บทที่ 1 - บทนำ-final1

1 บทนำ นวตั กรรม, เทคโนโลยสี ารสนเทศ, และสอื่ สารการศกึ ษา บทที่ 1 เทคโนโลยีสารสนเทศและสือ่ สารการศึกษา: บทนำ บทนำ การเรยี นรู้ในยคุ ปจั จุบันมคี วามสำคัญมากในการพฒั นาการศึกษาและการเตรยี มความ พร้อมในสังคมที่เปล่ียนแปลงอย่างรวดเรว็ (Clark, 2012; Prensky, 2001) การนำเทคโนโลยเี ข้าสู่ กระบวนการเรียนรู้ไมเ่ พยี งแต่ชว่ ยสรา้ งความเพลดิ เพลินและนา่ สนใจในการเรียนรู้ แต่ยังช่วยเพิม่ ประสิทธภิ าพของการสอ่ื สาร การเขา้ ถึงข้อมลู และการแบง่ ปันความรู้ระหวา่ งครูและนักเรยี น (Clark, 2012; Gee, 2007; Rosenberg, 2006) ในบทเรียนนี้ เราจะศึกษาแนวคดิ ทางเทคโนโลยีและการสื่อสารในการศกึ ษา และเรยี นรู้ เก่ียวกบั ความสำคญั ของการใชเ้ ทคโนโลยใี นการสอื่ สารและการเรียนรู้ (Gee, 2007) นอกจากนี้ เรา ยังจะสำรวจวธิ กี ารใชเ้ ทคโนโลยีเพือ่ สรา้ งความสมั พนั ธภาพท่ีดีระหวา่ งครแู ละนกั เรยี น และการ สือ่ สารทางเทคโนโลยีเพือ่ การเรียนรู้ ซึง่ ชว่ ยให้เกิดการแลกเปลี่ยนความคิดเหน็ และการสรา้ งสรรค์ ผลงานรว่ มกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ (Rosenberg, 2006) การทำความเข้าใจและใชเ้ ทคโนโลยแี ละการส่ือสารในการศึกษาเป็นสิง่ สำคัญสำหรบั นกั เรียนในสถานศึกษา หนงั สอื เรียนน้จี ึงมุ่งเน้นท่กี ารให้ข้อมลู ทคี่ รอบคลมุ และการวเิ คราะห์ด้าน เทคโนโลยีและการสอ่ื สารในการศึกษาอย่างเป็นระบบ เพอ่ื ให้นกั เรยี นสามารถเรยี นรู้ไดอ้ ยา่ งมี ประสิทธภิ าพและเตรยี มความพร้อมในการนำเทคโนโลยเี ขา้ ส่กู ระบวนการสอน (Clark, 2012; Rosenberg, 2006) ความสำคัญของเทคโนโลยใี นการศกึ ษา ในยคุ ปัจจุบนั ทเี่ ทคโนโลยแี ละการสอ่ื สารเปน็ ส่งิ ที่ไมแ่ ย่งแย้งและไมแ่ ยกต่างออกไปจาก ชวี ติ ประจำวนั ของเราอีกต่อไป เทคโนโลยมี ีบทบาทสำคัญในการพฒั นาการศึกษาและการเตรียม ความพร้อมในสังคมท่เี ปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว (Clark, 2012; Prensky, 2001) การใช้เทคโนโลยใี นการสื่อสารและการเรยี นร้มู ีประโยชนม์ ากมายทั้งต่อนักเรียนและครู (Clark, 2012; Gee, 2007; Rosenberg, 2006) ไมเ่ พยี งแตช่ ่วยสรา้ งความเพลิดเพลินและน่าสนใจ ในการเรยี นรู้ แต่ยงั ช่วยเพ่ิมประสทิ ธิภาพของการสือ่ สาร การเขา้ ถึงขอ้ มลู และการแบ่งปันความรู้ ระหว่างครแู ละนกั เรียน (Clark, 2012; Gee, 2007; Rosenberg, 2006) การใชเ้ ทคโนโลยใี นการสอนช่วยใหน้ กั เรยี นสามารถเข้าถึงข้อมูลและแหล่งเรียนรใู้ น รปู แบบตา่ ง ๆ ได้อยา่ งง่ายดาย (Clark, 2012; Prensky, 2001) เทคโนโลยีช่วยเสรมิ สร้าง สภาพแวดลอ้ มการเรยี นรทู้ น่ี า่ สนใจ และสรา้ งความสมดุลในการใช้เวลาเรียนรรู้ ะหว่างกิจกรรมที่ใช้ เทคโนโลยกี ับกจิ กรรมท่ไี ม่ใช้เทคโนโลยี (Gee, 2007) ธรี ชาติ น้อยสมบตั ิ คณะศึกษาศาสตร์และนวตั กรรมการศึกษา มหาวทิ ยาลัยกาฬสินธ์ุ

2 บทนำ นวัตกรรม, เทคโนโลยสี ารสนเทศ, และสอื่ สารการศึกษา การใชเ้ ทคโนโลยใี นการส่ือสารระหวา่ งครูและนักเรียนช่วยสรา้ งสมั พันธภาพทด่ี รี ะหว่างครแู ละ นกั เรียน (Gee, 2007) การสื่อสารทางเทคโนโลยชี ว่ ยให้เกดิ การแลกเปลีย่ นความคดิ เห็นและการ สร้างสรรคผ์ ลงานรว่ มกนั ได้อย่างมีประสิทธภิ าพ (Rosenberg, 2006) การทำความเขา้ ใจและใชเ้ ทคโนโลยีและการส่ือสารในการศึกษาเป็นสงิ่ สำคัญสำหรบั นักเรียนในสถานศกึ ษา หนังสอื เรียนนี้จงึ มุ่งเน้นการให้ข้อมูลทคี่ รอบคลุมและวิเคราะหด์ ้านเทคโนโลยี และการส่ือสารในการศกึ ษาอย่างเปน็ ระบบ เพื่อใหน้ กั เรียนไดเ้ รียนรไู้ ด้อยา่ งมปี ระสิทธภิ าพและ เตรียมความพรอ้ มในการนำเทคโนโลยเี ข้าส่กู ระบวนการสอน (Clark, 2012; Rosenberg, 2006) บทบาทของการส่อื สารในการศกึ ษา ในปจั จบุ ัน, การส่ือสารเปน็ สงิ่ สำคัญทส่ี ุดในการศึกษา (Clark, 2012) เนื่องจากมบี ทบาท สำคัญในการแลกเปล่ียนข้อมูล การส่อื สารทางเทคโนโลยีชว่ ยให้นักเรยี นสามารถเขา้ ถงึ ข้อมูลได้อย่าง รวดเร็วและสะดวกสบาย (Prensky, 2001) การส่อื สารที่มีประสิทธิภาพช่วยใหเ้ กดิ การแลกเปลย่ี น ความคิดเห็นและการเรยี นรู้ท่ีมีคณุ ภาพ (Gee, 2007) ในบทเรยี นนี้, เราจะศึกษาวิธีการใช้เทคโนโลยีเพื่อสร้างสมั พนั ธภาพที่ดรี ะหว่างครแู ละ นกั เรยี น นอกจากนีเ้ รายงั จะสำรวจการสอื่ สารทางเทคโนโลยีเพ่ือการเรยี นรู้ทีช่ ่วยให้เกดิ การ แลกเปลยี่ นความคิดเห็นและการสร้างสรรค์ผลงานรว่ มกนั ได้อยา่ งมปี ระสทิ ธภิ าพ (Rosenberg, 2006) การทำความเข้าใจและใชเ้ ทคโนโลยีและการสอื่ สารในการศึกษาเป็นสิง่ สำคัญสำหรับ นกั เรียนภายในสถานศึกษา หนังสือเรยี นนจี้ ึงมุ่งเน้นการให้ข้อมลู ท่ีครอบคลุมและวิเคราะห์ดา้ น เทคโนโลยีและการสอ่ื สารในการศึกษาอย่างเปน็ ระบบ เพ่ือใหน้ กั เรยี นไดเ้ รียนรู้ได้อยา่ งมี ประสทิ ธิภาพและเตรยี มความพรอ้ มในการนำเทคโนโลยเี ขา้ ส่กู ระบวนการสอน ภาพรวมของบทเรียน ในบทเรยี นน้ี, เราจะศึกษาเนื้อหาทเ่ี กยี่ วข้องกบั เทคโนโลยแี ละการส่ือสารในการศกึ ษา โดยเนน้ ความสำคญั ของการใช้เทคโนโลยีและการส่ือสารในการพัฒนาการศึกษาและการเตรียมความ พร้อมในสังคมที่เปล่ยี นแปลงอย่างรวดเร็ว (Clark, 2012) ในส่วนของบทเรียนนี้, เราจะสำรวจบทบาทของเทคโนโลยีและการสื่อสารในการศกึ ษา และเรยี นรเู้ กี่ยวกับวธิ กี ารใชเ้ ทคโนโลยีเพือ่ สร้างสมั พนั ธภาพท่ีดีระหว่างครแู ละนกั เรยี น อีกท้ังยงั เรา จะสำรวจการสอื่ สารทางเทคโนโลยเี พื่อการเรยี นรู้ท่ีชว่ ยให้เกดิ การแลกเปลี่ยนความคิดเห็นและการ สรา้ งสรรคผ์ ลงานรว่ มกันได้อยา่ งมีประสทิ ธิภาพ (Rosenberg, 2006) คำถามชวนคิด 1.1 : ในยุคที่เทคโนโลยีและการสื่อสารเป็นสิ่งที่ไม่แย่งแย้งและไม่แยกต่างออกไป จากชีวิตประจำวันของเราอีกต่อไป การใช้เทคโนโลยีในการสื่อสารและการเรียนรู้มีประโยชน์ มากมายทั้งต่อนักเรียนและครู แล้วนักเรียนควรพัฒนาทักษะเชิงเทคโนโลยีใดเพื่อให้เตรียมความ พร้อมในการใชเ้ ทคโนโลยีในการสือ่ สารและการเรียนรู้ในสถานศึกษาในยุคปัจจุบัน? ธีรชาติ นอ้ ยสมบตั ิ คณะศึกษาศาสตรแ์ ละนวตั กรรมการศึกษา มหาวิทยาลยั กาฬสนิ ธุ์

3 บทนำ นวัตกรรม, เทคโนโลยีสารสนเทศ, และส่อื สารการศกึ ษา เข้าใจเทคโนโลยใี นการศึกษา เทคโนโลยเี ป็นส่วนสำคัญของสงั คมรุน่ ใหม่ทีม่ ีผลกระทบต่อการเรียนรูแ้ ละการสอื่ สารใน สถานศกึ ษา (Prensky, 2001) ในบทเรียนนี้ เราจะสำรวจและเข้าใจเก่ียวกบั เทคโนโลยที ี่เกี่ยวขอ้ ง กบั การศึกษา เทคโนโลยีในการศึกษาคือการใชเ้ คร่อื งมือและเทคโนโลยตี า่ ง ๆ เพอ่ื สนบั สนนุ และเพิ่ม ประสทิ ธิภาพในกระบวนการเรียนรู้ (Clark, 2012) เทคโนโลยีในการศกึ ษามีหลากหลายรูปแบบ เช่น อปุ กรณ์อเิ ลก็ ทรอนิกส์ เคร่อื งมอื ส่อื สาร และซอฟต์แวรท์ ม่ี ีฟงั กช์ ั่นการสนบั สนุนการเรียนรู้ การใช้เทคโนโลยใี นการศกึ ษามคี วามสำคัญอย่างมาก เน่ืองจากมันสามารถเสรมิ สรา้ ง ประสบการณ์การเรยี นรู้ทีน่ า่ สนใจและมีประสิทธผิ ลได้ (Gee, 2007) การใชเ้ ทคโนโลยใี นการสือ่ สาร และการเรียนรู้ช่วยใหเ้ กดิ การแลกเปลี่ยนความคิดเห็นและการสร้างสรรคผ์ ลงานรว่ มกนั ได้อย่างมี ประสทิ ธภิ าพ (Rosenberg, 2006) เทคโนโลยีในการศึกษามีความสามารถที่น่าทึ่ง เช่น การเข้าถึงข้อมลู ที่ไมจ่ ำกดั จากทว่ั โลก ผ่านอินเทอรเ์ นต็ การใช้เคร่ืองมอื ส่ือสารออนไลน์เพ่ือแลกเปลีย่ นความคิดเห็นและประสบการณก์ าร เรยี นรกู้ บั คนอน่ื ทอี่ ย่หู ่างไกล และการใช้ซอฟต์แวรแ์ ละแอปพลเิ คชนั ทชี่ ว่ ยในการจัดการเนอ้ื หาการ เรียนรแู้ ละการสรา้ งการเรยี นรู้ทเี่ ป็นมติ รกบั ผเู้ รียน (Puentedura, 2006) ในหวั ข้อต่อไป เราจะสำรวจองคค์ วามรูเ้ พ่มิ เติมเกี่ยวกับเทคโนโลยีในการศกึ ษา และ เรยี นรูว้ ิธกี ารนำเทคโนโลยีเหล่าน้ีมาใช้ในการสรา้ งประสบการณก์ ารเรยี นรทู้ ่ีสมบูรณ์แบบในชนั้ เรียน นยิ ามของเทคโนโลยี เทคโนโลยเี ป็นคำทีถ่ ูกใชบ้ ่อยครั้งในสงั คมในปจั จบุ นั แต่ความหมายและขอบเขตของ เทคโนโลยียังมีการอภิปรายอย่างแพร่หลาย ในบทเรยี นนี้ เราจะทำความเขา้ ใจถงึ นยิ ามของ เทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกบั การศึกษา เทคโนโลยเี ป็นการนำความรู้ทางวทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยีมาใชใ้ นการสรา้ งสรรค์ เคร่ืองมอื และระบบท่ีมีประสิทธิภาพในการแกป้ ญั หา ชว่ ยให้มนษุ ย์สามารถทำงานได้งา่ ยและมี ประสิทธิผลมากยง่ิ ขน้ึ (Puentedura, 2006) เทคโนโลยที เ่ี กยี่ วขอ้ งกับการศกึ ษาม่งุ เน้นการใช้ เครือ่ งมอื และเทคโนโลยีต่าง ๆ เพื่อสนับสนนุ และเพิ่มประสทิ ธิภาพในกระบวนการเรยี นรู้ (Clark, 2012) ตวั อยา่ งของเทคโนโลยีในการศึกษาทีพ่ บบ่อย ๆ ได้แก่ อปุ กรณอ์ ิเล็กทรอนิกส์ท่ีใชใ้ นการ สื่อสารและการเรยี นรู้ เช่น คอมพวิ เตอร์ แทบ็ เล็ต และสมารท์ โฟน รวมถึงซอฟต์แวร์และแอปพลเิ ค ชนั ทช่ี ว่ ยในการจดั การเนอื้ หาการเรยี นรู้ อาทเิ ช่น โปรแกรมสร้างนามธรรมเพื่อการแสดงผลขอ้ มูล เครื่องมือสื่อสารออนไลนท์ ่ชี ่วยในการสร้างพื้นท่สี ่ือสารและการทำงานรว่ มกนั ในรูปแบบเสมือนจริง (Gee, 2007) ในการศึกษาเกย่ี วกับเทคโนโลยใี นการศึกษา ความเขา้ ใจถงึ นิยามของเทคโนโลยีเปน็ ส่ิง สำคัญ เนอ่ื งจากมนั ช่วยใหเ้ ราสามารถระบุและนำเทคโนโลยีที่เหมาะสมมาใช้ในกระบวนการการ ธรี ชาติ นอ้ ยสมบัติ คณะศึกษาศาสตร์และนวตั กรรมการศึกษา มหาวทิ ยาลัยกาฬสินธ์ุ

4 บทนำ นวตั กรรม, เทคโนโลยสี ารสนเทศ, และสือ่ สารการศกึ ษา เรยี นรู้ (Prensky, 2001) การนำเทคโนโลยเี ข้าสู่สถานศึกษาช่วยให้เกิดการเปล่ยี นแปลงในการเรยี นรู้ และการสอนท่เี หมาะสมกับสมัยใหม่ ใหก้ ลมุ่ ผู้เรยี นมสี ่วนร่วมและมคี วามสขุ ในการเรยี นรมู้ ากยิง่ ขนึ้ (Rosenberg, 2006) บริบทประวตั ิศาสตร์ของเทคโนโลยใี นการศึกษา บทบาทของเทคโนโลยีในการศึกษาไม่ไดเ้ กิดข้นึ ทันที แตม่ ีการพฒั นาและการใชเ้ ทคโนโลยี เพอ่ื สนบั สนนุ การเรียนรมู้ าตลอดประวัติศาสตร์ของการศกึ ษา (Means, Toyama, Murphy, Bakia, & Jones, 2010) ในช่วงตน้ การใช้เทคโนโลยีในการศึกษามักเกย่ี วข้องกับการใชส้ ่ือพิมพ์ เช่น หนังสอื เรยี นและส่ือการสอน (Means et al., 2010) ในชว่ งทศวรรษ 1950 เร่มิ มีการใช้คอมพวิ เตอร์ ในการคำนวณ แม้วา่ ในยุคนนั้ คอมพิวเตอร์ยังมีขนาดใหญแ่ ละราคาสูง (Means et al., 2010) ตอ่ มาเกดิ การพฒั นาเทคโนโลยีท่ีนำเขา้ มาใชใ้ นการศกึ ษาเพื่อเพ่ิมประสทิ ธภิ าพในการ สอนและการเรยี นรู้ ยกตวั อย่างเชน่ ในช่วงทศวรรษ 1960 เกดิ การใช้คอมพิวเตอรใ์ นการสอนภาษา (Papert, 1980) และในชว่ งทศวรรษ 1990 เร่มิ มีความสนใจมากข้นึ ในการใช้อินเทอร์เน็ตในการ เรยี นรู้ (Means et al., 2010) คอมพวิ เตอร์และอินเทอร์เน็ตชว่ ยให้การส่ือสารและการแลกเปลี่ยน ขอ้ มูลเปน็ ไปอย่างรวดเร็วและสะดวกสบาย (Means et al., 2010) การทีค่ อมพิวเตอร์และเทคโนโลยมี บี ทบาทในการศกึ ษาช่วยให้การเรียนร้เู กดิ ขึ้นใน รูปแบบใหม่ นกั เรยี นและนักศึกษาสามารถเขา้ ถึงขอ้ มูลท่หี ลากหลายและทันสมยั ผา่ นอินเทอรเ์ นต็ ท่ี มีการเก็บรวบรวมและแชรข์ ้อมลู ในรูปแบบต่าง ๆ (Puentedura, 2006) การใชเ้ ทคโนโลยที ่ที ันสมัย ในการสอ่ื สารและการเรียนรู้ช่วยเสริมสรา้ งทักษะการคิดเชงิ วพิ ากษ์และการแก้ปัญหาของนกั เรยี น และสง่ เสรมิ การเรียนรู้ที่มเี นื้อหาที่สร้างสรรค์และน่าสนใจมากยิ่งขนึ้ (Prensky, 2001) อยา่ งไรกต็ าม การนำเทคโนโลยเี ข้าสกู่ ารศึกษายงั คงเผชิญกบั ความท้าทายบางอย่าง แม้วา่ การเปดิ โอกาสใหน้ ักเรียนเข้าถงึ ขอ้ มูลไดง้ า่ ยข้นึ แตย่ ังคงมีข้อจำกัดในเร่ืองการเขา้ ถึงเทคโนโลยี และการพัฒนาทักษะการใชง้ านทเี่ หมาะสม (Rosenberg, 2006) นอกจากน้ียงั มีแนวโนม้ ในการใช้ เทคโนโลยีในการศึกษาท่ีต้องการนักเรยี นและอาจารยม์ ที ักษะการใช้เทคโนโลยใี ห้เหมาะสมเพอื่ ให้ การเรยี นร้มู ีประสิทธิภาพ (Rosenberg, 2006) ประโยชนข์ องเทคโนโลยีในการศกึ ษา การนำเทคโนโลยเี ขา้ สกู่ ารศึกษามีประโยชนอ์ ย่างมากต่อการเรยี นรู้และการสอนในระบบ การศึกษา น่ีคือบางประโยชน์ท่ีสำคญั ของเทคโนโลยีในการศกึ ษา: 1. เพม่ิ ความน่าสนใจและความมีเช่ือมโยงกับส่ือการสอน: การใชเ้ ทคโนโลยใี นการสอนชว่ ย สร้างสภาพแวดลอ้ มทนี่ ่าสนใจและมีเช่ือมโยงกบั ชวี ติ ประจำวันของนักเรียน ผ่านการ นำเสนอเน้ือหาทีม่ ีการใชส้ ือ่ ต่าง ๆ เช่น ภาพถ่าย วิดโี อ และแผนผังแบบกราฟิก นกั เรยี นจะ สามารถเข้าใจและติดตามเน้ือหาไดอ้ ย่างมคี วามสนใจมากขึ้น (Clark & Mayer, 2016). 2. สง่ เสรมิ การเรยี นรู้แบบบรู ณาการ: เทคโนโลยชี ่วยใหน้ ักเรียนสามารถเข้าถงึ ข้อมลู และ แหลง่ ขอ้ มูลท่หี ลากหลาย นอกจากสอ่ื การสอนทม่ี ีอยใู่ นหอ้ งเรยี น นักเรียนสามารถใช้ ธรี ชาติ น้อยสมบตั ิ คณะศกึ ษาศาสตร์และนวัตกรรมการศึกษา มหาวทิ ยาลยั กาฬสินธ์ุ

5 บทนำ นวัตกรรม, เทคโนโลยสี ารสนเทศ, และสื่อสารการศกึ ษา เครอ่ื งมอื เทคโนโลยีเพือ่ ค้นคว้าและศึกษาขอ้ มลู เพิม่ เติมเก่ยี วกบั เร่ืองท่ีนา่ สนใจ อาจารย์ก็ สามารถใชเ้ ทคโนโลยีเพ่ือให้นักเรยี นได้ลงมือปฏิบัตแิ ละทดลองเรียนรูด้ ว้ ยตนเอง (Kumar, 2019). 3. สร้างสภาพแวดลอ้ มการเรียนรู้ทยี่ ืดหยุน่ : การใช้เทคโนโลยีในการสอนช่วยสร้าง สภาพแวดลอ้ มท่ียืดหยุ่นและองค์กรสามารถปรบั การเรียนการสอนได้อย่างรวดเร็ว นักเรียน สามารถเขา้ ถึงและเรยี นรูไ้ ด้ตลอดเวลา ไมจ่ ำกัดเวลาและสถานที่ นอกจากนี้ เทคโนโลยยี ัง ช่วยในการสร้างชุดเคร่ืองมอื การสอนออนไลน์และแพลตฟอร์มการเรยี นร้ทู ที่ นั สมยั เพื่อ เสรมิ สรา้ งการเรียนรอู้ ยา่ งสอดคลอ้ งกบั ความต้องการของนกั เรยี น (Bates, 2015). 4. สง่ เสริมการสือ่ สารและการทำงานรว่ มกนั : เทคโนโลยชี ่วยสร้างโอกาสในการส่ือสารและการ ทำงานรว่ มกนั ระหวา่ งนักเรยี น นักเรียนสามารถใช้แพลตฟอร์มออนไลนเ์ พื่อแบง่ ปันความ คดิ เหน็ แลกเปลย่ี นข้อมลู และทำงานรว่ มกนั ในโครงการหรือกิจกรรมทางการศึกษา ซึ่ง สร้างความร่วมมือและความเขา้ ใจในกลุ่ม (Rosenberg, 2006) อุปสรรคและข้อจำกัดของเทคโนโลยีในการศกึ ษา การนำเทคโนโลยีเข้าสู่การศึกษาเปน็ ส่ิงท่มี ปี ระโยชน์อยา่ งมากตอ่ การเรียนรูแ้ ละการสอน ในระบบการศกึ ษา อยา่ งไรก็ตาม เราต้องจัดการกบั ความท้าทายและข้อจำกดั ท่ีอาจเกิดขน้ึ เม่ือนำ เทคโนโลยีเขา้ สู่การศึกษาด้วย เรอ่ื งเหลา่ น้คี ือบางความท้าทายและข้อจำกดั ทีส่ ำคัญของเทคโนโลยีใน การศึกษา: 1. ขอ้ จำกดั ในการเขา้ ถงึ และเทคโนโลย:ี ความสามารถในการเขา้ ถึงเทคโนโลยอี าจแตกตา่ งกัน ไปในสถานทีแ่ ละความพร้อมของระบบเครือข่าย นักเรียนที่ไม่มกี ารเชอ่ื มต่ออินเทอร์เน็ตท่ี เสถียรหรือไม่มอี ุปกรณ์ท่ีเหมาะสมอาจพบปัญหาในการเขา้ ถึงเทคโนโลยที ใ่ี ชใ้ นการเรยี นรู้ (Bates, 2015) 2. การบริหารจัดการเทคโนโลยี: การบรหิ ารจดั การเทคโนโลยีในระบบการศึกษาเปน็ เรื่องที่ ซบั ซอ้ น ต้องมีการบรู ณาการและการวางแผนทด่ี ีเพ่ือใหเ้ ทคโนโลยที ำงานได้อยา่ งมี ประสิทธภิ าพ นอกจากน้ี การซ่อมบำรงุ และการปรับปรงุ เทคโนโลยีก็เปน็ เรือ่ งสำคัญเพ่ือให้ เทคโนโลยมี ีประสิทธภิ าพในการสอนและการเรยี นรู้ (Kumar, 2019) 3. การพฒั นาครูและบุคลากรทางการศึกษา: เทคโนโลยใี หม่อาจตอ้ งการความรู้และทักษะใหม่ ในการใช้งาน การสนับสนุนและการพฒั นาครแู ละบคุ ลากรทางการศกึ ษาในการใช้ เทคโนโลยใี นการสอนและการเรยี นรู้เปน็ สิ่งสำคญั เพ่ือให้พวกเขาเปน็ ผนู้ ำและผ้ใู ห้ คำแนะนำทีม่ ปี ระสทิ ธิภาพในการใช้เทคโนโลยีในการศกึ ษา (Bates, 2015) 4. ปัญหาเกี่ยวกับความเชอ่ื ถือได้: การใช้เทคโนโลยใี นการศึกษาอาจเป็นท่ีขัดแย้งกบั ความ เชือ่ มน่ั ในความสามารถของเทคโนโลยีหรือการเรียนรู้ทางด้านอืน่ อาจมีครูหรือนกั เรียนทม่ี ี ความไม่มั่นใจในการใช้เทคโนโลยีในการเรียนรู้ และอาจมีคนท่ีมีความกงั วลเกย่ี วกับ ผลกระทบทางสังคมและสุขภาพจิตท่ีเกิดจากการใช้เทคโนโลยี (Clark & Mayer, 2016) ธรี ชาติ น้อยสมบตั ิ คณะศึกษาศาสตร์และนวัตกรรมการศึกษา มหาวิทยาลัยกาฬสนิ ธุ์

6 บทนำ นวตั กรรม, เทคโนโลยสี ารสนเทศ, และสอ่ื สารการศึกษา การจดั การความท้าทายและข้อจำกัดในการนำเทคโนโลยเี ข้าสู่การศกึ ษาเปน็ สง่ิ สำคัญท่ี ผบู้ ริหารและครูต้องมีการวางแผนและการรบั มอื โดยใหค้ วามสำคญั กับการเตรียมความพรอ้ มและ การพฒั นาทักษะในการใชเ้ ทคโนโลยี การพฒั นานโยบายการใชเ้ ทคโนโลยีในการศึกษาท่ีสอดคล้อง กบั วัตถปุ ระสงคก์ ารศกึ ษา และการสนับสนนุ ครแู ละนักเรียนในการใช้เทคโนโลยใี นการเรยี นรอู้ ยา่ งมี ประสทิ ธภิ าพ การเตรยี มความพร้อมในดา้ นการเข้าถงึ และการบริหารจดั การเทคโนโลยกี เ็ ป็นส่งิ สำคญั ในการเพิ่มประสทิ ธภิ าพของการนำเทคโนโลยีเข้าสู่การศึกษา (Bates, 2015) คำถามชวนคิด 1.2 : ในสังคมร่นุ ใหมท่ ี่เต็มไปดว้ ยเทคโนโลยที ีม่ ผี ลกระทบต่อการเรียนรู้และการ สื่อสารในสถานศึกษา ครคู วรมคี วามเขา้ ใจและสามารถนำเทคโนโลยที ่เี กย่ี วข้องกบั การศึกษามาใช้ใน ช้ันเรียนไดอ้ ยา่ งไรเพื่อสร้างประสบการณ์การเรยี นรูท้ ่นี า่ สนใจและมีประสทิ ธิผลต่อการพฒั นาผเู้ รียน เปน็ อย่างด?ี การสอื่ สารทางการศกึ ษา การสอ่ื สารทางการศึกษาเป็นแนวทางสำคัญในการเตรียมความพรอ้ มและสนบั สนนุ กระบวนการการเรียนรใู้ นสถานศึกษา การสอ่ื สารที่มีประสิทธิภาพช่วยสร้างพ้ืนทีส่ อนท่ีเชื่อมโยง ระหว่างครูและนักเรยี น และสร้างสภาพแวดลอ้ มท่ีกระตนุ้ การเรยี นรู้และพัฒนาทักษะของนักเรยี น ใหเ้ ติบโตอยา่ งเต็มศักยภาพ (Anderson & Borthwick, 2018) การส่อื สารทางการศึกษาไม่เพยี งแค่การสอื่ สารทางภาษาเทา่ น้นั แตย่ ังรวมถงึ การใชส้ ่ือ ต่าง ๆ เช่น ภาพถา่ ย ภาพเคลอ่ื นไหว ภาพวาด แผนผงั และสือ่ อ่นื ๆ เพอ่ื สร้างการเรยี นรทู้ ่ี หลากหลายและน่าสนใจ (Beetham & Sharpe, 2019) การสอ่ื สารทางการศึกษาในสมยั ปจั จบุ ันมกี ารเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วเนือ่ งจากการใช้ เทคโนโลยีส่อื สารท่มี ีความทันสมัย โดยเฉพาะอนิ เทอร์เนต็ และโปรแกรมคอมพิวเตอร์ทีใ่ ช้ในการ ส่อื สารทางการศกึ ษาออนไลน์ (Siemens & Tittenberger, 2009) การสือ่ สารทางการศึกษามีบทบาทสำคัญในการสร้างสัมพันธภาพระหว่างครแู ละนักเรยี น และส่งเสริมการเรยี นรรู้ ว่ มกนั นอกจากนี้ การสื่อสารทางการศึกษายังเปน็ เคร่ืองมือสำคญั ในการ สนบั สนนุ การประเมินผลการเรยี นรแู้ ละใหข้ ้อมลู ตอบรบั เพื่อให้นกั เรยี นสามารถพฒั นาตนเองไดอ้ ย่าง เหมาะสม (Siemens & Tittenberger, 2009) นิยามและความสำคัญของการส่อื สารทางการศึกษา การส่อื สารทางการศึกษาเป็นกระบวนการทส่ี ำคัญในการแลกเปลยี่ นข้อมูลและการสือ่ สาร ระหวา่ งครูและนกั เรยี นในบริบทการเรียนรู้ (Garrison & Anderson, 2003) นกั เรยี นใช้การสือ่ สาร เพอื่ รับขอ้ มูลเรียนรู้และคำแนะนำจากครู ในขณะท่ีครูใชก้ ารสื่อสารเพอ่ื ให้คำแนะนำและสนับสนนุ การเรียนรู้ของนกั เรียน (Rubin, 2016) ธีรชาติ นอ้ ยสมบตั ิ คณะศึกษาศาสตร์และนวตั กรรมการศึกษา มหาวิทยาลยั กาฬสินธ์ุ

7 บทนำ นวตั กรรม, เทคโนโลยสี ารสนเทศ, และสอื่ สารการศกึ ษา การสือ่ สารทางการศึกษามปี ระโยชนอ์ ย่างมากในการสรา้ งสมั พนั ธภาพระหวา่ งครูและ นักเรียน สร้างความเข้าใจทดี่ ใี นการเรียนรู้ และสรา้ งการรบั ฟังทเี่ อาใจใส่กันระหว่างครูและนักเรยี น (Garrison & Anderson, 2003). การสอ่ื สารทางการศึกษาช่วยในการส่งเสริมการเรียนรทู้ ่มี ี ประสิทธภิ าพและเป็นทยี่ อมรับในกลมุ่ เรียน (Rubin, 2016) นอกจากนี้ การส่อื สารทางการศึกษายังช่วยในการสรา้ งสมั พันธภาพระหวา่ งนักเรียนเอง โดยการแลกเปลี่ยนความคดิ เหน็ แบง่ ปนั ความรู้ และสร้างพืน้ ท่สี นบั สนนุ ในการเรยี นรรู้ ว่ มกัน (Simonson, Smaldino, & Zvacek, 2019) องค์ประกอบของการสอ่ื สารที่มีประสทิ ธิภาพในการศึกษา การส่ือสารทมี่ ีประสิทธภิ าพในการศึกษาเป็นสง่ิ สำคัญท่ีช่วยใหก้ ารสอ่ื สารระหว่างครูและ นกั เรียนมผี ลสำเร็จในการเรียนรู้ (Simonson, Smaldino, & Zvacek, 2019). ในการสื่อสารทาง การศึกษาที่มปี ระสิทธิภาพครูและนกั เรยี นควรใส่ใจสู่ปัญหาและความคดิ ของผู้อืน่ พูดอย่างชดั เจน และกระชบั ใชภ้ าษาทเ่ี หมาะสมสำหรบั กลุ่มเป้าหมาย และสร้างความเขา้ ใจทแ่ี ท้จริง (Rubin, 2016) องคป์ ระกอบของการสอื่ สารทม่ี ีประสทิ ธิภาพในการศึกษาประกอบด้วย: 1. การฟังและการเขา้ ใจ: การสื่อสารทด่ี ีเริม่ ต้นด้วยการฟงั อยา่ งใส่ใจและเข้าใจถึงความคดิ และ ความตอ้ งการของผู้อื่น ครูควรทำความเข้าใจถึงความรู้สกึ และแนวคดิ ของนักเรยี นเพื่อสร้าง ความเช่อื ม่ันและความไว้วางใจในกระบวนการเรยี นรู้ (Garrison & Anderson, 2003) 2. การส่อื สารทางภาษา: ครคู วรใช้ภาษาทีช่ ัดเจนและเขา้ ใจง่ายในการสอ่ื สารกับนกั เรียน เพ่ือใหข้ ้อมูลเรยี นรูถ้ กู ต้องและเข้าใจได้ง่าย (Simonson, Smaldino, & Zvacek, 2019) 3. การใช้สือ่ การสื่อสาร: การใชส้ ื่อการส่ือสารเชิงสร้างสรรค์เชน่ การใช้งานเทคโนโลยกี าร ส่อื สารในการสอนสามารถช่วยใหก้ ารสอื่ สารมปี ระสทิ ธิภาพมากยิ่งขึน้ โดยสามารถใชส้ อ่ื ตา่ งๆ เชน่ ภาพถา่ ย วิดีโอ แผนภาพ และส่อื การสอื่ สารอน่ื ๆ เพอ่ื สร้างความน่าสนใจและ เข้าใจงา่ ยในกระบวนการเรยี นรู้ (Simonson, Smaldino, & Zvacek, 2019) 4. การใหค้ ำแนะนำและข้อคิดเห็น: ครคู วรให้คำแนะนำและข้อคดิ เหน็ ที่สร้างสรรค์และ สอดคลอ้ งกับความตอ้ งการและสภาวะการเรยี นรขู้ องนักเรียน การใหค้ ำแนะนำและ ข้อคิดเหน็ ท่ีสอดคล้องจะช่วยสร้างการเรียนรู้ที่เปน็ ระบบและมีประสทิ ธิภาพมากยง่ิ ข้ึน (Simonson, Smaldino, & Zvacek, 2019) 5. การใช้ภาษาทีเ่ หมาะสม: ครูควรใช้ภาษาทเี่ หมาะสมสำหรบั กลุ่มเปา้ หมายในกระบวนการ สื่อสาร เพอื่ ให้นกั เรียนเขา้ ใจและเก่ียวข้องกบั เนื้อหาทเ่ี รยี น (Simonson, Smaldino, & Zvacek, 2019) การสื่อสารท่มี ีประสทิ ธภิ าพในการศึกษามีผลทำให้กระบวนการเรียนรูเ้ ปน็ ไปได้อย่างมี ประสิทธภิ าพ และชว่ ยใหน้ ักเรียนเตบิ โตและพฒั นาทักษะทางการส่อื สารอยา่ งมีประสทิ ธิภาพ (Simonson, Smaldino, & Zvacek, 2019). ครคู วรทำความเข้าใจถึงองค์ประกอบของการสอ่ื สารท่ี ธีรชาติ นอ้ ยสมบตั ิ คณะศกึ ษาศาสตรแ์ ละนวตั กรรมการศึกษา มหาวทิ ยาลัยกาฬสนิ ธุ์

8 บทนำ นวตั กรรม, เทคโนโลยีสารสนเทศ, และส่อื สารการศึกษา มีประสทิ ธิภาพเหลา่ นีเ้ พื่อใหส้ ามารถใช้ในการสอ่ื สารกับนักเรยี นไดอ้ ย่างเหมาะสมและเป็นประโยชน์ (Garrison & Anderson, 2003) แบบจำลองของการสอื่ สารทางการศกึ ษา ยกระดับกระบวนการส่อื สารทางการศกึ ษา ครูต้องใชแ้ บบจำลองทางการศึกษาเพ่ือให้การ สื่อสารมปี ระสิทธภิ าพและผลลัพธ์ที่ดี นคี่ อื สองแบบจำลองทางการศึกษาทสี่ ำคัญทค่ี รูสามารถใชไ้ ด:้ 1. แบบจำลองกระบวนการสื่อสาร Berlo: แบบจำลองน้เี นน้ ไปที่องค์ประกอบสำคญั ใน กระบวนการส่ือสาร ครสู ามารถใช้แบบจำลอง Berlo เพื่อทำความเข้าใจเก่ยี วกบั กระบวนการส่ือสารเชงิ บวกและเชิงลบ ซ่ึงประกอบไปดว้ ยผูส้ ง่ สาร ขอ้ ความ สอ่ื กลาง ผรู้ ับ สาร และสภาพแวดล้อม (Berlo, 1960) 2. แบบจำลองกระบวนการสื่อสาร Shannon-Weaver: แบบจำลองน้เี น้นการส่ือสารเป็น กระบวนการทม่ี ีข้นั ตอนที่ชดั เจน ครสู ามารถใชแ้ บบจำลอง Shannon-Weaver เพ่อื ให้ เขา้ ใจถึงองคป์ ระกอบหลักของการส่ือสารท่ีประกอบไปดว้ ยผสู้ ่ง ขอ้ มลู สือ่ กลาง ผู้รบั และ กลมุ่ สถานการณ์ (Shannon & Weaver, 1949) การใช้แบบจำลองทางการศึกษาช่วยให้ครสู ามารถวางแผนและดำเนินการสอ่ื สารใน กระบวนการสอนได้อยา่ งมีประสิทธภิ าพ และชว่ ยสรา้ งการเรียนรู้ทส่ี อดคล้องกับความต้องการของ นกั เรยี น (Simonson, Smaldino, & Zvacek, 2019) อปุ สรรคในการสือ่ สารและกลยุทธใ์ นการเอาชนะอุปสรรค การสือ่ สารทางการศึกษาสามารถเผชิญกับอุปสรรคตา่ ง ๆ ทีอ่ าจจะเกิดขน้ึ ดงั นัน้ เรา จำเปน็ ต้องมีกลยทุ ธ์ในการเอาชนะอปุ สรรคเหล่าน้ี เพ่ือให้สอ่ื สารทางการศกึ ษามปี ระสิทธภิ าพและ สอดคลอ้ งกบั วัตถุประสงค์การสอนและการเรียนรู้ของนกั เรียน ดังนี้: 1. อปุ สรรคทางภาษา: ภาษาท่ไี มเ่ ข้าใจกันหรือการใชภ้ าษาท่ีซับซ้อนอาจเปน็ อุปสรรคในการ สอ่ื สารทางการศึกษา ครูสามารถใชก้ ลยุทธ์ตอ่ ไปนเ้ี พื่อเอาชนะอุปสรรคน้ี: 1) ใชภ้ าษาท่ีชดั เจนและง่ายต่อการเขา้ ใจ (Coon & Mitterer, 2020) 2) ใหค้ ำอธิบายและตวั อยา่ งท่ีชว่ ยให้เกดิ ความเขา้ ใจในระดบั สูงขึ้น (Dörnyei, 2017) 3) สรา้ งความสัมพนั ธ์ระหวา่ งคำศพั ท์และแนวคิดทเี่ ก่ยี วข้อง (Dörnyei, 2017) 2. อุปสรรคทางส่ือการสื่อสาร: การใช้สื่อการสื่อสารเพื่อสนับสนุนกระบวนการสอนสามารถ เผชิญกบั อปุ สรรค เช่น ความไม่เหมาะสมของสอ่ื หรือความซับซอ้ นของส่ือ ครสู ามารถใชก้ ลยุทธ์ ตอ่ ไปนเ้ี พื่อเอาชนะอุปสรรคน้ี: 1) เลอื กใชส้ ือ่ ท่ีเหมาะสมกบั เนื้อหาและวตั ถุประสงคก์ ารสอน (Rice, 1993) 2) สร้างและใช้สื่อการสอ่ื สารที่น่าสนใจและมีคณุ ภาพ (Alberts, Nakayama, & Martin, 2018) ธีรชาติ นอ้ ยสมบตั ิ คณะศึกษาศาสตรแ์ ละนวตั กรรมการศึกษา มหาวิทยาลยั กาฬสินธุ์

9 บทนำ นวตั กรรม, เทคโนโลยสี ารสนเทศ, และส่ือสารการศกึ ษา 3) อธิบายวธิ ีการใชส้ อ่ื ให้ครบถ้วนและชดั เจน (Rubin, Palmgreen, & Sypher, 2019) 3. อุปสรรคทางเทคโนโลยี: การใช้เทคโนโลยีในการสอ่ื สารทางการศกึ ษาสามารถเผชญิ กับ อุปสรรค เชน่ ปัญหาเทคนิคหรอื การสอ่ื สารท่ไี มเ่ หมาะสมกับรูปแบบการใชง้ าน ครูสามารถใชก้ ล ยุทธ์ต่อไปน้เี พื่อเอาชนะอุปสรรคน:้ี 1) เตรยี มความพร้อมทางเทคนคิ กอ่ นการสอน (Bolkan, Griffin, & Pistilli, 2018) 2) ใช้เทคโนโลยีท่ีรองรับการส่ือสารอยา่ งมปี ระสทิ ธภิ าพ (Bolkan et al., 2018) 3) สอนนักเรยี นใช้เทคโนโลยีในการส่อื สารอยา่ งถูกต้องและปลอดภยั (Bolkan et al., 2018) 4. อุปสรรคทางวฒั นธรรม: วัฒนธรรมและความหลากหลายทางวฒั นธรรมสามารถเป็นอปุ สรรค ในการส่อื สารทางการศึกษา ครสู ามารถใชก้ ลยุทธ์ต่อไปนเี้ พือ่ เอาชนะอุปสรรคนี้: 1) เรียนรูเ้ กี่ยวกับวฒั นธรรมและความหลากหลายทางวัฒนธรรมของนักเรียน (Dörnyei, 2017) 2) สรา้ งบรรยากาศท่ีเปดิ กว้างและเชดิ ชคู วามหลากหลายทางวฒั นธรรม (Dörnyei, 2017) 3) ส่อื สารในรูปแบบทีเ่ รยี บงา่ ยและอาจใชว้ ธิ กี ารสอ่ื สารท่ีไมเ่ ก่ียวขอ้ งกับศาสนาหรอื วฒั นธรรมทมี่ คี วามไว้เปน็ อยู่ (Dörnyei, 2017) คำถามชวนคดิ 1.3 : ในสมยั ที่เทคโนโลยสี อ่ื สารเปลีย่ นแปลงอย่างรวดเร็ว และการส่ือสารทาง การศึกษาเป็นเครอื่ งมอื สำคัญในกระบวนการการเรยี นรู้ คิดวา่ นกั เรยี นและครูควรมีการใชส้ ือ่ สาร ทางการศกึ ษาแบบใดทจ่ี ะสนับสนุนการเรยี นร้แู ละพฒั นาทักษะของนกั เรยี นให้เติบโตอย่างเต็ม ศักยภาพอยา่ งไร? เทคโนโลยีและการสือ่ สารในห้องเรยี น ในยุคท่ีเทคโนโลยีเป็นสิง่ ทีก่ ้าวไกลเขา้ สู่ทุกด้านของสังคม การใชเ้ ทคโนโลยีในการส่ือสาร และการเรยี นการสอนในห้องเรียนกลายเปน็ ส่ิงสำคญั ท่ีอยา่ งมากในการสนบั สนุนกระบวนการศกึ ษา ที่มปี ระสทิ ธภิ าพ การนำเทคโนโลยมี าใช้ในหอ้ งเรยี นเป็นอกี หน่ึงวธิ ที ีส่ ามารถกระตนุ้ ใหก้ ารเรียนรู้ เป็นไปอยา่ งสรา้ งสรรค์ สอดคลอ้ งกับความเปลย่ี นแปลงของสังคมในสมยั ปจั จุบัน (Anderson, Reder, & Simon, 1996; Jonassen & Reeves, 1996; Saettler, 2004) การใช้เทคโนโลยีและการสือ่ สารในห้องเรยี นมีความสำคัญอยา่ งมาก การสอ่ื สารทาง การศึกษาในปัจจบุ นั ไดร้ ับการเพิ่มมากข้ึนเนื่องจากการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยที ี่รวดเรว็ นักเรยี น และอาจารย์ต้องปรบั ตวั เข้ากับสถานการณ์และทรัพยากรที่มีอยใู่ นการสือ่ สารและการเรยี นการสอน (Sawyer, 2005; Schroeder & Greenbowe, 2009). เทคโนโลยแี ละการสอ่ื สารในห้องเรียนทำให้ นกั เรยี นมีโอกาสในการเข้าถึงข้อมลู และทรัพยากรการเรยี นรู้จากทัว่ โลกได้อยา่ งสะดวกและรวดเร็ว ธรี ชาติ น้อยสมบัติ คณะศึกษาศาสตร์และนวตั กรรมการศึกษา มหาวทิ ยาลยั กาฬสินธุ์

10 บทนำ นวัตกรรม, เทคโนโลยีสารสนเทศ, และสื่อสารการศึกษา (Johnson, Levine, Smith, & Stone, 2010). นอกจากนี้ เทคโนโลยยี งั ช่วยเพ่ิมประสิทธภิ าพใน กระบวนการสอนและการเรยี นรู้ ดว้ ยการให้โอกาสในการปรบั การเรยี นรู้ให้เหมาะสมกบั รูปแบบและ สไตลก์ ารเรียนรู้ของนักเรยี นแต่ละคน (Russell, Bebell, O'Dwyer, & O'Connor, 2003; Scott, McGuire, & Shaw, 2003) ในหัวขอ้ น้ี เราจะสำรวจและทบทวนความสำคญั ของเทคโนโลยแี ละการส่อื สารในการสอน และการเรยี นรใู้ นห้องเรียน โดยจะเนน้ ท่ีประโยชนข์ องเทคโนโลยีทีม่ ีต่อการเรยี นรู้ และวิธีการนำ เทคโนโลยีมาใช้ในกระบวนการสอนอยา่ งมีประสิทธภิ าพ นอกจากนี้ เรายงั จะพูดถึงความสำคัญของ การสือ่ สารทางการศึกษาในห้องเรียนและวิธีการใช้เทคโนโลยีในการสือ่ สารระหวา่ งครูและนักเรยี น เพอ่ื สรา้ งสภาพแวดล้อมท่สี นับสนนุ การเรียนรทู้ ี่มปี ระสทิ ธิภาพ (Klein, West, & Bloxham, 2007; Roblyer & Doering, 2013). การนำเทคโนโลยีเขา้ ส่หู อ้ งเรียนสร้างโอกาสใหน้ ักเรียนเรยี นรูใ้ นรปู แบบท่ีนา่ สนใจและมี ประสิทธิภาพ หนังสอื เรยี นนจี้ ะชว่ ยให้นักเรยี นทเี่ ป็นนักศึกษาครูช้นั มธั ยมศึกษาตอนตน้ เข้าใจถงึ ความสำคญั ของเทคโนโลยแี ละการสื่อสารในการสอนและการเรยี นรู้ รวมถงึ การใชเ้ ทคโนโลยีเหลา่ นี้ ในการส่ือสารและการเรียนการสอนในหอ้ งเรยี น การบรู ณาการเทคโนโลยใี นห้องเรยี น การนำเทคโนโลยีเขา้ สู่ห้องเรียนเป็นกระบวนการท่สี ำคัญในการสง่ เสริมการเรยี นรู้ท่ีมี ประสิทธภิ าพในสถานศึกษา ในปัจจบุ นั เทคโนโลยีเป็นส่วนสำคญั ของการสื่อสารและการเรียนการ สอน โดยมปี ระโยชนม์ ากมายทัง้ สำหรบั ครูและนักเรยี น (Puentedura, 2014; Zhao, Pugh, Sheldon, & Byers, 2002) เทคโนโลยชี ว่ ยใหค้ รสู ามารถสร้างสภาพแวดล้อมทส่ี นับสนนุ การเรยี นรู้ ที่หลากหลายและน่าสนใจ (McKenney & Voogt, 2017; Ottenbreit-Leftwich et al., 2012) นอกจากน้ี เทคโนโลยียังชว่ ยใหน้ กั เรยี นมโี อกาสในการเข้าถึงข้อมูลและทรัพยากรการเรยี นรู้จากทว่ั โลก (Johnson et al., 2010; Russell et al., 2003) การนำเทคโนโลยเี ข้าสู่ห้องเรียนสามารถชว่ ยใหน้ ักเรยี นมปี ระสบการณ์การเรียนรู้ทเี่ ต็ม เปย่ี มได้ นกั เรียนสามารถใชเ้ ทคโนโลยใี นการสร้างสอ่ื การเรียนรทู้ นี่ า่ สนใจ เชน่ สื่อสังคมออนไลน์ เกมการเรยี นรู้ และซอฟต์แวร์การเรียนรู้ (Schroeder & Greenbowe, 2009; Spires et al., 2011) การใชเ้ ทคโนโลยใี นการสอนยงั ช่วยเพิม่ ความสัมพนั ธแ์ ละการทำงานร่วมกนั ของนักเรียน โดย สามารถให้ความรว่ มมือและแบ่งปนั ข้อมลู ได้ (Dillenbourg, Baker, Blaye, & O'Malley, 1996; Roschelle, 1992) การนำเทคโนโลยีเข้าสู่ห้องเรียนยงั สร้างโอกาสให้ครูสร้างสภาพแวดล้อมการเรยี นรทู้ ่ีเปน็ ประโยชน์ โดยสามารถใชเ้ ทคโนโลยีในการจดั การเนือ้ หาการเรียนรู้ การสื่อสารกบั นักเรยี น และการ ตดิ ตามและประเมินผลการเรียนรู้ (Roblyer & Doering, 2013; U.S. Department of Education, Office of Educational Technology, 2017) เทคโนโลยชี ่วยให้ครสู ามารถเกบ็ ข้อมลู และวิเคราะหผ์ ลการเรยี นรูข้ องนักเรียนได้แม่นยำ ทำใหส้ ามารถปรับปรุงกระบวนการสอนให้ ธรี ชาติ นอ้ ยสมบัติ คณะศกึ ษาศาสตรแ์ ละนวัตกรรมการศึกษา มหาวทิ ยาลยั กาฬสินธ์ุ

11 บทนำ นวัตกรรม, เทคโนโลยีสารสนเทศ, และสอื่ สารการศกึ ษา เหมาะสมต่อความต้องการของนักเรียน (Frederiksen, White, & Gutwill, 1999; Means et al., 2009) การนำเทคโนโลยีเขา้ สูห่ อ้ งเรียนมคี วามสำคัญอยา่ งมากในการส่งเสริมการเรยี นรู้ที่มี ประสิทธภิ าพ ครคู วรมีความรู้และทักษะในการนำเทคโนโลยีมาใช้ในการสอนและการเรียนรู้ (Mishra & Koehler, 2006; Tondeur et al., 2012) นอกจากน้ี การวางแผนและการออกแบบการ ใชเ้ ทคโนโลยใี นการสอนต้องมีการพิจารณาถึงวตั ถปุ ระสงค์การเรยี นรู้ นกั เรยี นเป้าหมาย และความ ต้องการของสอ่ื การเรียนรู้ (Koehler & Mishra, 2009; Lai & Bower, 2019) การนำเทคโนโลยเี ข้าสู่หอ้ งเรียนเปน็ องค์ประกอบสำคัญของการพัฒนาการศึกษา การใช้ เทคโนโลยใี นการสอื่ สารและการเรียนร้ชู ว่ ยใหเ้ กิดการเรียนรทู้ ่นี ่าสนใจ สรา้ งโอกาสใหน้ ักเรยี นเติบโต และพัฒนาสมรรถนะทจี่ ำเป็นสำหรบั การใช้ชวี ติ ในสังคมของปจั จุบันและอนาคต (Dede, 2009; Prensky, 2001) การเพม่ิ ประสิทธภิ าพการส่ือสารผา่ นเทคโนโลยี การสือ่ สารเปน็ องค์ประกอบสำคัญในกระบวนการเรยี นรู้ทม่ี ีประสิทธภิ าพในสถานศึกษา ในปจั จุบนั เทคโนโลยเี ปน็ เครอื่ งมือทส่ี ามารถช่วยให้การส่อื สารเปน็ ไปอยา่ งราบรื่นและมีประสทิ ธผิ ล มากขึน้ (Davis & Tearle, 1999; Gunawardena & Zittle, 1997) การใชเ้ ทคโนโลยใี นการสือ่ สาร ในหอ้ งเรียนช่วยให้ครูและนกั เรียนสามารถแลกเปลยี่ นขอ้ มูล สร้างความสมั พันธ์ และเสริมสรา้ ง ความเข้าใจในระหวา่ งกนั ได้ (Wang, Woo, Quek, Yang, & Liu, 2012) นอกจากน้ี เทคโนโลยยี งั ช่วยเพิ่มการเขา้ ถึงข้อมลู และทรัพยากรการเรียนรู้ทห่ี ลากหลาย ทำใหก้ ารส่ือสารเปน็ ไปอยา่ งรวดเร็ว และมปี ระสิทธภิ าพมากย่ิงข้นึ (Hrastinski, 2008; Lim, Zhao, Tondeur, Chai, & Tsai, 2013) การใช้เทคโนโลยีในการสื่อสารในห้องเรียนมีหลายวธิ ีท่ีสามารถนำมาใช้ได้ ตวั อยา่ งเชน่ การใชอ้ เี มล การสนทนาแบบออนไลน์ และการสรา้ งพ้ืนทเ่ี สมอื นจริงในการพูดคยุ และแลกเปลีย่ น ความคิดเหน็ (Gunawardena & McIsaac, 2004; Warschauer & Grimes, 2007) เทคโนโลยี ส่อื สารท่ใี ช้ในห้องเรียนอาจรวมถึงเคร่ืองมือออนไลนเ์ ชน่ แชทหอ้ งสนทนา ฟอรัมออนไลน์ และเวบ็ บอร์ดทีช่ ว่ ยให้ครแู ละนกั เรยี นสามารถสอ่ื สารและแลกเปลีย่ นความคิดเห็นกนั ได้อยา่ งอิสระ (Bender, Vredevoogd, & Schuurman, 2019; Moore & Gregor-Greenleaf, 2016) การเพ่ิมประสิทธิภาพการสือ่ สารผา่ นเทคโนโลยียังชว่ ยสรา้ งสภาพแวดล้อมการเรยี นรทู้ ี่ หลากหลายและน่าสนใจ (Chen, Looi, & Chen, 2009; Johnson, Levine, Smith, & Stone, 2010) ครูสามารถใชเ้ ทคโนโลยีในการสรา้ งกิจกรรมท่ีมคี วามสนุกสนานและนา่ สนใจ เช่น การสร้าง วดิ โี อการเรยี นรู้ การสร้างแบบทดสอบออนไลน์ หรอื การใชแ้ อปพลเิ คชันการเรยี นรู้ทเ่ี ป็นมติ รต่อ นักเรยี น (Roschelle, Penuel, & Abrahamson, 2004; Spires, Hervey, Morris, & Stelpflug, 2011) ธรี ชาติ นอ้ ยสมบัติ คณะศกึ ษาศาสตรแ์ ละนวัตกรรมการศึกษา มหาวทิ ยาลยั กาฬสินธ์ุ

12 บทนำ นวัตกรรม, เทคโนโลยีสารสนเทศ, และสอื่ สารการศกึ ษา ตวั อย่างเคร่อื งมือเทคโนโลยสี ำหรบั การสื่อสารทางการศกึ ษา การใชเ้ ทคโนโลยีในการส่ือสารทางการศึกษามีหลายเคร่ืองมือทสี่ ามารถนำมาใชใ้ น ห้องเรยี นได้ (Roblyer & Edwards, 2000; Wang, Woo, Quek, Yang, & Liu, 2012) เครอื่ งมือ เหลา่ นชี้ ว่ ยให้ครูและนักเรียนสามารถส่ือสารและแลกเปลย่ี นขอ้ มลู กันได้อยา่ งมปี ระสทิ ธิภาพ (Lai & Hong, 2015; Lim & Hang, 2003) ตวั อย่างเครื่องมอื เทคโนโลยีที่ใชใ้ นการสอื่ สารทางการศกึ ษา ไดแ้ ก:่ 1. แพลตฟอร์มการส่อื สารออนไลน์ เชน่ เว็บบอร์ด แชทหอ้ งสนทนา และฟอรัมออนไลน์ (Warschauer & Grimes, 2007) เคร่ืองมือเหล่านช้ี ว่ ยใหค้ รแู ละนกั เรยี นสามารถสอ่ื สาร และแลกเปลีย่ นความคิดเห็นกันได้อย่างอสิ ระ และสร้างสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ทีร่ ว่ มมือ (Bender, Vredevoogd, & Schuurman, 2019; Moore & Gregor-Greenleaf, 2016) 2. เครอ่ื งมอื สื่อสารออนไลน์ เชน่ อเี มล และการสนทนาแบบออนไลน์ (Gunawardena & McIsaac, 2004; Johnson, Levine, Smith, & Stone, 2010) เครื่องมือเหลา่ น้ีชว่ ยให้ครู และนักเรียนสามารถส่ือสารกันได้อย่างมปี ระสิทธิภาพและสะดวกสบาย และสามารถ แลกเปลี่ยนขอ้ มูลได้อย่างรวดเรว็ (Hrastinski, 2008; Wang et al., 2012) 3. เคร่อื งมือสื่อสารทางสงั คมออนไลน์ เช่น เครื่องมือสอื่ สารผ่านสือ่ สงั คมออนไลน์ (Chen et al., 2009; Davis & Tearle, 1999) เครื่องมอื เหล่านี้ช่วยให้ครูและนกั เรยี นสามารถ แลกเปล่ียนความคิดเหน็ และมีการตดิ ต่อสื่อสารที่เป็นมิตรกันได้ (Gunawardena & Zittle, 1997; Wang et al., 2012) 4. เครอื่ งมือสื่อสารออนไลน์ที่ใชใ้ นการแบง่ ปันเนื้อหา เช่น เครอ่ื งมือสือ่ สารผา่ นสื่อสงั คม ออนไลน์ (Lim, Zhao, Tondeur, Chai, & Tsai, 2013; Spires et al., 2011) เคร่อื งมือ เหล่านชี้ ่วยใหค้ รแู ละนกั เรยี นสามารถแลกเปลีย่ นและแบ่งปันเนอื้ หาการเรียนรู้กนั ได้อย่าง ง่ายดาย (Roschelle, Penuel, & Abrahamson, 2004; Spires et al., 2011) การใช้เครือ่ งมือเทคโนโลยเี หลา่ นีส้ ามารถช่วยใหก้ ารสอ่ื สารทางการศกึ ษาในห้องเรียนมี ประสิทธภิ าพมากข้นึ และสร้างสภาพแวดล้อมการเรยี นรูท้ ี่นา่ สนใจสำหรับนกั เรียน (Chen et al., 2009; Spires et al., 2011) คำถามชวนคิด 1.4 : เทคโนโลยีและการสอื่ สารมผี ลกระทบอย่างไรตอ่ กระบวนการเรยี นร้ใู น หอ้ งเรียนและหลักสูตรการสอนในอนาคต? และนักศึกษาครูควรมีบทบาทอย่างไรในการเตรียมความ พร้อมและใช้เทคโนโลยีใหเ้ หมาะสมกบั การสอนและการเรยี นรขู้ องนักเรียนในยุคท่เี ทคโนโลยีเปน็ ส่ิง สำคัญ? เทคโนโลยแี ละการศกึ ษาระยะไกล การเทคโนโลยีเปน็ ส่วนสำคัญของการศึกษาระยะไกล (distance education) ซงึ่ เปน็ กระบวนการการเรียนการสอนท่เี กิดขน้ึ แบบไม่ต้องพบปะกันโดยตรง และใช้เทคโนโลยีส่อื สารเพื่อ ธีรชาติ นอ้ ยสมบัติ คณะศกึ ษาศาสตร์และนวตั กรรมการศึกษา มหาวทิ ยาลยั กาฬสินธ์ุ

13 บทนำ นวัตกรรม, เทคโนโลยสี ารสนเทศ, และสื่อสารการศึกษา สง่ ผา่ นเนื้อหาการเรียนรูร้ ะหวา่ งครูและนักเรียน (Hodges, Moore, Lockee, Trust, & Bond, 2020; Simonson, Smaldino, & Zvacek, 2019) การใชเ้ ทคโนโลยที ำให้เกดิ การเรยี นรู้ท่ียืดหยนุ่ และสามารถเข้าถึงความรู้ไดท้ ุกท่ที ุกเวลา (Anderson & Dron, 2011; Garrison & Vaughan, 2013) หน่ึงในเคร่ืองมือที่ใช้ในการศึกษาระยะไกลคือแพลตฟอรม์ การเรยี นการสอนออนไลน์ (online learning platforms) ซ่งึ มคี วามหลากหลายและความสามารถทตี่ ่างกนั (Moule, Ward, & Lockyer, 2010; Sharma, Lau, Chiu, & Chin, 2020) แพลตฟอรม์ เหล่านี้ช่วยใหค้ รแู ละนักเรยี น สามารถเข้าถงึ เนื้อหาการเรยี นรู้ และสือ่ สารกันได้ผ่านอินเทอรเ์ นต็ (Garrison & Vaughan, 2013; Simonson et al., 2019) นอกจากนยี้ ังมีเครอื่ งมือส่ือสารออนไลน์เพ่ิมเติมทน่ี ักเรยี นสามารถใชใ้ น การส่อื สารกบั ครูและเพื่อนรว่ มช้ัน (Murphy & Rodriguez-Manzanares, 2009; Salmon, 2013) การศกึ ษาระยะไกลนน้ั สามารถมอบความอสิ ระในการเรียนรู้ใหแ้ ก่นักเรียน (Keegan, 1996; Kearsley & Shneiderman, 1998) นอกจากนีย้ ังสามารถสร้างพน้ื ท่ีเรยี นรู้ทเี่ หมือนจรงิ และ สรา้ งสภาพแวดลอ้ มท่ีสนับสนุนการเรียนร้แู บบกระทัดรดั (Means, Toyama, Murphy, Bakia, & Jones, 2010; Simonson et al., 2019) นักเรยี นสามารถใช้เทคโนโลยีเพ่อื สอ่ื สารกับครูและเพื่อน รว่ มช้นั รับคำแนะนำและตอบสนองตอ่ คำถามในระหวา่ งการเรยี นรู้ (Moore & Gregor-Greenleaf, 2016; Warschauer & Grimes, 2007) การใช้เทคโนโลยีในการศึกษาระยะไกลเปน็ ส่งิ ทส่ี ำคญั ในการพฒั นาการศกึ ษาในปัจจบุ นั (Simonson et al., 2019; Sharma et al., 2020) หนังสอื เรยี นน้จี ะสอนใหน้ กั เรยี นเข้าใจถงึ เทคโนโลยที ่ใี ชใ้ นการศึกษาระยะไกล และวิธกี ารใช้เคร่ืองมือเหลา่ นั้นให้เกิดประสิทธภิ าพในการ เรยี นรู้ (Garrison & Vaughan, 2013; Sharma et al., 2020) นิยามและลกั ษณะเฉพาะของการศกึ ษาระยะไกล การศึกษาระยะไกล (distance education) เป็นกระบวนการการเรียนการสอนทเี่ กดิ ขึ้น แบบไม่ต้องพบปะกนั โดยตรงระหวา่ งครูและนักเรียน ซึง่ ใช้เทคโนโลยสี ่ือสารเพ่ือส่งผา่ นเนอื้ หาการ เรยี นร้รู ะหว่างสองฝา่ ย (Hodges, Moore, Lockee, Trust, & Bond, 2020; Simonson, Smaldino, & Zvacek, 2019) การศึกษาระยะไกลมีลกั ษณะเฉพาะทีแ่ ตกต่างจากกระบวนการการ เรยี นรู้แบบด้งั เดมิ โดยการใช้เทคโนโลยีทำใหเ้ กิดการเรียนรู้ทยี่ ดื หยุ่นและสามารถเข้าถงึ ความรู้ไดท้ ุก ทที่ กุ เวลา (Anderson & Dron, 2011; Garrison & Vaughan, 2013) การศึกษาระยะไกลมีลักษณะเฉพาะทีน่ ำเสนอต่างจากการเรียนแบบด้งั เดิมทีม่ กี าร ปรบั ปรุงเพิม่ เติมเพื่อตอบสนองความต้องการและความอดุ มสมบรู ณ์ของผู้เรียน (Simonson et al., 2019) ลักษณะเฉพาะของการศึกษาระยะไกลมอี ยดู่ ้วยกนั หลายประการ ซึ่งรวมถึง: 1. การเรียนรู้ท่ียืดหยุ่น: การศึกษาระยะไกลใหน้ กั เรียนสามารถเรียนรู้ได้ในสถานท่แี ละเวลาที่ สะดวกสบายตอ่ ตนเอง (Keegan, 1996) นกั เรยี นสามารถเลอื กเวลาที่เหมาะสมในการ เรยี นรู้และปรับการเรยี นรใู้ ห้เหมาะสมกับสภาพแวดลอ้ มและสภาวะท่ีตนเองพบเจอ (Simonson et al., 2019) ธรี ชาติ นอ้ ยสมบัติ คณะศกึ ษาศาสตรแ์ ละนวตั กรรมการศึกษา มหาวทิ ยาลัยกาฬสินธ์ุ

14 บทนำ นวัตกรรม, เทคโนโลยีสารสนเทศ, และส่อื สารการศกึ ษา 2. การใชเ้ ทคโนโลยีส่ือสาร: เทคโนโลยีเปน็ เครอ่ื งมือสำคัญที่ใช้ในการสอ่ื สารระหว่างครแู ละ นกั เรียนในกระบวนการศึกษาระยะไกล (Moule, Ward, & Lockyer, 2010) นกั เรยี น สามารถใชเ้ ทคโนโลยเี พ่ือเขา้ ถงึ เนอื้ หาการเรียนร้ทู ี่ถูกสรา้ งขึน้ โดยครู และสามารถสอ่ื สาร กับครแู ละผู้เรียนคนอ่ืนในระหวา่ งการเรียนรู้ (Murphy & Rodriguez-Manzanares, 2009; Salmon, 2013) 3. การสร้างความเข้าใจและการมีสว่ นรว่ ม: ในกระบวนการการศึกษาระยะไกล นักเรยี นมีส่วน ร่วมในการสร้างความเขา้ ใจและการเรยี นรขู้ องตนเอง (Garrison & Vaughan, 2013) นักเรยี นสามารถทำการอ่านวัสดกุ ารเรยี นรู้ ศกึ ษาแหลง่ ข้อมลู และเขา้ รว่ มกจิ กรรมการ เรยี นรู้ท่ีสง่ ผลใหเ้ กิดการเรียนรู้ทรี่ ่วมสมทบกนั ได้ (Simonson et al., 2019) การศึกษาระยะไกลมบี ทบาทสำคญั ในการพฒั นาการศึกษาในปัจจุบัน โดยเทคโนโลยีเปน็ เคร่ืองมือทชี่ ่วยให้การเรยี นการสอนเกิดข้ึนได้อย่างมีประสิทธภิ าพ (Means, Toyama, Murphy, Bakia, & Jones, 2010) การใช้เทคโนโลยสี ่ือสารในการศึกษาระยะไกลเปิดโอกาสให้ผู้เรียนสามารถ เขา้ ถึงความรู้และการเรยี นรู้ที่สะดวกและยดื หยนุ่ นอกจากน้ี การศกึ ษาระยะไกลยังเสรมิ สร้างการ ส่ือสารและความเขา้ ใจระหวา่ งผ้เู รยี นและครูอีกดว้ ย (Sharma, Lau, Chiu, & Chin, 2020) บทบาทของเทคโนโลยใี นการศกึ ษาระยะไกล การศกึ ษาระยะไกลเปน็ การใช้เทคโนโลยใี นการสือ่ สารและการเรยี นรู้ระหวา่ งครูและ นกั เรยี นทห่ี า่ งกนั ทางทฤษฎีและทางกายภาพ (Simonson, Smaldino, & Zvacek, 2019) เทคโนโลยมี ีบทบาทสำคัญในการสนับสนนุ และปรบั ปรงุ การศกึ ษาระยะไกลใหเ้ ปน็ ไปได้อย่างมี ประสิทธภิ าพ (Garrison & Kanuka, 2004) 1. การเพ่ิมประสทิ ธิภาพในการเรียนรู:้ เทคโนโลยชี ว่ ยเพ่ิมประสิทธภิ าพในการเรยี นรใู้ นรูปแบบ การศกึ ษาแบบออนไลน์ (Means et al., 2010) นกั เรียนสามารถเข้าถงึ เนื้อหาการเรยี นรู้ท่มี ี คุณภาพสูงได้ตลอดเวลาและท่ีทีส่ ะดวกสบาย อกี ท้งั ยงั มีเคร่อื งมือการเรียนรู้ท่ีชว่ ยใหเ้ กิด ประสบการณ์การเรยี นร้ทู น่ี า่ สนใจและมคี ุณค่าสูง (Hrastinski, 2008) 2. การสรา้ งสภาพแวดลอ้ มการเรยี นรูท้ ่หี ลากหลาย: เทคโนโลยีชว่ ยให้นักเรยี นสามารถเรยี นรู้ ในสภาพแวดล้อมทีห่ ลากหลายและสรา้ งการเรียนรู้ทต่ี อบสนองต่อความสนใจและความ ตอ้ งการของแต่ละบคุ คล (Salmon, 2013) นักเรียนสามารถเลือกใชเ้ คร่ืองมอื การเรยี นรู้ท่ี เหมาะสมกบั สไตล์การเรยี นรู้ของตนเอง เช่น วิดีโอการสอนออนไลน์ เวบ็ ไซต์การศึกษา และ แอปพลเิ คชนั การเรียนรู้ (Moule, Ward, & Lockyer, 2010) 3. การสร้างการส่ือสารและการทำงานร่วมกัน: เทคโนโลยีช่วยสร้างการสอ่ื สารและการทำงาน ร่วมกันระหว่างครูและนกั เรยี นในรปู แบบทส่ี ะดวกและเปน็ ระบบ (Garrison & Kanuka, 2004) นักเรียนสามารถสื่อสารกบั ครูและเพื่อนโดยใช้เคร่ืองมอื สอื่ สารออนไลน์ เช่น อเี มล แชท หรอื สื่อสงั คมออนไลน์ เพอ่ื แลกเปลย่ี นความคิดเหน็ และรว่ มกิจกรรมการเรยี นรู้ (Murphy & Rodriguez-Manzanares, 2009) ธรี ชาติ นอ้ ยสมบัติ คณะศึกษาศาสตร์และนวัตกรรมการศึกษา มหาวทิ ยาลัยกาฬสนิ ธุ์

15 บทนำ นวตั กรรม, เทคโนโลยีสารสนเทศ, และสอ่ื สารการศึกษา กลยทุ ธก์ ารสือ่ สารในการศึกษาระยะไกล การสอ่ื สารเปน็ ส่งิ สำคัญในการศึกษาระยะไกลเน่ืองจากนักเรียนและครูต้องสอ่ื สารกนั และ แลกเปลีย่ นความคิดเห็นแมแ้ ตค่ นละท่ี (Moore & Kearsley, 2011) เทคโนโลยีเป็นเคร่ืองมือท่ชี ่วย ในการส่ือสารในรปู แบบตา่ งๆ ในการศึกษาระยะไกล (Simonson, Smaldino, & Zvacek, 2019) 1. การสอ่ื สารผ่านแพลตฟอร์มการเรียนรูอ้ อนไลน์: นักเรยี นสามารถใชแ้ พลตฟอรม์ การเรยี นรู้ ออนไลนท์ ี่มีอยูใ่ นปัจจบุ ัน เช่น ระบบการเรียนออนไลน์ทีใ่ หส้ ง่ การบา้ นและงานที่ได้ทำใน ระหวา่ งการเรียนรู้ พร้อมกับการตรวจสอบผลการทำงานของนกั เรียน (Chen, Lambert, & Guidry, 2010) 2. การใชเ้ คร่ืองมือสือ่ สารออนไลน:์ เคร่อื งมือสื่อสารออนไลน์เช่น อเี มล แชท หรอื ส่ือสงั คม ออนไลน์ เปน็ ทางเลือกที่ดีในการสือ่ สารระหวา่ งครแู ละนักเรยี นในรปู แบบที่ไมต่ ้องพบเจอ กันแบบตัวต่อตัว นักเรียนสามารถสอบถามคำถามหรือแสดงความคิดเห็นผ่านช่องทาง เหลา่ นไ้ี ด้ (Murphy & Rodriguez-Manzanares, 2009) 3. การใชก้ ารประชุมออนไลน:์ การประชุมออนไลน์เป็นเครื่องมอื สำคญั ในการสื่อสารระหว่าง ครแู ละนกั เรียน โดยใชโ้ ปรแกรมหรอื แพลตฟอร์มการประชุมออนไลน์ท่ีมีอยใู่ นปัจจบุ นั เชน่ Zoom, Google Meet, หรือ Microsoft Teams (Simonson, Smaldino, & Zvacek, 2019) 4. การสร้างพื้นท่กี ารส่ือสารออนไลน:์ การสร้างพื้นท่ีการสื่อสารออนไลนท์ เ่ี ปิดกว้างใหน้ กั เรียน และครแู ลกเปลย่ี นข้อมูลและความคดิ เห็น เช่น เว็บบอรด์ หรอื พ้ืนทีส่ ำหรบั การโต้ตอบ ออนไลน์ (Salmon, 2013) คำถามชวนคิด 1.5 :ในกระบวนการการศึกษาระยะไกลที่ใช้เทคโนโลยีสื่อสารและการเรียนรู้ ระหวา่ งครแู ละนักเรียน คุณเชอื่ ว่าการส่ือสารแบบออนไลนส์ ามารถสรา้ งความเข้าใจและความ ร่วมมือระหวา่ งนักเรยี นและครไู ด้มากน้อยแค่ไหน? และคณุ คดิ วา่ เรียนรแู้ บบระยะไกลสามารถสร้าง ประสบการณ์การเรียนรูท้ ี่เข้าใจและนา่ สนใจของนักเรยี นไดอ้ ย่างไร? แนวโน้มในอนาคตของเทคโนโลยแี ละการส่ือสารทางการศึกษา เทคโนโลยีและการส่อื สารทางการศึกษาเป็นสงิ่ ที่เปลี่ยนแปลงอยา่ งรวดเรว็ และมแี นวโน้ม ทนี่ า่ สนใจสำหรบั อนาคตของการศึกษา (Bates, 2019) การเขา้ ถงึ เทคโนโลยีสูงข้ึนและการพฒั นา เทคโนโลยใี นอนาคตจะมผี ลต่อการสื่อสารทางการศึกษาในหลายแง่มมุ (Johnson, Adams Becker, Estrada, & Freeman, 2015) นคี่ อื แนวโน้มที่อาจจะเกิดขึ้นในอนาคต: 1. เทคโนโลยีเสรมิ ประสบการณ์การเรยี นรู:้ ในอนาคตนักเรียนอาจได้รับประสบการณ์การ เรียนรทู้ ีส่ มจรงิ มากขน้ึ ดว้ ยการใชเ้ ทคโนโลยสี มาร์ท อาทิ ความเสมอื นจรงิ (virtual reality) ธีรชาติ นอ้ ยสมบัติ คณะศกึ ษาศาสตรแ์ ละนวตั กรรมการศึกษา มหาวทิ ยาลยั กาฬสนิ ธ์ุ

16 บทนำ นวตั กรรม, เทคโนโลยีสารสนเทศ, และส่ือสารการศกึ ษา และเกมการเรยี นรู้ (educational games) ซ่ึงช่วยส่งเสรมิ การเรียนรทู้ นี่ า่ สนใจและมี ประสทิ ธิภาพ (Papastergiou, 2009) 2. เทคโนโลยอี ินเทอร์เน็ตของสรรพสิ่ง (Internet of Things - IoT): ในอนาคตอปุ กรณ์ เช่ือมตอ่ กันผ่านอนิ เทอรเ์ น็ตจะเพิ่มข้ึน ทำให้สถานการณ์การสอื่ สารและการเรียนรไู้ ด้รับ ประโยชน์จากการเชื่อมตอ่ อย่างต่อเน่ือง (Johnson et al., 2015) ตัวอย่างเชน่ เครือ่ งมือ การเรยี นรู้ทีส่ ามารถเชอื่ มต่อกบั อุปกรณ์อ่ืน ๆ เพ่ือเพ่ิมประสทิ ธิภาพในการสอนและการ เรยี นรู้ (Gulbahar & Tinmaz, 2006) 3. การใช้งานเทคโนโลยีแบบเอสเอ็มอาร์ (SMAR): เทคโนโลยเี อสเอม็ อาร์ (SMAR) คอื การใช้ เทคโนโลยีสมารท์ โฟนและแท็บเล็ตในการสือ่ สารและการเรียนรใู้ นสถานการณท์ ่เี ปน็ ท่ีอยู่ อาศยั ซึ่งสามารถชว่ ยใหน้ กั เรียนสามารถเรยี นรู้และเชื่อมต่อกบั อาจารยแ์ ละผู้เรยี นได้อย่าง ยืดหยุ่น (Lai, 2017) 4. การใชง้ านและพฒั นาเทคโนโลยีสือ่ สารสงั คม: เทคโนโลยสี อื่ สารสังคมเปน็ ส่วนสำคัญของ การส่อื สารทางการศึกษาในปัจจบุ ัน และคาดวา่ จะเปน็ ท่สี ำคญั มากขึ้นในอนาคต (Johnson et al., 2015) การใช้งานและการพฒั นาส่ือสงั คมออนไลน์ เช่น โซเชยี ลมีเดีย (social media) และเครอื่ งมอื ส่ือสารทเี่ ป็นกลาง เชน่ แชทบอท (chatbots) อาจเป็นวิธีทีน่ กั เรยี น และครสู ื่อสารและแลกเปล่ียนความคดิ เหน็ ในอนาคต (Simonson et al., 2019) เทคโนโลยีใหมท่ ี่เกิดขน้ึ ในการศกึ ษา เทคโนโลยเี ปน็ สว่ นสำคญั ของการศกึ ษาและเป็นแรงผลกั ดันใหเ้ กดิ การเปลี่ยนแปลงใน วธิ กี ารสอนและการเรียนรู้ (Jenkins, 2009). ในอนาคตมีเทคโนโลยที ีเ่ กิดข้ึนใหม่ในการศกึ ษาที่ นา่ สนใจทอ่ี าจสง่ ผลให้เกิดการเปลย่ี นแปลงในระบบการศึกษาได้ดังน้ี: 1. การเรยี นรู้ผา่ นการเสมือนจรงิ (Augmented Reality - AR): เทคโนโลยี AR ชว่ ยใหน้ ักเรยี น สามารถเข้าถงึ สารสนเทศและประสบการณ์การเรยี นรูใ้ นรปู แบบใหม่ โดยใช้การผสมผสาน ระหวา่ งโลกความเป็นจริงและขอ้ มูลดจิ ติ อล (Johnson et al., 2016) ตวั อยา่ งเช่น นักเรียน สามารถใชแ้ อพพลเิ คชัน AR เพ่อื สร้างโลกความเปน็ จรงิ ท่เี ชื่อมโยงกับเนื้อหาการเรียนรู้เพ่ือ เสรมิ สร้างความเข้าใจและการจดจำ (Klopfer et al., 2009) 2. การเรียนรผู้ ่านการประมวลผลทางควอนตัม (Quantum Computing): Quantum computing เปน็ เทคโนโลยีทม่ี คี วามสามารถในการประมวลผลขอ้ มลู ที่ซับซ้อนอย่างรวดเร็ว ซึง่ สามารถใช้ในการแกไ้ ขปัญหาทซี่ ับซ้อนในการเรียนรู้ เช่น การจดั กลุ่มในการเรียนหรือ การค้นหาแนวทางในการแกป้ ัญหา (Vedral, 2006) 3. การใชง้ านศักยภาพของโทรศัพทม์ ือถือ: ในอนาคตโทรศัพท์มอื ถือจะเปน็ เครื่องมือทส่ี ำคัญ ในการเรยี นรู้ นักเรียนสามารถเข้าถึงเน้ือหาการเรยี นร้ผู า่ นแอปพลเิ คชันการเรยี นร้ทู ่ี พัฒนาขึน้ เพ่อื สนบั สนุนการเรียนร้ทู ย่ี ดื หย่นุ และเพมิ่ ประสิทธิภาพ (Traxler, 2009) ธรี ชาติ น้อยสมบตั ิ คณะศึกษาศาสตร์และนวตั กรรมการศึกษา มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์

17 บทนำ นวตั กรรม, เทคโนโลยสี ารสนเทศ, และส่อื สารการศกึ ษา 4. การใชง้ านและพฒั นาศกั ยภาพของปญั ญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence - AI): AI มี ศกั ยภาพในการชว่ ยสนบั สนุนการเรียนรูแ้ ละการสอน ด้วยการพฒั นาตวั อจั ฉริยะประเภท ตา่ ง ๆ เช่น ผู้ช่วยสว่ นบุคคลท่สี ามารถให้คำแนะนำการเรียนรูแ้ ละการให้คำตอบตามความ ต้องการของผู้เรยี น (Levy, 2016) การเปล่ยี นแปลงทางเทคโนโลยีในการศึกษาอาจมผี ลกระทบให้เกดิ การเปลยี่ นแปลงใน วธิ ีการสอนและการเรียนรู้ทีเ่ กิดข้ึนในอนาคต นักเรียนควรร้จู กั และติดตามเทคโนโลยีที่เกดิ ข้ึนใหม่ เพือ่ ปรับตวั และใชใ้ นการสนบั สนุนการเรยี นรูใ้ นอนาคต (Papert, 1993) ผลกระทบต่อการส่ือสารทางการศึกษา ย้อนกลับไปท่อี นาคตของการสื่อสารทางการศกึ ษา สามารถเหน็ ไดว้ า่ การเปลย่ี นแปลงใน เทคโนโลยีและการสื่อสารมผี ลกระทบต่อรูปแบบการเรยี นรู้และการสื่อสารทางการศึกษาในอนาคต นเ่ี ปน็ ส่งิ ทน่ี ักศึกษาครคู วรทราบเพื่อเตรียมความพร้อมในการทจ่ี ะใช้เทคโนโลยีเขา้ สหู่ ้องเรยี นใน อนาคต (Jenkins, 2009) 1. เทคโนโลยีการเรยี นรู้ออนไลน์: การสอ่ื สารทางการศึกษาในอนาคตจะมีการเปล่ยี นแปลงด้วย การใช้เทคโนโลยอี อนไลน์ที่เป็นเคร่อื งมอื สำคัญในการเรียนร้แู ละการสื่อสาร นักศึกษาครู ประถมและมธั ยมศกึ ษาควรเรียนรเู้ ก่ยี วกับแพลตฟอรม์ การเรียนรู้ออนไลน์ทกี่ ำลังพฒั นา อย่างต่อเนือ่ ง (Johnson et al., 2016) 2. การส่อื สารทางสังคมออนไลน์: การสอื่ สารทางการศึกษาในอนาคตจะเน้นการใช้สอ่ื สังคม ออนไลน์ในการแลกเปล่ียนความร้แู ละความคิดเหน็ ระหว่างนักศึกษาและครู นกั ศึกษาควร รู้จักและเข้าใจเก่ียวกับแนวโน้มและเคร่ืองมอื สื่อสังคมทางการศึกษาออนไลน์ทเี่ กดิ ขึน้ ใน อนาคต (Klopfer et al., 2009) 3. ความเปลยี่ นแปลงของบทบาทของคร:ู การใช้เทคโนโลยีในการสอ่ื สารทางการศึกษาใน อนาคตจะมผี ลกระทบต่อบทบาทของครู นักศึกษาครูควรเตรียมตัวให้พร้อมสำหรบั การ เปลี่ยนแปลงในการสอนและการสือ่ สาร ศกึ ษาเพิ่มเติมเกี่ยวกบั แนวโนม้ น้ีเพ่ือพัฒนาทกั ษะ และความเชี่ยวชาญในการใช้เทคโนโลยี (Kereluik et al., 2013) การเตรยี มความพร้อมและใช้เทคโนโลยใี นการส่ือสารทางการศกึ ษาในอนาคตเป็นสง่ิ สำคญั ที่จะชว่ ยใหน้ กั ศกึ ษาครูประถมและมัธยมศกึ ษาสามารถเปน็ ผนู้ ำในการเรียนรแู้ ละสรา้ งสรรค์ สงิ่ ใหมๆ่ ในระบบการศึกษา (Lemke & Martin, 2003) การสือ่ สารทางการศึกษาในอนาคตมีการเปลย่ี นแปลงอย่างรวดเรว็ ดว้ ยเทคโนโลยที ี่เติบโต อย่างรวดเร็ว นกั ศึกษาครปู ระถมและมัธยมศึกษาควรเข้าใจถึงแนวโน้มและความเปลย่ี นแปลงเหลา่ นี้ เพื่อให้สามารถใชเ้ ทคโนโลยีเพือ่ สื่อสารและการสอนในอนาคตได้อยา่ งเหมาะสม (Buckingham, 2008). ธรี ชาติ น้อยสมบัติ คณะศกึ ษาศาสตรแ์ ละนวตั กรรมการศึกษา มหาวิทยาลัยกาฬสนิ ธุ์

18 บทนำ นวัตกรรม, เทคโนโลยสี ารสนเทศ, และส่ือสารการศึกษา การปรับตัวเพ่ือรองรับการเตบิ โตของเทคโนโลยี การเตรยี มความพร้อมในการใช้เทคโนโลยใี นการสอื่ สารทางการศกึ ษาในอนาคตมี ความสำคญั อยา่ งมาก เนือ่ งจากเทคโนโลยเี ปน็ สง่ิ ทีเ่ ปล่ยี นแปลงอยา่ งรวดเร็ว นักศึกษาครคู วรเรียนรู้ เทคโนโลยใี หมๆ่ และปรับตวั กับความเปลย่ี นแปลงท่เี กดิ ข้ึน เพอื่ ให้สามารถนำเทคโนโลยมี าใช้ในการ สอ่ื สารและการสอนใหเ้ กิดประสทิ ธภิ าพสูงสุด (Bates, 2015) เทคโนโลยใี หม่ๆ ที่กำลังเจรญิ ขน้ึ เชน่ การเรียนรผู้ ่านระบบคลาวด์ (cloud-based learning) และการใชง้ านระบบเสมือนจริง (virtual reality) มศี กั ยภาพในการเปล่ยี นแปลง กระบวนการสอนและการเรยี นรู้ นักศึกษาครคู วรทำความเข้าใจและพัฒนาทักษะในการใช้เทคโนโลยี เหล่านีใ้ หเ้ ป็นอย่างดี เพื่อใหส้ ามารถปรบั ตัวและทำงานร่วมกบั เทคโนโลยีทกี่ ำลงั เจริญเติบโตอยใู่ น ปจั จุบนั และในอนาคต (Johnson et al., 2016) คำถามชวนคดิ 1.6 : ในอนาคตของการศึกษา, เทคโนโลยีและการสื่อสารทางการศึกษา เปล่ียนแปลงอย่างรวดเรว็ นกั ศกึ ษาครคู วรเตรียมความพร้อมอย่างไรในการใชเ้ ทคโนโลยเี ข้าสู่ หอ้ งเรยี นในอนาคต? สรปุ ในบทเรียนนี้ เราได้ศกึ ษาเกย่ี วกับเทคโนโลยแี ละการส่ือสารทางการศกึ ษาทม่ี ีบทบาท สำคัญในการพัฒนากระบวนการเรยี นร้แู ละการสอนในปจั จุบันและอนาคต การเขา้ ใจเรื่องราว เกี่ยวกบั เทคโนโลยแี ละการส่ือสารในทน่ี ี้เป็นสง่ิ ท่ีสำคญั อย่างยิ่งสำหรบั นกั ศึกษาครู เน่ืองจากสามารถ นำความรู้และทักษะท่ีเรียนรูไ้ ปใช้ในการสอนเพื่อให้เกดิ ประสิทธิภาพในการเรียนรู้ของนักเรียนได้ อย่างมปี ระสิทธิภาพ (Mishra & Koehler, 2006) เทคโนโลยีและการส่อื สารมีบทบาทที่สำคญั ในกระบวนการสอนและการเรียนรใู้ นวิทยาลัย และมหาวิทยาลัย ท้งั ในหอ้ งเรียนและในระบบการศึกษาทางไกล การนำเทคโนโลยีมาใช้ในการสอนมี ความเปน็ ไปไดส้ งู ในการสรา้ งประสบการณ์การเรยี นรทู้ น่ี า่ สนุกและนา่ ทึ่งใหก้ บั นักเรยี น และสามารถ ชว่ ยเสรมิ สรา้ งทักษะที่จำเป็นในสมยั ใหม่ เชน่ การคิดสรา้ งสรรค์ การแกป้ ัญหา และการทำงานเป็น ทมี (Kereluik et al., 2013) นอกจากนี้ เทคโนโลยยี ังสามารถช่วยเสริมสรา้ งกระบวนการส่อื สารทางการศึกษาใน ระหวา่ งครแู ละนักเรยี น อย่างเชน่ การใชแ้ พลตฟอรม์ การสื่อสารออนไลน์ แชท วดิ โี อคอล และการ ส่ือสารผา่ นสอ่ื สังคมออนไลน์ เป็นตน้ ทัง้ น้ี เทคโนโลยีจะเป็นเครอ่ื งมือที่สำคญั ในการสร้าง สัมพนั ธภาพและการสื่อสารท่ีมคี วามสอดคล้องกันระหว่างครูและนกั เรยี น (Bower et al., 2017) ในการอนาคต เทคโนโลยจี ะเปน็ เรอ่ื งทเี่ จริญเตบิ โตอย่างรวดเร็ว ดงั นน้ั นักศกึ ษาครูควร เตรยี มความพร้อมในการใชเ้ ทคโนโลยีทีก่ ำลงั เจรญิ เติบโตอยู่ในปัจจบุ นั และอนาคต พวกเขาควร อัพเดตความรู้เกย่ี วกับเทคโนโลยีใหมๆ่ และทำความเขา้ ใจเกย่ี วกับผลกระทบที่อาจเกดิ ขึ้นในระบบ ธรี ชาติ น้อยสมบัติ คณะศกึ ษาศาสตรแ์ ละนวัตกรรมการศึกษา มหาวิทยาลัยกาฬสนิ ธ์ุ

19 บทนำ นวตั กรรม, เทคโนโลยสี ารสนเทศ, และสอื่ สารการศึกษา การศกึ ษา พวกเขาควรปรับตวั และใชเ้ ทคโนโลยใี ห้เปน็ ประโยชน์ในการสอนและการเรียนรู้ (Jukes et al., 2017) เมื่อเราสามารถนำเทคโนโลยีมาใช้ในการส่ือสารทางการศึกษาอยา่ งเหมาะสม เราจะเห็น ถึงประโยชนท์ ่ีสำคัญที่เกดิ ขน้ึ ในการเรยี นรแู้ ละการสอน ไม่ว่าจะเป็นการสรา้ งสรรค์ การแก้ไขปญั หา การสรา้ งความเข้าใจท่ลี ึกซ้งึ และการเพม่ิ ประสทิ ธิภาพในกระบวนการสอนและการเรียนรู้ (Roblyer & Doering, 2014) เทคโนโลยแี ละการส่อื สารทางการศกึ ษาเปน็ สง่ิ ที่ไมส่ ามารถแยกได้ในการพัฒนาการศึกษา นักศกึ ษาครูควรมคี วามเขา้ ใจถงึ การนำเทคโนโลยมี าใชใ้ นการสอนและการเรยี นรูอ้ ย่างมี ประสิทธภิ าพ โดยใชเ้ ทคนิคและกลยทุ ธ์ที่เหมาะสม เพื่อสร้างสภาพแวดล้อมการเรยี นร้ทู ี่ตอบสนอง ตอ่ ความต้องการของนกั เรียนในยุคทีเ่ ทคโนโลยีก้าวไกล (ISTE, 2017) อนาคตของการศึกษาคอื อนาคตของเทคโนโลยีและการส่ือสารทางการศึกษา และ นักศึกษาครเู ปน็ ผู้ท่มี บี ทบาทสำคัญในการนำเทคโนโลยีเหลา่ นีไ้ ปใช้ในการสอนและการเรยี นรู้ การมี ความรแู้ ละความเขา้ ใจเกีย่ วกับเทคโนโลยีและการสื่อสารทางการศึกษาจะช่วยใหพ้ วกเขาเป็นผนู้ ำทม่ี ี ความสามารถในการตอบสนองต่อเปล่ยี นแปลงทก่ี า้ วหน้าของการศึกษา (Lai & Bower, 2019) อยา่ งไรกต็ าม การนำเทคโนโลยีมาใช้ในการสอนและการเรียนรู้ไม่ใช่เปน็ เรื่องง่าย นกั ศกึ ษาครูควรเหน็ ถึงภาพรวมและความเหมาะสมของการใช้เทคโนโลยใี นสถานการณ์ต่างๆ และรู้ วธิ ีการเลือกใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสมในสถานการณ์แตล่ ะอย่าง (Ertmer et al., 2012) เพื่อให้ผ้เู รยี นสามารถเป็นผู้เรียนรูท้ ่ีมที กั ษะเทคโนโลยีและการสอ่ื สารทางการศึกษาที่ เหมาะสม นกั ศกึ ษาครูควรให้ความสำคัญกับการพฒั นาตนเองในดา้ นเทคโนโลยี และเปน็ ตวั อยา่ งท่ดี ี ให้แกน่ ักเรยี นในการนำเทคโนโลยไี ปใช้ในการเรยี นรแู้ ละชีวิตประจำวัน (Koehler & Mishra, 2009) สรปุ การนำเทคโนโลยีและการส่ือสารทางการศกึ ษามาใช้ในการสอนและการเรียนรูเ้ ป็น เรือ่ งทส่ี ำคัญและมปี ระสิทธภิ าพ นักศึกษาครคู วรเตรียมพร้อมในการใช้เทคโนโลยีในการสอนและ การเรียนรู้ โดยมองเห็นถงึ ภาพรวมและความเหมาะสมของการใช้เทคโนโลยีในสถานการณต์ า่ งๆ และพัฒนาทกั ษะทจ่ี ำเป็นเพื่อเปน็ ผูน้ ำทม่ี คี วามสามารถในการนำเทคโนโลยีไปใช้ในการสอนและการ เรยี นรู้ (Ribble, 2017) **************** ธีรชาติ นอ้ ยสมบัติ คณะศกึ ษาศาสตร์และนวตั กรรมการศึกษา มหาวทิ ยาลยั กาฬสนิ ธ์ุ

20 บทนำ นวัตกรรม, เทคโนโลยสี ารสนเทศ, และส่ือสารการศกึ ษา คำถามทา้ ยบท 1. เทคโนโลยีมบี ทบาทอยา่ งไรในการพฒั นาการศึกษาและการเตรียมความพร้อมในสงั คมที่ เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเรว็ ? โปรดอธบิ ายด้วยตวั อย่างทเ่ี ก่ยี วข้อง 2. การใช้เทคโนโลยใี นการสื่อสารและการเรยี นรู้มีประโยชน์อยา่ งไรต่อนกั เรยี นและครู? โปรด อธบิ ายวธิ ีการทเ่ี ทคโนโลยีชว่ ยเพิม่ ประสิทธิภาพในการสอื่ สาร การเข้าถงึ ข้อมลู และการ แบง่ ปันความรรู้ ะหว่างครูและนักเรียน 3. เทคโนโลยีในการศึกษามนี ิยามอย่างไรและมีบทบาทในการสรา้ งสรรค์เคร่อื งมือและระบบท่ี มปี ระสิทธิภาพในการแกป้ ญั หาในกระบวนการการเรียนรู้ได้อยา่ งไร? 4. ในประวตั ศิ าสตร์ของการศึกษาเราพบวา่ เทคโนโลยีมบี ทบาทอย่างไรในการพัฒนาการเรียนรู้ และการสอน? อย่างไรก็ตาม, การนำเทคโนโลยีเข้าสูก่ ารศึกษายังเผชญิ กบั ความท้าทาย ใดบ้าง? 5. เทคโนโลยใี ชใ้ นการศึกษามปี ระโยชน์อย่างไรต่อการสรา้ งความเขา้ ใจและความจำของ นกั เรียน? 6. คุณคิดว่าการใชเ้ ทคโนโลยชี ว่ ยในการสอนสามารถนำไปส่กู ารปฏิบัตแิ ละการเรยี นรู้อย่างไร ในสถานการณท์ แี่ ตกต่างกัน? 7. การสื่อสารทางการศึกษามีองคป์ ระกอบหลายประการท่ีสำคัญ องคป์ ระกอบใดชว่ ยในการ สร้างความเขา้ ใจทดี่ ใี นกระบวนการเรยี นรแู้ ละการเปลี่ยนแปลงของนักเรียนได้บา้ ง? ให้ เหตผุ ลและตัวอยา่ งในการประยกุ ต์ใช้องคป์ ระกอบนน้ั 8. ความสำคัญของการใชส้ ่ือการสือ่ สารในการสอนมอี ะไรบ้างและสามารถช่วยในการสร้าง ความเข้าใจและการแลกเปลยี่ นข้อมูลระหวา่ งครแู ละนกั เรียนอยา่ งไร? โปรดเลา่ ตัวอย่างเชงิ ปฏิบัติทีส่ อดคล้องกบั หลักการดังกลา่ ว 9. ในกระบวนการสอนและการเรียนรู้ทางการศึกษา ครสู ามารถใช้แบบจำลองทางการศกึ ษา แบบใดเพ่ือเสรมิ สรา้ งความจำและเขา้ ใจความหมายของเนือ้ หาที่ส่ือสารอยา่ งมปี ระสิทธิภาพ และนำไปใชป้ ระโยชน์ในการแกป้ ญั หาในชีวิตประจำวนั ? 10. เมอื่ ครเู ผชญิ กับอุปสรรคในกระบวนการสื่อสารทางการศกึ ษา เช่น อปุ สรรคทางภาษาและ อุปสรรคทางส่ือการส่ือสาร เเนะนำให้ครูใชก้ ลยุทธ์ใดเพื่อเอาชนะอปุ สรรคเหลา่ นีแ้ ละสร้าง การสอนทเ่ี ขา้ ใจงา่ ยและน่าสนใจต่อนกั ศกึ ษา? 11. เทคโนโลยีและการส่ือสารในหอ้ งเรียนมีประโยชน์อย่างไรต่อกระบวนการเรยี นรแู้ ละการ สอนที่มีประสิทธภิ าพในวิชาท่ีคณุ สอนอยา่ งเปน็ ระบบ? 12. คุณสามารถอธิบายวิธกี ารนำเทคโนโลยมี าใชใ้ นการสือ่ สารและสรา้ งสภาพแวดล้อมการ เรียนร้ทู ส่ี นบั สนนุ การเขา้ ถงึ ข้อมลู และการทำงานรว่ มกันของนักเรยี นในหอ้ งเรียนได้ อยา่ งไร? 13. เทคโนโลยีในการส่อื สารทางการศกึ ษาช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการส่ือสารอย่างไรในห้องเรียน และคุณคิดว่านักเรียนจะได้รับประโยชน์อยา่ งไรจากการใชเ้ ครื่องมือเหลา่ น้ีในกระบวนการ เรยี นรู้? ธรี ชาติ น้อยสมบัติ คณะศกึ ษาศาสตร์และนวตั กรรมการศึกษา มหาวิทยาลัยกาฬสนิ ธ์ุ

21 บทนำ นวตั กรรม, เทคโนโลยสี ารสนเทศ, และสือ่ สารการศกึ ษา 14. นอกจากการส่ือสารแลกเปลี่ยนข้อมลู การใช้เครอื่ งมือเทคโนโลยีในการสือ่ สารทาง การศึกษายังสามารถชว่ ยเสรมิ สร้างความเข้าใจและสร้างสภาพแวดล้อมการเรยี นร้ทู ่ี นา่ สนใจได้อย่างไรในหอ้ งเรียน? 15. คณุ คดิ วา่ การใช้เทคโนโลยสี ่อื สารในการศึกษาระยะไกลมผี ลกระทบต่อความจำของนักเรียน อย่างไร และคุณสามารถแสดงวิธกี ารใช้ความจำในการเรียนร้ใู นระหว่างกระบวนการศึกษา ระยะไกลไดอ้ ยา่ งไรบา้ ง? 16. จากข้อมูลทีก่ ล่าวถงึ เทคโนโลยกี ารศกึ ษาระยะไกล คุณวางแผนทจ่ี ะนำเทคโนโลยใี นการ สอนนักเรยี นในอนาคตอย่างไรเพื่อสง่ เสริมการเรยี นรูแ้ ละการเข้าใจของนักเรียน? โปรด อธิบายถึงวธิ ีการใชเ้ ทคโนโลยีทท่ี ่านจะนำมาใช้และการสื่อสารกับนักเรยี นในกระบวนการ ศกึ ษาระยะไกล 17. เทคโนโลยีช่วยเพ่ิมประสิทธภิ าพในการเรียนรูอ้ อนไลน์ได้อย่างไรและมอี งค์ประกอบ อะไรบา้ งทช่ี ว่ ยสนับสนุนในการศกึ ษาแบบออนไลน์? 18. นักเรยี นสามารถใชเ้ ครอื่ งมือส่ือสารออนไลนใ์ นการศึกษาแบบระยะไกลไดอ้ ย่างไรและ เครื่องมอื ใดจะเหมาะสมกับสไตล์การเรยี นรูข้ องนักเรยี นแต่ละคน? 19. เทคโนโลยใี หมใ่ นการศกึ ษาเชน่ เทคโนโลยเี สมือนจรงิ และอินเทอร์เนต็ ของสรรพสิง่ (IoT) มี ผลต่อการเรยี นรู้อย่างไรและเราสามารถนำมาใชใ้ นการสง่ เสริมความจำและความเข้าใจของ นักเรยี นได้อยา่ งไรบา้ ง? 20. เทคโนโลยีเอสเอม็ อาร์ (SMAR) และเทคโนโลยสี ือ่ สารสังคม เชน่ โซเชียลมเี ดยี และแชทบอท สามารถนำมาปรับใช้ในการสอนและการเรยี นรูอ้ ย่างไรเพื่อให้นกั เรียนมกี ารแลกเปลยี่ น ความคิดเห็นและสื่อสารท่ีมีประสิทธภิ าพมากยงิ่ ขึน้ ? 21. นักศึกษาครูควรทราบอะไรเกี่ยวกับการเรียนรอู้ อนไลน์และแพลตฟอรม์ การเรยี นรู้ออนไลน์ ทก่ี ำลังพฒั นาอยา่ งตอ่ เนื่อง เพ่อื ใชใ้ นการสอ่ื สารทางการศึกษาในอนาคต? 22. นักศึกษาครูควรทราบแนวโนม้ และเครื่องมือส่ือสงั คมทางการศกึ ษาออนไลน์ทีเ่ กดิ ขึ้นใน อนาคต เพ่ือใช้ส่ือสารและแลกเปล่ียนความร้แู ละความคดิ เห็นระหว่างนักศึกษาและครูได้ อยา่ งเหมาะสม? *********** ธรี ชาติ น้อยสมบตั ิ คณะศกึ ษาศาสตร์และนวตั กรรมการศึกษา มหาวทิ ยาลยั กาฬสนิ ธุ์

22 บทนำ นวัตกรรม, เทคโนโลยีสารสนเทศ, และสอ่ื สารการศกึ ษา แหล่งขอ้ มูลเพมิ่ เตมิ Anderson, A., & Borthwick, K. (2018). Digital Literacies for Learning: Teaching in a Bates, A. W. (2015). Teaching in a digital age: Guidelines for designing teaching and learning for a digital age. Tony Bates Associates Ltd. Berlo, D. K. (1960). The process of communication: An introduction to theory and practice. Holt, Rinehart and Winston. Buckingham, D. (2008). Education, technology, and society: A sociological approach. Polity Press. Clark, R. E. (2012). Media and technology in the classroom: A cognitive theory of multimedia learning. In D. H. Jonassen (Ed.), Handbook of research on educational communications and technology (pp. 503-522). Springer. Garrison, D. R., & Kanuka, H. (2004). Blended learning: Uncovering its transformative potential in higher education. The Internet and Higher Education, 7(2), 95-105. John Wiley & Sons. Kumar, A. (2019). Educational technology. PHI Learning Pvt. Ltd. Jonassen, D. H., & Reeves, T. C. (1996). Learning with technology: Using computers as cognitive tools. In D. H. Jonassen (Ed.), Handbook of research for educational communications and technology (pp. 693–719). Macmillan. Klein, D., West, R. E., & Bloxham, S. (2007). Exploring technology as a tool for learning: A tale of two schools. Journal of Research on Technology in Education, 39(3), 347–370. Koehler, M. J., & Mishra, P. (2009). What is technological pedagogical content knowledge (TPACK)? Contemporary Issues in Technology and Teacher Education, 9(1), 60-70. Lai, K. W. (2017). Seamless learning in the age of mobile connectivity. In Seamless Learning in the Age of Mobile Connectivity (pp. 1-10). Springer. Levy, D. (2016). Artificial intelligence and its implications for teachers and teaching. Oxford Research Encyclopedia of Education. Mishra, P., & Koehler, M. J. (2006). Technological pedagogical content knowledge: A new framework for teacher knowledge. Teachers College Record, 108(6), 1017-1054. Moore, M. G., & Kearsley, G. (2011). Distance education: A systems view of online learning. Cengage Learning. ธีรชาติ น้อยสมบัติ คณะศกึ ษาศาสตรแ์ ละนวัตกรรมการศึกษา มหาวทิ ยาลยั กาฬสนิ ธ์ุ

23 บทนำ นวัตกรรม, เทคโนโลยีสารสนเทศ, และสอื่ สารการศกึ ษา Murphy, E., & Rodriguez-Manzanares, M. A. (2009). Asynchronous and synchronous online teaching: Perspectives of Canadian high school distance education teachers. British Journal of Educational Technology, 40(1), 10-23. Prensky, M. (2001). Digital natives, digital immigrants. On the Horizon, 9(5), 1-6. Roblyer, M. D., & Doering, A. H. (2013). Integrating educational technology into teaching (6th ed.). Pearson. Salmon, G. (2013). E-moderating: The key to online teaching and learning. Routledge. Scott, P. J., McGuire, E., & Shaw, M. E. (2003). Information technology in the classroom: A case study of a model-based approach. Journal of Research in Science Teaching, 40(3), 293–316. Zhao, Y., Pugh, K., Sheldon, S., & Byers, J. L. (2002). Conditions for classroom technology innovations. Teachers College Record, 104(3), 482-515. ******************* ธีรชาติ น้อยสมบตั ิ คณะศึกษาศาสตร์และนวตั กรรมการศึกษา มหาวิทยาลยั กาฬสนิ ธ์ุ