Book05_การปฐมพยาบาล

๔๒ - ถามีการตกเลือด ตองหามเลือด หลีกเล่ียงวิธีการหามเลือดแบบขันชะเนาะ เพราะถารัดแนนเกนิ ไป อาจจะทาํ ใหเ ลือดแดงไปเลยี้ งสวนปลายไมพอ - ถามีบาดแผลตองตกแตงแผลและพันแผล ในรายท่ีมีกระดูกหักแบบเปดใหใช ผา สะอาดคลุมปด ไว แลวพนั ทับ หา มดงึ กระดูกใหเขาที่ ๓. การเขา เฝอ กชว่ั คราว หรอื การดามบรเิ วณทหี่ กั ดว ยเฝอ กชว่ั คราวใหถ กู ตอ งและรวดเรว็ จะชวยใหบ รเิ วณท่หี ักอยนู ง่ิ ลดความเจบ็ ปวด และไมกอใหเ กิดการบาดเจบ็ เพม่ิ ขน้ึ ËÅÑ¡¡ÒÃà¢ÒŒ ང͡ªèÑǤÃÒÇ เมอ่ื กระดกู หกั การเคลอ่ื นไหวของขอ ยอ มทาํ ใหช นิ้ กระดกู ทหี่ กั เคลอ่ื นไหวไปดว ย จนอาจ เกดิ อนั ตราย ดงั นนั้ การจะใหช น้ิ สว นกระดกู ทห่ี กั อยนู งิ่ ๆ ทาํ ไดโ ดยการยดึ ขอ กระดกู ใหอ ยนู ง่ิ ดว ยวธิ ใี ด กไ็ ด การเขา เฝอ กชัว่ คราวโดยใชวัสดุทหี่ าไดงาย เชน ใชไ มด าม แฟม กระดาษแข็ง หนงั สือพมิ พ ฯลฯ พบั ทบใหย าวพอทจ่ี ะยดึ ใหอ ยนู งิ่ ๆ รวมทงั้ ผา และเชอื กสาํ หรบั พนั รดั ดว ย โดยมหี ลกั วา μÍŒ §Â´Ö ¢ÍŒ ¡Ãд¡Ù ñ ¢ÍŒ à˹Í× ÃÍ¡Ãд¡Ù Ë¡Ñ áÅÐ ñ ¢ÍŒ ãμÃŒ Í¡Ãд¡Ù Ë¡Ñ ãËÍŒ ¹‹Ù §Ôè æ äÁà‹ ¤ÅÍ×è ¹äËÇ ไมค วรเคลอ่ื นยา ย ผูปวยจนกวาจะเขาเฝอกชั่วคราวใหเรียบรอยกอน ถาไมมีวัสดุเลย ใหใชแขนหรือขาขางท่ีไมหัก หรือลําตัวเปน เฝอ กช่วั คราว โดยผกู ยดึ ใหดีกอนท่ีจะเคลอื่ นยายผปู ว ย ตามขนั้ ตอน ดงั นี้ ๑. หาวสั ดทุ ใ่ี ชด ามซงึ่ ตอ งยาวกวา อวยั วะสว นทหี่ กั โดยเฉพาะจะตอ งยาวพอทจ่ี ะบงั คบั ขอ ตอท่อี ยูเ หนอื และใต บรเิ วณทีส่ งสยั วา กระดูกหกั เชน ขาทอ นลา งหกั ขอ เขา และขอ เทา จะตองถกู บงั คบั ไวดว ยเฝอก เปนตน ๒. ไมวางเฝอกลงบนบริเวณท่ีกระดูกหักโดยตรง ควรมีส่ิงอื่นรอง เชน ผา หรือสําลี วางไวตลอดแนวเฝอก เพ่ือไมใหเฝอกกดลงบนบริเวณผิวหนังโดยตรง ซึ่งทําใหเจ็บปวดและเกิดเปน แผลจากเฝอกกดได ๓. มัดเฝอกกับอวัยวะท่ีหักใหแนนพอควร ถารัดแนนจนเกินไปจะกดผิวหนังทําให การไหลเวยี นของเลอื ดไมส ะดวกเปน อนั ตรายได โดยระวงั อยา ใหป มเชอื กกดแผล จะเพมิ่ ความเจบ็ ปวด และเน้ือเยอ่ื ไดร ับอนั ตราย และคอยตรวจบรเิ วณทห่ี ักเปน ระยะๆ เพราะอาจจะมีการบวม ซ่ึงจะตอง คลายเชือกทผี่ กู ใหแนนนอยลง ๔. บริเวณที่เขาเฝอกจะตองจัดใหอยูในทาท่ีสบายที่สุด อยาจัดกระดูกใหเขารูปเดิม ไมว ากระดกู ท่ีหกั จะโคง โกง หรือ คด กค็ วรเขา เฝอกในทา ท่เี ปนอยู ª¹´Ô ¢Í§à½„Í¡ªÇÑè ¤ÃÒÇ เฝอกช่ัวคราว แบง ออกเปน ๒ ชนิด ไดแ ก ๑. เฝอกธรรมชาติ คือ เฝอกที่มีอยูแลวในตัวผูปวย ไดแก อวัยวะหรือกระดูกท่ีอยู ใกลเคียงกบั กระดูกทหี่ กั เชน กระดูกแขนหักกใ็ หมดั แขนขา งนน้ั ตดิ กับลําตัว หากกระดูกขาขางหนึ่งหัก กใ็ หมดั ขาขา งทหี่ กั ใหชิดแนนกบั ขางทด่ี ี

๔๓ ¡ÒÃà¢ÒŒ à½Í„ ¡¸ÃÃÁªÒμÔ ท่มี า : http://trangpracha.orgfree.com/ ¡ÒÃ㪼Œ ŒÒÊÒÁàËÅèÕÂÁ¤ÅÍŒ §á¢¹ ทีม่ า : http://trangpracha.orgfree.com/ ๒. เฝอ กชัว่ คราว คอื เฝอ กที่หาไดโ ดยการใชว สั ดุที่หางายในบรเิ วณที่เกิดอบุ ัตเิ หตุ เชน กระดาษแขง็ แผน กระดาน ไมบรรทัด ก่ิงไม ¡ÒôÒÁ¡Ãд١ᢹ - ¢Ò ทมี่ า : http://trangpracha.orgfree.com/

๔๔ ÊÃØ» การปฐมพยาบาลผทู กี่ ระดกู หกั ทดี่ ที ส่ี ดุ คอื การใหผ บู าดเจบ็ อยนู งิ่ ๆ กบั ท่ี หา มเคลอ่ื นยา ย โดยไมจ าํ เปน เพราะหากทาํ ผดิ วธิ อี าจบาดเจบ็ มากขนึ้ ถา ผบู าดเจบ็ มเี ลอื ดออกใหท าํ การหา มเลอื ด และ หากมอี าการชอ็ กใหร กั ษาอาการชอ็ ก ถา จาํ เปน ตอ งเคลอื่ นยา ยผบู าดเจบ็ ใหเ ขา เฝอ กชว่ั คราว ณ สถานที่ ทีผ่ ูบาดเจบ็ นอนอยู ถา มีบาดแผลเปด ใหหามเลอื ดและปด แผลกอ นเขา เฝอก สิง่ ที่ควรระวังมากทีส่ ดุ คอื กระดกู สันหลงั หัก หรอื กระดูกตน คอหกั ถาเคลอ่ื นยายผดิ วธิ ี อาจทําใหผบู าดเจบ็ พิการตลอดชีวติ หรอื ถึงแกช ีวิตไดท ันที ขณะเคลื่อนยา ย กรณีผูบาดเจ็บรูสึกตัว จะตองซักประวัติเกี่ยวกับการไดรับอุบัติเหตุ เพ่ือใหทราบวา เกิดไดอยางไร ในทาใด ระยะเวลาที่เกิด เพ่ือประเมินความรุนแรงของแรงที่มากระทํา และตําแหนง ของกระดกู ทไ่ี ดร บั บาดเจบ็ รว มกบั การตรวจรา งกายทว่ั ทง้ั ตวั โดยขณะตรวจรา งกาย ตอ งดแู ลทางเดนิ หายใจใหโ ลง ประเมนิ การหายใจและการไหลเวยี นของเลอื ด สงั เกตการตกเลอื ด ถา มตี อ งหา มเลอื ดกอ น ในรายทม่ี ีกระดกู หกั แบบเปด ใหใชผ าสะอาดคลุมปดไว แลวพนั ทับ หา มดึงกระดูกใหเ ขาท่ี ¡¨Ô ¡ÃÃÁ¡ÒÃàÃÂÕ ¹ ๑. ผสู อนและผเู รยี นชว ยกันสรปุ เนื้อหา ๒. ฝก ปฏิบัติการเขาเฝอ กชัว่ คราว ๓. ฝกปฏบิ ัตกิ ารใชผ า ยดื และการใชผา สามเหลยี่ ม ÍÒŒ §Í§Ô รองศาสตราจารยส นุ ทรี ภานทุ ตั . (๒๕๕๘). »Þ˜ ËÒ·Ò§Ãкº¡Ãд¡Ù ò. คน เมอ่ื ๑๒ กรกฎาคม ๒๕๕๙, จาก การแพทยแ ผนไทยรนุ ๑๑ คณะวิทยาศาสตร ม.รามคาํ แหง เว็บไซต: http://www.tmd99.com/uploads/20151201175810yTTTU0D/contents/ file_2015121425112.pdf สถานดี บั เพลงิ บางเขน. (๒๕๕๒). ¡Òû°Á¾ÂÒºÒż»ŒÙ ÃÐÊºÍºØ μÑ àÔ Ëμ¡Ø Ãд¡Ù Ë¡Ñ . คน เมอ่ื ๑๔ กรกฎาคม ๒๕๕๙, จาก สถานดี บั เพลงิ บางเขน เวบ็ ไซต: http://www.fire2fight.com/articles.php? article_id=50

๔๕ º··èÕ õ ¡ÒÃà¤Å×è͹ŒÒ¼ŒºÙ Ò´à¨çº ¨´Ø »ÃÐʧ¤¡ÒÃàÃÂÕ ¹ÃŒÙ ผูเรยี นสามารถอธิบายหลักการและขั้นตอนการเคลอ่ื นยายผูบาดเจ็บ ตลอดจนสามารถ จาํ แนกลกั ษณะการเคล่อื นยายผูบ าดเจ็บ พรอ มแสดงวธิ กี ารเคลอ่ื นยา ยประเภทตางๆ ไดอยา งถกู วธิ ี และสามารถนําความรทู ีไ่ ดร ับไปชว ยเหลอื และแนะนําผอู ่นื ไดอยางถูกตอง ในการปฐมพยาบาลตองมีการประเมินอาการบาดเจ็บและตองใหการปฐมพยาบาล ณ จดุ เกดิ เหตุ กอ นทาํ การเคลอ่ื นยา ยผบู าดเจบ็ แตใ นสถานการณท เี่ สย่ี งอนั ตรายตอ ชวี ติ ทงั้ ของเจา หนา ท่ี ผูเขาชวยเหลือและผูบาดเจ็บ ตองทําการเคล่ือนยายผูบาดเจ็บไปยังพ้ืนที่ปลอดภัยกอนทําการ ปฐมพยาบาล นอกจากน้ี การเคลื่อนยายผูบาดเจ็บตองไดรับการฝกฝนอยางสม่ําเสมอ เพ่ือใหเกิด ความชํานาญและมีความคลองตัวในการเคลื่อนยายไดถูกตองตามหลักวิธีการ จะชวยลดความพิการ อันตรายตาง ๆ ทจี่ ะเกดิ ข้นึ ได ¡ÒÃà¤ÅÍè× ¹ÂÒŒ ¼ºŒÙ Ҵ਺ç ทถี่ กู วธิ มี คี วามสาํ คญั มาก ถา ผชู ว ยเหลอื มปี ระสบการณ มคี วามรู ความเขาใจ มีหลักการและรูจักวิธีการเคลื่อนยายที่ถูกวิธี จะชวยใหผูบาดเจ็บมีชีวิตรอด ปลอดภัย ลดความพกิ าร หรอื อนั ตรายทจี่ ะเกดิ ขนึ้ ภายหลงั ได ดงั นน้ั การเคลอื่ นยา ยผบู าดเจบ็ ตอ งคาํ นงึ ถงึ ปจ จยั ทีเ่ กยี่ วของ ดังนี้ (๑) ลักษณะการบาดเจบ็ ที่เกดิ ข้นึ กับผบู าดเจ็บ (๒) ความแขง็ แรงและความอดทนของผูที่ทําการแบกหรอื อุม (๓) นํ้าหนักของผบู าดเจ็บ (๔) อปุ สรรค หรอื ส่ิงกีดขวางระหวา งการลําเลียงผบู าดเจบ็ (๕) ลักษณะของภูมปิ ระเทศ ñ. ¡ÒÃà¤Å×è͹ÂÒŒ ¼ٺŒ Ò´à¨çº´ŒÇÂÁÍ× à»Å‹Ò ñ.ñ ¡ÒÃà¤Å×è͹ŒÒ¼ٺŒ Ҵ਺ç â´Â¼ŒªÙ ‹ÇÂàËÅÍ× ñ ¤¹ ËÃÍ× ·‹ÒÍØÁŒ à´ÕÂè Ç (One-man Carry) : เปนการลําเลยี งผูบ าดเจ็บโดยใชผ ูชวยเหลือ ๑ คน โดยแบง ตามลักษณะทา อมุ ได ดังนี้ ñ) ·Ò‹ ÍÁŒØ ạËÃÍ× ·Ò‹ ÍÁŒØ ạẺ¹¡Ñ ´ºÑ à¾Å§Ô (Fireman’s carry) เปน ทา อมุ ท่ีกระทําไดงายในการท่ีคนๆ หนึ่งจะเขาไปอุมหรือแบกคนอื่น ทาน้ีเหมาะสําหรับผูบาดเจ็บ ทหี่ มดสติ หรอื มสี ตแิ ตเ ดนิ ไมไ ด แตต อ งมนี า้ํ หนกั นอ ยและไมม กี ารบาดเจบ็ กระดกู สนั หลงั สามารถอมุ ผูบาดเจบ็ ไปไดใ นระยะไกลๆ

๔๖ ¢Ñé¹μ͹¡Òû¯ºÔ ÑμÔ ๑. สอดแขนเขา ใตรักแรข องผบู าดเจบ็ ๒. ดนั ตวั ผบู าดเจบ็ ขนึ้ นง่ั และพกั หลงั ทห่ี นา ขาของผชู ว ยเหลอื ๓. พยงุ ตัวผูบ าดเจบ็ ใหอ ยูในทายืน ๔. ผชู วยเหลือเคลอื่ นตวั มาดานหนา ผบู าดเจ็บ ๕. พาดตวั ผบู าดเจ็บข้นึ บนไหล ๖. ผชู ว ยเหลอื ยกตวั ผูบ าดเจบ็ ข้ึน ๗. ผูชว ยเหลอื สามารถใชอาวธุ ขณะเคลื่อนท่ี ท่มี า : สํานักงานตํารวจแหงชาติ

๔๗ ò) ·‹ÒÍÁØŒ ¾Âا (Supporting carry) ใชท าน้ีสําหรบั ผบู าดเจบ็ ทร่ี สู กึ ตัว และ สามารถเดินได หรืออยา งนอยตอ งสามารถใชข าขางใดขา งหนึ่งได โดยผูช วยเปรยี บเสมือนไมค ํ้ายันให ทา อมุ พยงุ น้ีสามารถชว ยเคลื่อนยายผบู าดเจบ็ ไปไดระยะไกล ๆ ¢¹éÑ μ͹¡Òû¯ºÔ ÑμÔ ผชู ว ยเหลอื เขา ยนื ชดิ ผบู าดเจบ็ โดยเขา ทางดา นทบ่ี าดเจบ็ เสมอ เชน ผบู าดเจบ็ ไดรับบาดเจ็บที่ขาขวา ใหผูชวยเหลือเขาดานขวา เอามือขวาของผูชวยเหลือจับขอมือขวาของ ผูบาดเจ็บ แลวดึงแขนมาพาดบาของผูชวยเหลือ สวนแขนซายผูชวยเหลือใหโอบรอบเอวผูบาดเจ็บ แลวใชม ือดึงขอบกางเกง หรอื เข็มขัดของผบู าดเจ็บ เพือ่ พยงุ เดินหรอื คอยๆ กระโดดขาเดยี วไปเรื่อยๆ โดยการกาวเดินตองกาวเทา ขางท่บี าดเจบ็ กอน ÀÒ¾áÊ´§¡ÒÃà¤ÅÍ×è ¹ÂÒŒ ¼ºÙŒ Ò´à¨ºç ´ÇŒ ·ҋ ÍÁØŒ ¾Âا ท่มี า : สํานกั งานตํารวจแหง ชาติ

๔๘ ó) ·Ò‹ ÍÁŒØ ¡Í´Ë¹ŒÒ (Arms carry) ใชทานีส้ ําหรับผูบาดเจ็บทีร่ ูสึกตวั หรอื ไมร ู สกึ ตวั กไ็ ด แตไ มส ามารถยนื และ/หรอื ขาสองขา งไมส ามารถใชไ ด แตห า มใชท า นก้ี บั ผบู าดเจบ็ ทสี่ งสยั วา มกี ระดกู สนั หลงั หกั กระดกู ขาหกั และ/หรอื กระดกู เชงิ กรานหกั ทา นมี้ ปี ระโยชนม ากในการเคลอ่ื นยา ย ผูบาดเจ็บในระยะใกลๆ (ระยะทางไมเ กิน ๕๐ เมตร) ¢éѹμ͹¡Òû¯ÔºÑμÔ ๓.๑) ผชู ว ยเหลอื สอดแขนขา งหนง่ึ ไวบ รเิ วณใตเ ขา ของผบู าดเจบ็ สว นแขนอกี ขา งหน่งึ โอบแผน หลงั ของผบู าดเจ็บ ๓.๒) ผูชวยเหลือยกผูบาดเจ็บใหอยูในระดับอก และถายเทนํ้าหนักบน ทอ นแขนดานบนของผูชว ยเหลอื เพือ่ จะทําใหลดความลา ลงได 1 2 3 ÀÒ¾áÊ´§¡ÒÃà¤Å×Íè ¹ÂŒÒ¼ŒºÙ Ò´à¨çº´ÇŒ ·‹ÒÍŒØÁ¡Í´Ë¹ŒÒ ทีม่ า : สาํ นักงานตํารวจแหงชาติ

๔๙ ô) ·Ò‹ ÍŒÁØ ¡Í´ËÅѧ (Saddleback carry) ทานี้ใชก ับผูบาดเจ็บทร่ี ูสึกตวั เทา น้นั เพราะผูบาดเจบ็ ตอ งสามารถกอดคอของผูช วยเหลอื ได ¢é¹Ñ μ͹¡Òû¯ºÔ μÑ Ô ๔.๑) ผูชว ยเหลอื ยกผูบาดเจบ็ ข้ึนมาใหอยใู นทา ยืน ๔.๒) ผชู วยเหลือคอ ยๆ เคล่ือนตวั มาบรเิ วณดา นขา งตัวผูบาดเจ็บ กา วเทา ไปขางหนา โดยหันหลังใหผูบ าดเจบ็ ดึงแขนของผบู าดเจ็บมาพาดบาของผชู วยเหลือ แลว ผูช ว ยเหลือ เคลื่อนตัวมาอยูดานหนาของผูบาดเจ็บ ผูชวยเหลือกมตัวไปดานหนาพรอมกับยกตัวผูบาดเจ็บใหข้ึน มาอยูบนหลัง แขนทั้งสองขางของผูชวยเหลือสอดใตเขาแตละขางของผูบาดเจ็บ และใหแขนของ ผูบ าดเจบ็ โอบไวร อบคอของผชู ว ยเหลือ 1 234 5 ÀÒ¾áÊ´§¡ÒÃà¤ÅÍè× ¹ÂÒŒ ¼ŒÙºÒ´à¨ºç ´ŒÇ·ҋ ÍÁŒØ ¡Í´ËÅ§Ñ ทีม่ า : สาํ นกั งานตาํ รวจแหง ชาติ

๕๐ õ) ÍÁØŒ ·ÒºËÅ§Ñ (Pack-strap carry) ทา อมุ ทาบหลังนน้ี ้ําหนักของผบู าดเจบ็ เกือบท้ังหมดจะมาอยูท่ีบริเวณหลังของผูชวยเหลือ เหมาะสําหรับการเคล่ือนยายผูบาดเจ็บ ในระยะทางปานกลาง (๕๐ – ๓๐๐ เมตร) แตก็มีขอจํากัดในผูบาดเจ็บที่มีการบาดเจ็บบริเวณแขน เพราะทานี้ ผูชวยเหลือจะตองจับแขนของผูบาดเจ็บไวตลอด และหามใชทานี้กับผูบาดเจ็บที่สงสัย วามีกระดูกแขน ขา กระดูกสันหลัง หรือกระดูกเชงิ กรานหกั ¢é¹Ñ μ͹¡Òû¯ºÔ ÑμÔ ๕.๑) ผูชวยเหลือยกผูบาดเจ็บจากพ้ืนใหอยูในทายืน แลวใชแขนพยุงตัว ผูบาดเจ็บใหอยูดานขางตัวผูชวยเหลือ จากน้ันยกแขนทั้งสองขางของผูบาดเจ็บใหอยูเหนือศีรษะ และใหแขนพาดลงบนบา ของผูช วยเหลอื ๕.๒) ผูชวยเหลือเล่ือนตัวมาท่ีดานหนาของผูบาดเจ็บ ในเวลาเดียวกัน พยุงตัวผูบาดเจ็บไวโดยใหน้ําหนักตัวของผูบาดเจ็บอยูบริเวณหลังของผูชวยเหลือ จากนั้นผูชวยเหลือ จับขอมอื ของผูบาดเจบ็ โดยใหแ ขนทัง้ สองขางของผบู าดเจ็บอยใู นตําแหนง ทพี่ าดบาของผชู ว ยเหลอื ๕.๓) ผูชวยเหลือกมตัวไปดานหนา พรอมกับยกผูบาดเจ็บใหสูงขึ้นมา โดยใหนา้ํ หนกั ตวั ของผบู าดเจบ็ มาพกั อยทู ีบ่ รเิ วณหลงั ของผชู ว ยเหลือ 12 3 4 ÀÒ¾áÊ´§¡ÒÃà¤Å×è͹ŒÒ¼ºŒÙ Ò´à¨ºç ´ŒÇ·‹ÒÍÁŒØ ·ÒºËÅ§Ñ ท่ีมา : สาํ นักงานตาํ รวจแหงชาติ

๕๑ ñ.ò ·Ò‹ ÍÁŒØ ¤‹Ù (Two – Man Carry) : จะใชการเคลอ่ื นยา ยผูบาดเจบ็ ดว ยวิธีน้ี ตอเม่ือมีความเปนไปได เพราะจะทําใหผูบาดเจ็บรูสึกสบาย และจะชวยใหอาการบาดเจ็บไมรุนแรง เพิ่มข้นึ กวา เดมิ อีกท้งั ลดความเหนอ่ื ยลาของผูช ว ยเหลอื ดว ย ทาอุมแบง ตามลักษณะดังน้ี ñ) ·‹ÒÍØŒÁ¤¾Ù‹ Âا (Two – Man Supporting Carry) ทา อุมคพู ยุงน้ีสามารถ เคลอื่ นยา ยผบู าดเจบ็ ไดท ง้ั ผทู ร่ี สู กึ ตวั ดี และผบู าดเจบ็ ทหี่ มดสติ ถา ผบู าดเจบ็ มคี วามสงู กวา ผชู ว ยเหลอื ผูชว ยเหลืออาจจะตอ งยกขาทง้ั สองขา งของผบู าดเจบ็ แลวใหผูบ าดเจ็บพกั อยบู นแขนของผชู วยเหลอื ท้ังสอง ¢Ñ¹é μ͹¡Òû¯ÔºμÑ Ô ๑.๑) ผชู ว ยเหลอื ทง้ั สองชว ยเหลอื ใหผ บู าดเจบ็ ยนื ขน้ึ โดยเอาแขนผบู าดเจบ็ มาพาดบาของผูชวยเหลือคนละขางและจับใหมั่นคง อีกมือหน่ึงของผูชวยเหลือใหโอบพยุงรอบเอว โดยจับทขี่ อบกางเกง หรือเขม็ ขัดของผบู าดเจ็บ ๑.๒) ในการกาวเดนิ ผูชว ยเหลือ ๑ คน จะตอ งเปน ผูออกคาํ ส่งั เพอ่ื ใหเ กิด ความพรอ มเพรียงในการเดนิ ÀÒ¾áÊ´§¡ÒÃà¤Å×Íè ¹ÂŒÒ¼ٌºÒ´à¨ºç ´ŒÇ·ҋ ÍŒØÁ¤Ù‹¾Âا ท่มี า : สาํ นกั งานตาํ รวจแหงชาติ

๕๒ ò) ·Ò‹ ÍŒØÁ¤¡‹Ù ʹ˹ŒÒ (Two – Man Arms Carry) : ทาน้ีเหมาะสาํ หรบั การเคลื่อนยายผูบาดเจ็บท่ีตองใชระยะทางปานกลาง (๕๐ – ๓๐๐ เมตร) เพ่ือที่จะนําผูบาดเจ็บ เคลอื่ นยา ยดว ยเปลตอ ไป ทา อมุ คกู อดหนา เปน ทา ทป่ี ลอดภยั ในการใชเ คลอื่ นยา ยผบู าดเจบ็ ทมี่ อี าการ บาดเจ็บบริเวณหลังได สิ่งท่ีสามารถทําไดก็คือ ผูชวยเหลือทั้งสองคนจะตองระมัดระวังบริเวณศีรษะ และขาของผูบาดเจบ็ ใหอ ยใู นแนวเสนตรงไว ¢Ñ¹é μ͹¡Òû¯ºÔ ÑμÔ ๒.๑) จัดทาผูป ว ยใหอยูในทานอนหงาย โดยใหผ ูชว ยเหลือ ท้ัง ๒ คน มาอยู ดานขา งของผบู าดเจบ็ โดยใหผ ชู ว ยเหลือท้ัง ๒ คน นงั่ บนสน เทาและชนั เขา ขางเดียวกนั ๒.๒) ผชู วยเหลือคนที่ ๑ ใหส อดแขนเขาไปใตต ัวผบู าดเจบ็ ใหอยูในตาํ แหนง ตนคอ และหลังของผูบาดเจ็บ ในสวนของผูชวยเหลือคนที่ ๒ ใหสอดแขนเขาไปใตตัวผูบาดเจ็บ ในตําแหนงสะโพกและใตเขา จากน้ันยกตัวผูบาดเจ็บข้ึนมาวางพักไวบนเขาของผูชวยเหลือท้ังสอง โดยใหผูชว ยเหลือ ๑ คน เปน ผูอ อกคําสั่งเพ่อื ความพรอมเพรียงกัน ๒.๓) พลกิ ตัวผูบ าดเจ็บเขาหาตัวผูช วยเหลอื จากนนั้ ยกผบู าดเจ็บขน้ึ โดยให ผูชวยเหลือ ๑ คน เปน ผูออกคาํ สั่งเพอื่ ความพรอมเพรยี งกนั 12 3 4 ÀÒ¾áÊ´§¡ÒÃà¤ÅÍ×è ¹ÂŒÒ¼ŒºÙ Ò´à¨çº´ŒÇ·‹ÒÍÁŒØ ¤¡Ù‹ ʹ˹Ҍ ท่ีมา : สาํ นักงานตาํ รวจแหงชาติ

๕๓ ó) ·‹ÒÍÁØŒ ¤¡Ù‹ Í´ËÅ§Ñ (Two – Man Fore And Aft Carry) : เปน ทาอุมคู ทเ่ี หมาะสาํ หรบั การเคลอื่ นยา ยผบู าดเจ็บไปในระยะทางไกล ๆ (มากกวา ๓๐๐ เมตร) ผชู ว ยเหลอื ที่มี ความสงู มากกวา ใหอยูทางดานศีรษะของผูบาดเจบ็ ¢éѹμ͹¡Òû¯ÔºÑμÔ ๓.๑) จัดผูบ าดเจ็บใหอ ยใู นทานอนหงาย แยกขาของผูบ าดเจบ็ ออกจากกนั ผชู ว ยเหลอื ทม่ี คี วามสงู นอ ยกวา ใหอ ยรู ะหวา งขาของผบู าดเจบ็ โดยหนั หนา ไปทางปลายเทา ของผบู าดเจบ็ ผูชวยเหลือท่ีมีความสูงมากกวาน่ังลงบนสนเทาและชันเขาอยูดานศีรษะโดยหันหนาไปทางปลายเทา ของผบู าดเจบ็ เชนกนั ๓.๒) ใหผ ชู ว ยเหลอื ทอี่ ยรู ะหวา งขาของผบู าดเจบ็ สอดแขนทงั้ สองขา งเขา ไป ใตเขาของผูบาดเจ็บ สวนผูชวยเหลือที่อยูทางดานศีรษะของผูบาดเจ็บ สอดแขนเขาไปใตรักแรของ ผูบาดเจ็บแลว ประสานมอื ทง้ั สองขา งใหแ นน โดยแขนจะอยูในตาํ แหนงหนาอกของผูบ าดเจบ็ ๓.๓) ผูชวยเหลือท้ังสองคนยกผูบาดเจ็บข้ึนพรอมๆ กัน แลวเคลื่อนยาย ผบู าดเจ็บไปขางหนา โดยใหผชู วยเหลือที่อยูดา นศรี ษะเปนผอู อกคาํ ส่งั ในการเคลอื่ นยา ย 1 2 ÀÒ¾áÊ´§¡ÒÃà¤ÅèÍ× ¹ÂŒÒ¼ٺŒ Ò´à¨çº´ŒÇ·ҋ ÍØŒÁ¤¡Ù‹ Í´ËÅ§Ñ ท่มี า : สํานักงานตาํ รวจแหงชาติ

๕๔ ô) ·‹ÒÍŒØÁ¤Ù‹»ÃÐÊÒ¹á¤Ã‹ (Four – Hand – Seat Carry) : เปนทาอุมที่ใช กบั ผูปว ยทร่ี สู กึ ตัว เพราะผูบาดเจ็บจะตองชวยพยุงตัวเอง โดยใชแ ขนโอบไวร อบๆ บา ของผูชว ยเหลอื ท้ังสองคน การเคลื่อนยายดวยทาน้ีเหมาะสําหรับใชกับผูบาดเจ็บที่มีการบาดเจ็บท่ีศีรษะ หรือที่เทา เปน การเคล่อื นยายในระยะทางปานกลาง (๕๐ - ๓๐๐ เมตร) ¢¹Ñé μ͹¡Òû¯ÔºμÑ Ô ๔.๑) ผูชวยเหลือทั้ง ๒ คน จับขอมือประสานกันเปนแคร และน่ังลงบน สนเทา และชันเขา ๔.๒) ใหผ บู าดเจบ็ น่ังลงบนมอื ทปี่ ระสานไว โดยผูบ าดเจบ็ ใชแขนท้ังสองขา ง โอบไหลข องผูชว ยเหลือทั้งสองเพือ่ ไวช ว ยพยงุ ๔.๓) ผชู ว ยเหลอื ทงั้ ๒ คน ยกผบู าดเจบ็ ขนึ้ แลว ทาํ การเคลอื่ นยา ยผบู าดเจบ็ ตอ ไป โดยใหผ ูช วยเหลือ ๑ คน เปน ผอู อกคาํ สั่งในการเคลื่อนยายผูป วย 12 3 ÀÒ¾áÊ´§¡ÒÃà¤ÅèÍ× ¹ÂÒŒ ¼ŒºÙ Ò´à¨ºç ´ÇŒ ·ҋ ÍŒÁØ ¤»‹Ù ÃÐÊÒ¹á¤Ã‹ ทีม่ า : สํานักงานตํารวจแหงชาติ

๕๕ õ) ·Ò‹ ÍÁŒØ ¤‹¨Ù ºÑ ÁÍ× (Two – Hand – Seat carry) : ทาน้ีเหมาะสาํ หรับ การเคลอ่ื นยายผบู าดเจ็บในระยะทางใกล ๆ โดยใหผูบาดเจ็บอยูในทานอนหงาย ¢é¹Ñ μ͹¡Òû¯ºÔ μÑ Ô ผูชวยเหลือนั่งลงบนสนเทาและชันเขาอยูดานขางของผูบาดเจ็บ โดยใหอยู ขา งละ ๑ คน โดยอยใู นระดบั สะโพกของผบู าดเจบ็ ผชู ว ยเหลอื ทงั้ ๒ คน สอดแขนขา งทอ่ี ยดู า นปลายเทา ของผูบาดเจ็บเขาใตเขาของผูบาดเจ็บ และแขนท่ีอยูดานศีรษะของผูบาดเจ็บสอดใตแผนหลังของ ผบู าดเจบ็ แลว ผูช ว ยเหลือจบั ขอมอื ของกนั และกนั จากนัน้ ยกผบู าดเจ็บขนึ้ พรอมกนั แลว เคลอื่ นยาย ผบู าดเจบ็ ตอ ไป 12 3 4 ÀÒ¾áÊ´§¡ÒÃà¤Å×Íè ¹ÂŒÒ¼ٺŒ Ò´à¨çº´ŒÇ·ҋ ÍØŒÁ¤¨‹Ù ºÑ ÁÍ× ท่มี า : สํานักงานตาํ รวจแหง ชาติ

๕๖ ò. ¡ÒÃà¤ÅÍè× ¹ÂÒŒ Ââ´ÂãªÍŒ »Ø ¡Ã³ ò.ñ ¡ÒÃà¤Å×Íè ¹ÂÒŒ ¼ٌºÒ´à¨çº¡Ãд١ËÑ¡·Õ¤è Í จดั ผบู าดเจบ็ นอนราบโดยใหศ รี ษะอยนู งิ่ และจดั ใหเ ปน แนวตรงกบั ลาํ ตวั โดยใชห มอน หรอื ของแขง็ ขนาบศรี ษะขา งหทู ง้ั สองดา น ถา ผบู าดเจบ็ ประสบเหตขุ ณะขบั รถยนตอ ยู กอ นเคลอ่ื นยา ย ผูบาดเจ็บท่ีกระดูกสวนคอหักออกจากที่นั่งในรถ ผูชวยเหลือควรใหผูปวยน่ังพิงแผนไมกระดาน ทมี่ รี ะดบั สงู จากสะโพกขน้ึ ไปจนเหนอื ศรี ษะ ใชเ ชอื ก หรอื ผา มดั ศรี ษะและลาํ ตวั ของผปู ว ยใหต ดิ แนน กบั แผนไม ไมใ หขยับเขย้อื น แลว จงึ เคล่อื นยา ยผูปวยออกมา ÀÒ¾áÊ´§¡ÒôÒÁ¡Ãд١¤Í ÀÒ¾áÊ´§¡ÒÃã˼Œ »ŒÙ †Ç¹è§Ñ ¾Ô§á¼‹¹äÁŒ¡Ãдҹ ที่มา : https://www.doctor.or.th/ ที่มา : http://saranukromthai.or.th/ หากตองเคล่ือนยายผูปวย เชน นําสงโรงพยาบาลควรหาผูชวยเหลืออยางนอย ๔ คน ใหผ ูช ว ยเหลือเคลอื่ นตวั ผูบาดเจบ็ โดยใหศีรษะและลาํ ตัวเปนแนวตรง ไมใ หค องอเปน อนั ขาด แลววางผูป ว ยลงบนแผนกระดาน หรอื เปลพยาบาลตอ ไป ÀÒ¾áÊ´§¡ÒÃà¤Åè×͹ŒÒ¼»ŒÙ †Ç¡Ãд¡Ù Ë¡Ñ ·Õ¤è Í ท่ีมา : http://nursing411.org/

๕๗ ò.ò ¡ÒÃà¤Å×Íè ¹ÂŒÒ¼ŒºÙ Ò´à¨çº¡Ãд¡Ù ÊѹËÅ§Ñ Ë¡Ñ ผปู ว ยนอนราบอยบู นพน้ื ไมใ หเ คลอ่ื นไหว หาผชู ว ยเหลอื ๓-๔ คน และแผน กระดาน ขนาดยาวเทาผูปวย เชน บานประตู หรือแผน กระดานเคลื่อนยา ยผูบ าดเจ็บ คอ ยๆ เคลอ่ื นตัวผปู วย ในทาแนวตรงท้ังศีรษะและลําตัว äÁ‹ãËŒËÅѧ§Í໚¹Íѹ¢Ò´ วางผูปวยลงบนไมกระดานหรือบนเปล พยาบาล ใชผ ารดั ตวั ผูปว ยใหติดกบั แผนกระดานเปนเปลาะๆ ไมใ หเ คล่ือนไปมาแลวจึงนําสงแพทย ñò óô แผนกระดานเคลอ่ื นยายผบู าดเจบ็ ÀÒ¾áÊ´§¡ÒÃà¤Å×è͹ŒÒ¼ٌ»†Ç¡Ãд¡Ù Ê¹Ñ ËÅ§Ñ Ë¡Ñ ที่มา : http://medical.tpub.com/ ¡Òû°Á¾ÂÒºÒÅ·èÕ´Õ·ÕèÊØ´ คือ ใหผูปวยนอนอยูกับท่ีหามเคล่ือนยายโดยไมจําเปน เพราะหากทาํ ผดิ วธิ อี าจบาดเจบ็ มากขน้ึ ถา ผปู ว ยมเี ลอื ดออกใหห า มเลอื ดไวก อ น หากมอี าการชอ็ ก ใหรกั ษาอาการช็อกไปกอ น ถา จําเปนตอ งเคลอ่ื นยา ยผปู วยใหเ ขาเฝอ กชั่วคราว ณ ที่ผปู ว ยนอนอยู ถาบาดแผลเปด ใหหา มเลอื ดและปดแผลไวช ั่วคราวกอนเขาเฝอ ก ÊèÔ§·èÕ¤ÇÃÃÐÇѧÁÒ¡·ÕèÊØ´ คือ กระดูกสันหลังหักหรือกระดูกตนคอหัก ถาเคลื่อนยายผิดวิธี อาจทําใหผ ปู วยพกิ ารตลอดชีวิต หรือถึงแกชวี ิตไดทนั ทีขณะเคล่อื นยาย

๕๘ ÊÃØ» ในการเคลื่อนยายผูบาดเจ็บ ผูชวยเหลือตองทราบวาผูบาดเจ็บไดรับบาดเจ็บบริเวณใด โดยตอ งทาํ การปฐมพยาบาลเบอ้ื งตน กอ นการเคลอ่ื นยา ย เชน หา มเลอื ด ดามกระดกู ทหี่ กั หากจาํ เปน ตองเคล่ือนยายใหเลือกวิธีการเคลื่อนยายที่เหมาะสมกับสภาพความเจ็บปวย และทําการเคลื่อนยาย ดวยความนุมนวล มีสติ รอบคอบ ในการเคลือ่ นยา ยผบู าดเจบ็ ทอ่ี าการหนกั จะตอ งมสี งิ่ รองรบั ศีรษะ แขน ขา และหลัง โดยการนําอุปกรณ เชน เปล เกา อ้ี มาใหถ งึ ตวั ผูบาดเจบ็ และจะไมย กผูบาดเจบ็ ไปหาอุปกรณในการเคล่ือนยาย กรณีมีผูชวยเหลือหลายคนควรมีหัวหนาเพื่อสั่งการหนึ่งคน เพื่อใหการทํางานเปนไปอยางมีประสิทธิภาพ ขณะเคล่ือนยายผูบาดเจ็บตองคอยดูแลอยางใกลชิด โดยสังเกตการหายใจและจบั ชพี จร ถา มีอาการผดิ ปกติตอ งรบี ชวยเหลือทนั ที และควรรีบนาํ ผูบ าดเจบ็ สง ใหถ งึ มอื แพทยโ ดยเรว็ ทส่ี ดุ โดยผนู าํ สง ควรเลา เหตกุ ารณใ หแ พทยท ราบเพอื่ ชว ยวเิ คราะหอ าการบาดเจบ็ ¡Ô¨¡ÃÃÁ¡ÒÃàÃÂÕ ¹ ๑. ผสู อนสาธิตการเคลอ่ื นยายผบู าดเจ็บในลักษณะตา งๆ ๒. ฝกปฏิบัตกิ ารเคลอื่ นยา ยผบู าดเจบ็ ในลกั ษณะตางๆ ๓. ฝกปฏบิ ตั สิ ถานการณจําลองกรณีผูบาดเจ็บกระดูกสนั หลงั หัก และกระดูกหัก ÍŒÒ§Í§Ô สรารตั น ขวัญใจ. ¡Òû°Á¾ÂÒºÒÅàºé×Í§μ¹Œ .(๒๕๕๗). คน เม่อื ๑๔ กรกฎาคม ๒๕๕๙, จาก เว็บไซต: https://www.slideshare.net/maprangkwunjai/camping-46776050 อุบล ยี่เฮง. ¡ÒááÅÐà¤Å×è͹ŒÒ¼ٌ»†ÇÂ. ศูนยกูชีพนเรนทร โรงพยาบาลราชวิถี. คนเม่ือ ๒๑ กรกฎาคม ๒๕๕๙, จาก เว็บไซต : https://www.slideshare.net/narenthorn/ ss-16613515

๕๙ º··èÕ ö ¡Òê‹Ç¿¹œ„ ¤×¹ª¾Õ (CPR) ¨Ø´»ÃÐʧ¤¡ ÒÃàÃÕ¹ÃÙŒ ผเู รยี นเกดิ ความรคู วามเขา ใจในหลกั การชว ยฟน คนื ชพี คาํ นงึ ถงึ ความสาํ คญั ของการชว ย ฟน คนื ชพี รวมทงั้ อธบิ ายขน้ั ตอนการชว ยฟน คนื ชพี ตลอดจนสามารถเชอ่ื มโยงการประเมนิ สญั ญาณชพี เขา กบั การชว ยฟน คนื ชพี ได และสามารถปฏบิ ตั กิ ารชว ยฟน คนื ชพี ขนั้ พนื้ ฐานแกผ บู าดเจบ็ ทห่ี ยดุ หายใจ และหวั ใจหยดุ เตน ไดอ ยา งมปี ระสทิ ธภิ าพ รวมถงึ สามารถใชอ ปุ กรณฝ ก หดั การชว ยชวี ติ (Automated External Defibrillator : AED) ไดอ ยา งถูกตอง ผบู าดเจบ็ จากอบุ ตั เิ หตใุ นสถานการณฉ กุ เฉนิ บอ ยครง้ั อาจมภี าวะไมห ายใจและหวั ใจหยดุ เตน ซ่งึ ภาวะดงั กลาวทาํ ใหสว นตา งๆ ของรา งกายไดร บั ออกซเิ จนไมเพียงพอ โดยเฉพาะในสวนของสมอง ซึ่งเปนสวนท่ีสําคัญท่ีสุด เพราะถาสมองขาดเลือดไปหลอเลี้ยงหรือขาดออกซิเจนเพียง ๔-๕ นาที ก็จะทําใหการทํางานของสมองลมเหลว เกิดความเสียหายตอเนื้อสมอง สงผลใหผูบาดเจ็บเสียชีวิต ในท่ีสุด ดังนั้น ¡Òê‹Ç¿„œ¹¤×¹ªÕ¾จึงเปนวิธีการอันสําคัญตอการชวยเหลือผูบาดเจ็บใหปลอดภัยได ผูเรยี นจงึ ควรรถู งึ หลักการชว ยฟน คนื ชพี เพอ่ื สามารถนําไปใชเม่ือเกดิ สถานการณฉ กุ เฉนิ กับตนเอง ¡ÒêNj ¿„¹œ ¤¹× ª¾Õ (Cardio Pulmonary Resuscitation : CPR) หมายถงึ ปฏบิ ตั กิ ารเพอื่ ชว ยชวี ติ คนทหี่ ยดุ หายใจและหวั ใจหยดุ เตน กะทนั หนั โดยไมต อ ง ใชเ ครือ่ งมือแพทย เพยี งแตใชม ือกดทห่ี นาอก และเปาลมหายใจเขาปากผปู วย ¢ÍŒ º‹§ªéãÕ ¹¡Òû¯ÔºÑμÔ¡ÒêNj ¿„¹œ ¤×¹ªÕ¾ ๑. ผทู ม่ี ภี าวะหยุดหายใจ โดยทหี่ ัวใจยงั คงเตนอยูประมาณ ๒-๓ นาที ใหผายปอดทันที จะชวยปองกันภาวะหัวใจหยุดเตนได และชวยปองกันการเกิดภาวะเนื้อเยื่อสมองขาดออกซิเจน อยา งถาวร ๒. ผูท่ีมีภาวะหยุดหายใจและหัวใจหยุดเตนพรอมกัน การชวยฟนคืนชีพทันทีจะชวย ปองกันการเกดิ เน้อื เยอ่ื โดยเฉพาะเนอ้ื เย่อื สมองขาดออกซเิ จน ซ่งึ โดยทว่ั ไป มักจะเกิดภายใน ๔ นาที ดงั น้ันการปฏบิ ตั ิการชว ยฟน คืนชีพจึงควรทําภายใน ๔ นาที

๖๐ ¢Ñ¹é μ͹¡Òû¯ºÔ μÑ Ô¡Òê‹Ç¿„œ¹¤¹× ªÕ¾ ñ. àÃÕ¡´ÙÇ‹ÒËÁ´ÊμÔ¨Ã§Ô ËÃÍ× äÁ‹ กอนเขาชวยเหลือผูบาดเจ็บ ตองประเมินสถานการณความปลอดภัยกอนเสมอ แลว จงึ เขา ไปยงั ขา งตวั ผหู มดสติ ทาํ การกระตนุ โดยการตบแรง ๆ ทบ่ี รเิ วณไหลท งั้ สองขา งของผหู มดสติ พรอ มกับตะโกนถาม วา “คุณๆ......เปนอยางไรบาง” ท่มี า : สาํ นกั งานตํารวจแหง ชาติ ò. àÃÂÕ ¡ËÒ¤ÇÒÁªÇ‹ ÂàËÅÍ× หากพบวาหมดสติ หรือหายใจเฮือก ใหรองขอความชวยเหลือจากบุคคลขางเคียง หรือโทรศัพทขอความชวยเหลือหมายเลข ๑๖๖๙ หากมีเคร่ือง AED อยูใกลใหว่ิงไปหยิบมากอน หรอื เรยี กใหบคุ คลใกลเคียงไปหยบิ มา ทมี่ า : สํานกั งานตาํ รวจแหง ชาติ ó. ¨Ñ´·‹ÒãËŒ¾ÃŒÍÁÊÒí ËÃºÑ ¡Òê‹ÇªÕÇμÔ จัดทาใหผูหมดสติมาอยูในทานอนหงายบนพื้นราบแข็ง แขนสองขางเหยียดอยูขาง ลําตวั ที่มา : สํานักงานตาํ รวจแหงชาติ

๖๑ ô. ËÒตาํ á˹‹§ÇÒ§ÁÍ× º¹Ë¹ÒŒ Í¡ ๔.๑ กรณผี ูใหญ ถา ผูหมดสติไมไอ ไมหายใจ ไมขยับสว นใดๆ ของรางกายใหถอื วา หวั ใจหยดุ เตน ไมม สี ญั ญาณชพี ตอ งชว ยกดหนา อกทนั ที ใหห าตาํ แหนง การวางมอื ทคี่ รงึ่ ลา งของกระดกู หนาอกเพ่ือกดหนาอก โดยใชสนมือขางหนึ่งวางบนบริเวณคร่ึงลางกระดูกหนาอก แลวเอามือ อกี ขางหนง่ึ วางทาบหรอื ประสานไปบนมือแรก ท่มี า : https://www.town.hachirogata.akita.jp/ ๔.๒ กรณีเด็ก (ยังไมเปนวัยรุน) วางสนมือของมือหน่ึงไวบนกระดูกอก ตรงกลาง ระหวางแนวหัวนมทั้งสองขาง (ใชมือเดียวหรือใชสองมือ ขึ้นอยูกับรูปรางเด็ก ตัวเล็กหรือตัวโต) ถา ใชส องมอื ใหเ อาอกี มอื หนงึ่ ไปวางทาบหรอื ประสานกบั มอื แรก กะประมาณใหแ รงกดลงตรงกง่ึ กลาง ระหวา งแนวหัวนมท้ังสองขาง หรอื ใชอ ีกมอื หน่งึ ดันหนาผากเพือ่ เปดทางเดนิ ลมหายใจ ทม่ี า : https://www.clinicadam.com/ ๔.๓ กรณที ารก (อายุ ๑ เดอื น ถึง ๑ ป) กดหนา อกดว ยน้ิวมอื สองน้วิ ทีก่ ึง่ กลาง หนาอกเดก็ โดยใชนวิ้ ชี้และน้ิวกลาง หรือใชน ิว้ กลางและน้วิ นางกดหนาอก ทมี่ า : https://neuroswag.weebly.com/

๖๒ õ. ¡´Ë¹ÒŒ Í¡ óð ¤ÃÑé§ การกดหนาอกเปนการทําใหระบบไหลเวียนโลหิตคงอยูไดแมหัวใจจะหยุดเตน สามารถทาํ ไดโ ดย กดหนา อกแลว ปลอ ย กดแลว ปลอ ย ทาํ ตดิ ตอ กนั ไป ๓๐ ครงั้ ใหไ ดค วามถข่ี องการกด อยางนอย ๑๐๐-๑๒๐ คร้ังตอนาที โดยนับเปนจังหวะสม่ําเสมอ “หนึ่ง และสอง และสาม และส่ี และหา และหก และเจ็ด และแปด และเกา และสิบ สบิ เอ็ด สบิ สอง สบิ สาม สบิ สี่ ......สิบเกา ยีส่ บิ ยี่สิบเอด็ ยสี่ บิ สอง ยี่สิบสาม....... ยส่ี บิ เกา สามสบิ ” ทีม่ า : https://www.healthlinkbc.ca/ ทม่ี า : https://neuroswag.weebly.com/ à·¤¹¤Ô 㹡Òá´Ë¹ÒŒ Í¡ ๑) วางมอื ลงบนตาํ แหนง ทถี่ กู ตอ ง ระวงั อยา กดลงบนกระดกู ซโี่ ครง เพราะจะเปน ตน เหตุ ใหซ ่โี ครงหัก ๒) แขนเหยียดตรงอยางอแขน โนมตัวใหหัวไหลอยูเหนือผูหมดสติ โดยทิศทาง ของแรงกดดิ่งลงสกู ระดูกหนาอก ๓) กรณผี ใู หญ กดหนา อกใหยบุ ลงไปอยางนอย ๒ นว้ิ หรือ ๕ ซม. ๔) กรณเี ดก็ กดหนา อกใหย บุ ลงอยา งนอ ย ๑/๓ ของความหนาของทรวงอก หรอื ประมาณ ๒ นว้ิ (๕ ซม.) ๕) ในจังหวะปลอยตองคลายมือข้ึนมาใหสุด เพ่ือใหหนาอกคืนตัวกลับมาสูตําแหนง ปกติกอนแลวจึงทําการกดคร้ังตอไป อยากดท้ิงน้ําหนักไว เพราะจะทําใหหัวใจคลายตัวไดไมเต็มที่ หามคลายจนมอื หลดุ จากหนาอก เพราะจะทําใหต ําแหนง ของมือเปล่ียนไป ๖) กรณีทารก กดหนาอกใหยุบลงอยางนอย ๑/๓ ของความหนาของทรวงอก หรือประมาณ ๑.๕ น้วิ (๔ ซม.)

๖๓ ö. à»´ ·Ò§à´¹Ô ËÒÂã¨ãË⌠ŋ§ ในคนท่ีหมดสติ กลามเน้ือจะคลายตัวทําใหล้ินตกลงไปอุดทางเดินหายใจ การเปด ทางเดินหายใจทาํ โดยวธิ ีดันหนาผากและยกคาง (head tilt - chin lift) โดยการเอาฝามอื ขา งหน่งึ ดันหนาผากลง นิ้วช้ีและนิ้วกลางของมืออีกขางยกคางข้ึน ใชนิ้วมือดึงเฉพาะกระดูกขากรรไกรลาง โดยไมกดเน้ือออนใตคาง ใหหนาผูปวยเงยขึ้น ในกรณีท่ีมีกระดูกสันหลังสวนคอหัก หรือในรายท่ี สงสยั ควรใชวิธยี กขากรรไกร (jaw thrust maneuver) โดยการดึงขากรรไกรท้ังสองขา งขึ้นไปขา งบน ผชู วยเหลอื อยเู หนือศีรษะผปู วย Ç¸Ô ´Õ ¹Ñ ˹Ҍ ¼Ò¡áÅС¤Ò§ (head tilt - chin lift) Ç¸Ô ÂÕ ¡¢Ò¡ÃÃä¡Ã (jaw thrust maneuver) ท่ีมา : https://healthandsmile.in/ ท่มี า : ttps://wallpaperikan.blogspot.com/ ÷. ª‹ÇÂËÒÂ㨠เม่ือเห็นวาผูหมดสติไมหายใจหรือไมมั่นใจวาหายใจได ใหเปาลมเขาปอด ๒ ครั้ง แตล ะคร้งั ใชเ วลา ๑ วนิ าที และตอ งเหน็ ผนงั ทรวงอกขยบั ข้นึ ÇÔ¸Õª‹ÇÂËÒÂã¨áºº»Ò¡μÍ‹ »Ò¡¾ÃÍŒ Á¡ºÑ ´¹Ñ ˹ŒÒ¼Ò¡áÅС¤Ò§ ใหเลื่อนหัวแมมือและนิ้วช้ีของมือที่ดันหนาผากอยูมาบีบจมูกผูหมดสติ ตาชําเลือง มองหนาอกผูหมดสติพรอมกับเปาลมเขาไปจนหนาอกของผูหมดสติขยับขึ้น เปานาน ๑ วินาที แลวถอนปากออกใหล มหายใจของผูหมดสตผิ านกลับออกมาทางปาก ทมี่ า : https://docplayer.es/

๖๔ ถา เปา ลมเขา ปอดครง้ั แรกแลว ทรวงอกไมข ยบั ขนึ้ (ลมไมเ ขา ปอด) ใหจ ดั ทา โดยทาํ การ ดันหนาผาก ยกคางขึ้นใหม (พยายามเปดทางเดินหายใจใหโลงที่สุด) กอนจะทําการเปาลมเขาปอด คร้ังตอไป การชว ยชวี ติ ทารก มปี ระเดน็ สาํ คญั ทแี่ ตกตา งจากการชว ยชวี ติ ในผใู หญบ างประการ คือ ในกรณที ี่ปากเด็กเล็กมาก การเปา ปากควรอา ปากใหครอบท้งั ปากและจมกู ของทารก ท่ีมา : https://7littlecupcakes.wordpress.com/ ËÁÒÂàËμØ การเปาลมเขาปอด ถาทําบอยเกินไป หรือใชเวลานานเกินไป จะเปนผลเสียตอ การไหลเวยี นโลหิตและทําใหอ ัตราการรอดชวี ิตลดลง หลังการเปาลมเขาปอด ๒ ครั้ง ใหเร่มิ กดหนาอกตอ เน่อื ง ๓๐ ครงั้ ทันที สลับกบั การ เปา ลมเขาปอด ๒ ครัง้ (หยดุ กดหนา อกเพ่ือชวยหายใจ ๒ คร้ัง ตอ งไมเ กิน ๑๐ วนิ าท)ี ใหท ําเชนนี้ จนกระทัง่ ๑) ผูปวยมกี ารเคล่อื นไหว หายใจ หรือไอ ๒) มคี นนาํ เครอื่ งช็อกไฟฟาหัวใจอตั โนมตั ิ (เออดี )ี มาถึง ๓) มบี คุ ลากรทางการแพทยมารับชวงตอ ø. ¡´Ë¹ŒÒÍ¡ óð ¤ÃÑé§ ÊÅѺ¡ºÑ ¡ÒÃà»Ò† ÅÁࢌһʹ ò ¤Ãѧé เม่ือผานข้ันตอนการชวยเหลือมาต้ังแตขั้นท่ี ๑ ถึงขั้นที่ ๘ แลว ผูหมดสติจะไดรับ การเปาลมเขา ปอด ๒ ครั้ง สลบั กบั กดหนา อก ๓๐ ครง้ั (นบั เปน ๑ รอบ ) ใหท าํ ตอไปเรอ่ื ยๆ จนกวา ผูปวยมีการเคล่ือนไหว ไอ หรือหายใจ หรือเคร่ือง AED มาถึง หรือมีบุคลากรทางการแพทย มารับชวงตอ ไป ในกรณีทีม่ ีผปู ฏบิ ัติการชวยชวี ติ มากกวา ๑ คน สลับหนา ท่ขี องผทู ่กี ดหนา อกกบั ผูท่ีชวย หายใจทกุ ๒ นาที (๕ รอบ)

๖๕ ËÁÒÂàËμØ ถาผูปฏิบัติการชวยชีวิตไมตองการเปาปากผูหมดสติ หรือทําไมได ใหทําการชวยชีวิต ดว ยการกดหนา อกอยา งเดยี ว ù. ¡ÒèѴãËÍŒ ÂãÙ‹ ¹·‹Ò¾¡Ñ ถาผูหมดสตริ ูตวั หรอื หายใจไดเองแลว ควรจัดใหผ ปู วยนอนในทา พกั ฟน โดยจดั ให นอนตะแคง เอามือของแขนดานบนมารองแกม ไมใหหนาควํ่ามากเกินไป เพ่ือปองกันไมใหสําลัก หรือลิน้ ตกไปอุดกนั้ ทางเดินหายใจ ทีม่ า : http://slu.adam.com/ ËÁÒÂàËμØ ในกรณที ีส่ งสัยวามีการบาดเจ็บของศีรษะหรือคอ ไมควรขยับหรอื จดั ทาใดๆ

๖๖ ¡ÒÃ㪌à¤Ãè×ͧªçÍ¡ä¿¿Ò‡ ËÑÇã¨ÍμÑ â¹ÁÑμÔ (Automated external defibrillator : AED : àÍÍÕ´Õ) การใชเ ครอื่ งชอ็ กไฟฟา หวั ใจอตั โนมตั หิ รอื เครอื่ ง AED เปน อกี ขนั้ ตอนทม่ี คี วามสาํ คญั มาก ในหวงโซแหงการรอดชีวิต เคร่ือง AED เปนอุปกรณท่ีสามารถ “วิเคราะห” คลื่นไฟฟาหัวใจของ ผูปวยไดอยางแมนยํา ถาเคร่ืองตรวจพบวาคลื่นไฟฟาหัวใจของผูปวยเปนชนิดท่ีตองการการรักษา ดว ยการชอ็ กไฟฟาหวั ใจ เครือ่ งจะบอกเราใหช็อกไฟฟาหวั ใจแกผูปวย การชอ็ กไฟฟาหวั ใจใหกบั ผปู ว ย เปนการรักษาท่ีมีประสิทธิภาพและประสบความสําเร็จสูงมาก จะทําใหคลื่นไฟฟาหัวใจที่ผิดปกติน้ัน กลบั มาสภู าวะปกตไิ ด และหวั ใจจะสามารถสบู ฉดี โลหติ ไปเลย้ี งรา งกายไดต ามปกติ แตถ า เครอื่ ง AED ตรวจพบวา คลน่ื ไฟฟา หวั ใจของผปู ว ยเปน ชนดิ ทไ่ี มต อ งรกั ษาดว ยการชอ็ กไฟฟา หวั ใจ เครอื่ งจะบอกวา ไมต อ งชอ็ ก และบอกใหป ระเมนิ ผปู ว ย ซง่ึ เราจะตอ งประเมนิ และพจิ ารณาตอ เองวา จะตอ งทาํ การชว ย ฟน ชีวิตข้นั พน้ื ฐานโดยการกดหนา อกใหแ กผ ูปว ยหรอื ไม การใชง านเครอื่ ง AED แมจ ะมเี ครอื่ ง AED หลายรนุ จากหลายบรษิ ทั แตห ลกั การใชง าน จะมอี ยู ๔ ข้นั ตอนเหมือนกนั ดงั นี้ ñ. ແ´à¤Ãè×ͧ ในเครื่อง AED บางรุนทานตองกดปุมเปดเคร่ือง ในขณะท่ีเครื่อง บางรุนจะทาํ งานทนั ทีทเี่ ปด ฝาครอบออก เมอ่ื เปด เครื่องแลว จะมีเสยี งบอกใหร ูว าทา นตอ งทําอยา งไร ตอไปอยางเปนข้นั ตอน ทม่ี า : https://www.renalserve.com/ ò. μԴἋ¹นําä¿¿‡Ò โดยติดแผนนําไฟฟาทั้ง ๒ แผน เขากับหนาอกของผูปวย ใหเ รยี บรอ ย (ในกรณจี าํ เปน ทา นสามารถใชก รรไกรตดั เสอ้ื ของผปู ว ยออกกไ็ ด กรรไกรน้ี จะมเี ตรยี มไวใ ห ในชดุ ชวยชวี ติ อยแู ลว (กระเปา AED) ตองใหแนใจวา หนา อกของผูปว ยแหง สนทิ ดี ไมเปยกเหงอื่ หรือ เปยกน้ํา แผนนําไฟฟาของเคร่ือง AED ตองติดแนบสนิทกับหนาอกจริงๆ ถาจําเปนทานสามารถ ใชผ าขนหนู ซ่งึ จะมเี ตรียมไวใ หในชดุ ชวยชีวติ เช็ดหนาอกของผูปว ยใหแหง เสยี กอน การติดแผน นํา ไฟฟาของเคร่ือง AED นั้น เริ่มดวยการลอกแผนพลาสติกดานหลังออก ตําแหนงติดแผนนําไฟฟา ดตู ามรูปที่แสดงไว (เครอื่ งบางรนุ มรี ปู แสดงทต่ี วั แผนนาํ ไฟฟา บางรุน กม็ ีรปู แสดงทตี่ วั เครอื่ ง) ตองติด

๖๗ ใหแนบสนิทกับหนา อกของผูปว ยดวยความรวดเร็ว แผน หนง่ึ ตดิ ไวทใี่ ตกระดกู ไหปลารา ดา นขวา และ อีกแผนหนึ่งติดไวที่ใตราวนมซายดานขางลําตัว ตรวจดูใหแนใจวาสายไฟฟาจากแผนนําไฟฟาตอเขา กับตัวเครื่องเรยี บรอ ย ทีม่ า : https://www.renalserve.com/ ๓. ใหเครื่อง AED ÇÔà¤ÃÒÐˏ¤Å×è¹ä¿¿‡ÒËÑÇ㨠ระหวางนั้นหามสัมผัสถูกตัวผูปวย โดยเด็ดขาด ใหทานรองเตือนดังๆ วา “เคร่ืองกําลังวิเคราะหคลื่นไฟฟาหัวใจ หามสัมผัสตัวผูปวย” เครอื่ ง AED สว นใหญจ ะเรมิ่ วเิ คราะหค ลน่ื ไฟฟา หวั ใจทนั ทที ต่ี ดิ แผน นาํ ไฟฟา เสรจ็ เครอ่ื งบางรนุ ตอ งให กดปมุ “ANALYZE” กอน ท่มี า : https://www.renalserve.com/ ๔. หามสมั ผัสตัวผูปว ย ถาเครือ่ ง AED พบวา คล่ืนไฟฟาของผปู วยเปน ชนิดทต่ี อ งการ การรักษาดวย¡ÒêçÍ¡ä¿¿‡ÒËÑÇã¨à¤Ãè×ͧ¨ÐºÍ¡ãËŒàÃÒ¡´»Ø†Á “SHOCK” และกอนท่ีเราจะกดปุม “SHOCK” ตอ งใหแ นใจวา ไมม ีเคร่อื งสมั ผัสถกู ตวั ของผปู วย รอ งบอกดงั ๆ วา “ผมถอย คณุ ถอย และ ทกุ คนถอย” ใหมองซา้ํ อกี คร้งั เปน การตรวจสอบครั้งสุดทาย กอ นกดปุม “SHOCK” “ผมถอย คณุ ถอย และทกุ คนถอย” ทม่ี า : https://www.renalserve.com/

๖๘ หากเครอ่ื งบอกวา “No shock is needed” หรอื “start CPR” ใหเริม่ ทําการชว ยชวี ิต ขั้นพ้นื ฐานตอทนั ที โดยไมตอ งปดเครอ่ื ง AED ท่ีมา : https://www.renalserve.com/ โดยทําการกดหนา อก ๓๐ ครัง้ สลับกับชว ยหายใจ ๒ คร้งั จนกวาเคร่ือง AED จะสั่ง วิเคราะหค ล่นื ไฟฟาหวั ใจอีกครงั้ แลว กลับไปทําขอ ๓, ๔ ÊÃØ»¢é¹Ñ μ͹สํา¤ÞÑ ô »ÃСÒâͧ¡ÒÃ㪌à¤ÃÍè× § AED ๑. เปด เครอ่ื ง ๒. ติดแผน นําไฟฟาที่หนาอกของผูป วย ๓. หามสัมผสั ตัวผูปวยระหวา งเครื่อง AED กําลังวิเคราะหคลน่ื ไฟฟาหวั ใจ ๔. หามสมั ผัสตัวผูปว ย จากนน้ั กดปุม “SHOCK” ตามทเ่ี คร่ือง AED บอก สาํ หรบั ขน้ั ตอนที่ ๑ และ ๒ ไมค วรใชเ วลาเกนิ ๓๐ วนิ าที โดยระหวา งขน้ั ตอนที่ ๑ และ ๒ ใหก ดหนา อก ตามปกตไิ ด หลงั จากเครอื่ ง AED บอกวาปลอดภยั ทีจ่ ะสัมผสั ผปู วยไดแ ลว ใหทําการกดหนาอกตอ ทันที หรือหากเคร่ือง AED มีปญหาในการทํางาน ใหทําการกดหนาอกตอไปกอนจนกวาเคร่ืองจะ พรอมใชงาน μÒÃÒ§·èÕ ñ ¡Òê‹ÇªÇÕ μÔ ¢¹Ñé ¾¹×é °Ò¹ã¹¼ŒÙãËÞ‹ à´¡ç áÅзÒá คําแนะนํา ผใู หญ เดก็ (๑ ป – วัยรนุ ) ทารก (๑ เดือน – ๑ ป) การประเมนิ เบื้องตน หมดสติ ไมม กี ารตอบสนอง ไมหายใจ หรือหายใจผิดปกติ (หายใจเฮอื ก) ลาํ ดบั การชวยชีวติ เรมิ่ ดว ยการกดหนาอก เปด ทางเดนิ หายใจ ชวยหายใจ (C-A-B) อตั ราเร็วการกดหนา อก อยางนอ ย ๑๐๐ ครง้ั ตอ นาที

๖๙ คาํ แนะนาํ ผูใหญ เดก็ (๑ ป – วยั รนุ ) ทารก (๑ เดือน – ๑ ป) ความลกึ ในการกดหนา อก อยา งนอย ๒ นว้ิ หรอื อยางนอย ๑/๓ ของ อยางนอย ๑/๓ ของ อยางนอ ย ๕ เซนติเมตร ความหนาหนาอกใน ความหนาหนาอกใน แนวหนา หลงั ประมาณ แนวหนาหลัง ประมาณ ๒ นว้ิ หรอื ประมาณ ๕ ๑.๕ น้ิว หรือประมาณ เซนตเิ มตร ๔ เซนติเมตร การขยายของทรวงอก ปลอ ยใหมีการขยายตวั กลับของทรวงอกระหวา งการกดหนา อกแตล ะครงั้ ควรเปลีย่ นคนกดหนา อกทุก ๒ นาที การรบกวนการกดหนา อก รบกวนการกดหนา อกใหน อยทสี่ ุด ไมควรหยดุ กดหนา อกนานเกนิ ๑๐ วนิ าที เปด ทางเดินหายใจ ดันหนาผากลง ยกคางข้นึ สัดสวนการกดหนาอกตอ ๓๐ : ๒ การชว ยหายใจ (ครง้ั : ครงั้ ) การชอ็ กไฟฟา ตดิ แผน เออดี ที ันทที เ่ี คร่ืองพรอม โดยรบกวนการกดหนา อกใหนอยท่สี ุด เร่ิมทาํ การกดหนาอกทนั ทเี มอ่ื ช็อกเสร็จ ท่ีมา : สมาคมแพทยโ รคหวั ใจแหงประเทศไทยในพระบรมราชูปถมั ภ ÊÃ»Ø มนุษยเม่ือมีชีวิตอยูยังตองหายใจเอาออกซิเจนเขาไปหลอเลี้ยงสวนตางๆ ของรางกาย และหวั ใจตอ งเตน หรือบีบตัวเพอ่ื สูบฉีดเลอื ดที่นําเอาออกซิเจนและสารอาหารไปหลอ เลย้ี งสว นตา งๆ ของรางกาย อยางไรก็ตาม การหยุดหายใจหรือหัวใจหยุดเตนก็ไมใชวาจะตองเสียชีวิตเสมอไป เชน ในกรณีท่ีผูบาดเจ็บหรือผูบาดเจ็บในเหตุการณตางๆ แลวเกิดหยุดหายใจหรือหัวใจหยุดเตนอยาง กะทันหัน ถาผูพบเห็นสามารถกระทําการชวยเหลือโดยการชวยหายใจในผูบาดเจ็บที่หยุดหายใจ และกระตนุ หวั ใจภายนอกในผบู าดเจบ็ ทห่ี วั ใจหยดุ เตน ไดอ ยา งทนั ทว งทแี ละถกู ตอ ง กจ็ ะสามารถชว ยให ผูบาดเจ็บฟนคืนชีพได การชวยหายใจ และกระตุนหัวใจภายนอกน้ีเรียกอีกอยางหนึ่งวา การชวย ฟน คนื ชพี หรอื ซพี อี าร ซงึ่ การชว ยเหลอื ผบู าดเจบ็ ดว ยการกระตนุ หวั ใจภายนอก ผชู ว ยเหลอื ตอ งเขา ใจ ขนั้ ตอนในการปฏบิ ตั อิ ยา งถกู ตอ ง มกี ารฝก ปฏบิ ตั จิ นเกดิ ความชาํ นาญและมนั่ ใจ จงึ สามารถชว ยเหลอื ผูบาดเจบ็ ไดอยา งมีประสทิ ธิภาพ ¡¨Ô ¡ÃÃÁ¡ÒÃàÃÕ¹ ๑. ผสู อนสาธิตวธิ ีการชว ยฟน คนื ชีพ (CPR) ดวยการนวดหวั ใจและผายปอด ๒. ฝกปฏบิ ตั วิ ิธกี ารชวยฟนคืนชพี (CPR) ดว ยการนวดหัวใจและผายปอด ๓. ฝก ปฏบิ ตั ิการใชอ ุปกรณฝกหดั การชวยชวี ติ (AED)

๗๐ ÍÒŒ §ÍÔ§ สมาคมแพทยโรคหัวใจแหงประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ. ¤Ù‹Á×Í¡Òê‹ÇªÕÇÔμ¢éѹ¾é×¹°Ò¹ áÅÐà¤Ãè×ͧªçÍ¡ä¿¿‡ÒËÑÇã¨ÍÑμâ¹ÁμÑ Ô (àÍÍÕ´Õ:AED) สําËÃºÑ »ÃЪҪ¹. พมิ พคร้งั ท่ี ๔. กรุงเทพฯ : สมาคม, ๒๕๕๘. สถานดี บั เพลงิ บางเขน. (๒๕๕๒). ¢¹éÑ μ͹»¯ºÔ μÑ ¡Ô ÒêNj ¿¹œ„ ¤¹× ª¾Õ CPR ã¹¼»ŒÙ dž Âà´¡ç àÅ¡ç äÁà‹ ¡¹Ô ñ ».‚ คนเม่ือ ๑๔ กรกฎาคม ๒๕๕๙, จาก สถานดี ับเพลงิ บางเขน เวบ็ ไซต : http://www.fire2fight.com/articles.php?article_id=59 สถานดี บั เพลงิ บางเขน. (๒๕๕๒). ¢¹éÑ μ͹»¯ºÔ μÑ ¡Ô ÒêNj ¿¹œ„ ¤¹× ª¾Õ CPR ã¹¼»ŒÙ dž Âà´¡ç ÃÐËÇÒ‹ § ñ-ø ».‚ คน เม่ือ ๑๔ กรกฎาคม ๒๕๕๙, จาก สถานดี ับเพลิงบางเขน เว็บไซต: http://www.fire2fight.com/articles.php?article_id=60

๗๑ º··èÕ ÷ ¡ÒÃจาํ ṡ¼ÙŒºÒ´à¨ºç ÇμÑ ¶Ø»ÃÐʧ¤¡ÒÃàÃÂÕ ¹ÃÙŒ ๑. ผูเ รยี นสามารถจาํ แนกผูบาดเจ็บไดอยางถูกตอง ๒. ผูเรียนสามารถเตรียมพื้นท่ีในการรองรับผูบาดเจ็บในแตละกลุมตามความรุนแรง ไดอยางถกู ตอง º·นาํ สถานการณที่มีผูบาดเจ็บจํานวนมากเปนสถานการณท่ีพบไดอยูเสมอไมวาจะเกิดจาก ภยั ธรรมชาติ เชน แผน ดนิ ไหว นา้ํ ทว ม หรอื จากนาํ้ มอื มนษุ ย เชน เหตวุ างระเบดิ สงคราม และการกอ การรา ย ถาจํานวนผูบาดเจ็บในเวลาเดียวกันเปนจํานวนมากเกินกวาขีดความสามารถและทรัพยากร ทางการแพทยที่มีอยู ซ่ึงเปนสถานการณท่ีเจาหนาที่ปฐมพยาบาลมีความยากลําบากในการตัดสินใจ และจดั การ ผใู หก ารปฐมพยาบาลในสถานการณด งั กลา วนจี้ าํ เปน ตอ งใชก ระบวนการจาํ แนกผบู าดเจบ็ เพ่อื จัดลาํ ดบั ความเรง ดวนในการรักษาพยาบาลและสง กลับผบู าดเจบ็ เหลานน้ั ภาวะผบู าดเจบ็ จํานวนมาก (Multiple casualties) และผูบาดเจ็บเปนกลมุ กอน (Mass casualties) มีความแตกตางกันท่ีภาวะผูบาดเจ็บจํานวนมากน้ัน จํานวนผูบาดเจ็บยังไมเกินขีด ความสามารถและทรัพยากรของหนวยพยาบาลน้ันๆ การคัดแยกจะพิจารณาจัดความเรงดวนใหแก ผูที่อาการหนักท่ีสุดกอน แตการคัดแยกในภาวะผูบาดเจ็บเปนกลุมกอนซ่ึงขีดความสามารถและ ทรัพยากรของสถานพยาบาลไมอ าจชวยเหลือผูบาดเจบ็ ทกุ รายได จะพิจารณาการรักษาแกผบู าดเจ็บ ทม่ี โี อกาสรอดมากท่สี ุดกอ น ¡ÒÃจาํ ṡ¼ŒÙºÒ´à¨çº (Triage) การจาํ แนกผบู าดเจบ็ เปน ภาษาฝรง่ั เศส ตรงกบั ภาษาองั กฤษวา sort แปลวา การคดั แยก จัดเปนหมวดหมู หมายถึง การแบงแยกประเภท ซ่ึงมีพ้ืนฐานมาจากการพิจารณาความตองการของ ผบู าดเจบ็ เพอื่ การรกั ษาและการสง กลบั กระบวนการนจี้ ะใหโ อกาสแกผ ทู มี่ โี อกาสรอดชวี ติ มากทส่ี ดุ กอ น ในภาวะท่ีไมอาจชวยเหลือผูบาดเจ็บไดทุกราย เปนการใหประโยชนสูงสุดกับคนสวนใหญ ในภาวะ ท่ีมีขีดจํากัดของทรัพยากรทางการรักษาพยาบาลและเวลา การจําแนกตองกระทําอยางเปนระบบ และมคี วามตอเนอื่ งหลงั จากท่ไี ดทาํ การประเมนิ อาการขั้นตนเรยี บรอ ยแลว ËÅ¡Ñ ¡Òâͧ¡ÒÃจาํ ṡ¼ÙºŒ Ò´à¨çº - ใชทรัพยากรท่มี อี ยอู ยา งใหเกิดประสทิ ธิภาพมากทสี่ ดุ - สงกาํ ลังพลคนื ไปปฏิบตั หิ นา ทีใ่ หไดเ รว็ ทีส่ ดุ - ทาํ การประเมินอยางตอ เนือ่ ง และควรทําการจําแนกผปู ว ยซ้าํ อีก

๗๒ - เคลื่อนยา ยดว ยความรวดเรว็ - วางแผน เตรียมพรอม และฝก ซอ ม Å¡Ñ É³Ð¢Í§¡ÒÃจาํ ṡ¡Å‹ØÁ¼ŒºÙ Ҵ਺ç à¾è×Íทาํ ¡ÒÃÃ¡Ñ ÉÒ - ¡ÅØ‹Áà˧´‹Ç¹ (Immediate) ÊÕá´§ หมายถึง ผูปวยท่ีตองการการรักษาทันที เพอ่ื รกั ษาชวี ิต แขน ขา ดวงตา - ¡Å‹ÁØ ÃÍä´Œ (Delayed) ÊÕàËÅ×ͧ หมายถงึ ผบู าดเจ็บทต่ี อ งการทาํ ใหอาการคงทก่ี อ น และทาํ การรกั ษาแตสามารถรอไดหลายๆ ช่วั โมง โดยทไ่ี มเ ปนอันตรายตอ รางกาย (สามารถรอไดจ น ผูปว ยแบบเรงดวนไดร บั การรกั ษาจนอาการคงท่ี) - ¡Å‹ÁØ àÅ硹͌  (Minimal) ÊàÕ ¢ÂÕ Ç หมายถงึ ผปู ว ยที่ตอ งการการรักษา แตสภาพของ ผูบาดเจ็บรอไดเปนวันๆ โดยอาการไมแยลงไปกวาเดิม ผูบาดเจ็บเหลาน้ีสามารถทําการชวยเหลือ ตนเองได ชว ยเพอ่ื นได - ¡ÅØ‹ÁËÁ´ËÇѧ (Expectant) ÊÕดํา หมายถึง ผูบาดเจ็บที่คาดวาจะเสียชีวิต การใช ทรัพยากรทางการแพทยกับผูบาดเจ็บประเภทน้ีอาจเกิดประโยชนนอย ควรใสใจและใชเวลาในการ รกั ษาผูบาดเจ็บท่ีมคี วามสาํ คัญเรง ดวน ¢¹éÑ μ͹μÒ‹ §æ 㹡ÒÃจําṡ¼ÙŒºÒ´à¨ºç ๑. ประเมนิ สถานการณ การคนหาผบู าดเจ็บ และจาํ แนกเพอ่ื การรักษา - ประเมินและจัดแบงผูบาดเจ็บเพื่อใชเจาหนาท่ีและอุปกรณที่มีอยูเกิดประโยชน สงู สุด - ใหก ารรกั ษาขัน้ แรกสําหรบั ผบู าดเจบ็ ท่มี โี อกาสรอดชวี ติ กอน - ทาํ การจําแนก และจดั ลําดับตามความเรง ดว นในการรักษา - สถานการณทางยุทธวธิ ี และประมาณการ - ผบู าดเจ็บจาํ เปน ตอ งถูกสงไปยังพื้นทีป่ ลอดภยั เพอ่ื การรกั ษาหรือไม - สํารวจจาํ นวนผูบ าดเจบ็ ตาํ แหนง ท่ีบาดเจบ็ และความรนุ แรงในการบาดเจ็บ - ความชว ยเหลอื ทม่ี อี ยู (ชว ยเหลอื ตนเอง เพอ่ื นชว ยเพอ่ื น เจา หนา ทที่ างการแพทย) - ความสามารถในการสนบั สนนุ การสงกลับ และความตอ งการมอี ะไรบาง ๒. ประเมนิ ผูบาดเจ็บ และจดั ลาํ ดบั ความสาํ คญั ในการรกั ษา (ñ) ¡Å‹ØÁàç‹ ´‹Ç¹ (Immediate) หมายถึง ผูบาดเจ็บท่ีมีอันตรายที่อาจถึงแกช ีวิต และตอ งการความชว ยเหลอื อยา งเรง ดว น เพอื่ รกั ษาชวี ติ แขนขา ดวงตา ผบู าดเจบ็ ทมี่ คี วามสาํ คญั มาก เปน อนั ดบั หนึง่ ในการรักษา ไดแ ก

๗๓ - ผูบาดเจ็บท่ีมีการอุดก้ันของระบบทางเดินหายใจ ผูบาดเจ็บท่ีระบบหัวใจ ขดั ขอ ง (ทไ่ี มไ ดอ ยใู นระหวา งการปฏบิ ตั ทิ างยทุ ธวธิ ี หากอยใู นระหวา งการปฏบิ ตั ทิ างยทุ ธวธิ ผี บู าดเจบ็ เหลานจ้ี ะถกู จัดอยใู นภาวะหมดหวัง) - เลอื ดออกเปน จาํ นวนมาก - ผูบาดเจ็บแผลดูดทรวงอก (Tension pneunothorax) - ช็อก - แผลไหมบริเวณใบหนา คอ แขน เทา อวัยวะเพศ (ò) ¡ÅØ‹ÁÃÍä´Œ (Delayed) หมายถึง ผูบาดเจ็บที่ไมไดมีความเส่ียงถึงชีวิต บาดเจบ็ ทแ่ี ขนขาเปน กลมุ ทรี่ อได เปน ผบู าดเจบ็ ทตี่ อ งการการรกั ษาพยาบาลเพอ่ื รกั ษาชวี ติ หรอื ปอ งกนั ความพกิ าร แตส ามารถรอได ๖-๘ ชม. โดยไมมภี าวะแทรกซอ น ไดแ ก - แผลเปด ทหี่ นา อก โดยไมมีภาวะหายใจลาํ บาก - แผลเปด ท่ีชอ งทอ ง โดยไมม ีอาการช็อก - การบาดเจบ็ ทตี่ า แตไมมปี ญ หาการมองเหน็ - แผลเปดอ่นื ๆ - กระดูกหัก - แผลไหมร ะดับสองและสาม (ไมร วมท่ใี บหนา มอื เทา อวยั วะเพศ) มีพ้ืนท่ี ๒๐% ของพ้ืนผวิ รา งกายทัง้ หมดหรือมากกวา - มีอาการเลก็ นอ ย จากการโดนสารพษิ (ó) ¡Å‹ØÁàÅ硹ŒÍ (Minimal) หมายถงึ ผูบาดเจ็บเลก็ นอย สามารถชว ยเหลือ ตนเองได ไดแ ก - มีแผลถลอกเล็กนอ ย และแผลฟกชาํ้ - กลา มเนือ้ ตึง เคล็ด ขดั ยอก - มปี ญหาความเครยี ดเล็กนอย - มแี ผลไหมร ะดับหน่ึงและสอง (ô) ¡Å‹ÁØ ËÁ´ËÇ§Ñ (Expectant) หมายถึง ผูบาดเจ็บหมดหวัง เปนผบู าดเจบ็ ทม่ี ี อาการรุนแรง ซบั ซอนและตองใชเวลาในการรกั ษาเพ่อื ชวยใหรอดชีวติ นาน ไดแ ก - บาดเจ็บที่ศีรษะอยางรุนแรง มีแผลไหมเกิน ๘๕% ของพ้ืนผิวรางกาย - มีอาการแสดงวา ไดร บั พษิ จากสารเคมี และอนั ตรายถงึ ชวี ิต

๗๔ ¡ÒèѴลํา´ºÑ ¤ÇÒÁàç‹ ´Ç‹ ¹ã¹¡ÒÃÊ‹§¡ÅºÑ ·Ò§¡ÒÃᾷ (๑) ประเภทดวนที่สุด ทําการสงกลับเร็วท่ีสุดเทาที่จะเปนไปได หรือภายใน ๒ ชั่วโมง เพอ่ื ทาํ การรกั ษาชวี ติ แขน ขา ดวงตา โดยทว่ั ไปถา เราไมส ามารถควบคมุ อาการผบู าดเจบ็ ได แตผ บู าดเจบ็ มโี อกาสรอดชวี ติ ใหจดั อยูใ นประเภทนี้ - ภาวะการหายใจลาํ บาก - ช็อก ไมต อบสนองตอ การใหส ารน้ําทางหลอดเลือดดํา (IV) - ไมร ูสึกตัว เปนเวลานานๆ - บาดเจ็บท่ศี รี ษะ มแี รงดนั ในสมอง - แผลไหม ๒๐-๘๕ % - แผลเปด ชองอก ชองทอ ง ความดนั โลหิตลดลง - บาดแผลทะลุ - ควบคุมเลอื ดท่อี อกไมไ ด หรือกระดกู หกั เปด มเี ลือดออก - มบี าดแผลทใี่ บหนา อยางรุนแรง (๒) ประเภทเรง ดวน ตองทาํ การสง กลับภายใน ๔ ชม. หรอื ถา สภาพของผบู าดเจบ็ แยลง และตองการสง อยา งดว นท่สี ุด หรอื ดวนเพื่อการผาตดั โดยทวั่ ไปผูบาดเจ็บประเภทน้ี อยูใ นสภาพทีม่ ี อาการไมค งท่ี หรือมอี าการแยล งและเสยี่ งตอภาวะแทรกซอนจากการบาดเจบ็ - บาดแผลทที่ รวงอก เชน กระดกู ซี่โครงหกั การบาดเจ็บทร่ี บกวนการหายใจ - การบาดเจ็บทีเ่ นอ้ื เยอ่ื ออ น และแผลหกั แบบเปด -ปด - บาดแผลท่ชี อ งทอง แตค วามดันโลหติ ยังไมลดลง - การบาดเจบ็ ทีด่ วงตา และไมเ ปนอันตรายตอการมองเห็น - การบาดเจบ็ ท่กี ระดูกสันหลัง - บาดแผลไหมที่ มือ หนา เทา อวัยวะเพศ เหลอื พ้ืนท่ีผวิ หนังของรา งกายนอ ยกวา รอ ยละ ๒๐ (๓) แบบปกติ เปนการสงกลับทางการแพทยภายใน ๒๔ ชม. สําหรับการรักษาตอ ไมจ าํ เปน ตอ งรบี ทาํ การสง กลบั อยา งเรง ดว น โดยทวั่ ไปผบู าดเจบ็ อยใู นภาวะทไี่ มร า ยแรงสามารถรอการ สง กลับไดน านถงึ ๒๔ ชม. ผบู าดเจบ็ ในกลุมนไ้ี ดแ ก บาดแผลตางๆ ดังน้ี - แผลไหม ๒๐-๘๐ % ของพื้นท่ีรางกาย ผูบาดเจ็บตอบสนองตอการใหสารนํ้า ทางหลอดเลือดดํา - กระดกู หกั ทไี่ มรุนแรง - แผลเปด แผลท่ที รวงอกโดยไมม ภี าวะหายใจลําบาก - ผปู ว ยจิตเวช - ผปู ว ยทีส่ ้ินสดุ การรักษา

๗๕ (๔) แบบโอกาสเอื้ออํานวย เปนการสงกลับทางการแพทยเมื่อมียานพาหนะ ในการสง กลับ เชน ผบู าดเจบ็ ทม่ี ีแผลเปดเล็กนอย เคล็ด ขดั ยอก แผลไหม < ๒๐% เปนตน ¤ÇÒÁμ‹Íà¹Í×è §ã¹¡Ãкǹ¡ÒÃจําṡ การจําแนกเปนกระบวนการที่จะตองทําอยางตอเนื่องเพราะอาการของผูบาดเจ็บ อาจทรุดลง และสถานการณของการสนับสนุนและทรัพยากรทางการแพทยอาจมีการเปลี่ยนแปลง ผูบาดเจ็บตองไดรับการประเมินและพิจารณาเปล่ียนแปลงกลุมคัดแยกใหม โดยท่ัวไปเมื่อผูบาดเจ็บ ยงั อยใู นหนว ยพยาบาลเดมิ ควรไดร บั การประเมนิ ทกุ ๆ ๑๕ นาที ซงึ่ อาจจะนาํ ไปสกู ารจดั กลมุ คดั แยกใหม และเมื่อผูบาดเจ็บถูกสงกลับก็ตองทําการประเมินและคัดแยกใหมเสมอในหนวยพยาบาล ทกุ ระดับ เพราะอาการผบู าดเจ็บอาจเปล่ียนแปลง และหนว ยพยาบาลอาจมขี ดี ความสามารถสงู ขน้ึ สถานการณในพื้นท่ีรวมทั้งทรัพยากรที่มีอยูตองนํามาพิจารณาในการเปล่ียนแปลง การจําแนกผูบาดเจ็บดวยเสมอ การตัดสินใจที่ยากและทาทายที่สุดแตตองทําเปนอันดับแรก คือ การตดั สินใจเปลีย่ นผูบาดเจบ็ รนุ แรงทีเ่ คยอยูในกลมุ เรงดว นมาอยูใ นกลมุ หมดหวงั การเปล่ียนแปลงน้ี จะขึ้นกับสมดลุ ระหวา งจาํ นวนผูบาดเจ็บและความรนุ แรงของการบาดเจบ็ กบั ทรพั ยากรท่มี อี ยู ¡ÒÃจาํ ṡ¼ÙŒºÒ´à¨ºç ã¹·àèÕ ¡Ô´àËμØ ในกรณีท่ีเกิดอุบัติเหตุท่ีมีผูบาดเจ็บจํานวนมาก เชน รถโดยสารประจําทางพลิกคว่ํา เครอื่ งบินโดยสารไถลออกนอกทางว่ิง หรือเจาหนา ทตี่ าํ รวจเกิดการปะทะกับผรู า ย การเขาชวยเหลอื ผบู าดเจบ็ ในทเี่ กดิ เหตนุ ย้ี อ มมคี วามยากลาํ บากและสบั สนมากกวา การรกั ษาพยาบาลในหนว ยพยาบาล แพทยหรอื เจาหนาท่ที ่ีปฏบิ ตั ิหนาที่ในท่ีเกดิ เหตจุ ะตองคาํ นึงถึงความปลอดภยั ของตนเอง การจําแนก การปฐมพยาบาล และการสงกลบั ผบู าดเจ็บทีร่ วดเรว็ และถูกตอง ในทเี่ กดิ เหตหุ วั หนา ชดุ เผชญิ เหตจุ ะมหี นา ทบ่ี งั คบั บญั ชาและควบคมุ การทาํ งานของกาํ ลงั พล ในชดุ รวมทง้ั อาํ นวยการและประสานงานกบั ผบู งั คบั บญั ชาหนว ยในพนื้ ทใี่ นการปฏบิ ตั งิ านดา นการแพทย (Medical coordinator) โดยท่ัวไปจะเปนเจาหนาที่ทางการแพทยที่อาวุโสที่สุดในชุด หัวหนาชุด จะตอ งจดั เจา หนา ทจ่ี าํ แนกผบู าดเจบ็ (Triage officer) ซงึ่ อาจจะเปน แพทยห รอื เจา หนา ทพี่ ยาบาลทมี่ ี ประสบการณท าํ หนา ทใ่ี นการจาํ แนกผบู าดเจบ็ และเจา หนา ทอ่ี น่ื ๆ ในการปฐมพยาบาลใหก ารชว ยเหลอื ผูบาดเจ็บ โดยทั่วไปหัวหนาชุดไมควรเปนผูทําการจําแนกและรักษาพยาบาลผูบาดเจ็บดวยตัวเอง นอกจากจะมีความจําเปนเน่ืองจากกําลังพลไมพอ จํานวนกําลังพลของชุดเผชิญเหตุข้ึนกับจํานวน ผบู าดเจบ็ ทปี่ ระมาณไวแ ละกาํ ลงั พลทงั้ หมดทม่ี อี ยใู นหนว ย อปุ กรณส าํ หรบั ชดุ เผชญิ เหตจุ ะตอ งเตรยี ม ปายจาํ แนก อุปกรณปฐมพยาบาล เปล รถพยาบาล และอปุ กรณตดิ ตอสือ่ สาร เม่ือชดุ เผชญิ เหตุไปถึง ทเ่ี กดิ เหตจุ ะตอ งรายงานตวั ตอ ผบู ญั ชาการสถานการณ (Incident commander) ในทเ่ี กดิ เหตุ หวั หนา ชดุ เผชญิ เหตจุ ะตอ งรบั ทราบรายละเอยี ดของสถานการณ จาํ นวนผบู าดเจบ็ โดยประมาณ และอนั ตราย

๗๖ ทยี่ งั คงมอี ยใู นทเี่ กดิ เหตุ หลงั จากนน้ั จงึ จดั ตง้ั เขตปรมิ ณฑล (Perimetry) ซง่ึ เปน เขตทปี่ ลอดภยั สามารถ ใชเปน ที่รวบรวมผูบาดเจ็บและใหการชวยเหลือได ถา เปน อุบตั เิ หตุท่ีมไี ฟไหม ระเบิด หรือกาซพษิ เชน อากาศยานเกิดอุบัติเหตุ เขตปริมณฑลตองอยูเหนือลม หางจากจุดเกิดเหตุพอสมควร ภายในเขต ปรมิ ณฑลนจี้ ะตอ งจดั ตงั้ บรเิ วณรวบรวมผบู าดเจบ็ เพอ่ื ทาํ การจาํ แนก (Triage area) และบรเิ วณทจ่ี ะนาํ ผปู ว ยทถี่ กู จาํ แนกแลว ไปรวบรวม โดยแยกตามประเภทเพอื่ ทาํ การปฐมพยาบาลและเตรยี มการสง กลบั ในการจาํ แนกและชว ยเหลอื ผบู าดเจบ็ อาจจะใหช ดุ เปลและเจา หนา ทพ่ี ยาบาลนาํ ผบู าดเจบ็ จากทเี่ กดิ เหตอุ อกมารวบรวมทพี่ นื้ ทจี่ าํ แนกเพอื่ ทาํ การจาํ แนก หรอื เจา หนา ทจ่ี าํ แนกอาจเขา ไปทาํ การ ตรวจผูบาดเจ็บแตละรายในที่เกิดเหตุอยางคราวๆ และติดปายจําแนกแลวจึงใหเจาหนาที่เปล นําผบู าดเจ็บไปยงั ทปี่ ฐมพยาบาลตามประเภทผบู าดเจ็บ ปายจําแนกตามมาตรฐานจะเปนปายผูกขอมือซึ่งกําหนดสีไวดังน้ีคือ สีแดงสําหรับ ผูบาดเจ็บเรงดวน สีเหลืองสําหรับผูบาดเจ็บรอได สีเขียวสําหรับผูบาดเจ็บเล็กนอย และสีดําสําหรับ ผูบาดเจ็บหมดหวังและผูเสียชีวิต แตเราอาจทําปายจําแนกแบบงายๆ โดยใชเทปขาวเขียนอักษรยอ ตามประเภทผูบาดเจ็บตดิ ท่ีตัวผบู าดเจบ็ ท่ีถกู จําแนกน้นั ผูบาดเจ็บหลังจากไดรับการปฐมพยาบาลจะไดรับการติดบัตรผูบาดเจ็บ และเตรียมการ สงกลับตามลําดับความเรงดวนตอไป ในกรณีท่ีมีผูบาดเจ็บจํานวนมากเกินกวาชุดลวงหนาจะใหการ ชวยเหลือไดและจําเปนตองขอกําลังสนับสนุนเพ่ิมเติม กําลังพลสวนที่มาสนับสนุนจะตองปฏิบัติงาน ตามคาํ สั่งของผูบญั ชาการสถานการณนัน้

๗๗ á¼¹¼§Ñ ¢éѹμ͹¡ÒÃจาํ ṡ¼ÙŒºÒ´à¨çºã¹¾¹×é ·Õèà¡´Ô àËμØ ÁÕºÒ´á¼Åáμ‹à´¹Ô ä´Œ 㪋 Minor äÁ‹ ÊÕà¢ÂÕ Ç ËÒÂã¨ËÃ×ÍäÁ‹ äÁ‹ËÒÂ㨠ËÒÂ㨠໴ ·Ò§à´Ô¹ËÒÂ㨠<óð ¤Ãѧé /¹Ò·Õ >óð ¤Ã§éÑ /¹Ò·Õ »ÃÐàÁ¹Ô ซํา้ ÊáÕ ´§ äÁ‹ËÒÂ㨠ËÒÂ㨠»ÃÐàÁ¹Ô ¡ÒÃäËÅàÇÂÕ ¹âÅËμÔ Ê´Õ íÒ ÊáÕ ´§ คลาํ ªÕ¾¨Ã·Õ袌ÍÁ×ÍäÁ‹ä´Œ ¤ÅíÒª¾Õ ¨Ã·èÕ¢ŒÍÁÍ× ä´Œ ÊáÕ ´§ »ÃÐàÁ¹Ô ÃдѺ¤ÇÒÁÃÊÙŒ Ö¡ ËÒŒ ÁàÅ×Í´ äÁ‹ÊÒÁÒöทําμÒÁ ทําμÒÁคาํ ÊÑè§ คําÊÑ觧‹ÒÂæ ä´Œ §Ò‹ Âæ ä´Œ ÊáÕ ´§ ÊÕàËÅ×ͧ

๗๘ ÊÃØ» ในสถานการณปจจุบันอาจเกิดสาธารณภัย ท้ังที่เกิดจากการกระทําของมนุษยและจาก ธรรมชาติ เม่ือเกิดเหตกุ ารณดังกลา วมักจะมผี ปู ระสบภยั จํานวนมากทไ่ี ดร บั บาดเจบ็ ต้งั แตเ ล็กนอ ย ไปจนถึงรนุ แรงถงึ ขั้นเสียชวี ติ ประกอบกับทรพั ยากรทางการแพทย ณ เขตนน้ั มกั จะไมเ พยี งพอกบั ผปู วยปรมิ าณมาก ดงั นัน้ การจดั การบรหิ ารทรัพยากรทีม่ ปี ระสิทธภิ าพ จงึ เปนปจจยั สาํ คัญตอ ความ สาํ เร็จในการชว ยเหลือผบู าดเจบ็ อยางมีประสิทธิภาพตอไป ¡¨Ô ¡ÃÃÁ¡ÒÃàÃÂÕ ¹ ๑. ผสู อนสาธิตวธิ ีการจาํ แนกผูบาดเจบ็ ตามอาการบาดเจ็บ ๒. ฝก ปฏิบตั ิวิธกี ารจําแนกผูบ าดเจ็บตามอาการบาดเจบ็ ÍÒŒ §Í§Ô นายแพทยเ รืองศกั ดิ์ ศริ ิผล.(๒๕๕๑). ¤‹ÙÁÍ× »°Á¾ÂÒºÒÅ. กรงุ เทพฯ : นานมีบคุ ส. ปยพันธุ ชรี านนท. ¡Òä´Ñ ᡼ٺŒ Ò´à¨çºà»š¹¡ÅÁ‹Ø ¡ÍŒ ¹. คน เมอื่ ๒๙ สงิ หาคม ๒๕๖๐, จากเวบ็ ไซต : www.gmwebsite.com/upload/thaimilitarymedicine.com/file/unit23.doc โรงเรียนเสนารักษ กรมแพทยทหารบก. (ไมปรากฏปท่ีพิมพ). ¤Ù‹Á×Í»ÃСͺ¡ÒÃÊ͹ ËÅÑ¡¡ÒôÙáÅ ¼ºŒÙ Ò´à¨ºç ·Ò§ÂØ·¸ÇÔ¸Õ Tactical Combat Casualty Care (ÊÒí ËÃºÑ ¤ÃÙ/ÍÒ¨ÒÃÂ) . คน เม่ือ ๑๒ กรกฎาคม ๒๕๕๙, จากกองทพั บก เว็บไซต : http://www.rta.mi.th/630a0u/qa_amds/file_qa_amds/life_oriented_ strategy.pdf

๗๙

๘๐ จัดพิมพโดย โรงพิมพต าํ รวจ ถ.เศรษฐศิริ ดุสิต กรงุ เทพฯ ๑๐๓๐๐ โทรศพั ท ๐-๒๖๖๘-๒๘๑๑-๓ โทรสาร ๐-๒๒๔๑-๔๖๕๘

“เปนหลักประกันความยุติธรรมและความปลอดภัยในชีวิต และทรัพยสินของประชาชนที่มีมาตรฐานสากล” พลตํารวจเอก จักรทิพย ชัยจินดา ผูบัญชาการตํารวจแหงชาติ