SÖZCÜK2

kapak



SÖZCÜK TÜRLERİ 1. BÖLÜM - 3 test Kolay İsimler - 1 1. Bazı isimler çokluk eki almadan bir türün tamamını ifade 4. Eskiler alıyorum eder. I Aşağıdakilerin hangisindeki altı çizili sözcük buna ör- Alıp yıldız yapıyorum nektir? II A) Masanın üstündeki çiçek solmak üzereydi. Musikî ruhun gıdasıdır B) Kitap olmayan bir ev, ruhsuz bir vücuttur.* III IV C) Elindeki şişeyi düşürüp kırmıştı. D) Bu filmi izlemenizi tavsiye ederim. Musikîye bayılıyorum E) Kendisine son model bir otomobil almıştı. V Yukarıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi yalın halde değildir? A) I B) II C) III D) IV E) V* 2. S elim İleri’nin, yalnızlık duygusunu amaç edinmiş bu filme 5. Doğruluk, her türlü şart altında meyve verir. dair vurguladığı bir başka nokta da Cüneyt Arkın’ın bu filmde Bu cümledeki altı çizili adın özellikleri için aşağıdakiler- “dört dörtlük bir oyunculuk örneği” sergilemesidir. Türkiye’de- den hangisi doğru olarak verilmiştir? ki birçok ailenin yanı sıra çocuklar bile bu filmi izlemişlerdir. A) Cins – soyut – tekil – basit B) Cins – somut – çoğul – türemiş Yukarıdaki parça ile ilgili olarak aşağıdaki verilenlerden han- C) Özel – soyut – tekil – basit gisi yanlıştır? D) Cins – soyut – tekil – türemiş* E) Özel – somut – çoğul – basit A) Birden fazla isim hal eki kullanılmıştır. B) Soyut isim örnekleri vardır. 6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde topluluk adı kullanıl- C) İsme gelen çokluk ekine yer verilmiştir. mamıştır? D) Özel isimlerin birden fazla örneği vardır. A) Aile, kralların bile giremediği bir kaledir. E) Topluluk ismi kullanılmamıştır. * B) Meclis, Torba Yasa’yı görüşmek üzere toplandı. C) Tatilin girmesiyle okul, bakım ve onarıma alındı.* D) Bizim takım bu maçı da kazanmayı bildi. E) Yazılı tarihine bütün sınıf itiraz etti. 3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde aslında tür adı olan bir 7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde durum eki almış, so- sözcük özel ad olarak kullanılmıştır? yut, çoğul bir isim kullanılmıştır? A) Sevgi, her şeyi hazmeden mutluluktur. A) Düşlerinizi kovmayın çünkü yaşamanız için bir sebebi- B) Barış bile büyük ücretlerle satın alınabilir. niz kalmayabilir.* C) Zafer tacı, saltanat tacıyla kıyaslanamayacak kadar gü- B) Gözler az gördüğü, kulaklar az duyduğu ölçüde hayal zel ve değerlidir. gücü artar. D) Çiğdem, en son yapılan toplantıda gerekli bütün açıkla- C) Hatalar, genellikle en iyi öğretmenlerdir. maları yapmıştı.* D) Kötü insanlara güvenilir çünkü değişmezler. E) Savaş, tehlikeli bir sondur kuvvetli ve barış tanımayan E) Düşünceler de hastalıklar gibi bulaşıcıdır. komşular arasında. 3

BÖLÜM - 3 1. SÖZCÜK TÜRLERİ test İsimler - 1 KOLAY 8. A hmet Ümit’in romanlarını; gerçek hayatı anlatması, her- 12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isme gelen durum ek- kesin dilini kullanması ve bir cinayet sorusturmasına engel lerinden hiçbiri kullanılmamıştır? olmak için delillerin korkusuzca yok edilmeye ve tanıkların ortadan kaldırılmaya çalışılması gibi özelliklerinden dolayı A) Efsane kavramının tanımı çeşitli kaynaklarda yapılmıştır. kara roman tarzında olduğunu söyleyebiliriz. B) Efsanenin çok eski zamanlardan beri edebiyatımızda Yukarıdaki parça ile ilgili olarak aşağıda verilenlerden var olduğu bilinmektedir. hangisi yanlıştır? C) Efsaneye olağanüstü özellikleri katan şey açıklanama- A) İsim durum eklerine yer verilmiştir. yan konuların ele alınmasıdır. B) Tekil ve çoğul isim örneği vardır. D) Efsane herkesi büyülü dünyanın içine alarak yolculuğa C) Soyut isimler kullanılmıştır. D) Özel isim vardır. çıkarır. E) Topluluk ismi kullanılmıştır.* E) Efsane anlatmak kadar efsane derleyebilmek de önem- li bir meziyettir. * 9. B ir sözcük, ismin veya eylemin niteliğini ortaya koyduğunda 13. Zaman, en büyük öğretmendir yalnız ne yazık ki bütün öğ- isim görevinde kullanılmamış olur. rencilerini öldürür. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “kötü” sözcüğü isim Bu cümlede aşağıdakilerden hangisi yoktur? görevinde kullanılmamıştır? A) Tekil isim B) Soyut isim C) Çoğul isim A) Kötülüğe kolayca girilir ama güç çıkılır. B) Kendimden başka kimseye kötülük etmeden yaşamak D) Özel isim* E) Cins isim istiyorum. 14. I. Elimi çok dallı bir ağaç gibi C) Kötü söz sahibine aittir.* II. Tutarım gökyüzüne D) Kötülüğü öğrenmenin yaşı yoktur. III. Ve seyrederim bulutları E) Kötülük kapısını aralık etmeye gelmez, ardına kadar IV. Bir deve gürültüler içinde koşar, koşar, koşarken V. Güneş doğmadan evvel varmak için ufka… açılır. Yukarıda numaralandırılmış dizelerdeki altı çizili sözcükler, aldıkları durum eklerine göre ikişerli eşleştirildiğinde hangisi 10. Aşağıdaki cümlelerde geçen altı çizili sözcüklerden han- dışarıda kalır? gisinin kökü isimdir? A) Yaşamı boyunca bilgi edinmeye çalıştı.* B) Yazar, sürekli içinde yaşadığı çevreyi yansıtıyor. C) Yapıtlarında denenmemişi deniyor. D) Bir dildeki düşünme biçimi o dilin düzyazısına yansır. E) Üretim ve tüketim düzeni genç kuşaklara göre ayarlanır. A) I B) II C) III D) IV* E) V 11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “lık, -lik” ekiyle türetil- 15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ad durum eklerinden miş ad, somut anlamlıdır? herhangi biri kullanılmamıştır? A) Şair, gençlik döneminde daha çok eser verebilir. A) Bu oyunu izlerken gülümsüyorsunuz. B) Odasının duvarlarını boylu boyunca kitaplık haline ge- B) Anlamsız şeyler düşünmüyor, konuşmadan duruyorsu- tirmişti.* nuz.* C) Cömertlik olmayınca malın, vefa olmayınca arkadaşın C) Yalnızca yansıtılmak istenen bir güzelliği algılıyorsu- hayrı yoktur. nuz. D) Hiçbir süs ve makyaj bir kadını, analık sevgisi kadar D) Güzel bir oyun izlemenin rahatlığını duyuyorsunuz. E) Sadece bu rahatlığı yaşamak adına görülmeye değer. güzelleştiremez. E) Kıskançlık, bir güvenin kumaşı yemesi gibi insanı yer bitirir. 1 A 2 A 3 A 4 A 5 A 6 A 7 A 8 A 9 A 10 A 11 A 12 A 13 A 14 A 15 A 4

SÖZCÜK TÜRLERİ 2. BÖLÜM - 3 test ORTA İsimler - 1I 1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tekil, çoğul ve topluluk 5. (I) Orhan Veli Kanık, 13 Nisan 1914’te İstanbul’da doğdu. ismine örnek vardır? (II) Galatasaray Lisesinde başladığı öğrenimini Ankara’da A) Kitaplar yaşadıkça “geçmiş” diye bir şey olmayacak. sürdürdü. (III) Bir süre İstanbul Üniversitesi Fen Edebiyat B) Bir kitap bazen bir savaş kadar büyük olabilir. Fakültesi Felsefe Bölümüne devam etti. (IV) İlk yazıları lise C) Gençlerini kitapla beslemeyen milletlerin sonu acıdır.* yıllarında çıkardığı Sesimiz adlı okul dergisinde yayımlandı. D) Bugünün gerçek üniversitesi kitap koleksiyonudur. (V) Daha sonraki şiir ve şiir yazıları Gençlik, Küllük ve Ses E) Allah’ım bana kitap dolu bir evle çiçek dolu bir bahçe ver. Dergilerinde yayımlandı. Yukarıdaki cümlelerin hangisinde özel isimlerin yazımı- 2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayı bildiren sözcük na dikkat edilmemesinden kaynaklanan bir yazım yanlışı isim görevindedir? vardır? A) Bir vapur yanaşıyor Eminönü’ndeki vapur iskelesine. A) I B) II C) III D) IV E) V* B) Dil büyüklüğündeki beş yapraktan oluşan çiçeklerin to- murcukları sabahları hızla açılır. 6. Bazı tekil isimler, ad aktarması yoluyla topluluk ismi olarak C) Sıfırların çok olması bir anlam ifade etmez başlarında kullanılabilir. bir olmayınca.* Aşağıdaki cümlelerin hangisinde buna örnek vardır? D) Akşamüstü kapı önünde iki çift laf etmeye bayılırdı ma- A) Yaşamı boyunca bilgi edinmeye, kendini aşmaya çalıştı. hallenin kadınları. B) Doğrularını her zaman her yerde herkese karşı savundu. E) Önemli olan aynı ülkeyi yüz değişik gözle görebilmektir. C) Doğrularını savunurken incelikle uzlaşmaya da çalıştı. D) Gerçek kişiliğin sadece diplomayla değil bilgi ve inançla 3. “Sabah” sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim elde edileceğine inandı. olarak kullanılmıştır? E) En basit şekliyle, yöneticilik yaptığı bina bile dürüstlü- A) Onunla her sabah karşılaşırdık bina girişinde. ğüne yürekten inanırdı.* B) Olan biten her şeyi sabah anneme anlatmıştı. C) Notlarımı yarın sabah dershaneye bırakacağını söyledi. D) Sabahı çok sert olur bu Anadolu yaylasının.* E) Kuşlar geçecek bu sabah da damların üzerinden. 4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili isim anlam 7. Gösterip aynasında söğüt ağaçlarını kapsamı bakımından diğerlerinden farklıdır? Salkım söğütler yıkıyordu suda saçlarını Yanan yalın kılıçları çarparak söğütlere A) Sahnede oyunu canlandırırken sürekli seyirciyle temas Koşuyordu kızıl atlılar güneşin battığı yere! halinde kalmıştım. Yukarıdaki şiir parçası ile ilgili söylenenlerden hangisi yanlıştır? B) Dostlarımın ısrarı üzerine öykülerimden on tanesini ya- yımladım. A) Her dizede durum ekine yer verilmiştir. B) Her dizede isim köklü bir sözcüğe yer verilmiştir. C) Yazar, son dönem eserlerinde üsluba önem veriyor. C) Her dizede çoğul, tekil ve yalın isimlere yer verilmiştir. D) Sanat, toplumdaki bireylerin biraz ilerisinde olmalı.* D) Her dizede ismi niteleyen sözcüklere yer verilmiştir. * E) Roman, hem anlatılanlar hem de bunların anlatılışı ba- E) Her dizede somut ve cins isimlere yer verilmiştir. kımından güncelliğini koruyor. 5

BÖLÜM - 3 2. SÖZCÜK TÜRLERİ test İsimler - I1 ORTA 8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “-cık, cik” eki eklendiği 11. (I) Güzelliği ve güzelin insan hayatında tuttuğu mühim yeri, sözcüğe küçültme anlamı katmamıştır? ilk çağlardan itibaren birçok filozof, şair ve yazar anlamaya A) Zavallı kedicik, kapı önündeki çöpleri karıştırıyor. çalışmıştır. (II) İnsanoğlunun beslenme ve barınma gibi te- B) Elinizdeki kitapçıkları dışarı çıkarmak yasaktır. mel ihtiyaçlarından sonra yine bir gereksinim olarak kabul C) Karşıki tepecikler karlar altında kalmıştı. edilen bu duygu, estetik adlı disiplinin de esas inceleme D) Maç sırasında elmacık kemiği kırılmış.* sahası olmuştur. (III) Bu disiplin, insanı güzelliğe ve hayata E) Şehre gelen turistleri maymuncuklar rahat bırakmıyor. güzellik penceresinden bakmaya iten şeylerin bazen kişinin kendisi, bazen de eşya ve varlıktaki letafetle ilgili olduğuna 9. Kim bulacak cam kırığı gözlerinde sevgimi hükmetmiştir. (IV) Sosyologlarsa güzelliği yere ve zamana Sonra yalnız kalmak gibi yoksulca uğuldayan bağlarlar. (V) Sanat eseri, içerisinde ne kadar toplumsal öge Bütün okyanusların baş eğdiği tek kaptan barındırırsa barındırsın güzellikten feragat etmemiş, estetik Sana verdim geç diye bütün denizlerimi endişesi olmayan hiçbir eser sanattan sayılmamıştır. Yukarıdaki dizelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? Yukarıdaki cümlelerle ilgili olarak aşağıdaki verilenler- A) Bulunma, yönelme ve belirtme hâl eklerine yer verilmiştir. den hangisi yanlıştır? B) Soyut, somut, tekil ve çoğul isimlere yer verilmiştir. C) Kökü fiil olan birden fazla isme yer verilmiştir. A) I. cümlede ismin hal eklerinin tamamına örnek vardır. D) Çoklu eki almış tüm isimlerin tamlayanları düşmüştür. * B) II. cümlede fiil köklü bir soyut sözcük kullanılmıştır. E) Belirtisiz isim tamlaması, farklı türden başka bir tamla- C) III. cümlede genel anlamlı bir isim kullanılmıştır. ma oluşturmuştur. D) IV. cümlede bağlaç isimleri birbirine bağlamıştır. E) V. cümlenin öznesi belirtme hâl eki almıştır.* 12. Aşağıdaki cümlelerin hangisindeki sözcüklerin tümü isimdir? A) Çocuk kokusu, cennet kokularındandır.* B) Yuvarlanan taş yosun tutmaz. C) Tek iyi şey bilgi, tek kötü şey de bilgisizliktir. D) Müzik, ruhu günlük hayatın tozlarından temizler. E) Namuslu davranmak en iyi siyasettir. 10. Yazarın ölümünden on sene sonra, 1987'de ilk basımı yapı- 13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yansıma bir sözcük lan Günlük'ü, bize eserlerini yazma sürecine ve kurgulayış isim görevinde kullanılmıştır? biçimine dair önemli detaylar sunarken niyetlerini daha açık bir hâle getirmesi bakımından da yazarı anlayabilme çaba- A) Dünkü fırtınada ağaçlar çatır çatır devrildi. sında başvurulacak çok önemli bir kaynaktır. B) Gelirken kıtır leblebi getirmeyi unutma. C) Derelerin şırıltısı insana ayrı bir huzur veriyor.* Bu cümlede aşağıdakilerden hangisine yer verilmemiş- D) Bu köpekler neden sebepsiz havlıyor? tir? E) Balonları güm güm patlatıyordu yaramazlar. A) Belirtme hâl eki kullanılmıştır. B) İsim çokluk eki almış bir sözcük soyut anlamlıdır. C) Kökü fiil olan isim türünden bir sözcük kullanılmıştır. D) Tamlananı soyut bir sözcük olan isim tamlaması vardır. E) Küçültme anlamı olan bir isim vardır. * 1 A 2 A 3 A 4 A 5 A 6 A 7 A 8 A 9 A 10 A 11 A 12 A 13 A 14 A 15 A 6

SÖZCÜK TÜRLERİ 3. BÖLÜM - 3 test Kolay İsim Tamlamaları - I 1. Aşağıdaki cümlelerin hangisindeki altı çizili sözcük gru- 4. I. Uyuşamayız, yollarımız ayrı; bu belirtisiz ad tamlamasına örnektir? II. Sen ciğercinin kedisi, ben sokak kedisi; III. Senin yiyeceğin bakır kapta; A) Dostunun kusurlarını ona yalnızken söyle. IV. Benimki aslan ağzında; B) Fırsat, adamın kapısını iki defa çalmaz. V. Sen aşk rüyası görürsün, ben kemik. C) Gerçeğin dağlarına umutsuzlukla çıkılmaz. Yukarıdaki dizelerin hangisinde takısız ad tamlaması D) Vurdumduymaz insanlar çevirmişti etrafını. kullanılmıştır? E) Bütün sanatlar Allah vergisidir.* A) I B) II C) III* D) IV E) V 2. Bakmaz mısın akan suya coşkuna 5. Her gece annem Gökten inip otur gönlüm köşküne Kaç yoksul varsa dünyada Seni beni yaradanın aşkına Onca şarkıya böler ayı Ötme turnam ötme gönlüm hoş değil Ballanır yoksulların uykuları Yukarıdaki dizelerle ile ilgili olarak aşağıda verilenlerden Yukarıdaki dizelerde altı çizili bölümdeki tamlama aşağı- hangisi yanlıştır? dakilerden hangisidir? A) Tamlayanı düşmüş isim tamlaması kullanılmıştır. A) Sıfat tamlaması B) Belirtili isim tamlamasına yer verilmiştir. B) Belirtili isim tamlaması* C) Belirtisiz isim tamlamasına yer verilmiştir. * C) Belirtisiz isim tamlaması D) Zincirleme isim tamlaması kullanılmamıştır. D) Zincirleme isim tamlaması E) Takısız isim tamlamasının örneği yoktur. E) Tamlayanı düşmüş isim tamlaması 3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tamlamanı tamlayan- 6. Aşağıdaki cümlelerde geçen tamlamaların hangisinde dan önce söylenmiş bir isim tamlaması vardır? tamlayan, tamlananın neye benzediğini belirtmektedir? A) Bir duyma da gürültüsünü dallarda çıtırdayarak açılan A) El dokuması halılar satıyordu turistlere. fıstıkların, gör bak ne oluyorsun.* B) Zeytinin çekirdeğinin açık kahverengi olması iyiymiş. C) Kahvaltıda ayva reçeline bayılıyorum. B) Pencere, en iyisi pencere; göçen kuşları görürsün hiç D) Sırma saçlarını savura savura geliyor yine servi boy- olmazsa dört duvarı göreceğine. lum.* C) Bakakalırım giden geminin ardından, atamam kendimi E) Şehrin anahtarını altın tepsi içinde getirdiler Cengiz denize, dünya güzel! Han’a. D) Bilmezler yalnız yaşamayanlar, nasıl korku verir sessiz- lik insana! E) Gün olur, alır başımı giderim, denizden yeni çıkmış ağ- ların kokusunda. 7

BÖLÜM - 3 3. SÖZCÜK TÜRLERİ test İsim Tamlamaları - I KOLAY 7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tamlayanı düşmüş 10. Sınırsız bir hayal gücüne sahiptir bu sanatçımız. isim tamlaması vardır? Bu cümledeki altı çizili tamlamanın bir benzeri aşağıdaki A) Yazılarınızı dikkatle ve şevkle okuyorum.* cümlelerin hangisinde vardır? B) Bazen bir daha okurum diye kesip saklıyorum. C) Beğendiğim bölümleri zaman zaman yeniden okurum. A) Gerçek yapıtlar, yazarın yaşamından da izler taşır. D) Bir sözcük, bir cümle beni kendi dünyalarına alıp götü- B) Yapıtın kalıcılığını, okurun ihtiyacı da belirler. C) Her roman az da olsa yazarının hayatından esintiler rür. E) Böylece onları daha yakından tanıma fırsatı yakalamış barındırır. D) Sanatçının gücü değişik konular işlemesiyle ortaya çı- olurum. kar. E) Sanatçı, roman karakteri yaratmada başarılı olmak zo- runda.* 8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “-dan, -den” eki ilgi eki 11. “Denizin kitabında yazılıdır: göreviyle kullanılmıştır? Afrika’da ölüm anne sütü kokar Kara deri beyaz diş siyah göz A) Sezar, ihaneti sevmez; hainlerden nefret ederdi. Koşuyu kaybetmiş ihtiyar at B) Arkadaşlarından bazıları onu görmeye gelmişti.* Bu mudur Afrika anne: Su da mı yanar” C) Hayat üç günden ibarettir: dün, bugün, yarın. Yukarıdaki dizelerde kaç tane isim tamlaması vardır? D) Hayal gücü, bilgiden daha önemlidir. E) Hatadan korkan insan, hiçbir şey yapamaz. A) 1 B) 2* C) 3 D) 4 E) 5 9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belirtisiz isim tamla- 12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim tamlaması kulla- masına yer verilmemiştir? nılmamıştır? A) Mustafa Ruhi Şirin, bir ülkedeki edebiyat ortamıyla ço- A) Turna, Türklerin tarih boyunca tanıdığı ve sevdiği kuş- cukların dünyasının yakından ilişkili olduğunu ileri sür- lardan birisidir. mektedir. B) Orta Asya’nın çorak bozkırlarında sürekli bir yaşam mü- B) Mustafa Ruhi Şirin’e göre edebiyatın ilkeleri ile çocuklar cadelesi verirler. için yapılacak edebiyat ilkeleri aynıdır. C) Türkler, ongun sayılan bu hayvanlara büyük saygı gös- C) Çocuk edebiyatı Mustafa Ruhi Şirin ile özdeşleşmiş bir terirler. * kavram olarak dikkat çeker. D) İslamiyet döneminde turnayla ilgili inanışlar devam et- D) Çocuksu edebiyat, Mustafa Ruhi Şirin tarafından kulla- mektedir. nılan bir kavramdır. * E) Anadolu'da da Türk kadınının başında kuş motifi vardır. E) Çocuk yayınlarının taşıması gereken temel özellikleri iyi bilmek gerekir. 13. Evlerinde oturuyoruz şehirlerin her gün batımı Annelerimiz çağırıyor akşam vakitleri Kapı pervazının sesi ile irkildiğimiz zamanlarda İnsan çocuk olmaktan utanır mı? Yukarıdaki dizelerde altı çizili bölümdeki tamlama aşağı- dakilerden hangisidir? A) Tamlayanı ile tamlananı yer değiştirmiş isim tamlaması B) Tamlayanı düşmüş isim tamlaması C) Belirtisiz isim tamlaması D) Zincirleme isim tamlaması E) Belirtili isim tamlaması* 1 A 2 A 3 A 4 A 5 A 6 A 7 A 8 A 9 A 10 A 11 A 12 A 13 A 14 A 15 A 8

SÖZCÜK TÜRLERİ 4. BÖLÜM - 3 test ZOR İsim Tamlamaları - II 1. Milletime söz verdim Hatay’ı alacağım. Namusum şerefim 4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, bir isim tamlaması bir üzerine söylüyorum ki o Türk toprağını Fransızlara bırak- sıfat tarafından nitelenmiştir? mayacağım. Ben sözümü yerine getiremezsem milletimin, halkımın önüne çıkamam; yerimde kalamam. Ben şimdiye A) Günümüz insanının bireysel ve toplumsal gerçeklerini kadar yenilmedim, yenilmem, yenilirsem bir dakika yaşaya- göz önüne seriyordu bu eser. mam! B) Sanatçının en son çıkan kitabı, tüm dikkatleri üzerine Yukarıdaki metinle ilgili olarak aşağıda verilenlerden çekmeyi başarmıştı. hangisi yanlıştır? C) Bir yazının başarısı, okuruna neler kazandırdığıyla öl- A) Tamlayanı düşmüş isim tamlamaları vardır. çülür. B) Belirtisiz isim tamlaması vardır. C) Belirtili isim tamlaması kullanılmıştır. D) Bu genç roman yazarımızın ilk eseri hala tazeliğini ko- D) Tamlayanı birden fazla olan isim tamlamalarına yer ve- ruyor.* rilmiştir. E) Dili ve kültür tarihimizdeki yeriyle halk hikâyeleri, günü- E) Zincirleme isim tamlaması kullanılmıştır. * müzde de önemini korumaktadır. 2. Bütün güzel kadınlar zannettiler ki 5. Aşağıdaki cümlelerde geçen zincirleme isim tamlamala- Aşk üstüne yazdığım her şiir rından hangisi oluşumu yönünden diğerlerinden farklı- Kendileri için yazılmıştır. dır? Bense daima üzüntüsünü çektim Onları iş olsun diye yazdığımı bilmenin. A) Yazar, ikinci çalışmasında halk masallarının yapısını incelemiştir. Yukarıdaki dizeler için aşağıdakilerden hangisi söylene- mez? B) Öyküleriyle Türk edebiyatının zirvesi haline geldi. C) Sanatçının şiir kitabını heyecanla okurken çocukluk A) Belirtisiz isim tamlaması vardır. B) Tamlananı tamlayandan önce söylenmiş isim tamlama- günlerime gidiyorum.* D) Kitapta, eğitim sistemimizin durumu anlatılmaktadır. sı vardır. E) Günümüz gençliğinin sorunları teknolojik gelişmeyle C) Belirtili isim tamlaması kullanılmıştır. D) İsmin hal eklerine yer verilmiştir. daha da artmaktadır. E) Her dizede tekil ve soyut isme yer verilmiştir.* 6. Kadın yıldızlarımızdan Hülya Koçyigit’in oyunculuğunda 3. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde bir isim tamlaması abartılı, kalıp jest ve mimiklerin oyunculuğuna zarar verdiği, bir sıfat tarafından nitelenmiştir? bu yüzden, aktarılması gereken duyguyu doğal aktarama- dığı görülmüştür. Oyuncunun tüm ruhsal ve fiziksel doğası A) Bu güzel arabanın büyük lastikleri görenleri hayrete dü- (zihni, duyguları, sezgisi, kasları, seslendirmedeki yapaylık şürüyordu. vb.) sürece katılamamakta, kesintiye uğramaktadır. Yakın tek planlarla ikili planlar arasında oyunculuğunda gözlenen B) Büyük kapının önünde oynayan çocuklar köpeği görün- belirgin farklar, canlandırdığı rolde kesintisiz bir hayat akışını ce kaçışmaya başladılar. oluşturduğunu göstermiştir. Özellikle kendisine özgü (belki de kendisine doğal gelen) bazı davranışlar-eylemler, rolünün C) Geveze otel görevlisi, işini yapmaktan daha çok etrafın- yapısının içeriğini bozmakta ve tekdüze bir hale getirmek- dakilerle konuşuyordu.* tedir. D) Kimsesiz bu kedicikler, sütün başına toplanarak birbir- Yukarıdaki paragrafta aşağıdakilerden hangisi bulunma- lerini eziyorlardı. maktadır? E) Ağır tonajlı bu kamyonlar, büyük damperlerinin gücü ile A) Araya değişik türden sözcüklerin girdiği isim tamlaması diğer arabalara caka satıyorlardı. B) Tamlayanı ile tamlananı yer değiştirmiş isim tamlaması* C) Belirtisiz isim tamlaması 9 D) Zincirleme isim tamlaması E) Tamlayanı düşmüş isim tamlaması

BÖLÜM - 3 4. SÖZCÜK TÜRLERİ test İsimler - 1 ZOR 7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belirtisiz ad tamlaması 10. I. Tüm bu dayatma ve kısıtlamalara rağmen ilk Türk futbol “sıfat” görevinde kullanılmıştır? takımının 1899 yılında Kadıköy’de Black (Siyah Çoraplı lar Futbol Kulübü) adıyla kurulduğunu görmekteyiz. A) Vicdan azabı insanın içinde bir cehennemdir. B) Abartma, dürüst insanların yalanıdır. II. Geçmişte oyuncular arasından ordinaryüs profesörler, C) Sevginin gücünü, nefret karşısında ölçebiliriz. sefirler, doktorlar, generaller, amiraller, fabrikatörler, D) Kar beyazı bir kefen giyeceğiz, cepleri olmayan.* umum müdürleri, valiler, belediye başkanları, başvekil- E) Günlük yaşamın sıkıntıları içinde eriyoruz. ler, mebuslar yetişmiştir. 8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tamlayanı da tamlana- III. Siyah beyaz kâinatı paylaşan gece ile gündüzün sem- nı da isim tamlaması olan “zincirleme isim tamlaması” bolleri olduğu kadar, yenilmenin de yenmek kadar do- kullanılmıştır? ğal bir olay olduğu sporda ifade ettiği mana, çok açık ve derindir. A) Karadeniz Bölgesi'ndeki sıradağlar aşılmaz bir kale gibi yükselir. IV. Kulüp, devrin ileri gelenleri tarafından kurulduğu için kapatılmaktan, kulüp oyuncularının bazıları da sürgün B) Karadeniz Bölgesi çeşitli özellikleriyle farklı bir kültüre edilmekten kurtuluyordu. sahiptir. V. 1904 yılına geldiğimiz zaman ise halk, futbola daha da C) Sıradağların kuzeye bakan yamaçları çok gür bitki örtü- fazla sempati duymaya başlamış, bunun farkına varan süne sahiptir. Lafontaine, o zamanki kulüplerin yarışacağı bir futbol ligini kurmuştur. D) Doruklarındaki sis bulutlarının nem oranı oldukça fazla- dır.* Yukarıdaki numaralandırılmış yerler için aşağıdaki veri- lenlerden hangisi yanlıştır? E) Bu sis bulutları bölgeye hemen her mevsim bol yağış bırakır. A) I. cümleden sayının kullanıldığı tamlama öbeği belirtisiz isim tamlamasıdır. B) II. cümlede hem belirtili hem de belirtisiz isim tamlaması örneği vardır. * C) III. cümlede “ile” bağlacı isim tamlamasının tamlayanla- rını bağlamıştır. D) IV. cümlede zincirleme isim tamlaması kullanılmıştır. E) V. cümlede zincirleme isim tamlaması arasında sıfat kullanılmıştır. 9. “Bir insanı bir takıma çeken asıl güçlü halat, kimlik vaadidir. 11. (I) Halk türkülerimizi, ezgi ve şiir bakımından olgunlaşmış sa- Tek bir kararla, birkaç saniye içinde uğraşmadan, yorulma- nat eserleri kabul edebiliriz. (II) Sanatçıların sesleri ve ritim- dan şak diye yepyeni bir kimlik kazanılır. Erzurumlu Bak- lerindeki sorunlar giderilince sağlam eserler ortaya çıkıyor. kal Recep, Erzurumlu Bakkal Cim Bomlu Recep oluverir. (III) Ne yazık ki bazı halk âşıklarının sesleri ve yorumları bu Milyonlarca kişilik bir “biz” ordusunun parçası haline gelir. eserlerin değerini baltalıyor. (IV) Bazısı, türküleri ve koşma- Taraftarların tercihine de saygı duymak gerekir. Güçlü bir ları aşırı bir duygusallıkla söylüyor. (V) Bu da türkülerin ve takımdan yana kullanmak güçlü bir kimlik edinmenin avan- koşmaların özünde olumlu bir değişiklik yaratmıyor. tajını da, haliyle birlikte getirir. Sporun büyüsü de işte tam burada yatmaktadır. Futbol taraftarının güzelliği de burada Yukarıda numaralandırılmış cümlelerin hangi ikisinde ortaya çıkar.” “ortak tamlayan” kullanımına örnek vardır? Yukarıdaki paragraf için aşağıdakilerden hangisi söyle- A) I ve II B) II ve III* C) II ve IV nemez? D) III ve IV E) IV ve V A) Birden fazla belirtisiz isim tamlaması bulunmaktadır. B) Birden fazla belirtili isim tamlaması bulunmaktadır. C) Birden fazla zincirleme isim tamlaması bulunmaktadır. D) Hal eki almış tamlama bulunmaktadır. E) Takısız isim tamlaması vardır. * 1 A 2 A 3 A 4 A 5 A 6 A 7 A 8 A 9 A 10 A 11 A 12 A 13 A 14 A 15 A 10

SÖZCÜK TÜRLERİ 5. BÖLÜM - 3 test Karışık İsimler ve İsim Tamlamaları III 1. Aşağıdaki sorulardan hangisinin yanıtı bir isim tamla- 4. Silgi kullanmadan resim çizme sanatına hayat denilmektedir. masında tamlayan ya da tamlanan görevinde değildir? Bu cümlede aşağıdakilerden hangisine yer verilmemiş- A) Bu araba kimin? tir? - Babamın. A) İyelik ve hâl eki almış isim B) Siz öğrencinin nesi oluyorsunuz? B) İş-oluş ismi - Annesiyim. C) Eylemden türemiş isim C) Böyle güzel bir evin neresinde kusur bulmuş? D) Ayrılma hâl eki* - Balkonlarında. E) Cins-tekil-soyut-basit isim D) Hangi kitabını evde unutmuş? - Türkçe. 5. Büyük evin arkasından ay doğdu E) Karnesinde kaç zayıf varmış? Akşam serinliği çıktı - Üç.* Tramvay sesleri geliyor Deniz kokusu geliyor uzaktan 2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tamlananı belirtisiz Manzaradan pek fazla mütehassısım. isim tamlaması olan zincirleme isim tamlaması kullanıl- Bu dizeler için aşağıdakilerden hangisi söylenemez? mıştır? A) Belirtisiz isim tamlamaları kullanılmıştır. A) Türkçe ve edebiyat derslerinde sözcük çalışmalarına B) Belirtme durum ekini alan sözcük vardır.* ağırlık verilecek. C) Tamlayanı nitelenmiş belirtili isim tamlaması vardır. B) Türkçe öğretim teknikleri tekrar gözden geçirilmelidir.* D) Cins-somut ve tekil isimler kullanılmıştır. C) Öğrencilerimize soyut düşünme alışkanlığı kazandırıl- E) Birden fazla yapıca türemiş isim vardır. malıdır. D) Sözcüklerimizin çok anlamlılığı Türkçemizin zenginliği- 6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde çoğul eki aldığı hâlde ni göstermektedir. çokluk anlamı vermeyen bir isim kullanılmıştır? E) Türk edebiyatının yenileşme çabası dikkate alınmalıdır. A) İki kardeş okulun önünde babalarını bekliyordu.* B) Bu konuyla ilgili araştırma sonuçlarını size ileteceğim. 3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tamlananı ortak kulla- C) Kitap okurken önemli gördüğü yerlerin altını çizerdi. nılmış isim tamlamasına örnek vardır? D) Çevirisi yapılan dilin özelliklerine hâkim olmak bir çevir- A) Bu yayınevi bir süredir değerli ürünler ortaya koymaya menin olmazsa olmazıdır. başladı. E) Sözcükleri sanatsız; fakat etkileyici bir biçimde kullanı- B) Kitapların basımına özen gösteriyor, çevirilerine dikkat yor. ediyor. C) Her yayının sonuna yazar ve yapıt adlarını gösteren bir 7. Hayali kuvvetli olan ama bilgisi olmayan kimsenin kanatları kaynakça ekliyor.* vardır fakat ayakları yoktur. D) Bu özelliklerin hepsi emekle birleşince ortaya başarı Bu cümlelerde aşağıdakilerden hangisine yer verilme- denen kavram çıkıyor. miştir? E) Bizlere de bu başarıları okuyucularımızla paylaşmak A) Belirtili isim tamlaması kalıyor. B) Tamlayanı zamir olan isim tamlaması C) Belirtme durum eki* D) Basit ve türemiş isimler E) Somut ve soyut isimler 11

BÖLÜM - 3 6. SÖZCÜK TÜRLERİ test İsimler ve İsim Tamlamaları III Karışık 8. Aydınlık bir kafa yapısına sahip, zeki, yaratıcı bir insan. 11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zaman bildiren söz- I II cükler isim görevinde kullanılmamıştır? A) Dün, dündür; bugün; bugündür. Bir yandan dünyadaki tiyatro etkinliklerini izlerken bir yandan da B) Yarın, çok şeylere gebedir. III C) Yaz ile güzele doyum olmazmış. D) Gecenin hayrındansa sabahın şerri daha iyidir. tiyatrolarımıza Türkçenin olanaklarını ustaca kullanarak E) Bu yörenin insanları kışın dinlenir yazın çalışır.* IV 12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tamlayanı ile tamlana- herkesin zorlanmadan anlayabileceği nitelikte yapıtlar nı arasına sözcükler girmiş bir ad tamlaması yoktur? V A) Çok güzel köy ve doğa tasvirleri yapardı yazar.* B) Okuduğum kitapların usta yazarlarıyla dostluk kurmak kazandırıyor. istemişimdir hep. Yukarıdaki parçada geçen altı çizili sözcüklerden han- C) Eleştirmenin sorumluluğu varsa yazarın ve okuyucu- gisi bir isim tamlamasında tamlayan ya da tamlanan de- nun da bir o kadar sorumluluğu vardır. ğildir? D) Eleştirmenler biraz da edebiyatın toplumsal ve güncel sorunlarını dile getirmelidirler. A) I B) II* C) III D) IV E) V E) Romanda, ana kahramanın bazı alışkanlıklarının sap- lantı derecesine gelmesinden bahsediliyor. 9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir ad tamlaması nite- lik bildirme görevinde kullanılmıştır? 13. Aşağıdaki cümlelerde altı çizili sözcüklerden hangisi di- ğerlerinden farklı bir ek almıştır? A) Bir şairin önemi, hakkında yazılan yazılarla ölçülemez. A) Annesi olan bitenden habersizdi. B) Her kuşak, bu tür yapılarda kendi dönemimin havasını B) Karnesi çok iyi olan öğrencilere hediyeler verildi. C) Silgisi kaybolan çocuk ne yapacağını şaşırmıştı. bulur. D) Kümesi tavuklarla doldurup kışa hazırlanmıştı.* C) Bir ders havası içinde çalışmalarımızı gerçekleştirdik. E) Çenesi düşük insanlardan nefret ediyorum. D) Kişiliği öylesine çarpıcıydı ki her yaptığı iş onun gölge- sinde kalırdı. E) Son yazılarına göz attığımızda fırsatlar diyarı bir şehir- den bahsettiğini anlıyoruz.* 10. Açık sözlü bir sanattır tiyatro, hemen her kesime seslenir. 14. Durdu beni ölüme götüren kervan Bu sebeple bazı dönemlerde kendisinden korkulan bir kurum Eski bir şarkı söyleniyor rüzgarda kimliği kazanmıştır. Duydum ki sevmeyi bilen dudaklarda Benim ilahilerim hala okunan Bu cümledeki altı çizili sözcükler için aşağıdakilerden Bu dizelerde aşağıdakilerin hangisine örnek kullanılma- hangisi ortaktır? mıştır? A) Yalın hâlde olmaları A) Fiilden türemiş isimler B) Somut ad olmaları B) Belirtili isim tamlaması C) Durum ekleri almaları* C) İş-oluş ismi D) Basit yapılı olmaları D) Tamlayanı düşmüş isim tamlaması* E) İsim görevinde olmaları E) Somut ve soyut isimler 1 A 2 A 3 A 4 A 5 A 6 A 7 A 8 A 9 A 10 A 11 A 12 A 13 A 14 A 15 A 12