คู่มือการจัดกระบวนการเรียนการสอน ม.ต้น

➢ขั้นสรปุ - ครแู ละผู้เรยี นสรุปสาระสำคัญการจดั กิจกรรมการเรยี นรู้ สอ่ื และแหล่งเรยี นรู้ ๑. วีดที ศั นเ์ กยี่ วกบั เศรษฐ์กิจพอเพียง เร่อื ง พอเพยี ง..ตามรอยพ่อ ๒. ใบงานที่ ๑ เร่อื งแผนการดำเนินชีวติ ตามหลกั ปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง ๓. ใบความรทู้ ี่ ๒ เรอื่ งการประยุกตห์ ลักปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพยี งมาใช้ในการประกอบ อาชพี ๔. ใบงานที่ ๒ การวดั และประเมนิ ผล 1. การอภปิ รายหน้าช้นั เรียน 2. ตรวจใบงาน สื่อและแหล่งเรยี นรู้ ๑. หนงั สอื แบบเรยี น วชิ า ทช ๒๑๐๐๑ เศรษฐกิจพอเพียง ๒. ใบความรู้ ๓. ใบงาน ๔. วีดีทัศน์ เร่อื ง พอเพยี ง...ตามรอยพอ่ การวดั และประเมนิ ผล ๑. ตรวจผลงานาจากใบงาน ๒. สังเกตพฤตกิ รรมการทำงานกล่มุ ความคดิ เห็นและข้อเสนอแนะของ ...................................ผเู้ สนอแผนการจดั การเรยี นรู้ คณะกรรมการประเมนิ แผนการจัดการเรยี นรู้ (นายวิชยั จำนงคร์ ัตน์) พิจารณาแลว้ .............................................. ตำแหนง่ ครู กศน.ตำบล ................................................ ................/............................./................... (นายพรพล พทุ ธวโิ ร) ................/............................./............... .... ความคดิ เหน็ และข้อเสนอแนะของผู้บริหารสถานศกึ ษา พิจารณาแลว้ ................................................................. .............................................................. (นางโสภา สมหวัง) ตำแหนง่ ผู้อำนวยการ กศน.อำเภอลำทบั ................/....................................../...................

ใบความรู้ที่ ๑ โครงสร้างรายวิชา ทช ๒๑๐๐๑ เศรษฐกจิ พอเพยี ง ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น สาระสาคัญ เศรษฐกิจพอเพียง เป็นปรัชญาที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงมีพระราชดำรัสชี้แนะ แนวทางการดำเนนิ ชวี ติ แกพ่ สกนกิ รมาโดยตลอดตง้ั แต่ก่อนวกิ ฤตการณ์ทางเศรษฐกิจ เปน็ ปรัชญาชี้ ถึงแนวทางการดำเนนิ ชวี ิตและปฏบิ ัตติ นของประชาชนทุกระดับ ตามวถิ ีไทยแบบเรียบง่าย เดินทาง สายกลางนำไปใช้จัดการทรัพยากรที่มีอยู่ทั้งของตนเอง ครอบครัว ประยุกต์ใช้ประกอบอย่าง เหมาะสม มขี อ้ มูลในการวางแผน การดำเนนิ งาน บนพ้นื ฐานของความพอประมาณ ความมีเหตุผล ความภูมิคุ้มกันที่ดี เงื่อนไขของความรู้ และเงื่อนไขของคุณธรรม อาศัยเครือข่ายชุมชนที่ประสบ ความสำเร็จในการดำเนินชีวติ แบบพอเพียง เพื่อเป็นแบบอย่างในการดำเนินการสร้างอาชีพทีจ่ ะตอ้ ง อาศัย พลงั งานทุกภาคสว่ นในการขบั เคล่อื นเศรษฐกิจพอเพียง เพ่ือให้พร้อมรองรับการเปลย่ี นแปลง อย่างรวดเรว็ ทัง้ ดา้ นวัตถุ สงั คม สงิ่ แวดล้อม และวัฒนธรรมจากภายนอกไดเ้ ป็นอย่างดี ผลการเรียนรู้ที่คาดหวัง 1. อธิบายแนวคิด หลกั การ ความหมาย ความสำคญั ของปรัชญาเศรษฐกจิ พอเพียงได้ 2. บอกแนวทางในการนำปรัชญาเศรษฐกิจพอเพยี ง ไปประยุกตใ์ ช้ในการประกอบอาชีพ 3. เหน็ คณุ ค่าและปฏิบตั ิตามหลักเศรษฐกจิ พอเพียง 4. แนะนำส่งเสริมสมาชิกในครอบครัว และชุมชนให้เห็นคุณค่าและนำไปปฏิบัติในการดำเนิน ชวี ติ ชอ่ื -สกลุ ................................................................. รหัสนกั ศกึ ษา........................................................

ใบงานท่ี 1 เรอ่ ง เศรษฐกจิ พอเพียง คออะ ร จงตอบคำถามต่อไปน้ี 1. เศรษฐกิจพอเพียงมีความเปน็ มาอยา่ งไร ............................................................................................................................. .................................. ................................................................................................. .............................................................. ............................................................................................................................. .................................. ............................................................................................................................................................... ............................................................................................................................. .................................. ............................................................................................................................. .................................. ............................................................................................................................................................... ............................................................................................................................. .................................. ........................................................................................................................ 2. ให้อธิบายความหมายของ “ความพอเพยี ง” ......................................................................................................... ...................................................... ............................................................................................................................. .................................. ............................................................................................................................................................... ............................................................................................................................. .................................. ............................................................................................................................. .................................. ............................................................................................................................................................... ............................................................................................................................. .................................. ............................................................................................................................................. .................. ................................................................................................................. ....... 3. ใหย้ กตัวอย่างหลักการปฏบิ ัติตนตามหลักปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพยี งมา ๕ ขอ้ ............................................................................................................................. .................................. ................................................................................................................................................. .............. ..................................................................................................................... .......................................... ............................................................................................................................. .................................. ............................................................................................................................................................... ............................................................................................................................. .................................. .......................................................................................... ช่ือ- สกุล................................................... รหัสนกั ศึกษา............................................

ใบงานที่ 3 เรอ่ ง เพอ่ นบ้าน....พอเพยี ง ให้ผูเ้ รียนเลือกเพอ่ื นในหอ้ งหรอื เพื่อนบ้าน ทน่ี ำหลักเศรษฐกจิ พอเพยี งมาใช้ในการดำเนิน ชีวติ พรอ้ มตอบคำถามท่ีกำหนดให้ต่อไปน้ี 1. ช่ือ..............................................................................นามสกุล .............................................................. อายุ..............................ปี เพศ................................................ อาชีพ ................................................ ท่ีอยู่ ........................................................................................................................................... .................... วิธีปฏบิ ตั ิตนในการดำเนนิ ชวี ิตแบบพอเพียงของเพื่อนบา้ น....พอเพียงเป็นอย่างไร ....................................................................................................................................... ........................ ............................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... ........................ ....................................................................................................................................... ........................ ............................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... ........................ ผ้เู รียนคิดว่า การดำเนนิ ชีวิตตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงของเพือ่ นบ้าน...พอเพยี ง ....................................................................................................................................... ........................ ............................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... ........................ ....................................................................................................................................... ........................ ....................................................................................................................................... ........................ ........................................................................................................... .................................................... ....................................................................................................................................... ........................ ...............................................................................................................................................................

แผนการจดั การเรียนรู้ ระดับมัธยมศกึ ษาตอนต้น ครง้ั ท่ี 11 วันท.่ี ................................................................................. วชิ า เศรษฐกจิ พอเพียง เรื่อง การประยุกตห์ ลักปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพียงท่ีใชใ้ นการประกอบ อาชพี จำนวน 3 ชว่ั โมง สถานทีพ่ บกลุ่ม กศน.ตำบล............................................................. ตัวชีว้ ดั ๑.ประยุกตห์ ลกั ปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพยี งและข้อมูลจากการศึกษาวิเคราะห์นำมา วางแผนในการประกอบอาชีพได้ เนือ้ หา ๑.การประยกุ ต์หลักปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพียงทใ่ี ชใ้ นการประกอบอาชีพ คณุ ธรรม ความซ่ือสัตย์ การจดั กระบวนการเรียนรู้ ➢ขั้นนำ ๑.ครพู ูดเรอ่ื งความซ่ือสัตว์ต่อการประกอบอาชพี ๒.ครแู จง้ วตั ถุประสงคก์ ารเรียนรู้ ➢ขั้นจัดกิจกรรมการเรียนรู้ 1. ครใู ห้ผูเ้ รยี นดวู ีดีทศั นเ์ กี่ยวกบั เศรษฐก์ จิ พอเพยี ง เร่ือง พอเพียง..ตามรอยพ่อ 2. ครูใหผ้ ูเ้ รียนสรปุ ความร้ทู ี่ได้รับจากการชมวีดีทัศนเ์ กี่ยวกับเศรษฐกิจพอเพียง เร่ือง พอ เพียง... ตามรอยพอ่ และสามารถนำไปประยกุ ตใ์ ช้กับหลักปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพยี งได้อย่างไร โดยเขยี นเปน็ เรยี งความลงบนกระดาษที่ครูแจกให้ ๒. ครใู ห้ผเู้ รียนจดั ทำใบงานท่ี ๑ เรื่อง แผนการดำเนินชีวติ ตามหลกั ปรัชญาของเศรษฐกิจ พอเพยี ง ๓. ครูใหผ้ ูเ้ รียนศึกษาค้นควา้ จากใบความรู้ที่ ๒ เรื่อง การประยุกต์หลักปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพียงมาใช้ในการประกอบอาชีพ ๔. ให้ผูเ้ รียนจดั ทำใบงานที๒่ จากนั้นครูมอบหมายงานใหผ้ ้เู รยี นแตล่ ะคนออกมานำเสนอ ➢ขน้ั สรปุ ๑. ครแู ละผ้เู รยี นรว่ มกันสรปุ องค์ความรู้จากการนำเสนอผลงานของผ้เู รียน ๒. ผู้เรยี นนำความรูท้ ่ไี ดจ้ ากการสรุปองคค์ วามรู้ไปใชใ้ นการปรบั ปรุง แกไ้ ข ข้อบกพรอ่ ง ของตนเอง ๓. ครปู ระเมินผลการเรยี นรขู้ องผู้เรียนจากผลงาน ใบงานของผเู้ รียน สอื่ และแหล่งเรยี นรู้ ๑. วดี ีทศั น์เกีย่ วกบั เศรษฐ์กจิ พอเพยี ง เร่อื ง พอเพยี ง..ตามรอยพ่อ

๒. ใบงานที่ ๑ เรอื่ งแผนการดำเนินชีวิตตามหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพียง ๓. ใบความรูท้ ่ี ๒ เรอื่ งการประยกุ ต์หลักปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพียงมาใช้ในการประกอบ อาชพี ๔. ใบงานท่ี ๒ การวดั และประเมนิ ผล 3. การอภิปรายหนา้ ช้ันเรยี น 4. ตรวจใบงาน ความคิดเห็นและข้อเสนอแนะของ ..................................ผู้เสนอแผนการจัดการเรียนรู้ คณะกรรมการประเมนิ แผนการจดั การเรยี นรู้ (นายวิชยั จำนงคร์ ัตน)์ ตำแหน่ง ครู กศน.ตำบล พจิ ารณาแลว้ .............................................. ................/............................./................... ................................................ (นาพรพล พทุ ธวโิ ร) ................/............................./................ ... ความคิดเหน็ และขอ้ เสนอแนะของผู้บริหารสถานศึกษา พิจารณาแลว้ ................................................................. .............................................................. (นางโสภา สมหวงั ) ตำแหนง่ ผอู้ ำนวยการ กศน.อำเภอลำทับ ................/....................................../...................

ใบงานที่ ๑ ให้ผ้เู รยี นเขียนแผนการดำเนินชีวติ ตามหลกั ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ๑. หัวเรอ่ื งท่วี างแผน.................................................................................................................................. ๒. วธิ ีการ................................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ........................................ ............................................................................................................................. ........................................ ..................................................................................................................................................................... ๓. ผลท่ไี ด้จากการวางแผน ............................................................................................................................. ........................................ ............................................................................................................................. ........................................ ..................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ........................................ ๔. บุคคลที่มีส่วนร่วมในการวางแผน ............................................................................................................................. ........................................ ................................................................................................................................................................ ..... ............................................................................................................................. ........................................ ............................................................................................................................. ........................................ ..................................................................................................................................................................... ๕. ปัญหาอปุ สรรค ............................................................................................................................. .................................. ............................................................................................................................. .................................. ............................................................................................................................................................... ............................................................................................................................. .................................. ๖. แนวทางแก้ไข ............................................................................................................................. .................................. ................................................................................. .............................................................................. ............................................................................................................................. .................................. ................................................................................................................................................ ...............

ใบความรทู้ ่ี ๒ เร่ือง การประยุกต์หลกั ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงท่ใี ช้ในการประกอบอาชพี ข้อมูลจากหนงั สอื พิมพ์ ๕ เร่ือง เรื่องท่ี ๑ กองทุนชุมชน รูปแบบทางเศรษฐกิจของประเทศที่เปลี่ยนไป ต้นทุนทางธรรมชาติถูกนำมาใช้เพื่อสนับสนุนการ เจริญเติบโตของตลาดมากขึ้น ปัจจัยพื้นฐาน ๔ ประการ ไม่สามารถตอบสนองความต้องการพื้นฐานได้ เพราะเงินกลายเป็นปัจจัยพื้นฐานประการที่ ๕ ที่เข้ามามีบทบาทต่อชีวิตชุมชน ชาวบ้านทำงานหนักเพราะ ตอ้ งการรายได้ที่มากขนึ้ เพื่อมาต่อยอดรายจ่ายท่ีพอกพูน ชาวนาเกษตรกรจำนวนมากกลายเปน็ ลูกหนี้ เสียที่ นา สูญเสียความเชื่อมั่นในความรู้ของตน ต้องหันมาพึ่งพาเทคโนโลยี ปุ๋ยเคมี รวมทั้งยาฆ่าแมลง ความ เปลี่ยนแปลงต่าง ๆ เหล่านี้ คือตัวแปรสำคัญที่ทำให้ชุมชนตกอยู่ในสภาพสูญเสียการจัดการตนเอง รัฐมอง สถานการณ์ทเ่ี กดิ ขน้ึ ในชมุ ชนวา่ เป็นปญั หาความยากจนทต่ี อ้ งเข้ามาแกจ้ ัดการ เรอ่ื งท่ี ๒ เล้ียงชพี ด้วยมลู วัว พ่อเจริญ พรหมวิหาร หนึ่งในเกษตรกรที่ริเริ่มโครงการธนาคารมูลวัว บ้านใหม่สมบูรณ์ อำเภอ หนองบุญมาก จังหวัดนครราชสีมา เล่าว่า เราเลี้ยงวัวไว้ขายไม่ได้ใช้งาน วัวขายได้ราคาดีในละครเท่าน้ัน แหละที่เราเห็นวิถีชีวิตชาวนาดั้งเดิม เด๋ียวนี้ ชีวิตชาวนาเปลี่ยนไปแล้ว ขี้วัว มูลสัตว์ เราก็หาได้ในชุมชน สมยั ผมเล็ก ๆ กเ็ ลยี้ งวัวควายในทงุ่ นา ววั ควายกนิ หญ้าในทุ่ง แล้วก็ถา่ ยในท้องนา โดยทีไ่ มต่ อ้ งหาปุ๋ย ขี้วัว ทำให้นาร่วนซุย และอุ้มน้ำได้ดี แล้วมาถึงวันนี้มูลสัตว์อย่างขี้วัวก็ยังคงหาได้ในชุมชน แม้ว่าจะมีปริมาณที่ ลดลงเพราะเลย้ี งวัวนอ้ ยลง เร่ืองที่ ๓ คนของป่า ป่าของชุมชน การสร้างป่าชุมชนผักหวานของผู้ใหญ่พรม ปีกกลาง ไม่ใช่เรื่องฝันที่ไกลเกินตัว พื้นที่ ๑๔ ไร่ ๑ งาน ของแต่ละครัวเรือน คือการสร้างพื้นที่ป่าขนาดย่อมที่แต่ละครัวเรือนจะหาอยู่หากินได้อย่าง พอเพียงภายในบ้านของตนเอง ใช้พลังทุนทางสังคมเดิมที่มีอย่าง บ้าน วัด โรงเรียน เป็นจุดเชื่อม สำนึกร่วม ความรู้สึกร่วมในการดูแลและสร้างพื้นทีส่ ีเขียวของชุมชน ดังนั้นแม้ว่าบ้านใหม่สมบูรณ์จะมี การประกวดเขตปา่ ของชุมชนอย่างเป็นทางการ แยกจากทีอ่ ยูอ่ าศัยชดั เจน แตเ่ รากลบั พบว่าปา่ ของบ้าน ใหม่สมบูรณ์กำลังขยายตัวทั่วพื้นที่ของหมู่บ้าน ป่าในโรงเรียน ป่าในบ้าน ป่าที่มีวัดดูแล เป็นแนวคิด วิถีทางสร้างคนให้กับป่า คนที่มีวิธีคิดจัดการป่า เข้าใจตระหนักถึงความสำคัญ ใช้ป่าอย่างรู้ค่าและ เพียงพอ เป็นผืนป่าเศรษฐกิจที่ไม่ได้หมายความถึงการปลูกพืชพันธุ์เชิงเดียว การตัดไม้เพื่อการค้าขาย อยา่ งทัว่ ไป เรอ่ื งท่ี ๔ คนรู้ทนั ปลา เมื่อลำน้ำมูลเปลี่ยนไปจากกลไกธรรมชาติ ผ่านกลไกอานาจรัฐในนามของเขื่อนซึ่งปิดกั้นลำน้ำท่ี ส่งผลทำให้คนลุ่มน้ำมูล ได้รับผลกระทบหาอยู่หากินได้ยาก ปลาที่เคยอุดมสมบูรณ์ลดน้อยลง บางก็สูญ หายไปเขื่อนจึงกลายเป็นสัญลักษณ์ของอำนาจรัฐที่กำหนดชะตาชีวิตของชุมชนลุ่มน้ำมูล ให้เป็นคนจน อยา่ งถาวรกวา่ ๓ อำเภอ ๖๕ หมู่บ้าน ซ่งึ ได้รบั ผลกระทบมาเปน็ ๑๓ ปี ทำให้วถิ ชี ีวิตเปล่ยี นไป มคี วาม เปน็ อยู่ลำบากมากผู้คนได้เดินทางอพยพไปขายแรงงานต่างจงั หวดั กถ็ ูกนายจ้างไม่จ่ายคา่ แรง ติดยาเสพติด ติดโรคเอดส์บ้าง และอีกส่วนหนึ่งก็รวมตัวกัน พยายามเรียกร้องสิทธิความเป็นธรรมขอค่าชดเชยจาก รัฐบาลแต่ก็ไม่เป็นผล รวมระยะเวลา ๑๓ ปี ทำให้องค์ความรู้ ภูมิปัญญาที่สืบทอดกันมาจากบรรพบุรุษ สญู หายไปเกอื บหมดส้ิน

ตั้งแต่ปิดมูลจนถึงวันนี้ ๑๓ ปี ที่คนลุ่มน้ำมูลเคลื่อนไหวและต่อสู้เพื่อเรียกร้องสิทธิชุมชนในการ จัดการตนเอง ถ้าการเคลอื่ นไหวทสี่ ังคมทั่วไปรับรแู้ ละเข้าใจนนั้ ยอ่ มหนีไม่พ้นภาพประท้วงเรียกร้องอย่าง ยืดยื้อภายใต้เครือข่ายสมัชชาคนจน ที่ต้องต่อสู้กับยุคทุนนิยม ที่มุ่งเน้นการแข่งขัน และการเติ บโตทาง เศรษฐกิจ โดยใช้ประโยชน์จากฐานทรัพยากรต่าง ๆ ทำให้การเคลือ่ นไหวที่ผ่านมาของคนลุ่มน้ำมูลมองไม่ เห็นโอกาสแห่งความหวังที่จะสามารถจัดการฐานทรัพยากรของคนได้ ด้วยเหตุนี้กระบวนการเคลื่อนไหว ในช่วงระยะเวลาทีผ่ า่ นมาของชุมชน ลุ่มน้ำมูลเมื่อไม่มชี ่องทางเจรจาต่อรอง เปิดเขื่อนได้อย่างถาวร พวก เขาจึงม่งุ ที่จะสรา้ งตวั ตนของคนลุ่มน้ำมลู ผ่านฐานคิดองค์ความรูต้ ามวถิ วี ัฒนธรรมชุมชนอีสานไทบ้าน ท่ียัง ยืนและสอดคลอ้ งกับบริบทของชมุ ชนเพื่อท่ีจะบอกกล่าวแกส่ ังคมว่า คนกลุ่มนำ้ มูลมคี วามรู้ท่จี ะจดั การฐาน ทรพั ยากรธรรมชาตขิ องตน เรื่องที่ ๕ รวมคดิ รวมทนุ ร้านค้าชุมชนตำบลหว้ งน้ำขาว อำเภอเมือง จังหวัดตราด เกิดจากแรงบันดาลใจทีช่ ุมชนประสบ ความสำเร็จในการจัดตั้งกลุ่มยางพารา และสมาชิกได้รับประโยชน์ที่เป็นธรรมอย่างทั่วหน้า เม็ดเงิน ย้อนกลับสู่สมาชิก โดยไม่ผ่านพ่อค้าคนกลางเนื่องจากการขายน้ำยางพาราได้ราคาดีขึ้น สมาชิกมีรายได้ เพิ่มขึ้น พร้อมทั้งผลสำเร็จจากการทำออมทรัพย์เพื่อการผลิต ดังนั้น ความสำเร็จในการดำเนินของกลุ่ม นำ้ ยางและกลุ่มสัจจะออมทรัพย์เพ่ือการผลิตจึงเป็นการจดุ ประกายใหเ้ กดิ การจัดตั้งร้านคา้ ชุมชน โดยท้ังที่ ภาครัฐและชุมชน ได้ร่วมมือกันอย่างจริงจัง ด้วยการที่ภาครัฐจากเกษตรตำบลและพัฒนาชุมชนเป็นที่ ปรึกษา สง่ เสรมิ ให้ความรแู้ ละสนับสนุนงบประมาณบา้ งส่วนในการจัดตั้งรา้ นคา้ ชมุ ชน นอกจากน้ีกลุ่มผ้นู ำ ชุมชนท้องถิ่น ผู้ใหญบ่ ้าน กำนัน เจา้ อาวาสวัดหว้ งน้ำขาว กลมุ่ สมาชกิ ในชุมชนและสถานศึกษาในชุมชน ต่างก็รวมมือกันผลักดันให้เกิดร้านค้าชุมชนขึ้น เพราะว่าคนในชุมชนต้องกินต้องใช้และทำให้ทุกคนใน ชุมชนรู้สึกถึงความเป็นเจ้าของรา้ นค้าชุมชนร่วมกัน สมาชิกในชุมชนจึงร่วมกันคิดที่จัดตั้งรา้ นค้าชมุ ชน ซ่ึง เดิมนั้นร้านค้าชุมชนเป็นร้านค้าเล็ก ๆ จำหน่ายสินค้าอุปโภคบริโภคที่ใช้ในชีวิตประจำวัน และเป็น ศนู ย์กลางรวมผลผลติ ทาการเกษตรของชมุ ชน เมือ่ ทำได้ประมาณ ๒ ปี การขยายผลยังไม่มาก

ใบงานที่ ๒ ๑.ใหผ้ เู้ รียนเลอื กศึกษาเรอื่ งที่สนใจคนละ ๑ เรื่อง เล่าให้เพื่อนในกลมุ่ ฟัง โดยเลอื กเร่ืองทด่ี ีท่สี ุด ๑ เรื่อง ๒.ผเู้ รยี นแต่ละคนคิดหาคำตอบเรอื่ งท่ีศกึ ษาว่าสามารถนำมาประยุกต์ใช้กับปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี งใน การประกอบอาชพี อย่างไรแต่ละคนนำเสนอความคิด คนละ ๒ นาที ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

แผนการจดั การเรยี นรู้ ระดับมธั ยมศึกษาตอนต้น คร้งั ท่ี 12 วันท.ี่ ................................................................................. วิชา สขุ ศกึ ษา พลศกึ ษา เร่ือง การดูแลรักษาสุขภาพ จำนวน 3 ชวั่ โมง สถานทพี่ บกลมุ่ กศน.ตำบล............................................................. ตัวช้ีวดั 1. อธิบายหลกั การดูแลสขุ ภาพเบ้ืองต้น ตามหลัก 5 อ ได้อยา่ งถูกต้อง 2. อธิบายประโยชนข์ องการออกกำลังกายและโทษของการขาดการออกกำลงั กายได้ถูกต้อง 3. อธิบายรูปแบบและวิธีการออกกำลงั กายเพื่อสขุ ภาพได้ 4. เลือกวธิ กี ารออกกำลงั กายเพ่ือสขุ ภาพใหเ้ หมาะสมกับสภาพร่างกายของแต่ละบุคคลได้ 5. อธบิ ายวธิ ดี ูแลสขุ ภาพทางเพศได้ถูกต้อง 6. อธบิ ายพฤตกิ รรมทีเ่ สี่ยงต่อการติดเชื้อ HIVS 7. อธิบายวธิ ีควบคุมกำเนดิ และการป้องกันการตงั้ ครรภ์ได้ 8. อธิบายวิธกี ารหลกี เลีย่ งพฤติกรรมทีน่ ำไปสู่การมีเพศสมั พันธก์ ารล่วงละเมิดทางเพศ 9. อธิบายพฤติกรรมท่เี สย่ี งต่อการตั้งครรภท์ ่ีไมพ่ ึงประสงค์ได้ถูกต้อง 10. อธบิ ายวธิ ปี ้องกันและหลีกเล่ียงพฤติกรรมเสี่ยงตอ่ การตัง้ ครรภท์ ไ่ี ม่พึงประสงค์ เน้อื หา 1. หลักการดูแลสขุ ภาพเบ้ืองตน้ การดแู ลสขุ ภาพตามหลกั 5 อ ได้แก่ อาหาร อากาศ อารมณ์ อุจจาระ อนามัย 2. การออกกำลังกาย รูปแบบ และวธิ ีการออกกำลงั เพอื่ สุขภาพ 2.1 ประโยชนแ์ ละโทษของการออกกำลังกาย 2.2 รปู แบบและวธิ กี ารออกกำลังกายเพื่อสขุ ภาพ 2.2.1 การเดินเรว็ 2.2.2 การว่ิงเหยาะ 2.2.3 การขจ่ี ักรยาน 2.2.4 การเลน่ โยคะ 2.2.5 เต้นแอโรบิค 2.2.6 ว่ายน้ำ 3. สขุ ภาพทางเพศ - การคุมกำเนิด - การทอ้ งไม่พร้อม - การทำแท้ง - การติดเชื้อ HIVS 4. พฤติกรรมทน่ี ำไปสู่การลว่ งละเมิดทางเพศ การมสี ัมพนั ธ์และการตง้ั ครรภ์ท่ีไม่พึงประสงค์ - การเปล่ียนแปลงเมือ่ เขา้ สู่วัยหนุม่ สาว - การปอ้ งกันและหลกี เลีย่ งพฤติกรรมเสี่ยงต่อการล่วงละเมิดทางเพศ และการ ต้ังครรภท์ ีไ่ ม่พึงประสงค์ คณุ ธรรม การตรงเวลา สอ่ื สัตว์ มีวนิ ัย

ข้ันตอนการจัดกระบวนการเรยี นรู้ ➢ข้ันนำ ครทู กั ทายและสอบถามผเู้ รียนเก่ียวกับการรบั ประทานอาหารและการออกกำลังกาย โดยครู ยกตัวอยา่ งเพื่อนในห้องเรยี นทีม่ ีลกั ษณะรปู รา่ งอว้ น และรูปร่างผอม โดยออกมาหน้าช้ันเรยี น และให้ บอกการรับประทานอาหารและการออกกำลังกายของแตล่ ะคนให้ครูและผเู้ รยี นฟงั ครูตั้งประเดน็ ใน เรื่อง การดูแลรักษาสุขภาพตามหลกั 5 อ ไดแ้ ก่ อาหาร อากาศ อารมณ์ อจุ จาระ อนามัย และ วิธกี ารออกกำลงั กายใหเ้ หมาะสมและถกู วิธกี ับเพศและวยั โดยแลกเปล่ียนเรียนรูร้ ่วมกนั พร้อมทัง้ ให้ นกั ศึกษาดู youtube เร่ืองหลัก 5 ประการสำหรับดแู ลรักษาสุขภาพกุ ชว่ งวัย https://www.youtube.com/watch?v=ZFQljbRh8LM ครูและนกั ศกึ ษาสรุปร่วมกนั เกี่ยวกบั ความสาคญั ของอาหารในแตล่ ะวยั เปรียบเทยี บความแตกตา่ งของความต้องการอาหารในแตล่ ะ วยั เหตผุ ลของความต้องการทแ่ี ตกตา่ งในแตล่ ะวยั ➢ขน้ั จดั กิจกรรมการเรียนรู้ 1.1 หลงั จากดูหลกั 5 ประการสำหรับดแู ลรักษาสุขภาพุกช่วงวัย https://www.youtube.com/watch?v=ZFQljbRh8LM ครแู บง่ กลุ่มผเู้ รียน เป็นกล่มุ ๆ ละ 3 คน 1.2 ศึกษาหาข้อมลู จากใบความรู้ กลุ่มท่ี 1 ความหมาย ความสำคญั ของอาหาร กลมุ่ ที่ 2 ความหมาย ความสำคัญของอากาศ กล่มุ ที่ 3 ความหมาย ความสำคญั ของอารมณ์ กลมุ่ ท่ี 4 ความหมาย ความสำคัญของอุจจาระ กลุ่มท่ี 5 ความหมาย ความสำคัญของอนามยั กลุ่มที่ 6 วิธีการออกกำลังกายให้เหมาะสมกับเพศและวัย ➢ขน้ั การปฏิบตั ิและการนำไปใช้ 3.1 ให้ผเู้ รียนแลกเปลี่ยนเรียนรภู้ ายในกลมุ่ ตามใบงานทไี่ ดร้ บั พรอ้ มสรุป 3 – 2 สง่ ตัวแทนนำเสนอหน้าชัน้ เรียน 3.2 ครูและผเู้ รียนรว่ มสรุปองค์ความรู้รว่ มกัน โดยการดู youtube ในหัวข้อเคลด็ ลบั การดูแลสุขภาพดี https://www.youtube.com/watch?v=nd-_TNyNa3U ➢ขัน้ สรปุ 1. ครูใหผ้ ู้เรยี นทำใบงาน 2. ครเู ฉลยกิจกรรม 3. ครสู รปุ เนอ้ื หา การประเมินผล 4.1 หวั ขอ้ ประเด็นในการใช้เวทแี ลกเปลี่ยน 4.2 การสงั เกตการณ์เข้ารว่ มกจิ กรรม 4.3 ชิน้ งาน/ผล

สื่อ 1. ใบงาน 2. ใบความรู้ 3. สอ่ื youtube ในหัวขอ้ เคล็ดลบั การดแู ลสขุ ภาพดี https://www.youtube.com/watch?v=nd-_TNyNa3U หลกั 5 ประการสำหรบั ดูแลรกั ษาสุขภาพกุ ช่วงวัย https://www.youtube.com/watch?v=ZFQljbRh8LM ........................................ผ้เู สนอแผนการจดั การเรียนรู้ ความคิดเห็นและข้อเสนอแนะของ ( นายสุวิทย์ แสงศรี) คณะกรรมการประเมินแผนการจดั การเรยี นรู้ ตำแหนง่ ครู กศน.ตำบล พิจารณาแลว้ .............................................. ................/............................./................... ................................................ ( นายพรพล พทุ ธวโิ ร ) ................/............................./................... ความคิดเหน็ และขอ้ เสนอแนะของผูบ้ ริหารสถานศกึ ษา พจิ ารณาแล้ว ................................................................. .............................................................. ( นางโสภา สมหวงั ) ตำแหนง่ ผอู้ ำนวยการ กศน.อำเภอลำทับ ................/....................................../...................

ใบความรู้ เรือ่ งอาหารหลกั 5 หมู่ อาหาร หมายถงึ สิ่งทม่ี นุษย์กนิ ด่มื หรือรบั เขา้ รา่ งกาย โดยไมม่ ีพษิ แตม่ ีประโยชนต์ อ่ ร่างกาย ชว่ ยซ่อมแซมอวัยวะส่วนทีส่ ึกหรอ และทำให้ กระบวนการต่างๆ ในร่างกายดำเนนิ การไปอย่างปกติ ซึ่ง รวมถงึ น้ำด้วย หมูท่ ี่ 1 นม ไข่ เน้อื สตั ว์ตา่ ง ๆ ถัว่ เมล็ดแหง้ และงา นม ไข่ เนื้อสัตวต์ า่ งๆ ถัว่ เมลด็ แหง้ และ งา เปน็ แหลง่ โปรตนี ทด่ี ี สามารถนำไปเสรมิ สรา้ ง ร่างกายให้เจริญเติบโตและซ่อมแซมเนอื้ เย่ือ เสื่อม ให้อย่ใู นสภาพปก หม่ทู ่ี 2 ขา้ ว แป้ง เผือก มนั น้ำตาล ข้าว แป้ง เผือก มัน น้ำตาล มสี ารอาหารคาร์โบไฮเดรตเป็นแหลง่ อาหารสำคัญท่ีให้พลงั งาน ข้าวกล้องและข้าวซ้อมมอื มใี ยอาหาร วติ ามนิ และ แร่ธาตุ เพือ่ ใหร้ ่างกายไดป้ ระโยชน์มากทส่ี ดุ ควร กนิ สลบั กบั ผลิตภณั ฑ์จากขา้ วและธญั พืชอนื่ ท่ีให้พลงั งานเช่นเดียวกบั ขา้ ว ได้แก่ ก๋วยเตย่ี ว ขนมจีน บะหมี่ ว้นุ เส้น หรือแปง้ ต่างๆ และไม่ควรกินมากเกนิ ความต้องการเพราะอาหารประเภทนี้ จะถูกเปลี่ยนและ เก็บสะสมไวใ้ นรปู ของไขมนั ตามสว่ นต่างๆ ของรา่ งกาย ทำให้เกิดโรคอ้วน หมทู่ ี่ 3 ผกั ตา่ งๆ อาหารหมนู่ ี้ จะให้วติ ามนิ และเกลือแร่ แก่ร่างกายช่วยเสรมิ สรา้ งทำให้รา่ งกายแข็งแรง มแี รงต้านทานเชื้อโรคและชว่ ยใหอ้ วัยวะตา่ งๆทำงานได้อย่างเป็นปกติ อาหารที่สำคัญของหม่นู ้ี คือ ผักต่างๆ เชน่ ตำลงึ ผกั บ้งุ ผักกาดและผักใบเขียวอ่นื ๆ นอกจากน้นั ยงั รวมถึงพชื ผกั อน่ื ๆ เช่น มะเขือ ฟกั ทอง ถั่วฝักยาว เป็นตน้ นอกจากนนั้ อาหารหมนู่ ้ีจะมีกากอาหารท่ีถกู ขบั ถ่ายออกมาเป็น อจุ จาระทำใหล้ ำไส้ทำงานเป็นปกติ หมทู่ ี่ 4 ผลไมต้ ่างๆ ผลไม้ต่างๆ จะให้วติ ามินและเกลือแร่ ช่วยทำใหร้ ่างกายแข็งแรง มแี รงตา้ นทานโรค และ มกี ากอาหารชว่ ยทำให้การขบั ถ่ายของลำไสเ้ ปน็ ปกติ อาหารทส่ี ำคญํ ไดแ้ ก่ ผลไมต้ า่ งๆ เช่น กลว้ ย มะละกอ สม้ มังคดุ ลำไย เปน็ ตน้

หมทู่ ี่ 5 ไขมนั และนำ้ มัน ไขมนั และน้ำมนั จะใหส้ ารอาหารประเภทไขมันมาก จะใหพ้ ลงั งานแก่รา่ งกาย ทำให้ รา่ งกายเจริญเติบโตร่างกายจะสะสมพลงั งานท่ีได้ไว้ใตผ้ ิวหนังตามสว่ นตา่ งๆ ของร่างกาย เชน่ บรเิ วณ สะโพก ตน้ ขา เป็นตน้ ไขมันท่ีสะสมไวเ้ หล่าน้ีจะใหค้ วามอบอุ่นแกร่ า่ งกายและให้พลังงานที่สะสมไว้ใช้ในเวลาที่ จำเป็นระยะยาว อาหารที่สำคัญ ได้แก่ - ไขมนั จากสัตว์ เช่น น้ำมนั หมู รวมท้งั ไขมนั ทแี่ ทรกอยู่ในเนื้อสัตวต์ ่างๆดว้ ย - ไขมันทไี่ ดจ้ ากพืช เข่น กะทิ นำ้ มันรำ นำ้ นมถ่ัวเหลือง น้ำมันปาลม์ เป็นต้น

ใบความรู้ เรอ่ื งระบบขับถา่ ย การขับถา่ ยเป็นระบบกำจัดของเสียจาก รา่ งกาย และชว่ ยควบคุมปริมาณของนำ้ ในร่างกายให้ สมบูรณ์ ประกอบดว้ ย ไต ตับ และลำไส้ เปน็ ต้น ไต มีหนา้ ท่ีขบั ส่งิ ท่รี ่างกายไม่ได้ใชอ้ อกจาก รา่ งกาย อยดู่ ้านหลังของชอ่ งท้อง ลำไส้ใหญ่ มหี นา้ ทีข่ ับกากอาหารทีเ่ หลอื จากการย่อยของระบบย่อยอาหารออกมาเปน็ อุจจาระ โครงสรา้ งของระบบขับถา่ ย ไตเปน็ อวยั วะท่ีกรองของเสยี เพื่อกำจดั ของเสยี ออกจากร่างกาย ไตของคนมี 1 คู่ อยใู่ น ช่องท้องสองขา้ งของกระดูกสันหลังระดับเอว มรี ูปรา่ งคล้ายเมลด็ ถว่ั ตอ่ จากไตทง้ั สองขา้ งมีท่อ ไต ทำหน้าท่ีลำเลียงน้ำปัสสาวะจากไตไปเก็บไวท้ กี่ ระเพาะปสั สาวะ กอ่ นจะขับถ่ายออกมานอกร่างกาย ทางท่อปสั สาวะเป็นน้ำปัสสาวะนน่ั เอง การดแู ลรกั ษาระบบขบั ถา่ ย เคี้ยวอาหารให้ละเอียด และรบั ประทานอาหารทช่ี ว่ ยในการขบั ถ่าย คอื อาหารทม่ี กี าก ใย เช่น ผกั ผลไม้ และควรดม่ื น้ำใหม้ าก การกำจัดของเสียออกทางไต ไต เปน็ อวยั วะที่ลกั ษณะคลา้ ยถ่วั มีขนาด ประมาณ 10 กว้าง 6 เซนตเิ มตร และหนา ประมาณ 3 เซนติเมตร มสี ีแดงแกมน้ำตาลมเี ยอ่ื หุ้มบางๆ ไตมี 2 ข้างซา้ ยและ ขวา บรเิ วณ ด้านหลังของชอ่ งท้อง ใกลก้ ระดูกสนั หลงั บริเวณ เอว บรเิ วณสว่ นทเี่ ว้า เป็นกรวยไต มีหลอดไต ต่อไป ยัง มี กระเพาะปัสสาวะ

โครงสร้างไต ประกอบด้วยเน้ือเยอื่ 2 ชั้น หนว่ ยไตชน้ั นอก เรียกวา่ คอรด์ เทกซ์ ช้ันในเรยี กว่า เมดลั ลา ภายในไต ประกอบดว้ ย หน่วยไต มีลักษณะเป็นทอ่ ขดอยู่หลอดเลือดฝอย เปน็ กระจกุ อยเู่ ต็ม ไปหมด ไตเป็นอวัยวะท่ีทำงานหนัก วันหนงึ่ ๆ เลือดทีห่ มนุ เวียน ในรา่ งกายต้องผ่านมายงั ไต ประมาณในแตล่ ะนาทีจะมเี ลือดมายงั ไตท่ี 1200 มลิ ลลิ ติ ร หรือวนั ละ 180 ลิตร ไตจะขบั ของเสยี มาในรูป ของนำ้ ปัสสาวะ แล้วสง่ ตอ่ ไปยังกระเพาะปัสสาวะ มคี วามจปุ ระมาณ 500 ลกู บาศก์เซนตเิ มตร รา่ งกายจะรูส้ ึกปวดปัสสาวะเมื่อน้ำปสั สาวะไหลสู่กระเพาะปสั สาวะประมาณ 250 ลกู บาศก์ เซนตเิ มตร ใน 1 วนั คนเราจะขับปสั สาวะออกมาประมาณ 1 – 1.5 ลิตร การกำจัดของเสยี ออกทางผิวหนัง ในรปู ของเหง่อื เหงอื่ ประกอบไปดว้ ยนำ้ เป็นส่วน ใหญ่ เหง่อื จะถูกขับออกจากรา่ งกายทางผวิ หนงั โดยผา่ นต่อมเหง่อื ซึ่งอยู่ใต้ผิวหนงั ต่อมเหง่อื มี 2 ชนดิ คือ 1. ต่อมเหงื่อขนาดเล็ก มอี ยู่ทว่ั ผิวหนังในร่างกาย ยกเว้นทา่ รมิ ฝีปากและอวัยวะสืบพนั ธ์ุ ตอ่ มเหงื่อขนาดเล็กมีการขับเหงอื่ ออกมาตลอดเวลา เหง่อื ท่อี อกจากต่อมขนาดเล็กนป้ี ระกอบดว้ ยนำ้ รอ้ ยละ 99 สารอื่นๆ ร้อยละ 1 ได้แก่ เกลือโซเดยี ม และยูเรยี 2. ตอ่ มเหง่อื ขนาดใหญ่ จะอยทู่ ี่บรเิ วณ รกั แร้ รอบหัวนม รอบสะดือ ช่องหูส่วนนอก อวัยวะ เพศบางสว่ น ตอ่ มนีม้ ที ่อขบั ถ่ายใหญก่ วา่ ชนดิ แรกต่อมนจี้ ะตอบสนองทางจิตใจ สารที่ขับถ่ายมักมี กล่นิ ซง่ึ ก็คือกลิน่ ตวั เหงื่อ จะถูกลำเลยี งไปตามท่อท่ีเปดิ อยู่ ที่เรียกว่า รูเหงือ่ การกำจดั ของเสียออกทางลำไสใ้ หญ่ กากอาหารท่เี หลอื กจากการย่อย จะถูกลำเลียงผ่านมาทล่ี ำไส้ใหญ่ โดยลำไส้ใหญ่จะทำ หนา้ ที่สะสมกากอาหารและจะดูดซมึ สารอาหารท่มี ีประโยชน์ ตอ่ รา่ งกาย ได้แก่ น้ำ แรธ่ าตุ วิตามิน และกลโู คส ออกจากกากอาหาร ทำใหก้ าก อาหารเหนียวและข้นจนเป็นก้อนแขง็ จากน้นั ลำไสจ้ ะบบี ตัวเพอื่ ให้กาก อาหารเคล่ือนที่ไปรวมกนั ท่ีลำไส้ตรง และขับถ่ายสู่ภายนอกรา่ งกายทาง ทวารหนกั ที่เรยี กว่า อจุ จาระ การกำจัดของเสียทางปอด กา๊ ซคารบ์ อนไดออกไซด์ ก๊าซและนำ้ ซึ่งเกดิ จากการเผาผลาญ อาหารภายในเซลลจ์ ะถูกส่งเข้าสู่เลือด จากนัน้ หัวใจจะสูบเลือดทีม่ ีกา๊ ซ คารบ์ อนไดออกไซด์ไปไว้ท่ปี อด จากนน้ั ปอดจะทำการกรองก๊าซ คาร์บอนไดออกไซด์เก็บไว้ แล้วขับออกจากร่างกายโดยการหายใจออก ประโยชนข์ องการขับถา่ ยของเสียต่อสุขภาพ การขับถ่ายเป็นระบบกำจดั ของเสียร่างกาย และชว่ ย ควบคมุ ปริมาณของนำ้ ในรา่ งกายให้สมบูรณป์ ระกอบดว้ ย ไต ตบั และ ลำไส้ เปน็ ตน้ การปฏิบัตติ นในการขบั ถ่ายของเสียให้เป็นปกติหรือกจิ วตั รประจำวนั เปน็ สง่ิ จำเปน็ อยา่ ง ยิง่ ตอ่ สุขภาพอนามยั ของมนุษย์ เราไม่ควรให้ร่างกายเกดิ อาการท้องผูกเป็นเวลานานเพราะจะทำให้

เกดิ เป็นโรคริดสดี วงทวารหนักได้ การปัสสาวะ ถือเป็นการขับถา่ ยของเสยี ประการหนง่ึ ทีร่ า่ งกายเราขับเอาน้ำเสยี ใน รา่ งกายออกมาหากไม่ขบั ถ่ายออกมาหรือกล้ันปัสสาวะไวน้ าน ๆ จะทำให้เกิดเปน็ โรคน่ิวในไตหรอื ทำให้กระเพาะปสั สาวะอกั เสบและไตอกั เสบได้ การด่มื นำ้ การรบั ประทานผักผลไม้ทุกวัน จะช่วยให้ร่างกายขบั ถา่ ยไดส้ ะดวกขนึ้ การ ดม่ื นำ้ และรบั ประทานทานอาหารที่ถกู สขุ ลักษณะ ตลอดจนการรบั ประทานอาหารที่มีเสน้ ใย อาหารเปน็ ประจำจะทำใหร้ า่ งกายขบั ถา่ ยของเสยี อยา่ งปกติ

ใบความรู้ เร่อื งสขุ อนามัย สุขภาพอนามัยทดี่ ี วิธีง่ายๆ สำหรับใสใ่ จดแู ลสุขภาพ เพ่ือหลักอนามยั ทดี่ ี อาหาร อาหาร การรบั ประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ โปรตีนจากเนือ้ นมไข่ ไขมันจากพืชหรือ เน้อื สัตว์ คาร์โบไฮเดรตจากข้าว แปง้ วิตามินและเกลือแร่จากผกั ผลไม้ เปน็ ตน้ โดยอาหารตอ้ งถูก สุขลักษณะ สะอาดปลอดภัยจากสารปนเปอื้ นหรือสารพิษต่อรา่ งกาย ตอ้ งคำนงึ ความเหมาะสมดา้ น ปรมิ าณ คอื บรโิ ภค ใหเ้ พียงพอในแต่ละวนั การรับประทานอาหารให้ตรงเวลาโดยเฉพาะม้ือเช้าเปน็ ม้ืออาหารท่ีสำคัญ ในยุคปัจจุบนั ดว้ ยสภาพสงั คมท่ีมคี วามรีบเรง่ ไม่เอื้ออำนวยต่อพฤติกรรมการบรโิ ภค ท่ถี กู สขุ อนามัย การรบั ประทานอาหารจานด่วน อาหารสำเร็จรูปทปี่ ระกอบด้วยสารกันบูด หรอื วัตถุ ปรุงแต่งรสอาหารท่ีหากบริโภคในปรมิ าณมากเกินไปอาจเป็นโทษตอ่ รา่ งกาย การบริโภคอาหารควรมคี วามหลากหลาย และควรคำนึงถงึ ความเหมาะสมเฉพาะบคุ คล ด้วย เช่นวัยสูงอายุ คนป่วย คนอ้วนหรือผอมเกินไป ผู้ที่มีโรคประจำตัว เพราะบุคคลบางกลุ่มต้องมีการควบคุม อาหารหรือบริโภคในปรมิ าณท่ีเหมาะสม หลกี เล่ียงอาหารประเภทไขมัน ควบคมุ ปริมาณน้ำตาลและ คลอเรสเตอรอล อาหารรสจัด เช่น รสเคม็ จัด อารมณ์ อารมณเ์ ปน็ สิง่ ที่บุคคลแสดงออก สามารถบ่งบอกสภาวะด้านรา่ งกาย และจิตใจ หากสุขภาพ กายดี สุขภาพจติ ย่อมดีตามไปดว้ ยและในทางกลบั กันการมสี ุขภาพจิตดยี ่อมสง่ เสริมให้ร่างกายแข็งแรง ความเครยี ด อาการหงุดหงิดฉุนเฉียว ความวิตกกังกล ส่งผลกระทบต่อกระบวนการทำงานหรือระบบ ในร่างกาย เช่น การย่อยอาหาร การหลง่ั กรดในกระเพาะอาหาร ร่างหล่ังสารเคมีบางอย่างมากเกนิ ไป สง่ ผลเสยี และกอ่ ให้เกิดโรค ดงั นนั้ การควบคุมอารมณ์ การทำจิตใจใหส้ บาย การมองโลกในแงด่ ีและ การมีอารมณ์ขนั รจู้ ักผอ่ นคลายความเครยี ดด้วยการทำกจิ กรรมต่างๆ ทำงานอดเิ รก ทำจิตใจใหผ้ อ่ งใส เบกิ บานออกกำลงั กาย ทอ่ งเทยี่ วตามโอกาสทเ่ี หมาะสม เป็นวิธีการงา่ ยๆ ทท่ี ำไรอารมณ์ดี ออกกำลังกาย ออกกำลังกาย การออกกำลังกายเปน็ วิธีการงา่ ยๆ ท่ที ำใหส้ ุขภาพดี โดยไม่ต้องเสียคา่ ใชจ้ ่ายใด ๆ สามารถทำไดแ้ ทบทุกสถานที่ ไมว่ ่าจะเปน็ ท่บี า้ น บ้านท่ีมีบรเิ วณสามารถใชก้ ารออกกำลงั กายเปน็ เคร่ืองมือ ในการสร้างสุขภาพและความอบอุน่ ในครอบครวั ได้ โดยสมาชิกในครอบครัวออกกำลังกายร่วมกนั การทำงานบ้านแบบต่างๆ นับว่าเป็นการออกกำลังกายทดี่ ีอยา่ งย่ิงและได้ประโยชน์ทั้งสองประการ คอื รา่ งกายแข็งแรง และบ้านสะอาดเปน็ การสร้างส่งิ แวดล้อมท่ีดเี พิม่ ขึ้น สถานท่ที ำงานก็สามารถออกกำลงั กาย ได้เช่น การขน้ึ ลง บนั ได การออกกำลงั กายแบบเบาๆ โดยใชอ้ ุปกรณส์ ำนักงานเปน็ เคร่ืองมือสำหรับทำกาย บริหาร ในช่วงเวลาพกั ส้ันๆ ควรออกกำลังกายอย่างสมำ่ เสมออย่างน้อยสปั ดาหล์ ะ 2-3 คร้งั ระยะเวลาในการออกกำลัง กายครงั้ ละประมาณ 30 นาที เพราะเปน็ เวลาท่ีเหมาะสมรา่ งกายสามารถเผาผลาญพลังงานได้

เตม็ ท่ี อยา่ งไรกต็ ามการออกกำลังกายควรเลอื กสรรให้เหมาะสมกับปจั จยั อน่ื ๆ เชน่ วยั แตล่ ะช่วงวยั จะมี วิธกี ารออกกำลงั กายทีใ่ ห้ประสิทธิภาพตา่ งกัน ประเภทของกฬี าหรือการออกกำลงั กาย ข้อจำกัดของบคุ ลที่ มีโรคประจำตัวระยะเวลา ชว่ งเวลาทเ่ี หมาะสม การออกกำลังกายชว่ งเชา้ ชว่ ยให้ระบบไหลเวียนโลหติ ดี ร่างกายปลอดโปร่ง สง่ิ แวดล้อม ส่ิงแวดลอ้ ม เปน็ ปัจจยั ทม่ี ผี ลโดยตรงต่อทั้งสขุ ภาพกายและสขุ ภาพจติ การอยอู่ าศัยในสถานแวดล้อม ทดี่ ชี ว่ ยส่งเสรมิ สขุ ภาพให้ดีตามไปด้วย สง่ิ แวดล้อมที่ดี คอื ความสะอาด ปลอดภัย จากเชือ้ โรคฝุ่นละออง ควนั พษิ มลภาวะอันได้แก่ อากาศเสยี น้ำเสยี สถานที่เสียงดงั รบกวน แหล่งเส่ือมโทรม ผดิ หลกั สขุ ลักษณะ วธิ ีการงา่ ยๆ ในการดูแลสง่ิ แวดล้อมก็เร่ิมจากสถานทีใ่ กลต้ วั บ้านพกั อาศยั รกั ษาความสะอาด ภายในและภายนอกบริเวณ สภาพแวดล้อมของบ้าน ฝุ่นละออง แสงสว่าง สตั ว์มีพิษ แมลงนำโรค เช่น แมลงสาบ หรอื หนู เหล่านมี้ ีลว้ นมีผลตอ่ ผ้อู ย่อู าศัย นอกจากการใส่ใจดแู ลสขุ ภาพ ดำเนนิ ตามแนวทางที่เหมาะสมแล้วสิ่งสำคัญอีกประการคอื การ หลกี เลี่ยง “พฤติกรรมเสย่ี ง” เช่น การสูบบหุ ร่ี การดื่มสุรา การใชส้ ารเสพตดิ ภาวะความเครยี ด ความ กดดนั

ใบความรู้ เรอ่ื งอารมณแ์ ละความเครียด ความเครียดสามารถเกิดได้ทุกแห่งทุกเวลาอาจจะเกิดจากสาเหตภุ ายนอกเช่น การย้ายบ้าน การเปลี่ยน งาน ความเจ็บป่วย การหย่าร้าง ภาวะว่างงานความสัมพันธ์กับเพื่อน ครอบครัว หรืออาจจะเกิดจากภายในผู้ป่วยเอเช่น ความต้องการเรียนดี ความต้องการเป็นหนึ่งหรือความเจ็บป่วย ความเครียดเป็นระบบเตือนภัยของร่างกายให้ เตรียมพร้อมทีก่ ระทำส่ิงใดส่ิงหนึ่ง การมีความเครียดน้อยเกินไปและมากเกินไปไม่เป็นผลดีต่อสุขภาพ ส่วนใหญ่เข้าใจว่า ความเครยี ดเป็นส่ิงไมด่ ีมนั ก่อให้เกดิ อาการปวดศีรษะ ปวดกลา้ มเนือ้ หัวใจเตน้ เรว็ แนน่ ท้อง มือเท้าเยน็ แต่ความเครียดก็ มีส่วนดเี ชน่ ความตนื่ เตน้ ความทา้ ทายและความสนกุ สรุปแลว้ ความเครียดคอื ส่งิ ทม่ี าทำให้เกดิ การเปลี่ยนแปลงชีวิตซึ่งม่ี ทง้ั ผลดีและผลเสยี ชนดิ ของความเครยี ด 1. Acute stress คอื ความเครียดที่เกดิ ขน้ึ ทันทแี ละรา่ งกายก็ตอบสนองต่อความเครียดนั้นทนั ที เหมอื นกันโดยมีการหลงั่ ฮอร์โมนความเครยี ด เมอ่ื ความเครียดหายไปร่างกายก็จะกลับสู่ปกติเหมือนเดิมฮอร์โมนก็จะ กลับสู่ปกติ ตัวอย่างความเครียด เช่น เสียง อากาศเย็นหรือรอ้ น ชุมชน ท่ีคนมากๆ ความกลัว ตกใจ หวิ ข้าวอนั ตราย 2. Chronic stress หรอื ความเครยี ดเรื้อรงั เปน็ ความเครียดท่ีเกิดขึ้นทุกวนั และรา่ งกายไมส่ ามารถ ตอบสนองหรือแสดงออกต่อความเครียดน้ัน ซ่ึงเม่ือนานวนั เข้าความเครยี ดนนั้ ก็จะสะสม เป็นความเครียดเรื้อรัง ตวั อย่างความเครียดเรื้อรงั เชน่ ความเครยี ดที่ทำงาน ความเครียดท่เี กดิ จากความสมั พันธ์ ระหว่างบคุ คล ความเครียดของแมบ่ ้าน ความเหงา ผลเสยี ตอ่ สขุ ภาพ โรคทางเดนิ อาหารโรคปวดศีรษะไมเกรนโรคปวดหลงั โรคความดนั โลหิตสงู โรคหลอดเลือดสมอง โรคหวั ใจ ตดิ สุราโรคภูมิแพ้ โรคหอบหดื ภมู ิคุ้มกันตำ่ ลง เป็นหวดั งา่ ย อุบตั ิเหตขุ ณะทำงาน การฆ่าตัวตายและมะเรง็ หากท่านมีอาการเครียดมากและแสดงออกทางรา่ งกายดังนี้ เชน่ ออ่ นแรงไมอ่ ยากจะทำอะไร มีอาการปวดตามตัว ปวดศรี ษะ วติ กกงั วล มีปญั หาเร่อื งการ นอน ไม่มีความสุขกบั ชวี ติ เป็นโรคซึมเศร้า เมอื่ ใดต้องปรึกษาแพทย์ เมื่อคุณรู้สึกเหมือนคนหลงทางหาทางแก้ไขไม่เจอ เมื่อคุณกังวลมากเกินกว่าเหตุ และไม่สามารถ ควบคุม เมื่ออาการของความเครียดมีผลต่อคุณภาพชีวิต เช่น การนอน การรับประทานอาหาร งานที่ทำ ความสัมพันธ์ ของคณุ กับคนรอ

ใบความรู้ เรื่องมลพิษในอากาศ ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับมลพษิ ในอากาศ ฝุน่ ละออง (Particulate Matter) มคี วามหมายรวมถงึ อนุภาคของแข็งและหยดละอองของเหลวที่ แขวนลอย กระจาย ในอากาศ อนุภาคทแ่ี ขวนลอบอย่ใู นอากาศนี้บางชนดิ มีขนาดใหญ่ และมสี ีดำจนมองเห็นเป็น เขม่าและควัน แตบ่ างชนดิ กเ็ ลก็ มากจนมาด้วยตาเปล่าไมเ่ ห็น โดยท่วั ไปฝ่นุ ละอองในอากาศมี ขนาดตั้งแต่ 100 ไมครอนลงมาฝนุ่ ละออง สามารถก่อใหเ้ กดิ ผลกระทบตอ่ สุขภาพ ของมนษุ ย์ สตั วแ์ ละสง่ิ แวดล้อม เกิดความเดือดร้อน รำคาญและความเสยี หายต่ออาคาร เครื่องมือเคร่ืองใช้ต่างๆ ภายในโรงงานดว้ ย นานาประเทศจึงได้มีการกำหนดมาตรฐานฝุ่นละออง ในอากาศขนึ้ สำหรับประเทศสหรัฐอเมริกามีองค์กรชื่อ US EPA(United State Environmental Protection Agency) ได้กำหนดค่ามาตรฐานของฝุน่ รวม(Total Suspended Particulate) และฝุ่น PM10 แต่ฝนุ่ ท่ีมขี นาดเล็กน้ัน จะเปน็ อันตราย ต่อมากกวา่ ฝุ่นรวม เนอ่ื งจากสามารถผ่านเขา้ ไปในระบบทางเดนิ หายใจ สว่ นในและมีผลกระทบต่อ สุขภาพมากกวา่ US. EPAจงึ ไดย้ กเลกิ ค่ามาตรฐานฝนุ่ รวมและกำหนดค่ามาตรฐานฝุ่นขนาดเล็กเปน็ 2 ชนดิ คือ * PM10 หมายถงึ ฝ่นุ หยาบ (Course Particle) เปน็ อนุภาคขนาด 2.5-10 ไมครอน เชน่ ฝนุ่ ท่ี เกดิ จากถนนทไ่ี มไ่ ด้ลาดยาง จากโรงงานบด-ย่อยหนิ เปน็ ต้น * PM2.5 หมายถึงฝ่นุ ละเอยี ด (Fine Particle) เป็นอนภุ าคท่ีมขี นาดเล็กวา่ 2.5 ไมครอน มีแหล่งกำเนิดเชน่ จากควันเสีย ของรถยนต์ โรงไฟฟา้ โรงงานอตุ สาหกรรม กระบวนการผลิตสารเคมีเปน็ ต้น นอกจากนกี้ ๊าซ SO2 NOx และสาร VOC จะทำปฏิกิรยิ ากับสารอนื่ ในอากาศจนทำให้เกิดฝนุ่ ละเอยี ดได้ ฝนุ่ ละออง ขนาดเล็กมีผลกระทบต่อสุขภาพเปน็ อยา่ งมาก เม่อื หายใจเข้าไปในปอดจะเขา้ ตัวอย่างมลพิษอากาศกับอุตสาหกรรมทีเ่ กี่ยวข้อง

ไปอยูใ่ นทางเดนิ หายใจส่วนล่าง ในสหรฐั ฯพบวา่ ผทู้ ่ีได้รับฝนุ่ ชอ่ื สารมลพิษอากาศ PM10 ในระดบั หนึง่ จะทำให้เกดิ โรคหอบหืด (Asthma) และฝุ่น PM2.5 ในบรรยากาศจะมีความสัมพนั ธ์กบั อตั ราการเพม่ิ ของผู้ป่วย ท่ีเป็นโรคหวั ใจ และโรคปอดที่เขา้ มารักษาตัวในห้องฉุกเฉิน เพม่ิ อาการของโรคทางเดนิ หายใจ ลดประสิทธิภาพการทำงานของปอด และเกย่ี วโยงกับการเสียชีวิตก่อนวัยอันควร โดยเฉพาะผู้ป่วยสงู อายุ ประเภทอตุ สาหกรรม อุตสาหกรรมปยุ๋ ,เซรามิก, อลูมิเนยี ม ไฮโดรเจนฟลูออไรด์ : HF โรงกลัน่ นำ้ มนั อุตสาหกรรมก๊าซ แอมโมเนียและเยื้อกระดาษ ไฮโดรเจนซลั ไฟด์ : H2S โรงถลุงโลหะ อุตสาหกรรมเคมี เซเลเนียมไดออกไซด์ : SeO2 อตุ สาหกรรมโซดาไฟ กระบวนการผลิตพลาสติก ไฮโดรเจนคลอไรด์ : HCI การผลิตดินประสวิ อตุ สาหกรรมตา่ งๆท่ีมีการสันดาป ไนโตรเจนออกไซด์ : NO2 การผลิตกรดกำมะถนั อตุ สาหกรรมใชน้ ำ้ มันเตา-ถ่านหนิ ซลั เฟอร์ไดออกไซด์ : SO2 อตุ สาหกรรมปยุ๋ การชุบโลหะ เวชภัณฑ์อินทรยี ์-อนนิ ทรยี ์ แอมโมเนีย : NH3 ทำพิมพเ์ ขยี ว อตุ สาหกรรมย้อมสี การสังเคราะหส์ ารอนิ ทรีย์ ฟอสจนี (PHOSGENE): COCl2 การผลิตกรด Hydrocyanic, การผลติ เหลก็ อุตสาหกรรมก๊าซ-เคมี ไฮโดรเจนไซยาไนต์ : HCN การผลติ เวชภณั ฑ์ การยอ้ มสี Cholorosulforic Acid คลอโรซลั โฟริก : HSO2CL การผลิตฟอร์มาลนี หนัง ยางสงั เคราะห์ แผน่ ก้ันแบตเตอรี่ ฟอร์มาลดไี ฮด์ : HCHO อุตสาหกรรมผลติ หลงั คาไฟเบอร์ สไตรนี : C6H5CHCH2 การผลติ เมธานอล การผลติ ฟอร์มาลนี อตุ สาหกรรมสี อุตสาหกรรม เมธานอล : CH3OH ยางสงั เคราะห์ ทำแชลแลค

ใบงาน 1 คำสงั่ ให้ผูเ้ รียนตอบคำถามจากโจทย์ ตอ่ ไปน้ี โจทย์ นางสาวปทั มาภรณ์ อายุ 20 ปี มีสภาพร่างกายปกติ หากจะออกกำลงั กายเพ่ือให้อตั ราการเต้นของ หัวใจอย่รู ะหวา่ งร้อยละ 60 – 80 ของอตั ราการเต้นสูงสดุ ของหวั ใจ อัตราชพี จรท่จี บั ได้ควรอยใู่ นช่วงใด 1. หาอตั ราการเตน้ ของหวั ใจสงู สดุ ................................................................................................... ......................................................................................... 2. หารอ้ ยละ 60 ของอัตราการเตน้ ของหวั ใจสูงสดุ .................................................................................. ........................................................................ 3. หารอ้ ยละ 80 ของอัตราการเตน้ ของหวั ใจสูงสุด .................................................................................. ....................................................................... ๔. สรปุ ได้วา่ อตั ราการเตน้ ของหัวใจร้อยละ 60 – 80 ของอัตราการเต้นสูงสุดของหัวใจ มีอัตราชพี จรที่จบั ไดอ้ ยู่ในระหวา่ งชว่ ง..................................................................

ใบงาน 2 คำส่งั ให้ผเู้ รยี นตอบคำถามต่อไปนี้ 1.) บอกวิธดี ูแลสขุ ภาพมา 5 ขอ้ 1.1 ......................................................................................................................... ..................................... 1.2 ......................................................................................................................... ..................................... 1.3 .............................................................................................................................................................. 1.4 ......................................................................................................................... ..................................... 1.5 ......................................................................................................................... ..................................... 2.) อาหารมคี วามจำเป็นต่อร่างกายเราอยา่ งไรบ้าง บอกมา 5 ข้อ พร้อมอธบิ าย 2.1 ......................................................................................................................... ..................................... 2.2 .............................................................................................................................................................. 2.3 ......................................................................................................................... ..................................... 2.4 ......................................................................................................................... ..................................... 2.5 .............................................................................................................................................................. 3.) ประโยชน์ของการออกกำลังกายมีอะไรบ้างบอกมา 5 ขอ้ 3.1 .............................................................................................................................................................. 3.2 .............................................................................................................................................................. 3.3 ......................................................................................................................... ..................................... 3.4 .............................................................................................................................................................. 3.5 ......................................................................................................................... ..................................... 4.) บอกวธิ กี ารมเี พศสมั พนั ธ์อยา่ งปลอดภยั มา 3 วธิ ี 4.1 .............................................................................................................................................................. 4.2 ......................................................................................................................... ..................................... 4.3 ......................................................................................................................................... ..................... 5.) การทอ้ งโดยไม่พร้อม เกิดจากสาเหตุใดบา้ ง จงอธิบาย ............................................................................................................................................................................ ............................................................................................................................. ............................................... ............................................................................................................................. ............................................... 6.) การทาแท้ง มีผลเสียตอ่ ร่างกายอยา่ งไรบ้าง .................................................................................................................................... ........................................ ........................................................................................... ................................................................................. ............................................................................................................................. ...............................................

7.) บอกวิธีป้องกันอันตราย จากการถกู ละเมิดทางเพศมา 5 ขอ้ 7.1 ......................................................................................................................... ..................................... 7.2 ......................................................................................................................... ..................................... 7.3 .............................................................................................................................................................. 7.4 ......................................................................................................................... ..................................... 7.5 ......................................................................................................................... .....................................

แผนการจัดการเรียนรู้ ระดบั มธั ยมศกึ ษาตอนตน้ ครง้ั ที่ 13 วนั ท่.ี .............................................................. รายวิชา ทช21002 สขุ ศึกษา พลศกึ ษา จำนวน 2 หน่วยกิต เร่อื ง อบุ ตั เิ หตุ อบุ ัติภยั จำนวน 3 ชัว่ โมง สถานที่พบกลุ่ม............................................................... ตัวช้ีวดั 1. อธบิ ายปัญหา สาเหตขุ องการเกิดอุบตั เิ หตุ อบุ ัติภยั และภยั ธรรมชาติ 2. บอกถงึ วธิ กี ารป้องกันอันตรายและหลกี เลี่ยงพฤติกรรมเสยี่ งที่จะนำไปสูค่ วามไม่ปลอดภัยจากอุบัติเหตุ อุบตั ิภัยและภยั ธรรมชาติ 3. อธบิ ายถึงพฤติกรรมเส่ียงที่จะนำไปสคู่ วามไม่ปลอดภยั ในชีวิตและทรพั ย์สนิ 4. บอกเทคนิค วิธกี ารขอความช่วยเหลือและการเอาชวี ติ รอด เม่ือเผชิญอันตรายและสถานการณค์ ับขนั ได้ 5. อธบิ ายวธิ ีการปฐมพยาบาลเมื่อไดร้ บั อนั ตรายจากอุบตั เิ หตุ อุบตั ภิ ยั ได้อย่างถูกต้อง เน้ือหา 1. ปญั หา สาเหตุของการเกดิ อุบตั ิเหตุ อุบตั ิภัย และภัยธรรมชาติ 2. การปอ้ งกนั อนั ตรายและหลีกเลย่ี งพฤติกรรมเสี่ยงที่จะนำไปสูค่ วามไม่ปลอดภัยจากอุบัติเหตุ อบุ ตั ิภยั และ ภยั ธรรมชาติ 3. เทคนคิ วธิ กี ารขอความช่วยเหลือและการเอาชวี ิตรอด เมือ่ เผชญิ อนั ตรายและสถานการณค์ บั ขนั 4. การปฐมพยาบาลเม่ือได้รับอันตรายจากอบุ ัติเหตุ อุบัตภิ ัยจากภัยธรรมชาติ คุณธรรม การตรงเวลา สื่อสตั ว์ มวี นิ ัย ขนั้ ตอนการจัดกระบวนการเรยี นรู้ ➢ข้นั นำ 1. ครูนำภาพข่าวอบุ ัตเิ หตุเกย่ี วกับปญั หาหมอกควันฝุน่ ละอองมาพูดคุยถึงสาเหตุและการปอ้ งกันตนเอง ใหป้ ลอดภยั จากฝุน่ ละอองนนั้

2. ครูและผ้เู รยี นรว่ มกันสนทนาถงึ สาเหตุของการเกดิ อบุ ัตเิ หตใุ นเรอ่ื งการขับรถตกทาง ด่วนอุบตั เิ หตแุ ละภัยธรรมชาติเรือ่ งน้ำท่วม จังหวัดภเู ก็ต เปน็ การแลกเปล่ยี นเรยี นรถู้ ึงปัญหา สาเหตุ วธิ ีการ แกไ้ ข มาแลกเปล่ยี นเรยี นรรู้ ว่ มกัน ➢ขัน้ จดั กิจกรรมการเรียนรู้ 1. ครูแบ่งกลุม่ ผ้เู รียนออกเปน็ กล่มุ ๆ ละ 3 – 4 คน 2. ให้ผูเ้ รยี นแลกเปลีย่ นเรยี นร้เู กย่ี วกบั ปัญหา/สาเหต/ุ วิธีป้องกนั ของการเกิดอุบตั ิเหตุ อุบัตภิ ัย และภัยธรรมชาติ 3. ให้ผเู้ รยี นส่งตัวแทนกลุ่มออกนำมาเสนอหนา้ ช้นั เรยี น ➢ขัน้ การปฏิบตั ิและการนำไปใช้ 1. ครแู ละผู้เรยี นสรปุ เนือ้ หาทีไ่ ด้เรยี นรรู้ ว่ มกัน เกยี่ วกับอบุ ัตเิ หตแุ ละภัยธรรมชาติ 2. ครูให้ผเู้ รียนทำ กรต.ทีบ่ ้าน เร่อื ง ภัยธรรมชาติและโรคตดิ ต่อในปัจจบุ นั พร้อมวธิ กี ารป้องกนั โรคตดิ ตอ่ และภยั ธรรมชาตดิ ังกล่าว ➢ขนั้ สรปุ 1. ครใู ห้ผ้เู รียนทำใบงาน 2. ครูเฉลยกิจกรรม 3. ครูสรุปเนอ้ื หา สื่อและแหล่งเรียนรู้ - หนงั สอื เรยี นสุขศกึ ษา - ใบความรู้ - รายการข่าว/สารคดที างวิทยหุ รือโทรทศั น์ การวดั และประเมินผล - ใบงาน - งานท่มี อบหมาย(กรต.) ความคิดเหน็ และข้อเสนอแนะของคณะกรรมการ ........................................ผู้เสนอแผนการจดั การเรยี นรู้ ประเมินแผนการจดั การเรียนรู้ ( นายสุวิทย์ แสงศร)ี พจิ ารณาแล้ว .............................................. ตำแหน่งครู กศน.ตำบล ................................................ ................/............................./................... ( นายพรพล พทุ ธวโิ ร ) ................/............................./................... ความคดิ เห็นและขอ้ เสนอแนะของผู้บริหารสถานศึกษา พิจารณาแลว้ ................................................................. .............................................................. (นางโสภา สมหวงั ) ตำแหน่ง ผอู้ ำนวยการ กศน.อำเภอลำทับ ................/....................................../...................

ใบงาน 1 คำสงั่ ใหผ้ ู้เรยี นตอบคำถามตอ่ ไปนี้ 1.)อบุ ตั เิ หตุ หมายถึง ............................................................................................................................. ............................................................ ......................................................................................................................................................................................... 2.)สาเหตุของการเกิดอบุ ตั เิ หตุมอี ะไรบา้ ง บอกมา 5 ข้อ ......................................................................................... ................................................................................... ............. ............................................................................................................................. ............................................................ ............................................................................................................................. ............................................................ .......................................................................................................................................................................... ............... ................................................................................................................... ...................................................................... 3.) บอกวิธีป้องกันอุบตั ิเหตภุ ายในบา้ นมา 5 ข้อ ............................................................................................................................. ............................................................ ............................................................................................................................. ............................................................ ...................................................................................................................................................... ................................... ................................................................................................ ......................................................................................... ............................................................................................................................. ............................................................ 4.) บอกวธิ ปี ฏิบตั ิตนใหป้ ลอดภัยจากการโดยสารรถประจำทาง มา 4 ข้อ ............................................................................................................................. ............................................................ ............................................................................................................................. ............................................................ ......................................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ............................................................ 5.) บอกวธิ ชี ่วยเหลอื ผู้ปว่ ยเบื้องตน้ ของผู้ไดร้ บั บาดเจ็บจากการถูกรถชน ............................................................................................................................. ............................................................ ............................................................................................................................. ............................................................ ............................................................................................................................................... .......................................... ......................................................................................... ................................................................................................ ............................................................................................................................. ............................................................ 6.) เมื่อเกดิ อบุ ัติเหตสุ ามารถขอความช่วยเหลือจากใครได้บา้ ง ............................................................................................................................. ............................................................ ............................................................................................................................. ............................................................ ..................................................................................................................................................................................... .... ............................................................................................................................. ............................................................ ............................................................................................................................. ............................................................

ใบงาน 2 1. ใหผ้ ู้เรยี นบอกปัญหา สาเหตุ และวธิ ีการปอ้ งกันของการเกดิ อบุ ตั เิ หตตุ า่ ง ๆ ตามท่กี ำหนด 1.1 อบุ ัติเหตุการจราจร ปญั หา.................................................................................................................................. ............................................................................................................................... .............................. สาเหตุ.............................................................................................. ...................................... ............................................................................................................................. ............................... วธิ ีการป้องกัน........................................................................................................................ ............................................................................................................................. ................................ 1.2 อบุ ัติเหตุในสถานประกอบการ ปัญหา.................................................................................................................................. ............................................................................................................................. ................................ สาเหตุ....................................................................................................................... ............ ...................................................................................................................... ....................................... วิธีการปอ้ งกนั ............................................................................................................... ......... ............................................................................................................................................................. 1.3 อุบัติเหตใุ นบ้าน ปัญหา........................................................................................................................ ............ ............................................................................................................................................. ................ สาเหตุ.......................................................................................................... .......................... ............................................................................................................................. ................................ วิธกี ารป้องกัน........................................................................................................................ ............................................................................................................................. ................................ 1.4 อุบัตเิ หตใุ นโรงเรียน ปัญหา........................................................................................................................ ............ ................................................................................................................. ............................................ สาเหต.ุ ................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................. วิธีการป้องกนั ............................................................................................................... ......... ........................................................................................................................................................... ..

2. ให้ผู้เรยี นบอกสาเหตแุ ละวิธปี ้องกนั ของการเกิดอุบัติภัย และภยั ธรรมชาติ 2.1 ภยั แล้ง ปัญหา........................................................................................................................ ......... ......................................................................................................................... .................................... สาเหต.ุ ................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................. วธิ กี ารป้องกนั ............................................................................................................... .......... 2.2 ดินถลม่ ปัญหา................................................................................................................................ . ............................................................................................................................. ................................ สาเหตุ....................................................................................................................... ............. ...................................................................................... ....................................................................... วิธีการป้องกัน............................................................................................................... .......... ............................................................................................................................................................. 2.3 ไฟป่า ปญั หา................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ................................ สาเหต.ุ ................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ................................ วธิ ีการป้องกนั ......................................................................................................................... ............................................................................................................................. ................................ 2.4 ภยั ธรรมชาตทิ เ่ี กิดจากแผ่นดนิ ไหว ปญั หา........................................................................................................................ .......... ............................................................................................................................................................. สาเหต.ุ ................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ................................ วิธีการป้องกัน............................................................................................................... .......... ........................................................................................................................ .....................................

แผนการเรยี นรู้ ระดับมัธยมศกึ ษาตอนตน้ ครัง้ ที่ 14 วนั ที.่ .............................................................. รายวิชา ทช 21003 ศิลปศกึ ษา จำนวน 2 หน่วยกติ เรอ่ื ง ทัศนศิลป์ไทย จำนวน 3 ช่วั โมง สถานทีพ่ บกลุ่ม............................................................... ตัวช้ีวัด 1. อธบิ ายความสำคญั ของงานทศั นศิลปท์ ี่ใชข้ องจุด เส้น สี แสง-เงา รปู ร่าง ในการสร้างงานทศั นศิลป์ไทยได้ อย่างเหมาะสม 2. อธิบายความเป็นมาของงานทศั นศิลป์ไทยในด้านตา่ งๆ 3. อธิบาย วเิ คราะห์ วิพากษ์ วิจารณ์ ความหมาย และความงามของทัศนศลิ ปไ์ ทยทเ่ี กิดจากความงามตาม ธรรมชาติ 4. อธบิ าย วเิ คราะห์ วิพากษ์ วิจารณ์ วธิ กี ารนำความงามจากธรรมชาติมาสรา้ งสรรคจ์ นิ ตนาการใหอ้ อกมาเปน็ ความงามทางทัศนศลิ ป์ไทย 5. อธิบายวิเคราะห์ วิพากษ์ วิจารณ์ คุณค่าของงานทัศนศลิ ป์ไทย เร่ืองของความงามทเี่ กดิ จากความคดิ สรา้ งสรรคข์ องมนุษย์ 6. อธบิ าย วเิ คราะห์ วพิ ากษ์ วิจารณ์ คณุ ค่าของความซาบซ้ึง ความรัก และความหวงแหนวัฒนธรรม ประเพณี โบราณวัตถุ และโบราณสถานของชาติ เน้ือหา 1.ความสำคญั ของทัศนศิลป์ที่ใช้ของจดุ เสน้ สี แสง – เงา รปู รา่ งและรปู ทรง เพ่ือความซาบซ้ึงในงาน ทัศนศลิ ป์ของไทย 2. ความหมาย ความเปน็ มาของทัศนศลิ ป์ไทยดา้ น 2.1 จติ รกรรม 2.2 ประตมิ ากรรม 2.3 สถาปัตยกรรม 2.4 ภาพพิมพ์ 3. ความงามของทัศนศิลป์ไทยท่ีเกดิ จากความงามตามธรรมชาติ เชน่ ต้นไม้ ทะเล แมน่ ้ำ ลำธาร ภูเขา และสัตว์ประเภทตา่ ง 4. วธิ กี ารนำความงามของธรรมชาตมิ าสร้างสรรค์งาน 5. ความคดิ สรา้ งสรรค์เหมาะสม และความพอดขี องการนำวัตถุหรอื วัสดุส่ิงของตา่ ง ๆ มาประดับตกแตง่ รา่ งกายและทอ่ี ยอู่ าศัยหรอื ตกแต่งสถานที่ ส่ิงแวดล้อมทั่วๆ ไป 6. คณุ ค่าของความซาบซึ้ง ความดงี ามของวัฒนธรรม ประเพณี และความสวยงามของวัด โบสถ์ วหิ ารยุค ต่างๆของชาติ คุณธรรม การตรงตอ่ เวลาและความซ่ือสัตย์

การจัดกระบวนการเรยี นรู้ ข้นั นำ (20นาที) ครูและผู้เรียนร่วมกันสนทนาเกี่ยวกับความสำคัญของทัศนศิลป์ที่ใช้ของจุด เส้น สี แสง – เงา รูปร่างและ รูปทรง เพื่อความซาบซึ้งในงานทัศนศิลป์ของไทย ความหมาย ความเป็นมาของทัศนศิลป์ไทยด้านจิตรกรรม ประติมากรรม สถาปัตยกรรม ภาพพิมพ์ ความงามของทัศนศิลป์ไทยที่เกิดจากความงามตามธรรมชาติ วิธีการนำ ความงามของธรรมชาติมาสร้างสรรค์งาน ความคิดสร้างสรรค์เหมาะสม และความพอดีของการนำวัตถุหรือวัสดุ สิ่งของต่าง ๆ มาประดับตกแต่งร่างกายและที่อยู่อาศัยหรือตกแต่งสถานที่ สิ่งแวดล้อมทั่วๆ ไป และคุณค่าของความ ซาบซึง้ ความดีงามของวฒั นธรรม ประเพณี และความสวยงามของวัด โบสถ์ วหิ ารยคุ ต่างๆ ของชาติ ขั้นจัดกิจกรรมการเรยี นรู้ (120 นาท)ี 1. ให้ผเู้ รียนศกึ ษาใบความรเู้ ก่ยี วกับงานทัศนศิลป์ 2. แบง่ กล่มุ ผเู้ รยี น ตามหวั ข้อดังน้ี 2.1 เทคนิควธิ ีการวาด ป้นั 2.2 วสั ดอุ ปุ กรณใ์ นการป้ัน 2.3 การสื่อความหมายในการป้ัน ขัน้ สรปุ (40นาที) 1. ครูใหผ้ ูเ้ รียนไปศกึ ษาเพิ่มเตมิ เกย่ี วกับเรื่องของทัศนศิลป์ เพอื่ ให้สามารถนำไปประยุกตใ์ ช้ในการดำรงชวี ติ ประจำวัน 2. ใหผ้ ้เู รยี นแต่ละกลมุ่ นำเสนอ 3. ผู้เรยี นซักถาม/แสดงความคดิ เห็น ส่อื และแหล่งเรียนรู้ 1. ใบความรู้ เรือ่ งทัศนศิลป์ไทย 2. ใบงาน เรื่อง ทัศนศลิ ปไ์ ทย 3. อินเตอร์เนต็ 4. หนังสือเรียนวชิ าศิลปศกึ ษา การวดั และประเมินผล 1. ทดสอบยอ่ ย 2. การสงั เกต 3. การอภปิ รายหนา้ ช้ันเรียน 4. ใบงาน

ความคิดเหน็ และขอ้ เสนอแนะของคณะกรรมการ ........................................ผูเ้ สนอแผนการจดั การเรยี นรู้ ประเมนิ แผนการจดั การเรียนรู้ ( นายมนตรี วรินทรเวช) พิจารณาแลว้ .............................................. ตำแหน่งครู ศรช. ................................................ ................/............................./................... ( นายพรพล พทุ ธวโิ ร ) ................/............................./................... ความคดิ เหน็ และขอ้ เสนอแนะของผู้บริหารสถานศกึ ษา พิจารณาแลว้ ................................................................. .............................................................. (นางโสภา สมหวงั ) ตำแหนง่ ผอู้ ำนวยการ กศน.อำเภอลำทับ ................/....................................../...................

ใบความรู้ เร่อื ง จุด เสน้ สี แสง เงา รูปร่าง และรปู ทรงท่ีใชใ้ นทศั นศลิ ปไ์ ทย จดุ หมายถงึ องค์ประกอบท่เี ลก็ ท่สี ดุ จดุ เป็นสง่ิ ที่บอกตำแหน่งและทิศทางได้ การนำจดุ มาเรยี งต่อกันใหเ้ ปน็ เส้น การรวมกนั ของจดุ จะเกิดน้ำหนักที่ให้ปริมาตรแกร่ ูปทรง เปน็ ต้น เสน้ หมายถงึ จดุ หลายๆจดุ ท่ีเรียงชิดตดิ กันเปน็ แนวยาว การลากเส้นจากจดุ หนึง่ ไปยงั จุดหนึง่ ในทศิ ทางที่ แตกต่างกนั จะเป็นทศิ มุม 45 องศา 90 องศา 180 องศาหรือมมุ ใดๆ การสลบั ทิศทางของเสน้ ทลี่ ากทำใหเ้ กิดเป็น ลกั ษณะตา่ ง ๆ ความรู้สกึ ท่ีมีตอ่ เสน้ เส้นเป็นองค์ประกอบพื้นฐานที่สำคัญในการสร้างสรรค์ เส้นสามารถแสดงใหเ้ กดิ ความหมายของภาพและให้ ความรสู้ ึกไดต้ ามลกั ษณะของเส้น เส้นทเี่ ปน็ พน้ื ฐาน ได้แก่ เสน้ ตรงและเสน้ โคง้ จากเส้นตรงและเสน้ โคง้ สามารถนำมาสรา้ งใหเ้ กดิ เป็น เส้นใหม่ท่ีใหค้ วามร้สู กึ ท่ีแตกตา่ งกันออกไปไดด้ ังน้ี เส้นตรงแนวต้งั ให้ความรู้สึกแขง็ แรง สูงเดน่ สงา่ งาม นา่ เกรงขาม เสน้ ตรงแนวนอน ใหค้ วามร้สู กึ สงบราบเรียบ กวา้ งขวาง การพกั ผ่อน หยุดน่งิ เสน้ ตรงแนวเฉยี ง ใหค้ วามรู้สึกไมป่ ลอดภยั การล้ม ไม่หยดุ น่ิง เสน้ ตัดกนั ใหค้ วามรสู้ กึ ประสานกนั แข็งแรง เส้นโคง้ ให้ความรูส้ ึกออ่ นโยนนมุ่ นวล เส้นคล่นื ให้ความรู้สกึ เคลอื่ นไหวไหลเลอื่ น ร่าเรงิ ตอ่ เน่อื ง เส้นประ ให้ความรสู้ กึ ขาดหาย ลึกลับ ไมส่ มบรณู ์ แสดงส่วนท่มี องไม่เหน็

เสน้ ขด ใหค้ วามรสู้ กึ หมุนเวียนมนึ งง เสน้ หยกั ให้ความร้สู ึกขดั แยง้ นา่ กลัว ตื่นเต้น แปลกตา สี คือ สที ่ีนำมาผสมกนั แลว้ ทำให้เกดิ สีใหม่ ที่มลี ักษณะแตกตา่ งไปจากสเี ดมิ แมส่ มี ีอยู่ 2 ชนิด คือ 1. แมส่ ีของแสง เกิดจากการหักเหของแสงผ่านแท่งแก้วปริซมึ มี 7 สี คือ ม่วง คราม น้ำเงิน เขียว เหลอื ง แสด แดง 2. แมส่ ีวตั ถธุ าตุ เป็นสที ีไ่ ด้มาจากธรรมชาติ และจากการสังเคราะห์โดยกระบวนทางเคมี มี 3 สี คอื สแี ดง สี เหลอื ง และสนี ้ำเงิน เมื่อนำมาผสมกันตามหลกั เกณฑ์ จะทำให้เกดิ วงจรสี วงจรสี ( Colour Circle) สีขนั้ ที่ 1 คอื แม่สี ได้แก่ สีแดง สเี หลอื ง สีนำ้ เงนิ สขี ้นั ที่ 2 คือ สีท่เี กดิ จากสีข้ันที่ 1 หรือแมส่ ีผสมกนั ในอตั ราสว่ นทเ่ี ท่ากัน จะทำให้เกิดสใี หม่ 3 สี ได้แก่ สี แดง ผสมกบั สเี หลอื ง ได้สี สม้ สีแดง ผสมกับสีน้ำเงิน ได้สีม่วง สเี หลือง ผสมกับสนี ำ้ เงนิ ไดส้ ีเขียว สขี ้ันที่ 3 คือ สที ่ีเกิดจากสีขั้นท่ี 1 ผสมกบั สี ขั้นที่ 2 ในอัตราส่วนที่เทา่ กัน จะไดส้ อี ่นื ๆ อกี 6 สี คอื สีแดง ผสมกับสสี ้ม ได้สี สม้ แดง แดง ผสมกับสมี ่วง ไดส้ ีมว่ งแดง สีเหลือง ผสมกับสเี ขยี ว ไดส้ เี ขยี วเหลือง สนี ้ำเงิน ผสมกบั สเี ขียว ไดส้ เี ขยี วน้ำเงิน สนี ้ำเงิน ผสมกบั สีมว่ ง ไดส้ ีม่วงนำ้ เงนิ สเี หลือง ผสมกบั สีส้ม ไดส้ ีสม้ เหลอื ง วรรณะของสี คือสที ใี่ ห้ความรู้สกึ ร้อน-เยน็ ในวงจรสีจะมสี ีร้อน 7 สี และสีเย็น 7 สี โดยจะมีสี มว่ งกับสีเหลอื ง ซ่งึ เปน็ ได้ทง้ั สองวรรณะ สีตรงขา้ ม หรือสตี ดั กัน หรอื สคี ู่ปฏปิ ักษ์ เป็นสีท่ีมีคา่ ความเข้มของสี ตดั กนั อยา่ งรนุ แรง สกี ลาง คือ สีทเ่ี ข้าได้กับสีทกุ สี สีกลางในวงจรสี มี 2 สี คอื สนี ำ้ ตาล กับ สีเทา สนี ้ำตาล เกิดจากสีตรงข้าม กนั ในวงจรสผี สมกัน ในอัตราส่วนทเี่ ท่ากัน คุณลกั ษณะของสีมี 3 ประการ คอื 1. สแี ท้ หมายถงึ สที ี่อยูใ่ นวงจรสีธรรมชาติ ทงั้ 12 สี ท่เี ราเห็นอยูท่ กุ วนั นแ้ี บ่งเปน็ 2 วรรณะ โดยแบง่ วงจร สีออกเป็น 2 สว่ น จากสีเหลอื งวนไปถงึ สีม่วง คือ 1. สีรอ้ น ให้ความรสู้ ึกรนุ แรง รอ้ น ตืน่ เตน้ ประกอบดว้ ย สีเหลือง สีเหลืองสม้ สีสม้ สแี ดงส้ม สแี ดง สีม่วงแดง สมี ่วง

2. สเี ยน็ ใหค้ วามร้สู กึ เย็น สงบ สบายตาประกอบดว้ ย สีเหลอื ง สเี ขียวเหลอื ง สีเขียว สเี ขียวน้ำเงิน สีน้ำเงิน สมี ว่ งนำ้ เงิน สีมว่ ง เราจะเห็นวา่ สเี หลือง และสีมว่ ง เปน็ สีท่ีอยู่ไดท้ ัง้ 2 วรรณะ คอื เป็นสกี ลางและ เปน็ ได้ท้งั สรี อ้ น และสเี ยน็ 2. ความจัดของสี หมายถึง ความสด หรือความบริสุทธ์ิของสใี ดสีหน่งึ สที ถ่ี กู ผสมดว้ ย สีดำจนหม่นลง ความ จดั หรือความบริสุทธจิ์ ะลดลง ความจัดของสจี ะเรยี งลำดบั จากจดั ทสี่ ดุ ไปจนหม่นท่ีสุด 3. น้ำหนักของสี หมายถงึ สีทีส่ ดใส สกี ลาง สีทบึ ของสีแตล่ ะสี สที ุกสีจะมนี ้ำหนกั ในตัวเอง ถ้าเราผสมสขี าว เขา้ ไปในสีใดสหี นงึ่ สีนั้นจะสว่างขึ้น หรือมีน้ำหนักอ่อนลงถา้ เพิ่มสขี าวเข้าไปทลี ะน้อยๆ ตามลำดบั เราจะไดน้ ำ้ หนัก ของสที ่เี รยี งลำดบั จากแก่สุดไปจนถงึ อ่อนสดุ น้ำหนักอ่อนแกข่ องสที ี่ได้เกิดจากการผสมด้วยสขี าว เทา และ ดำ น้ำหนัก ของสีจะลดลงด้วยการใชส้ ขี าวผสม ซึง่ จะทำใหเ้ กิดความรู้สึกนุม่ นวล อ่อนหวาน สบายตา แสงและเงา แสงและเงา หมายถึง แสงท่สี ่องมากระทบพ้ืนผิวทมี่ ีสีอ่อนแกแ่ ละพนื้ ผวิ สูงตำ่ โคง้ นนู เรียบหรือขรขุ ระ ทำให้ ปรากฏแสงและเงาแตกต่างกัน ตวั กำหนดระดบั ของค่าน้ำหนัก ความเข้มของเงาจะขึ้นอยูก่ ับความเขม้ ของแสง ในที่ทีม่ แี สงสว่างมาก เงาจะเข้มขน้ึ และในที่ทีม่ แี สงสวา่ งน้อย เงาจะไม่ชดั เจน บรเิ วณแสงสว่างจัด เปน็ บริเวณท่อี ยู่ใกล้แหลง่ กำเนดิ แสงมากทส่ี ุด จะมคี วามสวา่ งมากท่สี ุด ในวตั ถุทม่ี ีผิว มันวาวจะสะท้อนแหล่งกำเนิดแสงออกมาใหเ้ ห็นได้ชดั บรเิ วณแสงสว่าง เป็นบรเิ วณทไ่ี ด้รับแสงสวา่ ง รองลงมาจากบริเวณแสงสว่างจดั เนอ่ื งจากอยู่ห่างจาก แหลง่ กำเนิดแสงออกมา และเริ่มมีค่าน้ำหนักอ่อน ๆ บริเวณเงา เป็นบรเิ วณที่ไม่ได้รบั แสงสว่าง หรอื เป็นบริเวณทถ่ี ูกบดบังจาก แสงสวา่ ง ซงึ่ จะมคี า่ น้ำหนักเข้มมากข้ึนกว่า บรเิ วณแสงสวา่ ง บรเิ วณเงาเข้มจดั เปน็ บรเิ วณทีอ่ ยู่ห่างจากแหลง่ กำเนดิ แสงมากทีส่ ดุ หรือ เปน็ บรเิ วณท่ถี ูกบดบังมาก ๆ หลาย ๆ ช้นั จะมคี ่าน้ำหนักทเ่ี ขม้ มากไปจนถงึ เขม้ ที่สดุ บรเิ วณเงาตกทอด เปน็ บริเวณของพน้ื หลงั ที่เงาของวัตถุทาบลงไป เป็นบริเวณเงาท่อี ยู่ ภายนอกวตั ถุ และจะมีความ เข้มของค่าน้ำหนักข้นึ อยู่กับ ความเข้มของเงา น้ำหนักของพ้ืน หลงั ทิศทางและระยะของเงา ความสำคัญของค่าน้ำหนกั 1. ใหค้ วามแตกตา่ งระหวา่ งรูปและพน้ื หรือรปู ทรงกบั ทวี่ ่าง 2. ใหค้ วามรูส้ กึ เคลอ่ื นไหว 3. ใหค้ วามรู้สกึ เป็น 2 มติ ิ แกร่ ปู รา่ ง และความเปน็ 3 มิติแกร่ ปู ทรง 4. ทำใหเ้ กดิ ระยะความตื้น - ลึก และระยะใกล้ - ไกลของภาพ 5. ทำให้เกิดความกลมกลนื ประสานกันของภาพ

ใบความรู้ เร่ือง ความหมายและความเป็นมาของทัศนศลิ ป์ไทย ศลิ ปะประเภททศั นศิลป์ทส่ี ำคัญของไทย ได้แก่ จิตรกรรม ประตมิ ากรรม และสถาปตั ยกรรม มรี ปู แบบที่เปน็ เอกลกั ษณ์ไทยท่ีสะท้อนใหเ้ ห็นวิถีชีวติ ขนบธรรมเนยี มประเพณี ความเช่อื และรสนิยม เกยี่ วกบั ความงามของคนไทย ลักษณะของศลิ ปะไทย ศิลปะไทยได้รับอิทธิพลจากธรรมชาติ และส่ิงแวดลอ้ มในสังคมไทย ซงึ่ มลี ักษณะเดน่ คือ ความงามอย่างนิ่ม นวลมคี วามละเอยี ดประณตี ซ่งึ แสดงให้เหน็ ถึงลกั ษณะนสิ ัยและจิตใจของคนไทยทีไ่ ด้สอดแทรกไวใ้ นผลงานที่ สร้างสรรค์ขนึ้ โดยเฉพาะศิลปกรรมท่เี กย่ี วกับพระพุทธศาสนา ซึ่งเป็นศาสนาประจำชาตขิ องไทย อาจกล่าวไดว้ ่า ศิลปะไทยสรา้ งข้ึนเพื่อสง่ เสริมพุทธศาสนา เป็นการเช่ือมโยงและโนม้ นา้ วจิตใจของประชาชนใหเ้ กิดความเลื่อมใสศรัทธา ในพุทธศาสนา จติ รกรรมไทย จติ รกรรมไทย เป็นการสรา้ งสรรคภ์ าพเขียนท่ีมี ลกั ษณะ โดยทัว่ ไปมกั จะเป็น 2 มติ ิ ไม่มีแสงและเงา สพี ้ืนจะเป็นสี เรยี บๆไม่ ฉูดฉาดสีทีใ่ ช้ส่วนใหญจ่ ะเปน็ สดี ำ สีนำ้ ตาล สเี ขยี ว เสน้ ทใ่ี ช้ มักจะเปน็ เส้นโคง้ ชว่ ยให้ ภาพดอู ่อนช้อย นุ่มนวล ไม่แขง็ กระด้าง จิตรกรรมไทยมัก พบในวัด ตา่ งๆเรยี กว่า “จิตรกรรมฝาผนัง” จิตรกรรมไทย จดั เป็นภาพเลา่ เรอ่ื งทีเ่ ขยี นขน้ึ ดว้ ย ความคิดจินตนาการของคนไทย มีลกั ษณะตามอุดมคติของชภา่ งาไพทจยิตครือกรรมฝาผนงั วดั สวุ รรณาราม 1. เขยี นสีแบน ไม่คำนึงถึงแสงและเงา นยิ มตัดเส้นให้เหน็ ชดั เจน และเส้นทใี่ ช้ จะแสดงความรู้สึกเคล่อื นไหว นมุ่ นวล 2. เขียนตัวพระ-นาง เปน็ แบบละคร มีลีลา ทา่ ทางเหมือนกัน ผิดแผกแตกตา่ ง กันด้วยสีรา่ งกายและ เครอ่ื งประดบั

3. เขียนแบบตานกมอง หรอื เป็นภาพต่ำกวา่ สายตา โดยมุมมองจากทสี่ งู ลงสู่ ลา่ ง จะเหน็ เป็นรูป เรอื่ งราวได้ ตลอดภาพ 4. เขียนติดตอ่ กันเป็นตอน ๆ สามารถดจู ากซา้ ยไปขวาหรอื ล่างและบนได้ทั่วภาพ โดยขั้นแตล่ ะตอนของภาพ ดว้ ยโขดหนิ ต้นไม้ กำแพงเมอื ง เปน็ ต้น 5. เขยี นประดบั ตกแตง่ ด้วยลวดลายไทย มสี ีทองสรา้ งภาพให้เด่นเกดิ บรรยากาศ สุขสวา่ งและมีคณุ ค่ามากขนึ้ ประตมิ ากรรมไทย ประติมากรรมเป็นผลงานศลิ ปกรรมทีเ่ ป็นรูปทรง 3 มิติ ประกอบจากความสูง ความกว้างและความนูน หรือ ความลกึ ประติมากรรมเกิดข้ึนจากกรรมวธิ ีการสร้างสรรคแ์ บบต่างๆ เชน่ การป้นั และหล่อ การแกะสลัก การฉลุหรือ ดุน ประติมากรรมไทยเป็นผลงานการสร้างสรรค์ของบรรพบุรุษ ส่วนใหญ่เน้นเนื้อหาทางศาสนา มักปรากฏอยูต่ าม วัดและวัง มีขนาดตั้งแต่เล็กที่สุด เช่น พระเครื่อง เครื่องรางของขลัง จนถึงขนาดใหญ่ที่สุด เช่น พระอัจนะ หรือพระ อฏั ฐารส เม่ือพจิ ารณาภาพรวมของประติมากรรมไทยอาจแบง่ ประตมิ ากรรมออกเป็น 3 ประเภทคอื ประติมากรรมรูป เคารพ ประตมิ ากรรมตกแต่ง และประติมากรรมเพื่อประโยชนใ์ ชส้ อย ผลงานประติมากรรมไทย แบ่งออกไดเ้ ป็น 4 ประเภท สรปุ ได้ ดังน้ี 1. ประติมากรรมไทยที่เกดิ ขึ้นจากความเชื่อ ความศรทั ธา คตินยิ มเกี่ยวข้องกับศาสนา เชน่ พระพุทธรปู ปาง ต่างๆ ลวดลายของฐานเจดีย์หรอื พระปรางคต์ ่างๆ 2. ประตมิ ากรรมไทยพวกเคร่ืองใช้ในชีวิตประจำวัน เชน่ โอ่ง หม้อ ไห ครก กระถาง 3. ประติมากรรมไทยพวกของเล่น ได้แก่ ตุ๊กตาดินป้ัน ตุ๊กตาจากกระดาษ ตุ๊กตาจากผา้ หุ่นกระบอก ปลา ตะเพียนสานใบลาน หนา้ กาก วัสดุจากเปลือกหอย ชฎาหวั โขน ปลาตะเพียนสานใบลาน 4. ประติมากรรมไทยพวกเคร่ืองประดบั ตกแตง่ เช่น กระถางตน้ ไม้ โคมไฟดนิ เผา สถาปัตยกรรมไทย สถาปัตยกรรมไทย หมายถงึ ศิลปะการกอ่ สรา้ งของไทย อันได้แก่ อาคาร บา้ นเรือน โบสถ์ วิหาร วงั สถูป และสิง่ ก่อสรา้ งอ่นื ๆ ทม่ี ีมูลเหตุที่มาของการก่อสร้างอาคารบา้ นเรือนในแต่ละท้องถนิ่ จะมลี ักษณะผิดแผกแตกต่างกัน ไปบ้างตามสภาพทางภมู ศิ าสตร์ และคตินิยมของแต่ละท้องถนิ่ แต่สิ่งก่อสร้างทางศาสนาพุทธ มกั จะมีลักษณะท่ีไม่ แตกต่างกนั มากนัก เพราะมีความเชื่อ ความศรัทธาและแบบแผนพิธกี รรมท่ีเหมอื น ๆ กัน

สถาปัตยกรรมไทย สามารถจัดหมวดหมู่ ตามลักษณะการใชง้ านได้ ประเภท คือ 1. สถาปตั ยกรรมทใ่ี ชเ้ ป็นท่ีอยู่อาศัย ไดแ้ ก่ บ้านเรอื น ตำหนกั วงั และพระราชวัง เป็นต้น บ้านหรือเรอื น เป็นทอี่ ยู่อาศัยของสามญั ชน ธรรมดาทว่ั ไป ซ่ึงมีทั้งเรอื นไม้ และเรอื นปูน เรอื นไม้มอี ยู่ 2 ชนิด คือ เรอื นเครื่องผูก เป็นเรือนไม้ไผ่ ปูด้วยฟากไมไ้ ผ่ หลังคามงุ ดว้ ย ใบจาก หญ้าคา หรือใบไม้ อกี อย่างหนึ่ง เรียกว่า เรือนเคร่ืองสับ เป็นไมจ้ ริงทง้ั เนื้ออ่อน และเน้ือแข็ง ตามแตล่ ะทอ้ งถ่นิ หลงั คามุง ด้วยกระเบ้ือง ดนิ เผา พ้ืน และฝาเป็นไมจ้ ริงทง้ั หมด ลกั ษณะเรือน ไม้ของไทยในแต่ละท้องถน่ิ แตกตา่ งกัน และโดยทัว่ ไปแลว้ จะมี ลักษณะสำคัญ รว่ มกนั คอื เปน็ เรือนไม้ชนั้ เดยี ว ใตถ้ นุ สูง หลงั คาทรงจวั่ เอียงลาดชนั 2. สถาปตั ยกรรมท่ีเกย่ี วข้องศาสนา ซึง่ ส่วนใหญ่อยูใ่ นบริเวณสงฆ์ ที่เรยี กวา่ วดั ซึง่ ประกอบไปด้วย สถาปัตยกรรมหลายอย่าง ได้แก่ โบสถ์ เปน็ ท่ีกระทำสงั ฆกรรมของพระภิกษุ วิหารใช้ประดิษฐาน พระพุทธรปู สำคญั และ กระทำสังฆกรรมดว้ ยเหมือนกัน กฎุ ิ เป็นท่ี อยู่ของพระภิกษุ สามเณร หอไตร เปน็ ทเ่ี กบ็ รักษาพระไตรปฎิ กและคมั ภรี ์ สำคัญทางศาสนา หอระฆงั และหอกลอง เป็นท่ีใช้เกบ็ ระฆงั หรอื กลองเพื่อตบี อกโมงยาม หรอื เรยี กชมุ นุมชาวบา้ น สถปู เปน็ ทฝ่ี งั ศพ เจดีย์ เป็นทร่ี ะลึกอนั เก่ยี วเน่ืองกับศาสนา ภาพพมิ พ์ การพิมพภ์ าพ หมายถงึ การถ่ายทอดรปู แบบจากแม่พิมพ์ออกมาเป็นผลงานท่มี ีลักษณะเหมือน กนั กับแม่พิมพ์ทุกประการ และไดภ้ าพทีเ่ หมือนกนั มจี ำนวนตั้งแต่ 2 ช้นิ ขึ้นไป การพมิ พภ์ าพเปน็ งานทีพ่ ัฒนาต่อ เนื่องมาจากการวาดภาพ ซงึ่ การวาดภาพไม่สามารถ สร้างผลงาน 2 ช้นิ ทม่ี ีลกั ษณะเหมอื น กนั ทุกประการได้ จงึ มีการพฒั นาการพิมพ์ขน้ึ มา ชาติจีนเป็นชาติแรกทน่ี ำเอาวธิ ีการพิมพ์มาใชอ้ ยา่ งแพร่หลายมานาน นับพันปี จากนน้ั จงึ ได้แพร่หลายออกไปในภมู ิภาคต่างๆของโลก ชนชาตทิ างตะวันตกได้พัฒนาการพิมพภ์ าพข้ึนมา อยา่ งมากมาย มีการนำเอาเคร่ืองจักรกลตา่ งๆ เข้ามาใช้ในการพิมพ์ ทำให้การพิมพ์มกี ารพัฒนาไปอย่างรวดเรว็ ใน ปัจจบุ ัน การพิมพภ์ าพมีองคป์ ระกอบที่สำคญั ดังนี้ 1. แม่พมิ พ์ เปน็ ส่ิงทส่ี ำคัญที่สดุ ในการพิมพ์ 2. วสั ดุท่ใี ชพ้ ิมพ์ลงไป 3. สีท่ใี ช้ในการพิมพ์ 4. ผูพ้ มิ พ์ ผลงานที่ได้จากการพมิ พ์มชี นิด คอื 1. ภาพพิมพ์ เปน็ ผลงานพมิ พ์ที่เปน็ ภาพต่างๆ เพื่อความสวยงามหรอื บอกเล่าเรื่องราวต่าง ๆ อาจมี ข้อความ ตัวอักษรหรือตวั เลขประกอบหรอื ไม่มกี ็ได้ 2. สิง่ พมิ พ์ เปน็ ผลงานพมิ พ์ที่ใช้บอกเล่าเรื่องราวตา่ งๆ เป็นตวั อกั ษร ข้อความ ตวั เลข อาจมี ภาพประกอบ หรือไม่มกี ็ได้ ประเภทของการพมิ พ์ การพิมพแ์ บ่งออกไดห้ ลายประเภทตามลกั ษณะต่าง ดังน้ี 1. แบง่ ตามจุดมงุ่ หมายในการ พิมพ์ ได้ 2 ประเภท คือ 1.1 ศลิ ปภาพพมิ พ์ เป็นงานพมิ พภ์ าพเพ่อื ให้เกดิ ความสวยงามเป็น งานวิจิตรศิลป์ 1.2 ออกแบบภาพพิมพ์ เปน็ งานพมิ พ์ภาพประโยชนใ์ ช้สอย นอกเหนือไปจากความสวยงาม ได้แก่ หนงั สือต่างๆ บตั รภาพตา่ งๆ ภาพโฆษณา ปฏิทิน ฯลฯ จดั เป็นงาน ประยุกตศ์ ลิ ป์

2. แบ่งตามกรรมวธิ ใี นการพมิ พ์ ได้ 2 ประเภท คือ 2.1 ภาพพิมพต์ ้นแบบ เป็นผลงานพมิ พ์ที่สรา้ งจากแม่พิมพ์และวิธกี ารพิมพ์ทีถ่ ูกสร้างสรรค์ และกำหนดขึ้นโดยศิลปินเจ้าของผลงานและเจ้าของผลงาน จะต้องลงนามรับรองผลงานทุกชิ้น บอกลำดบั ท่ีในการพมิ พ์ เทคนคิ การพมิ พ์ 2.2 ภาพพิมพ์จำลองแบบ เป็นผลงานพิมพ์ท่ีสร้างจากแม่พิมพ์ หรือวิธีการพิมพ์วิธีอื่น ซ่งึ ไม่ใชว่ ธิ กี ารเดมิ แต่ไดร้ ูปแบบเหมอื นเดิม บางกรณอี าจเป็นการ ละเมดิ ลขิ สิทธผิ์ ู้อื่น 3. แบ่งตามจำนวนครงั้ ที่พิมพ์ ได้ 2 ประเภท คอื 3.1 ภาพพิมพ์ถาวร เป็นภาพพิมพ์ที่พิมพ์ออกมาจากแม่พิมพ์ใดๆ ท่ีได้ผลงานออกมามีลักษณะ เหมือนกันทกุ ประการ ต้ังแต่ 2 ชิ้นขนึ้ ไป 3.2 ภาพพมิ พ์ครั้งเดยี ว เป็นภาพพมิ พท์ ่ีพิมพ์ออกมาได้ผลงานเพียงภาพเดยี ว ถา้ พิมพ์อีกจะไดผ้ ลงานที่ไม่ เหมอื นเดมิ 4. แบง่ ตามประเภทของแม่พิมพ์ ได้ 4 ประเภท คอื 4.1 แม่พมิ พน์ นู เป็นการพิมพ์โดยให้สตี ิดอยูบ่ นผิวหนา้ ทีท่ ำใหน้ นู ขน้ึ มาของแม่พิมพ์ ภาพที่ได้เกิด จากสีที่ติดอยู่ในส่วนบนน้ัน แม่พิมพ์นูนเป็นแม่พิมพ์ที่ทำขึ้นมาเป็นประเภทแรกภาพพิมพ์ชนิดนไ้ี ดแ้ ก่ ภาพพิมพ์ แกะไม้ ในอดตี ผู้คนมกั จะหาวิชาความรูไ้ ด้จากในวดั เพราะวัดจะเปน็ ศูนย์กลางของนักปราชญห์ รือผู้รู้ ใช้เป็นสถานท่ใี น การเผยแพร่วิชาความรตู้ ่างๆ จิตรกรรมฝาผนงั ที่เขียนตามศาลา โบสถ์ วิหารก็เปน็ อีกสิ่งหน่ึงท่เี ราจะหาความรู้ในเร่ือง ตา่ งๆ ได้ โดยเฉพาะที่เกย่ี วกบั พุทธประวตั ิ ชาดก วรรณคดแี ละนิทานพน้ื บา้ น ซง่ึ นอกจากจะไดค้ วามรูใ้ นเรอ่ื ง ศาสนา ประวัติศาสตร์ วรรณคดแี ล้ว เรายังได้อรรถรสแหง่ ความสนกุ สนานเพลิดเพลนิ กับความสวยงามของภาพวาด เหล่าน้ีอีกด้วย 4.2 แม่พิมพ์ร่องลึก เปน็ การพิมพ์โดยให้สอี ยู่ในร่องที่ทำให้ลึกลงไปของแม่พิมพ์โดยใช้แผ่นโลหะทำ เป็นแมพ่ ิมพ์ ( แผน่ โลหะทนี่ ยิ มใชค้ อื แผน่ ทองแดง ) และทำให้ลึกลงไปโดยใชน้ ้ำกรดกัด แม่พมิ พ์ร่องลึกนี้พฒั นาขึน้ โดย ชาวตะวันตก สามารถพิมพง์ านทม่ี ีความ ละเอียด คมชัดสูง สมยั ก่อนใชใ้ นการพิมพ์ หนงั สอื พระคมั ภีร์ แผนท่ี เอกสารต่างๆ แสตมป์ ธนบัตร ปัจจบุ ันใชใ้ น การพิมพง์ านทเี่ ปน็ ศิลปะ และธนบตั ร 4.3 แมพ่ มิ พ์พ้นื ราบ เป็นการพิมพ์โดยใหส้ ตี ิดอยู่บนผิวหน้า ท่รี าบเรยี บของแม่พิมพ์ โดยไม่ต้องขดุ หรือแกะพ้ืนผวิ ลงไป แตใ่ ชส้ ารเคมีเขา้ ช่วย ภาพพิมพช์ นิดน้ีไดแ้ ก่ ภาพพิมพ์หิน การพมิ พ์ออฟเซท ภาพพิมพ์กระดาษ ภาพพิมพ์ครั้งเดียว 4.4 แม่พิมพ์ฉลุ เป็นการพิมพ์โดยให้สีผ่านทะลุช่องของแม่พิมพ์ลงไปสูผ่ ลงานท่ีอยู่ด้านหลงั เป็นการ พมิ พ์ชนิดเดยี วท่ีไดร้ ูปท่ีมดี ้านเดียวกันกบั แม่พิมพ์ ไมก่ ลบั ซา้ ย เป็นขวา ภาพพิมพช์ นดิ น้ีได้แก่ ภาพพิมพ์ฉลุ ภาพพิมพ์ ตะแกรงไหม ในอดีตผู้คนมักจะหาวิชาความรู้ได้จากในวัดเพราะวัดจะเป็นศูนย์กลางของนักปราชญ์หรือผู้รู้ ใช้เป็น สถานที่ในการเผยแพร่วิชาความรู้ต่างๆ จิตรกรรมฝาผนังที่เขียนตามศาลา โบสถ์ วิหารก็เป็นอีกสิ่งหนึ่งที่เราจะหา ความรู้ในเรื่องต่างๆ ได้โดยเฉพาะที่เกี่ยวกับพุทธประวัติ ชาดก วรรณคดีและนิทานพื้นบ้าน ซึ่งนอกจากจะได้ ความรใู้ นเร่ืองศาสนา ประวตั ิศาสตร์ วรรณคดีแล้ว เรายังได้อรรถรสแห่งความสนกุ สนานเพลิดเพลินกับความสวยงาม ของภาพพิมพ์ต่าง ๆ เหล่าน้ีอีกด้วย

ใบความรู้ เรอื่ ง ความงามและคุณคา่ ของทัศนศิลปไ์ ทย “ชวี ติ สลาย อาณาจกั รพินาศ ผลประโยชน์ของบุคคลมลายหายสิ้นไป แต่ศลิ ปะเทา่ นน้ั ท่ียังคงเหลอื เปน็ พยานแห่งความเปน็ อัจฉริยะของมนษุ ย์อยู่ตลอดกาล” ข้อความข้างตน้ น้เี ปน็ ความเหน็ อันเฉียบคมของทา่ น ศาสตราจารยศ์ ลิ ป พรี ะศรี ผู้ก่อตั้งมหาวทิ ยาลัยศิลปากร แสดงให้เห็นวา่ งานศิลปะเป็นสมบัติอนั ล้ำค่าของมนุษย์ท่ี แสดงความเปน็ อจั ฉรยิ ะบ่งบอกถึงความเจริญทางด้านจติ ใจ และสติปญั ญาอนั สงู กว่า ซงึ่ มีคุณคา่ ต่อชวี ติ และสงั คม ดังน้ี คุณคา่ ในการยกระดบั จิตใจ คุณคา่ ของศลิ ปะอยทู่ ีป่ ระโยชน์ ชว่ ยขจัดความโฉด ความฉ้อฉลยกระดบั วญิ ญาณความเปน็ คนเหน็ แกต่ น บท กวขี องเนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์ กวีซีไรตข์ องไทย ได้ให้ความสำคัญของงานศลิ ปะในการยกระดับวิญญาณความเป็นคนก็ คือ การยกระดับจติ ใจของคนเราให้สงู ขึ้นดว้ ยการได้ช่นื ชมความงาม และความประณีตละเอยี ดอ่อนของงานศลิ ปะ นอกจากนง้ี านศิลปะบางชน้ิ ยังใหค้ วามงามและความรู้สึกถึงความดีงาม และงาม จรยิ ธรรมอยา่ งลึกซึ้ง เป็น การจรรโลงจติ ใจใหผ้ ้ดู ูเคร่งเครยี ดและเศร้าหมองของศลิ ปนิ ผสู้ ร้างสรรคแ์ ละผ้ชู ่ืนชมได้เป็นอย่างดี ดังนั้นจึงมกี าร สง่ เสรมิ ให้เด็กสร้างงานศลิ ปะ เพือ่ ผ่อนคลายความเคร่งเครียด และพฒั นาสุขภาพจติ ซ่งึ เปน็ จดุ เรม่ิ ตน้ ของพัฒนาการ ต่าง ๆ อย่างสมบูรณ์ ความร้สู ึกทางความงามของมนษุ ยม์ ขี อบเขตกวา้ งขวางและแตกตา่ งกนั ออกไปตามทัศนะของแต่ละบุคคล เรา อาจรวมลักษณะเดน่ ของความงามได้ ดงั น้ี 1. ความงามเป็นสง่ิ ทีป่ รากฏข้ึนในจิตมนษุ ย์ แมเ้ พยี งช่ัวระยะเวลาหนึ่งแต่จะก่อใหเ้ กิดความปติ ิยนิ ดีและฝงั ใจ จำไปอีกนาน เชน่ การได้มโี อกาสไปเทย่ี วชมสถานทีต่ ่างๆ ทีม่ ีธรรมชาตแิ ละศิลปกรรมท่ีสวยสดงดงาม เราจะจำและ ระลึกถึงดว้ ยความปิตสิ ขุ บางครงั้ เราอยากจะให้ผ้อู ืน่ รบั รูด้ ้วย 2. ความงามทำให้เราเกดิ ความเพลดิ เพลิน หลงใหลไปกับรูปร่างรปู ทรง สสี นั จนลมื บางสงิ่ บางอยา่ งไป เช่น ผลไมแ้ กะสลักความงามของลวดลาย ความละเอียดอ่อน อยากเก็บรักษาไวจ้ นลมื ไปว่าผลไมน้ นั้ มีไวส้ ำหรบั รับประทาน มิใชม่ ีไวด้ ู 3. สิ่งสงิ่ หนึ่งเปน็ ได้ท้งั สิง่ ท่สี วยงาม และไมง่ าม ไปจนถึงนา่ เกลียด อปั ลกั ษณ์ แต่ถา้ ไดร้ ับการยกย่องวา่ เป็นส่ิง มีค่า มีความงามจะตรงกันข้ามกบั สงิ่ อัปลกั ษณ์ทันที 4. ความงามไม่มมี าตราส่วนใดมาช่ัง ตวง วดั ให้แน่นอนได้ ทำให้เราไมส่ ามารถกำหนดได้วา่ สงิ่ นน้ั สิ่งนีม้ คี วาม งามเทา่ ใด 5. ความงามของส่ิงทีม่ นุษยส์ รา้ งขึน้ เปน็ ผลมาจากความคิด ทักษะฝมี ือ หรือภูมปิ ัญญาของมนุษย์ แต่เมื่อ สร้างเปน็ วตั ถุส่ิงของตา่ งๆแลว้ กลบั เปน็ ความงามของสิง่ น้ันไป เช่น ความงามของผา้ ความงามของรถยนต์ เปน็ ต้น การรบั รคู้ า่ ความงาม ความงามเป็นเรื่องท่ีมคี วามสำคัญเพิ่มขนึ้ ตามลำดบั มนุษย์รบั รคู้ า่ ความงามใน 3 กลุ่ม คือ 1. กลมุ่ ทีเ่ ห็นว่ามนุษย์รับรูค้ า่ ความงามไดเ้ พราะสง่ิ ต่างๆมีความงามอยู่ในตัวเอง เป็นคุณสมบัตขิ องวัตถุ ปรากฏออกมาเป็นรปู รา่ งรูปทรงสีสัน การอธิบายถงึ ความงามของงานทัศนศิลปจ์ ะไดผ้ ลน้อยกวา่ การพาไปใหเ้ หน็ ของ จรงิ แสดงให้เหน็ ว่าความงามมอี ยใู่ นตวั วตั ถุ 2. กลุ่มท่ีเหน็ วา่ มนุษย์รับรคู้ า่ ความงามได้เพราะจิตของเราคิดและรู้สกึ ไปเอง โดยกล่มุ นี้เหน็ วา่ ถ้าความงามมี อยใู่ นวตั ถจุ ริงแต่ละบคุ คลย่อมเหน็ ความงามน้นั เท่ากัน แต่เนือ่ งจากความงามของวัตถทุ ่ีแต่ละบุคคลเหน็ แตกตา่ งกนั ออกไปจึงแสดงว่าความงามขึ้นอย่กู ับอารมณแ์ ละความรู้สึกของแต่ละบุคคล

3. กลุ่มที่เห็นว่ามนุษย์รับรู้ค่าความงามได้เพราะเป็นสภาวะที่เหมาะสมระหว่างวัตถุกับจิต กลุ่มนี้เห็นว่าการ รับรู้ค่าความงามนั้นมิใช่อย่างใดอย่างหนึ่ง แต่เป็นสภาวะที่สัมพันธ์กันระหว่างมนุษย์กับวัตถุ การรับรู้ที่สมบูรณ์ต้อง ประกอบด้วยวัตถุที่มีความงาม ความเด่นชัดและผู้รับรู้ต้องมีอารมณ์และความรู้สึกที่ดี พร้อมที่จะรับรสคุณค่าแห่ง ความงามน้นั ดว้ ย จะเหน็ ไดว้ า่ ศลิ ปกรรมหรือทัศนศิลป์เป็นส่งิ ที่มนุษยส์ รา้ งข้นึ จงึ มีการขัดเกลาตกแตง่ ใหส้ วยงามเปน็ วตั ถุ สุนทรยี ์ เปน็ สิง่ ทมี่ ีความงาม ผดู้ รู บั รู้คา่ ความงามได้ในระดับพ้นื ๆใกล้เคยี งกัน เชน่ เปน็ ภาพเขยี น ภาพปน้ั แกะสลกั หรอื เป็นส่ิงก่อสรา้ งทส่ี วยงาม แต่การรบั รู้ในระดับทลี่ ึกลงไปถึงขั้นชอบ ประทับใจ หรือชน่ื ชมนั้น เปน็ เรอ่ื งของแตล่ ะ บคุ คล การรับรู้คุณคา่ ทางศิลปะมีหลายกระบวนการ ดงั นี้ 1. ส่ิงสุนทรีย์ หมายถึง งานทัศนศลิ ป์ทีเ่ กิดจากศลิ ปินทต่ี งั้ ใจสร้างงานอย่างจรงิ จัง มีการพัฒนา งานตามลำดับ ประณตี เรียบร้อย ท้งั ในผลงาน กรอบ และการติดตงั้ ทีท่ ำให้งานเดน่ ชดั 2. อารมณ์รว่ ม หมายถึง สิง่ สุนทรียน์ ้ันมคี วามงามของเน้ือหาเรอ่ื งราว รปู รา่ ง-รูปทรง สีสัน ท่สี ามารถทำให้ผู้ ดสู นใจ เพลดิ เพลินไปกับความงามของผลงานน้ัน มีอารมณ์รว่ มหรือคล้อยตาม เชน่ เม่ือเห็นงานทัศนศลิ ป์แล้วเกดิ ความรสู้ ึกประทบั ใจและหยุดดอู ยูร่ ะยะหนึ่ง เป็นต้น 3. กำหนดจิต เป็นข้ันต่อเน่ืองจากการมีอารมณ์ร่วม กล่าวคือในขณะท่ีเกิดอารมณ์ร่วม เพลิดเพลินไปกบั งานทศั นศลิ ป์ ผู้ดสู ่วนใหญจ่ ะอยู่ในระดบั ทเี่ ห็นวา่ สวยกพ็ อใจแล้ว แต่ถ้ามีการกำหนดจติ ให้หลดุ ออก จากอารมณ์ร่วมเหล่านั้นว่าเรากำลงั ดูงานทศั นศิลป์ท่ีสรา้ งสรรค์อย่างตง้ั ใจ จรงิ ใจ แต่ละจดุ ของผลงานแสดงถึงทักษะ ฝมี ือของศิลปิน จติ ของเราจะกลับมาและเริม่ ดใู นสว่ นรายละเอียดต่างๆ ทำใหไ้ ด้รสชาติของความงามท่ีแปลกออกไป

ใบความรู้ การนำความงามของธรรมชาติมาสร้างสรรค์ผลงาน ความคิดสร้างสรรค์ เปน็ สิ่งทีเ่ กิดจากความคดิ สร้างสรรค์ เป็นการดำเนินการในลกั ษณะต่าง ๆ เพือ่ ให้ เกดิ สง่ิ แปลกใหม่ที่ไมเ่ คยปรากฏมากอ่ น สงิ่ ที่มชี ีวติ เทา่ นน้ั ทจี่ ะมีความคิดอย่างสร้างสรรค์ได้ ความคดิ สร้างสรรค์เป็นความคิดระดับสูง เป็นความสามารถทางสติปญั ญาแบบหนึ่ง ท่ีจะคดิ ได้หลายทิศทาง หลากหลาย รปู แบบโดยไมม่ ีขอบเขต นำไปสกู่ ระบวนการคดิ เพ่ือสร้างส่ิงแปลกใหม่ หรอื เพ่ือการพฒั นา ของเดิมใหด้ ขี ้นึ ทำให้ เกดิ ผลงานทม่ี ลี ักษณะเฉพาะตน เปน็ ตัวของตัวเอง อาจกล่าวไดว้ า่ มนษุ ยเ์ ปน็ สิง่ มีชีวติ เพยี งชนิดเดยี วในโลก ที่มี ความคิดสรา้ งสรรค์ เนื่องจากตงั้ แต่ในอดตี ท่ผี ่านมา มแี ตม่ นุษยเ์ ทา่ นนั้ ทสี่ ามารถสรา้ งส่งิ ใหม่ ๆ ขนึ้ มาเพ่อื ใชป้ ระกอบ ในการดำรงชีวติ และสามารถพฒั นาสง่ิ ต่าง ๆใหด้ ขี ้ึนกวา่ เดิม รวมถึงมีความสามารถในการพัฒนาตน พฒั นาสังคม พฒั นาประเทศ และรวมถงึ พัฒนาโลกที่เราอยู่ ให้มีลักษณะท่ีเหมาะสมกับมนษุ ย์มากท่สี ุด ในขณะที่สตั ว์ชนิดตา่ ง ๆ ท่ี มวี ิวัฒนาการมาเช่นเดยี วกับเรา ยังคงมชี ีวติ ความเป็นอยู่แบบเดมิ อย่างไม่มีการเปลีย่ นแปลง มากกวา่ คร่งึ หนง่ึ ของการ พบที่ยง่ิ ใหญ่ของโลกได้ถกู กระทำขึ้นมาโดยผา่ น \"การคน้ พบโดยบงั เอิญ\"หรือการคน้ พบบางสิง่ ขณะท่ีกำลงั คน้ หาบางสิ่ง อยู่ การพัฒนาความคิดสรา้ งสรรค์ของมนุษย์จะทำให้เกดิ การเปล่ียนแปลง การสร้างสรรค์อาจไม่จำเปน็ ต้องย่ิงใหญถ่ ึง ขนาดการพัฒนาบางสง่ิ ข้นึ มาให้กบั โลก แต่มีอาจเกีย่ วข้องกับพัฒนาการบางอยา่ งให้ใหมข่ ึน้ มา อาจเป็นสง่ิ เล็ก ๆ นอ้ ย ๆ เพอื่ ตวั ของเราเอง เมือ่ เราเปลยี่ นแปลงตัวเราเอง เราจะพบวา่ โลกกจ็ ะเปลีย่ นแปลงไปพร้อมกบั เรา และในวิถแี หง่ การเปล่ยี นแปลงทเี่ ราไดม้ ปี ระสบการณ์กบั โลก ความคดิ สรา้ งสรรคจ์ งึ มีความหมายท่ีค่อนข้างกวา้ งและ สามารถนำไปใช้ประโยชน์กับการผลติ การสรา้ งสรรค์ส่งิ ประดษิ ฐ์ใหม่ ๆกระบวนการวธิ กี ารทีค่ ดิ คน้ ข้นึ มาใหม่ คาดหวงั ว่า ความคดิ สรา้ งสรรค์จะช่วยให้การดำเนนิ ชวี ติ และสงั คมของเราดีข้ึน เราจะมคี วามสุข มากขึน้ โดยผ่านกระบวนการ ที่ไดป้ รับปรุงขึ้นมาใหม่นี้ท้ังในด้านปรมิ าณและคุณภาพ จุดม่งหมายของการคิดสร้างสรรค์ งานศิลปะโดยเฉพาะงานศิลปะสมัยปัจจุบัน ศิลปินจะสร้างสรรค์งาน ศ ิ ล ป ะ ใ น รู ป แ บ บ ท ี ่ ห ล า ก ห ล า ย ม า ก ข ึ ้ น ท ำ ใ ห ้ ม ี ข อ บ ข ่ า ย ก ว ้ า ง ข ว า ง ม า ก แ ต ่ ไ ม ่ ว ่ า จ ะ เ ป็ น ไปในลักษณะใดก็ตาม งานศิลปะทุก ประเภท จะให้คุณค่าที่ตอบสนองต่อมนุษย์ ในด้านที่เป็นผลงานการแสดงออก ของอารมณ์ ความ รู้สกึ และความคดิ เปน็ การส่อื ถงึ เรือ่ งราวทีส่ ำคัญ หรือเหตกุ ารณ์ที่ประทับใจ เป็นการตอบสนอง ต่อ ความพึงพอใจ ทั้งทางดา้ นจติ ใจและความสะดวกสบายด้านประโยชน์ใชส้ อยของศิลปวตั ถุ องค์ประกอบของการสรา้ งสรรค์งานศิลปะ การสร้างสรรค์จะประสบความสำเรจ็ เป็นผลงานได้ นอกจาก ตอ้ งอาศัยความคิดสร้างสรรค์ เป็นตัวกำหนดแนวทางและรูปแบบแลว้ ยงั ตอ้ งอาศยั ความสามารถทยี่ อดเยีย่ มของ ศิลปนิ ซึ่งเป็นความสามารถเฉพาะตน เปน็ ความชำนาญท่ีเกดิ จากการฝึกฝนและความพยายาม จะสามารถ สร้างสรรค์ผลงานท่มี ีความงามอนั เยีย่ มยอดได้ แนวทางในการสร้างสรรค์งานศลิ ปะของศลิ ปินแตล่ ะคน อาจมีที่มา จากแนวทางที่ต่างกนั บางคนได้รับแรงบนั ดาลใจจากความงาม ความคดิ ความรู้สึก ความประทับใจ แตบ่ างคนอาจ สร้างสรรคง์ านศิลปะเพื่อแสดงออกถึงฝีมืออันเย่ียมยอดของตนเอง เพื่อประกาศความเป็น เลิศอย่างไม่มีท่ีเปรยี บปาน โดยไม่เน้นท่เี นื้อหาของงาน และบางคนอาจสรา้ งสรรค์งานศิลปจ์ ากการใช้วสั ดุที่สนใจ โดยไมเ่ น้นรปู แบบและแนวคิด ใด ๆ เลยกไ็ ด้

ใบความรู้ ความคดิ สร้างสรรค์ในการนำเอาวัสดุและสิ่งของต่างๆ มาตกแต่งร่างกายและสถานท่ี ความคิดสร้างสรรค์ คือ กระบวนการคิดของสมองซ่ึงมีความสามารถในการคิดได้หลากหลายและแปลกใหม่ จากเดิม โดยสามารถนำไปประยกุ ต์ทฤษฎี หรือหลักการไดอ้ ยา่ งรอบคอบและมีความถูกต้อง จนนำไปสกู่ ารคิดค้นและ สรา้ งสิ่งประดิษฐ์ท่ีแปลกใหมห่ รอื รปู แบบความคิดใหม่ นอกจากลักษณะการคดิ สร้างสรรค์ดงั กลา่ วน้ีแล้ว ยังมีสามารถ มองความคดิ สรา้ งสรรค์ในหลาย ซึง่ อาจจะมองในแง่ทีเ่ ปน็ กระบวนการคดิ มากกวา่ เน้ือหาการคิด โดยทสี่ ามารถใช้ ลักษณะการคิดสร้างสรรคใ์ นมิตทิ ก่ี วา้ งข้ึน เชน่ การมีความคิดสรา้ งสรรค์ในการทำงาน การเรยี นหรอื กิจกรรมท่ตี ้อง อาศยั ความคดิ สร้างสรรค์ด้วยอยา่ งเชน่ การทดลองทางวิทยาศาสตร์ หรือการเลน่ กีฬาทีต่ อ้ งสรา้ งสรรคร์ ปู แบบเกมให้ หลากหลายไมซ่ ้ำแบบเดิม เพ่ือไม่ใหค้ ตู่ ่อสรู่ ทู้ ัน เป็นต้น ซง่ึ อาจกลา่ วไดว้ า่ เป็นลักษณะการคิดสรา้ งสรรค์ในเชิงวชิ าการ แตอ่ ยา่ งไรกต็ าม ลักษณะการคดิ สร้างสรรค์ตา่ งๆ ที่กลา่ วน้ันต่างก็อยู่บนพน้ื ฐานของความคดิ สรา้ งสรรค์ โดยท่บี ุคคล สามารถเชือ่ มโยงนำไปใช้ในชีวิตประจำวันได้ดี ศลิ ปะกับการตกแตง่ ทอ่ี ยู่อาศัย มนุษย์เหมอื นสตั วท์ วั่ ไปท่ีตอ้ งการสถานท่ปี กป้อง ค้มุ ครองจากสงิ่ แวดล้อม รอบกาย ไมว่ า่ มนุษยจ์ ะอยู่แห่งใด สถานที่อย่างไร ที่อยู่อาศัยจะสรา้ งขึ้น เพอื่ ป้องกันภยั อนั ตรายจากส่ิงแวดล้อม ภายนอกที่อยู่อาศัยเปน็ หนง่ึ ในปจั จัยที่มคี วามสำคัญและจำเป็นสำหรับการดำรงชีวติ ของมนษุ ย์ มนษุ ยจ์ ึงมีการพฒั นา ที่อยู่อาศัยเพ่ือสนองความตอ้ งการและความพอใจของแต่ละบุคคลมนุษยท์ ุกคนมกี ารพัฒนาการในชีวิตของตนเอง มนษุ ยจ์ งึ นำพัฒนาการเหล่าน้ีมาใช้ใหเ้ ปน็ ประโยชน์ การพัฒนาทอี่ ยู่อาศัยจึงเปน็ หน่ึงในปัจจยั ทส่ี ำคัญสำหรบั มนุษย์ที่ อยอู่ าศยั ในปจั จบุ ันถูกพฒั นาใหท้ นั สมยั กว่าในอดีตเน่ืองจากต้องปรบั ปรุงใหเ้ หมาะสมกับสภาพการณ์และสง่ิ แวดล้อม ของโลกทเี่ ปลีย่ นแปลง แต่ในการปรบั ปรุงนัน้ ควรคำนึงถึงสภาพทางภูมศิ าสตร์ และวฒั นธรรมท้องถิน่ ควบค่กู นั ไปการ พัฒนาท่ีอยูอ่ าศยั นัน้ จึงจะเหมาะสมและสนองความต้องการอยา่ งแทจ้ รงิ ท่ีอย่อู าศัยโดยเฉพาะบ้านในปัจจุบัน จะมี รปู แบบที่เรียบง่ายใกลช้ ิดธรรมชาตแิ ละคำนึงถงึ ประโยชน์ใช้สอยเป็นหลัก และเน้นในเรื่องเทคโนโลยีตา่ งๆ เพิ่มมากขึ้น เพราะเกิดการเปลยี่ นแปลงตามรสนิยมการบรโิ ภค นอกจากน้ีในการจัดตกแต่งภายในจะมีการผสมผสานการตกแต่ง แบบตะวันตกและตะวันออกเข้าดว้ ยกัน ทำให้เกดิ ผลงานการตกแต่งในรูปแบบที่ใช้งานไดส้ ะดวกตามรปู แบบตะวันตก ปจั จยั อกี ประการหน่งึ ในการจัดตกแตง่ ภายในบ้านคือการนำหลกั การทางศิลปะมาผสมผสานเข้ากบั การตกแต่ง เพื่อให้ การดำรงชวี ิตภายในบ้านสะดวกทงั้ กายและใจ และแสดงออกถงึ ความงดงาม และมีรสนยิ มของผู้เป็นเจ้าของบ้าน องคป์ ระกอบทางศิลปะจงึ ถูกนำมาเกย่ี วข้อง องค์ประกอบทางศิลปะท่นี ำมาใช้ในการจดั แต่งแตง่ ทอี่ ยู่อาศัย ไดแ้ ก่ 1. ขนาดและสดั ส่วนนำมาใชใ้ นการจดั ที่อยู่อาศยั ได้แก่ 1.1 ขนาดของหอ้ ง ในการกำหนดขนาดของหอ้ งต่าง ๆ จะข้นึ อยู่กับกิจกรรมท่ที ำ หากเป็นห้องทใ่ี ช้ กจิ กรรมมาก เชน่ ห้องอาหาร หอ้ งครวั หรอื หอ้ งรับแขก ควรกำหนดขนาดของห้องใหม้ พี ื้นทีร่ องรับกิจกรรมน้ัน ๆ ให้ เหมาะสม ไมเ่ ล็กจนเกนิ ไป เพราะจะทำให้คับแคบและไม่สะดวกต่อการทำกจิ กรรม 1.2 จำนวนของสมาชกิ ในครอบครัว ในการกำหนดขนาดของห้องต่าง ๆ ควรคำนงึ ถึงจำนวนของสมาชิก วา่ มมี ากน้อยเพยี งใด เพ่ือจะไดก้ ำหนดขนาดของห้องให้เหมาะสมกับสมาชกิ 1.3 เครอ่ื งเรือน ในการกำหนดขนาดของเครือ่ งเรือน ควรกำหนดให้มขี นาดพอดกี ับห้องและสมาชกิ หรอื ขนาดพอเหมาะกบั สมาชิกไมส่ ูงหรือเตีย้ ขนใช้งานไม่สะดวก ในการออกแบบเคร่อื งเรือน หรือจดั พืน้ ที่ภายใน บา้ นจะมเี กณฑ์มาตรฐานท่ีใช้กนั โดยทว่ั ไป ดังนี้

2. ความกลมกลืน (Harmony) ความกลมกลนื ของศลิ ปะทน่ี ำมา ใช้ในการจัดตกแต่งทอี่ ยไู่ ด้แก่ 2.1 ความกลมกลนื ของการตกแต่งท่ีอยู่อาศัย การนำธรรมชาติมาผสมผสานในการตกแต่ง จะทำให้เกิด ความสมั พนั ธท์ ี่งดงามการใช้ต้นไม้ตกแต่งภายในอาคารจะทำให้เกิดบรรยากาศทร่ี ่มรน่ื เบิกบานและเป็นธรรมชาติ 2.2 ความกลมกลืนของเครื่องเรือนในการตกแต่งภายในการเลือกเครื่องเรือนเครื่องใช้ที่เหมาะสมและ สอดคล้องกับการใช้สอย จะทำให้เกิดความสัมพันธ์ในการใช้งาน การเลือกวัสดุที่ใช้ประกอบเครื่องเรือนภายในครัว ควรเป็นวสั ดุท่แี ขง็ แรง ทนทาน ทนรอ้ นและทนรอยขูดขดี ได้ดี เช่น ฟอรไ์ มกา้ แกรนติ หรอื กระเบอ้ื งเคลอื บตา่ ง ๆ 2.3 ความกลมกลนื ของสีในการตกแต่งซง่ึ ต้องใชด้ ้วยความระมัดระวงั เพราะหากใช้ไม่ถูกต้องแล้วจะทำ ให้ความกลมกลืนกลายเป็นความขัดแย้งการใช้สีกลมกลืนภายในอาคารควรคำนงึ ถงึ วตั ถุประสงค์ของหอ้ งผใู้ ช้เครือ่ ง เรือนและการตกแต่งการใชส้ ีกลมกลนื ควรใช้วิจารณญาณ เลือกสใี ห้เหมาะสมกับวตั ถปุ ระสงคข์ องการใช้ 3. การตดั กัน โดยทั่วไปของการจัดตกแตง่ ที่อยู่อาศัยนยิ มทำในรปู แบบของการขัดกันในการใช้เคร่ืองเรือน ในการตกแตง่ เพ่อื สรา้ งจุดเด่นหรอื จุดสนใจในการตกแต่งไม่ใหเ้ กดิ ความกลมกลนื มากเกินไป การออกแบบเครื่องเรือน แบบร่วมสมัย จงึ ได้รบั ความนิยมเน่ืองจากสรา้ งความโดดเดน่ ของการตกแตง่ ได้เป็นอยา่ งดี 4. เอกภาพ ในการตกแตง่ ส่งิ ตา่ ง ๆ หากขาดเอกภาพงานทสี่ ำเรจ็ จะขาดความสมบรู ณใ์ น การตกแต่งภายใน การรวมกลุ่มกจิ กรรมเข้าด้วยกนั การรวมพ้นื ท่ีในห้องต่าง ๆ ให้เหมาะสมกับกิจกรรมจงึ เปน็ การใช้ เอกภาพในการจดั พน้ื ที่ทช่ี ดั เจน การจดั เอกภาพของเคร่ืองเรือนเครือ่ งใชก้ ็เป็นสง่ิ สำคัญ หากเครื่องเรือนจัดไมเ่ ป็น ระเบยี บย่อมทำให้ผอู้ าศัยขาดการใช้สอยทดี่ แี ละขาดประสทิ ธิภาพในการทำงาน 5. การซ้ำ การซ้ำและจังหวะเป็นสิ่งที่สัมพันธ์กันการซ้ำสามารถนำมาใช้ในงานตกแต่งได้หลายประเภท เพราะการซ้ำทำให้เกิดความสอดคล้องของการออกแบบการออกแบบตกแต่งภายในการซ้ำอาจนำมาใช้ในการเชื่อ สายตา เช่น การปูกระเบื้องปูพื้นที่เป็นลวดลายต่อเนื่อง หรือการติดภาพประดับผนัง ถึงแม้การซ้ำจะทำให้งาน สอดคล้อง หรอื ต่อเนอ่ื ง แตก่ ็ไมค่ วรใช้ในปรมิ าณทีม่ ากเพราะจะทำให้ดูสบั สน 6. จังหวะ การจดั จงั หวะของท่อี ยูอ่ าศยั ทำไดห้ ลายลักษณะ เช่น การวางผงั บรเิ วณหรอื การจัดแปลนบา้ นให้มี ลักษณะที่เชื่อมพื้นที่ต่อเนื่องกันเป็นระยะ หรือจังหวะ นอกจากนี้การจัดพ้ืนที่ใช้สอยภายในอาคารนับเป็นสิ่งสำคัญ เพราะจะทำให้เกิดระเบยี บและสะดวกต่อการทำงาน และทำใหก้ ารทำงาน และทำใหก้ ารทำงานมีประสิทธิภาพย่ิงข้ึน การจัดพื้นที่ใช้สอยภายในอาคารที่นิยมได้แก่ การจัดพื้นที่การทำงานของห้องครัว โดยแบ่งพื้นที่การทำงานให้เป็น จงั หวะต่อเนอ่ื งกนั ได้แก่ พืน้ ที่ของการเกบ็ การปรุงอาหาร การล้าง การทำอาหาร และการเสริ ์ฟอาหาร เปน็ ตน้ 7. การเน้น ศิลปะของการเนน้ ท่นี ำมาใชใ้ นทอ่ี ยู่อาศยั ไดแ้ ก่ 7.1 การเน้นด้วยสีการเน้นด้วยสีได้แก่ การตกแต่งภายในหรือภายนอกอาคารด้วยการใช้สีตกแต่งท่ี กลมกลนื หรือโดดเด่น เพ่อื ให้สะดดุ ตาหรือสดชืน่ สบายตา ซง่ึ ขึ้นอยกู่ บั วัตถปุ ระสงคข์ องการจัดนัน้ 7.2 การเน้นด้วยแสงการเน้นด้วยแสงได้แก่ การใช้แสงสว่างเน้นความงามของการตกแต่ง และเครื่อง เรือนภายในบ้านให้ดูโดดเด่น การใช้โคมไฟหรือแสงสว่างต่าง ๆ สามารถสร้างความงามและให้บรรยากาศที่สดชื่น หรือสุนทรีย์ได้อย่างดี ในการใช้แสงไฟควรคำนึงถึงรูปแบบของโคมไฟ ที่ถูกต้องและเหมาะสมกับขนาดและสถานที่ ตลอดจนความกลมกลืนของโคมไฟและขนาดของห้อง 7.3 เนน้ ด้วยการตกแต่งการเน้นด้วยการตกแต่งได้แก่ การใช้วัสดุ เครอื่ งเรือน เคร่ืองใช้หรือของตกแต่ง ต่าง ๆ ตกแต่งให้สอดคลอ้ งสวยงามเหมาะสมกบั รูปแบบและสถานทต่ี กแต่งน้ัน ๆ

8. ความสมดุล การใช้ความสมดุลในการจัดอาศัยได้แก่ จัดตกแต่งเครื่องเรือน หรือวัสดุต่าง ๆ ให้มีความ สมดุลต่อการใชง้ าน หรอื เหมาะสมกับสถานท่ี เช่น การกำหนดพ้ืนทใี่ ช้สอยท่ีสะดวกต่อการทำงาน หรือการจัดทิศทาง ของเครือ่ งเรอื นใหเ้ หมาะสมกบั สภาพแวดล้อม และการทำงาน โดยเฉลย่ี กจิ กรรมใหเ้ หมาะสมและสมดุล 9. สี สีมีความสัมพันธ์กับงานศิลปะ และการตกแต่งสถานที่ เพราะสีมีผลต่อสภาพจิตใจและอารมณ์ของ มนษุ ย์ สีให้ผอู้ ยอู่ าศยั อยู่อยา่ งมีความสขุ เบิกบานและรน่ื รมย์ ดังนน้ั สีจงึ เป็นปัจจยั สำคญั ของการจดั ตกแต่งท่ีอยู่อาศัย ในการใช้สตี กแตง่ ภายใน ควรคำนึงถงึ ส่ิงต่าง ๆ ดงั ต่อไปนี้ ศลิ ปะทน่ี ำมาใช้ในทอี่ ยู่อาศยั วัตถุประสงค์ของห้องหรือสถานที่ ในการใช้สีตกแต่งภายใน ควรคำนึงถึงวัตถุประสงค์ของห้องหรือสถานที่ ตกแตง่ เพ่ือจะได้ใช้สีไดอ้ ยา่ งเหมาะสม การใชส้ ตี กแต่งสถานที่ต่าง ๆ ภายในบา้ น แบ่งออกเป็นห้องต่างๆ ดงั น้ี ห้องรับแขก เปน็ ห้องที่ใชใ้ นการสนทนา หรอื ต้อนรับผู้มาเยือน ดงั น้นั ห้องรับแขก ควรใช้สอี บอุน่ เช่น สคี รีม สสี ้มอ่อน หรอื สเี หลืองอ่อน เพอื่ กระตุ้นใหเ้ บิกบาน ห้องอาหาร ควรมสี ีที่ดูสบายตา เพื่อเพิม่ รสชาติอาหาร อาจใช้สีทกี่ ลมกลืน นมุ่ นวล เพราะสีนมุ่ นวลจะทำให้ เกดิ ความสบายใจ ห้องครัว ควรใช้สีที่ดูสะอาดตา และรักษาความสะอาดง่าย ห้องควรเป็นห้องที่ใช้ทำกิจกรรมจึงควรใช้สี กระตุน้ ใหเ้ กิดความสนใจในการทำกิจกรรม ห้องนอน เป็นหอ้ งท่ีพกั ผอ่ น ควรใชส้ ีทีส่ บายตา อบอุ่น หรือนมุ่ นวล แต่การใช้ในห้องนอนควรคำนงึ ถงึ ผู้ใช้ ด้วย ห้องนำ้ เป็นห้องท่ีใช้ทำกิจกรรมสว่ นตัว และต้องการความสบาย จึงควรใชส้ ีท่ีสบายตาเปน็ ธรรมชาติ และสด ชืน่ เชน่ สฟี า้ สเี ขียว หรอื สขี าว และควรเป็นห้องทคี่ วรทำความสะอาดได้ง่ายทิศทาง การใชส้ ีตกแต่งภายในควร คำนึงถึงทศิ ทางของห้อง ห้องที่ถูกแสงแดดสอ่ งควรใช้สอี ่อน เพ่ือสะท้อนแสง ส่วนหอ้ งท่ีอยูใ่ นที่มืด หรอื อับ ควรใชส้ ีอ่อนเพอ่ื ความสวา่ งเชน่ กนั เพศและวัย เพศชายหรือหญิง จะใช้สใี นการตกแต่งไม่เหมือนกัน เพศชายจะใช้สีเข้มกว่าเพศหญิง เช่นสีเขียว เข้ม สีฟ้า หรือเทา ส่วนเพศหญิงจะใชส้ ีที่อ่อน และนุ่มนวลกว่า เช่น สีครีม สีเหลือง เป็นต้น วัย ในแต่ละวัยจะใช้สไี ม่ เหมือนกัน เช่น ห้องเด็กจะใชส้ ีอ่อนหวานนุ่มนวล ห้องผู้ใหญ่จะมีสีที่อบอุ่น ห้องผู้สูงอายุจะใช้สีท่ีนุ่มนวล ศิลปะไม่ได้ เกี่ยวข้องกับการจัดตกแต่งที่อยู่อาศัยเพียงอย่างเดียว แต่ศิลปะยังช่วยจรรโลงใจให้สมาชิกในครอบครัวอยู่อย่างมี ความสุข หากต้องการความสขุ ในครอบครวั ปจั จยั หน่ึงที่ควรคำนงึ ถึงส่งิ นน้ั คือ “ศลิ ปะ”

ใบความรู้ คุณคา่ ของความซาบซึ้งของวฒั นธรรมของชาติ ศิลปะไทย เป็นเอกลักษณ์ของชาติไทย ซึ่งคนไทยทั้งชาติต่างภาคภูมิใจอย่างยิ่ง ความงดงามที่สืบทอดอัน ยาวนานมาตั้งแต่อดีต บ่งบอกถึงวัฒนธรรมที่เกิดขึ้น โดยมีพัฒนาการบนพื้นฐานของความเป็นไทย ลักษณะนิสัยท่ี อ่อนหวาน ละมนุ ละไม รักสวยรักงาม ทมี่ มี านานของสังคมไทย ทำใหศ้ ิลปะไทยมีความประณตี อ่อนหวาน เปน็ ความ งามอย่างวิจิตรอลังการที่ทุกคนได้เห็นตอ้ งตื่นตา ตื่นใจ ลักษณะความงามนี้จึงได้กลายเป็นความรู้สึกทางสนุ ทรียภาพ โดยเฉพาะคนไทย เมื่อเราได้สืบค้นความเป็นมาของสังคมไทย พบว่าวิถีชีวิตอยู่กันอย่างเรียบง่าย มีประเพณีและ ศาสนาเป็นเครื่องยึดเหนี่ยวจิตใจ สังคมไทยเป็นสังคมเกษตรกรรมมาก่อน ดังนั้น ความผูกพันของจิตใจจึงอยู่ท่ี ธรรมชาตแิ ม่น้ำและพืน้ ดิน สิ่งหล่อหลอมเหล่านีจ้ ึงเกดิ บรู ณาการเป็นความคิด ความเชือ่ และประเพณีในทอ้ งถิ่น แล้ว ถ่ายทอดเป็นวัฒนธรรมไทยอย่างงดงาม ที่สำคัญวัฒนธรรมช่วยส่งต่อคุณค่าความหมายของสิ่งอันเป็นที่ยอมรับใน สังคมหนึ่ง ๆ ให้คนในสังคมนั้นได้รับรู้แล้วขยายไปในขอบเขตที่กว้างขึ้น ซึ่งส่วนใหญ่การสื่อสารทางวัฒนธรรมนั้น กระทำโดยผา่ นสัญลักษณ์ และสญั ลักษณ์นีค้ อื ผลงานของมนษุ ย์นัน้ เองท่เี รยี กวา่ ศิลปะไทย ปัจจุบันคำว่า \"ศิลปะไทย\" กำลังจะถูกลืมเมื่ออิทธิพลทางเทคโนโลยีสมัยใหม่เข้ามาแทนที่สังคมเก่าของไทย โดยเฉพาะอย่างยิ่งโลกแห่งการสื่อสารได้ก้าวไปล้ำยุคมาก จนเกิดความแตกต่างอย่างเห็นได้ชัดเมื่อเปรียบเทียบกับ สมัยอดีต โลกใหม่ยุคปัจจุบันทำให้คนไทยมีความคิดห่างไกลตัวเองมากขึ้น และอิทธิพลดังกล่าวนี้ทำให้คนไทยลืมตวั เราเองมากขึ้นจนกลายเป็นสิ่งสับสนอยู่กับสังคมใหม่อย่างไม่รู้ตัว มีความวุ่นวายด้วยอำนาจแห่งวัฒนธรรมสื่อสารที่ รีบเร่งรวดเร็วจนลืมความเป็นเอกลักษณ์ของชาติ เมื่อเราหันกลับมามองตัวเราเองใหม่ ทำให้ดูห่างไกลเกินกว่าจะ กลับมาเรียนรวู้ า่ พ้นื ฐานของชาตบิ ้านเมอื งเดิมเรานน้ั มคี วามเป็นมาหรือมีวัฒนธรรมอย่างไร ความรสู้ กึ เช่นนี้ ทำให้เรา ลืมมองอดีตตัวเอง การมีวิถีชีวิตกับสังคมปัจจุบันจำเป็นต้องดิ้นรนต่อสู้กับปัญหาต่าง ๆ ที่วิ่งไปข้างหน้าอย่างรวดเรว็ ถ้าเรามีปัจจุบันโดยไม่มีอดีต เราก็จะมีอนาคตที่คลอนแคลนไม่มั่นคง การดำเนินการนำเสนอแนวคิดในการจัดการ เรียนการสอนศิลปะในครั้งนี้ จึงเป็นเสมือนการค้นหาอดีต โดยเราชาวศิลปะต้องการให้อนุชนได้มองเห็นถึง ความสำคญั ของบรรพบรุ ษุ ผู้สร้างสรรคศ์ ลิ ปะไทย ใหเ้ ราทำหน้าทีส่ ืบสานตอ่ ไปในอนาคต ความเป็นมาของศิลปะไทย ไทยเป็นชาติที่มีศิลปะและวัฒนธรรม ตลอดจนขนบธรรมเนียมประเพณีของ ตนเองมาช้านานแล้ว เริ่มตั้งแต่ก่อนประวัติศาสตร์ ศิลปะไทยจะวิวัฒนาการและสืบเนื่องเป็นตัวของตัวเองในที่สุด เท่าที่เราทราบราว พ.ศ. 300 จนถึง พ.ศ. 1800 พระพุทธศาสนานำเข้ามาโดยชาวอินเดีย ครั้งนั้น แสดงให้เห็น อิทธิพลต่อรูปแบบของศิลปะไทยในทุก ๆ ด้านรวมทั้งภาษา วรรณกรรม ศิลปกรรม โดยกระจายเป็นกลุ่มศิลปะสมัย ต่าง ๆ เริ่มตั้งแต่สมัยทวาราวดี ศรีวิชัย ลพบุรี เมื่อกลุ่มคนไทยตั้งตัวเป็นปึกแผ่นแล้ว ศิลปะดังกล่าวจะตกทอด กลายเป็นศิลปะไทย ช่างไทยพยายามสร้างสรรค์ให้มีลักษณะพเิ ศษกวา่ งานศิลปะของชาติอ่ืน ๆ คอื จะมีลวดลายไทย เป็นเครื่องตกแต่ง ซึ่งทำให้ลักษณะของศิลปะไทยมีรูปแบบเฉพาะมีความอ่อนหวาน ละมุนละไม และได้สอดแทรก วฒั นธรรม ขนบธรรมเนียมประเพณีและความรูส้ ึกของคนไทยไวใ้ นงานอย่างลงตัว ดังจะเห็นได้จากภาพฝาผนังตามวัด วาอารามต่าง ๆ ปราสาทราชวัง ตลอดจนเครอ่ื งประดบั และเครือ่ งใชท้ ัว่ ไป ประวัตศิ ิลปะไทย ศลิ ปะไทยแบง่ ไดเ้ ปน็ ยุคต่าง ๆ ดังนี้ 1. ยุคกอ่ นประวัติศาสตร์ไทย คอื 1.1 แบบทวาราวดี ( ราว พ.ศ. 500 – 1200 ) เป็นฝมี ือของชนชาติอนิ เดีย ซึ่งอพยพมาส่สู วุ รรณภูมิ ศนู ย์กลางอยนู่ ครปฐมเป็นศิลปะ แบบอดุ มคติ รุน่ แรกเป็นฝีมอื ชาวอนิ เดีย แต่มาระยะหลงั เป็นฝีมือของชาวพ้นื เมืองโดยสอดใสอ่ ดุ มคตทิ างความงาม ตลอดจนลกั ษณะทางเชือ้ ชาติ ศิลปะทสี่ ำคัญคือ

1.1.2 ประตมิ ากรรม พระพุทธรปู แบบทวาราวดี สังเกตไดช้ ัดเจนคือพระพุทธรปู นัง่ ห้อยพระ บาทและยกพระหตั ถ์ขึน้ โดยสว่ นมากสลกั ด้วยหนิ ปนู ภาพสลักมากคอื บริเวณพระปฐมเจดีย์ คอื ธรรมจักรกับ กวางหมอบ 1.1.2 สถาปัตยกรรม ท่ปี รากฏหลักฐาน บริเวณนครปฐม กาญจนบุรี ราชบรุ ี อา่ งทอง สุพรรณบุรี ได้แก่ สถปู ลักษณะเนนิ ดิน ทำเป็นมะนาวผา่ ซีกหรอื รปู บาตรควำ่ อยบู่ นฐานสี่เหล่ยี ม เชน่ เจดีย์นครปฐมองคเ์ ดิม 1.2 แบบศรีวชิ ยั (ราว พ.ศ. 1200 – 1700 ) เป็นศิลปะแบบอนิ เดีย - ชวา ศูนยก์ ลางของศลิ ปะน้ีอยู่ที่ไชยา มอี าณาเขตของศิลปะศรีวิชัย เกาะสุมาตรตรา พวกศรีวิชัยเดิมเป็นพวกที่อพยพมาจากอินเดียตอนใต้ แพร่เข้ามาพร้อมกับพระพทุ ธศาสนา ลทั ธิมหายาน ได้สรา้ งสงิ่ มหัศจรรย์ของโลกไว้อย่างหนง่ึ โดยสลักเขาท้งั ลูกใหเ้ ปน็ เขาไกรลาศ คอื สถูปโบโรบูเดอร์ ศิลปะกรรมในประเทศไทย คือ 1.2.1 ประติมากรรม คน้ พบพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร ทำเป็นสัมฤทธท์ิ ไ่ี ชยา โดยสมเดจ็ กรมพระยาดำรงราชานภุ าพ ถือวา่ เป็นศลิ ปะช้ันเย่ยี มของแบบศรีวิชัย 1.2.2 สถาปตั ยกรรม มงี านตกแตง่ เข้ามาปนอยใู่ นสถปู เช่นสถูปพระบรมธาตุไชยา สถปู วดั มหาธาตุ 1.3 แบบลพบรุ ี (ราว พ.ศ. 1700 - 1800) ศิลปะแบบนี้คล้ายของขอม ศูนย์กลางอยู่ที่เมืองลพบุรี ศาสนาพราหมณ์เข้ามามีบทบาทตาม ความเชื่อ สร้างเทวาสถานอันใหญ่โตแข็งแรงคงทนถาวร เช่น ปราสาทหินพนมรุ้ง นครวัด นับเป็นสิ่งมหัศจรรย์ ของโลก 1.3.1 ประติมากรรมสร้างพระพุทธรูป พระโพธิสัตว์ พระพุทธรูปสมัยลพบุรีเปลือยองค์ท่อนบน พระพกั ตร์เกอื บเปน็ สเี หลีย่ ม มฝี มี ือในการแกะลวดลายมาก 1.3.2 สถาปัตยกรรมสร้างปรางคเ์ ป็นเทวสถาน การก่อสร้างใช้วัสดทุ ่แี ข็งแรง ทนทาน ที่มีอยู่ตามท้องถ่ิน เช่น ศลิ าแลง หินทราย ศลิ ปะท่ีสำคัญได้แก่ ปรางคส์ ามยอดลพบุรี ความเป็น แวน่ แคว้นที่มศี ูนย์กลางการปกครองทเี่ ดน่ ชดั กวา่ ทเ่ี คยมีมาในอดตี แคว้นสุโขทยั ถือกำเนิดขนึ้ เม่ือราวต้นพทุ ธศตวรรษท่ี 19 ภายหลังจากทอี่ ิทธิพลของอาณาจักรเขมรเส่อื มคลายลง ข้อความในศิลาจารึกหลกั ที่ 2 (จารกึ วัดศรชี ุม) กล่าวถึง กลุม่ คนไทยนำโดยพ่อขุนบางกลางหาวเจ้าเมืองบางยาง และพ่อขุนผาเมืองเจ้าเมืองราด ไดร้ ว่ มมอื กันขจัดอำนาจ ปกครองจาก “ขอมสมาดโขลญลำพง” จากนนั้ ได้ชว่ ยกันก่อรา่ งสร้างเมืองพรอ้ มกับสถาปนาพอ่ ขนุ บางกลางหาวขึน้ เปน็ ปฐมกษัตรยิ ป์ กครองสบื มา ศิลปะสุโขทัยเปน็ ศลิ ปะทีเ่ กิดจากการผสมผสานวฒั นธรรมท่เี จรญิ รงุ่ เรืองก่อนหนา้ เช่น วัฒนธรรมเขมร พกุ าม หรภิ ุญไชย และวฒั นธรรมรว่ มสมัยจากล้านนา ต่อมาในราวปลายพุทธศตวรรษที่ 20 ราชธานี สุโขทยั จงึ ตกอยู่ใต้อำนาจของกรงุ ศรีอยธุ ยาราชธานที างภาคกลางท่ีสถาปนาข้ึนในราวปลายพุทธศตวรรษที่ 19 ศิลปะ สโุ ขทยั มีพนื้ ฐานอย่ทู คี่ วามเรยี บง่าย อันเกดิ จากแนวความคดิ ทางพทุ ธศาสนาลัทธิเถรวาทท่รี ับมาจากประเทศศรลี งั กา ศิลปกรรมโดยเฉพาะงานด้านประตมิ ากรรมทสี่ ร้างข้ึนในสมัยนไี้ ด้รับการยกย่องว่ามคี วามงดงาม เปน็ ศิลปกรรมแบบ คลาสสคิ ของไทยทางตอนเหนือของแควน้ สุโขทัยขึ้นไปเป็นทต่ี ้งั ของแควน้ ล้านนา ซง่ึ พระยาเมง็ รายได้ทรงสถาปนาขน้ึ ในปีพ.ศ. 1839 โดยมีเมอื งเชียงใหมเ่ ป็นราชธานี แควน้ ลา้ นนาบางช่วงเวลาตอ้ งตกอยู่ภายใต้อำนาจทางการเมืองของ แว่นแควน้ ใกล้เคียง จนกระทั่งในท่สี ุดจึงได้ถกู รวมเขา้ เปน็ ส่วนหนง่ึ ของราชอาณาจกั รสยามเม่ือสมยั ต้นรัตนโกสนิ ทร์ ศิลปะลา้ นนา ในช่วงตน้ ๆสืบทอดลกั ษณะทางศลิ ปกรรมจากหริภญุ ไชยผสมผสานกบั ศิลปะพุกามจากประเทศพมา่ ต่อมาจึงปรากฏอิทธพิ ลของศิลปะสโุ ขทัย พม่า รวมถงึ ศลิ ปะรัตนโกสินทร์ แต่ลา้ นนากย็ ังรักษาเอกลกั ษณแ์ ห่งงานช่าง อันยาวนานของตนอยไู่ ด้ และมีพัฒนาการผ่านมาถึงปจั จบุ นั

ก่อนสถาปนากรุงศรีอยุธยาใน พ.ศ. 1893 พื้นที่ภาคกลาง บริเวณสองฟากของลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา ปรากฏ ศลิ ปกรรมรูปแบบหนึ่งซึ่งมีลักษณะผสมผสานระหวา่ งศลิ ปะทวารวดี ศลิ ปะเขมร และศลิ ปะสุโขทัย ก่อนท่ีจะสืบเนื่อง มาเปน็ ศลิ ปะอยธุ ยา เน่ืองจากกรุงศรอี ยธุ ยาเป็นราชธานขี องไทยอยู่นานถึง 417 ปี ศิลปกรรมที่สรา้ งขึ้นจึงมคี วามผิด แผกแตกต่างกันออกไปตามกระแสวัฒนธรรมที่ผ่านเข้ามา โดยเฉพาะจากเขมรและสุโขทัย ก่อนจะพัฒนาไปจนมี รูปแบบที่เป็นตัวของตัวเอง งานประณีตศิลป์ในสมัยนี้ถือได้ว่ามีความรุ่งเรืองสูงสุดหลังจากราชธานีกรุงศรีอยุธยาถึง คราวล่มสลาย เมื่อ พ.ศ. 2310 ก็ถึงยุคกรุงธนบุรี เนื่องจากในช่วงเวลา 15 ปีของยุคนี้ไม่ปรากฏหลักฐานทาง ศิลปกรรมที่มีรูปแบบเฉพาะ จึงมักถูกรวมเข้ากับราชธานีกรุงเทพฯ หรือที่เรียกว่า กรุงรัตนโกสินทร์ ศิลปะ รัตนโกสินทร์ ในช่วงต้นๆมีลักษณะเป็นการสืบทอดงานแนวอุดมคติจากอดีตราชธานีกรุงศรีอยุธยาอย่างเด่นชัด จากนั้นในช่วงตั้งแต่รัชกาลที่ 4 เป็นต้นมา อิทธิพลทางศิลปวัฒนธรรมจากตะวันตกได้เริ่มเข้ามามีบทบาทเพิ่มข้ึน เรื่อยๆ จนกระทั่งกลายมาเป็นศลิ ปะแนวใหม่ทีเ่ รยี กว่า “ศลิ ปกรรมรว่ มสมยั ” ในปัจจุบนั