແມນຸ່ ວທິ ະຍຳສຳດທົ່ຄີ ົ້ນຄ້ວຳບນັ ດຳກດົ ເກນແຫຸ່ງກຳນຂະຫຍຳຍຕົວ ຂອງສັງຄມົ ມະນດ. ເປັນຕນ້ົ ແມຸ່ນແມນຸ່ ຄົນ້ ຄ້ວຳກຽ່ ວກບັ ວ່ຳແມຸ່ນແມນຫຍັງເປັນສຳເຫດທີົ່ເຮັດໃຫ້ ສງັ ຄົມນີ້ົ ຕອ້ ງສະລຳຍຕວົ ແລະ ວມສີ ງັ ຄົມເກີດຂນ້ົ ໃໝມຸ່ ຳສບຼື ທອດປຸ່ຽນແທນ; ລັດທິສັງຄມົ ວິທະຍຳສຳດແມຸນ່ ທດິ ສະດກີ ຽ່ ວກັບກຳນກົສ່ ້ຳງສັງຄມົ ໃໝຸ່. ປດັ ຊະຍຳ, ເສດຖະສຳດກຳນເມຼືອງ ແລະ ລັດທິສງັ ຄມົ ນິຍົມວິທະຍຳສຳດແມນຸ່ ອົງປະກອບຕົ້ນຕ ນອງລັດທິມຳກ - ເລນິນທ່ົີມີກຳນພວົ ພນັ ກັນຢຸ່ຳງສະໜິດແໜ້ນເໝືຼອນດົ່ັງກ່ຳຍອນິ ຊີ, ກຳນຮຽນທດິ ສະດີມຳກ - ເລນິນ ແມຸ່ນກຳນຮຽນທັງສຳມອງົ ປະກອບດງ່ັົ ກຳ່ ວນັນົ້ ໃຫເ້ ລິກເຊົງິ່ .
ຕອບ4: ເນືອຼົ້ ໃນວທິ ະຍຳສຳດຂອງລັດທມິ ຳກ - ເລນິນສະແດງອອກແຕຸ່ລະດຳ້ ນດງັ່ົ ນົ້ີ: 1.ທິດສະດຮີ ບູ ຖຳນເສດຖະກິດ - ສັງຄົມ ແມຸນ່ ທິດສະດທີ ົີ່ຊບີ ອກ ກ່ຽວກັບສຳເຫດ ແຫຸງ່ ກຳນຫັນປຽຸ່ ນຈຳກຮບູ ຖຳນເສດຖະກດິ ທ່ສົີ ງັ ຄມົ ໄປສຸູ່ຮບູ ຖຳນເສດຖະກດິ - ສງັ ຄົມອືົຼນ່ . ກຳນປ່ຽຸ ນຮບູ ຖຳນເສດຖະກິດ - ສັງຄົມ ແມຸນ່ ເກີດຂນ້ົ ແບບບງັ ເອນີ , ແຕຸ່ ຫຳນເກດີ ຂົ້ນບນົ ພ້ນືຼົ ຖຳນກຳນກະທົບຢຳຸ່ ງຕງ້ົັ ໜຳ້ ຂອງກຳລງັ ກຳນຜະລດິ ຕົກ່ ຳນພວົ ພນັ ກຳນຜະລິດ, ກຳນຂະຫຍຳຍຕວົ ຂອງກຳລງັ ກຳນຜະລດິ , ເວລຳໃດກເລົັ່ງທ້ວງໃຫ້ກຳນ ພວົ ພນັ ກຳນຜະລດິ ມີກຳນປັບຕົວປຽຸ່ ນແປງ. ຕຳມກຳນຂະຫຍຳຍຕວົ ຂອງກຳລັງກຳນ ຜະລິດເຮັດໃຫສ້ ັງຄົມຂະຫຍຳຍຕວົ . 2.ທດິ ສະດມີ ຳກ - ເລນິນກຽ່ ວກບັ ຄນຄຳ່ ສວ່ ນເກດີ ແມນຸ່ ທດິ ສະດທີ ົ່ີຊ້ໃົີ ຫເ້ ຫນັ ແຈ້ງ ກດົ ເກນ ເສດຖະກິດຂອງສັງຄມົ ທນນຍິ ົມ, ຊ້ໃີົ ຫ້ເຫນັ ທຳດແທຂ້ ູດຮດີ ຂອງນຳຍທນຕົ່ ກຳມະກອນ. 3.ທິດສະດີມຳກ - ເລນິນ ກຽ່ ວກບັ ພະລະກຳປະຫວັດສຳດຂອງຊນົ ຊນັົ້ ກຳມະກອນໄດ້ ຊີບອກວ່ຳ ຊນົ ຊັນົ້ ກຳມະກອນແມຸ່ນກຳລງັ ແຮງຕນົ້ ຕ ທຕົ່ີ ົສ່ ູ້ເພົອືຼ່ ໃຫ້ເກດີ ກຳນປຽຸ່ ນແປງ ໃນລະບອບທນນຍິ ມົ ແລະ ເປນັ ກຳລັງແຮງຕ້ົນຕແຫຸ່ງກຳນສ້ຳງສງັ ຄມົ ໃໝຸ່.
ຕອບ5: ກຳນເຄຼືົ່ອນເໜັງແມນຸ່ ວທິ ີກຳນຄງົ ຕວົ ຂອງສົິງ່ ວດັ ຖແມນຸ່ ລກັ ສະນະປະຈຳ ຕົວທີົ່ບອ່ົ ຳດຕດັ ແຍກອອກຈຳກວັດຖ, ທ່ຳນ ອັງແກນຂຽນວ່ຳ“ບົມ່ ີວັດຖໃດບມົ່ ີ ກຳນເຄົື່ອຼ ນເໜັງກຄືບຼ ົມ່ ີກຳນເຄົອ່ືຼ ນໜັງໃດໆຈະບແົ່ ມຸ່ນກຳນເຄ່ົອຼື ນເໜັງຂອງວດັ ຖ”. ດງັ່ົ ນັົ້ນ, ກຳນເຄອ່ົຼື ນເໜງັ ຂອງວັດຖເປັນລກັ ສະນະປະຈຳຕວົ ທມົ່ີ ຢີ ູຸຕ່ ະຫອດກຳນ (ອະມະຕະ)ບ່ມົ ໃີ ດປະດດິ ສ້ຳງ ແລະ ບົ່ມີໃຜດບັ ສນູ ມັນໃດ ຍອ້ ນວຳ່ ກະໂຕສ່ົິງວັດຖ ນົັ້ນບົ່ມໃີ ຜສຳ້ ງຂ້ນົ , ມນັ ພຽງແຕຸຮ່ ບູ ກຳນນົີ້ໄປສູຮຸ່ ບູ ກຳນອນ່ົືຼ ແລະ ປຽຸ່ ນຮູບກຳນ ເຄອົືຼ່ ນເໜງັ ນ້ົີ ດ້ວຍຮບູ ກຳນເຄົ່ອືຼ ນເໜັງອນຼົ່ື ເທ່ຳົ ນັ້ົນ. ➢ ແມ່ນຸ ມີ 5 ຮບູ ແບບທົ່ເີ ປັນພ້ົືນຼ ຖຳນຄືຼ: 1. ກຳນເຄອົ່ືຼ ນເໜງັ ແບບກົນຈັກ ( ກຳນຍຳ້ ຍທຕ່ີົ ງັ້ົ ຂອງວດັ ຖ) 2. ກຳນເຄືົ່ອຼ ນແບບຟີຊກິ ( ກຳນເຄອືົ່ຼ ນທີຂອງຄວຳມຮ້ອນ, ໄຟ້ຟຳ) 3. ກຳນເຄຼືົອ່ ນເໜງັ ແບບເຄມີ ( ກຳນສັງເຄຳະແລະກຳນປສົມທຳດ) 4. ກຳນເຄົ່ຼອື ນເໜງັ ແບບຊີວະ ( ກຳນເຄົືອຼ່ ນໄຫວຂອງສງ່ິົ ທີົ່ມຊີ ວີ ດິ ແລະກຳນ ຈະເລນີ ເຕີບໂຕຂອງຮ່ຳງກຳຍ) 5. ກຳນເຄ່ອົືຼ ນເໜງັ ແບບສັງຄມົ ( ຂະບວນວວິ ັດແຫ່ງຸ ກຳນພດັ ທະນຳສງັ ຄົມແລະ ກຳນປ່ຽຸ ນແທນຸ່ ຮູບຖຳນເສດຖະກດິ ສັງຄົມ).
ກດິ ຈະກາ 2 1. ສະຕິແມນຸ່ ຫຍັງ?ກຳເນີດມຳຈຳກໃສຸ່? 2. ກຳຍພົວພັນທົ່ວໄປແມຸ່ນຫຍງັ ? 3. ກຳນຂະຫຍຳຍຕົວແມນຸ່ ຫຍງັ ? 4. ວທິ ີສັດຈະວພິ ຳກຂອງລດັ ທິມຳກ - ເລນນິ ໄດສ້ ກສຳ ແລະ ຄ້ົນຄ້ວຳຈດັ ແບຸງ່ ປະເພດຂອງຂຂົ້ ດັ ແຍງ້ ຄແຼື ນວໃດ? 5. ຄວຳມຮັບຮູ້ແມຸ່ນຫຍງັ ? ມີທຳດແທ້ຄືແຼ ນວໃດ? ຕອບ1: ສະຕແິ ມນຸ່ ລກັ ສະນະພເິ ສດຂອງຮບູ ຊງົ ໜງ່ົ ທມີ່ົ ີກຳນຈັດຕົງ້ັ ສູງນັ້ົນແມຸ່ນມັນສະໝ ອງຂອງຄົນເຮົຳ. ➢ ສະຕິກຳເນີດມຳຈຳກ 4 ປດັ ໄຈຄ:ືຼ 1. ສະຕເິ ກດີ ມຳຈຳກມນັ ສະໝອງຂອງຄົນ: ມນັ ສະໝອງແມນຸ່ ສນູ ກຳງບນັ ຊຳກຳນເຄົອຼ່ື ນ ໄຫວຂອງຄນົ ເຮົຳ. 2. ສະຕິເກດີ ຈຳກໂລກວຳວະວິໄສ: ໂລກພຳວະວິໄສສ່ອງແສງເຂົ້ຳເຖງິ ມັນສະໝອງຂອງຄົນ ເຮຳົ ໃຫ້ເກີດສະຕິ. 3. ສະຕິເກີດຈຳກກຳນອອກແຮງງຳນ: ຜ່ຳນກຳນອອກແຮງງຳນຂອງຄົນເຮົຳເປັນເວລຳດົນນຳນ ຈິງເຮັດໃຫສ້ ະຕິຂອງຄນົ ເຮົຳອດົມສມົ ບນູ ຂ້ນົ . 4.ສະຕກິ ຳເນດີ ຈຳກຄຳເວົຳ້ ພຳສຳຄຳເວົຳ້ ແມນຸ່ ເປຼືອກຂອງສະຕິ.
ຕອບ2: ກຳນພົວພັນທວົ່ ໄປແມນຸ່ ກຳນພົວພັນແບບກຳຍອນິ ຊຂີ ອງບັນດຳສິ່ົງວັດຖ ແລະ ປະກົດກຳນ ໃນດຳ້ ນຕ່ຳງໆທ່ີນົ ອນຢຸໃູ່ ນສງິ່ົ ວັດຖແລະປະກດົ ກຳນໃດໜົ່ງຂອງໂລກວັດຖ. ກຳນພົວພນັ ທວ່ົ ໄປນມ້ົີ ີຢູຸ່ ທກໆບອ່ ນທົ່ຢີ ຸູ່ນຳສົິ່ງວັດຖ ແລະ ປະກົດກຳນທກຢຳຸ່ ງຢບູຸ່ ອນ່ ໃດມີສ່ິົງວດັ ຖແລະປະກດົ ກຳນຢບູຸ່ ອ່ ນ ນ້ົັນລ້ວນແຕຸ່ມີກຳນພວົ ພັນ. ຕອບ3: ກຳນຂະຫຍຳຍຕົວແມຸນ່ ກຳນຜັນປຸ່ຽນທ່ົີເຮັດໃຫສ້ ງ່ົິ ວດັ ຖແລະປະກົດກຳນຂະຫຍຳຍຕົວຂ້ົນ ແຕຕຸ່ ົຳ່ ຫຳສງູ , ແຕຸ່ງຳຍຫຳສັບສົນ, ແຕທຸ່ ນັ ບທົ່ ັນບລິບນູ ໄປເຖິງບລບິ ູນ. ຕອບ4: ວທິ ີສັດຈະວພິ ຳກຂອງລດັ ທມິ ຳກ - ເລນນິ ໄດ້ສກສຳຄົ້ນຄວ້ ຳ ແລະຈັດປະເພດຂອງ ຂ້ົຂັດແຍຸ່ງລຸູ່ມນົີ້: - ຂຂົ້ ັດແຍຸງ່ ພຳຍໃນ ແລະ ພຳຍນອກ 1.ຂ້ົຂດັ ແຍຸ່ງພຳຍໃນ ແມນຸ່ ກຳນກະທບົ ເຊົິງ່ ກນັ ແລະກນັ ຂອງບນັ ດຳດ້ຳນທຄີ່ົ ງົ ຕວົ ຢຸູ່ໃນສງົ່ິ ວັດຖ ແລະ ປະກດົ ກຳນນນົ້ັ ເອງ. ຂ້ົງຂດັ ແຍຸງ່ ພຳຍໃນເປັນບ່ົເກດີ ຂອງກຳນຂະຫຍຳຍຕວົ ເພຳະມນັ ກຳນດົ ຮບູ ໂສມ ທຳມະຊຳດຂອງສງົ່ິ ວດັ ຖນນົ້ັ ໆ. 2.ຂຂົ້ ັດແຍ່ງຸ ພຳຍນອກ ແມຸນ່ ຂ້ົຂດັ ແຍຸ່ງລະຫວ່ຳງສິົ່ງວັດຖນົ້ີກບັ ສງ່ົິ ແວດລອ້ ມອອ້ ມຂຳ້ ງຂອງມັນ. - ຂົ້ຂດັ ແຍຸ່ງທເົ່ີ ປັນປລະປກັ ແລະບ່ົເປັນປລະປກັ 1.ຂ້ົຂດັ ແຍງຸ່ ທີົ່ເປັນປລະປກັ ແມຸ່ນຂົ້ຂດັ ແຍງຸ່ ລະຫວຳ່ ງມນັ ດຳກຳລງັ ສງັ ຄມົ ແລະຊົນຊນ້ົັ ທມີົ່ ຜີ ົນປະໂຫຍດອນັ ພນ້ຼົື ຖຳນ ແຕກຕຳ່ ງກນັ , ມີລກັ ສະນະເປນັ ສດັ ຕກູ້ ນັ ຢຸຳ່ ງຈະແຈງ້ ເດດັ ຂຳດເປັນຂຂ້ົ ັດແຍຸ່ງທຳງດ້ຳນ ຈດປະສງົ ແລະອດມົ ກຳນ, ພຳລະໜ້ຳທ.່ົີ
2.ຂຂົ້ ັດແຍຸ່ງທີ່ົເປນັ ປລະປັກ ແມນຸ່ ຂຂ້ົ ັດແຍງຸ່ ລະຫວຳ່ ງມນັ ດຳກຳລັງສັງຄມົ ແລະຊົນຊ້ົນັ ທົີ່ມຜີ ນົ ປະໂຫຍດອນັ ພນືຼົ້ ຖຳນແຕກຕ່ຳງ ກນັ , ມີລກັ ສະນະເປັນສດັ ຕູ້ກັນຢຳຸ່ ງຈະແຈງ້ ເດດັ ຂຳດເປນັ ຂຂ້ົ ັດແຍງຸ່ ທຳງດຳ້ ນຈດປະ ສົງ ແລະອດມົ ກຳນ, ພຳລະໜ້ຳທ່ົີ. ຂົ້ຂັດແຍງຸ່ ທ່ົີບ່ົປລະປກັ ແມຸ່ນຂຂົ້ ັດແຍຸ່ງລະຫວຳ່ ງກຳລງັ ສັງຄົມ ແລະຊົນຊ້ົັນທີ່ົມີຈດໝຳຍ, ມພີ ົນ ປະໂຫຍດອນັ ເປນັ ພົນຼ້ື ຖຳນ ແລະ ເປນັ ເອກະພຳບກນັ ດຂ້ົຂດັ ແຍງຸ່ ນັ້ນົ ມີລກັ ສະນະຊົ່ວຄຳວ, ແມນຸ່ ຂ້ົ ຂັດແຍຸ່ງໃນໝປຸູ່ ະຊຳຊນົ ຜອູ້ ອກແຮງງຳນ. - ຂ້ົຂັດແຍ້ງພຼນ້ົື ຖຳນ ແລະຂົ້ຂດັ ແຍ້ງຕົ້ນຕ 1.ຂຂົ້ ດັ ແຍຸ່ງພ້ນຼືົ ຖຳນ: ແມ່ນຸ ຂຂົ້ ັດແຍຸ່ງທກ່ີົ ະທບົ ເຊົິ່ງກັນ ແລະ ກັນໄປມຳຂອງບນັ ດຳດຳ້ ນທີົ່ເປັນພົ້ຼືນຖຳນທກີ່ົ ງົ ກນັ ຂຳ້ ມກນັ ຢພຸູ່ ຳຍໃນສງິົ່ ວດັ ຖ ແລະ ປະກດົ ກຳນນົັນ້ . ມັນກຳນົດທຳດແທ້ ແລະ ທິດທຳງຂະບວນກຳນວວິ ດັ ແຫຸງ່ ກຳນຂະຫຍຳຍຕົວຂອງສງິົ່ ວັດຖ ແລະ ປະກດົ ກຳນ. 2.ຂຂົ້ ດັ ແຍງ່ົ້ ຕົນ້ ຕ ແມຸນ່ ຂຂ້ົ ັດແຍຸ່ງທົີ່ພນົ້ ເດົ່ນັ ໃນໄລຍະໃດໜ່ົງທ່ີົແນນຸ່ ອນໃນຂະບວນວວິ ດັ ແຫຸງ່ ກຳນປຸ່ຽນຂະ ຫຍຳຍຕົວຂອງສງ່ິົ ວດັ ຖ ແລະ ປະກດົ ກຳນ, ມນັ ມຄີ ນປະໂຫຍດຕດັ ສນິ ໃຈຕ່ົໄລຍະຂະຫຍຳຍ ຕົວດັງົ່ ກ່ຳວ ແລະ ຄອບງຳບນັ ດຳຂຂ້ົ ດັ ແຍງົ້່ ອນົຼື່ ໆໃນໄລຍະດຽວກນັ ນ້ັນົ . ຕອບ5: ແມຸ່ນຂະບວນວິວດັ ກຳນສອ່ ງແສງຂອງລກພຳວະວໄິ ສເຂົ້ຳໃນມນັ ສະໝອງຂອງຄນົ ເຮຳົ ແລວ້ ເກດີ ມີຄວຳມຮສູ້ ກ( ຮບັ ຮ)ູ້ . ທຳດແທ້ຂອງຄວຳມຮັບຮູ້ແມຸ່ນວວິ ັດກຳນສອ່ ງແສງຄວຳມເປນັ ຈງິ ພຳວະວິໄສຢຸ່ຳງສດັ ຈະວພິ ຳກ , ຕັງ້ົ ໜຳ້ , ແຕຸ່ປະກົດກຳນເຖີງທຳດແທ້ຜຳ່ ນກຳນເຄືອ່ຼົ ນໄຫວພດຕິກຳຕົວຈິງເພ່ອຼືົ ຮບັ ຮູ້ ແລະ ດດັ ສ້ຳງ ໂລກ.
ກດິ ຈະກາ 3 1. ໂຄງລ່ຳງ ແລະ ໂຄງບົນມກີ ຳນພົວພນັ ກັນແນວໃດ? 2. ຊນົ ຊົັ້ນແມນຸ່ ຫຍັງ?ລັດແມຸນ່ ຫຍັງ? 3. ກຳນຕສົ່ ູ້ຊົນຊນົັ້ ແມຸ່ນຫຍງັ ?ຈດປະສົງ່ ເພ່ຼືອົ ຫຍັງ? 4. ເປນັ ຫຍງັ ຈງ່ົ ເອ້ີົນວຳ່ ມະຫຳຊນົ ແລະ ປະຊຳຊນົ ເປັນຜສູ້ ຳ້ ງປະຫວດັ ສຳດ? ຕອບ1: ໂຄງລຳ່ ງ ແລະ ໂຄງບົນມີກຳນພົວພັນເຊິົງ່ ກນັ ແລະ ກນັ , ເນຼອືົ້ ແທ້ຂອງມັນແມ່ນຸ ກຳນພວົ ພັນເສດຖະກິດກບັ ກຳນເມືຼອງ; ກຳນພົວພນັ ລະຫວຳ່ ງໂຄງລ່ຳງກບັ ໂຄງບນົ ມີລັກສະນະ ຄຼືກນັ ກັບກຳນພົວພນັ ໃນລະບບົ ກົນໄກທົີວ່ ່ຳພຼນືົ້ ຖຳນທຳງດຳ້ ນວັດຖຂອງສງັ ຄົມ ຕັດສິນສະຕິ ຫືຼ ຈດສຳນກຂອງສງັ ຄົມ. ສະນ້ນົັ , ຈ່ງົ ເວົ້ຳວ່ຳ ໂຄງລຳ່ ງໃຫກ້ ຳເນດີ ໂຄງບນົ ແລະ ຕັດສິນໂຄງ ບນົ . ບົດບຳດຕັດສນິ ຂອງໂຄງລຳ່ ງຕໂົ່ ຄງບົນສະແດງອອກຄຼື: ໂຄງລຳ່ ງແມຸນ່ ລະບົບແມ່ນຸ ກຳນ ພົວພນັ ກຳນຜະລດິ ດ ແມນຸ່ ກຳນພົວພນັ ທຳງວດັ ຖ ມບີ ດົ ບຳດກຳນດົ ກຳນພວົ ພນັ ທຳງດ້ຳນ ກຳນເມອຼື ງ, ກຳນພົວພນັ ທຳງດ້ຳນຈິດໃຈ ແລະ ກຳນພວົ ພັນອົຼ່ນື ໆທັງໝດົ ໃນສງັ ຄມົ . ➢ ເຖງິ ຢຸ່ຳງໃດກ່ົດີ, ໂຄງບນົ ເວລຳໃດກົສ່ ຳມຳດກະທົບຄືຼນກໂ່ົ ຄງລຳ່ ງ(ແຕຸບ່ ົມ່ ລີ ັກສະນະຕັດ ສິນ); ຖຳ້ ໂຄງບົນສອດຄອ່ ງ ແລະ ເຄອ່ຼົື ນໄຫວອຳນວຍໃຫແ້ ກກຸ່ ຳນຂະຫຍຳຍຕວົ ຂອງລະ ບອບເສດຖະກດິ ຫືຼ ໂຄງລ່ຳງຢ່ຳຸ ງກົມກຽວສງັ ຄມົ ນ້ັນົ ກກ່ົ ຳ້ ວໜຳ້ ຂະຫຍຳຍຕວົ ແລະ ເຂ້ົັມ ແຂງ; ໃນດຳ້ ນກງົ ກນັ ຂ້ຳມຖຳ້ ຫຳກໂຄງບນົ ເປັນສງິົ່ ກີດຂວງກົດໜວ່ ງໂຄງລ່ຳງສັງຄົມກຈົ່ ະຢດຈົງ້ , ບ່ົຂະຫຍຳຍຕວົ . ອນັ ນົແີ້ ມຸ່ນສຳຍພົວພັນແບບກ່ຳນອນິ ຊລີ ະຫວຳ່ ງໂຄງລຳ່ ງກນັ ໂຄງບົນ.
ຕອບ2: ຊົນຊົ້ນັ ແມນຸ່ ກ່ມຸ ຄນົ ຈ ຳນວນຫຳຍທີມົ່ ີຄວຳມແຕກຕຳ່ ງກນັ ທຳງດຳ້ ນຖຳນະໃນ ລະບບົ ກຳນຜະລິດຂອງສງັ ຄົມໃດໜົງ່ ໃນປະຫວັດສຳດ; ຕ່ຳງກນັ ຍ້ອນກຳນພວົ ພນັ ພຳຫະນະ ກຳນຜະລດິ (ເຊງ່ົິ ຖຼືກກຳນົດດວ້ ຍກດົ ໝຳຍ); ຕຳ່ ງຍອ້ ນບດົ ບຳດຂອງແຕລຸ່ ະກ່ມຸ ຄົນໃນ ກຳນຈັດຕົ້ງັ ງຳນສັງຄົມກົ່ຄຼໃື ນກຳນໄດຮ້ ບັ ຜນົ ປະໂຫຍດຈຳກສວ່ ນລວມ(ໄດ້ຮັບໜ້ອຍ, ໄດ້ຮັບ ຫຳຍ ແລະ ໄດຮ້ ບັ ດ້ວຍວທິ ີໃດ). ລັດ: ລັດແມຸ່ນເຄືຼອົ່ ມຂືຼ ອງຊນົ ຊ້ັົນປົກຄອງທໃ່ີົ ຊ້ເພົືອ່ຼ ປົກປອ້ ງຜນົ ປະໂຫຍດໃນດຳ້ ນຕຳ່ ງໆ ພ້ອມກັນນັນົ້ ກ່ົໃຊ້ເພ່ົຼືອປຳບປຳມຄູ່ປຸ ລະປັກທຳງດຳ້ ນຊນົ ຊົນັ້ ຂອງຕົນ. ຕອບ3: ກຳນຕ່ົສ້ຊູ ນົ ຊນົັ້ ຈງົ່ ແມຸ່ນຮູບກຳນ ຫຼື ວທິ ີກຳນຕສ່ົ ູ້ທມົ່ີ ີຫຳຍລະດັບໂດຍເລ່ົີມຈຳກ ກຳນຕສົ່ ້ທູ ຳງດຳ້ ນເສດຖະກດິ ຈນົ ເຖິງກຳນຕສ່ົ ູ້ທຳງກຳນເມຼອື ງທມົີ່ ີຄວຳມສບັ ສນົ ແລະ ຮນແຮງ ຊງົ່ ບຳງຄັງ້ົ ກເົ່ ອົນ້ີ ວ່ຳ ກຳນປະຕິວດັ ທຳງສງັ ຄົມ, ກຳນຕ່ສົ ູ້ຊນົ ຊົນ້ັ ໃນສງັ ຄົມທມີົ່ ີຄວຳມຂັດແຍງ ປລະປກັ ແມນຸ່ ກຳລງັ ດນັ ທພ່ີົ ຳໃຫ້ມກີ ຳນປຸ່ຽນແປງລະບອບສັງຄົມນ້ດົີ ້ວຍລະບອບສງັ ຄມົ ອ່ົຼືນ. ▪ ມີຈດປະສງົ່ ພອ່ົືຼ ໃຫຊ້ ນົ ຊົ້ັນຂູດຮີດເຄຳົ ລບົ ສິດສະເໝີພຳບ, ຕອບສະໜອງຜນົ ປະໂຫຍດ ອັນເປນັ ທຳຂອງເຂົຳເຈ້ົຳ(ຄ່ຳແຮງງຳນທີົເ່ ໝຳະສມົ , ປະຕິບັດນະໂຍບຳຍປະກນັ ສງັ ຄົມ ແລະ ອົນື່ຼ ໆອີກ). ແລະ ຈດປະສງົ ສງູ ກວຳ່ ນົັ້ນ ເພົືຼ່ອໂຄນລມ້ົ ອຳນຳດກຳນປົກຄອງ ແລະ ລບລ້ຳງກົງຈັກກົດຂີົ່ຂອງຊົນຊັນົ້ ກຳອຳນຳດ; ສຳ້ ງຕັົ້ງລະບອບກຳນເມຼືອງທມ່ົີ ຊີ ນົ ຊ້ັົນ ກຳມະກອນ ແລະ ຊຳວຜອູ້ ອກແຮງງຳນເປນັ ເຈົ້ຳ.
ຕອບ4: ເພາະວ່າ: 1.ມະຫຳຊົນເປນັ ຜ້ສູ ້ຳງໃຫສ້ ງັ ຄມົ ຄງົ ຕົວ ແລະ ຂະຫຍຳຍຕົວ 2.ມະຫຳຊນົ ເປນັ ຜູ້ປະດິດແຕງຸ່ ຄນຄ່ຳທຳງດຳ້ ນວດັ ທະນະທຳ 3.ມະຫຳຊນົ ເປັນກຳລັງແຮງຂອງທກກຳນປະຕວິ ດັ ສະຫຼູບ: ບດົ ບຳດຂອງມະຫຳຊົນ ແລະ ບກຄນົ ໃນປະຫວດັ ສຳດ ແລະ ສັງຄົມ; ເວລຳໃດກົຕ່ ິດພັນກັບກຳນອອກແຮງງຳນຜະລດິ ວດັ ຖສງ່ົິ ຂອງຮັບ ໃຊ້ຊີວດິ ກຳນເປນັ ຢູຸ່ ແລະ ຂະບວນກຳນຕສ,ູ້ ສ້ຳງສຳເພືົ່ຼອສິດ ແລະ ຜົນ ປະໂຫຍດຂອງມະຫຳຊນົ ເຂ້ຳົ ໃນຂະບວນກຳນຜະລດິ ແລະ ປະດິດສຳ້ ງ ຄນຄ່ຳທຳງດ້ຳນວັດຖ ແລະ ຈດິ ໃຈຂອງສງັ ຄມົ , ບກຄົນທ່ົມີ ບີ ດົ ບຳດສຳຄນັ ໂດຍຕິດພນັ ກັບບດົ ບຳດຂອງມະຫຳຊນົ ເພຳະວຳ່ ມຳຫຳຊນົ ແມນຸ່ ຜສູ້ ້ຳງ ປະຫວດັ ສຳດ; ກຳນເຄຼື່ົອນໄຫວຂອງມະຫຳຊົນເວລຳໃດກົເ່ ລ່ົັງທວງໃຫ້ມີ ກຳນຈດັ ຕ້ົງັ - ນຳພຳຊງ່ົ ໃນນນ້ັົ ບກຄນົ ກົ່ຍອ່ ມມບີ ດົ ບຳດສຳຄນັ .
ບົດທີ 3 ຄວາມຮກູ້ ່ຽວກບັ ເສດຖະສາດການເມອງ ກິດຈະກາ 1 1. ເສດຖະກິດທຳມະຊຳດ ແລະ ເສດຖະກິດສນິ ຄ້ຳແມຸນ່ ຫຍງັ ? 2.ສິນຄ້ຳແມຸ່ນຫຍງັ ?ກຳນຜະລດິ ສິນຄຳ້ ໄດ້ກຳເນີດ ແລະ ຂະຫຍຳຍຕວົ ແມຸນ່ ອງີ ໃສຸ່ ເງຼືອ່ົ ນໄຂໃດແດຸ່? 3.ສະມັດຖະພຳບຂອງງຳນແມນຸ່ ຂົນ້ ກັບຫຍັງ? 4. ເງິນແມນຸ່ ຫຍັງ?ມພີ ຳລະບດົ ບຳດຄແຼື ນວໃດ? 5. ກດົ ເກນມູນຄ່ຳແມຸ່ນຫຍັງ?ມຜີ ນົ ກະທົບຄແືຼ ນວໃດແດ?ຸ່ ຕອບ1: ເສດຖະກິດທຳມະຊຳດ: ແມຸ່ນເສດຖະກິດທີ່ົມີພຼືົ້ນຖຳນກຳນຜະລິດ ເອກະເທດເປັນຕົນ້ ຕ ເຊ່ິງົ ກຳນຜະລິດແມຸ່ນແນຸ່ໃສຸ່ຕອບສະໜອງຄວຳມຕ້ອງກຳນຂອງ ຄນົ ພຳຍໃນຫວົ ໜ່ວຍເສດຖະກິດນັ້ົນໆ. ມັນແມຸ່ນກຳນຜະລິດແບບກ້ມຕົນເອງພໃຜ ພລຳວ, ປິດຢູໃຸ່ ນຂອບເຂດຂອງແຕຸ່ລະຫົວໜ່ວຍເສດຖະກິດນ້ອຍໆ, ບ່ົມີກຳນເປີດກ້ ວຳງກບັ ຫວົ ໜ່ວຍເສດຖະກິດອຼນ່ືົ ໆໃນສງັ ຄົມ. ພືຼ້ົນຖຳນກຳນຜະລິດທີົ່ແທດເໝຳະກັບ ກ ຳລັງກຳນຜະລິດທີົ່ບ ົ່ທັນຂະຫຍຳຍຕົວ, ແຮງງຳນຫັດຖະກ ຳເປັນພຼືົ້ນຖຳນ, ສະມັດຖະພຳບຂອງງຳນແມຸ່ນຍັງຕ່ົຳ. ເສດຖະກິດທຳມະຊຳດຍັງມີຢຸ່ຳງແຜຸ່ຫຳຍຢຸູ່ ປະເທດເຮົຳ, ເປັນຕົ້ນແມຸ່ນເຂດຊົນນະບົດຫ່ຳງໄກສອກຫີກຢູຸ່ເຂດພູດອຍຊົນເຜົ່ຳຊ່ົງ ກຳນຜະລິດ ແມຸ່ນອີງໃສຸ່ທຳມະຊຳດອຳນວຍເປັນຕົ້ນຕເພືຼົ່ອຕອບສະໜອງຄວຳມ ຕ້ອງກຳນຂອງຄອບຄົວເທ່ຳົ ນັ້ົນ, ແຕຸ່ຫຳກບ່ົແມຸ່ນເພອ່ຼືົ ຂຳຍ.
➢ ເສດຖະກດິ ສິນຄຳ້ : ແມນຸ່ ເສດຖະກດິ ທົີອ່ ີງໃສຸ່ພຼນືົ້ ຖຳນກຳນຜະລດິ ທກົີ່ ້ຳວໜ້ຳກວຳ່ ກຳນຜະລດິ ແບບ ທຳມະຊຳດ. ມນັ ແມນຸ່ ພນຼືົ້ ຖຳນກຳນຜະລິດທ່ົີເລງ່ົັ ໃສສຸ່ ້ຳງຜະລດິ ຕະພັນອອກເພືົ່ອຼ ຂຳຍເປັນຕົນ້ ຕ, ຫຳກ ບົແ່ ມຸ່ນເພົອືຼ່ ຕອບຳະໜອງຄວຳມຕອ້ ງກຳນໃຊສ້ ້ອຍຂອງຜຜູ້ ະລິດ ຫືຼ ຄອບຄວົ . ສະນ້ົນັ ກຳນຜະລິດ ສນິ ຄ້ຳຈ່ົງແມ່ນຸ ຮູບກຳນຈັດຕົງັ້ ພົ້ນຼື ຖຳນແຫງຸ່ ກຳນຜະລດິ ສງັ ຄມົ , ໃນນນັົ້ ແຕຸລ່ ະກຳນພົວພນັ ກຳນຜະລິດ ລະຫວຳ່ ງຜຜູ້ ະລິດສະແດງອອກໂດຍຜ່ຳນຕະຫຳດ, ຜຳ່ ນກຳນຊືຼ້ົີ ແລະ ຂຳຍຜະລິດຕະພັນແຮງງຳນຂອງ ກັນ ແລະ ກັນ. ຮບູ ກຳນທຳອດິ ຂອງກຳນຜະລິດສິນຄຳ້ ປະກົດຂົ້ນໃນລະບອບສະຫະຊບີ ປະຖົມບູຮຳນ ສະລຳຍຕົວ ແລະ ມນັ ໄດສືບຼ ຄົງຕົວ ແລະ ຂະຫຍຳຍຕົວຈົນຮອດທກມືນຼ້ົ .ົີ້ ຕອບ2: ສນິ ຄຳ້ ແມ່ນຸ ຜນົ ຜະລດິ ທົ່ຜີ ະລດິ ອອກມຳເພຼອື່ົ ຂຳຍ ຫຼື ແລກປຽຸ່ ນ. ກຳນຜະລດິ ສນິ ຄ້ຳ ແມນຸ່ ກຳນຈັດຕງ້ັົ ເສດຖະກິດ ຫຼື ແມນຸ່ ກຳນຜະລິດແບບໜົ່ງທສ່ົີ ຳ້ ງຜນົ ຜະລິດອອກມຳເພອຼົ່ື ຫຳກ ຕອບສະໜອງຄວຳມຕອ້ ງກຳນໃດໜົ່ງຂອງຄນົ ເຮຳົ ແລະມນັ ແມ່ນຸ ຜະລດິ ຕະພນັ ທ່ີົຜະລດິ ອອກມຳບ່ົ ແມຸ່ນເພອຸ່ ໃຊ້ສ້ອຍແຕຫຸ່ ຳກແມນຸ່ ເພ່ົືຼອຂຳຍແລະແລກປຽຸ່ ນກນັ ໄດ້ເປນັ ຕົນ້ . ❑ ການຜະລິດສນິ ຄາ້ ໄດູ້ກາເນີດ ແລະ ຂຫຍາຍຕົວແມ່ນອງີ ໃສສ່ ອງເງ່ອຶ ນໄຂ: ໜຶ່ງ: ມີກຳນແບຸງ່ ງຳນສັງຄມົ . ອັນນໝີົ້ ຳຍຄວຳມວ່ຳໃນສງັ ຄມົ ໄດມ້ ກີ ຳນຜະລດິ ປະເພດຕຳ່ ງໆເກດີ ຂ້ນົ ຕຳມວິຊຳອຳຊບີ ຂອງໃຜມນັ ເຊ່ັນົ : ຜ້ຜູ ະລິດເຂົຳ້ , ຜູ້ຜະລິດເກືອຼ , ຜ້ຜູ ະລິດແພ, ຜຜູ້ ະລິດເກີບ ແລະ ອຼື່ົນໆ...ອນັ ນີົເ້ ອົນີ້ ວຳ່ ກຳນແບຸ່ງງຳນສງັ ຄມົ . ສອງ: ກຳນມຫີ ຳຍຮູບແບບກຳມະສດິ ເປັນຕົ້ນແມຸ່ນກຳມະສດິ ເອກະເທດ, ເອກະຊນົ ກ່ຽວກບັ ພຳຫະນະກຳນຜະລດິ . ຍ້ອນແນວນ້ເົີ ອງເອນ້ົີ ວ່ຳ ເສດຖະກດິ ສນິ ຄຳ້ ແມ່ນຸ ເສດຖະກິດທົ່ມີ ຫີ ຳຍຮູບ ກຳນກຳມະສດິ ຫືຼ ເອນ້ົີ ວ່ຳ ເສດຖະກດິ ຫຳຍພຳກສວ່ ນ. ຖຳ້ ມີກຳມະສດິ ແຕຮຸ່ ບູ ຖຳນດຽວກບົ່ ມົ່ ີ ກຳນຜະລດິ ສນິ ຄຳ້ ອນັ ນົ້ີເຮດັ ໃຫ້ຄນົ ຜ້ຜູ ະລດິ ສນິ ຄຳ້ ເປັນເອກະລຳດພໃຜພລຳວ ແລະ ແຕ່ລຸ ະຄົນກ່ົ ມສີ ິດເອົຳຜະລິດຕະພັນຂອງຕົນໄປແລກປຸ່ຽນກັບຜະລດິ ຕະພນັ ຂອງຄົນອນືຼ່ົ .
ຕອບ3: ສະມັດຖະພຳບຂອງງຳນຂນົ້ ກບັ ຫຳຍຍປດັ ໄຈຄ:ຼື 1.ແມນຸ່ ຂ້ນົ ກບັ ເຄ່ົອຼື ງມຼືກຳນຜະລດິ .ຖ້ຳເຄືອົ່ຼ ງມຼກື ຳສນຜະລດິ ໃໝ-ຸ່ ທນັ ສະໄໝຜູ້ຜະລດິ ກ່ົ ສຳມຳດຜະລິດສິນຄ້ຳໄດຫ້ ຳຍໃນຫວົ ໜວ່ ຍເວລຳໜົ່ງ. 2.ແມຸ່ນຂນ້ົ ກບັ ລະດບັ ສມີ .ືຼ ຖ້ຳຜູ້ຜະລິດທີ່ົມີສີມືດຼ ີ, ຊຳນຊິ ຳນຳນກ່ົສຳມຳດຜະລິດໄດ້ ຫຳຍ. ຂນ້ົ ກບັ ລະດັບກຳນນຳໃຊ້ຄວຳມກ້ຳວໜຳ້ ຂອງວທິ ະຍຳສຳດ. ຖຳ້ ນຳໃຊຜ້ ົນສຳເລດັ ໃໝຸ່ ທຳງວທິ ະຍຳສຳດເຂົຳ້ ໃນກຳນຜະລິດຫຳຍເທຳ່ົ ໃດຍງົ່ິ ສຳມຳດຜະລດິ ໄດຫ້ ຳຍເທົຳ່ ນົັນ້ . 3.ແມຸ່ນຂນ້ົ ກບັ ສະພຳບແວດລ້ອມທຳງທຳມະຊຳດ ແລະ ສງັ ຄມົ ຕອບ4: ເງນິ ແມຸນ່ ສິນຄຳ້ ພິເສດຊະນດິ ທໃີົ່ ຊ້ເປັນສນິ ຄຳ້ ເທ່ຳົ ທຽມກັບລຳຄຳຂອງສນິ ຄຳ້ ເພົຼອື່ ເປນັ ສກົ່ຼື ຳງໃນກຳນແລກປຸ່ຽນ. ➢ ເງິນມພີ ຳລະບດົ ບຳດດົງັ່ ນ້ີົ: 1.ພຳລະບດົ ບຳດວດັ ແທກມນູ ຄ່ຳຂອງສິນຄຳ້ ອືຼົນ່ ໆ. 2.ພຳລະບົດບຳດເປນັ ພຳຫະນຳກຳນຈລະຈອນ. 3.ພຳລະບົດບຳດເປນັ ພຳຫະນະສະສົມ(ທອ້ ນໂຮມໄວ້) 4.ພຳລະບົດບຳດເປັນພຳຫະນະກຳນຊຳລະສະສຳງ 5.ພຳລະບົດບຳດເປັນເງິນຂອງໂລກ
ຕອບ5: ກົດເກນມູນຄ່ຳ ແມ່ນຸ ກົດເກນທ່ຄີົ ອບງຳ ແລະ ມບີ ດົ ບຳດດດັ ສົມກຳນຜະລິດສນິ ຄ້ຳ. ສະນົັນ້ ກົດເກນມນູ ຄຳ່ ຈ່ງົ ແມນຸ່ ກດົ ເກນເສດຖະກິດພ້ົືນຼ ຖຳນຂອງກຳນຜະລິດສິນຄຳ້ . ➢ ຜນົ ກະທບົ ຂອງກດົ ເກນມນຄ່າ ອນັ ທີໜ່ຶງ: ກດົ ເກນມນູ ຄຳ່ ດັດສົມກຳນຜະລິດ ແລະ ກຳນຈລະຈອນສນິ ຄ້ຳ ອນັ ທສີ ອງ:ກົດເກນມູນຄຳ່ ສ່ງົ ຜົນກະທບົ ຕົ່ກຳນດັດສົມເຕກັ ນິກ, ເພີົ່ມສະມັດຖະພຳບຂອງງຳນ. ອັນທີສາມ: ກົດເກນມນູ ຄ່ຳສງົ່ ຜົນກະທົບຕໍກະໂຕຜຜູ້ ະລດິ ສນິ ຄ້ຳ. ກດິ ຈະກາ 2 1. ທນແມຸນ່ ຫຍັງ? 2.ທນຄົງທີ ແລະ ທນປ່ຽຸ ນແປງແມນຸ່ ຫຍງັ ? 3.ກຳນສະສມົ ທນມຄີ ືແຼ ນວໃດ?ກຳນສະສົມທນສຳມຳດເຮດັ ໄດ້ວທິ ີໃດແດຸ່? 4.ລັດມທິ ນຜູກຂຳດແຫ່ງຸ ລັດແມຸ່ນຫຍັງ?ມທີ ຳດແທ້ຄຼືແນວໃດ 5.ທຳດແທເ້ ສດຖະກິດຂອງລັດທຈິ ັກກະພດັ ສະແດງອອກຄືແຼ ນວໃດ? ຕອບ1: ທນແມຸ່ນຈຳນວນເງິນທົ່ໃີ ຊ້ເຂ້ົຳໃນກຳນຜະລິດສນິ ຄ້ຳ ແລະ ເມຼ່ົອື ຂຳຍສນິ ຄ້ຳແລວ້ ຈະໄດຮ້ ບັ ເງິນ ຫຳຍກວ່ຳເກ່ົຳ, ເງນິ ທີົລ່ ່ົືຼນຈຳກທນນ້ັົນ ເອີົນ້ ວ່ຳ ກຳໄລ. ຕອບ2: ❑ ທນຄົງທ:່ົີ ແມຸນ່ ທນທ່ເົີ ປັນເຄືຼົ່ອງມືຼ, ເປນັ ອປະກອນ ແລະ ເປນັ ພຳຫະນະກຳນຜະລິດຊົ່ງຄວຳມ ສຳຄນັ ສຳລບັ ກຳນສຳ້ ງຜະລດິ ຕະພນັ ໃໝຸ່ ຫຼື ມນູ ຄຳ່ ໃໝຸ່. ເພົິ່ນເອ້ີນົ ວຳ່ ທນຄົງທີ່ົ ກເ່ົ ພຳະໃນເວລຳໃຊ້ງຳນ ອປະກອນ ແລະ ເຄືອຼ ງມເຼື ຫົຳ່ ນົ້ັນ ບົ່ໄດ້ປຽຸ່ ນແປງຮູບລກັ ສະນະ ແລະ ຈຳນວນຂອງມັນແຕລຸ່ ະປະກຳນ ມັນພຽງແຕຸ່ເອົຳມູນຄຳ່ ເຂຳ້ົ ໄປເປນັ ມນູ ຄ່ຳໃໝຂຸ່ ອງສິນຄຳ້ ຫຼື ເອີົນ້ ວຳ່ ເຊ່ອົຼື ມມນູ ຄ່ຳຂອງມນັ ເຂຳ້ົ ໃນ ຜະລິດຕະພນັ ອນັ ນົີເ້ ອີ້ນົ ວຳ່ ທນຄົງທີ (C). ❑ ທນປຽຸ່ ນແປງ: ແມຸ່ນພຳກສວນທນທເີົ່ ປນັ ກຳລງັ ແຮງງຳນ ເຊ່ງົິ ວິວດັ ກຳນຜະລິດນົັ້ນມນັ ສຳ້ ງມູນຄ່ຳ ໃໝຸທ່ ມີ່ົ ຈີ ຳນວນຫຳຍກວ່ຳເກົຳ່ ອອກມຳວ່ຳເອົນ້ີ ວຳ່ ທນປຽຸ່ ນແປງ (ສນັ ຍຳລັກດວ້ ຍ V).
ຕອບ3: ກຳນສະສມົ ທນແມຸ່ນລກັ ສະນະກົດເກນທົຕີ່ ອ້ ງເປນັ ໄປຂອງກຳນຜະລດິ ສນິ ຄ້ຳ. ກຳນສະສົມ ທນມຈີ ດປະສ່ງົ ເພ່ືອົຼ ມີທນຫຳຍຂົນ້ ສຳລັບເປີດກ້ວຳງ ຫຼື ຍົກສູງສະມັດຖະພຳບຂອງກຳນຜະລິດໃຫ້ ສຳມຳດຜະລິດສິນຄຳ້ ໄດ້ຈຳນວນຫຳຍກວຳ່ ເກົ່ຳ, ຂຳຍໄດກ້ ຳໄລຫຳຍກວ່ຳເກົຳ່ . ກຳນສະສົມທນແມຸ່ນຫກັ ເອຳົ ມູນຄ່ຳສ່ວນເກນີ ທີນຳຍທນໄດ້ຮບັ ນ້ົັນໄວ້ສວ່ ນໜົ່ງ; ໂຮມໄວເປັນໄລຍະໆ ເທອືຼ່ົ ລະກ້ຳວ, ຈນົ ໃນທົ່ສີ ດກສົ່ ຳມຳດສະສມົ ພສຳລັບເປນັ ທນເພ່ົີມເຕີມເພຼືອ່ົ ເປີດກ້ວຳງກຳນຜະລດິ (ຂະຫຍຳຍໂຮງງຳນຕມ່ົືຼ , ເພມີ່ົ ເຕມີ ເພົື່ອຼ ເປີດກ້ວຳງກຳນຜະລດິ (ຂະຫຍຳຍໂຮງງຳນຕຼ່ມືົ , ເພ່ົີມເຄຼືອງຈັກ, ຈຳ້ ງກຳມະກອນເພີ່ົມ...) ກຳນແບ່ງຸ ເອົຳກຳໄລ(ມູນຄ່ຳສວ່ ນເກີນ)ມຳໂຮໃໄວເ້ ພ່ຼົືອເປນັ ທນ ເອ້ີົນວຳ່ ກຳນ ສະສົມທນ. ການສະສົມທນສາມາດເຮັດໄດຫູ້ າຼ ຍວທິ ີ. ເພີ່ມົ ຄວຳມເຂົ້ມັ ງຳນ: ໝຳຍເຖງິ ໃຫ້ກຳມະກອນເຮດັ ວຽກໜກັ ຂົນ້ ໃນຫວົ ໜວ່ ຍເວລຳຄຼືເກົ່ຳ. ຕົວຢຸຳ່ ງ: 1 ຊວົ່ ໂມງ ໃຫ້ຫຍບິົ້ ໄດ້ 2 ໂຕດ ຕ້ອງຫຍົິ້ບໃຫໄ້ ດ້ 3 ໂຕ, ນຳຍທນຈະໄດກ້ ຳໄລຫຳຍຂ້ນົ . ເພມ່ົີ ສະມັດຖະພຳບຂອງງຳນ: ໃຊເ້ ຄຼືົອ່ ງຈກັ ໃຫ້ມີສະມັດຖະພຳບ: ເຝິກອບົ ຮມົ ກຳມະກອນໃຫ້ເກັ່ງົ ເພົອືຼ່ ສຳມຳດຜະລິດໄດຫ້ ຳຍກວ່ຳເກົ່ຳ ໃນເວລຳເທົ່ຳເກ່ົຳ. ໂຮມທນກັນ: ໝຳຍຄວຳມວຳ່ ເອົຳທນຂອງຜູ້ນົນັ້ , ຄຸູນ່ ມີົ້ ຳໂຮມເຂຳ້ົ ກັນເປັນທນຈຳນວນຫຳຍ.
ຕອບ4: ລັດທທິ ນນິຍົມຜກູ ຂຳດແຫງຸ່ ລດັ ແມນຸ່ ຂັົ້ນແຫງຸ່ ກຳນຂະຫຍຳຍຕວົ ຂອງລດັ ທິ ທນນິມຜູກຂຳດ. ທຳດແທ້ຂອງລັດທິທນນມິ ຜກູ ຂຳດແຫຸ່ງລັດ ແມນຸ່ ກຳນສມົ ທບົ ກຳລັງແຮງຂອງ ບັນດຳກຳນຈດັ ຕ້ົັງຜກູ ຂຳດເອກະຊົນກັບກຳລງັ ແຮງຂອງລດັ ນຳຍທນ, ແນໃຸ່ ສຸ່ປກົ ປ້ອງ ຜົນປະໂຫຍດຂອງບນັ ດຳກຳຈັດຕົັງ້ ຜູກຂຳດ ແລະ ກອບກເູ້ ອົຳທນນຍິ ົມອອກຈຳກ ຄວຳມອັນຕະລຳຍ, ທຳດແທຂ້ ອງລັດທທິ ນນິມຜກູ ຂຳດແຫງຸ່ ລດັ ແມນຸ່ ຂນັົ້ ແຫງຸ່ ກຳນຂະ ຫຍຳຍຕົວໃໝຸ່ຂອງລັດທິທນນຍິ ມົ ສຸູ່ລດັ ທິຈກັ ກະພດັ . ຕອບ5: ທາດແທູ້ເສດຖະກດິ ຂອງລັດທິຈກັ ກະພດັ ສະແດງອອກ ໃນ 5 ຈຸດພເິ ສດດຶ່ງັ ນ້ືີ: 1. ກຳນໂຮມທນ ແລະ ກຳນຜະລິດໄວໃ້ ນກຳມຼືຂອງນຳຍທນໃຫຍ່ ຫືຼ ກຸ່ມນຳຍທນ. 2. ກຳນລວມຕວົ ກັນລະຫວຳ່ ງນຳຍທນອດສຳຫະກຳກບັ ນຳຍທນກຳນເງນິ 3. ກຳນສົງ່ ທນອອກນອກແທນຸ່ ໃຫ້ກຳນສົງ່ ສນິ ຄຳ້ ອອກນອກ. 4. ກຳນສຳ້ ງຕົັງ້ ອົງກຳນສຳກນົ ຂອງນຳຍທນຜູກຂຳດປະເທດຕຳ່ ງໆ 5. ກຳນແບງຸ່ ພຼື້ົນທເົ່ີ ສດຖະກິດຂອງໂລກລະຫວຳ່ ງປະເທດມະຫຳອຳນຳດນຳຍທນ.
ບົດທີ 4 ການບລຫິ ານຂອງ ສ ປ ປ ລາວ ກິດຈະກາ 1 1. ພຳລະບົດບຳດຂອງລັດຖະທຳມະນນູ ມຄີ ແືຼ ນວໃດ? ແລະ ມີໜຳ້ ທີົຄ່ ແຼື ນວໃດແດຸ່?ອະທບິ ຳຍ 2.ລະບົບກົງຈັກລັດແຫງຸ່ ສປປ ລຳວມຈີ ັກອົງກຳນຄຼືອງົ ກຳນໃດແດ?ຸ່ ຈົ່ງອະທບິ ຳຍ 3. ຈດປະສງົ່ ຂອງກົດໝຳຍກຳນສກສຳແມຸ່ນເພອື່ຼົ ຫຍງັ ? ລະບບົ ກຳນສກສຳໃນປັດຈບັນປະ ກອບມີຫຍງັ ແດຸ່? 4.ຄໝູ ຳຍເຖິງຫຍງັ ?ມມີ ຳດຖຳນຫຍງັ ແດຸ່? 5. ເປຳົ້ ໝຳຍດັດປັບຂອງກດົ ໝຳຍແພງຸ່ ແມນຸ່ ເພອົຼື່ ຫຍັງ? ຕອບ1: ລດັ ຖະທຳມະນນູ ແຫຸ່ງສປປລຳວມີພຳລະບົດບຳດປົກປກັ ຮກັ ສຳ ແລະ ກສົ່ ້ຳງປະເທດ ຊຳດເວ້ຳົ ລວມ, ປກົ ປັກຮກັ ສຳລະບອບປະຊຳທິປະໄຕປະຊຳຊນົ ແລະໝຳກຜົນຂອງກຳນປະຕວິ ດັ , ປກົ ປັກຮັກສຳໃຫມ້ ສີ ະຖຽນລະພຳບທຳງດຳ້ ນກຳນເມຼືອງທັງມີພຳລະໜ້ຳທົ່ກີ ່ົສຳ້ ງພ້ົນຖຳນ ເສດຖະກິດໃໝຸ່, ວດັ ທະນຳທຳອນັ ດີງຳມແລະສ້ຳງຄນົ ຮນ້ ໃໝຸ່ເປນັ ພົນລະເມຼອື ງດີຂອງຊຳດ. ລດັ ຖະທາມະນນມີ 3 ໜາ້ ທີຶ່ໃຫຍ່ຄ: ກ. ໜາ້ ທ່ຶທີ າງດາ້ ນການເມອງ ແມນຸ່ ກຳນົດລະບອບກຳນເມອືຼ ງ, ເສກຖະກດິ , ສັງຄມົ , ທຳດແທ້ຊົນຊ້ນັົ ຂອງລັດແລະ ຕ່ຳງປະເທດ, ສດິ ແລະພນັ ທະພຼນືົ້ ຖຳນຂອງພົນລະເມຼອື ງລຳວ, ຫກັ ກຳນຈດັ ຕົັ້ງແລະ ກຳນເຄ່ົຼືອນໄຫວຂອງກງົ ຈກັ ລັດ.
ຂ. ໜາ້ ທຶທີ່ າງດ້ານກົດໝາຍ ແມນຸ່ ກົດໝຳຍພ້ນົືຼ ຖຳນແມນຸ່ ໃຈກຳງຂອງລະບົບກົດໝຳຍ, ທງັ ແມຸ່ນຍດທະສຳດທຳງດຳ້ ນກດົ ໝຳຍ ຂອງສປປລຳວ. ຄ. ໜາ້ ທທ່ຶີ າງດ້ານແນວຄດິ ລດັ ຖະທຳມະນນູ ມກີ ຳນກະທົບໃສແຸ່ ນວຄິດຕົ່ສງັ ຄມົ , ສກສຳອບົ ຮມົ ປະຊຳຊນົ ໃຫ້ມນີ ຳ້ົ ໃຈຮັກຊຳດ, ຮັກລະບອບປະຊຳທິປະໄຕປະຊຳຊົນ, ເຊດີ ຊູສະຕເິ ປນັ ເຈົຳ້ ຂອງປະເທດຊຳດ, ສະຕເິ ຄຳົ ລົບກົດໝຳຍ. ຕອບ2: ລະບົບກົງຈັກລັດຂອງສປປລຳວປະກອບດ້ວຍ 3 ອົງກຳນຈັດຕງ້ັົ ຕ້ົນຕຄຼ:ື ອົງກຳນນິຕິບັນຍັດ, ອົງກຳນບລິຫຳນ ແລະ ອງົ ກຳນຕລຳກຳນ. ▪ ອົງກຳນບລຫິ ຳນລວມມີປະທຳນປະເທດ, ລດັ ຖະບຳນ ແລະອຳນຳດກຳນປກົ ຄອງທ້ອງຖ່ົນິ ມຳດຕຳ 69 ຂອງລັດຖະທຳມະນູນສປປລຳວ ໄດ້ກຳນົດໄວ້ວ່ຳລັດຖະບຳນແມ່ນຸ ອງົ ກຳນບລິຫຳນແຫຸ່ງລັດ.ລັດຖະບຳນຄມ້ ຄອ້ ງເປັນເອກະພຳບກຳນປະຕບິ ດັ ໜຳ້ ທີ່ົຂອງລັດໃນທກດ້ຳນ ຄ:ຼື ດ້ຳນກຳນເມອຼື ງ, ເສດຖະກດິ , ວດັ ທະນະທຳ - ສງັ ຄົມ, ປອ້ ງກນັ ຊຳດ - ປ້ອງກັນຄວຳມສະຫງົບ ແລະກຳນຕຳ່ ງປະເທດ. ▪ ອງົ ກຳນຕລຳກຳນ ອັນປະກອບມສີ ຳນ ແລະ ໄອຍະກຳນປະຊຳຊົນ ມຳດຕຳ 79 ຂອງລັດຖະທຳ ມະນູນແຫຸ່ງ ສ.ປ.ປ ລຳວ ໄດ້ກຳນດົ ວ່ຳ: ສຳນປະຊຳຊນົ ແມຸ່ນອົງກຳນພິພຳກສຳຂອງລັດ ເຊິົງ່ ເຊ່ິົງ ປະກອບດວ້ ຍ: 1.ສຳນປະຊຳຊນົ ສູງສດ 2.ສຳນປະຊຳຊນົ ແຂວງ , ນະຄອນຫວງ 3.ສຳນປະປະຊຳຊນົ ເຂດ 4.ສຳນທະຫຳນ
• ໄອຍະກຳນປະຊຳຊນົ ແມຸ່ນອງົ ກຳນຕິດຕຳມກວດກຳນປະຕບິ ດັ ກົດໝຳຍ ເຊງ່ົິ ປະກອບມີ: 1.ອົງກຳນໄອຍະກຳນປະຊຳຊນົ ສງູ ສດ 2.ອງົ ກຳນໄອຍະກຳນປະຊຳຊນົ ຂນົັ້ ອທອນ 3.ອົງກຳນໄອຍະກຳນປະຊຳຊນົ ແຂວງ, ນະຄອນຫວງ 4.ອງົ ກຳນໄອຍະກຳນປະຊຳຊນົ ເຂດ 5.ອົງກຳນໄອຍະກຳນທະກຳນ • ອງົ ກຳນນິຕິບັນຍັດ ແມຸ່ນອົງກຳນຕວົ ແທນແຫງຸ່ ສິດອຳນຳດ ແລະ ຜົນປະ ໂຫຍດຂອງ ປະຊຳຊນົ ບັນດຳເຜົ່ຳເປນັ ອົງກຳນອຳນຳດຂອງລັດ ແລະທັງເປນັ ອງົ ກຳນນຕິ ິ ບັນຍດັ ທົ່ີມສີ ດິ ຕກົ ລົງບນັ ຫຳພຼື້ົນຖຳນຂອງປະເທດຊຳດ. ຕດິ ຕຳມກຳນ ເຄ່ົືຼອນໄຫວອງົ ກຳນບລຫິ ຳນ, ສຳນປະຊຳຊນົ ແລະອົງກຳນໄອຍະກຳນ ປະຊຳຊົນ.
ຕອບ3: ກດົ ໝຳຍກຳນສກສຳ ແມຸ່ນຂົກ້ ຳນດົ , ຫັກກຳນດ ລະບຽບ ແລະ ມຳດຕະກຳນຕ່ຳງໆກຽ່ ວກບັ ກຳນສກສຳ ຈດປະສົງ່ ກຳນສກສຳ ເພືອົຼ່ ພັດທະນຳຊັບພະຍຳກອນມະນດດ ສຳ້ ງຄນົ ໃຫກ້ ຳຍເປນັ ພົນລະເມຼືອງດີດ ມີຄນສົມບດັ ສນິ ທຳປະຕວິ ດັ ດ ມີຄວຳມຮ້ຄູ ວຳມຮ້ຄູ ວຳມສຳມຳດດ ມວີ ິຊຳອຳຊີບ ແລະ ຄວຳມຊຳນຳນງຳນ ເພ່ຼືອົ ປະກອບສ່ວນເຂົຳ້ ໃນກຳນປກົ ປກັ ຮກັ ສຳ ແລະ ສຳ້ ງສຳປະເທດຊຳດ, ເຮັດໃຫ້ ປະຊຳຊນົ ບັນດຳເຜຳ່ົ ຫດຼຸ ພົນ້ ອອກຈຳກຄວຳມທກຍຳກ ເພຼື່ອົ ເຮັດໃຫ້ເສດຖະກິດສັງຄົມຂະຫຍຳຍຕວົ ແລະ ອດົມຮ່ົັງມ.ີ ▪ ລະບບົ ການສກສາໃນປັດຈບຸ ນັ ປະກອບດວ້ ຍ: 1.ກຳນສກສຳກອ່ ນໄວຮຽນ 2.ສຳມຳມນັ ສກສຳ 3.ອະຊວີ ະສກສຳ 4.ກຳນສກສຳຊ້ົນັ ສູງ ຕອບ4: ຄໝູ ຳຍເຖງິ ຜູ້ປະຕບິ ດັ ໜຳ້ ທີກົ່ ຳນສດິ ສອນດ ຖຳ່ ຍຖອດຄວຳມຮູ້, ສກສຳອບົ ຮມົ ຜຮູ້ ຽນໃນ ໂຮງຮຽນ, ສນູ ແລະ ສະຖຳບນັ ກຳນສກສຳແຫງຸ່ ຕ່ຳງໆເຊ່ິງົ ແຕກຕ່ຳງຈຳກສະຖຳບັນກຳນສກສຳ. ▪ ມາດຖານຂອງຄ 1.ມຫີ ັກໝົັ້ນທດັ ສະນະກຳນເມຼອື ງທ່ົີຖືກຼ ຕ້ອງ, ຮັກ ແລະ ປົກປ້ອງລະບອບປະຊຳທປິ ະໄຕປະຊຳຊົນ. 2.ມີຄນສົມບັດສິນທຳປະຕິວັດ, ຈັນຍຳບນັ ຄູ, ຮກັ ອຳຊີບຄູ, ມມີ ະນດສຳພັນທ່ດີົ ີ, ເປັນແບບຢຳຸ່ ງທດ່ົີ ີໃຫ້ ແກ່ນຸ ກັ ຮຽນ. 3.ມຄີ ວຳມຮູຄ້ ວຳມສຳມຳດ, ວີຊຳສະເພຳະໃນກຳນສອນຢຸ່ຊູ ັົ້ນຮຽນຕຳ່ ງໆມຳດຖຳນທ່ີົກະຊວງສກສຳທິ ກຳນວຳງອອກ. 4.ມີປະກຳສະນີຍະບັດ ຫຼື ໃບຢ້ັົງຢນຼື ອຳຊບີ ຄູ 5.ມຄີ ວຳມດໝັົນ່ ຊອກຮູ້ຮຳົ່ ຮຽນດ ພັດທະນຳຕນົ ເອງ 6.ມີສະຂະພຳບແຂງແຮງ.
ຕອບ5: ເປຳົ້ ໝຳຍດດັ ປັບຂອງກດົ ໝຳຍ ແມ່ນຸ ສຳຍພົວພນັ ສງັ ຄມົ ເຊງົ່ິ ດັດປບັ ດວ້ ຍຂົ້ກຳນົດກດົ ໝຳຍ ແພງ. ກດົ ໝຳຍແພຸງ່ ດດັ ປບັ ສຳຍພວົ ພັນສງັ ຄົມ 2 ປະເພດ: ສຳຍພົວພັນທີົ່ມີລັກສະນະຊບັ ສມົ ບດັ ແລະ ສຳຍພົວພັນສວ່ ນຕົວທົີ່ບົ່ມລີ ກັ ສະນະຊັບສົມບັດ. • ສຳຍພວົ ພັນທົ່ມີ ລີ ັກສະນະຊັບສົມບດັ ແມນຸ່ ສຳຍພວົ ພັນສັງຄົມ ແຕຸ່ຫຳກບ່ົແມຸ່ນສຳຍພົວພນັ ລະຫວ່ຳງສິງ່ົ ຂອງດ້ວຍກັນ ແລະ ກບແົ່ ມນຸ່ ສຳຍພົວພັນລະຫວ່ຳງຄນົ ກັບສິົງ່ ຂອງ ຫືຼ ຊບັ ສົມບັດ. ສຳຍ ພົວພນັ ທ່ມົີ ລີ ັກສະນະຊບັ ສມົ ບດັ ແມຸນ່ ສຳຍພວົ ພນັ ລະຫວ່ຳງຄົນກັບຄນົ ກ່ຽວກັບຊັບສົມບດັ . ບັນດຳຜູ້ ເຂ້ຳົ ຮວ່ ມສຳຍພົວພນັ ທົີມ່ ີລັກສະນະຊບັ ສົມບດັ ອຳດຈະແມນຸ່ ໂຮງງຳນ, ອງົ ກຳນ, ກຳນຈດັ ຕ້ງັົ ແລະ ພນົ ລະເມືອຼ ງເຊ່ົັນ: ພນົ ລະເມືຼອງທ່ີົມີຊບັ ສມົ ບດັ ອນັ ໃດອັນໜ່ົງເປັນກຳມະສດິ ສ່ວນຕົວໄວໃ້ ນຄອບຄອງ ຫືຼ ມອບໃຫ້ກບັ ບກຄົນອືຼນົ່ , ເຂ້ົຳຮ່ວມສຳຍພົວພນັ ດ່ງົັ ກ່ຳວກບັ ບກຄນົ ອຼົ່ືນ ຫືຼ ໂຮງງຳນ, ອົງກຳນ ແລະ ກຳນຈດັ ຕງັ້ົ ເຊ່ນົັ : ໃນຂະບວນກຳນເຄ່ຼອົື ນໄຫວທຳງດຳ້ ນກຳນຜະລດິ , ກຳນກສົ່ ຳ້ ງ, ກຳນຂົນສົງ່ , ກຳນຄຳ້ ຫືຼ ເສດຖະກິດອຼົນື່ ໆ. • ສຳຍພົວພັນສວ່ ນຕົວທົບີ່ ່ມົ ລີ ກັ ສະນະຊັບສົມບັດມີລັກສະນະພືົນ້ຼ ຖຳນດ່ົັງນີເົ້ ຊ່ົັນ: 1.ສຳຍພວົ ພັນປະເພດນົ້ບີ ມ່ົ ີເນ້ອືຼົ ໃນເສດຖະກິດ 2.ເປ້ຳົ ໝຳຍຂອງສຳຍປະເພດນແ້ົີ ມນຸ່ ຊບັ ສມົ ບດັ ທບົ່ີ ົ່ແມນຸ່ ວັດຖເຂ່ນັົ : ກຽດສກັ ສ,ີ ຊ,ືຼົ່ ກນປະພນັ ,ບດົ ວທິ ະຍຳສຳດ, ວນັ ນະຄະດີ ຫຼື ສລີ ະປະ ແລະ ອ່ຼນືົ ໆ. 3.ສຳຍພົວພນັ ປະເພດນົອ້ີ ຳດຈະຖືຼກບສ່ົ ຳມຳດແຍກອອກຈຳກຕວົ ບກຄົນໄດເ້ ຊົັ່ນ: ຖ້ຳວຳ່ ບກຄົນໃດໜງົ່ ຫຳກເປນັ ຜູ້ປະພັນບົດໃດບົດໜົ່ງ ແລ້ວເວລຳນນ້ົັ ບົມ່ ີບກຄົນອນ່ົຼື ໃດ ສຳມຳດເປັນຜູ້ປະພັນດ່ົັງກຳ່ ວ. 4.ສຳຍພວົ ພນັ ປະເພດນ້ີອົ ຳດຈະຖຼືກ ດດັ ປັບດ້ວຍຂະແໜງຸ່ ກດົ ໝຳຍຕ່ຳງໆເຊົ່ັນ: ກົດໝຳຍອຳຍຳກຽ່ ວກັບ ກຳນນິນທຳ ແລະ ກຳນໃສຮຸ່ ້ຳຍ, ກດົ ໝຳຍຄອບຄົວກ່ຽວກັບກຳນເລອືຼ ກນຳມສະກນຂອງຜວົ ຫືຼ ເມຍ , ກດົ ໝຳຍກຽ່ ວກັບກຳນບລຫິ ຳນກຽ່ ວກບັ ກຳນໃຫນ້ ຳມມະຍົດແກຸຜ່ ້ໃູ ດຜ້ໜູ ົ່ງ. ໃນບຳງກລ່ົ ະນກີ ຳນຮັບຮູ້ ສິດສ່ວນຕວົ ທບ່ົີ ່ແົ ມຸນ່ ວດັ ຖຂອງຜໃູ້ ດຜູ້ໜົ່ງນັົ້ນ ແມ່ນຸ ເງືົຼ່ອນໄຂທີົພ່ ຳໃຫ້ເກດີ ສຳຍພົວພັນທມ່ີົ ີລັກສະນະ ຊັບສມົ ບດັ .
ກດິ ຈະກາ 2 1. ວັດຖກຳຂອງສຳຍພວົ ພນັ ທຳງແພງມີຄວຳມໝຳຍຄວຳມສຳຄັນຄຼແື ນວໃດ? 2.ກົດໝຳຍແພຸ່ງແຕກຕຳ່ ງກບັ ກົດໝຳຍອຳຍຳແນວໃດ?ຈງ່ົ ອະທິບຳຍ? 3.ໜຳ້ ທຂ່ີົ ອງກດົ ໝຳຍແຮງງຳນມຄີ ືຼແນວໃດ?ມີຂອບເຂດແນວໃດ? 4.ຄອບຄົວມີໜຳ້ ທ່ສົີ ຳຄນັ ຄຼືແນວໃດແດ?ຸ່ 5. ເງົືອ່ຼ ນໄຂຂອງກຳນແຕຸ່ງດອງມີຫຍັງແດ?ຸ່ ຕອບ1: ວັດຖກຳຂອງສຳຍພົວພັນທຳງແພຸ່ງ ແມ່ນຸ ສິງ່ົ ທົ່ສີ ຳຍພວົ ພັນທຳງດຳ້ ນກດົ ໝຳຍກະທົບ ໃສຸ່. ສຳຍພວົ ພັນກດົ ໝຳຍ ແມນຸ່ ສຳຍພວັ ພັນລະຫວ່ຳງບນັ ດຳເຈົຳ້ ກຳຜູ້ທມົ່ີ ີສດິ ແລະ ພັນທະດ້ວຍ ກຳນໃນນມົີ້ ສີ ິດ ແລະ ພນັ ທະຂອງເຈົຳ້ ກຳໄດ້ກຳນົດຄວຳມສຳມຳດ ແລະ ຄວຳມຈຳເປັນຕອ້ ງ ກະທຳສງົິ່ ໃດສົ່ງິ ໜ່ົງ. ສະນັ້ົນ, ສິົງ່ ທົີ່ເຈຳົ້ ກຳສຳຍພົວພນັ ກົດໝຳຍ(ຂອງຜມູ້ ສີ ິດ ຫືຼ ຜູ້ມີພັນທະ) ກະທົບໃສ່ນຸ ັົ້ນເອົນ້ີ ວ່ຳ ວັດຖກຳຂອງສຳຍພວົ ພັນກົດໝຳຍດວ້ ຍເຫດນ້ວີົ ດັ ຖກຳຂອງສຳຍພວົ ພນັ ທຳງແພງຸ່ ຈົ່ງແມຸ່ນ: 1.ຊັບສິົ່ງຂອງ 2.ວຽກງຳນໃດໜງົ່ ຫຼື ກຳນຮັບໃຊ້ຂອງບກຄົນນົຕີ້ ່ົຜູ້ນ້ົັນຜນົ ຂອງກຳນເຄອຼ່ືົ ນໄຫວປະດິດສຳ້ ງ. 3.ສົມບດັ ສ່ວນຕົວທົ່ບີ ົມ່ ລີ ກັ ສະນະຊັບສົມບັດ.
ຕອບ2: ຄວາມແຕກຕາ່ ງລະຫວາ່ ງກົດໝາຍແພງ່ ແລະ ກດົ ໝາຍອາຍາ ກົດໝຳຍແພຸ່ງ ກົດໝຳຍອຳຍຳ ກົດໝຳຍແພຸ່ງແມຸ່ນບັນດຳຂົ້ກຳນົດກົດໝຳຍທີົ່ດັດປັບສຳຍ ກົດໝຳຍອຳຍຳ ແມຸ່ນຂົ້ກຳນົດທີົ່ວ່ຳງອອກ ແລະ ຄ້ມຄອງໂດຍ ພົວພັນທີ່ົມີລັກສະນະຊັບສົມບັດໃນຮູບກຳນສິນຄ້ຳ - ເງິນຕຳ ລດັ ເຊິ່ົງກ່ຳວເຖິງບັນດຳພດຕິກຳທີ່ົຖຼືວ່ຳເປັນກຳນກະທຳຜິດທຳງ ແລະ ສຳຍພົວພນັ ສ່ວນຕົວທົບ່ີ ົມ່ ີລັກສະນະຊບັ ສົມບັດບ່ຳງຢຸ່ຳງ ອຳຍຳ, ກຳນດົ ເງ່ຼອົື ນໄຂ ແລະ ວິທີກຳນວ່ຳງໂທດ, ກຳນົດສຳເຫດ ກົ່ຕິດພັນທີ່ົມີລັກສະນະຊັບສົມບັດບົນພືຼ້ົນຖຳນຄວຳມສະເໝີ ທີົ່ພຳໃຫ້ພົ້ນຈຳກຄວຳມຮັບຜິດຊອບທຳງອຳຍຳ ແລະ ເງືຼ່ົອນໄຂ ພຳບລະຫວຳ່ ງຜູ້ເຂ້ົຳຮວ່ ມສຳຍພວົ ພນັ ດັງົ່ ກ່ຳວ. ພນ້ົ ຈຳກກຳນລົງໂທດ. ຕອບ3: ແມ່ນຸ ດດັ ປັບສຳຍພົວພັນກຳນອອກແຮງງຳນ, ເສມີ່ົ ຂະຫຍຳຍທກຄວຳມສຳມຳດຂອງແຮງງຳນຢຸຳ່ ງຄບົ ຖ້ວນເຂຳົ້ ໃນກຳນພດັ ທະນຳເສດຖະກິດ - ສງັ ຄົມຂອງຊຳດຍົກສງູ ປະສດິ ທິພຳບ ແລະ ຜະລດິ ຄະພັນຂອງແຮງ ງຳນສັງຄົມ. - ຂອບເຂດກຳນນຳໃຊກ້ ດົ ໝຳຍແຮງງຳນ, ກດົ ໝຳຍແຮງງຳນມຜີ ນົ ບັງຄບັ ປະຕິບດັ ສຳລັບກຳມະກອນ ແລະ ລັດຖະກອນທົ່ເີ ຮັດວຽກງນໂຮງງຳນ, ອງົ ກຳນ, ກຳນຈດັ ຕັົງ້ ຢູຸໃ່ ນຂົງເຂດຂອງລດັ - ເອກະຊົນ ແລະ ເອກະຊົນ ເຊງ່ົິ ເອີົນ້ ວຳ່ ກມົ ກອງແຮງງຳນ. ຕອບ4: ຄອບຄົວກ່ົແມຸ່ນສະຖຳບັນທ່ົີສຳຄັນ ແລະ ເປນັ ຫວົ ໜວ່ ຍຕົນ້ ຕຂອງສງັ ຄມົ , ເຊງ່ິົ ມບີ ັນດຳບກຄນົ ທີົ່ ດຳລົງຊວີ ດິ ຢຮຸູ່ ່ວມກນັ ຢຸຳ່ ງສະໜິດແໜ້ນ. ໝຳຍຄວຳມວຳ່ : ຄອບຄົວແມ່ນຸ ອົງປະກອບໜງົ່ ເຊິງົ່ ມລີ ັກສະນະ ກຳນຈດັ ຕົັ້ງໃດໜງ່ົ ຂອງລດັ , ສະນນ້ົັ , ຄອບຄົວຈງົ່ ມີບຳງໜ້ຳທ່ີທົ ່ີົສຳຄນັ ດັົ່ງນີ້ົ: - ປົກປັກຮກັ ສຳ ແລະ ສຳ້ ງຄອບຄວົ ໃຫ້ເປັນຈລັງອັນເຂັົມ້ ແຂງຂອງສງັ ຄມົ . - ສ້ຳງສຳຍພົວພນັ ຄອບຄວົ ດວ້ ຍກຳນແຕຸ່ງດອງດວ້ ຍຄວຳມສະໝັກໃຈ, ສະເໜພີ ຳບສະຫວຳ່ ງຍິງ - ຊຳຍ. - ສກສຳອົບຮົມລູກໃຫມ້ ີນົຳ້ ໃຈຮກັ ຄອບຄົວ, ຮັກຊຳດ ແລະ ເຂ້ົຳຮ່ວມກຳນປກົ ປກັ ຮກັ ສຳ ແລະ ກົສ່ ້ຳງສຳ ປະເທດຊຳດ. - ປົກປັກຮກັ ສຳສດິ ຜົນປະໂຫຍດຂອງພົ່ແມຸ່ ແລະ ເດັກໃນຄອບຄວົ ແລະ ໃນເມົ່ຼືອຜົວເມຍຢ່ຳຸ ຮຳ້ ງກັນ. - ປົກປກັ ຮັກສຳ ແລະ ເສມີ ຂະຫຍຳຍຮີດຄອງປະເພນອີ ັນດີງຳມຂອງຊຳດ.
ຕອບ5: ເງຶ່ອນໄຂໃນການແຕ່ງດອງ ▪ ຍງິ - ຊຳຍທຈົີ່ ະເອຳົ ກກນັ ເປນັ ຜວົ ເມຍຕ້ອງມເີ ງືົອ່ຼ ນໄຂດັົ່ງນ້ີົ: 1.ມີອຳຍ 18 ປີ ຂ້ົນໄປ. 2.ມຄີ ວຳມມກັ ຮັກ, ກຳນຕກົ ລົງ ແລະ ຄວຳມສະໝກັ ໃຈຂອງຄຸູບ່ ່ຳວສຳວ. 3.ເປນັ ໂສດ, ເປນັ ຮຳ້ ງ ຫືຼ ເປນັ ໝ້ຳຍໂດຍມີເອກະສຳນຢ້ັົງຢືນຼ ຢຳຸ່ ງຖືກຼ ຕອ້ ງ. 4.ບເົ່ ປນັ ບ້ຳເສຍຈດິ ຫືຼ ເປັນພະຍຳດຮ້ຳຍແຮງ ຫືຼ ຕິດແປດ.
ກິດຈະກາ 3 1. ສຳເຫດຂອງກຳນຢຸຳ່ ຮ້ຳງມີສຳເຫດໃດແດ?ຸ່ 2.ປະເພດຂອງກຳນຢຸ່ຳຮ້ຳງມີປະເພດໃດແດຸ່?ອະທິບຳຍ 3. ກດົ ໝຳຍອຳຍຳແມຸ່ນຫຍງັ ?ມໜີ ຳ້ ທົີຄ່ ແືຼ ນວໃດ? 4. ກຳນກະທຳຜດິ ທຳງອຳຍຳແມນຸ່ ຫຍງັ ? 5.ອງົ ປະກອບຂອງກຳນກະທຳຜດິ ທຳງອຳຍຳມີຫຍງັ ແດຸ່?ອະທິບຳຍ ຕອບ1: ຜວົ ຫຼື ເມຍຈະຂຢຸ່ຳຮຳ້ ງກນັ ເມືົຼ່ອມສີ ຳເຫດໄດ້ໜົ່ງດົ່ງັ ນ:້ົີ 1.ທຳມິດສະຈຳນ 2.ໃຊ້ຄຳຮນຸ່ ແຮງ ຫຼື ປອຸ່ ຍດຳ່ ດ້ວຍຄວຳມຫຍຳບຊ້ຳຕກົ່ ນັ ຫືຼ ຕົ່ພແ່ົ ມ,ຸ່ ຍຳດຕີພນີ ອ້ ງ ຫືຼ ກຳນປະພດທົີ່ບເ່ົ ໝຳະສມົ ຢຸ່ຳງຮ້ຳຍແຮງ ເຊ່ົັນ: ກຳນຕດິ ເຫຳ້ົ , ຕິດຢຳເສບຕິດຢຳຸ່ ງໜກັ ໜວ່ ງ ຫືຼ ຫນິ້ົ ກຳນພະນັນຈົນເປັນອຳ ຈນີ , ຫນົິ້ ກນິ ຟມເຟືຼອຍ. 3.ໜໄີ ປບຄ່ົ ອບກນັ ແລະ ບ່ົສງ່ົ ຂຳ່ ວຫຳກນັ ຫຼື ບົ່ສ່ົງຊັບມຳລຽ້ ງຄອບຄົວເປນັ ເວລຳສຳມປີຂ້ນົ ໄປ. 4.ຜວົ ໄປບວດເປັນພິກຂ, ສຳມະເນນ ຫືຼ ພຂົ່ ຳວ ຫືຼ ເມຍໄປກວດເປນັ ແມຂຸ່ ຳວເກີນກວ່ຳສຳມປີໂດຍບມົ່ ີ ຄວຳມເຫັນດນີ ຳກນັ . 5.ເປນັ ຜຫູ້ ຳຍຊຳບສນູ ຕຳມກຳນຕດັ ສນິ ຂອງສຳນ ໃນກລະນີຜວົ ຫືຼ ເມຍນັົ້ນຫຳກໜົີ້ຈຳກຄອບຄົວໂດຍບ່ົ ຮບູ້ ອ່ ນຢຸູ່ ແລະ ບ່ົຮຂູ້ ່ຳວຄຳວເປນັ ເວລຳສອງປີ ຫືຼ ໃນກລະນີເກດີ ອບັດຕິເຫດຫຳກບຮ່ົ ູ້ຂຳ່ ວຄຳວເປນັ ເວລຳ ຫກົ ເດຼອື ນ. 6.ຖຳ້ ຫຳກສຳນຕດັ ສິນລງົ ໂທດຕັດອດິ ສະຫະພຳບ ແຕຳຫ້ຳປີຂົ້ນໄປ.
7.ເປນັ ພະຍຳດເຊົງ່ິ ເປນັ ພະຍຳດຢຳຸ່ ງຮຳ້ ຍແຮງທ່ີົບົ່ສຳມຳດຢຸູ່ນຳກນັ ໄດ້. 8.ເປັນຄນົ ບ້ຳເສຍຈດິ ຈົນບສົ່ ຳມຳດຢູຸ່ນຳກນັ ໄດ້. 9.ບົ່ສຳມຳດຮ່ວມປະເວນີທຳງເພດ. 10.ບສົ່ ຳມຳດຳລງົ ຊວີ ດິ ເປັນຜົວເມຍກັນຕໄົ່ ປໄດ້ຍ້ອນສຳເຫດຕ່ຳງໆເຊນົ່ັ : ບຊົ່ ສຼື ດັ ຕ່ົກນັ ທລະມຳນຈິດ ໃຈກນັ . ຕອບ2: ກຳນຢຳຸ່ ຮ້ຳງມີ 2 ປະເພດດ່ັົງນ:ົ້ີ 1.ກຳນຢ່ຳຸ ຮຳ້ ງດ້ວຍຄວຳມສະໝກັ ໃຈ 2.ກຳນຢຳຸ່ ຮຳ້ ງດ້ວຍຄຳຕັດສນິ ຂອງສຳນ ບວ່ົ ຳ່ ກລະນໃີ ດບອົ່ ະນຍຳດໃຫມ້ ກີ ຳນຊກ້ົຼື ຳນຢຸ່ຳຮ້ຳງ. 3.ກຳນຢຸຳ່ ຮ້ຳງດວ້ ຍຄວຳມສະໝກັ ໃຈຕອ້ ງມເີ ງອ່ົືຼ ນໄຂດັງົ່ ນ້ົ:ີ 4.ຄູຜຸ່ ວົ ເມຍ ມີຄວຳມເຫັນດພີ ້ອມກັນຢຳຸ່ ຮຳ້ ງ 5.ຄຸ່ຜູ ວົ ເມຍບຂ່ົ ັດແຍຸ່ງບນັ ຫຳລກູ ເປັນຕົ້ນແມຸ່ນກຳນລຽ້ ງດູ 6.ຄູຜຸ່ ວົ ເມຍບມ່ົ ກີ ຳນຂັດແຍຸ່ງກ່ຽວກບັ ສິນສມົ ສຳ້ ງ 7.ຄູຜຸ່ ວົ ເມຍບມ່ົ ຂີ ້ົຂັດແຍຸງ່ ກຽ່ ວກບັ ໜີົ້ສິນ ຕອບ3: ກົດໝຳຍອຳຍຳ ແມນຸ່ ຂົ້ກ ຳນົດທວີ່ົ ຳ່ ງອອກ ແລະ ຄມ້ ຄອງໂດຍລດັ ເຊ່ງົິ ກຳ່ ວເຖງິ ບັນດຳ ພດຕິກຳທຖົ່ີ ວຼື ຳ່ ເປັນກຳນກະທຳຜິດທຳງອຳຍຳ, ກຳນດົ ເງຼ່ອົື ນໄຂ ແລະ ວທິ ີກຳນວຳ່ ງໂທດ, ກຳນດົ ສຳເຫດ ທພີົ່ ຳໃຫ້ພົນ້ ຈຳກຄວຳມຮັບຜດິ ຊອບທຳງອຳຍຳ ແລະ ເງອ່ືຼົ ນໄຂພົ້ນຈຳກກຳນລົງໂທດ. ▪ ກດົ ໝຳຍອຳຍຳ ມພີ ຳລະບົດບຳດປົກປັກຮັກສຳລະບອບກຳນເມອືຼ ງ, ເສດຖະກດິ ແລະ ສັງຄມົ ຂອງ ສຳທຳລະນະລັດ ປະຊຳທປິ ະໄຕ ປະຊຳຊນົ ລຳວ, ກຳມະສິດຂອງລັດ ແລະ ລວມໝູ,ຸ່ ບກຄນົ ສດິ ແລະ ຜນົ ປະໂຫຍດອນັ ຊອບທຳຂອງພົນລະເມອືຼ ງ ຄວຳມເປຮັ ລະບຽບຮຽບຮ້ອຍຂອງສັງຄມົ ແລະ ຄວຳມສະ ຫງົບສກຂອງບ້ຳນ. ຕ້ຳນ ແລະ ສະກດັ ກ້ົນັ ກຳນກະທຳຜິດ ແລະ ສກສຳອບົ ຮມົ ໃຫພ້ ົນລະເມອືຼ ງຕືົ່ຼນຕົວ ເຄົຳລົບກົດໝຳຍ.
ຕອບ4: ກຳນກະທຳຜດິ ທຳງອຳຍຳ ແມຸ່ນທກກຳນກະທຳ ຫຼື ທກກຳນເມນີ ເສຍີ ທົ່ີເປັນອັນຕະລຳຍຕ່ົສງັ ຄົມ, ເສດຖະກດິ ແລະ ສງັ ຄົມສຳທຳລະນະລດັ ປະຊຳທປິ ະໄຕ ປະຊຳຊນົ ລຳວ . ກຳມະສດິ ຂອງລັດ, ລວມໝ,ຸູ່ ບກຄນົ , ສດິ ແລະ ຜນົ ປະໂຫຍດອັນຊອບທຳຂອງພນົ ລະເມອືຼ ງ, ຄວຳມເປນັ ລະບຽບຮຽບ ຮ້ອຍຂອງສງັ ຄມົ ແລະ ຄວຳມສະຫງົບສກຂອງບ້ຳນເມືຼອງ. ຕອບ5: ອົງປະກອບຂອງກຳນກະທຳຜດິ ທຳງອຳຍຳ ແມຸນ່ ບັນດຳເຄ່ືຼົອງໝຳຍທບ່ົີ ອກວຳ່ ພດຕິກຳໃດໜົ່ງ ເປັນກຳນກະທຳຜິດ. ກຳນກະທຳຜິດທຳງອຳຍຳປະກອບມີ 4 ອນັ ຄ:ຼື 1.ວດັ ຖຸກາ ແມຸ່ນສຳຍພົວພັນສງັ ຄມົ ທົໄີ່ ດ້ຮັບກຳນຄ້ມຄອງ ຈຳກກົດໝຳຍອຳຍຳເຊ່ິົງກຳນກະທຳຜິດແນຸ່ໃສທຸ່ ຳລຳຍ. 2.ດາ້ ນພາວະວິໄສ ແມຸ່ນບນັ ດຳເຄົຼື່ອງໝຳຍຂອງກຳນກະທຳຜດິ ທສ່ີົ ະແດງອອກມຳພຳຍນອກ ທົີ່ບ່ງົ ໄວ້ໃນກົດໝຳຍອຳຍຳ ມີ 4 ເຄ່ືອົຼ ງໝຳຍຄຼື: 1.ພດຕິກຳແມຸ່ນກຳນກະທຳ ຫຼື ເມນີ ເສີຍທົ່ີເປນັ ອັນຕະລຳຍເປນັ ໄພໃນສັງຄົມ ແລະ ເປນັ ກຳນລະເມດີ ກົດໝຳຍອຳຍຳ. ກຳນເມນີ ເສີຍແມຸ່ນກຳນບົ່ເຮດັ ໃນສິ່ົງກດົ ໝຳຍບອກໃຫເ້ ຮດັ . 2.ຜນົ ສະທອ້ ນຈຳກພດຕກິ ຳ ແມຸ່ນຄວຳມເສຍຫຳຍຈຳກພດຕກິ ຳ. ຄວຳມເສຍຫຳຍອຳດແມຸ່ນທຳງດ້ຳນ ຮ່ຳງກຳຍ, ວດັ ຖ, ຊສົ່ືຼ ຽງ ແລະ ອຼ່ນົື ໆ. 3.ສຳຍພົວພັນເຫດ ແລະ ຜົນລະຫວ່ຳງພດຕກິ ຳ ແລະ ຜົນສະທອ້ ນແມຸ່ນສຳຍພົວພນັ ລະຫວຳ່ ງພດຕກິ ຳ ແລະ ຜົນສະທອ້ ນທົີ່ເກດີ ຂ້ນົ ຈຳກພດຕກິ ຳນ້ັົນ ພດຕກິ ຳຕ້ອງເກດີ ກອ່ ນຜົນສະທອ້ ນ ແລະ ເປນັ ສຳເຫດ ທຈົ່ີ ຳເປນັ ໃຫແ້ ກຸ່ຜົນສະທ້ອນນ້ົັນ. 4.ວນັ , ເວລຳ ແລະ ສະຖຳນທ່ີົ ແລະ ພຳຫະນະກຳນກະທຳຜດິ . ໃນບຳງກລະນີວັນ, ເວລຳ, ສະຖຳນທີົ່ ທເີ່ົ ປນັ ອົງປະກອບອນັ ຈຳເປນັ ຂອງກຳນກະທຳຜດິ .
3.ດ້ານອດັ ຕະວໄິ ສ ແມຸ່ນທດັ ສະນະຂອງເຈຳ້ົ ກຳຕກົ່ ຳນກະທຳຜດິ ຂອງຕນົ ທົີ່ສະແດງອອກຢໃູຸ່ ນຮບູ ກຳນຂອງຄວຳມຜິດ, ສຳເຫດ ແລະ ຈດປະສົງຂອງກຳນກະທຳຜິດ. ກິດຈະກາ 4 1. ສະຖຳນະກຳນກະທຳຜດິ ມີຈກັ ຢຸຳ່ ງຄຼອື ັນໃດແດຸ່? 2.ສຳເຫດທົີ່ພຳໃຫ້ພົ້ນຈຳກກຳນກະທຳຜດິ ທຳງອຳຍຳມີຫຍັງແດ?ຸ່ 3. ໂທດແມຸ່ນຫຍງັ ?ມລີ ກັ ສະນະຄືແຼ ນວໃດ? ຕອບ1: ມດີ ຶັ່ງນ້ືີ: - ລະຫໂທດ (ໂທດເບຳົ ): ແມຸ່ນກຳນກະທຳຜິດທີ່ົກດົ ໝຳຍໄດ້ກຳນດົ ໂທດຕຳນິວຈິ ຳນຕໜົ່ ຳ້ ມະຫຳ ຊົນ - ໂທສຳນໂທດ (ໂທດປຳນກຳງ ) : ແມຸ່ນກຳນກະທຳທກ່ົີ ດົ ໝຳຍໄດ້ກຳນດົ ໂທດດດັ ສຳ້ ງ ໂດຍບຕ່ົ ດັ ອິດສະລະ ພຳບ, ປບັ ໃໝ, ໂທດຕັດສິນອດິ ສະລະພຳບແຕຸ່ ສຳມເດຼອື ນຫຳຫຳ້ ປີ. - ຄະຣໂທດ (ໂທດໜັກ): ແມຸ່ນກຳນກະທຳທີົ່ກດົ ມຳຍໄດ້ກຳນດົ ໂທດຕັດອິດສະລະພຳບແຕຸ່ຫ້ຳປຂີ ນ້ົ ໄປຫຳປະຫຳນຊີວດິ . ຕອບ2: ແມນຸ່ ສຳເຫດທີພຳໃຫເ້ ກດີ ກ່ົຄວຳມເສຍຫຳຍໃຫແ້ ກ້ສງັ ຄົມໃຫມ້ ີລັກສະນະເປນັ ກຳນກະທຳ ຜດິ ແຕຸ່ບເ່ົ ປັນໄພອັນຕະລຳຍຕ່ສົ ັງຄົມ ແລະ ບ່ົຖືຼເປັນກຳນກະທຳຜິດທຳງອຳຍຳ. ສຳເຫດດງ່ັົ ກຳວມີຄືຼ: ກ.) ກຳນຖຼກື ບັງຄັບ ຫືຼ ກຳນຂົ່ມຂຸູ່ ເຊິ່ງົ ຕ້ນົ ບສ່ົ ຳມຳດຫກີ ລຽ້ ງໄດ້. ຂ.) ກຳນປອ້ ງກັນຕວົ ແມ່ນຸ ກຳນກະທຳເພອຼ່ົື ປ້ອງກນັ ຜນົ ປະໂຫຍດຂອງລັດ, ຂອງສັງຄົມ, ຂອງຕົນເອງ ຫືຼ ຂອງຄນົ ອຼ່ືົນໆ. ຕຳ້ ນກຳນບກລກທພ່ີົ ິດກດົ ໝຳຍ. ກຳນບກລກຕ້ອງມີຈິງ ແລະ ລກັ ສະນະເປນັ ອນັ ຕະ ລຳຍ ແລະ ກຳນປ້ອງກັນບໃົ່ ຫກ້ ຳຍຂອບເຂດຂອງກຳນບກລກ.
ຕອບ3: ໂທດແມຸ່ນມຳດຕະກຳນບງັ ຄັບຂອງລດັ ເຊງີ່ົ ບ່ງົ ໄວໃນກົດໝຳຍອຳຍຳ ແລະ ສຳນເປນັ ຜວູ້ ຳງ ໂທດໃສຜຸ່ ກູ້ ະທຳຜດິ . ❑ ໂທດມລີ ກັ ສະນະດງົ່ັ ນ:ົ້ີ 1.ແມ່ນຸ ມຳດຕະກຳນບັງຄງັ ຂອງລັດເຊ່ົິງບົງ່ ໄວໃນກດົ ໝຳຍ. 2.ໂທດຕອ້ ງວຳງໃສຜຸ່ ກູ້ ະທຳຜດິ . 3.ແມ່ນຸ ສຳນເປັນຜລູ້ ງົ ໂທດໃນນຳມລັດ.
Search
