สารละลาย(solution) (1)

หน่วยที่2 สารละลาย(solution) กิตประเวชธ์ อัมนันทรศรีพร

สารละลาย (Solution) คือ สารเนื้อเดียวที่มี สารตั้งแต่ 2 ชนิดขึ้นไปมารวมกัน ประกอบ ด้วยตัวทำละลายและตัวถูกละลาย ถ้าตัวถูก สารละลายและตัวทำละลายมีสถานะเดียวกัน สารละลายที่มีปริมาณมากกว่าเป็นตัวทำละลาย แต่ถ้าสารทั้งสองมีสถานะแตกต่างกันสารที่มี สถานะเดียวกันกับสารละลายเป็นตัวทำละลาย หน่วยของสารละลาย เป็นค่าที่แสดงถึง ปริมาณของตัวละลายที่ละลายอยู่ในตัวทำ ละลายหรือในสารละลายนั้น วัดในรูปความเข้ม ข้นปริมาณตัวถูกละลายต่อปริมาณสารละลาย (ยกเว้นหน่วยโมลต่อกิโลกรัม)

สารละลายจะมี 2 องค์ ประกอบ คือ ตัวทำ ละลายและตัวถูกละลาย โดยเราจะมีหลักในการ พิจารณาว่าสารใดเป็น ตัวถูกละลายหรือตัวทำ ละลายดังนี้

1.ดูสถานะก่อนเป็นอันดับแรก ถ้าสาร 2 ชนิดที่มีสถานะต่างกันมาละลายซึ่งกัน และกัน ให้ถือว่าสารที่มีสถานะเดียวกับสารละลายเป็น ตัวทำละลาย สารอื่นที่เหลือเป็นตัวถูกละลาย เช่น เรา นำเกลือซึ่งเป็นของแข็งมาละลายในน้ำซึ่งเป็น ของเหลว เราก็จะได้น้ำเกลือซึ่งมีสถานะเป็นของเหลว เหมือนกับน้ำตอนในตอนแรก จึงถือว่า น้ำเป็นตัวทำ ละลาย และเกลือเป็นตัวถูกละลาย

2.ดูปริมาณ ถ้าสถานะของสารเหมือนกันให้เรา พิจารณาที่ปริมาณแทน โดยให้ถือว่าสารที่มี ปริมาณมากเป็นตัวทำละลาย และสารที่มี ปริมาณน้อยเป็นตัวถูกละลาย เช่น อากาศมี ก๊าซต่างๆมากมายผสมกันแต่ก๊าซที่มีมาก ที่สุดคือ ก๊าซไนโตรเจน เราก็จะถือว่าก๊าซ ไนโตรเจนเป็นตัวทำละลายส่วนก๊าซอื่ นๆที่ เหลือเป็นตัวถูกละลาย

การละลาย หมายถึง การที่อนุภาคของสารตั้งแต่สองชนิดขึ้นไปแทรกรวมเป็นเนื้อเดียวกัน เมื่อของแข็ง ละลายน้ำจะแตกตัวออกเป็นอนุภาคเล็ก ๆ ในการแตกตัวอกจากกันระบบจะต้องใช้พลังงานจำนวนหนึ่ง ซึ่ง ระบบต้องดูดพลังงานเพื่อทำให้อนุภาคของของแข็งที่รวมตัวกันอยู่แยกออกจากกัน และเมื่ออนุภาคของ ของแข็งกระจายอยู่ระหว่างโมเลกุลของน้ำจะยึดเหนี่ยวกับโมเลกุลของน้ำได้ ระบบจะต้องคายพลังงานออก มาจำนวนหนึ่ง ดังนั้นการละลายของสารชนิดหนึ่งอาจเป็นการเปลี่ยนแปลงประเภทดูดความร้อนหรือคาย ความร้อน ขึ้นอยู่ระหว่างผลต่างของพลังงานที่ใช้แยกอนุภาคของของแข็งกับพลังงานที่คายออกมา เพื่อให้ อนุภาคของของแข็งยึดเหนี่ยวกับน้ำ

การละลายของสารเมื่อ เกิดการเปลี่ยนแปลง แบ่งประเภทได้ดังนี้

1. การละลายประเภทดูดพลังงานหรือดูดความ ร้อน คือ การละลายที่ใช้พลังงานในการแยก อนุภาคของของแข็งมากกว่าพลังงานที่ใช้ยึด เหนี่ยวระหว่างของแข็งกับน้ำ เช่น กาละลาย ของโพแทสเซียมไนเตรต(KNO3) แอมโมเนียม ไนเตรต (NH4NO3) เป็นต้น

2. การละลายประเภทคายพลังงานหรือ คายความร้อน คือ การละลายที่ใช้ พลังงานในการแยกอนุภาคของ ของแข็งน้อยกว่าพลังงานที่ใช้ยึดเหนี่ยว ระหว่างอนุภาคของแข็งกับน้ำ เช่น การ ละลายของโซเดียมไฮดรอกไซด์ (KOH) คอปเปอร์(II)ซัลเฟต (CuSO4) เป็นต้น



1. ชนิดของตัวทำละลาย ตัวทำละลายต่างกันมีความสามารถ ในการละลายต่างกัน เช่น โซเดียมคลอ ไรด์ละลายในน้ำแต่ไม่ละลายใน แอลกอฮอล์ กำมะถันละลายในโทลูอีน แต่ไม่ละลายในน้ำ

2. ความเข้มข้นของตัวทำละลาย ถ้าตัวทำละลายมีความเข้มข้นมาก การละลายจะเกิดได้ดี

3. อุณหภูมิ ของแข็งและของเหลวส่วนใหญ่ ความสามารถในการละลายได้จะเพิ่มขึ้นเมื่ออุณหภูมิของ สารละลายสูงขึ้น เมื่อเพิ่มอุณหภูมิ จะทำให้สารเคลื่อนที่ชนกันได้เร็วขึ้นกว่าเดิม การละลายจึงเร็ว ขึ้น แต่ถ้าเป็นแก๊ส ความสามารถในการละลายได้จะลดลงเมื่ออุณหภูมิของสารละลายสูงขึ้น

4. ความดัน ความสามารถในการละลายได้ของแก๊สจะสูงขึ้นมากเมื่อความดันเพิ่มขึ้น แต่ความดันมีผลต่อการละลายของของแข็งและของเหลวเพียงเล็กน้อย

5. พื้นที่ผิวของตัวละลาย ถ้าตัวละลายถูกเพิ่มพื้นที่ผิวด้วยการทำให้เป็นชิ้นเล็กชิ้นน้อยโดยการหั่น หรือบด จะทำให้อัตราการละลายของสารเพิ่มมากขึ้น



อ้างอิง https://web.rmutp.ac.th/woravith/?page_id=4053