รายงานการศกึ ษาคน้ ควา้ เรอ่ื ง 10 ทเี่ ทยี่ วนาขนั้ บนั ไดชว่ งหนา้ ฝน เสนอ ผชู้ ว่ ยศาสตราจารย์ สาโรช สะอาดเอยี่ ม จดั ทาโดย นายโชคชยั ขยนั จติ ใฝธ่ รรม 6410540131020 รายงานนเี้ ปน็ สว่ นหนง่ึ ของรายวชิ าเทคโนโลยสี ารสนเทศเพอ่ื การศกึ ษาคน้ ควา้ รหสั GE4005 ภาคเรยี นที่ 1/2566 สาขาการสอนวชิ ากภาษาไทย คณะศกึ ษาศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั มหามกฏุ ราชวทิ ยาลยั วทิ ยาเขตลา้ นนา
ก คำนำ รายงานเร่ืองสถานที่ทอ่ งเท่ยี วในประเทศไทยเลม่ นี้ ผจู้ ัดทาได้ค้นคว้าและเรยี บเรียงขน้ึ จาก ประสบการณ์ทไ่ี ด้พบมาทั้งภาคทฤษฎีและปฏบิ ตั ิ เป็นรายงานทเี่ หมาะสาหรับประกอบการเรียนเป็นอยา่ งย่ิงซง่ึ ผู้จัดทาไดน้ าเนื้อหาที่มีสาระสาคญั รวบรวมและใส่ทุกรายละเอยี ดอยู่ในรายงานเล่มน้ี โดยเน้อื หาประกอบไปด้วย รูปภาพสถานที่ และเป็นการแนะนาท่ีท่องเทยี่ วตา่ งๆ ในประเทศไทยทั้งน้ี เพ่อื ใหผ้ ้ทู ศ่ี กึ ษาสนใจค้นหาสถานที่ทอ่ งเท่ยี วสวยงามโดยเฉพาะ ได้มีโอกาสศึกษารายละเอียดไดม้ ากทสี่ ุด และ สามารถเลอื กสถานท่กี ่อนออกเดนิ ทางได้ รายงานเล่มน้ี ผู้จัดทาได้พยายามเขียนและจัดทาให้ดีที่สุด หากมีข้อบกพร่องประการใด หรือท่าน ผอู้ า่ นมขี ้อคิดเห็นหรือแนะนาประการใดเก่ียวกบั รายงานเล่มน้ี กรุณาแจ้งให้ผู้เขียนทราบเพ่อื จะไดน้ าไปแก้ไข และปรับปรงุ ให้สมบูรณ์ในโอกาสต่อไป โชคชยั ขยันจติ ใฝธ่ รรม 9 สิงหาคม 2566
สำรบญั ข เรอ่ื ง หนำ้ คานา ก สารบญั ข 1.นาขั้นบนั ไดป่าบงเปยี ง 1-3 2.นาขา้ วขน้ั บันไดโครงการปดิ ทองหลังพระ 4-5 3.นาข้นั บนั ไดบา้ นกองกาน 6-7 4.นาขัน้ บนั ไดแมป่ าน 8 5.นาขั้นบันไดแมก่ ลางหลวง 9-11 6.นาขัน้ บันไดโครงการหลวงแมล่ าน้อย 12-13 7.นาขา้ วข้ันบนั ไดบา้ นตีนผา 14 8.นาขา้ วขั้นบันไดบา้ นผาหมอน 15-16 9.นาขา้ วขนั้ บนั ไดโครงการหลวงขนุ แปะ 17-18 10.นาข้าวขน้ั บันได อ.ปวั 19 บรรณานุกรม
๑ 1.นาขน้ั บนั ไดปา่ บงเปยี ง ประวตั แิ ละความเปน็ มา “บา้ นป่าบงเปยี ง” ตั้งอย่ทู ่ี ต.ชา่ งเคงิ่ อ.แม่แจ่ม จ.เชียงใหม่ เปน็ หมบู่ า้ นของชาวเขาปกาเกอะญอ ที่ เข้ามาอาศัยอยู่ในพ้ืนที่แห่งนี้ก่อนจะกลายเปน็ พืน้ ที่ที่อยูภ่ ายใต้การดูแลของอทุ ยานแหง่ ชาติ มีการปลูกขา้ ว และข้าวโพดเพื่อดารงชีวิต ไม่ได้ปลูกเพื่อการค้าขายแต่อย่างใด นาข้าวที่น่ีเป็นนาขั้นบันไดที่สวยงามและมี ช่อื เสยี งเป็นอนั ดบั ต้นๆแห่งหนงึ่ ของประเทศไทย อากาศเยน็ สบาย และมีหมอกลงในยามเช้า เหมือนหลดุ มา อย่อู ีกโลกหนึ่งที่มีธรรมชาตบิ าบัดให้สบายใจไดเ้ ป็นอยา่ งดีเลยครับ ชว่ งเวลาทอ่ งเทย่ี ว ปา่ บงเปียงเหมาะแก่การมาท่องเทย่ี วฤดูทานากระทัง่ ถงึ ฤดเู กบ็ เก่ียว นนั่ กค็ ือ ต้งั แตเ่ ดือนกรกฎาคม จนถงึ ตลุ าคม ของทุกปี ปลาย ก.ค. – ต้น ส.ค. ช่วงเร่ิมดานา ชาวบ้านจะหว่านกล้าข้าวกันประมาณปลายเดือน มิ.ย. และ เรม่ิ ดานา (ปลูกขา้ วลงในนา) ในช่วงตน้ ก.ค. หากไปทอ่ งเทีย่ วชว่ งนจี้ ะได้เห็นกอขา้ วตน้ ออ่ นๆ และเห็นน้าใน นาไดอ้ ยา่ งชดั เจน ความงามอยตู่ รงท่สี ามารถมองเห็นฟา้ สะทอ้ นน้า เป็นภาพทนี่ า่ ประทับใจมาก กลาง ส.ค. – ต้น ต.ค. ช่วงนาข้าวสีเขียว ต้นข้าวจะแตกกอออกใบเต็มท่ีไปจนถึงข้าวออกรวงใหม่ๆ ไปเที่ยวช่วงน้ีจะได้เห็นความเขียวขจีของข้าวเต็มพนื้ ท่ีท้องนาขั้นบันได ยามเช้ามีหมอกสีขาวบางๆแผล่ งมา ในบางวนั จะไหลมาถงึ เกอื บบา้ นพักเลยทเี ดียว เรยี กได้วา่ เปน็ บรรยากาศที่โรแมนติกมากๆ กลาง ต.ค. – ต้น พ.ย. ช่วงนาข้าวสีทอง ใบข้าวจะเปลี่ยนเป็นสีเหลืองเพราะเข้าสู่ฤดูเก็บเก่ียว สามารถมองเหน็ เป็นท่งุ รวงทองพลิ้วไหว เหลืองอรา่ มเตม็ พ้นื ที่ สวยงามไปอกี แบบ
๒ ทพี่ กั บา้ นปา่ บงเปยี ง ท่ีน่ีมีโฮมสเตย์ของชาวบ้านอยู่หลายหลัง ลักษณะเป็นกระท่อมไม้ ไม่มีไฟฟา้ ไม่มีเคร่ืองทาน้าอุ่น มี เพียงบ้านและฟกู นอนหมอนมุ้งผ้าห่ม ทจ่ี ะทาให้ได้สัมผัสถึงการใช้ชวี ติ แบบชาวบ้านโดยแท้ แตล่ ะหลงั จะได้ มองเห็นทงุ่ นาเหมือนกันแต่อาจเห็นในมุมมองท่ีต่างกนั ออกไปเลก็ น้อย ราคาเบาๆเหมอื นกันทกุ หลงั คอื คน ละ 500 บาท สาหรับ ท่ีพัก 1 คืน รวมอาหาร 2 มื้อ (เย็นและเช้า) เป็นอาหารพื้นบ้านแบบเรียบง่าย แต่ รสชาตอิ รอ่ ย กำรเดนิ ทำงไปยงั บำ้ นปำ่ บงเปยี ง เสน้ ทำงเขำ้ สูบ่ ้ำนป่ำบงเปยี งคอ่ นขำ้ งขรขุ ระ เปน็ ดนิ ปนหนิ รถเก๋ง รถตู้ ไมส่ ำมำรถเข้ำไปถงึ ได้ ต้อง ใช้รถยนต์ขบั เคลอื่ น 4 ล้อ เทำ่ นั้น หรอื ใครท่ขี ับมอเตอรไ์ ซค์แข็งๆกส็ ำมำรถขับไปอย่ำงชำ้ ๆ ค่อยๆทรงตัวเข้ำ ไปได้เช่นกันค่ะ แต่ถ้ำสะดวกท่ีสุด แนะนำให้ติดต่อคนจำกบ้ำนพักออกมำรับบรเิ วณปำกทำงได้ ซ่ึงจะมีสอง เส้นทำงด้วยกันคอื 1. เสน้ ทำง ผ่ำนน้ำตกแมป่ ำน (คอ่ นขำ้ งอันตรำย แตร่ ะยะทำงใกลก้ วำ่ ) –สำหรบั ผูท้ ข่ี บั รถยนตห์ รือมอเตอร์ไซคไ์ ปเอง : จำกตวั เมอื งเชยี งใหม่ให้ใช้เสน้ ทำงท่ีมุ่งหนำ้ เข้ำสู่อิน ทนนท์ วิ่งยำวข้ึนไปกระทั่งถึงด่ำนตรวจ จุดท่ี 2 ให้เลี้ยวซ้ำยไปทำงแม่แจ่ม เป็นถนนลำดยำง ขับตรงไป ประมำณ 12 กโิ ลเมตรจะพบกับป้ำยทำงเขำ้ น้ำตกแม่ปำน เลีย้ วขวำลงไปตำมปำ้ ยนั้น ในระหวำ่ งทำงจะผำ่ น นำ้ ตกห้วยทรำยเหลอื ง, นำ้ ตกแม่ปำน กอ่ นถงึ ลำนจอดรถ (เสน้ ทำงนี้รถทกุ ชนดิ เขำ้ ได้เพรำะทำงรำดยำง) แต่ จำกลำนจอดรถไปป่ำบงเปียง เป็นเส้นทำงรถโฟร์วิวเข้ำไปอีกประมำณ 7 กิโลเมตรจะถึงบ้ำนป่ำบงเปียง ใช้ เวลำเดนิ ทำงประมำณ 15-20 นำที สำมำรถติดต่อรถเช่ำไดจ้ ำกทพ่ี กั โฮมสเตยท์ ่จี องไว้ – สำหรับผู้ท่ีใช้บริกำรรถขนส่งสำธำรณะ : จำกตัวเมืองเชียงใหม่ ขึ้นรถสองแถวสีเหลือง สำย เชียงใหม่ – จอมทอง ทสี่ ถำนีขนสง่ ผโู้ ดยสำรจังหวัดเชียงใหมแ่ ห่งที่ 1 (สถำนีขนสง่ ช้ำงเผอื ก) หรอื ไปรอข้ึนท่ี ประตเู ชยี งใหม่ ไปลงบรเิ วณตลำดข้ำงวัดพระธำตุศรีจอมทองวรวหิ ำร (บอกใหค้ นขับจอดทีท่ ่ำรถไปแม่แจ่มก็ ได้) ค่ำโดยสำร 35 บำท ใช้เวลำประมำณ 1.30 ชั่วโมง จำกนั้นต่อรถสองแถวสีเหลือง สำย จอมทอง – แม่ แจ่ม ไปลงบรเิ วณทำงเข้ำนำ้ ตกแมป่ ำน ค่ำรถ 70 บำท แลว้ ติดตอ่ รถเชำ่ จำกท่พี กั ใหม้ ำรับ 2. เส้นทำงผำ่ นอำเภอแมแ่ จ่ม (อันตรำยน้อยกวำ่ มำก แตร่ ะยะทำงไกลกว่ำ) – สำหรับผทู้ ขี่ ับรถยนต์หรือมอเตอร์ไซค์ไปเอง : จำกตัวเมอื งเชียงใหมใ่ ห้ใชเ้ ส้นทำงท่ีมุ่งหน้ำเข้ำสู่อิน ทนนท์ วิง่ ยำวข้นึ ไปกระท่งั ถึงด่ำนตรวจ จุดท่ี 2 ให้เลี้ยวซำ้ ยไปทำงแม่แจ่ม เป็นถนนลำดยำงค่อนขำ้ งชนั และ คดเคยี้ วลงเขำ บำงชว่ งอำจมหี ลุมเลก็ นอ้ ย ควรขบั ข่ีดว้ ยควำมระมดั ระวัง เมอ่ื ถงึ สำมแยก ด้ำนหนำ้ เป็นที่ว่ำ กำรอำเภอแม่แจ่ม ใหเ้ ลีย้ วขวำ ตรงไปจะพบบำ้ นตอ่ เรือมุ่งตรงไป เร่ือยๆประมำณ 10 กิโล จะถึงบำ้ นทงุ่ ยำว ขับตรงไปอกี สังเกตหลักกิโลเมตรแม่นำจร 16 เลี้ยวขวำจะเจอวัดทุ่งยำว แล้วให้เลี้ยวซ้ำย เข้ำไปประมำณ 1 กิโลเมตรจะเจอหมู่บ้ำนแม่มิงค์ สังเกตุป้ำยเล็กๆบอกว่ำไป ร.ร.อินทนนท์วิทยำ เล้ียวขวำจะพบหน่วย จัดกำรต้นน้ำแม่อวม เม่ือถึงบ้ำนป่ำตึงให้เลี้ยวซ้ำยไปตำมถนนทำงลำดยำง สุดทำงลำดยำงแล้วขับตรงไป ประมำณ 1 กิโลจะพบทำงแยก ทำงซ้ำยไปบ้ำนตีนผำ ส่วนทำงขวำไปบ้ำนป่ำบงเปียง เส้นทำงนี้ใช้เวลำ เดินทำงประมำณ 45 นำที
๓ – สำหรบั ผู้ทใี่ ชบ้ รกิ ำรรถขนส่งสำธำรณะ : จำกตวั เมืองเชียงใหม่ ขนึ้ รถสองแถวสเี หลอื ง สำย เชยี งใหม่ – จอมทอง ที่สถำนีขนส่งผู้โดยสำรจังหวัดเชียงใหมแ่ ห่งท่ี 1 (สถำนีขนส่งช้ำงเผือก) หรือไปรอข้นึ ท่ี ประตูเชยี งใหม่ ไปลงบรเิ วณตลำดข้ำงวัดพระธำตุศรีจอมทองวรวิหำร (บอกให้คนขับจอดที่ท่ำรถไปแม่แจ่มก็ ได้) ค่ำโดยสำร 35 บำท ใช้เวลำประมำณ 1.30 ชั่วโมง จำกน้ันต่อรถสองแถวสีเหลือง สำย จอมทอง – แม่ แจม่ ไปอีกประมำณ 1.30 ช่ัวโมง คำ่ รถ 70 บำท ถงึ ทำ่ รถสองแถวแลว้ ติดตอ่ รถเช่ำจำกที่พกั ให้มำรับ
๔ 2.นาข้าวขนั้ บนั ได โครงการปดิ ทองหลงั พระ ประวตั ิ นาขา้ วขนั้ บนั ได โครงการปดิ ทองหลงั พระ นาข้าวข้ันบันได โครงการปิดทองหลังพระ ต้ังอยู่ใน ตาบลขุนน่าน อาเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัด น่าน เป็นโครงการตามแนวพระราชดาริ ในการนารอ่ งสบื สานแนวพระราชดารขิ องในหลวงรัชกาลท่ี 9 และ พระราชินี โดยโครงจะเริม่ ต้นดว้ ยการลดการใชพ้ ืน้ ที่ป่า และหาวธิ ีปลูกขา้ วแบบใหมๆ่ ขน้ึ มาแทนค่ะ นน่ั ก็คือ การเอาวิธกี ารทานาขั้นบนั ไดบนพ้ืนทภ่ี ูเขามาแทนขา้ วไร่ เพือ่ แก้ปญั หาความยากจนอยา่ งยงั่ ยืนนั่นเอง โดยจะเน้นให้ชาวบ้านคิดเองทาเอง แต่ภาครัฐจะเน้นเข้าไปให้ความรู้มากกว่า เพ่ือหาต้นแบบที่ เหมาะสมในการแก้ปัญหาการอยู่ร่วมกันระหว่างคนกับป่าในพ้ืนท่ีป่าต้นน้าค่ะ ซึ่งโครงการนี้ไม่ใช่แค่ขุดนา ขนั้ บนั ไดอยา่ งเดียวนะคะ แต่ยงั รวมไปถงึ การสรา้ งบอ่ กักเกบ็ นา้ ฝาย การปลกู ถัว่ เหลือง และการเล้ยี งสัตว์อีก ด้วย ซึ่งทาให้ความงดงามของ นาข้าวขั้นบันได ที่นี่เป็นที่รู้จักกันข้ึนมาค่ะ และสามารถชมได้ครอบคลุม หลายหมู่บา้ นเลย ตั้งแต่ บ้านสะจุก สะเกยี้ ง บ้านบวกอมุ้ บ้านเปียงซ้อ ซง่ึ จะเรมิ่ จากโรงเรียนบา้ นขุนนา่ น ท่ี เปน็ ปากทางขน้ึ ไปยงั ไปยังนาขา้ วข้นั บันไดตามสองขา้ งทาง ไฮไลท์ ของ นาขา้ วขน้ั บนั ได โครงการปดิ ทองหลงั พระ เราจะสามารถมองเห็นความเขยี วขจีของนาข้าวขน้ั บนั ได และ ความอลงั การของภูเขา ท่ีเรยี งรายสลบั กันไป มาแบบงดงามเลยค่ะ ถ้าใครอยากมาชมสีเขียวของนาข้าว ก็ต้องมาในช่วงหน้าฝน ตั้งแต่กันยายนเปน็ ตน้ ไป ค่ะ ส่วนในช่วงปลายตุลาคม-พฤศจิกายนนน้ั จะเป็นช่วงหน้าหนาว ช่วงน้ีก็จะไดส้ ัมผัสกับอากาศหนาวและ นาข้าวที่เป็นสีเหลืองแทน แม้จะสวยไปอกี แบบแตก่ ็สวยเหมอื นเดิมเลย ใครทส่ี นใจมาชมความงามของ นาข้นั บนั ได โครงการปดิ ทองหลงั พระ นี้ แนะนาวา่ ให้พกั ทโี่ ครงการ เกษตรท่ีสูงบ้านสะจุก สะเก้ียง ค่ะ เพราะจะสะดวกมากกว่าค่ะ สามารถจอดรถไวท้ ่ีบริเวณโรงเรยี นบ้านขุน น่าน และต่อรถข้ึนไปชมนาข้าวข้ันบันได โดยสามารถติดต่อได้ที่ โครงการพัฒนาเกษตรท่ีสูงบ้านสะจุก สะเกยี้ งไดเ้ ลยการเดินทาง ไป นาขั้นบันได โครงการปดิ ทองหลังพระ
๕ ถ้ามาจากตวั เมืองนา่ น ใหข้ ับมาทางโรงพยาบาลน่าน เข้าเส้นถนนสนั ตสิ ุข มาทางถนนเส้นบอ่ เกลือ- เฉลิมพระเกียรติ ผ่านอุทยานแหง่ ชาติขุนนา่ น ขับไปประมาณ 20 กิโลเมตร ก็จะถึงโรงเรียนบ้านขุนนา่ น ที่ เปน็ จุดจอดรถคะ่ แต่ถ้าไมม่ รี ถสว่ นตัว กส็ ามารถตดิ ตอ่ หารถเช่า รถกระบะ หรอื สองแถว ในตวั เมืองนา่ นมา ทนี่ ไ่ี ด้
๖ 3.นาขน้ั บนั ไดบา้ นกองกาน บา้ นกองกาน ทเี่ ทย่ี วเชยี งใหม่ ชมววิ สวย นาขนั้ บนั ไดสีเขยี ว อาเภอแม่แจ่ม นบั เปน็ อาเภอแห่งการท่องเที่ยวเชงิ เกษตรทีม่ ีชอ่ื เสียงแหง่ หนง่ึ ของ จังหวัดเชียงใหม่ เลยโดยเฉพาะ บ้านปา่ บงเปยี ง ทใ่ี ครๆ กร็ ู้จกั ดใี นฐานะแหลง่ ทอ่ งเท่ียวเชงิ เกษตรท่ีมีทิวทศั น์ของนาข้ันบันได ท่ีสวยงามอลังการมาก แต่วันนี้ เราจะพาทุกคนไปทาความรู้จักกับ บ้านกองกาน แหล่งปลูกนาข้ันบันไดอกี แห่งหนงึ่ ในแม่แจ่มทม่ี คี วามงดงามไมแ่ พ้กนั ครบั ไฮไลท์ นาขนั้ บนั ได บา้ นกองกาน บ้านกองกาน เป็นหมบู่ ้านเกษตรกรรมเลก็ ๆ ทีม่ ที งุ่ นาขั้นบนั ไดสเี ขียวอนั กวา้ งใหญ่ต้งั เรยี งรายลงมา ตามเนินเขา ด้วยทิวทัศน์ที่งดงาม และอากาศบริสุทธิ์สดช่ืน จึงทาให้บ้านกองกานพัฒนาให้เป็นแหล่ง
๗ ท่องเที่ยวเชิงเกษตรท่ีใครๆ ก็อยากมาชมด้วยตาตัวเอง นักท่องเที่ยวส่วนใหญ่จะนิยมขับรถขึ้นไปชมวิวนา ข้ันบนั ไดจากมมุ สงู และถ่ายภาพสวยๆ เปน็ ทร่ี ะลกึ ส่วนใครทอ่ี ยากชมววิ ท้องนาอย่างใกลช้ ิดกส็ ามารถลงไป เดนิ เลน่ กลางท่งุ นาได้ ฤดูไฮไลท์ของการไปเที่ยวนาข้ันบันไดน้ันแบ่งออกได้เป็น 2 ช่วง คือช่วงหน้าฝนระหว่างเดือน กรกฎาคม-กันยายน และช่วงปลายฝนต้นหนาวต้ังแต่เดือนตุลาคม-พฤศจิกายน ช่วงหน้าฝน ท้องนาจะมีสี เขยี วขจี ดูแลว้ สดชนื่ สบายตา สว่ นชว่ งปลายฝนตน้ หนาวจะเปน็ ฤดูเก็บเกย่ี ว ข้าวกจ็ ะเริ่มออกรวง เกดิ เป็นสี เหลืองทองสวยงามไปอีกแบบค่ะ ย่ิงถ้ามาเที่ยวในช่วงเช้าหรือช่วงเย็นๆ ก็จะได้เก็บภาพสวยๆ ของนาขา้ วท่ี กระทบกบั แสงอาทติ ยอ์ ่อนๆ ดมู ีเสนห่ ์ขึน้ อกี เป็นเทา่ ตัว
๘ 4.นาขา้ วขน้ั บนั ได แมป่ าน นาขนั้ บนั ไดบา้ นแมป่ าน เป็นหนึ่งในไฮไลตข์ องการชมนาข้ันบนั ไดของอาเภอแมแ่ จ่ม จังหวัดเชยี งใหม่ ถงึ แม้ ตัวนาข้ันบันไดบ้านแม่ปานเองจะมีลักษณะค่อนข้างเต้ียเมื่อเทียบกับนาขั้นไดที่จุดอ่ืน แต่ก็มีจุดเด่นคือ เป็น นาข้ันบันไดท่ีสามารถชมได้จากมุมสูง โดยจุดที่น่าสนใจในการชมอยู่บริเวณลงจากถนนสาย 1192 มายัง บา้ นกองกาน จะเป็นถนนที่ตัดเขาลงมาเผยให้เห็นผืนนาขน้ั บันไดบ้านแมป่ านท่เี บ้ืองลา่ ง นาขน้ั บนั ไดบ้านแม่ ปานจะเขียวชอมุ่ ยามหนา้ ฝน หากโชคดีจะพบสายหมอกฝนลอยอ้อยอง่ิ เป็นทิวทัศนท์ ่ีสวยงาม ส่วนระหว่าง เดือน ต.ค. ถึง พ.ย. จะเปน็ ชว่ งทีน่ าข้ันบนั ไดบา้ นแมป่ านออกรวงกลายเปน็ สีทองเหลอื งอร่าม บางช่วงเวลา นาข้ันบันไดจะมสี ีสลบั สเี ขยี วแซมสีทองดสู วยแปลกตา
๙ 5.นาขา้ วขน้ั บนั ได แมก่ ลางหลวง บ้านแม่กลางหลวง ต้ังอยู่ใน อาเภอจอมทอง จังหวัดเชียงใหม ท่ามหุบเขานาขั้นบันไดซึ่งเป็นที่อยู่ อาศัยของชาวไทยภูเขาชนเผ่าปกาเกอะญอ ซ่ึงยังคงมีวิถีชีวิตท่ีเรียบง่าย ไฮไลท์ของการมาเท่ียวแม่กลาง หลวง คือ การได้ชมนาข้าวขั้นบันไดที่ปลูกลดหลั่นไปตามไหล่เขา มีสายหมอกลอยคลอเคลียในยามเช้า อากาศที่แม่กลางหลวงเยน็ สบายน่าไปนอนเล่นยงั ที่พักริมนาขา้ ว สูดอากาศบริสุทธิ์ จิบกาแฟคั่ว ชมวิถีชีวิต ชาวบ้าน ชมววิ นาขา้ วขัน้ บันได ซึง่ จะแบง่ เปน็ 2 ช่วง คอื – ก.ย. – กลาง ต.ค . ช่วงหนา้ ฝนต้นขา้ วจะเริม่ เขยี วขจีชุ่มฉ่า เคลา้ สายหมอกบางๆในฤดฝู น – ปลายต.ค. – ต้นพ.ย. เป็นช่วงทีต่ ้นขา้ วออกรวงเปน็ สที องเต็มทอ้ งท่งุ เหลอื อร่ามงดงามยงิ่ นกั รา้ นอาหารในบ้านแมก่ ลางหลวง ต้ังอยู่ด้านหน้าหมู่บ้าน ตกแต่งร้านในรูปบบหลังคามุมงจาก เพื่อให้เข้ากับบรรยากาศ มีทางเดินไป ยังกระท่อมแปดเหล่ียมหลังน้อย ที่ต้ังโดดเด่นอยู่กลางนาข้าว ซ่ึงเป็นจุดนั่งเล่นพักผ่อนอีกมุมของร้าน เมนูอาหารเน้นเปน็ อาหารในท้องถิน่ โดยเฉพาะเมนูพืชผกั เมืองหนาว ท่ีปลูกกันเองในหม่บู า้ น ท้งั ซกู นิ ี่ผดั ไข่ น้าพริกหนมุ่ แคบหมู ส้มตา ไก่ทอด และยาหมูยอ ภายในหมู่บ้านแม่กลางหลวง มีถนนคอนกรีตขนาดเล็ก เลยี บไปกับนาข้าว ใหเ้ ดินเล่นชมววิ รอบหมบู ้าน
๑๐ ถัดจากร้านอาหาร คือ ท่ีพักของพ่ีสมศักดิ์ ผู้บุกเบิกแม่กลางหลวงจนเป็นท่ีรู้จัก ท่ีนี่ไม่มีช่ือท่ีพัก เรียกกันวา่ บ้านพักพ่ีสมศักดิ์ เป็นที่พักในยคุ ของการก่อตั้งแม่กลางหลวงในช่วงแรก ๆ ท่ีพักมีหลายหลังและหลายแบบ ทั้งแบบเห็นวิวนาข้าว และแบบชมววิ ลาธาร ร้านกาแฟช่ือดังของแม่กลางหลวง อุ่มเอิบ คอฟฟี่ เป็นร้านกาแฟบ้านไม้ผสมกับอิฐบลอค ตกแต่งแบบ ธรรมชาติ ติดรมิ ธาร มเี มนเู คร่ืองดม่ื รสชาติดีท้ังรอ้ นเยน็ ให้บริการ
๑๑ ตรงขา้ มกบั รา้ น อุม่ เอิบ คอฟฟ่ี คือ แมก่ ลางหลวงริมธาร ทพี่ ักแบบสว่ นตวั ติดนาข้าวสเี ขยี ว
๑๒ 6. นาขา้ วขนั้ บนั ได โครงการหลวงแมล่ านอ้ ย ต้ังอยูใ่ นตาบลห้วยห้อม อาเภอแม่ลานอ้ ย จังหวัดแม่ฮ่องสอน เป็นแหล่งท่องเทยี่ วเชิงเกษตร ทยี่ ังคง มี ความเป็นธรรมชาติ และบริสุทธ์ิ อบอุ่นไปด้วยวิถีชีวิตที่งดงามของชาวเขา นักท่องเที่ยวจะได้ชมความ สวยงามของนาขา้ วขั้นบนั ได ภายในพน้ื ที่ของโครงการตลอดสองขา้ งทาง รวมทง้ั ชมแปลงผกั ปลอดสารพษิ ที่ ปลูกตลอดท้ังปี โครงการหลวงแม่ลาน้อยตั้งอยู่บนความสูง 900-1,100 เมตรจากระดับน้าทะเล มี ประชากรในพน้ื ทีป่ ระกอบดว้ ย 2 ชนเผา่ หลกั ๆ คือ ชาวละวา้ (ลัวะ)และชาวปกาเกอะญอ(กะเหรย่ี ง) ในช่วง ฤดูฝนทุ่งนาขั้นบันไดท่ีนจ่ี ะดูเขียวจีสดสวยสบายตา ขณะที่ในช่วงยามเช้าไปจนถึงช่วงสายๆ จะมีสายหมอก ฝนลอยไตไ่ ล่เลี่ยปกคลุ มยอดเขา เปน็ ฉากหลังประดบั ท่งุ นาดูสวยงามโรแมนติกชวนฝนั เป็นย่ิงนกั สว่ นในชว่ ง ฤดหู นาวราวเดือน พ.ย.-ธ.ค. ท้องทุ่งนาข้ันบันไดที่นี่จะเปลี่ยนเป็นสเี หลืองทองอร่ามรอวันเกบ็ เกย่ี ว ท่องเทยี่ ววถิ ชี มุ ชน สมั ผัสธรรมชาติ ท่ี โครงการหลวงแม่ลานอ้ ยโครงการหลวงแมล่ านอ้ ย บ้านดง แมฮ่ อ่ งสอน โครงการหลวงแมล่ านอ้ ย ตัง้ อยู่ท่ี บา้ นดง ตาบลห้วยห้อม อาเภอแม่ลานอ้ ย จงั หวัดแม่ฮอ่ งสอน เป็น บรเิ วณพ้นื ทีข่ องธรรมชาติ กลางขนุ เขา และมีนาขา้ วขั้นบันไดสีเขยี วสวยงดงามค่ะ จัดวา่ เปน็ แหล่งท่องเท่ียว เชิงนิเวศ ที่นักท่องเทีย่ วนนั้ จะได้พกั ผ่อนกบั ธรรมชาติ พร้อมกับเรียนรู้วิถีชีวิตเกษตรพอเพียงไปด้วยกนั ไมว่ า่ จะเป็น การปลูกพชื ผักเมืองหนาว การปลูกกาแฟ การทานาข้าวข้ันบนั ได และยงั ไดส้ มั ผัสวิถีชีวิตของชาวเขา เผา่ ตา่ งๆ อกี ดว้ ย ในช่วงเดือน กันยายนไปจนถงึ ตลุ าคม จะเป็นฤดูทานาข้าวของทน่ี คี่ ่ะ เปน็ ชว่ งเวลาท่ีเราได้เห็นความ สวยงามของนาขัน้ บนั ไดสเี ขียวสด รวมถึงแปลงผักตา่ งๆ เม่อื กอ่ นนัน้ ในพื้นท่ีบริเวณน้จี ะมกี ารปลูกฝ่ินและทา ไร่เล่ือนลอยเยอะแยะมาก แต่หลังจากท่ีในหลวงรัชกาลที่ 9 ได้จัดต้ัง โครงการหลวงแม่ลาน้อย ขึ้นเพื่อ ช่วยเหลอื ชาวบ้านในพืน้ ท่นี ั้น ก็ทาให้เกิดเป็นพื้นท่ีสวยๆ นีข้ ึ้นมา
๑๓ และยังเกิดการท่องเท่ียวเชิงนิเวศต่างๆ มากมาย ท้ัง ชมวิวความสวยงามของนาข้าวขั้นบันได การ ชมแปลงกาแฟอาราบกิ ้า และ ชมการทอผา้ ขนแกะของกลุม่ แมบ่ ้านห้วยหอ้ ม ซง่ึ บอกเลยวา่ สเน่ห์ของทนี่ ีน่ นั้ มีไม่สิ้นสุดจริงๆ เพราะนอกจากแปลงการเกษตรต่างๆ แล้ว ท่ีน่ียังมีประเพณีท่ีน่าสนใจอีกด้วยค่ะ ไม่ว่าจะ เป็น การไหว้ผีหมู่บ้าน ที่จัดในช่วงเดือนมิถุนายนของทุกปี พิธีกรรมเซ่นไหว้เจ้าท่ีเพื่อการเกษตรต่างๆ ไป จนถงึ การเรยี กขวญั และผกู ดา้ ยขวัญ ทท่ี าข้ึนในชว่ งปใี หม่ แต่งงาน รบั ขวญั เดก็ แรกเกิด เปน็ ตน้ โดยบริเวณนี้ยังมี บ้านพักรับรอง บริเวณกางเต็นท์ และ โฮมสเตย์ ไว้ให้สาหรับนักท่องเที่ยวท่ี เดนิ ทางมาเท่ียวอีกด้วยค่ะ แมล่ านอ้ ย ที่ แม่ฮอ่ งสอน แห่งน้ี ก็เป็นอกี ตวั เลือกดๆี สาหรบั ทเ่ี ท่ียวหน้าหนาว เลยค่ะ เพราะนอกจากวิวสวยๆ อากาศดๆี แล้ว กย็ ังมคี วามน่ารักของชุมชนนีแ่ หละค่ะ ท่ีอยากใหท้ กุ คนได้มา สมั ผสั กันด้วยตัวเอง
๑๔ 7. นาขา้ วขนั้ บนั ได บา้ นตนี ผา ต้ังอยู่ หมู่ 15 ตาบลช่างเค่ิง อาเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ ห่างจากตัวเมืองอาเภอแมแ่ จ่มเพียง 8 กโิ ลเมตร ทน่ี เี่ ป็นท่ีตงั้ ของหมู่บ้านขาวเขาชาวปกาเกอญอ ซึง่ นอกจากเราจะได้ชมวิถชี ีวิต วฒั นธรรม ของ ชนเผ่า ท่ีอาศัยอยู่อย่างเรียบง่ายแล้ว ยังได้พบกับธรรมชาติและ วิวทิวทัศน์ที่สวยงามของนาข้าวข้ันบันได และพืชทางเกษตรต่าง ๆ ทปี่ ลกู ลดหล่ัน กนั ไปบนภูเขาสงู สลับกนั ลกู แลว้ ลกู เลา่ เป็นภาพทีง่ ดงามย่ิงนกั ไฮไลท์ที่นี่นอกจากจะมีวิวของนาขั้นบันไดที่สวยงามตระการตาสุดๆแล้วยังมีพืชอ่ืน ๆให้ชมอีกด้วย เช่น ข้าวโพด ที่ชาวบ้านปลูกตามเขาก็สวยไม่แพ้นาข้าวขั้นบันไดเลย และถ้าใครมาท่ีน่ีเม่ือมองไปจะมองเห็น หมู่บ้านเล็ก ๆ ของชาวกะเหร่ียงปกาเกอะญอที่ซ่อนตัวอยู่กลางหุบเขาอีกด้วย มาท่ีน่ีคือคุณจะได้สัมผัสกับ ธรรมชาตทิ ใี่ กลช้ ดิ ขนานแท
๑๕ 8. นาขา้ วขนั้ บนั ได บา้ นผาหมอน บ้านผาหมอน หมู่บ้านขนาดกลางๆ ที่อยู่กลางหุบเขา เป็นที่อยู่ของชุมชนชาวปกาเกอะญอ ที่เป็นรี สอร์ทชุมชน เป็นบ้านที่อยู่บนสันดอยสามารถมองเห็นวิวสวยๆ ของ นาขั้นบันได อยู่ท่ามกลางธรรมชาตปิ า่ เขาแบบเนน้ ๆ รวมถึงยงั มีแปลงดอกไม้เมอื งหนาวทีป่ ลกู อยู่กลางนาขา้ วอกี ดว้ ย ท่มี าของ บา้ นผาหมอน ชาวปกาเกอะญอ ในพ้ืนท่ีนี้ ของ บ้านผาหมอน แห่งนี้ อพยพมาจาก ก่อ ทู เล รัฐกะเหรี่ยง ใน ประเทศเมยี นมา เขา้ มาอยใู่ นบรเิ วณพื้นทีข่ อง ดอยหลวงอา่ งกา ทต่ี ่อมาเรียกกันว่า ดอยอนิ ทนนท์ นัน่ เองคะ่ และอาศัยอยู่ในแถบน้ีมานานกว่า 180 ปี แล้ว ซึ่งชาวชุมชนปกาเกอะญอ น้ัน มีภูมิปัญญาในการทานา ข้ันบันไดในพ้ืนท่ีที่สูงชัน จนนาข้ันบันไดน้ีกลายเป็นความสวยงาม ท่ีต่างทาให้ผู้คนอยากมาท่ีหมู่บ้านเล็กๆ แห่งน้ี ซ่ึงชาวบ้านก็ได้รวมตัวกันจัดการท่องเท่ียวโดยชุมชนขึ้นมา จนท่ีน่ีกลายเป็นแหล่งท่องเท่ียวยอดฮิต ของนักทอ่ งเท่ยี วทั้งชาวไทยและชาวต่างชาตนิ ่นั เอง การมาเทยี่ วที่ บา้ นผาหมอน นน้ั จะเนน้ ความเงียบสงบ เรียนร้วู ิถีชีวิตของชาวปกาเกอะญอ ท่ผี ูกพนั กบั ธรรมชาติ ผ่านทงุ่ นาข้นั บนั ไดนี้ และธรรมชาติภายในหมู่บ้านค่ะ รวมไปถงึ เรยี นรกู้ ารทาอาหารพืน้ บ้านท่ี จัดว่าอร่อยเลยทีเดียว การได้มาใช้เวลาแบบสงบๆ ท่ีน่ี น่ังมองดูสีเขียวของนาขั้นบันได ก็ทาให้มีความสุข อย่างบอกไม่ถกู แล้ว
๑๖ บา้ นผาหมอน ทเี่ ทย่ี วหนา้ ฝน นอนชลิ สมั ผสั ชมุ ชน ชมววิ สดุ ปงั ส่วนท่ีพักของชุมชนที่ให้บริการน้ัน ก็จะเป็นท่ีพักท่ีชุมชนร่วมกันดูแล ช่ือว่า แบมบู พิงค์ เฮ้าส์ (Bamboo Pink House) เป็นบ้านหลังใหญ่มีหลายห้องนอน มีประมาณ 3-4 หลัง หลังใหญ่สุดนั้นสามารถ รบั รองแขกได้ถงึ 10 คน และมีหลังอืน่ ๆ ทีร่ องรับไดจ้ านวนลดหลั่นต่างกันไป มอี ปุ กรณค์ อ่ นข้างครบ จะไม่ มีก็เพียงเครื่องปรับอากาศ เท่านั้น แต่ก็ไม่ได้จาเป็นสาหรับที่น่ีเลยค่ะ เพราะหุบเขาล้อมรอบ อากาศก็เลย เยน็ สบาย ใช้แคเ่ พยี งแอร์จากธรรมชาตกิ ็เพยี งพอแลว้ บ้านผาหมอน เทย่ี วช่วงไหนดี ? สาหรับใครท่ีสนใจมาชม นาข้าวขั้นบันได ท่ี บ้านผาหมอน ในตอนที่เป็นสีเขียวนั้น ควรจะมาช่วง กลางเดือนกันยายนไปจนถึงกลางตุลาคม และอีกช่วงที่นาจะกลายเป็นสีทองคือ ช่วงปลายตุลาคมถึงต้น พฤศจิกายน โดยหลังจากน้ันก็จะเป็นช่วงของการเก็บเกี่ยวค่ะ สาหรับใครท่ีจะมาพักที่นี่ ต้องจองล่วงหน้า เท่าน้นั นะคะ เพราะควิ แน่นพอสมควรเลย โดยเฉพาะวนั หยุดสดุ สัปดาห์ของฤดูฝนและฤดูหนาวในทุกๆ ปี หน้าฝนน้ี ใครอยากลองเปลี่ยนบรรยากาศ มาเท่ียวท่ี บ้านผาหมอน นี้ รับรองว่า จะหลงรัก เชียงใหม่ หน้าฝน เผลอๆ อาจจะยิ่งกว่าหน้าหนาวด้วยนะคะ เพราะการได้ชมวิวสวยๆ แล้ว อยู่กับชุมชน แบบน้ี สนุกและเปน็ กันเองสุดๆ ถา้ ยงั ไมเ่ คยลองกไ็ ม่ร้นู ะคะ มาลองให้รู้ แลว้ จะรกั แบบถอนตัวไมข่ น้ึ เลย การเดินทาง ไปยงั บ้านผาหมอน บ้านผาหมอน จะอยู่ห่างจากทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1009 (จอมทอง-ดอยอินทนนท์) ไป ประมาณ 7-10 กิโลเมตรเท่านั้นค่ะ แต่ถ้าเข้ามาจากเส้นทางถนนหลักทางเข้าจะค่อยๆ ชันและมีโค้ง สลบั ซบั ซ้อนนะคะ ตอ้ งใช้ความระมดั ระวังใหด้ ีเลย แนะนาว่าใช้รถกระบะขบั มาจะดที สี่ ุด ย่ิงถา้ ใครจะมาชว่ ง หน้าฝนต้องระวังถนนลน่ื มากๆ
๑๗ 9. นาข้าวขนั้ บันได โครงการหลวงขุนแปะ สุดฟิน!ชมวิว 180 องศาฯนาขั้นบันไดบนดอยขุนแปะ ตาบลบ้านแปะ อาเภอจอมทอง แปลงนาสี เขียวสดตัดกับท้องฟ้าสีคราม บนความสูงจากระดับน้าทะเล 1 พันเมตร ขณะที่นักท่องเท่ียวแห่สัมผัสความ งดงาม และรับลมเย็นสูดโอโซน ช่วงปลายฝนต้นหนาว ซึ่งช่วงนี้อากาศเร่ิมหนาวเย็นโดยเฉพาะช่วงเช้า อณุ หภูมเิ ฉล่ียอยทู่ ่ี 18-20 องศาเซลเซียส
๑๘ โดยนาข้ันบันไดบนดอยขุนแปะ ตาบลบ้านแปะ อาเภอจอมทอง จังหวัดเชียงใหม่ เป็นนาขั้นบันไดที่ยังไม่ ค่อยมีใครรู้จัก มีนาขั้นบันไดหลายแห่ง แต่เป็นท่ีรู้จักของนักท่องเที่ยวได้แก่นาขั้นบันไดบ้านบนนา ก่อนถึง โครงการหลวงขุนแปะประมาณ 2 กิโลเมตร เป็นแปลงนาผืนใหญ่อยู่เชิงเขาลดหล่ันลงมาหลายชั้นด้านทิศ ตะวันตกหมบู่ ้านรวมแล้วเกือบ 100 ไร่ชาวบ้านท่ีน่ีจะปลูกข้าวบนทเี่ ชงิ เขา ทาให้เหน็ แนวนาข้าวท่ีใกล้ออก รวง ลดหล่ันลงมาตามระดับความสูงมองแล้วสวยแปลกตาไม่แพ้ท่ีอื่นเลยทีเดียว โดยตอนนี้นาข้าวเร่ิมออก รวงซง่ึ มุมท่มี องนาข้นั บันไดแปลงนสี้ วยท่ีสุดต้องไปยนื ทีบ่ ริเวณลานสนามกีฬาโรงเรยี นบ้านบนนาที่เห็นแปลง นาทัง้ แปลงเปน็ มมุ กวา้ ง 180 องศามองแลว้ สบายตายิง่ ช่วงตอนเช้าแสงของพระอาทิตย์สาดส่องกระทบกับ ผืนนาท่มี สี ีเขียวสดตัดกับทอ้ งฟา้ สคี ราม หากเป็นช่วงทีร่ วงข้าวใกล้สุกแปลงนาทั้งหมดจะเป็นสีทองทัง้ ผืน ส่วนนาข้ันบันไดบ้านป่ากล้วย เป็นนาขั้นบันได อีกจุดที่อยู่บนดอยขุนแปะ ท่ีสวยงามไม่แพ้นา ขน้ั บนั ไดบา้ นบนนา โดยเฉพาะหากยนื ทจี่ ุดชมววิ จะเหน็ ทอ้ งทงุ่ นาสีเขยี วและเห็นววิ ด้านหลังโครงการหลวง ขุนแปะ ทชี่ ่วงนีอ้ ากาศเปดิ ทาใหเ้ ห็นหมอกจางๆฟา้ สีคราม ตดั กับทอ้ งทุ่งเขยี วขจี ทีต่ ้นขา้ วปลวิ ล้อลมหนาวที่ พัดในช่วงนี้มองแล้วดูสวยงามไปอกี แบบ ขณะเดียวกันช่วงวนั หยุดมนี ักท่องเที่ยวเดินทางมาชมความงดงาม ของนาข้ันบนั ไดบนดอยขุนแปะ พรอ้ มถ่ายรูปเป็นทรี่ ะลึก นอกจากนี้นักทอ่ งเทยี่ วจะได้สมั ผัสอากาศเย็นท่ีพัด เข้ามาเป็นระลอก ดอยขุนแปะลักษณะภูมิประเทศส่วนใหญ่เป็นภูเขาสูงชัน อยู่สูงจากระดับน้าทะเล 1 พันเมตร โดยเฉพาะช่วงต้นฤดูหนาวอากาศเร่ิมหนาวเย็นช่วงเช้าท่ีนี่อุณหภูมิเฉล่ียที่ 18-20 องศาเซลเซียส สาหรับ การเดินทางไปชมนาข้ันบันไดดอยขุนแปะ สามารถเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัวจากตัวเมืองเชียงใหม่ใช้ทาง หลวงหมายเลข 108 สายเชยี งใหม่-ฮอด ถึงกโิ ลเมตร 82-83 บรเิ วณสามแยกไปบ้านแปะและถา้ วัดตอง ให้ เลย้ี วขวา ตรงไปผ่านบ้านแปะ บา้ นทุ่งพัฒนา บ้านบนนา ระยะทางประมาณ 20 กโิ ลเมตร
๑๙ 10. นาข้าวขนั้ บนั ได อ.ปวั อาเภอปัว เป็นอาเภอหนงึ่ ของจังหวัดนา่ น ต้ังอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนอื ห่างจากตัวเมอื งนา่ น เพียง 60 กิโลเมตร ในชว่ งฤดฝู นปัวจะเขียวขจีไปดว้ ยทงุ่ นาขา้ ว สว่ นช่วงฤดแู ล้งทงุ่ นาจะเปล่ียนเป็นสีเหลือง ทองสวยงามไปอีกแบบ ซึ่งสามารถขับรถเท่ียวชมทิวทัศน์นาข้าวได้ตลอดทาง การเที่ยวชมทุ่งนาข้าวใน อาเภอปัวสามารถเที่ยวชมได้ไม่ยาก เพราะทุ่งนาข้าวส่วนใหญ่ต้ังอยู่ริมทางหลวง จากตัวเมืองน่านใช้ทาง หลวงหมายเลข 1080 มาทางอาเภอท่าวังผา จากน้ันเข้าสู่ปัวด้วยทางหลวงหมายเลข 1256 เส้นทางน้ี สามารถชมววิ ทุ่งนาสเี ขยี วกันไดต้ ลอดทาง
บรรณานกุ รม 77kaoded. (2019). สุดฟนิ !ชมววิ 180 องศานาขนั้ บนั ไดดอยขนุ แปะ. [สบื ค้นเมือ่ 11 สิงหาคม 2566] แหล่งที่มา https://shorturl.asia/NW35i paiduaykan. (2021). บ้านแม่กลางหลวง พักผอ่ นคลาย ชมวิวนาขา้ วข้ันบนั ได [สืบค้นเมื่อ 10 สิงหาคม 2566] แหลง่ ทมี่ า https://shorturl.asia/qJF3U Trueid. (2563). โครงการหลวงแม่ลานอ้ ย ที่เท่ียวแมฮ่ อ่ งสอน กับ นาขัน้ บนั ได สุดอลังการ กลางขนุ เขา [สืบค้นเม่อื 10 สงิ หาคม 2566] แหลง่ ทม่ี า https://shorturl.asia/cO7Kf ______. ( 2565). บ้านกองกาน ท่ีเทย่ี วเชยี งใหม่ นาขน้ั บันได [สืบคน้ เมือ่ 9 สิงหาคม 2566] แหลง่ ที่มา https://shorturl.asia/HEAe8 ______. (2564). บ้านผาหมอน ที่เท่ียวเชียงใหม่ หน้าฝน วิวสวยปัง ชุ่มฉ่าใจ กับ นาข้ันบันไดเขียวสุด สายตา [สืบค้นเมือ่ 10 สงิ หาคม 2566] แหลง่ ทม่ี า https://shorturl.asia/WoXdD ______. (ม.ป.ป.). นาขั้นบันได โครงการปิดทองหลังพระ [สืบค้นเม่ือ 9 สิงหาคม 2566] แหล่งท่ีมา https://shorturl.asia/0ZRWm Zthai.com. (ม.ป.ป.). นาขั้นบนั ไดบา้ นแมป่ าน แมแ่ จ่ม เชียงใหม่ [สบื ค้นเมอื่ 9 สงิ หาคม 2566] แหลง่ ท่มี า https://shorturl.asia/3fDjR
Search
Read the Text Version
- 1 - 27
Pages: