ເອກະສານບັນຍາຍການສອນ

ທຆິ າ ຅ຈິ ຉະທ຋ິ ະງາຘຄັ ຃ຓ຺ ຘບຌ຿ຈງ: ຎ຋ ຌ ຎໃ ິຌ຃າ ຌກັ ຘກຶ ຘາຘາງ ຽ຃ຓີ 12+4 ຎີ 2 ທ຋ິ ະງາແຖ຃ນູ ທົ ຄຌາໄ ຋າ ຘກ຺ ປຼຌ 2019-2020

ຍຈ຺ ຋ີ 1 ຎະນທຈັ ຃ທາຓຽຎັຌຓາຂບຄ຅ຈິ ຉະທ຋ິ ະງາຘຄັ ຃ຓ຺ 1. ຎະນທຈັ ຃ທາຓຽຎັຌຓາ ຾ຖະ ຃ທາຓຽຆໃ ບເຌງຸກຘະແໝກໃ ຼທກຍັ ຅ຈິ ຉະທ຋ິ ະງາຘຄັ ຃ຓ຺ 1.1. ທທິ ຈັ ຋ະຌາກາຌ ຾ຖະ ຃ທາຓຽຎັຌຓາຂບຄທຆິ າ ທ຾ຽຈຓຖ຋ີິ ໃເບະະໝກ຅ງແໃໃ ບໂຈາຈິ ຘຌ຋ຉ຾ໄ າໃງງຽະີ ຈກຄັທກຂຊຈີ ຋ິຉະກຂະທ຾຺ ຌຐຶໄ ງໜບັຄາບ຾ຉຘຄຖກໜທ຺ ຄັ ະຽ຃ດໃ ຎຄຶໃ ຓ຺ູເ຋ັຌ຾ຌແຈິຽຖຈຎບຘະທໄັຈກະກທິຆະຈ຾ຈັຖະຽີຓ຋ກງາໃ ຈໃຌາາະ຺ .ໂຂໜຌ຅຋ະາໃ ຄຶໃກຈ຾ເິຊີ ຌໜຉາກຌຘະຎຄ຋ທະໜະຄຓັ຋ິ ເໃຉຄຶ າຌະຉຽິຆຘງໃ຋າກິ ຈຄາຈິ ນຘ;“ຘທຄັາ຃຃ະກຆິ ບຈເຓ຺າຍຌ຅ແີ ຾຃ຈຘຈິ ຖທ຺ຽະຉໄ ຖະ”ຉະໃ ຓີ ະຂທຖ຋ທບ຋ະິ ຈາັຍຄະກ຅຋ຼງາຈຍິ າີຌXຘຉທຘXຄະັ຋ິ ກຶ຃ທ,ີ ຘຓ຾຺ ຋ິ ຓາຖ຾ະທ຋ີ ະຓງແິ ຈິໃ ຅ຌາ຅ຘ຋າໃະກີ ຌຌັໄ ກແຈປໄ ຍັ ກາຌ ງບຓປຍັ ຅າກຘະຊາຍຌັ ທຆິ າຆຍີ ຋າຄ຅ຈິ ຉະທ຋ິ ະງາ ຾ຖະ ຓະນາທ຋ິ ະງາແຖຉໃ າຄໂເຌ຿ຖກຉະນຖບຈຓາ.

ຎີ ຃ .ຘ 1897຋ໃ າ ຌ ຌ ຾ ຓ ຌ ຋ ຕິ ຍ ຽ ຖັຈ (Norman Triplett) ແຈ຋ໄ າກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄ ກໃ ຼທກຍັ ຏຌ຺ ຂບຄກາຌ ຾ຂໃ ຄຂຌັ ຋ໃ ຓີ ຉີ ໃ ຑຈຶ ຉກິ າຂບຄຍຸ ກ຃ຌ຺ ຽຆໃ ຄິ ຊທໃ າ ຽຎັຌກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄ຃ຄັ ໄ ຋າບຈິ ຋າຄ຅ຈິ ຉະທ຋ິ ະງາຘຄັ ຃ຓ຺ . ຽນຖນຓັໄ ຖໜຄັໃ ຄຶ຅ຂາຼກຌຌ຿ຌັໄ ຈຍງໃ ຑຽຽບ຋ຈັ ໃ າ຺ ຽເທຈຈີ ຎີຕກບຓຈຉີ າ(ຖEາd຅wຈິ aຉrະdທA຋ິ .ະRງoາຘssຄັ ,຃1ຓ຺ 9ຆ0ຸຈ8຋) ຌາບກັ ຈິ ຘຄັ2຃ຓ຺ຽນທຖ຋ິ ຓັໄ ະຽງກາຈີ ຾ຂຖຌຶໄ ະ: ບກີ ຽນຖຓັໄ ໜໃ ຄຶ ຂຼຌ຿ຈງ ທຌິ ຖຼຓ ຾ຓກັ ຈ຿ູ ກ (William McDougall, 1908) ຌກັ ຅ຈິ ຉະທິ຋ະງາຆາທບັຄກຈິ ຽຆໃ ິຄຉາຖາຈໃ ັຄກໃ າທຓີຆໃ ທໃ າ “຅ຈິ ຉະທິ຋ະງາຘັຄ຃຺ຓຽຍບໄ ຄຉ຺ຌໄ ” (Introduction to Social Psychology). ເຌແຖງະ຋າບຈິ ຅ຈິ ຉະທ຋ິ ະ ງາຘຄັ ຃ຓ຺ ຍໃແຈໄ ຽຌຌັໄ ທ຋ິ ກີ າຌ຋ຈ຺ ຖບຄນຖາງຎາຌເຈ຾ຉໃ ແຈຓໄ ກີ າຌເຆກໄ າຌຑຌັ ຖະຌາ ຾ຖະ ກາຌ຃າຈ຃ະຽຌ ນຖາງກທໃ າກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄທ຋ິ ະງາຘາຈ ຾ຖະ ຂບຍຽຂຈ຅ຈິ ຉະທ຋ິ ະງາຘຄັ ຃ຓ຺ ຍໃ ແຈຓໄ ກີ າຌຌງິ າຓ ກຌັ ດໃ າຄຆຈັ ຽ຅ຌ.

ກາຌຘກຶ ຘາ຃ຌ຺ໄ ຃ທາໄ ກໃ ຼທກຍັ ຅ຈິ ຉະທ຋ິ ະງາຘຄັ ຃ຓ຺ ແຈຽໄ ຖໃ ຓີ ຘກຶ ຘາດໃ າຄ຅ຄິ ຅ຄັ ຅ນຈິຖຉຄັ ຅ະາທກ຋ິ ຎະີ ງ຃າ.ຘຘຄັ 1຃9ຓ຺ 2຾5ຓໃ ຏຌູ຋ໄ ຽໃ ຃ແີ ຈຈີ ປໄ ຽຍັຖກທາຌິ ຌງ(Kກ຺ uງrບໄ tຄທLໃ າeຽຎwັຌiຍnຈ)ິ າ຾ຽຆນໃ ຄິໃ ຄຽຎກັຌາຌຏ຋ູ຋ໄ ໃຈ຺ ຆີ ຖເີໄ ບນຄຽໄ຋ນາຌັ ຄ ຃ທາຓຘາ຃ຌັ ຂບຄກາຌທຽິ ຃າະ຋ຈິ ຘະຈີ ຾ຖະ ຘະນຖຸຍ຃ທາຓ຃ຈິ ກໃ ບຌຖຄ຺ ຓທແິ ຅຋ຈ຺ ຖບຄ ຾ຖະ ຋ໃ າຌກງັຄແຈຽໄ ປັຈກາຌທິແ຅ ຋຺ຈຖບຄກໃ ຼທກັຍຑຶຈຉິກາເຌທິຆາ ຅ຈິ ຉະທ຋ິ ະງາຘຄັ ຃ຓ຺ ບກີ ຈທໄ ງ. ຓາຽຊຄິ ຎັຈ຅ຍຸ ຌັ , ຌກັ ຅ຈິ ຉະທ຋ິ ະງາຘຄັ ຃ຓ຺ ແຈຽໄ ບາ຺ ເ຅ເຘໃ ຃ຌ຺ໄ ຃ທາໄ ນຖາງ຾ຄໃ ນຖາງຓູຓຂບຄຘຄັ ຃ຓ຺ ຽຆໃ ຌັ ທໃ າ: ປູຍ຾ຍຍຉໃ າຄໂ຾ນໃ ຄ຃ທາຓຘາຑຌັ ຖະນທໃ າຄ຃ຌ຺ ກຍັ ຘ຃ໃ ຄຌ຺ິ ຾ເທຌຈຘຖຄັ ຃ບໄ ຓ຺ ຓ,,ຑ຃ຈຶ ບຉຍກິ ຃າທ຺ ຃,ທ຃າທຓາປຓຸ ຌປ຾ກັ ປ,ຄ຃, ຃ທທາຓາຓຈ຾ຄຶ ຈບູຈບເຈັ ຅,,຃ກທໃ ຸຓາຓ຃ຉຌ຺ ຄ,ຶ ຃ຍຼຸກຈ຃,ຌ຺ ຾ຖະ ກາຌຽຎັຌຏູຌໄ າ ໂຖໂ.

1.2.຃ທາຓຽຆໃ ບເຌງຸກຘະແໝກໃ ຼທກຍັ ຅ຈິ ຉະທ຋ິ ະງາຘຄັ ຃ຓ຺ ທຆິ າ຅ຈິ ຉະທ຋ິ ະງາຘຄັ ຃ຓ຺ ງຄັ ແຈຓໄ ຃ີ ທາຓກໃ ຼທຂບໄ ຄກຍັ ກະ຾ຘ຃ທາຓຽຆໃ ບ 2 ຎະກາຌຈໃ ຄັ ຌີໄ ຃ທາຓຽຆໃ ບ຋າບຈິ :ຑຈຶ ຉກິ າຂບຄຓະຌຸຈປທຓ຋ຄັ ຑຈຶ ຉກິ າ຋າຄຘຄັ ຃ຓ຺ ຖທໄ ຌ ຾ຖທໄ ຾ຉໃ ຓປີ າກຊາຌຓາ຅າກກາຌຘະ຾ນທຄນາ຃ທາຓຘຸກ ຾ຖະ ບາຌາຈຎາຖະຓ.ີ  ຃ທາຓຽຆໃ ບ຋ຘີ ບຄ: ກາຌ຅ະຽຖຌີ ຽຉຍີ ເນງໃ ຾ຖະ ທທິ ຈັ ຋ະຌາກາຌຂບຄ຅ຈິ ຉະທ຋ິ ະງາຘຄັ ຃ຓ຺ ຾ຓໃ ຌຉຈິ ຑຌັ ກຍັ ຃ທາຓ຅ະຽຖຌີ ກາໄ ທໜາໄ ຋າຄທ຋ິ ະງາຘາຈ ຾ຖະ ຽຉກັ ຿ຌ຿ຖຆຂີ ບຄງຸກຘະແໝ. ເຌ຋າໄ ງຘະຉະທຈັ ຋ີ XIX, ຍຌັ ຈາຌກັ ຅ຈິ ຉະທ຋ິ ະງາແຈຌໄ າຽບາ຺ ທ຋ິ ກີ າຌ຋າຄທ຋ິ ະງາຘາຈ຋າ ຓະຆາຈ (ຽຆໃ ຄິ ຊທໃ າຽຎັຌທ຋ິ ະງາຘາຈຍຖຘິ ຸຈ) ໝຌູ ເຆຽໄ ຂາ຺ໄ ເຌກາຌຘກຶ ຘາທແິ ຅ຑຈຶ ຉກິ າ຋າຄ ຘຄັ ຃ຓ຺ ຂບຄຓະຌຸຈ ຾ຖະ ກຎະຘຍ຺ ຃ທາຓຘາຽຖຈັ ຋ໃ ໜີ າໄ ຑເ຅.

2.຃ທາຓໝາງ,ຂບຍຽຂຈກາຌຘກຶ ຘາ ຾ຖະ ຃ຸຌຎະ຿ນງຈຂບຄທຆິ າ ຅ຈິ ຉະທ຋ິ ະງາ ຘຄັ ຃ຓ຺ 2.1. ຃ທາຓໝາງ຅ຈິ ຉະທ຋ິ ະງາຘຄັ ຃ຓ຺ ຌງິ າຓ຋ໃ ປີ ູ຅ໄ ກັ ຾ຖະ ງບຓປຍັ ຋ໃ ຘີ ຸຈ ຾ຓໃ ຌຌງິ າຓຂບຄ ບຑບຈ (Allport) ຽຆໃ ຄິ ບະ຋ຍິ າງ ທ຃ກໃ ທາຖ຅າະຓຈິຌຉປ຋ີ ະູຘໄໃ຃ີ ທກຶ ຌ຺ ຋ິ ບ຾ະໃຌຖງຎະາຘາຑກຄັ ຈຶ຃ຈ຺ ຉຓຉ຺ ກິທຑ຺ າດະຂໃ ງູຉບໃາໜຄງ຃າາໄ ຌຓ຺ ຾ຽ຅ຖປະະາ຺ ແຘຈກກຶ ປຖໄ ຘຍັະາບຌ຋ຈ຋ີິາ຃຋ໃຓີ ທຑິກີ າຌ຺າຓຌ຅ຽບຂາກາາ຺ໄໄ ຄເ຃ຽ຅ຊຌ຺ ຄບ຾ິ ຃ໃຖຌຌ຺ ະໂບ຾ບໃຌຌະທນ຋ເົຍິ ຓຈາ຿຃ງີ ຈຌທ຺ ງໃ ບາຘໃຌ຃ກຶເທຘຌາາ຅ຓ຋ຈິ຃ຄັຉຈິ ະ, ຌາກາຌ຿ຈງຍໃ ຓຉີ ທ຺ ຅ຄິ ຎາກຈ຺ ດໃ ູ຋າຄໜາໄເຌຂະຌະ຋ໃຓີ ຅ີ ຈິ ຉະຌາກາຌ ນົ ກາຌບາໄ ຄບຄີ ຽຊຄິ ຌຌັ ໄ . ຃ຌ຺ ໄ ຃ທຈໃ າຄັໄ ກຌໃ ຼຌັໄ ທ, ກຽປຍັ າ຺ ກຑຈ຺ຘຽະກນຌຸົຍຎແະຈຉທໄ ຘິໃ າາ:ຑ຅ຌັ ຈິ ຖຉະະນທທ຋ິ ໃ າະຄຍງຸກາຘ຃ຄັ ຌ຺ ຃ກຓ຺ ຍັ ຾ຍຓຸກໃ ຌ຃ທຌ຺ ຋ິ ຾ະງຖາະຘຍາຈຸກຂ຃ະຌ຺ ຾ກໜຍັ ຄຘໜຄັ ຃ໃຄຶ ຓ຋຺ ໃ.ຘີ ກຶ ຘາ

ກາຌຘກຶ ຘາທແິ ຅ເຌຖະຈຍັ 2.2. ຂບຍຽຂຈຂບຄທຆິ າ ກາຌຘກຶ ຘາທແິ ຅ເຌ ກໃ ຸຓ຃ຌ຺ ຘກຶ ຘາຖະຈຍັ ຌີໄ ຅ຈິ ຉະທ຋ິ ະງາຘຄັ ຃ຓ຺ ຖະຈຍັ ຍຸກ຃ຌ຺ ຾ຓໃ ຌ ຾ຓໃ ຌຽຌຌັໄ ໜກັ ຽຖໃ ບຄກາຌ ແຈ຾ໄ ຌເຘໃ ຖຄ຺ ຽຖກິ ທແິ ຅ຂາໄ ຓທຈັ ຋ະຌາ຋າ, ກາຌຘກຶ ຘາທແິ ຅ເຌຖະຈຍັ ຖະນທໃ າຄຍຸກ຃ຌ຺ ຃ຌ຺ໄ ຃ທາໄ ກໃ ຼທກຍັ ຃ທາຓ຾ບບຈັ ຾ຖະ ກາຌຘກຶ ຘາ຅ະຽຌຌັໄ ຽຖໃ ບຄ: ກາຌຘໃ ຘາຌ, ກາຌ ຋ຈັ ຘະຌະ຃ະຉ,ິ ຃ໃ າ ແຖງະນໃ າຄຖະນທໃ າຄ ປໃ ທຓຓ, ກາຌ຾ຂໃ ຄຂຌັ , ຃ທາຓຽບບໄ ຽຒບໄ ຋າຄ ຌງິ ຓ຺ , ຃ທາຓຽຆໃ ບ ຍຸກ຃ຌ຺ , ຘະຑາຍ຾ທຈ ຘຄັ ຃ຓ຺ , ກາຌປຼຌປູ຋ໄ າຄຘຄັ ຃ຓ຺ , ກາຌຈຄຶ ຈູຈ ຾ຖະ ຖກັ ຘະຌະ ຖບໄ ຓ, ຽຆບໄ ຆາຈ, ຽຏໃ າ຺ ຑຌັ , ຾ຖະ ຃ທາຓຏູກຑຌັ ກຍັ ຏູບໄ ໃ ຌ, ຃ທາຓປຸຌ ຌແິ ຘ຅າຽຑາະ ຾ຖະ ກຈ຺ ຖະຍຼຍ ຾ຖະ ຃ທາຓ ຾ປຄ, ຃ທາຓນາໄ ທນາຌ , ກາຌຽ຅ຖະ຅າຉໃ ບໃ ຌໂ. ຽຎັຌຽບກະຑາຍ ຖບຄ ຾ຖະ ກາຌ຃ບໄ ງຉາຓ, ກາຌງຌິ ງບຓ ຍຌັ ຋ຈັ ຊາຌຂບຄກໃ ຸຓຽກຈີ ... ຂຌໄ ແຈ຾ໄ ຌທເຈ?

2.3. ຃ຸຌຎະ຿ນງຈຂບຄ຅ຈິ ຉະທ຋ິ ະງາຘຄັ ຃ຓ຺ ຅ຈິ ຉະທ຋ິ ະງາຘຄັ ຃ຓ຺ ຓ຃ີ ທາຓໝາງ຋າຄຈາໄ ຌ຋ຈິ ຘະຈີ ຾ຖະ ຑາກຎະຉຍິ ຈັ ດໃ າຄກທາໄ ຄ ຂທາຄ ຽຖກິ ຽຆໃ ຄິ ຽຑາະເນ຃ໄ ທາຓປູ຋ໄ າຄຈາໄ ຌທທິ ຈັ ຋ະຌາກາຌ, ຿຃ຄຘາໄ ຄຂບຄຘຄັ ຃ຓ຺ ຾ຉໃ ຖະງຸກຘະແໝ.  ເນ຃ໄ ທາຓປູ຋ໄ າຄຈາໄ ຌກາຌຑທ຺ ຑຌັ ຖະນທໃ າຄຍຸກ຃ຌ຺ ກຍັ ຃ຌ຺ ຾ຉໃ ຖະງຸກຘະແໝ຋ໃ ຾ີ ຉກຉໃ າຄກຌັ ຆໃ ທງຽຎັຌຑຌໄ ຊາຌ຋າຄຈາໄ ຌ຋ຈິ ຘະຈີ ຾ຖະ ຑາກຎະຉຍິ ຈັ ເນ຾ໄ ກໃ ຏູຽໄ ປຈັ ທຼກກໃ ຼທກຍັ ຘຄັ ຃ຓ຺ ຘຄ຺ ຽ຃າະ.  ຃ູຘບຌຉາຓຘະຊາຍຌັ ກາຌຘກຶ ຘາຉໃ າຄໂ  ຽຎັຌ຾ຌທ຋າຄເຌກາຌ຅ຈັ ຉຄັໄ ຌາຑາກໃ ຸຓ, ໝໃ ຃ູ ະຌະ ຾ຖະ ບຄ຺ ກາຌຉໃ າຄໂ  ຽຎັຌກຈ຺ ຽກຌຎະຑຈຶ ຋ໃ ຘີ າຓາຈຌາຓາເຆຽໄ ຂາ຺ໄ ເຌ຋ຸກຂຄ຺ ຽຂຈທຼກຄາຌເຌຘຄັ ຃ຓ຺

ຘຄັ ຃ຓ຺ ທ຋ິ ະງາ 3. ຃ທາຓຘາຑຌັ ຖະນທໃ າຄ ຅ຈິ ຉະທ຋ິ ະງາຘຄັ ຃ຓ຺ (Sociology) ຅ຈິ ຉະທ຋ິ ະງາຘຄັ ຃ຓ຺ ກຍັ (Social ທ຋ິ ະງາຘາຈຂະ຾ໜຄ ຓະຌຈຸ ທ຋ິ ະງາ ບໃ ຌໂ Psychology) (Anthropology) ຖຈັ ຊະຘາຈ (Political ຅ຈິ ຉະທ຋ິ ະງາ Sciences) (Psychology)

4. ກໃ ຸຓ຋ຈິ ຘະຈ຋ີ ໃ ຘີ າ຃ຌັ ຂບຄ຅ຈິ ຉະທ຋ິ ະງາຘຄັ ຃ຓ຺  ຋ຈິ ຘະຈຑີ ຌັ ຋ຸຘາຈ ( GENETIC THEORIES ) ຋ຈິ ຘະຈຑີ ຌັ ຋ຸຘາຈຊທໃ າຘໃ ທຌຎະກບຍຂບຄຑຈຶ ຉກິ າຘໃ ທຌເນງໃ ຽກຈີ ຅າກຘາຽນຈ຋າຄກາຽຌຈີ . ຋ໃ າຌ ຃ບຌຕາຈ ຖຽຕຌ (Konrad Lorenz) ຋ໃ າຌແຈຘໄ ກຶ ຘາຎາກຈ຺ ກາຌ ຋າຄຘຄັ ຃ຓ຺ ເຌຘຈັ ຾ຖະ ແຈຘໄ ະຽໜທີ ໃ າ ຑຈຶ ຉກິ າ຾ຂຄກະຈາໄ ຄຽຎັຌກາຌຘະ຾ຈຄ ບບກ຋າຄຘຌັ ຆາຉະງາຌ, ຾ປຄຂຍັ ຃ທາຓ຾ຂຄກະຈາໄ ຄ຋ໃ ຉີ ຈິ ຓາ຅າກກາຽຌຈີ ຽກຈີ ຂຌຶໄ ຅າກ ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌ຋ໃ ຅ີ ະຉໃ ຘູຽໄ ຑໃ ບກາຌຖບຈຂບຄຉທ຺ ຽບຄ.  ຋ຈິ ຘະຈກີ າຌປຼຌປູ ໄ ( LEARNING THEORIES ) ໜຽນບຖ຋ໃຄາ຺ ຈຽິຌຆຘທໃີໄ ຌັ ະຽິ :຃ຈ​ າກກີ ະາາຑຌຌເຈຶ ປຆຉຼ຃ໄກຌິ ທປາ຋າູຽໄ ຓຌາຄຌປັໄ ຘຸຍຌຄັ ຈ຾຺ ຃ປຍຓ຺ າຄເຈ,ຌຂກ຃ບາທຌຄຘາຆຓະໃ ທໝຊງາາຽຌນງະຂຖກບບາຄຽຌບ຃ບ຾ທໄ ຖຽາຒຓະບໄ ຘຘຽາຏະຑໃ ບຑຌັ ຾າກຍຏຌັໃ຾,ຖທ຃ະຈທນຖາທບໄຓໃ ຓາຈຄ຋ຘຄຶ ໃໃຈກຄິີ ກູໃຈເະຖນຉະຽໄ ຸກຌນໄ ຈີທ຾ໃຑາຖຄຈຶ ຍະຉຸກກກິ ຃າາຌຌ຺. ຋,ຉບຈິ຃ຍຘທຘະາຓຈະີ ບຈິ ຘາຍຄັ ຍຼຈ, ບະ຃ະຉິ ຾ຖະ ຋ຈັ ຘະຌະ຃ະຉຂິ ບຄຍຸກ຃ຌ຺ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ .

 ຋ຈິ ຘະຈຑີ ຸຈ຋ຎິ ັຌງາ( COGNITIVE THEORIES ) ກຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓກຍັ ຋ຈິ ຘະຈກີ າຌປຼຌປູ,ໄ ຋ຈິ ຘະຈຑີ ຸຈ຋ຎິ ັຌງາຽຌຌັໄ ຋ໃ ຂີ ະຍທຌກາຌ ຃ຈິ ຾ຖະ ທ຋ິ ີ ຋ໃ ຍີ ຸກ຃ຌ຺ ຽກຈີ ຃ທາຓຽຂາ຺ໄ ເ຅຿ຖກ. ແຈ຋ຘໄ ໃ າະຌຽໜຒທີຕໃ າຈິ ເແຌປ຃ຽຈທີາ(ຓFຑriະtzງາHງາeຓid຋eໃຽີ rຂ)າ຺ ໄ ຌເ຅ກັ ຿຅ຖຈິ ກຉຂະບທຄ຋ິ ຽຂະາ຺ງຍາຸກຘ຃ຄັ ຃ຌ຺ ຓ຺຅຃ະປຌ຺ ທຘຍາ຃ປຌັ ທ຃ຓຌ຺ ຃ໜາໃ ຄຶ ບະ຋ຍິ າງຉໃ າຄໂກໃ ຼທກຍັ ຽນຈຏຌ຺ ຋ໃຽີ ປຈັ ເນຍໄ ຸກ຃ຌ຺ ຽປຈັ ຉາຓ຋ໃຽີ ຂາ຺ ແຈຽໄ ປຈັ ຽຂາ຺ ໄ ຌາກຌັ  ຋ຈິ ຘະຈ຅ີ ຈິ ທຽິ ຃າະ( PSYCHOANALYSIS THEORIES ) ຽຆໃ ຄິ ຊທໃ າຑຈຶ ຉກິ າຂບຄຏູເໄ ນງໃ ຽຎັຌຘໃ ຄິ ຋ໃ ຘີ ະ຋ບໄ ຌ຅າກຎະຘຍ຺ ກາຌຉບຌແທຽຈກັ ຂບຄຽບກະຍຸກ຃ຌ຺ . ຋ຈິ ຘະຈີ ຌີໄ ຘະຽໜທີ ໃ າ ຑຈຶ ຉກິ າ຋າຄຘຄັ ຃ຓ຺ ຃ທຌແຈປໄ ຍັ ກາຌຑ຅ິ າຖະຌາເຌ຃ທາຓໝາງຂບຄຂະຍທຌກາຌ຅ຈິ ເຉຘໄ າຌກຶ ຽຆໃ ຄິ ຽຎັຌ ຽຖໃ ບຄງາກຖາຍາກ຋ໃ ຅ີ ະກໃ ເນຽໄ ກຈີ ຂຎໄ ະ຅ກັ ເຌ຾ຄໃທ຋ິ ະງາຘາຈ.  ຋ຈິ ຘະຈຍີ ຈ຺ ຍາຈ ( ROLE THEORIES ) ຍຈ຺ ຍ຋າຈຈິ ຂຘບະຈຄຍຍີ ຸກຈ຺ ຃ຍຌ຺ າຈ຋ໃຊຓີ ທຘີ ໃ ໃາທຑຌຈຶປໃ ຉທກິຓາເຊຌກຎບະະຉ຋ຘິ ຍາິ ຑາງຌັ ແ຋ຈາ຿ຄໄ ຘຈຄງັ ຃ກຓ຺ າຌຉບທ຺ າດໄ ຄໃ າບຄຄີໜຽຊໃ ຄຶ ຋ຄິ ຍໃ ຘີ ຈ຺ ະຍ຾າຈຈຄຽ຾ຊຖຄິ ະຏຌ຺຃ຂທບາຓຄຍ຃ຈ຺ າຈຍນາຈທແຄັຈຂ຾ໄ ບກຄໃ ກາຌຘກຶ ຘາຂບຄ ຖຽີ ຍ຾ີ ຓຌ (Lieberman, 1956)

5. ທ຋ິ ກີ າຌຘກຶ ຘາທແິ ຅຋ໃ ເີ ຆເໄ ຌກາຌຘກຶ ຘາ຅ຈິ ຉະທ຋ິ ະງາຘຄັ ຃ຓ຺ 1) ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄເຌນບໄ ຄ຋ຈ຺ ຖບຄ (Laboratory Experiments) 2) ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄເຌຘະໜາຓ(Field Experiments) 3) ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄຉາຓ຋າຓະຆາຈ (Natural Experiments) 4) ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄເຌຘະຑາຍ຅າຖບຄ (Simulation Experiments) 5) ກາຌຘານທົ ຈ (Surveys)

ຍຈ຺ ຋ີ 2 ກຈ຺ ຽກຌກາຌກາຽຌຈີ ຅ຈິ ຉະຑາຍຘຄັ ຃ຓ຺ ຾ຖະ ກາຌຊໃ າງ຋ບຈ຋າຄຘຄັ ຃ຓ຺ 1.຅ຈິ ຉະຑາຍຂບຄນາົ ງ຃ຌ຺ ຾ຓໃ ຌກາຌຘໃ ບຄ຾ຘຄຘະຑາຍກາຌຈາຖຄ຺ ຆທີ ຈິ ຘຄັ ຃ຓ຺ 1.1. ກາຌຈາຖຄ຺ ຆທີ ຈິ ເຌຘຄັ ຃ຓ຺ ດໃ ູເຌຘຄັ ຃ຓ຺ ຉບໄ ຄຓ຃ີ ຌ຺ , ຃ຌ຺ ຽນໃ າົ຺ ຌຌັໄ ຉບໄ ຄຓກີ າຌຽ຃ໃ ບຌແນທບບກ຾ປຄຄາຌ ຾ຖະ ຓ຿ີ ຃ຄຍຌ຺ , ຿຃ຄ ຖໃ າຄຽຎັຌຏູ຃ໄ ທຍ຃ຸຓ. ຘຄັ ຃ຓ຺ ຅ະ຃ຄ຺ ຉທ຺ ດໃ ແູ ຈຉໄ ບໄ ຄຓທີ ຈັ ຊຸ ຾ຖະ ຅ຈິ ເ຅ ຾ຉໃ ເຌຌຌັໄ ຉບໄ ຄຓກີ າຌຑທ຺ ຑຌັ ກະ຋ຍ຺ ແຎຓາຽຆໃ ຄິ ກຌັ ຾ຖະ ກຌັ . ຿຃ຄຍຌ຺ ໝາງຽຊຄິ ຎັຈຆະງາ, ກຈ຺ ໝາງ, ຘຖີ ະຎະ, ຘາຘະໜາ ນົ ຅ະຽທາ຺ໄ ບກີ ດໃ າຄໜໃ ຄຶ ຿຃ຄຍຌ຺ ໝາງຽຊຄິ ຖະຍຍ຺ ກາຌຎ຺ກ຃ບຄ. ຿຃ຄຖໃ າຄ ໝາງຽຊຄິ ຖະຍຍ຺ ຽຘຈຊະກຈິ ຾ນໃ ຄຆາຈ, ຊາໄ ຽທາ຺ໄ ຽຊຄິ ຖະຍຍ຺ ຽຘຈຊະກຈິ ຉບໄ ຄຽທາ຺ໄ ຽຊຄິ ກາຖຄັ ກາຌຏະຖຈິ .

ຘຄັ ຃ຓ຺ ດາກ຃ຄ຺ ຉທ຺ ດໃ ູແຈຉໄ ບໄ ຄຓຒີ ຌໄ ຊາຌຽຘຈຊະກຈິ ຋ໃ ໜີ ກັ ຾ໜຌໄ ແຎຑບໄ ຓໂກຌັ ຌຌັໄ ຉບໄ ຄຓຖີ ະຍຍ຺ ຾ຌທ຃ຈິ ກາຌຽຓບຄ຅ະ຾຅ຄໄ ເຌຘຄັ ຃ຓ຺ ຅າກຌຌັໄ ຅ໃ ຄຶ ຑາເນຽໄ ກຈີ ຓີ ຅ຈິ ຉະຑາຍປທຓ. ,ເຍຆຸ ຏກໃຘໄ າຘ຃ຌຄັ ະ຺ຌ຃ກຑຓ,຺ າາກຌຍຽໃ ຑຸຽຓກໃ຃ບາໃ຃ບຌຉ຺ຌຌຈບເແຍາຈນຖຘ຋ຄ຺ທະໃຆີຍຌໃທີ ຏໜຌັໄ ຈິໃ າຽບຘປຌຄຄັຈັກ຃຃ເາທຓ຺ນຌາຍຓໄຈ຾ຸ ກປຓາຖໃ຃ຼຌ຺ຄກຌ຺ຽຆທປ,ີທາ຺ໄບໄ ກຽິຈຄຊໃ ຸຓກເຄິ ຃ຌາກຌຌ຺ຘາຌກ຾ັຄຈ຃ຖາຽຈັ຺ຓະຌ຾.຃ີຈຎຘທຓຄາະ຋຅ີ ຓຌຈາິ ຅ຓັຌໄ ຉາະ,ຽະຎຆ຅ຑັຌາໃ າຄຶຈຂຍຽຓບທ,າຄ຺າໄ ຍປ຃ແໃ ຓຌຍຈັ຺ ີໄ ທໃ າກາຌຈາຖຄ຺ ຆທີ ຈິ ຘຄັ ຃ຓ຺ ຾ຓໃ ຌກຈ຺ ຽກຌໜໃ ຄຶ ຋ໃ ຑີ າເນຽໄ ກຈີ ຅ຈິ ຉະຑາຍຂບຄນົາງ຃ຌ຺ .

1.2 ຃ທາຓໝາງ຅ຈິ ຉະຑາຍຘຄັ ຃ຓ຺ ຅ຈິ ຉະຑາຍຘຄັ ຃ຓ຺ ໝາງຽຊຄິ ຍຌັ ຈາຎະກຈ຺ ກາຌ຋າຄ຅ຈິ ປທຓຂບຄນົາງໂ຃ຌ຺ ຽຓໃ ບ ຽຂາ຺ ຽ຅າ຺ໄ ປທຓກຌັ ຽຎັຌກໃ ຸຓໜໃ ຄຶ ຂບຄຘຄັ ຃ຓ຺ , ເຆຆໄ ທີ ຈິ ປໃ ທຓກຌັ ເຌຘະຑາຍຽຘຈຊະກຈິ - ຘຄັ ຃ຓ຺ ຋ໃ ຾ີ ຌໃ ຌບຌເຈໜໃ ຄຶ ຅ຈິ ຉະຑາຍຘຄັ ຃ຓ຺ ຾ຓໃ ຌຘະຑາທະ຅ຈິ ປູຘໄ າຌກຶ ຾ຖະ ຋ຈັ ຘະຌະ຃ະຉຂິ ບຄກໃ ຸຓ຃ຌ຺ ຉໃ ຽນຈກາຌຎາກຈ຺ ກາຌ຋າຄຘັຄ຃຺ຓ. ຓຌັ ຘໃ ບຄ຾ຘຄຽຊິຄກາຌ຃຺ຄຉ຺ທຂບຄຘັຄ຃຺ຓ຋ໃ ີກໃ ຸຓ ຃ຌ຺ ຌຌັໄ ໂຈາຖຄ຺ ຆທີ ຈິ ຾ຖະ ຽ຃ໃ ບຌແນທດໃ ູ. ຅ຈິ ຉະຑາຍຘຄັ ຃ຓ຺ ຘະ຾ຈຄບບກ຋ໃ ຍີ ຸ ກ຃ຌ຺ ເຌຊາຌະ຋ໃ ຽີ ຎັຌຘະຓາຆກິ ຃ຌ຺ ໜໃ ຄຶ ຂບຄ ກຘໃ ຸະຓໜ. ຅ຈິ ຈິ ຾ຉໜະຌຑໄ .າຍຎຘັຈຄັ ແ຃຅ຓ຺ ຋ຓຄັ ຃ຘີ ທາຓາຓດໃ ກາຄໃ ຼຌທຌັໄ ຑຖຌັ ທໄ ກຌຍັ ຾຅ຖຈິ ທໄ ຉ຾ະຉຍໃ ຓຸກກີ ຃າຌ຺ ຌຎ຾ຖະຉະຘິ ຖາະຑຍຌັ ຍ຺ ຽ຾ຆໃ ຌຄິ ກທຌັ຃ຈິ ຾ດຖໃ າະຄ ກຌັ ຾ຖະ ຘໃ ຄ຺ ບຈິ ຋ຑິ ຌ຺ ຉໃ ກຌັ ດໃ າຄເກຆໄ ຈິ .

1. ກຈ຺ ຽກຌຘຍ຋ບຈ 5. ກຈ຺ ຽກຌຘະກຈ຺ ຅ຈິ 2. ຍຌັ ຈາກຈ຺ ຽກຌຂບຄ ຅ຈິ ຉະຑາຍຘຄັ ຃ຓ຺ 2 ກຈ຺ ຽກຌ຾ຑໃ ຖາຓ 3. ກຈ຺ ຽກຌຖບກ຾ຍຍ 4. ກຈ຺ ຽກຌຎະຉິຘາຑັຌຖະ ນທໃ າຄ຃ຌ຺ ກຍັ ຃ຌ຺

2.1 ກຈ຺ ຽກຌຘຍ຋ບຈ ເຌຆທີ ຈິ ຎະ຅າທຌັ , ຌບກ຅າກຖກັ ຘະຌະຘຍ຋ບຈ຋າຄຆທີ ະທ຋ິ ະງາ (ກາຓະຑຌັ ) ຍ຾ຖຌັ ທຈໄ ງາຎຄັ ຓະຘີ ຖຍ຺ ກັ ກຘາຌະຌຈະາຖຘຄ຺ ຍຆ຋ທີ ບຈິ ຈ, ຘຑຄັຌໄ ຃ຊຓ຺ າຌ-ທຎຈັ ະ຋ນະທຌຈັ ະຘ຋າຈາ຋. າຌຄຌທັໄ ຾ຈັ ຓຊໃ ຌຸ ຾ກຖາະຌຊ຅ໃ າຈິ ງເ຋຅຾ບຉຈໃ ຃ຌ຺ ປໃຸ ຌກໃ ບຌຽຊຄິ ຃ຌ຺ ປໃຸ ຌນຖຄັ .  ຾ຉໃ ຖະປໃຸ ຌ຃ຌ຺ , ແທບາງຸຉໃ າຄກຌັ ກາຌຘຍ຋ບຈກຓຖີ ກັ ຘະຌະ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ : - ຽຈກັ ບະຌຸຍາຌ (3-7ຎີ) ຾ຖະ ຌບໄ ຄຌບໄ ຄຽງາ຺ ທະຆຌ຺ (3-11ຎີ) ຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ປຍັ ຽບາ຺ ກາຌຘຍ ຋ບຈຉາຓ຃ທາຓຘາຓາຈຂບຄຑທກຽຂາ຺ . - ຎະຓາຌ 25-35ຎີ,ແທບາງຸຌຘີໄ ໃ ທຌນຖາງ຾ຓໃ ຌຊໃ າງ຋ບຈຍຈ຺ ປຼຌເນ຃ໄ ຌ຺ ປໃຸ ຌນຖຄັ - ກາໄ ທຘໃແູ ທຆະຖາ,຃ຌ຺ ຽປາ຺ ຽຖໃ ຓີ ຃ຈິ ນຖາງກໃ ຼທກຍັ ກາຌຎ຺ກຎັກປກັ ຘາຘໃ ຄິ ຋ໃ ຽີ ປາ຺ ຘຍ຋ບຈ ຓານຖາງກທໃ າ຋ໃ ຅ີ ະຑຈັ ຋ະຌາຓຖະຈກ຺ ຋ໃ ຓີ ດີ ໃ ູ຾ຖທໄ .

2.2 ກຈ຺ ຽກຌ຾ຑໃ ຖາຓ ບໃ ຌ,ກ຾ຈ຺ ຉຽໃ ກກໃ ຌຸຓ຾຃ຑຌ຺ ໃ ຖຌາແີໄ ຓຎ຾ນຓາໃ ກຌໃ ຸຂຓະ຃ຍຌ຺ ທບໃຌຌກນາຌຖ຾ຽທຑໃາ຺ໄຘດໃະາຑຄບາໃ ທຌະ, ບຑາາຖງຓ຺ເຌ຅ກຈິ າ຅ຌາຑກທ຺ ຃ຑຌ຺ ຌັ ຌຘແີໄ ຎຄັ ຃ຘໃຓ຺ູ຃ຓຌ຺ ີ ກາຌຎະຉຘິ າຑຌັ ຋າຄບາຖຓ຺ ຅ຈິ ຖະນທໃ າຄຍຌັ ຈາຍຸກ຃ຌ຺ ຈທໄ ງກຌັ ກໃ ເນຽໄ ກຈີ ຓກີ າຌ ຾ຑໃ ຖາຓຘຄັ ຃ຓ຺ . ກາຌ຾ຑໃ ຖາຓຘະ຾ຈຄບບກດໃ າຄນຖາກນຖາງ: 1) ກາຌ຾ຑໃ ຖາຓດໃ າຄປູຘໄ າຌກຶ ຾ຖະແປຘໄ າຌກຶ 2) ກາຌ຾ຑໃ ຖາຓ຾ຍຍຆາໄ ໂ ຾ຖະ ກາຌ຾ຑໃ ຖາຓ຾ຍຍແທທາ  ກາຌ຾ຑໃ ຖາຓ຾ຍຍຆາໄ ໂ: ຉທ຺ ດໃ າຄ: ຎາກຈ຺ ກາຌ “຿ຓຈ”, “຾ຒຽຆຌິ ” ໂຖໂ.  ກາຌ຾ຑໃ ຖາຓ຾ຍຍແທທາ: ຃ຌ຺ ຽປາ຺ ກຉກ຺ ດໃ ູເຌຑາທະກະທຌ຺ ກະທາງ, ຉໃ ຌຉກ຺ ເ຅, ຖບກປຼຌ຾ຍຍຏູບໄ ໃ ຌເຌຖກັ ຘະຌະກຌ຺ ຅ກັ , ຍໃ ຓແີ ນທຑຍິ .

2.3 ກຈ຺ ຽກຌຖບກ຾ຍຍ ຖບກປຼຌ຾ຍຍ຾ຓໃ ຌກາຌ຅າຖບຄ, ຘະ຾ຈຄ຃ຌຑຈຶ ຉກິ າ, ຅ຈິ ຉະຑາຍ, ຾ຌທ ຃ຈິ ຂບຄຏູບໄ ໃ ຌ ນຖ ຂບຄກໃ ຸຓ຃ຌ຺ ເຈໜໃ ຄຶ . ກາຌຖບກ຾ຍຍ຾ຓໃ ຌກຈ຺ ຽກຌໜໃ ຄຶ ຋ໃ ຘີ າ຃ຌັ ເຌ຅ຈິ ຉະຘຄັ ຃ຓ຺ , ກາຌຖບກ຾ຍຍ ເຖ຾ນຓະໃນ຃ຌໄ າທຘຽໃໃ າບນຄຄ຃ຌັ ຾ທຌ຺ ຘໃ າກຄ຿ຍ“ັ ກຈທາງຈັຌກຊຖຄ຺ ຸຘບຍໃ ຄິກຌັ ຂ຾ຈບຍາຄຘຍຉາໃ຾າງຄຓຑກໃ ຌທ຺ຌັ ໜຑຽຂຌໃັຄຶ ເາ຺ໄ ຖເຌະຌຍນກຌັ ທາຈຌໃ າາຄກຎ຃ະາຌ຺ ຋ກກຈາ຺ ຍ.ັ ກຌ຃າກັຌຌ຺ ຅ກຉຈິຌ຃຺ ໄ ຉຉຘໃະ຋າງທໃຑີ ຑ຋ິ າທ຺ເະນຑງຌາັຽໄ ກແຈຈີ ໄ ຃ທາຓຽຎັຌຽບກະຑາຍເຌຘຄັ ຃ຓ຺ ”. - ຌກັ ປຼຌ຅ະຖບກ຾ຍຍຌາ຃ູ, ບາ຅າຌ຋ໃ ຽີ ຂາ຺ ຌຍັ ຊ ຽຆໃ ຌັ :​ ກຖິ ງິ າ຋ໃ າ຋,ີ ທາຈຽທາ຺ໄ , ກາຌຌໃ ຸຄ ຊ, ກາຌທາຄຉທ຺ ໂຖໂ

2.4 ກຈ຺ ຽກຌຎະຉຘິ າຑຌັ ຖະນທໃ າຄ຃ຌ຺ ກຍັ ຃ຌ຺ ກາຌຎະຉຘິ າຑຌັ ຖະນທໃ າຄ຃ຌ຺ ກຍັ ຃ຌ຺ ຋າຄຘະຉຎິ ັຌງາ, ບາຖຓ຺ ຅ຈິ , ຑຈຶ ຉິ ກາ຅ະກໃ ເນຽໄ ກຈີ ຅ຈິ ຉະຑາຍປທຓ, ຋ຈັ ຘະຌະປທຓ ຾ຖະ ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ ປທຓ. ເຌຂະຍທຌກາຌຘໃ ຘາຌ, ຃ຌ຺ ຽປາ຺ ຓກີ າຌ຾ຖກຎໃ ຼຌ຋ຈັ ຘະຌະຌາກຌັ , ຽຓໃ ບ ຋ຈັ ຘະຌະ຃ກຌັ ຋ຈັ ຘະຌະຌຌັໄ ກ຅ະຊກຎັຍຎຸຄກາງຽຎັຌຑຌໄ ຊາຌຂບຄກຈິ ຅ະກາ ປທຓ, ກາຌຎະຑຈຶ ປທຓ; ຽຓໃ ບ຋ຈັ ຘະຌະ຋ໃ ຾ີ ຉກຉໃ າຄກຌັ ຅ະກໃ ເນຽໄ ກຈີ ຃ທາຓຂຈັ ຾ງຄໄ , ຊຄ຺ ຊຼຄກຌັ ກໃ ຼທກຍັ ຋ຈັ ຘະຌະ ຾ຖະ ຽທຖາຌຌັໄ , ຋ຈັ ຘະຌະ຋ໃ ຍີ ໃ ຊກຉບໄ ຄກ຅ະ ຊກຎັຍຎໃ ຼຌ ນຖ ຅ະ຋ຍັ ຊຓ຺ ຋ຈັ ຘະຌະ຋ຈັ ຘະຌະ຋ໃ ຊີ ກຉບໄ ຄ, ຘະຌຌັໄ ຅ະກໃ ເນຽໄ ກຈີ ຽຎັຌ຋ຈັ ຘະຌະປທຓຂບຄກໃ ຸຓ.

2.5 ກຈ຺ ຽກຌຘະກຈ຺ ຅ຈິ ເຈໜກຈໃ຺ ຄຶ ຽຽປກຈັຌຉຘາະຓກ຅ຈ຺ ຈຸ ຅ຎຈິ ະຘ຾ຄ຺ຓ຋ໃ ຌໃ ຽີ ປກາ຺ຈ຺ ຉຽຄັກໄ ແຌທໜໄ ຽຆໃ ຄຶໃ ຌັຽຆ:ໃ​ ຄິ ກຓໃາຸຄຌ຅ຘະະ຿ກຌຈຓ຺ໄ ຅ຌຈິາໄ ເທນ຅ຌຈໄິ ກັເ຅ປເຼນຌຽຍໄ ຆຸກໃ ບ຃ຒຌ຺ ັຄ ຃ທາຓ຃ູຽຎັຌຉຌ຺ໄ . ຏຌ຺ ຂບຄກາຌຘະກຈ຺ ຅ຈິ ງຄັ ຂຌຶໄ ກຍັ ຽຄໃບຌແຂຍຈ຺ ຍາຈຂບຄຏູຘໄ ະກຈ຺ ຅ຈິ , ແທບາງຸ, ຽຑຈ ໂຖໂ. ຽຆໃ ຌັ ທໃ າ:​ ຽຓໃ ບຽຈກັ ຌບໄ ງຖຓ຺ໄ ຾ຉໃ ຽປາ຺ ຽທາ຺ໄ ກຍັ ຽຈກັ ດໃ າຄ຋ໃ ຸຌ຋ໃ ຼຄ ຾ຖະ ຽຆໃ ບໝຌັໄ ທໃ າ “຃ຌ຺ ຽກໃ ຄັ ຍໃ ຽຎັຌນງຄັ ຈບກ, ຍໃ ຽ຅ຍັ ຅ກັ ໜບໄ ງຽຖງີ ” ຅ະຽປຈັ ເນຽໄ ຈກັ ຘະນຄຍ຺ ເ຅ ຾ຖະ ຖຓ຃ທາຓຽ຅ຍັ ຎທຈ຋ຄັ ໝຈ຺ .

3. ຍຌັ ຈາຎາກຈ຺ ກາຌ຅ຈິ ຉະຘຄັ ຃ຓ຺ ຋ໃ ຓີ ຉີ ໃ ບຈິ ຋ຑິ ຌ຺ ຋າຄ຅ຈິ ຂບຄ຃ຌ຺ ຽປາ຺ 3.1. ປຈີ ຃ບຄຎະຽຑຌີ ປີຈ຃ບຄຎະຽຑຌີ ໝາງຽຊິຄ ຍັຌຈາຂະຌ຺ຍ຋າຌຼຓ,຃ທາຓຆິຌຽ຃ີງ຅າກນຖາງປໃຸ ຌ຃຺ຌ ກາງຽຎັຌ ກຈ຺ ກາຌຈ຺ , ຍຌັ ຋ຈັ ຊາຌ ຾ຖະ ຾ຑໃ ຖາຓ, ຂະນງາງບບກດໃ າຄກທາໄ ຄຂທາຄ. ປຈີ ຃ບຄ ຾ຓໃ ຌຍຌັ ຈາຂະຌຍ຺ ຋າຌຼຓ຋ໃ ຽີ ຎັຌຽບກະຑາຍຌາກຌັ ຽຆໃ ຄິ ຓຖີ ກັ ຘະຌະຍຄັ ຃ຍັ ຾ຖະ ຋ຸກ຃ຌ຺ ຅ະຉບໄ ຄຎະຉຍິ ຈັ ຉາຓ. ຎະຽຑຌີ ຾ຓໃ ຌ຃ທາຓຆຌິ ຽ຃ງີ ຋ໃ ຘີ ຍ຋ບຈ຅າກນຖາງປໃຸ ຌ຃ຌ຺ ,ຎະຽຑຌຍີ ໃ ຓເີ ຏ຅ະຓາກາຌຈ຺ ຂຌຶໄ ຓາແຈ຾ໄ ຉໃ ຓຌັ ຅ະກາຽຌຈີ ຂຌຶໄ ຈທໄ ງຉທ຺ ຓຌັ ຽບຄ. 3.2 ຓຌູ ຽຆບໄ ຓູຌຽຆບໄ ຾ຓໃ ຌຎາກຈ຺ ກາຌ຋າຄ຅ຈິ ຉະຘຄັ ຃ຓ຺ ໜໃ ຄຶ ຽຆໃ ຄິ ກໃ ຉທ຺ ຂຌຶໄ ເຌຂະຍທຌກາຌຎະຉຘິ າຑຌັ ຖະນທໃ າຄຍຸ ກ຃ຌ຺ ຈທໄ ງກຌັ ເຌຆຸ ຓຆ຺ຌເຈໜໃ ຄຶ ຋ໃ ຾ີ ຌໃ ຌບຌ.ຓູຌຽຆບໄ ຓ຃ີ ທາຓໝາງຘາ຃ັຌດໃ າຄງໃ ຄິ ເຌ ຂະຍທຌກາຌກາຽຌຈີ ຾ຖະ ຃ທາຓຘາຓກັ ຃ຑີ າງເຌຆຸຓຆຌ຺ .

3.3 ຃ທາຓຽຆໃ ບ - ຘາຘະໜາ ກາຌຽຆໃ ບຊ ຾ຓໃ ຌ຃ທາຓຽຆໃ ບ຋ໃ ີຓຉີ ໃ ຘໃ ິຄເຈໜໃ ຄຶ ຽໜບ຃ທາຓ຅ຄິ ຾ຖະ ຃ທາຓຽຆໃ ບ ຓຈໃ ຄັ຃ີ ກທໃ າາທຓກບຓໃ ຸຌີ ເບ຅ຈິ ,຋ຘຑິໃ ຄິ ຌຎ຺ ຉບໃ ຆຍເທີ ຅ຈິ ຅຾ຈຖິ ເະ຅ນ, ຖທກີຈັ ຖຊໃ ຼຸ ຾ຄຘຖໃ ຄິ ະ຋ໃ ຑຽີ ຎຈຶ ັຌຉແກິຑາປຂາໄ ບງຄຉ຃ໃ າຌຄ຺ ໂຽປ. າ຺ , ຓຌັ ກໃ ເນຽໄ ກຈີ ຘາຘະໜາ: ຾ຓໃ ຌປູຍກາຌ຅ຈັ ຉຄັໄ ຽຆໃ ຄິ ຓ຅ີ ຈຸ ຎະຘຄ຺ , ຓຂີ ະຌຍ຺ ຋າຌຼຓ ຾ຖະ ຖະຍຍ຺ ຋ຈິ ຘະຈເີ ຈໜໃ ຄຶ ຽຑໃ ບຘາໄ ຄເນ຃ໄ ຌ຺ ຽປາ຺ ດຶຈໝຌັໄ ຉໃ ຃ທາຓຽຆໃ ບເຈໜໃ ຄຶ ດໃ າຄໝຌັໄ ຃ຄ຺ ຾ຌໃ ຌບຌ. 3.4 ຖກັ ຘະຌະຽຏໃ າ຺ ຑຌັ ຘຽບະກ຾ະຈຖຖຄັກບກັ ຘບຽຆະກໃ ິຄຌ຋ໃະຘ຃ີ ຽະຸຌຏ຾຃ໃ ຺າໃຈາຑ຋ຄັຌບາຄບ຾ຓກຓູຌເໃ ຌຽຌຆຘຍບໄ າັ,ຌງຘຈຑຖິ ທາ຺ະ຅ຎຑຸຈະຌັ ຑຉ-ໃທິຽາຄຘຌັ ໂຌຈຂະຘບ຃ະຄະຽຆຈຑ຺ຌ,ີ າຂຽະຏະໃ ,຺າຌຓ.ຍ຺ ີຖຖ຋ັກກັ າຘຘຌະຼະຓຌ຃ະ,຺ຄປຽ຋ຏຈີ ໃ ໃ ີຽ຺າ຃ຎຑບັ ຌັຌຄ ຎະຽຑຌ,ີ ກາຌຘະ຾ຈຄບາຖຓ຺ ຅ຈິ ຂບຄຍຸກ຃ຌ຺ ,...

3.5 ຃ໃ າຌງິ ຓ຺ ຾ຖະ “຿ຓຈ” (຾ຍຍ) ເຌງຸກຘະແໝ ຾ຓໃ ຌ຃ໃຎາຌາກງິ ຈ຺ຓ຺ ກ຾າຌຖ຅ະຈິ “ຉ຿ຓະຘຈຄັ”຃຾ຓຓ຺ ໃ ຌ຋ໃ ຃຾ີ ທຏໃ ານຓຖຌາງິງຓ຺ເຌຂຘບຄັຄ຃຃ຓ຺ຌ຺ ,ຽປຽຆາ຺ ໃ຋ຄິ ໃຘຓີ າຉີຓໃ ຽາຎຈ຺າໄ ຈໝຄຶ ຈາງູຈເຏຈູ຃ໄໜຌ຺ ໃ ຄຶຽ.ຎັຌຓ຅ຌັ າ ຌທຌນຖທຄນຖາງຽຂາ຺ໄ ເຘໃ ຘໃ ຄິ ເຈຘໃ ຄິ ໜໃ ຄຶ ເຌຆໃ ທຄຽທຖາ຋ໃ ຃ີ ຌ຺ ຽປາ຺ ຊທໃ າຓຌັ ໜາໄ ຘຌ຺ ເ຅ ຾ຖະ ຓ຃ີ ຸຌ຃ໃ າ. ຃ໃ າຌງິ ຓ຺ ຍໃ ຓຖີ ກັ ຘະຌະ຃ຄ຺ ຋ໃ ,ີ ຓຌັ ຂຌຶໄ ກຍັ ຅ຈຸ ຑຽິ ຘຈ຋າຄ຅ຈິ ຂບຄ຾ຉໃ ຖະ ຍຸ ກ຃ຌ຺ .ເຌຆໃ ທຄຽທຖາ຋ໃ ຾ີ ຉກຉໃ າຄກຌັ ເຌ຾ຉໃ ຖະຍຸ ກ຃ຌ຺ ຓຌັ ຅ະຓ຃ີ ໃ າຌງິ ຓ຺ ຋ໃ ຾ີ ຉກຉໃ າຄ ກຌັ ນຖາງດໃ າຄ. 3.6 ຍຌັ ງາກາຈ຅ຈິ ຉະຘຄັ ຃ຓ຺ ຍຌັ ງາກາຈ຅ຈິ ຉະຘຄັ ຃ຓ຺ ຾ຓໃ ຌຎາກຈ຺ ກາຌ຅ຈິ ຉະຘຄັ ຃ຓ຺ ໜໃ ຄຶ ຽຆໃ ຄິ ກາຽຌຈີ ຾ຖະ ຂະນງາງຉທ຺ ເຌຍຌັ ຈາຘາງຑທ຺ ຑຌັ ຽຆໃ ຄິ ກຌັ ຾ຖະ ກຌັ , ຅ຈິ ຂບຄຍຸກ຃ຌ຺ ຌຘີໄ າຓາຈຘໃ ຄ຺ ບຈິ ຋ຑິ ຌ຺ ຿ຈງກຄ຺ ຉໃ ຅ຈິ ຂບຄຍຸກ຃ຌ຺ ຌຌັໄ ຘາໄ ຄຽຎັຌ຅ຈິ ຉະຑາຍປທຓຂບຄກໃ ຸຓ຃ຌ຺ ໜໃ ຄຶ .

຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌ 4. ຅ຈິ ຉະຑາຍຘຄັ ຃ຓ຺ ຋ໃ ກີ ໃ ເນຽໄ ກຈີ ຓີ ຿ຖກະ຋ຈັ ຈາໄ ຌທຈັ ຊຸ ຖກັ ຘະຌະຉຄັໄ ໜາໄ ຂບຄຓະນາຆຌ຺ - ຿ຖກ຋ະຓະຆາຈ ຈາໄ ຌ຅ຈິ ເ຅ - ຿ຖກຘຄັ ຃ຓ຺ ຈາໄ ຌກາຌຽຓບຄ ຈາໄ ຌ຃ຸຌຘຓ຺ ຍຈັ ຃ທາຓຘະນຄທຌຓກັ ບຸຈຓ຺ ຃ະຉິ ຖ​ ທຓຓີ 3 ຈາໄ ຌຈທໄ ງກຌັ ຃: ບຸຈຓ຺ ຃ະຉິ ຾ຓໃ ຌ຃ທາຓຓໃ ຸຄນທຄັ ຂບຄ - ຃ທາຓຘະນຄທຌຓກັ ຉໃ ກຍັ ຽນຈກາຌ ຃ຌ຺ ຽປາ຺ ເຌຂາໄ ຄໜາໄ (ບະຌາ຃ຈ຺ ) ນຖ຾ຓໃ ຌ ຆທີ ຈິ ຘຄັ ຃ຓ຺ ຽຎ຺າໄ ໝາງ຾ນໃ ຄຆທີ ຈິ ຂບຄ຃ຌ຺ ຽປາ຺ ຋ໃ ຅ີ ະກາໄ ທ - ຃ທາຓຘະນຄທຌຓກັ ຉໃ ກາຌປຍັ ປູ ໄ ແຎຽຊຄິ , ຊາໄ ດາກເນ຃ໄ ທາຓຓໃ ຸຄນທຄັ ຂບຄ - ຃ທາຓຘະນຄທຌຓກັ ຉໃ ບະຌາ຃ຈ຺ ຂບຄ ຃ຌ຺ ຽປາ຺ ແຎຽຊຄິ ຽຎ຺າໄ ໝາງຌຌັໄ ແຈຽໄ ປາ຺ ຉບໄ ຄຓີ ຉຌ຺ ຽບຄ ຾ຖະ ກໃ ຸຓ ກາຌຽ຃ໃ ບຌແນທດໃ າຄຉຄັໄ ໜາໄ .

5. ກາຌຊໃ າງ຋ບຈ຋າຄຘຄັ ຃ຓ຺ 5.1. ຃ທາຓໝາງຂບຄກາຌຊໃ າງ຋ບຈ ກາຌຊໃ າງ຋ບຈ ໝາງຽຊຄິ ຂະຍທຌກາຌຽຆໃ ບຓຉໃ ຍຸກ຃ຌ຺ ຽຂາ຺ໄ ກຍັ ຘຄັ ຃ຓ຺ , ທຈັ ຋ະຌະ຋າຂບຄຽຂາ຺ ຾ຖະ ກາຌຊໃ າງ຋ບຈ຋າຄຘຄັ ຃ຓ຺ ງຄັ ຽຎັຌຂະຍທຌກາຌຘະນຖຍັ ກຌັ ຖະນທໃ າຄຏູປໄ ຍັ ຾ຖະ ຏູຊໄ ໃ າງ ຋ບຈ. ຋ຄັ ຘບຄຂະຍທຌກາຌຈໃ ຄັ ກໃ າທຖທໄ ຌ຾ຉໃ ຓບີ ຈິ ຋ຑິ ຌ຺ ຉໃ ກຌັ . ກາຌຊໃ າງ຋ບຈ຋າຄຘຄັ ຃ຓ຺ ຽຎັຌຎະຘຍ຺ ກາຌຂບຄຓະຌຸຈຽຆໃ ຄິ ຉບໄ ຄຓກີ າຌຎັຍຉທ຺ ແຎຉາຓກາຌ ຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌຶໄ ຌຍັ ຉຄັໄ ຾ຉໃ ແທຽຈກັ , ແທຖໃ ຸຌ, ແທຏູເໄ ນງໃ ,ແຖງະຆທີ ຈິ ຾ຉໃ ຄຄາຌ, ແຖງະຽຎັຌຑໃ ຾ຓໃ ຾ຖະ ແທຘູຄບາງຸ,  ຘໃ ຄິ ຋ໃ ຃ີ ຌ຺ ຽປາ຺ ຊໃ າງ຋ບຈຌຌັໄ ຓນີ ງຄັ ຾ຈໃ ? - ຑາຘາ - ທຈັ ຋ະຌະ຋າ - ຃ໃ າຌງິ ຓ຺ - ກຈ຺ ຖະຍຼຍ - ຃ທາຓປູ ໄ ຾ຖະ ຋ກັ ຘະຉໃ າຄໂເຌກາຌຈາຖຄ຺ ຆທີ ຈິ

1. ຃ທາຓຘາຓາຈເຌກາຌ ໌໌5. ຓະຌຈຸ ຍໃ ຘາຓາຈຈາຖຄ຺ ຆີ ປຼຌປູ ໄ ທຈິ ດໃ ູແຈ຿ໄ ຈງບາແຘຘຌັ ຆາຉະ ງາຌດໃ າຄຈຼທ 5.2 ຑຌໄ ຊາຌ຋າຄຈາໄ ຌຆທີ ະທ຋ິ ະງາຂບຄຓະຌຈຸ ຋ໃ ຽີ ບບໄ ບາຌທງຉໃ ຊໃ າງ຋ບຈ 2. ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌຽຑໃ ຄິ 3. ຃ຌ຺ ຽປາ຺ ຓຑີ າຘາ 4. ກາຌຑຈັ ຋ະຌາຍຸກ ຑາຏູບໄ ໃ ຌຽຓໃ ບຽງາ຺ ແທ ຃ະຖກິ ະຑາຍ

6. ກາຌບຍ຺ ປຓ຺ ຖຼໄ ຄຈູ 6.1.຃ທາຓໝາງຂບຄກາຌບຍ຺ ປຓ຺ ຖຼໄ ຄຈູ ກາຌບຍ຺ ປຓ຺ ຖຼໄ ຄຈູ ຾ຓໃ ຌກາຌກະ຋າດໃ າຄໜໃ ຄຶ ເຌຂະຍທຌກາຌຊໃ າງ຋ບຈ ຋ກາາ຋ຄຘໃ ຘີ ຄັ ະ຃຾ຓ຺ ຈຄຽບຑໃ ບບກເນເນຘໄ ຽະໄ ຎຓັຌາແຆຎກິ ຉຂາຓບຄ຾ຘຌຄັ ທ຃຋ຓ຺ ໃ ຘີ ຓຄັ ຖີ຃ກັຓ຺ ຘຉະບໄ ຌຄກະຌາຌແິ ຘ຾ຖ຾ະຖຘະຄັ ຃ຑຓ຺ ຈຶ ຎຉາິ ຊະໜາ.

1) ບຍ຺ ປຓ຺ ຖຼໄ ຄຈ຾ູ ຍຍກາຌ 4) ບຍ຺ ປຓ຺ ຖຼໄ ຄຈູ຾ຍຍ຃ທຍ຃ຸຓ ເນຖໄ າຄທຌັ ຾ກໃ ຽຈກັ ຽຆໃ ຌັ : ຾ຓໃ ຌກາຌບບກ຃າຘໃ ຄັ ເນຽໄ ຈກັ , ກາຌກບຈ, ກາຌນບຓ ກທຈກາ ຾ຖະ ຉຈິ ຉາຓຽຈກັ ຊາໄ ຾ກຓໄ ນຖ ບາຈຽຎັຌ຃າຆຓ຺ ຽປຈັ ແຈກໄ ເນຖໄ າຄທຌັ ຾ຖະ ຊາໄ ຽຆງີ ຽປຈັ ຍໃແຈກໄ ບາຈຖຄ຺ ຿຋ຈ. 6.2. ຎະຽຑຈຂບຄກາຌ ບຍ຺ ປຓ຺ ຖຼໄ ຄຈູ 2) ບຍ຺ ປຓ຺ ຖຼໄ ຄຈູ຾ຍຍຖຄ຺ ຿຋ຈ 3) ບຍ຺ ປຓ຺ ຖຼໄ ຄຈ຾ູ ຍຍຽຎັຌ຿ຉ຾ຍຍ ຽປຈັ ເນຍໄ ຸກ຃ຌ຺ ຉກ຺ ເຌ ຽຆໃ ຌັ : ຑໃ ຾ຓໃ , ຃ູ,​ ໝໃ ຽູ ຑໃ ບຌຏູຽໄ ຎັຌ ຉທ຺ ຾ຍຍ຃ທຌຽຎັຌຏູຓໄ ຃ີ ທາຓ ຘະຊາຌະກາຌ຋ໃ ຍີ ໃ ຓກັ ນຖ ຎະຑຈຶ ຽໝາະຘຓ຺ ຋ຄັ ຋ໃ ຖີ ຍັ ຾ຖະ ຋ໃ ີ ຘະຑາຍ຋ໃ ຽີ ຅ຍັ ແຂ,ໄ ຘາໄ ຄ຃ທາຓ ຾຅ຄໄ ຽຑໃ ບເນຽໄ ຈກັ ແຈປໄ ຼຌປູເໄ ຌ຋າຄ ດາໄ ຌກທ຺ ເນ຾ໄ ກໃ ຏູຊໄ ກຖຄ຺ ຿຋ຈ ຋ໃ ຈີ .ີ

ຌບກ຾຅ຍາຍກຘຌະງີໄໜຄັ ຓຍັ ກຘີ ະາຌໜບຌູ ຍ຺ :ປໝຓ຺ າຖງຼໄ ຽຄຊນຄິ ຖກາາງຌທ຋຋ິໃ ຑີ ບໃີ ຾ກີ ຓໃ ແຽຆຈໃ ຌັຎໄ :ະຉຍິ ຈັ ຉໃ ຖູກຂບຄຉຌ຺ ຿ຈງກາຌຘະ຾ຈຄ ຃ທາຓປກັ ແ຃ໃ , ຘຌ຺ ເ຅ຌາ຃ທາຓຘຸກ, ຃ທາຓ຋ຸກຂບຄຖູກ;ຊາໄ ຽຈກັ ຌບໄ ງແຈປໄ ຍັ ຃ທາຓຘຸກ, ຃ທາຓຑເ຅ເຌກາຌຈູ຾ຖດໃ າຄເກຆໄ ຈິ ຂບຄ຾ຓໃ ຉຄັໄ ຾ຉໃ ຽກຈີ ຋າບຈິ ຽຈກັ ຅ະຽກຈີ ຃ທາຓປູຘໄ ກຶ ແທໄ ທາຄເ຅຾ຓໃ ຾ຖະ ຽຓໃ ບ຅ະຽຖຌີ ຽຉຍີ ເນງໃ ຂຌຶໄ ກ຅ະຊໃ າງ຋ບຈ຃ທາຓປູຘໄ ກຶ ຌແີໄ ຎນາຏູບໄ ໃ ຌ ຽປຈັ ເນໄ ຽຈກັ ຘາຓາຈຎັຍຉທ຺ ແຈຈໄ ເີ ຌແຖງະຉໃ ຓາ.  ຾ຍຍເນຽໄ ນຈຏຌ຺ : ໝາງຽຊຄິ ກາຌ຋ໃ ຑີ ໃ ຾ຓໃ ແຈບໄ ະ຋ຍິ າງຽນຈຏຌ຺ ເນ຾ໄ ກໃ ຖູກເຌຽທຖາ຋ໃ ຓີ ກີ າຌ ຘໃ ຄ຺ ຽຘຓີ ນຖຂຈັ ຂທາຄກາຌກະ຋າຂບຄຖູກ ນຖ ຖຄ຺ ຿຋ຈຖູກດໃ າຄຽໝາະຘຓ຺ ກຍັ ກາຌກາຌກະ຋າ ນຖາງກທໃ າ ຋ໃ ຅ີ ະຎະຉຍິ ຈັ ຉໃ ຍຸກ຃ຌ຺ ຉາຓບາຖຓ຺ ຂບຄຉຌ຺ .  ຾ຍຍຖຄ຺ ຿຋ຈ຋າຄເ຅ນຖາງກທໃ າ຋າຄກາງ:ກາຌຖຄ຺ ຿຋ຈ຋າຄ຅ຈິ ນຖາງກທໃ າ຋າຄກາງເນຏໄ ຌ຺ ຈີ ເຌກາຌຽຘຓີ ຘາໄ ຄ຅ະຖງິ ະ຋າ ຾ຖະ ຖກັ ຘະຌະຓໃ ຸຄບະຌາ຃ຈ຺ ຾ຖະ ດັຍດັຄໄ ຑຈຶ ຉກິ າ຋ໃ ຍີ ໃ ຽໝາະ ຘຓ຺ ຂບຄຽຈກັ ແຈ,ໄ ຘໃ ທຌກາຌຖຄ຺ ຿຋ຈ຋າຄ຅ຈິ ເ຅ຽໝາະຘຓ຺ ຘາຖຍັ ຽຈກັ ຆາງ ຾ຖະ ຽຈກັ ງຄິ ບາງຸ ຽກຌີ 7 ຎີຂຌຶໄ ແຎ.

 ກາຌບຍ຺ ປຓ຺ ຖຼໄ ຄຈູ຾ຍຍ຃ທຍ຃ຸຓ: ໝາງຽຊຄິ ກາຌບບກ຃າຘໃ ຄັ ເນຽໄ ຈກັ ຽປຈັ ຉາຓ ຾ຖະ ຏູ ໄ ເນງໃ ຃ຘທະຍນ຃ຸູົຍຓແ,ຈກທໄ ທໃ າຈ: ກກາເາກຌຘໄຖຈິ ຼໄ .ຄຈູ຾ຍຍ຃ທຍ຃ຸຓນຖາງຽໝາະຘຓ຺ ຋ໃ ຅ີ ະເຆກໄ ຍັ ຽຈກັ ຌບໄ ງກໃ ບຌແທຖໃ ຸຌ ຾ຖະ ຽໝາະຘຓ຺ ຘາຖຍັ ຽຈກັ ງຄິ ,ຘໃ ທຌກາຌບຍ຺ ປຓ຺ ຖຼໄ ຄຈູ຾ຍຍ຃ທຍ຃ຸຓໜບໄ ງຽໝາະຘຓ຺ ເຌແຖງະ ແທຖໃ ຸຌຉບຌຉຌ຺ໄ ຾ຖະຽໝາະຘຓ຺ ກຍັ ຽຈກັ ຆາງ  ຾ຍຍຽຑໃ ຄິ ຉຌ຺ ຽບຄແທ: ໝາງຽຊຄິ ກາຌຽຎີຈ຿ບກາຈເນຽໄ ຈກັ ຽປຈັ ກຈິ ຅ະກາຉໃ າຄໂເຌຆທີ ຈິ ຎະ຅າ ທຌັ ຈທໄ ງຉຌ຺ ຽບຄ, ຑາງເຉກໄ າຌ຾ຌະຌາ ຾ຖະ ຽຐິກຐ຺ຌ຅າກຑໃ ຾ຓໃ ນຖ ຏູຖໄ ຼໄ ຄຈູບໃ ຌໂຽຆໃ ຄິ ຅ະ ຽປຈັ ເນຽໄ ຈກັ ຆໃ ທງຉຌ຺ ຽບຄແຈແໄ ທ ຾ຖະ ຍໃ ຉບໄ ຄຽຑໃ ຄິ ຑາຏູບໄ ໃ ຌນຖາງ ຾ຖະ ຈຌ຺ ຽກຌີ ແຎ. ຘະນຖຸຍ ທ຋ິ ກີ າຌຖຼໄ ຄຈູ຋ຄັ 5 ທ຋ິ ຈີ ໃ ຄັ ກໃ າທຽຎັຌທ຋ິ ກີ າຌ຋ໃ ຓີ ຃ີ ທາຓຘາ຃ຌັ ເຌກາຌຽຘຓີ ຘາໄ ຄ ຖກັ ຘະຌະ຋າຄ຅ຈິ ເ຅ ຾ຖະ ຑຈຶ ຉກິ າຂບຄຽງາ຺ ທະຆຌ຺ ຿ຈງ຋ໃ ທ຺ ແຎຓຘີ ຸຂະຑາຍ຅ຈິ ຈ,ີ ຓ຃ີ ທາຓ ຘາຓາຈຽຂາ຺ໄ ເ຅ຏູບໄ ໃ ຌ, ຓ຾ີ ປຄ຅ຄູ ເ຅ເຐໃ ຘາຽຖຈັ ຘູຄ, ຍໃ ເຆປໄ ຸ ຌ຾ປຄ, ຍໃ ຽປຈັ ຏຈິ ຖະຍຼຍ ນຖຏຈິ ກຈ຺ ໝ າງຍາໄ ຌຽຓບຄຽຎັຌຉຌ຺ໄ .

ຍຈ຺ ຋ີ 3 ກາຌປຍັ ປູ຋ໄ າຄຘຄັ ຃ຓ຺ ຾ຖະກາຌຽກຈີ ຃ທາຓຎະ຋ຍັ ເ຅ 1. ຃ທາຓໝາງກາຌປຍັ ປູ຾ໄ ຖະກາຌປຍັ ປູ຋ໄ າຄຘຄັ ຃ຓ຺ 1) ຃ທາຓໝາງຂບຄກາຌປຍັ ປູ ໄ ກາຌປຍັ ປູໝໄ າງຽຊໃ ຄິ ຂະຍທຌກາຌ຋ໃ ບີ ຌິ ຆີ ນົ ຘໃ ຄິ ຋ຓີ ຆີ ທີ ຈິ ຑະງາງາຓ຋າ຃ທາຓຽຂາ຺ໄ ເ຅ຘຄິ ຾ທຈ ຖບໄ ຓ຿ຈງຏໃ າຌ຋າຄຎະຘາຈຘາຑຈັ .ນົ ຽທາ຺ໄ ບກີ ດໃ າຄໜໃ ຄຶ ທໃ າ, ກາຌປຍັ ປູໝໄ າງຽຊໃຄິ ຂະຍທຌກາຌ຋ໃຍີ ຸກ຃ຌ຺ ປຍັ ຘາຏຈັ ຅າກຘໃຄິ ກະຉຸຌໄ ຾ຖທໄ ບາແຘຎະຘຍ຺ ກາຌ ນົ ຃ທາຓປູຽໄ ຈຓີ ຾ຎໃ ຃ທາຓໝາງ຅າກຘໃຄິ ກະຉຸຌໄ ຋ແໃ ີ ຈປໄ ຍັ ຅າກກາຌຘາຑຈັ ຌຌັ ໄ .

2) ຃ທາຓໝາງກາຌປຍັ ປູ຋ໄ າຄຘຄັ ຃ຓ຺ ໝາງຽຊຄິ ກາຌປຍັ ປູຍໄ ຸກ຃ຌ຺ ຌຌັໄ ຽບຄ ຾ຖະ ບກີ ດໃ າຄໜໃ ຄຶ ກາຌປຍັ ປູ຋ໄ າຄຘຄັ ຃ຓ຺ ຾ຓໃ ຌຂະຍທຌກາຌປຍັ ປູ຾ໄ ຖະຽຂາ຺ໄ ເ຅ຎາກຈ຺ ກາຌ຋າຄ ຘຽຈຄັ ຓີ຃຾ຓ຺ ຎ຿ໃ ຈ຃ງທຘາຓະໝຽຑາາງະ຾຾ຓຖໃ ະຌທຍຽິຸກ຃຃າະຌ຺ ດ຋ໃ າດີຄໃ ຖູບະບໄ ບຓຼຂຈາໄຽຄຑ຿ໃ ບຈ຋ງໃ ຅ບີ ະາແຽຘຂຎາ຺ໄ ເາ຅ຘຍ຺ ກາຌ ຍຸກ຃ຌ຺ ຾ຖະຘຄັ ຃ຓ຺ .

2. ຖກັ ຘະຌະ຋າຓະຆາຈຂບຄກາຌປຍັ ປູ຋ໄ າຄຘຄັ ຃ຓ຺ ຉໃ າຄ຾ໂຓ. ໃ ຾ຌຉກໃ ຅າຌຈຸ ປຎຍັະປ຋ູກໄຍັ ໃ ຼເທ຅ກ຋ໃຍັຽີ ປຏຈັູ຃ໄ ເຌ຺ ນ຅ຽໄ ກະຓຈີ ຖກີ ກັາຌຘປະຍັ ຌປະູຽ຋ໄ ນຘໃີ ົາ຺ ຌຍັ ຌຆັໄ ຅ບໄ ະຌຓກາທ຅ໃ າາກກາຖຌກັປຘຍັ ະປຌູທໄ ະຈັ ຋ຊາຸຘຄໃກຄິ ຂາງບະຄ ຑາຍຂບຄຘໃ ຄິ ຋ໃ ແີ ຈປໄ ຍັ ປູ,ໄ ຘໃ ທຌກາຌປຍັ ປູກໄ ໃ ຼທກຍັ ຏູ຃ໄ ຌ຺ ຅ະຓ຅ີ ຈຸ ຎະ຋ຍັ ເ຅຅າກຂຓໄ ູຌເຌ ຾ຄໃຓຓູ ຉໃ າຄໂນາົ ງດໃ າຄ຃: ກ. ຖກັ ຘະຌະ຋າຄກາງະຑາຍ ນົ ປູຍຖກັ ຘະຌະ຋າຄກາງຂບຄຍຸກ຃ຌ຺ ຋ໃ ຽີ ປາ຺ ແຈຑໄ ຍ຺ ຽນຌັ ຂ. ຾ຍຍ຾ຏໃ ຌຑຈຶ ຉກິ າຎະ຅າຉທ຺ ຽຆໃ ຌັ : ຽທາ຺ໄ ແທ,ໄ ຈຸໝຌັໄ , ບາຖຓ຺ ຈ.ີ ຃. ຖກັ ຘະຌະຎະຉຘິ າຑຌັ ຋າຄຘຄັ ຃ຓ຺ ຽຆໃ ຌັ : ເຆຊໄ ບໄ ງ຃າຘຸຑາຍ, ປຍັ ຒັຄ຃ທາຓ຃ຈິ ຽນຌັ ຾ຖະ຋ຈັ ຘະຌະຂບຄຏູບໄ ໃ ຌ ນໃ ົ ຓກັ ງຉຌ຺ ຂໃ ຓ຺ ຽຑີ

3. ບບຄ຺ຄ຺ ຎຎະະກກບບຍຍ຋຋ໃໃ ຓີຓີ ບີບີ ຈິຈິ ຋຋ຑິຑິ ຌ຺ຌ຺ ຉຉໃໃ ກກາາຌຌປປຍັຍັ ປປູ຋ູຖໄໄ ໃ ທາຄຓຘຓຄັ ຃຃ີ ຓ຺ : 1) ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຂບຄຏູປໄ ຍັ ປູ ໄ ກາຌປຍັ ປູຽໄ ຎັຌຂະຍທຌກາຌ຋ໃ ຓີ ກີ າຌເຆກໄ າຌ຋າຄາຌຂບຄຘະໝບຄ, ຘະຑາທະຑາງເຌຉທ຺ ຂບຄຏູປໄ ຍັ ປູເໄ ຌຂະຌະ຋຋ີ າກາຌປຍັ ປູຌໄ ຌັໄ ຅ະຓບີ ຈິ ຋ິ ຑຌ຺ ຉໃ ກາຌປຍັ ປູຂໄ ບຄຍຸກ຃ຌ຺ ຽຆໃ ຌັ ກຌັ ຽຎັຌຉຌ຺ ທໃ າ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌ, ຋ຈັ ຘະຌະ຃ະຉ,ິ ຃ທາຓນທິ ຾ຖະບໃ ຌໂຖທໄ ຌ຾ຉໃ ຾ຓໃ ຌກາຌປຍັ ປູ຋ໄ ຄັ ຌຌັໄ .

2) ຖກັ ຘະຌະຎະ຅າຉທ຺ ຂບຄຏູ຋ໄ ຊີ ກປຍັ ປູ ໄ ຖກັ ຘະຌະຂບຄຏູ຋ໄ ໃ ຊີ ກປຍັ ປູຘໄ ະ຾ຈຄບບກຓາບາຈ຅ະຊກກາຌຈ຺ ຓາ ຅າກຍຈ຺ ຍາຈ຋ໃ ຍີ ຸກ຃ຌ຺ ຘະ຾ຈຄດໃ ູຽຆໃ ຌັ : ຽຓໃ ບຽຎັຌຑໃ ກ຅ະຘະ຾ຈຄຍຈ຺ ຍາຈ ຂບຄຑໃ ,ຂຌຶໄ ນບໄ ຄຘບຌຽຎັຌກຉບໄ ຄຽຎັຌແຎຉາຓ຃ທາຓ຃າຈນທຄັ ຂບຄຏູ ໄ ຆຓ຺ ນໃ ຏົ ູ຋ໄ ຉີ ບໄ ຄຓ຃ີ ທາຓຘາຑຌັ ກໃ ຼທຂບໄ ຄກຍັ ກາຌຘະ຾ຈຄຍຈ຺ ຍາຈຂບຄ ຽຂາ຺ໄ . ຅າກ຋ຈິ ຘະຈ຾ີ ຖະຉທ຺ ດໃ າຄຂາໄ ຄຽ຋ໃ ຄິ ຆເີ ນຽໄ ນຌັ ທໃ າຖກັ ຘະຌະຎະ຅າຉທ຺ ຂບຄຏູຊໄ ກປຍັ ປູຓໄ ຘີ ໃ ທຌຽປຈັ ເນຏໄ ູປໄ ຍັ ປູຽໄ ກຈີ ກາຌປຍັ ປູຍໄ ຸກຏຈິ ຑຼຌ຅າກ ຃ທາຓຽຎັຌ຅ໃ ຄິ ແຈ.ໄ

3) ຘະຑາຍ຾ທຈຖບໄ ຓ຋ໃ ຽີ ກຈີ ກາຌປຍັ ປູ ໄ ຘະຑາຍ຾ທຈຖບໄ ຓຉໃ າຄໂ຋ໃ ຎີ ະກບຍກາຌປຍັ ປູກໄ ຓບີ ຈິ ຋ຑິ ຌ຺ ຉໃ ຃ທາຓ ຊກຉບໄ ຄ຋າຄກາຌປຍັ ປແູ ໄ ຈ.ໄ ຏູຈໄ ກຌິ ( Pudorkin, 1954 )ຽຎັຌຏູໜໄ ໃ ຄຶ ຋ໃ ີ ຘກຶ ຘາຽຖບຄຌ,ີໄ ຋ໃ າຌແຈ຃ໄ ຌ຺ໄ ຃ທໄ າ຾ຖະ຋າກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄກໃ ຼທກຍັ ບຈິ ຋ຑິ ຌ຺ ຂບຄຘະຊາຌະກາຌ຾ທຈຖບໄ ຓ຋ໃ ຽີ ກຈີ ກາຌປຍັ ປູຂໄ ບຄຍຸກ຃ຌ຺ ຿ຈງກາຌຘາງ ປູຍຑາຍເຍໜາໄ ຌກັ ຘະ຾ຈຄຓບໄ າຆຍີ ຋ໃ ຽີ ຎັຌ຋ປີ ູ຅ໄ ກັ ກຌັ ຈເີ ຌໝໃ ຃ູ ຌ຺ ຋ໃ ທ຺ ແຎເນໄ ຏູປໄ ຍັ ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄຽຍໃ ຄິ ປູຍເຍໜາໄ ປຼຍໂຍຘະ຾ຈຄເນຽໄ ນຌັ ທໃ າ຅ະຓບີ າຖຓ຺ ນງຄັ . ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄຓີ 3 ຘະຑາຍ຃: 1 ເຌຘະຑາຍ຋າບຈິ ຽຂາ຺ ຘາງປູຍເຍ ໜາໄ ຊທໄ ງ຾ກຄ, 2 ຓຑີ ຌໄ ຈາໄ ຌນຄົັ ຽຎັຌປູຍຘຍ຺ ຏູງໄ ຄິ ຌບຌເຌ຿ປຄຘຍ຺ 3ຓຑີ ຌໄ ຈາໄ ຌນຄົັ ຽຎັຌປູຍຽຈກັ ງຄິ ກາຖຄັ ນຄົັ ນຌົິໄ ຉຸກກະຉາໝ.ີ

1) ຃ທາຓຎະ຋ຍັ ເ຅຋ໃ ຽີ ກຈີ ຅າກກາຌປຍັ ປູຖໄ ກັ ຘະຌະ຾ກໃ ຌ ( Central Traits ) ເຌຎີ ຃ຘ 1946 ຘາຈຘະຈາ຅າຌ ຿ຘ຿ຖຓບຌ ຾ບຆັ ຌກັ ຅ຈິ ຉະທ຋ິ ະງາຘາຈຘຄັ ຃ຓ຺ ຃ຌ຺ ຘາ຃ຌັ ແຈຖໄ ບຄຽບາ຺ ຃າ຃ຸຌຌາຓຍຌັ ຖະງາງຖກັ ຘະຌະຂບຄຍຸກ຃ຌ຺ ຽຆໃ ຌັ : ຃າທໃ າຂະນງຌັ , ຘະນາົ ຈຓ຋ີ ກັ ຘະ,ງຈຶ ໝຌັໄ ,ບຍ຺ ບຸຌ຾ຖະຖະຓຈັ ຖະທຄັ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ ຿ຈງແຈຌໄ າຽບາ຺ ຏູປໄ ທຓກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄກໃ ຸຓ຋ໃ 1ີ ຘໃ ທຌຏູປໄ ໃ ທຓກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄກໃ ຸຓ຋ໃ 2ີ ແຈບໄ ໃ າຌ຃າ຃ຸຌຌາຓຘຸຈຈຼທກຌັ ຾ຉໃ ຎໃ ຼຌ຃າທໃ າ ບຍ຺ ເບ຅ຸຌ຅ຽາຎກັຌຘຽຌິໄ ດຘັຌໃ ທຘຌາຂຑບຼຄຄ຃ຂາຓໄ ຈຌູ ຼກທໃ ຼ.ຘທະກຌຍັ ຌັໄຉຘທ຺ ະຍນຸກຸຍົ ຃ທຌ຺ໃ າຑຏຼູປໄ ຄທ຾ຓຉໃ ກຍາາຌຄຖ຋ກັ ຈ຺ ຘຖະບຌຄະແ຾ຈຖຽໄ ກະຈີເຌ຃ຂທຓາໄ ຓຌູ ຎຑະຼ຋ຄ ຍັ ຽຖກັ ຌບໄ ງຌຌັໄ ຓຖີ ກັ ຘະຌະ຾ກໃ ຌຘາ຃ຌັ ຋ໃ ຽີ ປຈັ ເນຽໄ ກຈີ ຃ທາຓຎະ຋ຍັ ເ຅ນາົ ງຘຸຈກ຾ຓໃ ຌ ຖກັ ຘະຌະຖະນທໃ າຄ ບຍ຺ ບຸຌ ຽດັຌຘາ ຌຌັໄ ຽບຄ. ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຅ຄຶ ຽບຌີໄ ທໃ າຖກັ ຘະຌະ ບຍ຺ ບຸຌ ຽດັຌຘາ ຌທີໄ ໃ າ ຖກັ ຘະຌະ຾ກໃ ຌ.

2) ຃ທາຓຎະ຋ຍັ ເ຅຋ໃ ຽີ ກຈີ ຅າກກາຌ຋ໃ ຏີ ູປໄ ຍັ ປູຓໄ ຋ີ ຈິ ຘະຈທີ ໃ າຈທໄ ງຍຸກຂະ ຖກິ ກະຑາຍດໃ ູຑາງເຌຉທ຺ ຾ຖທໄ ຾ຓໃ ຌຽຓໃ ບຽປາ຺ ຑຍ຺ ເຏກຉາຓ຋ໃ ຽີ ຎັຌຌບາ຅າຌຓະນາທ຋ິ ະງາແຖ, ຽຎັຌ ຌກັ ຘກຶ ຘາຏຓ຺ ງາທ,ເຘຘຄ຺ ດີຌ ນົ ຽຎັຌ຃ຌ຺ ງໃ ຎີ ຸຌຽປາ຺ ຓ຋ີ ໃ າບຼຄ຋ໃ ຅ີ ະປຍັ ປູ ໄ ຍຸກ຃ຌ຺ ຽນາົ຺ ຌຌັໄ ຉາຓກໃ ຸຓ຋ໃ ຽີ ຂາ຺ ຘຄັ ກຈັ ດໃ ູ. ຎາກຈ຺ ກາຌຽຆໃ ຌັ ຌຽີໄ ບຌີໄ ທໃ າກາຌເຆໄ ຖກັ ຘະຌະປໃ ທຓຂບຄກໃ ຸຓ຃ຌ຺ ຽຆໃ ຄິ ຽຎັຌປູຍ຾ຍຍໜໃ ຄຶ ຂບຄກາຌຽກຈີ ຃ທາຓຎະ ຋ຍັ ເ຅ ຿ຈງເຆ຋ໄ ຈິ ຘະຈຍີ ຸກຂະຖກິ ກະຑາຍ຋ໃ ຏີ ູປໄ ຍັ ປູຓໄ ດີ ໃ ູເຌຉທ຺ ກໃ ບຌຓາ ຾ຖທໄ .

3) ຍຌັ ນາຍາຄຎະກາຌ຋ໃ ງີ ຄັ ຃ຄ຺ ນາ຃າຉບຍຍໃແຈເໄ ຌຽຖບຄກາຌຽກຈີ ຃ທາຓຎະ ຋ຍັ ເ຅ -ຎ-----຿຃ນນ຃຃ກ຃ນ຃ະຈຌຌຌຌຌຽທ຺຺຺຺຺ົົາທາ຺ງຈໃງງຽຽຽຽຽາໃໜ຋ຌັປປປປປຂກກໃ ທຘ຺ າາາາາ຺຺຺຺຺ຓາໄທທໄ ຓຓຓຓຓແາ຅ໃໃ ຃ຎູຌາາກກກກກະັັັັັຈຂຌັກ຅ຎ຅຅຅ເ຅າຓ຃ໄໄາາຌນະຌະະະະກ:ູຌ຋ຍຽຽຽຽຽ຃ຑໄກຆກກກກທຍັທຸຈຈຈຶີຈຈຈຈີີີີເກາ຃ຉ຋຃຃຃຃຅ຓຂທໃກເິຓທທທທີ ຘບາຌາຓາາາາາຌຄ຺ຎຓຓຓຓຉນຽຎເ຺ກຂທຎຎຎຎ຺ົຄ຅ະັ ກາ຺ຑໄ຋ະະະະກຌະ຋຋຋຋ະຍັຍັຌຉັໄ ຌເຍຍຍຍັັັັຂິ ຅ກັເເເເຓເໄ ຅຅຅຅ຄຌຌູາເ຃຾຃ຉຌຂຌຉຄຄບັັໄໄຉບໃຆ຋຋ຌ຋ຄັໄຸຄຈາາ຋຾າຍບບ຋ບຉາຸກບຈຈໃິິ ຈາິ຋຃ຈບິກກ຋າຑຌ຺ຈິຍຍບັັ ຑິຍ຺຋຋ຂຂຈິ ຍ຺ກໃ ຑີຓຓຑີໄໄ ຽຌັ ນຍ຺ຍຌູຌ຺ູ ຓກຌຽຑ຋ັ ກັນຌຉັຈຶາ຅ໃຌັຄເຍຉະຈກໝຸຽກກິ ກາໄຍັໃຌ຃າໂຈີ ຋ຂຖຌ຺຅ໃ ຓຽໄີຍຊ຺າຂກູຌຂາໄຓັໄຂຽ຋ບຂຂຓໄ ຓຄີ າ຺ຸຌຌູຍໄແາ຋ຈນຸກກໃ ປໃຽີໄົາ຃ບຎງູ຅ໄຌຌັ຺ຌກັ

ຍຈ຺ ຋ີ 4 ຾ປຄ຅ຄູ ເ຅຋າຄຘຄັ ຃ຓ຺ 1. ຃ທາຓໝາງຂບຄ຾ປຄ຅ຄູ ເ຅ ຾ຖະ ຾ປຄ຅ຄູ ເ຅຋າຄຘຄັ ຃ຓ຺ 1.1. ຾ປຄ຅ຄູ ເ຅ ໜໃ ຄຶ ບບກ຾ຓປາຄຽ຅ຑຄໃູ ເບ຅ເນໝຍໄ າຌັ ງຖຽຊຸຉາຄິ ຓ຾ປຽຎຄ຺າກໄ ໝະຉາງຸຌໄ ຋ນໃ ຉີ ຖຄັໄ ແ຾ທປ.ໄ ຄຆຸກຈຌັ ເນຍໄ ຸກ຃ຌ຺ ຘະ຾ຈຄຑຈຶ ຉກິ າດໃ າຄເຈ 1.2. ຾ປຄ຅ຄູ ເ຅຋າຄຘຄັ ຃ຓ຺ ຑຈຶ ຉກິ ຾າ຋ປາຄຄ຅ຘຄູ ຄເັ ຃຅ຓ຺ ຋຿າຉຄ ຉໄຘບຄັ ຃ຍຓກ຺ ຌຍັ ຌ຃ັໄ ໝຌ຺ ບາໃ ຌງໂຽຊຽຑຄິ ໃ ບ຾ເປນຄຍໄ ກຌັ ະຖຉຸຉຸຌໄ າຓນຽຖຎ຾຺າໄ ໝປຄາຆງຸກ຋ຈໃ ຉີ ຌັ ຄັໄ ເແທນໄຍໄຽຆຸກໃ ຌັ ຃ທຌ຺ ໃ າຘ: ະ຾຾ປຈຄຄ຅ຄູ ເ຅຋ໃ ຽີ ປຈັ ເນຍໄ ຸກ຃ຌ຺ ຘາໄ ຄ຃ທາຓຘະໜຈິ ຘະໜຓ຺ ນຖ຋າຉທ຺ ຽນຌີ ນໃ າຄ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ .

2. ຎະຽຑຈຂບຄ຾ປຄ຅ຄູ ເ຅ ຾ຖະ ຾ປຄ຅ຄູ ເ຅຋າຄຘຄັ ຃ຓ຺ 2.1. ຎະຽຑຈຂບຄ຾ປຄ຅ຄູ ເ຅ ​ ຿ຈງ຋ໃ ທ຺ ແຎ, ຑທກຽປາ຺ ຘາຓາຈ຾ຍໃ ຄ຾ປຄ຅ຄູ ເ຅ບບກ ຽຎັຌ 3 ຎະຽຑຈ຃: 1) ຾ປຄ຅ຄູ ເ຅຋າຄກາງ 2) ຾ປຄ຅ຄູ ເ຅຋າຄຘຄັ ຃ຓ຺ 3) ຾ປຄ຅ຄູ ເ຅ຘໃ ທຌຍຸກ຃ຌ຺

ຉ1ບ)ໄ ຄ຾ກປາຄຌ຅຋ຄູ ເາຄ຅ກ຋າງາຄກຽຆາໃ ງຌັ :: ຽຎັຌ຾ປຄ຅ຄູ ເ຅຋ໃ ຽີ ຌໃ ບຄຓາ຅າກ຃ທາຓ ຃ທາຓນທິ , ຃ທາຓກະນາງ, ກາຌ ຑກັ ຏໃ ບຌ, ກາຌຂຍັ ຊໃ າງ, ຃ທາຓຉບໄ ຄ຋າຄຽຑຈ ໂຖໂ 2ກຑຊ)ຈາຶາໄ ຌປ຾ຉປບໄປກິ ຼຄຄາແຌ຅຋ນປໃຄູຽີເກໄກູ ໄ຅ຽ຅ຈຆີ ຋ໃະຓຌັ າຓ:າຄ຅຃ຘີ ຽຈາຌຄ຺ັ ກ຃ກັຽຂ຾ຓ຺ ປາປ຺ໄ:ຓບໄຄຽ຅າຎຄນແຄັຌູ ເນາຘ຅.ຽໃໄ ຄິຑ຋ຈ຋ໃ າຄາັໃ ະຽີຄຌກກນຌັໄ ຈີາທິ,ງຂກ.ນຌຶໄ າຽຑຖຌຓາຍໃປບງໃ ຘບໄຽນຈະຄຖແກຍັ ນຄແັາ຃ງຈເໄ ບຌປໄ ຽກຌ຃ຼັ ຌຈຽຄີັໄ ຎປ຅ັຌູທາໄ ໃກາ ນຖຄັ ໂບາຈ຅ະຽກຈີ ຾ປຄ຅ຄູ ເ຅຋າຄກາງກແຈ.ໄ 3ຉ຋ໃ)ທ຺ຘີ ຾຃າ຃ປຌ຺ ຌັຄຽປ຅຅າຄ຺ະູ ເຽຽ຅ຆນໃຘຄິຌັໃ ຅ທແະຌຈ຾ຍດໄ ໃຉຸກາຄກ຃ຆຉຌ຺ຈັໃ າ:ຽຄ຅ກໝຌຌັ າ຃ແງຎ:ຽຍຊກໃ ຃າຄິ ຌ຾ກປຉຌັ ຄຈິ ,຅ດ຾ຄູ ເາປ຅຾ຄ຋຅ຖໃ ຄຑະູີເຈ຅ັ ຖ຋ຂະບະຈຌຄຍັ ຍາ຃ຸຂກທຌ຃ໄ າເຌຓ຺ ຌ ຓໃ ຸຄນທຄັ .

2.2 ຎະຽຑຈຂບຄ຾ປຄ຅ຄູ ເ຅຋າຄຘຄັ ຃ຓ຺ ຾ປຄ຅ຄູ ເ຅຋າຄຘຄັ ຃ຓ຺ ຂບຄ຃ຌ຺ ຽປາ຺ ຓດີ ໃ ູດໃ າຄນຖທຄນຖາງ຾ຉໃ ຾ປຄ຅ຄູ ເ຅຋ໃ ຌີ ກັ ຅ຈິ ຉະທ຋ິ ະງາຘຄັ ຃ຓ຺ ຘຌ຺ ເ຅ ຓດີ ໃ ູ 4 ດໃ າຄ຃: 1) ຾ປຄ຅ຄູ ເ຅ເຐໃ ຘາຽຖຈັ (Need for Achievement) 2) ຾ປຄ຅ຄູ ເ຅ເຐໃ ຘາຑຌັ (Need for Affiliation) 3) ຾ປຄ຅ຄູ ເ຅ເຐໃ ບາຌາຈ (Need for Power) 4)຾ປຄ຅ຄູ ເ຅ເຐໃ ຋ໃ ຽີ ຑໃ ຄິ ຑາບາເຘ (Need for Dependency)

຾1ປ) ຄ຾຅ປຄູ ຄເ຅຅ຄູຂເບ຅ເຄຍຐໃ ຸກຘ຃າຽຌ຺ຖ຋ຈັ ໃ (ຓີ Nໃ ຸຄ຅eeະເdນfoແໄ ຈr ປໄAຍັ c຃hທieາvຓeຘmາຽeຖnຈັ tເ)ຌ຾ກຓາໃ ຌຌ ຃ທຍ຃ຸຓ ຾ຖະ ຅ຈັ ຖະຍຼຍຘໃ ຄິ ຾ທຈຖບໄ ຓ຋າຄຘຄັ ຃ຓ຺ ຉະນຖບຈ ຅ຌ຺ ຘໃ ຄິ ຾ທຈຖບໄ ຓ຋າຄກາງະຑາຍ ຽຑໃ ບຽບາ຺ ຆະຌະບຸຎະຘກັ ຉໃ າຄໂ ຾ຖະ ຃ຄ຺ ຓາຈຉະຊາຌຖະຈຍັ ຘູຄເຌກາຌຽປຈັ ທຼກແທໄ . 2) ຾ປຄ຅ຄູ ເ຅ເຐໃ ຘາຑຌັ (Need for Affiliation) ໝາງຽຊຄິ ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌ຃ທາຓບຍ຺ ບໃ ຸຌເ຅຅າກກາຌຓ຃ີ ທາຓຘາຑຌັ ຋ໃ ຈີ ີ ກຍັ ຃ຌ຺ ບໃ ຌ.

3) ຾ປຄ຅ຄູ ເ຅ເຐໃ ບາຌາຈ (Need for Power) ໝາງຽຊຄິ ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌ຋ໃ ຅ີ ະຓບີ ຈິ ຋ຑິ ຌ຺ ຽໜບຏູບໄ ໃ ຌ ຾ຖະ ຃ທາຓ ຉບໄ ຄກາຌ຋ໃ ຅ີ ະ຃ທຍ຃ຸຓຏູບໄ ໃ ຌເນດໄ ໃ ູເຌບາຌາຈຂບຄຉຌ຺ . 4) ຾ປຄ຅ຄູ ເ຅ເຐໃ ຋ໃ ຽີ ຑໃ ຄິ ຑາບາເຘ (Need for Dependency) ໝາງຽຊຄິ ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌຂບຄຍຸກ຃ຌ຺ ຋ໃ ຉີ ບໄ ຄກາຌ຃ທາຓ ຆໃ ທງຽນຖບ ຾ຖະ ຉບໄ ຄກາຌກາຌຘະໜຍັ ຘະໜຌູ ຅າກ຃ຌ຺ ບໃ ຌໂ ນຖ ຉບໄ ຄກາຌ຋ໃ ຽີ ຑໃ ຄິ , ຋ໃ ຽີ ຎິກຘາຽຑໃ ບເນຽໄ ກຈີ ຃ທາຓໝຌັໄ ເ຅ເຌ ກາຌຽປຈັ ກຈິ ຅ະກາ ຾ຖະ ກາຌຽປຈັ ທຼກຉໃ າຄໂ.

3. ຋ຈິ ຘະຈ຋ີ ໃ ຘີ າ຃ຌັ ກໃ ຼທກຍັ ຾ປຄ຅ຄູ ເ຅຋າຄຘຄັ ຃ຓ຺ 1) ຋ຈິ ຘະຈ຃ີ ທາຓຉບໄ ຄກາຌຉາຓຖາຈຍັ ຂຌັໄ ຂບຄຓາຘະ຿ຖ (Abraham H. Maslow, 1954) ປ຅າຍັ ກກ຃ຓາທຌາຉາຘຓບະຉ຿ຍຖບໄຘຄະຽກທໜາາ຺ໄ ຌທບໃຍາຄ:າ.ຄກ຋ດໃໃາາາຌຌຄຘ຾ຽະຆຖ຾ໃ ບະຈທ຅ຄໃ າຑະ຃ຈຶຽກທຉຈີາກິ ຓ຃າຉຂທບບາໄ ຓຄຄກຓຽຑາະຌຄິຌຑຂຈຸ ເບຌ຅ຄຌັໄຽຓຓະຽໃ ບກຌແຈີຈຸ ຈໄ ຌຌັໄ ຘາຓາຈ຅ຈັ ຽຎັຌຖາຈຍັ ຂຌັໄ ແຈ,ໄ ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌເຌຂຌັໄ ຋າບຈິ ແຈໄ ປບຉຸກຌຍີັໄ ກ຃ຉໃ ທາແຌຎາຓຉ. ບຉຈໃ ຍບຄັໄ ຌຘຄກຌັໄະາ,ໜຌຽຓຖບໃ ບາຄຈ຾ຉຖຍັ ບໄ ທຂໄ ຄ຅ຌກັໄ ະ຋າຌໃຽຘີຎ຅ູຄັຌຄຂູ ເຉຌຶໄ ຅ທ຺ແຍຎ຅ຸກຄູ ເ຃຅ຌ຺ເນຌຌຘັໄໄ ບະ຾ກີ ຈກຄ຅ຑະຈຶ ຉຉບໄ ກິ ຄາກະ

຾ຌທເຈກຉາຓ, ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌ຾ຉໃ ຖະຂຌັໄ ບາຈນຖຸຈ ຖໃ ຌກຌັ ແຈຖໄ າຈຍັ ຂຌັໄ ຂບຄ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌຌແີໄ ຈ຾ໄ ກໃ : (1)຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌ຋າຄຘະຖຖີ ະ (2)຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌຘະນທຈັ ຈຑີ າຍ (3)຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌ ຃ທາຓປກັ (4)຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌຓກີ ຼຈຉງິ ຈ຺ ຾ຖະ ຆໃ ຘຼຄ (5)຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌປຍັ ປູ຾ໄ ຖະຽຂາ຺ໄ ເ຅ຉຌ຺ ຽບຄດໃ າຄຊໃ ບຄ຾຋ໄ

ປູຍ຋ີ 8 : ປູຍຘະ຾ຈຄຖາຈຍັ ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌ ຂບຄ ຓາຘ຿ຖ ຾ນໃ ຄົ ຋ໃ ຓີ າ : simplypsychology.org/maslow.html

(1) ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌ຋າຄຘະຖຖີ ະ: ຊແຈທໄ ໃ າຽຎັຌ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌຽຍບໄ ຄຉຌ຺ໄ ນຖຂຌັໄ ຑຌຶໄ ຊາຌ ຽຆໃ ຄິ ຍໃແຈຽໄ ກຈີ ຂຌຶໄ ຅າກກາຌປຼຌປູ ໄ ຽຆໃ ຌັ : ຃ທາຓນທິ , ຃ທາຓກະນາງ, ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌ຋າຄຽຑຈ, ຃ທາຓຄໃທຄຌບຌຽນຖໃ າ຺ ຌີໄ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ . (2) ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌຘະນທຈັ ຈຑີ າຍ: ຽຓໃ ບ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌ຋າຄກາງແຈໄ ປຍັ ກາຌຉບຍຘະໜບຄ຾ຖທໄ ຃ຌ຺ ຽປາ຺ ນາ຋າຄຽປຈັ ເນຉໄ ຌ຺ ຎບຈແຑ຅າກ ບຌັ ຉະຖາງຉໃ າຄໂ, ຂະຌະຈຼທກຌັ ກໃ ຅ະຘະ຾ນທຄນາ຃ທາຓໝຌັໄ ຃ຄ຺ ເຌ ຆທີ ຈິ , ຆຍັ ຘຌິ ຾ຖະ ທຼກຄາຌ; ຉບໄ ຄກາຌນຖກັ ຎະກຌັ ທໃ າຉຌ຺ ຅ະຓທີ ຼກ ຽປຈັ ຉະນຖບຈແຎ ນຖ ແຈປໄ ຍັ ຽຄຌິ ຆໃ ທງຽນຖບຽຓໃ ບບບກ຅າກຄາຌ຾ຖທໄ , ທຼກຽຎັຌ຾ນຖໃໃ ຄ຋ໃ ຓີ າຂບຄຖາງແຈ຋ໄ ໃ ຅ີ ະຌາຓາເຆຖໄ ຼໄ ຄຆຍີ ຾ຖະ ຍາຍຈັ ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌ຋າຄກາງ.