"Тогтвортой хөгжлийн боловсрол-II"

ТӨСЛИЙН САНХҮҮЖҮҮЛЭГЧ БАЙГУУЛЛАГУУД ТӨСЛИЙН ГҮЙЦЭТГЭГЧ БАЙГУУЛЛАГУУД Үндэсний түшиц байгууллага-БСҮХ Орон нутгийн хэрэгжүүлэгч ДЭЛХИЙН БАЙГАЛЬ ОРЧНЫ БОЛОВСРОЛЫН САН (FEE)-ИЙН ГИШҮҮН БАЙГАЛЬ ОРЧИН, БОЛОВСРОЛ, БОЛОВСРОЛЫН СУДАЛГААНЫ БАЙГАЛЬ ОРЧНЫ АЯЛАЛ ЖУУЛЧЛАЛЫН ШИНЖЛЭХ УХААНЫ ҮНДЭСНИЙ ХҮРЭЭЛЭН МЭДЭЭЛЭЛ СУРГАЛТЫН MONGOLIA ТӨВ НҮТББ ЯАМ ЯАМ Улирал тутмын цахим сонин Дугаар №8 2022 оны 4 дүгээр улирал ОНЦЛОХ ҮЙЛ ТХБ–II ТӨСЛИЙН БАГ сургалтын хэрэглэгдэхүүн болгон ашиглах ТХБ-МЭДЭЭ ЯВДЛУУД: ГЕРМАНЫ ТУРШЛАГААС боломжийг бүрдүүлээд байна. Ковидын үед цахим хичээлээ дүрстэй бэлтгэх хэрэгцээ шаардлага эхийн рашаан хүртэл Сэлбэ голын эрэг дагуух · “Тогтвортой СУДАЛЛАА үүссэн тул “Шинэ эхлэл” сургуулийн багш, газрыг өртөөчлөн цэвэрлэж, дахивар хогоо хөгжлийн зорилго сурагчид зориулалтын студи байгуулах санаачилга цуглуулан, тушаалаа. Мөн энэ өдөр иргэд хуучин эд 2022\" нээлттэй Тогтвортой хөгжлийн боловсрол-II төслийн гаргаж, ТХБ-ын дэд төслөөр байгуулж байсан хэрэглэлээ борлуулан орлогоо хандивлажээ. өдөрлөгөөр бид Үндэсний зөвлөн зохицуулах баг ХБНГУ‑ын юм. Үүний ачаар тус сургуулийн төгсөх ангийн Тогтвортой хөгжлийн боловсрол /ТХБ/-ын сурагчид элсэлтийн ерөнхий шалгалтад үр дүнтэй Байгаль орчин, аялал жуулчлалын сайд · ТХБ-II төслийн институтчлэл, тогтвортой хөгжлийн боловсролыг бэлдэх боломжтой болсон төдийгүй, ухаалаг дэлгэц, Б.Бат-Эрдэнэ тус арга хэмжээний үеэр хэлсэн баг Герман Улсын иргэддээ олгож буй туршлагаас судалж, суралцахаар самбар, камер, микрофоны тусламжтай багш нар үгэндээ “Хогоо хаядаггүй, цэвэр цэмцгэр орчныг туршлагаас судалж 11 сарын 09-15-ны өдрүүдэд тус улсын Хэссэн илүү ойлгомжтой, сонирхолтой байдлаар хичээлээ бүрдүүлэхэд хүүхэд залуусын нөлөөлөл, оролцоо суралцав мужид ажиллалаа. хүргэдэг болжээ. Одоо Баянгол дүүргийн 73, 28 хамгийн чухал” гэдгийг онцлоод, хог хаяад дугаар сургууль дахин цахим студи байгуулахаар цэвэрлэдэг биш хогоо ангилан ялгаад, эдийн засгийн · Хувьсаж буй Энэ хугацаанд тогтвортой хөгжлийн ажиллаж байна. эргэлтэд оруулдаг байхыг уриалсан. боловсрол-Монгол боловсролын чиглэлээр сургууль, өдөр өнжүүлэх Улс 2022 төв болон орон нутгийн иргэддээ дэмжлэг үзүүлэн СЭТГҮҮЛЧИД ХЭНТИЙ Энэхүү үйл ажиллагааг БОАЖЯ, НҮБ-ын ажилладаг Байгаль орчны сургалтын гурван төвд АЙМГИЙН ЖИШИГ Хөгжлийн хөтөлбөр, Франц улсаас Монгол улсад · Тогтвортой ажиллаж, сургалтын арга барил, арга аргачлалтай суугаа Элчин сайдын яам, Каритас Чех Репаблик хөгжлийн танилцан, хамтын ажиллагааны талаар санал СУРГУУЛИУДТАЙ ТАНИЛЦЛАА олон улсын байгууллага, “Төвшин сайхан мөнх” боловсрол олгогч солилцсон юм. Тус төвүүд нь байгаль орчин, ТББ, “Өнгө нэм” ТББ, Европын Сэргээн Босголт Хэнтий аймгийн хүрээлэн буй орчны талаар бүх насныханд Тогтвортой хөгжлийн төлөө сэтгүүлчдийн Хөгжлийн Банк, Туул Голын Сав Газрын Захиргаа, сургуулиудыг зөвлөгөө, мэдээлэл өгч, боловсрол олгох сургалт клубын гишүүд Тогтвортой хөгжлийн боловсрол- “Clean up” болон “3R4UB” төслийн баг хамтран сурвалжилсан нь явуулдаг байна. Герман улсын хамгийн том II төсөлд шалгарсан Хэнтий аймгийн Чингис зохион байгууллаа. мужуудын нэг Хэссэн нь 6.1 сая хүн амтай, 700 хот, Дадал, Баян-Адарга сумын сургуулиудын · Зундаа зуслангийн мянган сурагчтай, 2000 гаруй сургууль, 65 000 туршлага, хэрэгжүүлж буй төслүүдтэй танилцаж, МОНГОЛЫН АНХНЫ ЦАХИМ үйлчлэгч, хавар багштай. СУРГУУЛЬ НЭЭГДЛЭЭ моджуулагч захирал 10 гаруй хэвлэл мэдээллийн сувгаар тодруулбал, Айлчлалын үйл ажиллагааг зохион байгуулахад Montsame.mn, Зууны мэдээ сонин, Өнөөдөр сонин, ЕБС-ийн ахлах ангийн сонгон судлах хичээлийг · “ЭКО” дэмжлэг үзүүлсэн Швейцарын хөгжлийн агентлаг, Gogo.mn, Tsakhiur.mn, Tovch.mn, МҮОНР болон хэрэгцээ, сонирхолдоо тулгуурлан сонгосон боловч сургуулиудын Германы талаас ТХБ-ын ОУ-ын зөвлөх, Хэссэн The UB Post сонины сэтгүүлчид төслийн хүрээнд судлах нөхцөл нь бүрдээгүй сурагчдад цахим туршлага НҮБ‑ын мужийн “Дугуй ширээний зөвлөл” ийн гишүүн сургуулийн баг хамт сурагч, багш, эцэг эх, орон сургалтаар эзэмших тэгш боломжийг бүрдүүлэх уралдаанд Рейннэр Матарь нарт ТХБ-II төслийн хамт олон нутгийн байгууллага хамтран орчин, хандлага, зорилгоор Монголын анхны онлайн сургууль манлайхын учир нь талархлаа илэрхийллээ. хэрэглээгээ тогтвортой хөгжилд нийцүүлэн хэрхэн болох “Medle” цахим сургуулийн үйл ажиллагааг өөрчилж, хөгжүүлж байгааг сурвалжлан, олон өнгөрсөн 10 дугаар сард манай улс эхэллээ. ГАРЧИГ Дэлгэрэнгүйг ТХБ-ТУРШЛАГА нийтэд түгээлээ. Тэдгээр сурвалжилга, нийтлэл, нүүрнээс уншина уу. ярилцлагыг ТХБ-ТОМИЛОЛТ нүүрнээс уншаарай. “Medle” цахим сургуульд 21 аймаг, бүх дүүргийн ТХБ-МЭДЭЭ 1 477 сургуулийн 10 дугаар ангийн 10400 гаруй сурагч ЦАХИМ СТУДИЙН Дэлгэрэнгүйг ТХБ-ТОМИЛОЛТ суралцана. “Medle” цахим сургууль 620 бүлэгтэй, ТХБ-ҮЙЛ ЯВДАЛ 2 ТУРШЛАГА ТҮГЭСЭЭР нүүрнээс уншина уу 16 судлагдахууныг 155 багш заана. Цаашид энэ сургуулиар 10-12 дугаар ангийн сурагчдыг бүрэн ТХБ-НЭГ 3 ТХБ-II төслийн хүрээнд олон улсын “Шинэ ЦЭВЭР ОРЧИНГ хамруулахын зэрэгцээ хилийн чанадад амьдарч СЭДВЭЭР эхлэл” сургуулийн байгуулсан цахим студийн БҮРДҮҮЛЭХЭД ЗАЛУУСЫН байгаа монгол хүүхдүүдэд “Монгол хэл, соёлын туршлагыг нийслэлийн Баянгол дүүргийн ОРОЛЦОО ХАМГИЙН ЧУХАЛ хөтөлбөр”-ийг цахим сургалтаар эзэмшүүлж, ТХБ-ТУРШЛАГА 4-5 ЕБС-ууд хэрэгжүүлж эхэллээ. Тус сургуулийн ерөнхий боловсролын гэрчилгээ, үнэмлэхийг жишигт үндэслэн нийслэлийн 77 дугаар сургууль Эх дэлхийн цэвэрлэгээний өдрийг тохиолдуулан, дүйцүүлэн авах боломжоор хангана гэж БШУЯ-аас ТХБ-ЗОЧИН 6 Европын холбооноос Монгол Улсад суугаа мэдээллээ. дүүргийнхээ зургаан сургуулийн багш Төлөөлөгчийн газрын санаачилгаар 9 сарын 17-нд ТХБ-ХАМТЫН 7 нарт зориулсан дундын студи байгуулж, нийслэлийн Баянзүрх дүүргийн 29-р хорооны нутаг Цахим сургуулийн сурагчид нь орон зайнаас үл ОРОЛЦОО цахим хичээл, контент бэлтгэх, түүнийгээ дэвсгэр Дарь-Эхийн рашаан, Сэлбэ голын эрэг хамааран Монгол Улсын хамгийн чадварлаг багш дагуух нийт 5 км газрын ойр орчмыг цэвэрлэжээ. нараас суралцаж, өөрийн авьяас, давуу тал, чадвараа ТХБ-ОРОН 8-9 хөгжүүлж, ажил мэргэжлийн чиг баримжаагаа НУТАГ Тус үйл ажиллагаа Сүхбаатарын талбайгаас тодорхойлох, сонгон судлах хөтөлбөрийг бүрэн эхэлж, Зуун айлын гүүрнээс Дамбадаржаа, Дарь дүүрэн эзэмшинэ. Харин багш нарын хувьд ажлын ТХБ- 10 байрандаа хөгжиж, мэдлэг, ур чадвараа орон даяар АМЖИЛТЫН түгээх давуу талтай ажиллана. ТҮҮХЭЭС “Medle” цахим сургууль нээгдснээр Монгол ТХБ- 11 Улс боловсролын салбарын цахим шилжилтээр МАНЛАЙЛАЛ дахин нэг алхам урагшилж байна гэж салбарын яам мэдэгдлээ. 1

ТХБ-ҮЙЛ ЯВДАЛ “ТОГТВОРТОЙ ХӨГЖЛИЙН ЗОРИЛГО 2022\" болохооор ноорог, тэмдэглэлийн цаасанд мөнгө төлөхгүй. НЭЭЛТТЭЙ ӨДӨРЛӨГӨӨР БИД... Нэг жижиг дөрвөлжин мемо цаасыг 5 000 төгрөгөөр авдаг бол түүн шиг цаасыг өөрөө л бүтээж байна. Үүгээрээ мод тайрч үйлдвэрлэсэн цаасыг хэмнэж байгаа. Манай сургуулийн эко клуб, ТХБ төслийн багийнхан дэмжиж хамтдаа хийж, хэрэглэж байна” гэж нийслэлийн 28 дугаар сургуулийн 11 дугаар ангийн сурагч Б.Хоролсүрэн ярилаа. Өндөгний хайрцаг тэмдэглэлийн цаас болж хөгжлийн боловсрол олгож буй туршлагуудаа энэ өдөрлөгөөр ТХБ-II ТӨСЛИЙН ОРОН хувирсан нь, цаас, хаягдлаас бүтсэн эд юмс, ажилсаг танилцууллаа. Даган дуурайх, суралцах, нутагшуулах, санааг нь НУТГИЙН ТҮШИЦ чийгийн улаан гээд тоглож, хэрэглэж туршиж авч ашиглах туршлагуудтай, үзвэртэй энэ талбар зочдоор дүүрэн БАЙГУУЛЛАГА НҮБ- болохоор бүтээлүүд оролцогчдын сонирхлыг татав. өнжив. Монгол улс, Швейцарын холбооны улсын Засгийн газраас ЫН “ТОГТВОРТОЙ Хамтдаа VR тeхнолого ашиглан Орхон аймгийн 2020 оноос хамтран хэрэгжүүлж буй ТХБ-II төслийн үр дүн шууд ХӨГЖЛИЙН 15-р сургуулийн дөрвөн улирлын хүлэмж, ногоон байдлаар 30 000, шууд бус байдлаар 64 000 хүнд хүрч, үндэсний МАНЛАЙЛАГЧ”-ААР байгууламж, Булган аймгийн Хялганат тосгоны хэмжээнд нөлөөлж чадсан гэж талууд дүгнээд байгаа юм. ШАЛГАРЛАА сургуулийн эко зуслангаар ч аялав. Төслийн Үндэсний зөвлөн зохицуулах багт БШУЯ, БОАЖЯ, Монгол дахь НҮБ-ын салбар байгууллагуудын хамтран зохион Энэ бол НҮБ-ын Монгол дахь суурин төлөөлөгчийн Боловсролын судалгааны үндэсний хүрээлэн, Байгаль орчны байгуулсан “Тогтвортой хөгжлийн манлайлагч” уралдааны газар, зарим яамдтай хамтран өнгөрсөн 9 дүгээр сард мэдээлэл сургалтын төв, Боловсролын ерөнхий газар, МУБИС, “Тогтвортой хөгжлийн манлайлагч боловсролын байгууллага”- Сүхбаатарын талбайд зохион байгуулсан “Тогтвортой Цэнгэг усны нөөц, байгаль хамгаалах төв, МХЕГ, Боловсролын аар Байгаль орчны мэдээлэл сургалтын төв ТББ шалгарч, хөгжлийн зорилго 2022\" нээлттэй өдөрлөгт оролцсон үнэлгээний төв, МҮОНРТ, “Амгалан дэлхий” ТББ гээд 11 UNICEF-ийн суурин төлөөлөгч Эваристе Коуасси Комланаас Тогтвортой хөгжлийн боловсрол-II төслийн багынхны байгууллага бий. Мөн тус төслийн дэд төслийг Архангай, Булган, шагналаа гардлаа. бүтээлийн нэг хэсэг нь. “Тогтвортой хөгжлийн Орхон, Ховд, Хөвсгөл, Хэнтий зургаан аймаг, нийслэлийн Баянгол, боловсрол” дэд төслийг хэрэгжүүлэгч 14 сургуулийн Сонгинохайрхан дүүргийн нийт 30 сургууль хэрэгжүүлж байна. сурагч, багш нар сургууль, сумандаа тогтвортой СҮХБААТАРЫН ТАЛБАЙГААС ХЯЛГАНАТ Монгол Улсын “Алсын хараа-2050” урт хугацааны хөгжлийн ТОСГОНЫ ХҮҮХДИЙН ЗУСЛАНД бодлого, “Тогтвортой Хөгжлийн Зорилгууд”-ыг хэрэгжүүлэхэд чиглэсэн сайн туршлага, шилдэг санаачилгыг хөхүүлэн дэмжих “Тогтвортой хөгжлийн зорилго 2022\" нээлттэй өдөрлөгт зорилгоор “ТОГТВОРТОЙ ХӨГЖЛИЙН МАНЛАЙЛАГЧ” оролцогчдыг Булган аймгийн Хялганат тосгоны ЕБС өөрсдийн шалгаруулах уралдаанд нэр дэвшин өрсөлдөж шалгарсан, байгуулсан зуслангаараа VR технологи ашиглан аялуулж, үйл Тогтвортой хөгжлийн боловсролыг дэмжигч Олон улсын Эко- ажиллагаатай нь танилцууллаа. Өнгөрсөн зун “Тогтвортой сургууль, цэцэрлэг хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэгч хамт олонд баяр хөгжлийн боловсрол” төслийн хүрээнд байгуулагдсан тус хүргэж амжилт хүссэн юм. зуслан нь орон нутгийн, нутгийн иргэдийн дэмжлэгээр өргөжиж байгаагаараа онцлог. Хүүхдүүд зусландаа амрангаа математеик, Тус хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэгч сургууль, цэцэрлэгүүд эко англи хэл, теннис, шатар, гар бөмбөг, хөл бөмбөг зэргээр орчинг бий болгох, олон төрлийн сургалт, нөлөөллийн ажил хичээллэж, монгол уламжлалт ахуйн болоод байгаль орчноо явуулах замаар хүүхдүүдийн суурь хүмүүжилд анхаардаг байна. таниж мэдэх арга туршлагаас суралцдаг байна. Өнгөрсөн зун Тухайлбал, “Эко-сургууль” хөтөлбөрийн болзол хангасан Хэнтий УБ, Эрдэнэт хот, Булган аймгийн сумдаас нийт 55 хүүхэд тус аймгийн Мөрөн сумын ЕБС-ийн сурагчид зөрөн өнгөрөх хүн зусланд амарчээ. \"Манай сургуулийн баг хамт олон бүрэн бүртэй мэндэлж, унасан хогийг түүж, ангилан хаяж хэвшжээ. бүрэлдэхүүнээрээ ажиллаж зуслангаа нээлээ. Багш, ажиглагсад нь өөрсдөө зусландаа ажилласан\" гэж Хялганат тосгоны ЕБС-ийн Учир нь тус хөтөлбөр нь ус, эрчим хүч, хог хаягдал, биологийн сургуулийн захирал Ц.Цолмонбаатар танилцуулсан. Байгалийн олон янз байдал, ой, сургуулийн орчин, уур амьсгалын өөрчлөлт, үзэсгэлэнт газарт нээгдсэн, сургалтын олон янз хөтөлбөртэй тус дэлхийн иргэншил, эрүүл аюулгүй байдал-хоол хүнс, зам тээвэр, зусланд хүүхдүүдээ амраая гэсэн хүсэлт эцэг эхчүүдээс байнга хариуцлагатай уул уурхай гэсэн үндсэн сэдвүүдээр дамжуулан ирж байжээ. ногоон хөгжил, тогтвортой хөгжлийн тухай мэдлэгийг сургууль, цэцэрлэг, орон нутгийн иргэдэд танхимын болон танхимын бус ХОЁР АВДАР ЧИЙГИЙН УЛААНТАЙ СУРГУУЛЬ хэлбэрээр хүргэдэг. Энэ хөтөлбөрийг Монгол улсад хэрэгжүүлэгч БОМСТ ТББ-ын ажил амжилт, хөтөлбөрийн тухай ТХБ- Нийслэлийн “Эрдмийн өргөө” цогцолбор сургууль “Эрдмийн өргөө” цогцолбор сургуульд нэг нь 300 ширхэг МАНЛАЙЛАГЧ булангаас уншаарай. “Тогтвортой хөгжлийн зорилго 2022\" нээлттэй чийгийн улаантай хоёр авдар бий. Эдгээр чийгийн улаанаа ТХБ өдөрлөгт модон авдартай иржээ. Авдар доторх хөрс төслийн хүрээнд МУБИС-ийн харъяа Экологийн боловсролын НЭЭЛТТЭЙ ӨДӨРЛӨГТ борддог, баяжмал хөрс бүтээгч чийгийн улаануудыг төвөөс худалдан авчээ. 200.000 ХҮН ХАМРАГДЛАА үзэх гэсэн хүүхдүүд олон байлаа. Тус сургуулийн “Эко клуб”ын багш, сурагчид хоол хүнсний хаягдал, НҮБ-ын суурин зохицуулагчийн газар болон Үндэсний чийгийн улаанаар хөрс сийрэгжүүлэн бордоо гаргаж статистикийн хорооны судалгаагаар “Тогтвортой хөгжлийн авах төсөл хэрэгжүүлсний үр дүнд сургуулийнхаа зорилго 2022” өдөрлөгт ойролцоогоор 200 гаруй мянган хүн цэцэг, ургамлын бордоог өөрсдөө бэлтгэдэг болжээ. хамрагджээ. Тэдний тал хувь нь залуус байсан гэсэн байна. “Ажилчин” зөгий гэдэг шиг чийгийн улаан өт нь Түүнчлэн тогтвортой хөгжилд хувь нэмэр оруулах хүсэлтэй баяжмал хөрс гаргадаг, гаргадаггүй гэж олон янз байдаг. байгаа эсэх асуултад оролцогчдын 85-аас дээш хувь нь \"Тийм\" Өтнүүд нь ногоо, бор хатуу цаас, хатсан навч, ногоон гэж хариулснаар энэ өдөрлөг тогтвортой хөгжлийн зорилгыг ургамалд дуртай. Гадил, алим харахаар баярлаад улам таниулах гол зорилгоо биелүүлсэн гэж дүгнэсэн байна. сайн ажилладаг. Харин сонгино, лимоны хальс идвэл хүчиллэг болж хөрсний технологи алдагдана” гэж Хамгийн чухал нь Тогтвортой хөгжлийн зорилго нь НҮБ клубын сурагчид танилцууллаа. Чийгийн улааны үйл эсвэл аль нэг төрөлжсөн байгууллагын уриалга бус дэлхийн хүн хөдлөл, хоол тэжээл, арчилгаа гээд хамаатай бүхнийг нэг бүрийн уриа, хүсэлт, зорилго гэдгийг ирсэн оролцогч бүр нь байгалийн ухааны хичээлүүддээ дадлага ажил ойлгож, ихэнхи нь түүний төлөө өөрөө оролцохыг хүсч байсан болгон судалдаг байна. Мөн англи хэл дээр ч ярилцдаг нь онцлог байлаа гэж хэвлэлүүд тэмдэглэжээ. НҮБ-ын Монгол гэлээ. Тэд энэ бүхнээ дүрс бичлэгт буулгаж, бусдадаа улс дахь суурин зохицуулагч Тапан Мишра өдөрлөгт оролцсон үзүүлж, сургадаг гэж “Эрдмийн өргөө” цогцолбор байгууллага, олон нийтэд хандан хэлсэн үгэндээ “Тогтвортой сургуулийн багш Д.Болормаа ярилаа. хөгжлийн зорилгыг хангахад чиглэсэн үйл ажиллагаа, санаачилга, сайн туршлагаа шинэлэг, бүтээлч байдлаар танилцуулсан та СУРАГЧИД ХАЯГДАЛ ЦААСААР бүхний асраар зочлохдоо бид сэтгэл хангалуун байж, ихээхэн ШИНЭ ЦААС БҮТЭЭВ урам зориг авлаа. Энэхүү өдөрлөг бидэнд бүхий л оролцогч талуудын оролцоо, хичээл зүтгэлээр ТХЗ-д хүрэх боломжтой Бараа худалдаж авах болгонд гаднах хайрцаг нь сайшааж, хамтдаа хэрэглэж эхэлжээ. Цаасан хайрцаг, савнуудыг гэдгийг бэлхнээ харуулсан үйл явдал боллоо” гэлээ. хаягддаг. Гэтэл энэ хаягдлыг цаас болгон хичээлдээ жижиглэж усанд дэвтээгээд жаазанд хийж шигшээд, наранд ашиглаж байгаа туршлагаас нийслэлийн Баянгол хатааж цаас болгодог байна. Анх гаргаж авсан цаасаа туршиж бал, үзэг, харандаагаар бичихэд бүгд гаргацтай гарч байжээ. дүүргийн 28 дугаар сургуулийн сурагчид “Тогтвортой хөгжлийн зорилго 2022” “Би, манай найзууд энэ цаасыг ноорог болгон ашиглаж 2 өдөрлөгөөр танилцууллаа. Тик токоос санаагаа байгаа. Сул тал нь жаахан хэврэг. Одоо өнгийг нь цайвар болгож олж хэрэгжүүлэхэд найзууд, сурагчид нь өөрчилмөөр байна. Гарын доорх материалаар хийж байгаа

БОЛОВСРОЛЫГ ЦЭГЦЛЭХ, ХУВИРГАН ӨӨРЧЛӨХ НЭГДСЭН ТХБ-НЭГ СЭДВЭЭР ОЙЛГОЛТ, ХЭТИЙН ЧИГЛЭЛТЭЙ БОЛНО төрийн байгууллагын төлөөлөл оролцож боловсролын салбарт \"21 ДҮГЭЭР ЗУУНД АЖИЛЛАЖ АМЬДРАХ тулгамдаж буй асуудал, ялангуяа КОВИД-19 цар тахлаас ИРГЭДИЙН ХАМГИЙН ЧУХАЛ ЧАДВАРУУД\" үүдэлтэй боловсрол, сургалтын хоцрогдол, алдагдсан боломжийн ТХБ-НЭГ СЭДВЭЭР булан “Хувьсаж буй боловсрол”-ыг талаар хэлэлцэж, ирээдүйн боловсролын дүр төрх, алсын Боловсролыг хувьсгаж өөрчлөхтэй холбоотой онцолж, ярилцлага, нийтлэлийг 2023 онд цувралаар хүргэх хараа, амлалтыг тунхагласан бөгөөд хэлэлцүүлэгт оролцсон суралцагчид ямар чадамж эзэмших вэ? 2030 он юм. Эхний зочин БШУЯ-ны Боловсролын нэгдсэн бодлого талуудын саналд үндэслэн “Үндэсний амлалт” баримт бичгийг гэхэд ямар мэдлэг, чадвар, хандлагатай иргэдийг төлөвлөлтийн газрын дарга П.Оюунаа. Түүнтэй ярилцъя. боловсруулж ЮНЕСКО-д хүргүүлсэн. бэлтгэсэн байх бол? Ер нь дэлхий нийт хувирган өөрчлөх арга хэлбэрийг яагаад Хэлэлцүүлэгт оролцогчид КОВИД-19 цар тахал нэг үеийн “Хувьсаж буй боловсрол” сэдвийн хүрээнд хийсэн сонгож байна? 2030 он хүртэл боловсролыг хэрхэн өөрчлөх юм боловсролын хоцрогдолыг бий болгож, тэдний ирээдүйн үндэсний хэлэлцүүлгээр иргэдийн төлөөлөл болсон бол? боломжид сөрөг нөлөө үзүүлэхээр байгааг анхаарах, боловсролын оролцогчид хүүхэд, залуучуудад нийгэм, эдийн хоцрогдлоос гадна урт хугацаанд сургалтын байгууллагыг хаасан засгийн тодорхойгүй нөхцөл байдалд ажиллаж Дэлхий ертөнцийн өнөөгийн нөхцөл байдал, улс хооронд явдал нь залуу үеийн сэтгэл зүйн эрүүл мэндэд сөрөг нөлөө амьдрах, технологийн дэвшлийг ашиглах мэдлэг, ур гарч буй шударга бус байдал, уур амьсгалын өөрчлөлт, хүүхэд үзүүлж байгааг анхаарах талаар санал дэвшүүлсэн. чадвар, чадамжийг хөгжүүлэх шаардлагатайг онцолж залуучуудын идэвхтэй санаачлага, хөдөлгөөн зэргээс үүдэн байсан. Мөн үндэсний түүх соёл, уламжлалаа өвлөн боловсролыг хувьсган өөрчлөх замаар дэлхий нийтээрээ \"МОНГОЛ УЛСАД БОЛОВСРОЛЫН ХАМРАН СУРГАЛТ хадгалах, байгаль дэлхийг хайрлан хамгаалах үнэт тогтвортой хөгжил бүхий шударга ирээдүйг бий болгох ЕРӨНХИЙ ДҮНГЭЭР ӨНДӨР БАЙГАА БОЛОВЧ ЯЛГААТАЙ зүйлийг төлөвшүүлэх чиглэлээр сургалтын хөтөлбөр, шаардлагатай нүүр тулж байна. Дэлхийн орнууд бүх хүнд БҮЛГИЙН ХҮҮХЭД, ЗАЛУУЧУУДАД ТЭГШ БОЛОМЖ агуулгыг сайжруулах, хувирган өөрчлөх, үүнтэй тодорхойгүй ирээдүйд ажиллаж амьдрахад шаардлагатай мэдлэг, БҮРДЭЭГҮЙ БАЙНА\". холбогдуулан цахим сургалтын хөтөлбөр, агуулга, чадварыг насан туршдаа суралцах боломжийг олгох чиглэлээр арга зүйг хөгжүүлэх, түгээн дэлгэрүүлэх, шинжлэх боловсролыг хувьсган өөрчлөх хэрэгцээ байгаа талаар хэлэлцэж Энэ ялгааг арилгах чиглэлээр бүх суралцагчдад хүртээмжтэй, ухааны цахим туршилтын санг бий болгох, үүнийг бүх байна. Технологийн хурдтай хөгжил, хөдөлмөрийн зах зээлийн үнэгүй цахим сургалтын сан бүрдүүлэх, TВ хичээлийг түгээн хүүхдэд хүртээмжтэй болгох шаардлага ч бий. өөрчлөлт зэрэг нь хүн нэг ур чадвараараа удаан хугацаанд дэлгэрүүлэх, олон улсын хөгжлийн донор байгууллага болон ажиллаж амьдардаг байдлыг өөрчилж байгаатай уялдуулан тэргүүлэх бизнес эрхлэгчидтэй хамтран эмзэг бүлгийн болон Хувьсан өөрчлөгдөж буй нийгэмд ажиллаж, боловсрол эзэмших, сурч хөгжих нь хүний амьдралын тодорхой малчин хүүхдэд ухаалаг төхөөрөмж олгох, оператор компаниудтай амьдрахад шаардагдах мета-танин мэдэхүй, үеэр хязгаарлагддаг биш хэрэгтэй үедээ шаардлагатай мэдлэг, ур хамтран интернэтийн хурд, хүртээмжийг нэмэгдүүлэх арга хэмжээ суралцахуйд суралцахуй, сэтгэл хөдлөлөө удирдах, чадвараа эзэмших хэрэгтэй болж байна. авч ажиллалаа. Хэдий тийм боловч газар зүйн байршил, хэл аливаа зүйлд зорилго тавьж, тууштай байх, бусдыг соёлын ялгаа, хөгжлийн бэрхшээл, үндэсний цөөнх, нийгэм эдийн ойлгох, хамтран суралцах, ажиллах, шийдвэр гаргах, \"ТЭР ДУНДАА БОЛОВСРОЛ, СУРАЛЦАХУЙД ХАМРАГДАЖ засгийн ялгаа, жендер, шилжилт хөдөлгөөн, дижитал хуваагдал цахим орчинд ажиллах, суралцах ур чадварыг ЧАДАХГҮЙ БАЙГАА БҮЛГЭЭС ЭХЛЭН ТЭГШ БОЛОМЖИЙГ зэрэг нь боловсролын бүх түвшинд чанартай, хүртээмжтэй хөгжүүлэх, насан туршдаа суралцах, хөгжих чадамж, ОЛГОХ НЬ ТЭРГҮҮЛЭХ ӨӨРЧЛӨЛТ БОЛЖ БАЙНА\". үйлчилгээ авахад нөлөөлж байгаа тухай зөвлөмжилсөн. энх тайван, аюулгүй байдал, ногоон хөгжлийн үзэл баримтлалыг дэмжих дадлыг төлөвшүүлэхэд Боловсролыг хувьсган өөрчлөх өөр нэг хүчин зүйл нь ядуурал, Хэлэлцүүлэгт оролцогч талууд боловсролыг бүх нийтийн бүх талын оролцоо, дэмжлэгийг нэгтгэх, хүүхэд, хүйсийн болон нийгмийн тэгш бус байдлаас үүдэлтэй сурч, үнэт зүйл, эрхэм зорилго байхыг дуу нэгтээ хүлээн зөвшөөрч, залуучуудад хамгийн их тулгамдаад байгаа нийгэм- боловсорч чадахгүй байгаа иргэдийн тоо буурахгүй байгаа Монгол Улсын ирээдүй болсон хүүхэд залуучуудад шаардлагатай сэтгэл хөдлөлийн, урлаг, гоо зүйн ур чадвар, дижитал явдал юм. Үүн дээр нэмээд КОВИД-19 цар тахлаас үүдэлтэй ур чадвар, чадамжтай болоход хамтаараа дэмжиж оролцох, тэр ур чадвар, цар тахал, байгалийн гамшгийн үед боловсролын хүртээмж, чанарт бий болсон тэгш бус байдал, дундаа боловсролын ард хоцорсон бүлгийн хүүхэд, залуучуудыг суралцах, амьдрах ур чадварыг хөгжүүлэх нь 21 дүгээр эмэгтэйчүүдийн эрхийн зөрчил, мөргөлдөөн, хүчирхийлэл хамтаараа дэмжих, боломж олгох түншлэлийг бэхжүүлэх, олон зуунд ажиллаж амьдрах иргэдэд хамгийн чухал байна. нэмэгдэж байгаа явдал боловсролыг эргэж харах хэрэгцээ байгааг талын оролцоот санхүүжилтийн инноваци нэн чухал байгааг илтгэж байна. Ийм учраас боловсролын чанарыг сайжруулах, онцлон тэмдэглэлээ. Боловсрол бол зөвхөн төрийн үүрэг бус бүх Үүнтэй холбогдуулан БСҮХ боловсролын бага насны хүүхдийн цогц хөгжлийг дэмжихэд хөрөнгө оруулалт нийтийн үйл хэрэг гэж хүлээн зөвшөөрсөн. бүх түвшний сургалтын хөтөлбөрт шинжилгээ түлхүү хийхийг шаардаж байна. хийж, эхний байдлаар сургуулийн өмнөх болон \"БОЛОВСРОЛЫГ ӨӨРЧЛӨН ЦЭГЦЛЭХ, ХУВИРГАН ерөнхий боловсролын сургалтын хөтөлбөрийн Дижитал технологийг боловсрол, сургалтад ашиглах ӨӨРЧЛӨХ ТАЛААР БИД НЭГДСЭН ОЙЛГОЛТ, ХЭТИЙН үзэл баримтлалыг боловсруулж байна. Энэ үзэл боломжтой байгаа нь сургалтын зохион байгуулалт, хэлбэрт ЧИГЛЭЛТЭЙ БОЛОХ ЗҮГ РҮҮ ЯВЦГААЖ БАЙНА\". баримтлалын эхний төслийг боловсруулж 11 сараас илүү олон боломжийг бий болгохоор байна. Гэхдээ хүртээмжийн эхлэн олон нийтийн хэлэлцүүлэг хийж байгаа тэгш бус байдлыг бууруулах шаардлагатай байгаа юм. Ингэхдээ Боловсролыг өөрчлөн цэгцлэх гэдэг нь асуудлыг сонгож бөгөөд 12 сарын сүүлээр дуусна. Энэ хугацаанд нэн тэргүүнд зорилтот бүлэгт хөрөнгө оруулалт хийх, үнэгүй, шийдэх тухай биш, харин боловсрол, сургалтын сайн туршлага, иргэд, байгууллагууд саналаа хэлэх боломжтойг энд чанартай цахим агуулга хөгжүүлэх, сургалтын арга зүйн уламжлалыг залгамжлан, шинэ үзэл баримтлал, аргачлал, тодотгож хэлмээр байна. инноваци, өөрчлөлтийг хийхэд голлон ажиллах шаардлагатай шийдлийг хамтаараа хэлэлцэж хэрэгжүүлэх гэдгийг талууд байна. харилцан хүлээн зөвшөөрсөн юм. Иймээс суралцагч бүрд \"Боловсролын өөрчлөлт багшаас эхэлнэ\" гэж үзэж тааварлахын аргагүй ирээдүйд амьдрах, ажиллахад шаардлагатай Монгол Улс өнгөрсөн 09 дүгээр сард болсон “Хувьсаж буй мэдлэг, ур чадвар эзэмших, үнэт зүйлтэй байх тэгш боломж бүхий, буй. Тэгвэл багшийн өөрчлөлт юунаас эхлэх вэ боловсрол” сэдэвт НҮБ-ын дээд хэмжээний чуулганаар технологийн дэвшилд тулгуурласан боловсролын тогтолцоог дижитал шилжилт ба түншлэлээр дамжуулан суралцахуйг бий болгох шинэ бодлого, хандлага, арга барил, засаглалыг бий ялангуяа манай улсын тухайд? өөрчилж буй үйл явц, төлөвлөгөөгөө танилцуулсан. Энэ үйл болгох нь бидний хэтийн зорилт болж байна. ажиллагааны үр дүнг хэрхэн тодорхойлж байна вэ? \"БАГШИЙГ НИЙГМИЙН ТЭРГҮҮЛЭХ Боловсролын аливаа шийдвэр нь хүүхэд, залуучуудын НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Антонио Гутеришийн сайн сайхны төлөө хамтын байх, үүнд чиглэсэн эрх зүйн МЭРГЭЖИЛТЭН ГЭЖ ҮЗЭЖ ТУСГАЙЛАН ивээл дор зохион байгуулагдах “Хувьсаж буй боловсрол” дээд зохицуулалтын уялдаа холбоог сайжруулах, тэгш хүртээмжтэй, хэмжээний уулзалтыг угтан Монгол улсын БШУЯ-наас НҮБ- чанартай боловсролын уян хатан, технологид суурилсан боломж, ДЭМЖЛЭГ ҮЗҮҮЛЭХ САНААЧИЛГА ӨРНҮҮЛНЭ\" ын суурин зохицуулагчийн газар, НҮБ-ын Хүүхдийн Сан, хувилбарыг бий болгох, үр дүнд суурилсан удирдлага, зохион болон НҮБ-ын Боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны байгууллагын байгуулалт, хяналт-шинжилгээ, үнэлгээ хийх шалгуур аргачлалыг Хувьсаж буй боловсрол санаачлагын хүрээнд дэмжлэгтэйгээр БШУЯ-ны манлайлал дор Боловсролын тусгайлан боловсруулж, боловсролын албан ёсны мэдээллийн судалгааны үндэсний хүрээлэн /БСҮХ/ үндэсний хэмжээний санд тэдгээртэй холбоотой өгөгдөл мэдээллийг цуглуулж, багш яаж өөрчлөгдөхийг тооцохдоо юуны өмнө хэлэлцүүлгийг үе шаттайгаар олон талын оролцоог ханган нотолгоонд суурилсан бодлого төлөвлөлтийг боловсруулж, зохион байгуулсан. Энэхүү хэлэлцүүлэгт Монгол Улсын хүүхэд, хэрэгжүүлэх, үүнд бүх талын оролцоог хангаж ажиллах хэрэгцээ ойрын хугацаанд тулгарах багшийн ил, далд залуучууд, багш, судлаачид, иргэний нийгмийн байгууллага, байна. аж ахуйн нэгж, бизнес эрхлэгчид, хэвлэл мэдээллийн болон хомсдолыг урьдчилан тооцож, багш бэлтгэх уян хатан, Тоосго өрж сургууль барьснаас цахим сургуулийг байгуулах нь илүү үр дүнтэй, бас ашигтай гэж үзэж буй. Монголд анхны хувилбарт сургалтыг нэвтрүүлэх, багш мэргэжлээр цахим сургууль ч нээгдлээ. Үр дүнг хэрхэн тодорхойлж тооцож байна вэ? элсэн суралцагчдад төрөөс тусгайлан дэмжлэг \"МОНГОЛ УЛС АНХНЫ ЦАХИМ СУРГУУЛИЙНХАА ХОНХЫГ үзүүлэх, хөдөө, орон нутагт багшаар ажиллахад ЭНЭ ХИЧЭЭЛИЙН ЖИЛ ЦОХИЛОО\". Цахим сургууль нь бүлэг дүүргэлтээс шалтгаалан ахлах ангийн сонгон судлах хичээлийг өгдөг тэтгэмжийг тогтмол нэмэгдүүлэх, өөр бусад судлах боломжгүй байгаа суралцагчдад тэгш боломж олгох мөн хилийн чанадад байгаа монгол иргэдийн хүүхдэд Монгол хэл санхүүгийн дэмжлэг, инновацийг нэвтрүүлэх асуудал соёлын хөтөлбөрийг цахимаар зохион байгуулах зорилготой юм. Энэ хичээлийн жилд 10 дугаар ангийн 10407 суралцагч 16 тэргүүлэх зорилт болж байна. Түүнчлэн багш сонгон судлах хичээлийг судалж байна. Цахим сургуульд албан ёсоор 148 багш ажиллаж байна. Эхний байдлаар тодорхой үр мэргэжлийн үзэл баримтлал, стандарт, шаардлагыг дүнгүүд гарч байна. Юуны өмнө цахим сургууль сонгон судлах хичээлийг цахимаар заах арга зүйн инновацийг бий болголоо. өөрчлөх замаар багшийн эрх, үүрэгт өөрчлөлт Мөн энэ сургуулийн багш нар цахим ур чадварыг эзэмшиж цаашдаа цахим сургалтын зөвлөх, ментор багш болно. Эхний оруулах, багшлахаас гадна өөрчлөлтийг чиглүүлэгч, үед суралцагчийн ирц хангалтгүй байх, хичээлээ таслах хандлага ажиглагдаж байсан бол яваандаа суралцагчийн идэвх, оролцоо дэмжих туслагч байх чиг үүргийг эрх зүйн болон сайжирсан. БШУЯ-ны Боловсролын мэдээлэл, технологийн төв цахим сургалтад хамрагдаж байгаа сургуулийн интернэт бодлогын хүрээнд тусгахаар ажиллаж байна. 2022 оны холболтын хурдыг нэмэгдүүлэх арга хэмжээ авсан. Мөн орон 11 сараас эхлэн багшийн ажил мэргэжлийн стандартыг нутгийн удирдлага, эцэг эхчүүд хүүхдээ ухаалаг төхөөрөмжөөр мэргэжлийн байгууллагатай хамтран боловсруулж хангахад дэмжлэг үзүүлж байгаа нь цахим сургуулийн эхний төслийг бэлэн болгоод байна. үйл ажиллагаа үр дүнтэй болоход чухал нөхцөл болж Цахим сургалтыг зохион байгуулдаг, насан байна. БШУЯ-ны зүгээс ухаалаг төхөөрөмжөөр хангах, туршдаа суралцагчийг хөгжүүлдэг, бүх хүүхдэд тэгш цахим сургалтын дэд бүтцийг сайжруулах чиглэлээр үе боломж олгох сургалт зохион байгуулдаг, хамтаараа шаттай арга хэмжээ авч байна. хөгждөг багшийг бий болгох, үүнд чиглэсэн бодлого хэрэгжүүлэх нь салбарын чухал зорилтуудын нэг. Багш бэлтгэх, мэргэжлийн тасралтгүй хөгжлийг хангах тогтолцоог шинэчилсэн стандарт, шаардлагад нийцүүлэн өөрчлөн цахим платформыг нэвтрүүлж, цаг, хугацаа, орон зайнаас үл хамааран тасралтгүй хөгжих тэгш боломжийг бүрдүүлэх, багшийн мэргэжлийн тасралтгүй хөгжлийн хэрэгцээг тодорхойлоход төрөөс дэмжлэг үзүүлэх, багш мэргэжилтнийг хөгжүүлэхэд талуудын идэвхтэй хамтын ажиллагаа, оролцоог дэмжих, багшийн ажлын байран дээрээ хөгжих зэрэг боломжоор хангана. Багшийн нэр хүнд, үнэлэмж, амьдралын чанарыг сайжруулахад төр, хувийн хэвшлийн хамтын ажиллагааг дэмжих, багшийг нийгмийн тэргүүлэх мэргэжилтэн гэж үзэж тусгайлан дэмжлэг үзүүлэх санаачилга өрнүүлэх, багшийн ажлын ачааллыг КОВИД-ийн дараах сурлагын хоцрогдол, бусад үр дагавартай уялдуулан тооцох, шинэчлэх ажлыг эхлээд байна. Сэтгүүлч Д.Даваадулам 3

ТХБ-ТУРШЛАГА ТХБ-II ТӨСЛИЙН БАГ ГЕРМАНЫ ТУРШЛАГААС СУДАЛЛАА Тогтвортой хөгжлийн боловсрол-II төслийн Үндэсний зөвлөн дэмжлэг үзүүлэн ажилладаг Байгаль орчны сургалтын гурван мянган багштай. Айлчлалын үйл ажиллагааг зохион зохицуулах баг ХБНГУ‑ын Тогтвортой хөгжлийн боловсрол төвд ажиллаж, сургалтын арга барил, арга аргачлалтай танилцан, байгуулахад Монголын талаас БОМСТ ТББ, Германы /ТХБ/-ын институтчилэл, тогтвортой хөгжлийн боловсролыг хамтын ажиллагааны талаар санал солилцсон юм. Тус төвүүд талаас ТХБ-ын ОУ-ын зөвлөх, Хэссэн мужийн “Дугуй иргэддээ олгож буй туршлагаас судалж, суралцахаар 11 сарын нь байгаль орчин, хүрээлэн буй орчны талаар бүх насныханд ширээний зөвлөл”-ийн гишүүн Рейннэр Матарь 09-өөс 15-ны өдрүүдэд тус улсын Хэссэн мужид ажиллалаа. зөвлөгөө, мэдээлэл өгч, боловсрол олгох сургалт явуулдаг нар дэмжлэг үзүүлсэнд ТХБ-II төслийн хамт олон байна. Герман улсын хамгийн том мужуудын нэг Хэссэн нь 6.1 талархлаа илэрхийлье. Энэ хугацаанд тогтвортой хөгжлийн боловсролын чиглэлээр сая хүн амтай, 700 мянган сурагчтай, 2000 гаруй сургууль, 65 сургууль, өдөр өнжүүлэх төв болон орон нутгийн иргэддээ АМАРЧ АЯЛАНГАА МЭДНЭ, ӨӨРЧЛӨГДӨНӨ, ӨӨРЧИЛНӨ Сургалтын нэг дэх өдөр. Амарч аялангаа, зугаацаж тоглонгоо Энэ төвийн сургалтын танхимаас усанд ороход, утсаа мэдрэнэ, мэднэ, өөрчлөхөд оролцоно. цэнэглэхэд, машинаар явахад хичнээн мод шатаадаг, бороо, ус юунаас үүсдэг, яаж ордог, дэлхийн уур амьсгал хэрхэн яаж Туршлага судлах баг Герман улсын Хэссэн мужийн Ханау өөрчлөгдөж байгаа, өөрийн хотдоо юуг хүсч мөрөөддөг, өөрчлөхөд хотын Байгаль орчны төвөөс сургалтаа эхэллээ. өөрөө юу хийж чадах вэ зэрэг асуултын хариуг тоглонгоо, оролдож үзэнгээ олдог байх нь. Төвийн цэцэрлэгт хүрээлэн нь 10 2002 онд байгуулагдсан тус төв нь сургалт танин мэдэхүйн гаруй төрлийн жимс, хэдэн зуун төрлийн ургамал, олон төрлийн танхим, цэцэрлэгт хүрээлэнгээс гадна тахь нутагшуулах том модтой. Ой хээр гал түлэх, чулуун дээр хөл нүцгэн гишгэх, нугын талбайтайгаараа бусдаас онцлог. Тиймээс бүгдтэй нь танилцаж, цэцэг, ойн жимс ямар үнэр, амттай байдаг, хаана ямар мод, жимс мэдьe гэвэл бүтэн өдөр хүрэлцэхгүй. ургадаг зэргийг тус цэцэрлэгээс мэдэж авдаг байна. Жил бүр 4-10 дугаар сар хүртэл сургууль, өдөр өнжүүлэх төвүүдэд байгаль орчны сэдвээр 300 гаруй сургалт явуулж, 12 000-15 000 оролцогчдыг хамруулдаг гэж танилцууллаа. “ХҮҮХДҮҮД ТОГТВОРТОЙ ХӨГЖЛИЙН БОЛОВСРОЛЫН САЙН ТҮГЭЭГЧ НЬ” Энд ирсэн хүүхэд, томчууд тоглож, туршиж үзэж, өөрөө гол дүрд орж сурч мэдэж байна. Арга нь сонирхолтой санагдлаа. Тийм ээ. Бид самбарын өмнө багш ярихаас өөр арга хэлбэр сонгохыг хичээдэг. Сурагчидтайгаа хамтарч, тэдний оролцоотой сургалтаа явуулдаг. Сургуулийн багш нар энэ санааг авч хэрэглээсэй гэж хүсч байна. Тогтвортой хөгжлийн боловсролын сургалтыг бүх хичээлээр дамжуулж оруулах боломжтой. Сэдвээсээ хамаараад биологи, физик, улс төр, нийгмийн гээд аль ч хичээлийн хөтөлбөрт шингээн оруулж болдог. Сургалтын хоёр дахь өдөр. Төслийн багийнхны дараагийн Танай төв, өөрөөр хэлбэл ТББ 25 жил тасралтгүй ажиллаж танилцаж туршлага судалсан газар нь Германы Франкфурт хот байна гэлээ. Үүнд санхүүжилт чухал. Хаанаас яаж санхүүждэг дахь Байгаль орчны мэдээллийн төв. Бүх насныханд хүрээлэн нь сонирхол татаж байна. буй орчны боловсрол олгодог энэ төв мөн л сургалтын бодит орчныг бий болгожээ. Тоглонгоо байгалийн шинжлэх ухаан, Тогтвортой хөгжлийн боловсрол олгодог төвүүд мужийнхаа байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтөөс танин мэдэж, зөв төсвөөс буюу төрөөс санхүүждэг. Сургууль, суралцагчдаас маш дадал хэвшилд суралцахад чиглүүлж, нөлөөлдөг байна. Тиймээс бага мөнгө авдаг. ч сургалтын хэрэгсэл нь ихэвчлэн тоглоом. Тогтвортой хөгжлийн төлөөх та бүхний энэ үйл Жилд 18 000 орчим хүүхэд, томчууд энэ төвийн сургалтанд ажиллагаа ямар үр дүн авчирсан, одоо ямар нөлөө үзүүлж хамрагдаж, цэцэрлэгт хүрээлэнтэй нь танилцдаг. Мөн бусад байна гэж дүгнэж байгаа вэ? төвийн адил сургууль, өдөр өнжүүлэх газрууд дээр очиж сургалт явуулна. Хэмжихэд хэцүү. Бидний зорилго хүн бүр, хүүхэд болгон дэлхийн уур амьсгалын асуудлыг бууруулахад миний чадах Германы Франкфурт хот дахь Байгаль орчны сургалтын төвийн зүйл, оролцоо, нөлөө юу вэ гэдгээ мэдээд өөрсдийнхөө үйлдлээр ахлах багш Майкел Шлехтай ярилцлаа. туслах санаа аваасай. Тэгж дадаж хэвшээсэй. Бид жилдээ нэг удаа салхины баяр ч гэдэг юм уу томоохон үйл ажиллагааг хотдоо Танай төвийн гол суралцагч, хэрэглэгчид нь аль насныхан зохиож, сэдэл санаа өгдөг. Хүүхдүүдэд маш их таалагддаг. Гэртээ бэ? хариад бүх хүнд ярьж, хамт хийж үзэхийг хүсдэг. Хүүхдүүд тогтвортой хөгжлийн боловсролыг сайн түгээгч нь. Тэр нь их 6-10 нас, 10-аас дээш насныхан гээд хоёр бүлэгт хуваагддаг. сайхан. Миний бодлоор манай төвөөс суралцагчид шинэ мэдээ мэдээллээс гадна 21-р зуунд өдөр тутмынхаа амьдралд байгаль 4 орчиндоо хэрхэн ээлтэй амьдрахыг суралцдаг. Хоол хүнс хомс, байгалийн эрсдэл нэмэгдэж байгаа цаг үед түүнийг даван туулж, зөв амьдрах арга зүйд мөн суралцдаг гэж бодож байна.

ТОГТВОРТОЙ ХӨГЖЛИЙН БОЛОВСРОЛЫГ ТХБ-ТУРШЛАГА ХЭРЭГЖҮҮЛЭГЧ НЬ ТББ Сургалтын гурав дахь өдөр. Хэссэн мужийн Боловсрол, соёлын яам, Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлт, хөдөө аж ахуйн яам, ТХБ-ын “Дугуй ширээ”ний төлөөлөгчид биднийг хүлээн авч уулзан, Хэссэн мужийнхаа ТХБ-ын бодлого, хэрэгжилтийг танилцууллаа. ХБНГУ 1980 онд энэ чиглэлээр анхны бодлогын ТХБ-ыг хэрэгжүүлэгч гол хүч нь ТББ, сургалтын төв, “БАЙГАЛИЙН ШИНЖЛЭХ баримт бичгээ батлаж, 16 муж нь байгаль орчин, сургуулиуд болох нь албан мэдээлэл, сургалтын төвүүдийн үйл УХААНЫ МЭДЛЭГ тогтвортой хөгжлийн боловсролыг албан боловсролын ажиллагаанаас ажиглагдаж байсан юм. Бидний ажилласан Хэссэн хөтөлбөрт оруулахаар санал нэгдэж байжээ. Харин муж 2000 гаруй сургуультайгаас 230 гаруй нь, мөн 15 ТББ, ТОГТВОРТОЙ ХӨГЖЛИЙН улс даяраа ТХБ-ыг нэг ижил түвшинд, нэгдсэн нэг сургалтын 60 гаруй төв тогтвортой хөгжлийн боловсролын үйл БОЛОВСРОЛЫН СУУРЬ НЬ” хөтөлбөрөөр сургуулиудад 2017 оноос нэвтрүүлж ажиллагааг идэвхтэй хэрэгжүүлж, сургалтандаа жилд 150 мянга хэрэгжүүлж эхэлсэн бол ТББ, сургалтын төвүүд албан орчим хүүхэд, томчуудыг хамруулж байна. Мөн жилд дунджаар Хэссэн мужид ТХБ-ын чиглэлээр ажилладаг ТББ-ууд бус сургалтаа хэдийнэ эхэлсэн байв. Тус улсын муж 200 гаруй төрийн байгууллагын удирдлага ТХБ-оор суралцдаг тогтвортой хөгжлийн төлөөх “Хэссэний холбоо”-г байгуулан бүр тусдаа яамдтай, бодлоготой. Мужийн Боловсрол, тухай мэдээллээ. ажиллаж байна. 2014 оноос эхтэй, үйл ажиллагаагаа “дугуй соёлын яам, Байгаль орчны яам, Эрүүл мэндийн ширээ”-ний зарчим, хэлбэрээр явуулдаг энэ байгууллага яам ТХБ-ын чиглэлээр бодлогоо нэгтгэн гаргаж, Хэссэн муж нь байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтөөр нь ТХБ-ын чиглэлээр саналаа гаргах, ТББ-уудад зөвлөн ТББ-уудтай хамтран нэгдмэл үйл ажиллагаагаар жилд нэг удаа томоохон арга хэмжээг зохиодог нь уламжлал туслах, сурталчлах, тодорхой ажлуудыг санаачлан төрийн хэрэгжүүлдэг тухай Боловсрол, Соёлын яамны болжээ. Энэ жилийн уур амьсгалын өөрчлөлтийн сэдвээрх байгууллагуудтай хамтран хэрэгжүүлэх үүрэг хүлээж ажилладаг мэргэжилтэн хадагтай Силке Белл мэдэгдлээ. өдөрлөгт 75 000 хүн оролцсон гэж Байгаль орчин, уур амьсгалын байна. Холбооны гишүүд болох ТХБ-ын чиглэлээр өндөр мэдлэг, өөрчлөлт, хөдөө аж ахуйн яамны төлөөлөгч Силвиа Финглэр туршлагатай 30 гаруй байгууллагын төлөөлөл нь сайн дураараа хэллээ. ажилладаг гэлээ. Иргэддээ ТХБ олгох, зөв дадал хэвшил тогтоох нь энэ холбооны гол зорилго нь гээд ТХБ олгоход мэдлэгээс гадна нарийн ур чадвар шаарддаг болохыг онцлов. Мөн байгалийн шинжлэх ухааны мэдлэг тогтвортой хөгжлийн суурь учраас энэ чиглэлээр мэдлэг олгоход анхаардаг гэж байлаа. ЦEМEНТГҮЙ, 1990-ээд онд эндхийн улс төрчид байгаль орчны мэдлэг олгох ХУВАНЦАРГҮЙ төв байгуулах санал гаргаж, олон жил ажилласан хайрганы карерь, хогын цэгийг булж, нөхөн сэргээж Бүс нутгийн байгаль ЦЭЦЭРЛЭГТ орчныг хамгаалах төв байгуулжээ. Төвийнх нь модон байшин, ХҮРЭЭЛЭН өрөөнүүдийнх загвар, сургалтын хэрэгсэл зэрэг нь тогтсон нэг хэв загвараас ондоо, байгалийн гэрэл гэгээг ашигласан, өөр өнгө дизайн, шийдэлтэй нь сонирхол татав. Тус төв нь цэцэрлэгт хүрээлэндээ жил бүр адал явдалт 300 гаруй аялал зохион байгуулдаг байна. 2020 оноос БОЯ-тайгаа хамтран “Тогтвортой байдлын төлөөх хичээлийн шинэ жил” төсөл хэрэгжүүлж эхэлжээ. Төслийн зохицуулагч Патрика Бертрам “Манай төв Хэссэн мужийн БОЯ-ны санхүүжүүлтээр тус төслийг хэрэгжүүлж байна. Төслийн сургалтад 108 сургууль хамрагддаг. Төсөл хэрэгжүүлэхэд ТББ-уудын 40 гаруй сургагч багш, сайн дурынхан тусалж байна” гэлээ. Мөн сургалтандаа томчуудыг татахын тулд цахимаар мэдээллээ хүргэж, эчнээ сургалттай сургуулиудтай хамтран ажилладаг гэв. Сургалтын дөрөв дэх өдөр. Цэцэрлэгт хүрээлэн, Сургалтнаас ирээд: Тогтвортой хөгжлийн боловсрол-II ойн зурвас, бэлийг тохижуулах санаанууд энд байна төслийн техникийн зөвлөн зохицуулах үндэсний багийн гишүүд даа гэж Франкфурт хотын Рейнмайны цэцэрлэгт Монголдоо ирээд Герман улс дахь сургалтын үр дүнгээ хэлэлцэж, хүрээлэнтэй танилцаад бодогдож байв. хэрэгжүүлэх туршлагуудын талаар санал солицлоо. Өвөрмөц загвартай модон байшин, загас жараахай, Төслийн үндэсний зохицуулагч А.ЭНХТОГТОХ: Дөрвөн зэгэстэй цөөрөм, төрөл төрлийн цэцэг, ургамал, мод үндсэн санааг олж харлаа. буттай бэл нуга, амрах тухлах отог гээд Франкфуртын Рейнмайны цэцэрлэгт хүрээлэнг зураглавал их хотын Үүнд: өнгө төрхөөс огт өөр. • ХБНГУ-ын ТХБ-ыг дэмжих институтчилалын бүтэц, Хэссэн мужийн Round Table-ийн үйл ажиллагааг гүнзгийрүүлэн 5 судлах, Монгол улсын ТХБ-ыг институтчилах загварт тусгах боломжийг эрэлхийлэх • Боловсролын бүх түвшний сургалтын хөтөлбөрт тусгах ТХБ, Дэлхий иргэний боловсролын сэдэв, агуулгыг тодорхойлж, хэрэгжүүлэх арга зүй, үнэлгээний шийдлийг хувирган өөрчлөх • Нийслэл, дүүрэг, аймаг орон нутагт сургалтын хэрэглэгдэхүүний нэгдсэн хангамжтай, тэдгээрийг сургуулиуд тодорхой хугацаанд гэрээгээр дундаа ашигладаг туршлагыг нэвтрүүлэх • ХБНГУ-ын Хэссэн мужийн сургуулийн чанарын үнэлгээг судлан, ТХБ-II төслийн хүрээнд туршиж байгаа “Сургууль бүхлээрээ ажиллах арга хандлага”-ын өөрийн үнэлгээний хуудсыг цахимд шилжүүлж, туршлагыг үндэсний хэмжээнд түгээх Цаашид төсөл хэрэгжих хугацаанд болон төсөл дуусахад үндэсний хэмжээнд үргэлжлүүлээд хэрэгжих боломжийг төлөвлөж хэрэгжүүлнэ гэж мэдэгдлээ.

ТХБ-ЗОЧИН РЭЙНЭР МАТХАР “ГЕРМАНЧУУДЫН ЭНГИЙН ҮЙЛДЭЛ ТОГТВОРТОЙ ХӨГЖЛИЙН БОЛОВСРОЛЫГ ИЛТГЭДЭГ” Тогтвортой хөгжлийн боловсролын олон улсын түвшний зөвлөх, ХБНГУ-ын Хэссэн мужийн “Дугуй ширээний зөвлөл”-ийн гишүүн Рэйнэр Матхарыг “ТХБ-ЗОЧИН” индэртээ урьж, тус улс Тогтвортой хөгжлийн боловсрол /ТХБ/-ыг хүүхэд багачууд, иргэддээ хэрхэн олгодог туршлагын талаар тодруулж ярилцлаа. Тогтвортой хөгжлийн боловсролын чиглэлээр • Дэлхий нийтийн өөрчлөлтөд оролцох чадвартай байх Засгийн газраас ТББ-уудын төсвийг дааж санхүүгээр сургалт явуулдаг ТББ-ын хоёр төвөөр орж • Оролцох, хамтран бүтээх зэрэг 11 ур чадварыг эзэмшсэн дэмждэг. Төрөөс гаргасан бодлогыг хэрэгжүүлэх эрх, үүрэг танилцлаа. Их энгийн аргаар мэдээлэл, мэдлэг нь сургууль, ТББ хоёрт бий. Хамтарч ажилладаг гэсэн үг. олгож, дадал хэвшил болгоход анхаардаг юм байна байх ёстой. Ямар ур чадварыг аль хичээлээр түлхүү Тухайлбал хөдөө аж ахуйн чиглэлийн сургалтыг хөтөлбөртөө гэж бодоглоо. Үр дүн нь хурдан гардаг болов уу? хөгжүүлэх вэ гэдгээ тодорхойлдог. оруулсан сургууль нь фермерүүдтэй холбоотой ажиллана. Ингэж тогтвортой хөгжлийн боловсрол олгоход хамтран ХБНГУ тогтвортой хөгжлийн боловсрол олгох Тогтвортой хөгжлийн боловсрол олгох багш нараа хэрхэн ажилласан фермерүүдэд төсвөөс урамшуулал олгодог. ТББ-ууд чиглэлээр удаан ажилласны үр дүн нь энгийн юмнаас бэлтгэдэг вэ? нь орон нутгийн, улсын төсвөөс 100 хувь санхүүждэг. Ингэж л харагддаг. Нэг жишээ хэлье л дээ. Би хоёр хүүтэйгээ ТББ, сургууль, төр гурав холбоотой ажиллаж байна. Францад очиход манай хоёрт бухимдах юм цөөнгүй Хоёр үе шаттай бэлтгэдэг. Тухайлбал хими, физикийн багш гарсан. Багаасаа хогоо ангилаад сурчихсан тэдэнд байлаа гэж бодоход их сургуулийн бүх хичээлд нь тогтвортой ХБНГУ тогтвортой хөгжлийн боловсролыг яг хэзээнээс Францын өөр байдал нь бухимдуулсан байх. Германд хөгжлийн бодлого, санаануудыг нь давхар оруулдаг. Их сургуулиа эхэлж албан ёсоор олгож эхэлсэн бэ? хаана ч хогоо ангилан ялгаж хаядаг. Манай улсад бүх төгссөний дараах хоёр жилд ажлаа хийнгээ тогтвортой хөгжлийн хичээлийн хөтөлбөрт тогтвортой хөгжлийн бодлого боловсролын сэдвээр багшлах, заах арга зүйн сургалтанд ХБНГУ 1980 онд энэ чиглэлээр анхны бодлогын барим бичгээ албан ёсоор орсон байдаг. Тиймээс тогтвортой хамрагдана. Энэ нь энгийн. Цэцэг ногоо хэрхэн тарьж ургуулах, батлаж байсан. Германы 16 муж нь энэ үед байгаль орчны, хөгжлийн төлөөх үйлдлүүд хүмүүсийн амьдралынх нь сургуульдаа ямар унаагаар явбал өөрт болоод орчиндоо, байгальд тогтвортой хөгжлийн боловсролыг боловсролын системд оруулна хэв маяг болсон гэж болно. Тухайлбал хогоо ангилж ээлтэй байх вэ гэдгийг заах аргад суралцана гэсэн үг. Багш нар гэж гарын үсэг зурж байсан юм. хаях, гэрэл цахилгаанаа хэмнэх, илүү үнэтэй байсан ч өөр өөрийн хичээлтэйгээ тогтвортой хөгжлийн боловсролын органик хүнсээ сонгох нь өдөр тутмын дадал хэвшил сэдвийг хэрхэн холбож, яаж заах талаар суралцдаг. 7 хоногт 12 ТХБ-ыг албан ёсны сургалтын хөтөлбөрт оруулсны үр дүн болсон зүйл. цаг дадлага хийнэ. иргэдийн зөв дадал хэвшлээр харагдаж байна гэж та хэллээ. Нөгөө талд эдийн засаг талаас нь ямар үр дүн гарсан гэж Германд бага сургуулийн хүүхдүүд дөрвөн жил дүгнэдэг вэ? суралцахдаа нэг буюу түүнээс дээш удаа ферм дээр очиж ажилтай нь танилцсан байх ёстой. Сүү яаж Германд үүнийг бүтэн улсаар нь хэмжих хэмжүүрийг боловсруулдаг, гурил, будаа, ногоог яаж тариалж боловсруулах шатандаа явж байна. Одоо бол ямар үр дүн гаргаж ургуулдаг, тэдгээр хүнсээ ямар шат дамжлагаар тээвэрлэж хотын дэлгүүрт хүргэдэг зэрэгтэй танилцдаг. Сургуульд тогтвортой хөгжлийн боловсрол Эдгээр үйл ажиллагааг мужийн Боловсролын яам нь байгааг 16 муж тус бүрээр хэмждэг. Хэр олон эко сургуультай олгох хичээл тусдаа орох уу? Тогтвортой хөгжлийн боловсролын хороотойгоо хамтран байгаа, тэдгээр нь шат ахиж байна уу, дээд шатанд хэдэн сургууль удирддаг гэж ойлгосон. Түр хороо өөрөө ямар үүрэгтэй вэ? байна, хэрхэн шат ахив гэдгээр хэмжиж байна. Сургууль бүр Тусдаа, тусгай хичээл гэж байхгүй. Бүх тогтвортой хөгжлийн боловсролын өөр өөр чиглэлээр дагнадаг. хичээлийнхээ программд тогтвортой хөгжлийн Би 2016 он хүртэл Засгийн газрын Тогтвортой хөгжлийн Зарим нь хүчирхийллийн эсрэг, хүний эрхийн асуудал дээр боловсролын агуулга ордог. Ер нь Германы бодлогын хорооны боловсролынх нь салбарын ахлахаар төвлөрч байхад зарим нь өөр байх жишээтэй. боловсролын систем нь хүүхдүүдийн ур чадварыг ажилласан. Манай мужид тогтвортой хөгжлийн боловсролыг хөгжүүлэхэд чиглэдэг. Хүүхдүүд: дэмжих 11 төв бий. Түүний бодлогыг боловсруулж, ахалсан. Таны танилцуулгад Монгол улсад ТХБ төслийн хүрээнд Одоо түүнийг удирддаг Тогтвортой байдлын төлөөх Хэссэний Сургууль бүхлээр ажиллах арга хандлагаар сургалт зохион • Мэдээлэл цуглуулах, боловсруулах холбоо ТББ-ыг ахалж ажиллаж байна. Сургуулиуд тогтвортой байгуулж байсан туршлагатай гэсэн байсан. • Олон янз байдлыг хүлээн зөвшөөрөх хөгжлийн боловсролын чиглэлээр юу хийх ёстойг Боловсролын • Дэлхийн өөрчлөлтийн шинжилгээ яам, мөн тус холбоо тодорхойлдог. Харин яаж хийх нь сургууль Би Монголд 2017, 2018 онд хоёр удаа очиж ажилласан. Анх • Үзэл бодлын өөрчлөлт, өрөвдөх сэтгэл өөрийнх нь мэдлийнх. Дээрх 11 төв нь сургуулиуд ТХБ-ыг хэрхэн очихдоо өөр өөр сургуулиудад ажиллаж Монголын боловсролын • Шүүмжлэлийн эргэцүүлэл, тайлбар олгох тал дээр санаа өгч, зөвлөж, хамтран ажилладаг. системтэй танилцсан. Ингээд ТХБ-ыг монголын сургалтын • Хөгжлийн арга хэмжээний үнэлгээ системд оруулах концепцийг боловсруулсан. Хоёр дахь удаагаа • Эв нэгдэл, хамтын хариуцлага Герман улсад төрийн бодлогыг хэрэгжүүлэхэд ТББ-ууд гүүр очихдоо энэ концепцийг Монголд хэрэгжүүлэхдээ ТББ-уудыг • Ойлголт ба зөрчилдөөнийг шийдвэрлэх болж чухал үүрэгтэй ажилладаг нь танилцах аяллын явцад оролцуулах хэрэгтэй гэсэн санааг дэвшүүлж, энэ нь ажил хэрэг ажиглагдлаа. Мөн төсвөөс санхүүждэг юм байна. Энэ талаар болоод явж байна. 6 тодруулмаар байна. Танд баярлалаа.

ГЯЛГАР УУТ, ХУВАНЦАР САВ, ЛААЗ, ҮНСЭЭ ТХБ-ХАМТЫН ОРОЛЦОО БУУРУУЛАХАД МОНГОЛЫН ХОГ 50% БАГАСНА “МОНГОЛЫН Тэд хог хаягдлыг үүсэхээс нь өмнө ярьж, анхаарал хандуулах БОЛОВСРОЛ ӨНӨӨДӨР” нь чухал. Зайлшгүй хэрэгцээтэй зүйл мөн үү, эсвэл... гэж бодож хариуцлагатай худалдан авалт хийх нь хүн бүрийн үүрэг СУДАЛГААНЫ болохыг онцолж байлаа. Дахин боловсруулна гэхээсээ илүү СУРГАГЧ-СУДЛААЧДЫГ дахин ашиглах, сэргээн засварлах байдлаар нийт хогны 60-70 хувийг ашиглаж болно гэж үздэг байна. БЭЛТГЭЛЭЭ Монгол улсын хуванцар хаягдлын дахин боловсруулалтын “Монголын боловсрол тогтвортой байдлыг хангах төслийн дэд хэрэгжүүлэгч өнөөдөр” үндэсний нэгдсэн “Монголын Тогтвортой хөгжлийн гүүр” ТББ-ийн захирал судалгааны хүрээнд хийх Д.Өлзийбилиг “Бидний хийж байгаа өдөр тумын үйлдэл бүгд “0-24 насны хүүхэд, хоорондоо холбоотой. Хог хаягдлаараа хөгжмийн зэмсэг хийх залуучуудын боловсролын төсөл хэрэгжүүлсэн. 25 төрлийн хөгжим хийж түүгээрээ үйлчилгээнд хамрагдалт-2022” судалгааны мэдээлэл “Авьяаслаг Монголчууд”шоунд тоглож байсныг хүмүүс мэдэх цуглуулагчдыг чадавхжуулах, тэдэнтэй хамтран байх. Мөн хонины ноосоор хүүхдийн тоглоом хийж болохыг ажиллах БСҮХ-ийн эрдэм шинжилгээний ажилтнууд ч туршиж харуулсан. Нийслэлийн Сонгинохайрхан дүүргийн болон, 21 аймаг, 9 дүүргийн сургагч-судлаачдыг 78-р цэцэрэглэг дэх сайн туршлага бий.“ гэж байлаа. бэлтгээд байна. “0-24 насны хүүхэд, залуучуудын боловсролд хамрагдалт-2022” судалгааг Монгол Ундааны 30-н лаазыг дахин ашигласнаар Prius машины улсын нийт 920165 өрхийг хамруулан хийх бөгөөд 77 км-т ялгаруулах хэмжээний утааг бууруулна. Лааз, гялгар нийт 4600 мэдээлэл цуглуулагч ажиллах юм. уут, хуванцар сав, үнсээ бууруулахад, дахин боловсруулахад Мэдээлэл цуглуулагчийг бэлтгэх, чадавхжуулах Монголын хог 50 хүртэл хувиар багасах боломжтой. Сав баглаа дүүрэг, орон нутгийн сургагч-судлаачдыг тусгайлан, боодол гоё гялгар, тансаг байх тусам дахин боловсруулахад чадавхжуулах хэрэгцээ үүссэний үндсэн дээр хүнд, хөрсөнд шингэхгүй олон жил болно. Монголд үүнийг аймаг, дүүргийн сургагчдыг бэлтгэх сургалтыг боловсруулдаггүй. ТХБ-II төслийн техникийн зөвлөн зохион байгууллаа. Сургалтад БСҮХ-ийн эрдэм зохицуулах үндэсний багийн ээлжит сургалтаар \"Байгууллагын шинжилгээний ажилтнууд болон аймаг, дүүргийн ул мөрийг хянах нь\" сэдвээр БНЧУ-ын \"Каритас\" байгууллагын нийт 87 оролцогч хамрагдаж судалгааны арга зүй төслийн ажилтан, Австралийн мэргэжилтэн Зак Конн болон болон платформын эхний хувилбар дээр ажиллалаа. “Монголын Тогтвортой хөгжлийн гүүр” ТББ-ын захирал Д.Өлзийбилиг нар хичээл заалаа. ХУВАНЦРЫН БОХИРДОЛТОЙ БОЛОВСРОЛ, СОЁЛЫН УЛСЫН БАЙЦААГЧДЫГ ТЭМЦЭХЭД УЛС ОРНУУД ЧАДАВХЖУУЛАХ СУРГАЛТ ЗОХИОН БАЙГУУЛЛАА ХҮЧИН ЧАРМАЙЛТАА Швейцарын хөгжлийн агентлагийн санхүүжилтээр ТХБ- ТХБ-II төслийн олон улсын зөвлөх Мита Госвами НЭГТГЭНЭ II төслийн техникийн зөвлөн зохицуулах үндэсний багийн “Сургууль бүхлээрээ ажиллах арга хандлага-нийгмийг гишүүн байгууллагууд тогтвортой хөгжил, тогтвортой хувирган өөрчлөх боловсрол”, МУБИС-ийн эрдэм шинжилгээ, НҮБ-ын Байгаль орчны хөтөлбөрийн газраас хөгжлийн боловсролд чиглэсэн сургалтуудаа хийлээ. инновацийн албаны дарга Я.Шийлэгмаа “Багш бэлтгэх Уругвай улсын Пунта дел Эсте хотноо “Хуванцрын Мэргэжлийн хяналтын ерөнхий газраас Боловсрол, соёлын хөтөлбөрийн хэрэгжилт, түүний нийтлэг шаардлага, Монгол бохирдолтой тэмцэх асуудлаарх олон улсын эрх улсын байцаагчдыг чадавхжуулах “Тэгш боломжийг хангасан багшийн загвар”, БОМСТ-ийн Удирдах зөвлөлийн гишүүн, зүйн хүчин төгөлдөр баримт бичиг боловсруулах чанартай боловсрол эзэмшүүлэхэд оролцогч талуудын ТХБ-II төслийн зөвлөх Л.Тэмүүжин “Тогтвортой хөгжлийн Засгийн газар хоорондын хэлэлцээ”-ний анхдугаар түншлэл” сургалтыг Улаанбаатар хотноо ТХБ-II төслийн төлөөх орон нутгийн түвшин дэх оролцоо түншлэл, хамтын хурал боллоо. техникийн зөвлөн зохицуулах үндэсний багийн гишүүн зарим ажиллагаа”, ТХБ-II төслийн зохицуулагч А.Энхтогтох “ТХБ- байгууллагуудтай хамтран зохион байгууллаа. Мэргэжлийн II төслийн үйл ажиллагаа, үр дүн, сургалтын байгууллагын Тус хуралд 160 гаруй улсын Засгийн газрын, хяналтын ерөнхий газар, Нийслэлийн мэргэжлийн хяналтын үүрэг, оролцоо”, Дэлхийн байгаль орчны боловсролын сангийн шинжлэх ухааны байгууллага, хувийн хэвшил, газар, 19 аймаг, дүүргүүдийн Мэргэжлийн хяналтын хэлтсийн тэргүүн. БОМСТ-ийн гүйцэтгэх захирал Э.Шинэцэцэг “СБААХ төрийн бус болон иргэний нийгмийн байгууллагын боловсрол, соёлын хяналтын улсын байцаагчид сургалтад ба өөрийн үнэлгээний аргачлалыг загвар сургуулиудад төлөөлөл, ажиглагчид гээд нийт 2300 гаруй хамрагдав. туршсан үр дүн сургамж” зэрэг сэдвээр илтгэл тавьж, нээлттэй төлөөлөгчид оролцсон байна. БОАЖЯ-ны хэлэлцүүлэг өрнүүллээ. Төрийн нарийн бичгийн дарга Э.Баттулга нэгдсэн хуралдаанд оролцож хуванцар хаягдлыг дахин боловсруулах тогтолцоо, түүнийг дэмжих эдийн засгийн хөшүүрэг бий болгох, олон улсын эрх зүйн хүчин төгөлдөр баримт бичгийг боловсруулан гаргахдаа улс орнуудын харилцан адилгүй нөхцөл байдлыг харгалзан үзэх нь чухал гэдгийг онцлов. Олон улсын зүгээс хамтын хүчин чармайлт гаргахгүй аваас хуванцрын үйлдвэрлэл 2060 он гэхэд одоогийнхоос 3 дахин өсөх хандлагатай байна. Манай улс хуванцар болон бусад төрлийн хог хаягдлыг дахин боловсруулах хэмжээг 2025 онд 30 хувь, 2030 онд 40 хувьд хүргэх зорилттой. ОЮУТНУУД ТОГТВОРТОЙ ИРЭЭДҮЙ КЛУБ БАЙГУУЛЛАА ТОГТВОРТОЙ ХӨГЖЛИЙН БОЛОВСРОЛЫН ОЛОН МУБИС-ийн Боловсрол судлалын сургуулийн УЛСЫН ТУРШЛАГЫГ ЭМХТГЭН ГАРГАЛАА \"Тогтвортой ирээдүй\" оюутны клуб анхны үйл ажиллагаагаараа \"ТОГТВОРТОЙ ИРЭЭДҮЙ\" ба Швейцарын хөгжлийн агентлагийн дэмжлэгээр ТХБ-II хөгжил, тогтвортой хөгжлийн боловсролын түүхэн хөгжлийн 3R өдөрлөгийг сургууль дээрээ зохион байгууллаа. 7 төслийн хүрээнд Боловсролын судалгааны үндэсний хүрээлэн үе шат бүрд дэлхий нийтийн шинэ санаачилга, үйл хэргийг \"Reduce, Reuse, Recycle\" уриатай тус өдөрлөгт /БСҮХ/ “Тогтвортой хөгжлийн зорилгын төлөөх боловсролын ажил хэрэг болгож, тэдгээрийг хэрэгжүүлэхийн төлөө 30 гаруй багш, 70 гаруй оюутан оролцож өөрөө суралцахуйд интеграцчилах арга зүй” –н хөтөч ном болох чармайн ажиллаж байна. Олон улсын баримтлах бодлогын хэрэглэхгүй ч бусдад хэрэглэгдэх эд зүйлсээ дөрвөн багц номыг хэвлүүлж гаргасан юм. Энэ удаа тус баримт бичиг, судалгааны үр дүн, хэрэгжүүлсэн орнуудын солилцох, зарах, худалдан авах замаар экологийн хүрээлэн эрдэмтэн судлаачид, багш нарын хүсэлтээр бүх туршлагаас гарсан зөвлөмж, боловсролын ирээдүйн талаарх ул мөрөө багасгаж, тогтвортой хөгжилд хувь нийтийн тогтвортой хөгжлийн үйл хэргийг эрчимжүүлэх, энэхүү багц орчуулгыг уншиж танилцсан бүх түвшний бодлого нэмрээ оруулжээ. Клубын оюутнууд цаашид боловсролыг тогтвортой хөгжлийн төлөө хувирган өөрчлөх боловсруулагчид, шийдвэр гаргагчид, гадаад дотоодын багш, оюутнуудад энгийн сонирхолтой үйл гэсэн дэлхий нийтийн шинэ санаачлагыг бодит үйл хэрэг болгох түншлэгч байгууллагууд, орон нутгийн иргэд, эцэг эх, олон ажиллагаагаараа дамжуулан тогтвортой хөгжилд арга замыг тодруулахад дэмжлэг болох дөрвөн номыг орчуулан нийт ТХБ-ын төлөөх багшлахуй ба суралцахуй, түүний хувь нэмэр оруулах дадлыг хэвшүүлэх, олон нийтэд хураангуйлан эмхтгэн гаргаад байна. Энэ тухай БСҮХ-ийн хэрэгжих орчныг хувирган өөрчлөх талаар сургууль, багш сурталчлах зорилготой. Үйл ажиллагаануудынхаа захирал, /ph.d/ М.Итгэл “Тогтвортой хөгжлийн боловсролын нарын гаргаж буй бүхий л санаачилга, хүчин чармайлтыг тал орлогыг хөгжлийн бэрхшээлтэй оюутнуудын олон улсын туршлагын эмхтгэл” номны өмнөтгөлд онцлохдоо бүрээр дэмжин ажиллахыг хүсч байна” гэжээ. суралцах орчинг сайжруулах зэрэг үйлсэд зориулна “Монгол улс, монголын боловсролын салбар нь тогтвортой гэж танилцууллаа.

ТХБ-ОРОН НУТАГ ХЭНТИЙ АЙМАГТ ТОГТВОРТОЙ УЛАМЖЛАЛТ ОНЬСОН ХӨГЖЛИЙН БОЛОВСРОЛ ОЛГОЖ, ТОГЛООМ СУРАГЧДЫН ЗАН ТӨЛӨВД ЭЕРЭГЭЭР ЭЗЭМШИЖ БУЙ ТУРШЛАГААС НӨЛӨӨЛДӨГ “Тогтвортой хөгжлийн төлөө” сэтгүүлчдийн клубын гишүүд өнгөрсөн 10 дугаар сард Хэнтий аймгийн Тогтвортой хөгжлийн боловсрол-II төслийн түшиц сургуулиудын санаачлан хэрэгжүүлж байгаа төслүүдийн үр дүнгээс сурвалжилж, сурагч, багш нартай нь уулзалт ярилцлага зохион байгуулав. Тус багийн МОНЦАМЭ, МҮОНР, “Зууны мэдээ””, Өнөөдөр”, “UB пост” зэрэг сонин, Gogo.mn, Цахиур.mn сайтаас бүрдсэн сэтгүүлчдийн сурвалжилга, нийтлэлийг хүргэж байна. *** “Тогтвортой хөгжлийн төлөө” сэтгүүлчдийн клуб Хөтөч хүүхдүүд Дадал сумынхаа бахархалт есөн газар болох Нутагтаа 10 дах жилдээ багшилж байгаа Дадал сумын ЕБС- 9 сарын 29-нөөс 10 сарын 02-ны өдрүүдэд Чингис Дэлүүнболдог, Боданчирын өвсөн эмбүл, Хажуу булаг, Балж гол, ийн бага ангийн багш Д.Байгалтуяа хичээлдээ уламжлалт тоглоом хааны өлгий нутаг Хэнтий аймгийн Дадал, Баян- Гэнэнпил хатны буурь, Бага Яргайт Дөрвөлжин булш, Түнхлэг наадгайг заах арга барил ашигладаг. Ингэснээр сурагчдын сэтгэн Адарга, Мөрөн, Хэрлэн сумын Тогтвортой хөгжлийн горхи, Зээрэн хавцал зэргийг хөтчөөс дутахгүй тайлбарлаж, бодох, бүтээлч сэтгэлгээг хөгжүүлэхэд өндөр ач холбогдолтой боловсрол төслийн түшиц сургуулиудын үйл таниулж, үүх түүхийг нь судалж ярьдаг болжээ. Ингэхдээ Буриад болохыг тэрээр хэлж байлаа. ажиллагаатай танилцлаа. зоныхоо ёс заншил, хэл аялга, соёлыг авч үлдэх дэд хөтөлбөр хэрэгжүүлж түүнийхээ хүрээнд хүүхдүүд уг гарвал, угсаагаа Жишээ нь, “Есөн Түлхүүр” оньсон тоглоомыг тоглоход нийт Манай нүүдэлчин ард түмэн хүн, байгаль орчиндоо таньж, буриад хэл аялгаа сурч эхэлсэн байна. 680 үйлдэл хийдэг тул хүүхдүүд тэсвэр, тэвчээртэй болдог. ээлтэй хэрэглээтэй амьдарч ирсэн нь цаанаа тогтвортой Мөн тэд бусадтай зөв харилцах, харилцааны соёлоос гадна цаг хөгжлийн том ухаан байсан гэдэг нь очсон сум бүрт баримталж сурдаг. Энэ нь хүүхдүүдийн зан төлөвд эерэгээр хэрэгжүүлсэн “Тогтвортой хөгжил боловсрол-II” нөлөөлдөг. Хүүхдүүд, ялангуяа хотын хүүхдүүд утас, дэлгэцийн төслийн хэрэгжилтээс харагдаж байлаа. донтолтод ихээр өртөж байгаа. Зарим хүмүүс ийм Монгол оньсон тоглоом байдаг, үгүйг ч мэддэггүй болохыг Д.Байгалтуяа багш Хэнтий аймгийн Дадал сумын ЕБС нь стандарт дурьдсан. мэдлэгийг олгохын зэрэгцээ Тогтвортой хөгжлийн үзэл санааг шинжлэн судлах, хүүхэд, эцэг эхчүүдэд “Монгол түлхүүр” дэд хөтөлбөрийн үр дүнд тус сургуулийн таниж мэдүүлэх, дадал хэвшил болгоход туслалцаа 7-9, 12-15 насны хүүхдүүд “Есөн түлхүүр” оньсон тоглоомыг дэмжлэг үзүүлэхээр зорилгоо тодорхойлж, амжилттай хурдан тоглож сурсан байлаа. Хамгийн хурдан тоглох сургуулиараа хамтдаа хөгжих аргыг нэвтрүүлжээ. хурд 11-14 минут, удаан нь 23-30 минутад эвлүүлж байжээ. 652 сурагч 60 багш, ажилчидтай тус сургууль төслийг хэрэгжүүлэхдээ таван баг болж ажилласан нь үр Сэтгүүлч Э.Ганхуяг. МҮОНР. дүнгээ өгчээ. “Миний өглөө” подкастын хөтлөгч СУМЫН ХҮҮХДҮҮД ХОГОО ҮЙЛДВЭРТ ШУУД ТУШААЖ БАЙНА Эко сургуулийн болзлыг хангаад хоёр жил болж буй Хэнтий аймгийн Мөрөн сумын ЕБС-ийн сурагч хүүхдүүд багаасаа хог ангилах дадалд суралцах аян өрнүүлж, аймгийн Засаг даргын дэмжлэгээр хог боловсруулах “Пластик центер” ХХК-тай хамтран ангилсан хогоо үйлдвэрт нь шууд тушаадаг болжээ. Ингэхгүй бол хог хаягдлаа ангилж буйн үр дүн, ашиг тус гарахгүй хэмээн тус сумын сургуулийн захирал М.Ариунаа хэлж байв. Хүүхдүүдийн ангилсан хогийг дээрх компаниас машин ирж авдаг, заримдаа сумаас машин гаргаж тээвэрлэдэг байна. Сургуулийн захирал “Зөв хүмүүжил бүх зүйлийн үндэс байдаг учир хүүхдүүдийг багаас хогоо хаяхгүй байх, ангилах, цэцэг, ногоо тарихад сургаж байна” гэв. Тэрбээр, хандлага зөв байгаад тохитой орчинг бүрдүүлээд өгөхөд хүүхдүүд зөв суралцаж амьдарна гэдгийг хэлж байлаа. Сэтгүүлч Л.Болд. МОНЦАМЭ АЯЛАЛ МЭДЛЭГ ОЛГОДОГ “Ирээдүйн хөтөч” үндсэн төслийг хэрэгжүүлсний Энэ хүрээнд халх хүүхдүүд өөрсдийгөө танилцуулахдаа Аян замын эхэнд зочилсон Мөрөн сумын дунд сургууль үр дүнд Дадал сумын ЕБС-ийн хөтөч хүүхдүүд Монголын нууц товчооны эхлэл шиг \"Дээд тэнгэрээс заяат ТХБ-II төсөлд хамрагдаагүй ч олон улсын “Эко сургууль” “Монголын нууц товчоо”нд тэмдэглэгдэн үлдсэн төрсөн Бөртэ Чоно, Гуа Маралын удам…\" гэж эхэлдэг бол Буриад хөтөлбөрийн стандартыг хэрэгжүүлж, сургуулийн орчин түүхэн газруудыг уран яруу тайлбарлаж сурчээ. хүүхдүүд “Хун шувуун гарвалтай, Хус модон сэрэгтэй…” гэж нөхцөлөө сайжруулснаас гадна хүүхдүүдийн хүмүүжил Тухайлбал, тус сургууль “Ирээдүйн хөтөч” угсаа гарвалаа танилцуулж хэвшжээ. Ингэснээрэээ өөрсдийн төлөвшилд ихээхэн анхаарч ажилладаг аж. Түүнчлэн, хөтөлбөрийг хэрэгжүүлж 4-12 дугаар ангийн 60 уг гарвал, үүх түүхээ мэдэх, түүгээрээ бахархах зэрэг олон байгальтай зөв харьцах, хэрхэн боловсон, “эко” аялах соёлыг хүүхдийг хөтөчөөр бэлтгэжээ. дэвшил гарсныг багш нар хэлж байлаа. ТХБ-II төсөл хэрэгжиж нутагшуулахын тулд сургуулиас жил бүр гэр бүлийнх нь хамт дууссан ч дэд хөтөлбөрүүдээ үргэлжлүүлж хөтөч хүүхдүүд англи намрын аялал зохион байгуулдаг болжээ. Зургаан настайгаас нь 8 хэлээр тайлбарладаг болоод зогсохгүй буриад аялгаа ч сурахаар эхлээд сургуулийн бүх хүүхэд түүхэн дурсгалт газруудаар эцэг хичээллэж байна. Төслийн үр дүнг шуудаар 500 суралцагч, 400 эхтэйгээ зочлоход нэг өдрийг зарцуулдаг байна. гаруй эцэг эх, дам байдлаар сумын 900 гаруй иргэд, 300 төрийн албан хаагч, цэцэрлэгийн 90 шахам хүүхэд хүртжээ. Тухайлбал, энэ намар хүүхдүүд Дэлгэрхаан уулын өвөрт байрлах Балдан Бэрээвэн хийд орчны байгальтай танилцжээ. Сэтгүүлч Ц.Мягмарбаяр “Зууны мэдээ” сонин. Аялалд явснаар үүх түүхээ мэдэхээс гадна байгаль дэлхийгээ ээж, аав шигээ хайрлан, хамгаалахад суралцсан хэмээн тавдугаар ангийн сурагч Д.Билгүүн сэтгэгдлээ хуваалцсан юм. Сэтгүүлч Л.Мишээл “Өнөөдөр”, The UB Post сонин.

ХАЯГДАЛ ХУВЦАСНААС АНГИЖИРСАН СУРГУУЛЬ ТХБ-ОРОН НУТАГ ЭРҮҮЛ ХООЛЛОЛТ, УСНЫ ЗОХИСТОЙ ХЭРЭГЛЭЭГ ХЭВШҮҮЛЭВ Хэнтий аймгийн Хэрлэн сумын Ерөнхий боловсролын “Тэмүүжин” цогцолбор сургууль 2000 гаруй сурагч, 120 багш, ажилтантай. Анх ундны усны зөв хэрэглээ, хэмнэлтийг нэвтрүүлэх санаачилгаараа ТХБ-I төсөлд шалгарч байсан. Өдгөө түүнийхээ үргэлжлэл болгож “Эрүүл хүнс-Энх амьдрал” уриатай эрүүл хооллолтын хэв маягийг сургуулийнхаа сурагчид төдийгүй, нийт ажилтнуудынхаа зорилго болгож, амжилттай хэрэгжүүлж байна. Тогтвортой хөгжлийн зорилтыг хэрэгжүүлэгч, Хэнтий аймгийн Хуучин хувцаснуудаараа хуруун хүүхэлдэйнүүд урлаж, Сурагчид усаа хэмнэхээс гадна ус тогтмол ууж Баян-Адарга сумын “Эко” сургууль, тус сургуулийн “Эко” багш, түүндээ зориулан “Мини театр” бүтээсэн бүтээлч санаа мөн хэвшсэн, өөрсдөө эрүүл хооллохоос гадна гэр бүлээ сурагчдын хэрэгжүүлж буй үйл ажиллагааг онцолж байна. Г.Ариунаа багш, түүний “Охидын клуб”-ын театрт өөрсдийнх уриалан, өдөр тутмын амьдралдаа хэвшил болгохоор нь бүтээсэн хүүхэлдэйгээр англи хэл дээр жүжиг тоглодог зорьж буйг тус сургуулийн захирал М.Золзаяа хэлж ТХБ-II төслийг хэрэгжүүлэгч тус сургууль төслийн хүрээнд болсноор англи хэл сурагчдын хамгийн сонирхолтой хичээл байлаа. “Охидын клуб”, “Ногоон төгөл”, “Бүтээлч зун”, “Органик нь болсон байна. Англи хэлээ сайжруулах хүсэлтэй хүүхдүүд бордоо-Олны хүч” зэрэг байгальд ээлтэй олон дэд хөтөлбөрийг олширч, бүр “Охидын клуб” нь хөвгүүдийн орох хүсэлтээр амжилттай хэрэгжүүлж байна. Тухайлбал “Бүтээлч зун” төслийн дүүрэн байгаа гэв. хүрээнд сургуулийн 400 гаруй сурагч, 20 гаруй багш, ажилчид бүгд мод үрслүүлж тарьжээ. Мөн тэд жингээ хасах тэмцээн зохион байгуулж, 20 багш, сурагч оролцсоноос илүүдэл жингээ 2-11 кг-аар хасаж чаджээ. Сургуулиараа эрүүл хооллолттой болж, дэргэдэх цайны газарт шаардлага тавьсны үр дүнд цайны газар, ТҮЦ-үүд нь нийгмийн хариуцлагын хүрээнд пирошки зэрэг тосонд хайрсан хоол хүнс зарахаа больж, оронд нь бүжгийн клуб ажиллаж байгаа гэлээ. Баян-Адарга сумын ЕБС-ийн англи хэлний багш Г.Ариунаа Тус сургуулийн дотуур байр 100 орчим хүүхдүүдтэй. Дотуур өнгөрсөн 5-р сараас “Охидын клуб” хичээллүүлж эхэлснээр ойр байранд хоолны хаягдал ихээр гарч байгааг ажигласан хүүхдүүд тойрныхны нь хаягдал хувцас багассан байна. Учир нь хаягдал багштайгаа хамтран бордоо хийж ашиглах санаагаар “Органик хувцсыг цуглуулж, дахин боловсруулаад даавуун тор, малгай бордоо-Олны хүч” нэртэй бичил төсөл хэрэгжүүлж эхэлжээ. ороолт, нүүр будагны сав, CD-ний уутнаас эхлээд олон төрлийн Төслийн хүрээнд хоолны хаягдлаа ялзмагшуулах “бокаши” сав гар урлалын бүтээгдэхүүн хийдэг аж. Тиймээс сум, орон нутгийн сургуульдаа авч, тэндээс бордоо гарган, сургуулийн хашаан дахь иргэд хуучин хувцсаа хаяж, шатаахын оронд “Охидын клуб”- мод, цэцэг, ногоогоо борддог болоод байна. ынхэнд авчирч өгдөг болжээ. Үүний үр дүнд сургуулийн багш нар бүгд нэг удаагийн гялгар уутны хэрэглээнээс татгалзаж, даавуун Сэтгүүлч С.Шүрэнчимэг уут, сав хэрэглэдэг болсон төдийгүй сургуулийн сурагчид бүтээлч Цахиур.мн сайт болж өөрчлөгдөж байна. Түүнээс гадна тус сургуулийн бахдам нэгэн амжилт нь Тогтвортой хөгжлийн боловсролын хүрээнд дэлхийн түвшинд олон улсын шилдэг хичээлийг шалгаруулахад Монголоос 30 хичээл оролцуулсны гурав нь “Тэмүүжин” цогцолбор сургуулиас шалгарчээ. Сэтгүүлч Б.Нямдарь Gogo.mn сайт 9

ТХБ-АМЖИЛТЫН ТҮҮХЭЭС ЗУНДАА ЗУСЛАНГИЙН ҮЙЛЧЛЭГЧ, ХАВАР НАМАР МОДЖУУЛАГЧ, ЗАХИРАЛ “ТХБ-АМЖИЛТЫН ТҮҮХ” буландаа Булган аймгийн Хялганат тосгоны ерөнхий боловсролын сургуулийн захирал Ц.Цолмонбаатарын ажил үйлсээс онцолж байна. *** Монгол улс далайд гарцгүй, Ази тивийн өндөрлөгт оршдог, эх газрын уур амьсгалтай орны хувьд дэлхийн дулааралд харьцангуй өртөмтгий, эмзэг юм. Тухайлбал, агаарын жилийн дундаж температур Монголд 1940- 2011 онд 2.16 градус цельсээр дулаарсан нь дэлхийн дундажтай харьцуулахад маш өндөр үзүүлэлт. НҮБ-аас гаргасан судалгаанд Монгол орны нийт Булган аймгийн Хялганат тосгоны энэ сургууль анх 2019 онд сумын сургуулийн хашаанд тэдний хамтдаа суулгасан 2500 гаруй газар нутгийн 82 хувь нь бэлчээрийн зориулалтаар “Тогтвортой хөгжлийн боловсрол-I” (ТХБ-I) төсөлд хамрагдаж, үр мод болон ургаж байна. Эдгээр сумын хүүхдүүд, багш нар ашиглагдаж байгаа нь Төв Азийн хувьд хамгийн өнгөрсөн онд төслийн хоёрдугаар шатанд 29 сургуулийн хамт Хялганат сумын сурагч, багш нарын зааснаар талбайгаа арчилж томд тооцогдох экологийн доройтлыг үүсгэж байгааг шалгарчээ. тордохгүй орхивол моднууд нь гандаж, хатаж магад. Тиймээс ч тэмдэглэжээ. Судлаачид нийт нутгийн 76 хувь нь Хялганат тосгоны сурагчид хэрхэн зөв тарьж, ургуулах талаар цөлжилт, газрын доройтолд өртсөн гэж үздэг ба НҮБ “Манай сургууль ОХУ-ын Бүгд Найрамдах Буриад Улсын зааж зөвлөн, хамтдаа үрсэлгээгээ суулгасан. Одоо ч “нөгөө ирэх хэдхэн арван жилд Монгол улсын нийт газар Ерөнхий боловсролын сургуультай туршлага солилцон, хамтран моднууд хэрхэн ургаж байна” хэмээн сургуулиудаас ээлжлэн нутгийн 80 хувь нь бүрэн цөлжилтөд өртөж, усны ажилладаг. Тус сургууль хүүхдийн хүмүүжил, боловсрол, асууна. хомстолд орох гол шалтгаан болно гэж анхааруулсан. хөгжлийг дэмжсэн зуны зуслантай. Бид тэдний гаргасан олон үр дүн, хүүхдүүдэд үзүүлсэн эерэг нөлөөлөлд үндэслэн ТХБ-II Хялганат тосгоны сургуулийн захирал Цолмонбаатарын Тиймээс үүний эсрэг дан ганц мод тариад зогсохгүй төслийн хүрээнд ‘Эко зуслан’ төсөл бичээд шалгарсан. Зуслан сургуулийнхантайгаа хамтдаа зориглож эхэлсэн, үр дүнгээ хүүхдүүдэд уур амьсгалын өөрчлөлт, цөлжилт, газрын байгуулах явцад өөрсдийн үнэлгээг хийлгэхэд олон шаардлагатай хүртэж буй бас нэг ажил нь “Эко зуслан”. Ингээд бодохоор доройтол, усны хомстолын хор уршгийг таниулж, ажил дутагдаж байсан. Тиймээс сургуулиараа ярилцаж хэд хэдэн Монголын хамгийн их ойтой сум суурин мод тарьж, хөдөө хээр, эдгээртэй тэмцэхийн тулд хүн бүр хэрхэн хувь нэмрээ ажил төлөвлөсний нэг нь ойжуулалт. Том зургаар хүүхдүүддээ ой модондоо морь малаа унаад тааваараа амарчих газарт зуслан оруулж болох талаар зааж, сургах чухал байгаа юм. байгаль орчноо хамгаалах, эх дэлхийгээ хайрлаж сургая. байгуулж байгаа нь дэмий ч ажил шиг. Гэтэл тэр зуслан нь амрагч Энгийнээр орчин тойрноо гоё болгоё, мод тарьж суръя, ургасан хүүхдүүдэд сургалт, судалгааны төв нь юм байна. Нэг ээлжинд Ц.Цолмонбаатар захиралтай Булган аймгийн модоо хараад өөрөөрөө бахархъя л даа” гэж Ц.Цолмонбаатар энэ 60 хүүхэд хамтдаа тоглож наадан амрангаа ямар хөрс шороон Хангал сумын Хялганат тосгоны Ерөнхий боловсролын ажлыг эхлэх болсон шалтгаанаа хуваалцсан юм. дээр гишгэж, ямар байгальд амьдарч, байгальтайгаа хэрхэн сургууль томоохон ногоон орчинг бий болгохоор зорин яаж харьцаж байгаагаа, юу хийж болох, юу хийж болохгүйг ажиллаж, бусдад үлгэр дууриал үзүүлж буй нь дээрх Булган аймгийн Хялганат тосгоны сургууль уул нь туршилтын туршиж, судалж, мэдэрч ойлгох нь. Бас хүүхдүүд хамтдаа тоглож, зорилгод нийцнэ. 2017 оноос эхлэн тус сургуулийн талбайтай. Гэвч жимс, ногоо боловсрох үеэр сурагчид нь хооллож байхдаа англи хэлээрээ харилцана гээд зуслан нь давхар захирлаар ажиллаж байгаа Ц.Цолмонбаатар цөлжилт, амарчихдаг тул тэдэнд ургалтын талаар таниулах боломжгүй чадваржуулах олон үүрэгтэй. дэлхийн дулаарлын эсрэг мод тарьж, ургуулах нь байжээ. Тиймээс жилийн дөрвөн улирал арчилж тордох хамгийн зөв гэж үзээд сургуулийн нийт 620 гаруй боломжтой гэж үзээд хүүхдүүдтэйгээ мод тарих шийдэлд хүрсэн БШУЯ, БОАЖЯ, Швейцарын хөгжлийн агентлагийн хамтран сурагч, 70 гаруй багш, ажилтнууд өнгөрсөн жилээс тухай захирал ярилаа. хэрэгжүүлж байгаа Тогтвортой хөгжлийн боловсрол–II төсөл, эхлэн жил бүр 10 мянган мод, бут тарьж ургуулахаар дээр нь Булган аймгийн төсвөөс тус бүр 7.5 сая төгрөгийн ажлаа эхэлжээ. Ингэж бичихээр нэг, хоёр настай Одоогоор тосгондоо гацуур, жимсний, гоёлын гээд нийт 10- дэмжлэгээр эдгээр төслөө эхэлж байсан бол өдгөө сурагчдын модыг машин машинаар зөөж авчран том том нүх аад төрлийн 10 мянган модны үрийг онцлог бүрт нь тохирсон өөр эцэг эх, нутгийн иргэд, хувийн байгууллага гээд олон талын ухаж суулгаж буй дүр зураг танд бууж байж болох юм. өөр хөрсөнд суулган, ургуулж байна. Мод тарих ажлыг тэгээс, сайн дурын оролцоотой амжилттай үргэлжилж байна. Хялганат Хэрэв тийм бол нэг жилд 10 мянган мод тарих ажил цэгээс эхэлдэг гэсний учир нь энэ. Намар модны үрээ хамтдаа тосгоны хүүхдийн зуслан нь өнгөрсөн зун хоёр ээлжиндээ 60 гаруй сумын жижигхэн байтугай хотын том сургуулиудад түүж, хатааж хадгална, бас тарина, суулгана. Өчүүхэн жижигхэн хүүхдүүдийг амрааж, сургалтандаа хамруулжээ. Энэ хооронд УБ, ч ахадна. Гэтэл тэдний мод тарих санаачилга бусад үр ямар том мод болж, хүчилтөрөгч ялгаруулж, орчныг чимдэг, Хөвсгөл, говийн аймгуудийн эцэг эхчүүдээс “хүүхдээ амраая” газар өрнөж байгаа тогтсон дүр төрхөөс өөр юм билээ. уур амьсгалыг зөөллөж байдгыг, ямар их цаг хугацаа, хөдөлмөр гэсэн хүсэлт цөөнгүй ирэв. Бүр үр хураахаас нь эхэлдэг юм байна. ордог болохыг хүүхдүүд ингэж л таниж мэддэг байх нь. Цолмонбаатар багш зун зусландаа бусад багш нартайгаа хамт 10 Анх зөвхөн хүүхдүүдэд таниж мэдүүлэхэд чиглэж байсан энэ угаагч, үйлчлэгч хийв. Энэ үед зуслангийнхаа үйл ажиллагааг ажил нь байгаль дэлхийдээ маш том хувь нэмэр оруулж байгааг сайжруулах, өргөжүүлэх олон сайхан санаа ч орж иржээ. ойлгуулах амбицтай ажил болон хувирчээ. Учир нь Хялганат тосгоны сургуулийнхны энэ санаачилга бусад сумдад хүрч, багш, “Анх төслөө хүмүүст танилцуулахад биднийг сайн ойлгохгүй сурагч нь ээлжлэн уригдав. Одоо Булган аймгийн Бүрэгхангай, байсан ч яг ажлаа эхлээд, хийгээд явах үед орон нутгийн төрийн Гурванбулаг, Баяннуур, Дашинчилэн, Хишиг-Өндөр зэрэг найман байгууллага, иргэд, эцэг эх, хувийн байгууллагууд дэмжих болсон. Тэд бага гэлтгүй 2 куб банз өгөх зэргээр боломжоороо тусалж байсан. Нийтдээ 50 орчим сая төгрөгийн өртгөөр, хамт олны хүч хөдөлмөрөөр зуслантай, ойн талбайтай болоод байна” хэмээн тэр ярилаа. Хялганат тосгоны сурагч, багш нар ирэх хавар “Тэрбум мод” үндэсний хөтөлбөрийн хүрээнд модныхоо үрсэлгээг монголын хамгийн том үйлдвэрийн нэг “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-т зарж, хамтран ажиллана. “Хүүхдүүд мод тарьж ургуулснаар байгаль дэлхийтэй зөв харьцаж, амьтай бүхнийг хайрлахад суралцаж, ирээдүйдээ том ногоон хөрөнгө оруулалт хийж байна. Энэ төслийн том үр дүн. 10 мянган мод тарих энэ ажлаа тасралтгүй, тогтвортой хэрэгжүүлэх нь олон хүмүүст сэдэл, санаа, урам өгч, эерэгээр нөлөөлөх үйл болно” гэдэгт Булган аймгийн Хялганат тосгоны ЕБС-ийн захирал Ц.Цолмонбаатар итгэлтэй байгаа юм. Үүнийг бичиж байх үед Цолмонбаатар захирал сургуулийнхаа хамт олонтой дараагийн ажил руугаа орсон дуулдав. Туслах аж ахуйтай болж, сурагчиддаа зөгийн аж ахуй эрхлэх, түүгээр дамжуулан байгалийн олон үзэгдлийг, аж ахуй эрхлэх аргыг таниж мэдүүлэхээр зөгий үржүүлэх төслөө боловсруулаад байна гэв. Сэтгүүлч Л.Мишээл

\"ЭКО-СУРГУУЛЬ/ • Орон нутгийн төлөв байдлын үнэлгээг хийн өөрсдийн эдэлбэр газрын хүрээнд 10000 гаруй ТХБ-МАНЛАЙЛАЛ ЦЭЦЭРЛЭГ\" ХӨТӨЛБӨРИЙН мод, бут сөөг тарьж ургуулсан ТУРШЛАГА МАНЛАЙЛЛАА • Тогтвортой хөгжлийн 17 зорилгыг интеграцчилсан 100 гаруй сургалтын хөтөлбөрийг 2022 оны 9 дүгээр сард Монгол улс дахь НҮБ-ын салбар боловсруулж, 20000 орчим суралцагчдад хичээл, үйл ажиллагааг зохион байгуулсан байна. байгууллагуудаас зарласан уралдаанд “Тогтвортой хөгжлийн манлайлагч-боловсролын байгууллага” аар Олон улсын “Эко- • Эрчим хүч, усны зохисгүй хэрэглээ, алдагдлыг бууруулах арга хэмжээг зохион байгуулснаар сургууль/цэцэрлэг” (ЭСХ) хөтөлбөр шалгарлаа. Тус хөтөлбөр нь улсын төсөвт 200 гаруй сая төгрөгийн хэмнэлтийг бий болгож чадсан байна. хүрээлэн буй орчны удирдлагын ISO 14001 стандартад үндэслэн Дээрх арга аргачлалын хүрээнд байгаль орчин, боловсрол, мэргэжлийн хяналтын боловсруулсан, олон улсад хүлээн зөвшөөрсөн, дэлхий нийтийн тогтвортой хөгжлийн 17 зорилтуудыг сургалтын агуулга, арга байгууллагууд болон ЮНЕСКО-ын Монголын Үндэсний Комисстой хамтын ажиллагааны зүйд багтаасан олон улсын хөтөлбөр юм. санамж бичиг байгуулан ажиллаж байна. Олон улсын Эко-сургууль/цэцэрлэг хөтөлбөр нь дэлхий “ТОГТВОРТОЙ ХӨГЖЛИЙН МАНЛАЙЛАГЧ” нийтийн тогтвортой хөгжлийн 17 зорилтын хүрээнд хичээл, БАТЛАМЖАА ГАРДАН АВЛАА сургалтын үйл ажиллагаагаар дамжуулан сурагчдын оролцоонд тулгуурлаж, тэдний идэвх санаачилгыг хөхиүлэн дэмжих замаар хүүхэд залуус, эцэг эх, тухайн орон нутгийн нийт иргэдэд тогтвортой хөгжлийн талаарх ойлголт, мэдлэг эзэмшүүлж, тэдний зан үйл, хандлагыг нь өөрчлөхөд чиглэсэн байдаг. Дэлхийн 72 улс орны 59500 сургуулийн 19,6 сая сурагч, 1,4 сая гаруй багш ажилчид, 10000 гаруй орон нутгийн удирдлага, түншлэгчид энэ хөтөлбөрт нэгдсэн томоохон санаачилга юм. ISO14001 стандартад суурилсан ОУ-ын “Эко-сургууль/ цэцэрлэг” хөтөлбөр нь дэлхийн байгаль орчны боловсролын сан (FEE)-ийн хөтөлбөрүүдийн нэг бөгөөд НҮБ-ын “Хүрээлэн буй орчны хөтөлбөр” (UNEP) болон Соёл Шинжлэх Ухааны Байгууллага (UNESCO)-аас “тогтвортой хөгжлийн боловсролыг хэрэгжүүлэхэд хамгийн үр дүнтэй, дэлхий нийтийн загвар хөтөлбөр” хэмээн онцолж, хамтын ажиллагааны гэрээ байгуулан ажиллаж байна. ЭКО-СУРГУУЛЬ/ Монгол Улсын урт хугацааны хөгжлийн баримт бичиг “Алсын Байгаль орчны мэдээлэл сургалтын төвийн ЦЭЦЭРЛЭГ ХӨТӨЛБӨР Хараа 2050” хөтөлбөр болон Тогтвортой хөгжлийн зорилгуудыг хэрэгжүүлж буй олон улсын “Эко-сургууль/цэцэрлэг” ХЭРЭГЖҮҮЛЭГЧ ТББ хэрэгжүүлэхэд идэвх зүтгэл гаргаж, хувь нэмрээ оруулж буй хөтөлбөр нь “Тогтвортой хөгжлийн зорилтууд болон бүхий л оролцогч талуудыг нэг дор цуглуулсан “Тогтвортой Монгол Улсын урт хугацааны хөгжлийн баримт Монгол улсад “Эко-сургууль, цэцэрлэг” (ЭСХ) хөтөлбөрийн Хөгжлийн Зорилго” өдөрлөгийн арга хэмжээ 2022 оны 09 дүгээр бичиг, “Алсын хараа 2050”-ыг олон нийтэд таниулан хэрэгжилтийг үндэсний түвшинд удирдлагаар хангах үүргийг сарын 10-ны өдөр Улаанбаатар хотноо зохион байгуулагдсан. Энэ сурталчлах, ойлголт, мэдлэгийг нэмэгдүүлэх, “Байгаль орчны мэдээлэл сургалтын төв” ТББ хүлээж байна. өдөр Байгаль орчны мэдээлэл сургалтын төв ТББ-ын хамт олон тогтвортой хөгжлийн зорилтуудыг хэрэгжүүлэхэд Тогтвортой хөгжил, тогтвортой хөгжлийн боловсролын “Тогтвортой хөгжлийн манлайлагч” боловсролын байгууллагаар манлайлж байгаа гэдэгт итгэлтэй байна. чиглэлээр 20 гаруй жил тасралтгүй үйл ажиллагаа явуулж байгаа шалгарч батламжаа гардан авлаа. тус төрийн бус байгууллага нь 2011 онд Дэлхийн байгаль орчны “БИД ХАМТДАА ӨӨРЧИЛЖ ЧАДНА” боловсролын сан (FEE)-ийн гишүүнээр элсэж, үндэсний оператор байгууллагаар сонгогдон олон улсын Эко-сургууль/цэцэрлэг хөтөлбөрийг Монгол улсад албан ёсоор хэрэгжүүлж эхэлсэн юм. Өнөөдрийн байдлаар Эко-сургууль/цэцэрлэг хөтөлбөрт Монгол улсын 339 ерөнхий боловсролын сургууль, 200 цэцэрлэг, 6 мэргэжлийн сургалт үйлдвэрлэлийн төв бүртгэлтэй байгаагаас 214 байгууллага “Хүрэл гэрэгэ”, 84 байгууллага “Мөнгөн гэрэгэ”, 97 нь “Ногоон туг” өргөмжлөл гардан аваад байна. Эко-сургууль/цэцэрлэг хөтөлбөрт хөтөлбөрийн дэмжигч хамтран ажиллагч гол байгууллага нь Швейцарын хөгжлийн агентлаг (SDC) юм. Тус агентлаг 2007 оноос Олон улсын хөтөлбөрийн анхны туршилт үйл ажиллагааг мөн Тогтвортой хөгжлийн боловсрол I, II төслийн хүрээнд Монгол улсын “Эко- сургууль”-уудыг ТХБ-ын загвар сургууль болж дэлхийн хэмжээнд үнэлэгдэхүйц сайн туршлагын эзэн болох бүхий л үе шатанд, 15 жилийн турш тасралтгүй дэмжин хамтран ажилласаар ирлээ. “ЭКО-СУРГУУЛЬ, ЦЭЦЭРЛЭГ” ХӨТӨЛБӨРТ ХАМРАГДСАН СУРГУУЛЬ, ЦЭЦЭРЛЭГҮҮДИЙН АМЖИЛТААС /2021 оны байдлаар/ • Сургууль, цэцэрлэгийн гадаад, дотоод орчны эрүүл, аюулгүй, ногоон орчны стандарт шаардлагыг дунджаар 25.5 хувиар ахиулсан, • Байгаль орчинд ялгаруулах эрчим хүч, тээвэр, хог хаягдал, усны хэрэглээний нүүрстөрөгчийн ул мөрийг 588 мянган кг- аар бууруулсан. \"ТОГТВОРТОЙ ХӨГЖЛИЙН БОЛОВСРОЛ-II\" ТӨСӨЛ Төслийн орон нутгийн БАЙГАЛЬ ОРЧНЫ МЭДЭЭЛЭЛ Улаанбаатар хот 14210, Сүхбаатар дүүрэг И-майл: [email protected] хэрэгжүүлэгч СУРГАЛТЫН ТӨВ НҮТББ 1-р хороо, Элчингийн гудамж Вэбсайт: feemongolia.mn байгууллага-БОМСТ Утас: +976 88111893 Үндэсний түшиц БОЛОВСРОЛЫН СУДАЛГААНЫ Улаанбаатар хот 14191, Сүхбаатар дүүрэг И-майл: [email protected] 11 байгууллага-БСҮХ ҮНДЭСНИЙ ХҮРЭЭЛЭН 8-р хороо, Энхтайваны өргөн чөлөө-10 Вэбсайт: www.mnier.mn Багшийн хөгжлийн ордны 4 давхар Утас: +976 70129404