TTA Tibbiyotnoma gazetasi (2016-yil may)

TIBBIYOTNOMA8 № 5 2016YIL MAY TIBBIYOTNOMA ТОШКЕНТ ТИББИЁТ АКАДЕМИЯСИ БЎЙИЧА БЎШ TOSHKENT TIBBIYOT AKADEMIYASI NASHRI № 5 2016 YIL MAY ПРОФЕССОР-ЎҚИТУВЧИ ХОДИМЛАР ТАРКИБИГА ТАНЛОВ ЭЪЛОН ҚИЛИНАДИ Доцентлар: Тиббий профилактика факультетига ҲАМКОРЛИКДАГИ Малака ошириш факультетига қарашли “Информатика, биофизика ва ИШЛАР қарашли “4-5 курслар акушер гинеколо- нормал физиология” кафедраси гияси” кафедраси САМАРАСИ Даволаш факультетига қарашли “Асаб Тиббий профилактика факультетига касалликлари” кафедраси қарашли “Халқ тиббиёти, реабилитоло- АЖДОДЛАР ХОТИРАСИ Тошкент шаҳридаги Олмазор, Даволаш факультетига қарашли “Фа- гия ва жисмоний тарбия” кафедраси МУҚАДДАС Чилонзор, Тошкент ва П.Ф.Боровский культет ва госпиталь жарроҳлиги” ка- номли тиббиёт коллежлари ва ТТА федраси ОМХ факультетига қарашли “Ижтимо- Тошкент Тиббиёт ёстиғи қуриди. Хусусан, урушда қошидаги академик лицей билан Даволаш факультетига қарашли “Уму- ий фанлар” кафедраси академияси 2-клиникасида қатнашган ватандошларимиздан бир неча йиллар давомида Тошкент мий ва болалар жарроҳлиги»’ кафедраси Хотира ва қадрлаш 500 мингдан ортиғи жанг майдон- Тиббиёт академияси профессор- Катта ўқитувчилар: Тиббий педагогик а факультетига куни муносабати билан ларида ҳалок бўлишган, қанчадан- педагоглари ҳамкорлик ишларини Тиббий профилактика факультетига қарашли “Факультет ва госпиталь тера- “Аждодлар хотираси қанчаси бедарак йўқолган ва олиб бормоқдалар. қарашли “Микробиология” кафедраси пия” кафедраси муқаддас ва барҳаёт” шиори майиб-мажруҳ, ногирон бўлиб Тиббий профилактика факультетига остида тадбир ўтказилди. қайтишган. Ўқув йили бошида тиббиёт коллежлари қарашли “Патология” кафедраси Тиббий педагогик а факультетига барча кафедра ўқитувчиларига фармойиш ОМХ факультетига қарашли “Тиллар” қарашли “Юқумли ва болалар юқумли Тадбирда сўзга чиққан Тош- Бугунги кунда ана шундай муси- асосида бириктириб берилди. кафедраси касалликлари” кафедраси кент Тиббиёт академияси рек- батли кунларни бошидан ўтказган Даволаш факультетига қарашли “ЛОР тори Ш.Каримов ва бошқалар кексаларимизга давлатимиз то- Йил давомида кафедра ўқитувчилари касалликлари” кафедраси Тиббий педагогик а факультетига эл-юрт тинчлиги, халқ фаровон- монидан чексиз ҳурмат-эътибор бириктирилган ҳамкор тиббиёт кол- Даволаш факультетининг “ИКП гемато- қарашли “Клиник фармакология” кафед- лиги йўлида жонини қурбон қилган кўрсатилмоқда. Президентимиз- лежлари ва академик лицей ўқувчи ва логия, ХДТ ва лаборатория иши” кафед- раси инсонларни хотирлаш, бу йўлда нинг шу йил 18 апрелдаги “Иккин- ўқитувчиларига фанларга оид семинар тре- раси ҳаётини хатарга қўйиб, юрт шаъ- чи жаҳон уруши қатнашчиларини нинглар, давра суҳбатлари, илмий конфе- Ассистентлар: Даволаш факультетига қарашли “Уму- ни, унинг осойишталиги учун жанг рағбатлантириш тўғрисида”ги ренциялар, турли танловлар ташкил этиб, Малака ошириш факультетига мий ва болалар жарроҳлиги кафедраси қилган ва бугун қарилик гаштини Фармони бу йўлдаги ишларнинг ўқув-услубий ёрдам бериб бормоқдалар. қарашли “Тери-таносил касалликлари” сураётган боболаримиз, фронт ёрқин намунаси бўлди. Мазкур кафедраси Даволаш факультетига қарашли “Асаб ортида меҳнат қилган онахонлари- фармонга биноан Иккинчи жаҳон 2016 йилнинг 1 ярмида кўплаб турли Тиббий профилактика факультетига касалликлари” кафедраси мизни қадрлаш, улар ҳолидан ха- уруши қатнашчилари моддий ва тадбир ва танловлар ўтказилди. Жорий қарашли “Тиббий ва биологик кимё” ка- бар олиб туриш ҳар биримизнинг маънавий қўллаб-қувватланмоқда. йилнинг 11 февраль куни академик ли- федраси Даволаш факультетига қарашли “Фа- вазифамиз эканлигини таъкидлаб цей ва коллежлар билан ишлаш бўлими культет ва госпиталь терапия, ички ва ўтдилар. Тадбирда Тошкент Тиббиёт ака- ва “Информатика, биофизика ва нормал касб касалликлари” кафедраси демияси ва академия клиникала- физиология кафедраси томонидан ҳамкор Иккинчи жаҳон уруши дунё рида хизмат қилган иккинчи жаҳон тиббиёт коллежлари ва академик лицей ва Даволаш факультетига қарашли “Кўз тарихидаги энг катта фожиалар- уруши қатнашчиларига эсдалик тиббиёт коллежлари ўртасида “Компьютер касалликлари” кафедраси дан бири бўлди. Унинг оқибатида совғалари топширилди. билимдонлари” танлови ўтказилди. миллионлаб одамларнинг Ҳужжатларни қабул қилиш муддати танлов эълон қилинган кундан Қутбиддин НИЗОМОВ Иштирокчилар “Компьютер графика- бошлаб бир ой муддат ичида Тошкент Тиббиёт академияси ректоратининг си бўйича амалий иш”, “Web дастурлаш бўйича масала”, “Фан бўйича тест ечиш” девонхона бўлимига топширилади. Манзилимиз: Олмазор тумани, каби шартлар асосида беллашдилар. Фаробий кўчаси, 2-уй. Учта тур натижалари бўйича 1 ва MUASSIS: MUHARRIR TAHRIR HAYATI: Gazeta Pentium-IV 2-ўринни академик лицей, 3-ўринни эса TOSHKENT Q.Nizomov (Bosh muharrir o’rinbosari), kompyuterida sahifalandi va Toshkent Олмазор тиббиёт коллежи ўқувчилари TIBBIYOT TURDIQUL O.Hazratov, D.Hidaуeva, D.Norgulov, Tibbiyot аkademiya RISOGRAFida эгалладилар. Ғолиблар фахрий ёрлиқ ва AKADEMIYASI BOBOMURATOV эсдалик совғалари билан тақдирландилар. L.Abduqodirova. 400 nusxada chop etildi. Manzilimiz: (Давоми 2-бетда.) Gazeta Toshkent Matbuot va axborot Mualliflar fikri tahririyat nuqati nazaridan farqlanishi Toshkent shahri, Farobiy Ҳикмат Ҳаётнинг маъноси — мукаммал Ҳикмат boshqarmasida 2007-yil 15-yanvarda mumkin. Maqolalardagi ma`lumotlar uchun ko’chasi, 2-uy яшамоқдир. 02-0049 raqam bilan ro’yxatga olingan mualliflar javobgardir Nashr uchun ma`sul Q. Nizomov Topshirish vaqti: 14.00

TIBBIYOTNOMA2 № 5 2016YIL MAY TIBBIYOTNOMA № 5 2016 YIL MAY 7 (Давоми. Боши 1-бетда.) “СОҒЛОМ ТУРМУШ ТАРЗИ – САЛОМАТЛИК ГАРОВИ” Куни кеча ТТА қошидаги ҲАМКОРЛИКДАГИ Соғлом турмуш тарзи кенг маъноли тушунча гачадир. 18 ёшгача бўлган қиз бола ҳомиладор бўла олади, лекин академик лицей зали- ИШЛАР САМАРАСИ бўлиб, у унумли меҳнат, фаол дам олиш, бадан- унинг танаси оналикка тайёр бўлмайди, бу эса ҳомиладорликнинг да даволаш факультети тарбия ва спорт билан шуғулланиш, организмни салбий оқибатларига олиб келиши мумкин. ҳамкорлик ишларига масъ- Танловда иштирокчилар “Таништирув”, “Тиб- Олмазор тиббиёт коллежи ўқувчиси Сайфиддин чиниқтириш, шахсий гигиенага риоя қилиш, оқилона ул Ю.Мусаева ташаббу- биётга оид саволларга жавоб бериш”, “Амалий Қадриддин Ҳожи ва Чилонзор тиббиёт колле- овқатланиш, зарарли одатлардан ўзини тийиш, ҳар Ёшлар турмуш қуришдан бир ой олдин тиббий кўрикдан ўтишлари си билан академик лицей кўникма”, ва “Эркин мавзу” шартлари бўйича жи ўқувчиси Фарида Баратова 18 балл билан йили шифокор кўригидан ўтиб туриш ва шу каби лозимлигини унутмасликлари керак. Чунки соғлом фарзанд кўришнинг ва ҳамкор тиббиёт кол- беллашдилар. “Маънавият билимдони” номинациясига эга бошқа кўплаб таркибий қисмлардан иборатдир. ўта зарур омилларидан бири соғлом оила қуришдир. лежларининг тиббиёт- бўлдилар. Жамиятнинг ҳар бир аъзоси буларни ўз турмуш га қизиқувчан, иқтидорли Амалий кўникма шартида иштирокчилар тарзига тадбиқ этса, соғлом ҳаёт кечиради. Инсон Шунингдек ёш – эрта никоҳлар, яъни балоғатга етмасдан турмуш ўқувчилари ўртасида белгиланган муддат давомида ўлатга қарши Иштирокчилар ҳайъат аъзолари томонидан саломатлигини сақлаш ва мустаҳкамлаш, қолаверса, қуриш, қариндош-уруғлар ўртасида тузилган никоҳ келгусида ноги- “Соғлом она – соғлом бола” ҳимояланиш кийимини мавжуд қоидаларга амал фахрий ёрлиқлар ва эсдалик совғалари билан узоқ умр кўришнинг ягона асоси соғлом турмуш тар- рон, туғма етишмовчиликлари бўлган болаларнинг туғилишига сабаб Давлат дастури доираси- қилган ҳолда кийиб бердилар. Шартлар ҳайъат мукофотландилар. зи эканлиги ҳеч кимга сир эмас. бўлади. да ёш авлоднинг тиббий аъзолари томонидан баҳолаб борилди. билимларини, тиббий ма- 2016 йил 16 апрель куни “Информатика, Соғлом турмуш тарзи – инсонларнинг ўз саломатлигини сақлаш, Шундай қилиб, соғлом турмуш тарзини шакллантириш – рес- даниятини ошириш, улар- Танлов якунига кўра Олмазор тиббиёт колле- биофизика ва нормал физиология” кафедраси мустаҳкамлашга қаратилган фаолиятдир. Соғлом турмуш тарзи мута- публикамиз соғлиқни сақлаш тизимининг бош йўналиши бўлган да тиббий саводхонлик- жи ўқувчиси Камола Собирова “Моҳир ҳамшира” ташаббуси билан академик лицей ва ҳамкор хассисларнинг фикрича, одамларнинг соғ-саломат бўлишининг, фаол профилактик йўналишнинг бош ричаги ҳисобланади. Соғлом турмуш ни тарбиялаш, бўлажак номинациясини, Чилонзор тиббиёт коллежи тиббиёт коллежлари ўқувчилари ўртасида “Ёш меҳнат қилишнинг, узоқ умр кўришнинг ҳамда бахтли ва саодатли тарзи соғлиқни сақлашнинг муҳим муаммоларидан бири бўлган юрак, шифокор онгида касбга ўқувчиси Маҳмуда Убайдуллаева “Латофатли физиклар” танлови ўтказилди. яшашнинг қуйидаги шартлари бор. қон-томир, онкологик, айрим асаб, ошқозон - ичак, ўпканинг носпецифик меҳр-муҳаббат, беморга ҳамшира” номинациясини, П.Ф.Боровский номли касалликларининг олдини олишда ва улар сабабли келиб чиқадиган малҳам бўлиш руҳиятини тиббиёт коллежи ўқувчиси Наргиза Турсаидова Танловда иштирокчилар “Масала ечиш”, Овқатланишни тўғри ташкил қилиш. Бу – кундалик истеъмол ўлим ҳолларини камайтиришда етакчи роль ўйнайди. Соғлом турмуш шакллантириш мақсадида “Зукко ҳамшира” номинациясини, Тошкент “Фан бўйича тест ечиш”,”Лаборатория ишини қиладиган озиқ-овқатларни киши танасидаги физиологик, биологик тарзини шакллантириш, хусусан бирламчи профилактикани оила, маҳалла, ўқув маскани- тиббиёт коллежи ўқувчиси Гулираъно Муродул- бажариш” каби шартлар асосида беллашдилар. талаблар асосида ташкил этиш. амалга ошириш, давлат, жамоат ташкилотлари, тиббиётмуасса- да соғломлаштириш, турли лаева “Чаққон ҳамшира” номинациясини қўлга салари ҳамда кўп жиҳатдан аҳолининг ўзига боғлиқ. касалликларнинг олдини киритди ва фахрий ёрлиқ ва эсдалик совғалари Учта тур натижалари бўйича Олмазор тиб- Тўрт маҳалли овқатланиш мақсадга мувофиқ: кунлик истеъмолнинг олиш, соғлом турмуш тар- билан тақдирландилар. 20-25% и нонуштага, 30-35% - тушликка, 10-15% - толма чойга ва 20- Б. МАМАТҚУЛОВ, профессор, зи масалаларини ижобий ҳал қилишда ўз биёт коллежи ўқувчиси И. Олимжонова 1-ўринни, 25% - кечки овқатга бўлиниши керак. Д. ҚОСИМОВА, доцент ҳиссасини қўшиш, тиббиётдаги янгиликлар, 2016 йил 14 апрель куни ҳамкор тиббиёт кашф этилаётган янги даволаш усуллари бора- коллежлари ва академик лицей ўқувчилари П.Ф.Боровский номли тиббиёт коллежи ўқувчиси Жисмоний фаоллик, ҳаёт – ҳаракатдадир. Инсон кундалик сида билим доирасини кенгайтириш мақсадида ўртасида “Президент асарлари билимдони” ҳаётида жисмоний машқлар, спорт ўйинлари, баданни чиниқтирувчи “Тиббиёт ниҳоллари-2016” кўрик-танлови кўрик-танлови ўтказилди. З. Асадова 2-ўринни, Олмазор тиббиёт коллежи муолажалар билан кўпроқ шуғулланса, унинг танасидаги физиологик, ўтказилди. биологик жараёнлар тезлашади ва оқибатда кайфияти кўтарилади, Танловда коллежларнинг 2 нафардан ўқувчиси М. Соатова 3-ўринни эгаллади. ишчанлиги ортади. Танловда барча тиббиёт коллежлари ва иқтидорли ўқувчилари иштирок этдилар.Тан- академик лицейдан 1 нафардан иқтидорли ловнинг 1 таништирув шартида иштирокчилар Тошкент Тиббиёт академиясининг акаде- Кун ва ишни биологик режимлар асосида ташкил қилиш. ўқувчилар иштирок этдилар. ўзлари туғилиб ўсаётган юрт, оила, таҳсил Руҳий осойишталик ёки асабий мувозанатни таъминлаш. олаётган ўқув маскани,эришган ютуқлари ва мик лицей ва коллежлар билан ишлаш бўйича Ичкиликбозлик, кашандалик ва гиёҳвандлик каби одатлардан Танловда иштирокчилар мустақил илмий из- орзу-мақсадлари, қолаверса камол топишларида ўзини тийиш. ланишлари асосида тайёрлаб келган слайдлари, Президентимиз И. Каримов томонидан яратила- проректор С. Баймаковнинг 2016 йил №27 Озода-орасталикка риоя қилиш, атроф-муҳитга бўлган муно- маърузалари билан иштирок этдилар. ётган шарт-шароитлар,билим чўққиларини эгал- сабат масаласи. лаш учун давлатимиз томонидан берилаётган – сонли фармойишига биноан “Соғлом она Жинсий тарбия. Барча одамлар фаолияти сингари жинсий Ҳар бир иштирокчига маърузаси асосида са- имкониятлар ва Президентимиз асарларининг муносабатлар ҳам хавфлар билан боғланган. Жуда ҳам эрта воллар берилди.Уларнинг иштироклари ҳайъат ёшларимизнинг баркамоллик даражасига эри- ва бола йили” Давлат дастурининг ижросини никоҳлар ҳамда эрта ҳомиладорлик ёш қизларнинг саломатлигига аъзолари томонидан баҳолаб борилди. Танлов- шишларидаги роли тўғрисида гапириб ўтдилар. кучли салбий таъсир кўрсатади. Бутун дунё бўйлаб аёлларнинг да Тошкент тиббиёт коллежи ўқувчиси Малика таъминлаш мақсадида, ўрта махсус касб-ҳунар ҳомиладор бўлишлигининг маъқул бўлган ёши 18 ёшдан 35 ёш- Абилова ”Семизлик касаллиги ва унинг олдини Бундан ташқари иштирокчилар “Президент олиш чоралари” мавзусидаги маърузаси учун асарлари”, “Ҳуқуқий саводхонлик” ва “Маънавият таълими муассасаларида ўқувчиларнинг сало- Согласитесь, что сегодня в ДЕНЬ АСТМЫ астма – болезнь, претендующая “Энг яхши нотиқ” номинациясини, Олмазор луғати асосида тузилган глоссарий саволларига Узбекистане доступны точные тиббиёт коллежи ўқувчиси Камола Собирова жавоб бериш” шартлари бўйича беллашдилар. матлик даражасини тиббий кўрикдан ўтказиш методы диагностики и эффек- Мнение специалиста: «Раньше, называться «болезнью века». День “Эрта турмуш қуришнинг салбий оқибатлари” тивные схемы лечения. И если когда не было Интернета, пациенты маърузаси учун “Энг долзарб мавзу” номинаци- Танлов шартларига кўра академик ли- мақсадида терапевт, невропатолог, гинеколог, человек вовремя обратился к обращались на более ранних стади- борьбы с астмой направлен на ясини, П.Ф.Боровский номли тиббиёт коллежи цей ўқувчиси Мафтуна Абдумўминова ва пульмонологу или аллергологу, ях болезни. А сейчас часто приходят ўқувчиси Бахтиёр Абдулазизов “Даволаш эва- П.Ф.Боровский номли тиббиёт коллежи ўқувчиси инфекционист-педагоглардан иборат ишчи гуруҳ прошел несложную процедуру те, которые перепробовали уже улучшение диагностики и лечения куацион таъминотни ташкил этиш” маърузаси Ширин Маҳмадқулова 25 балл билан “Президент диагностики, стал получать ре- много всего, что им посоветовали в учун “Энг яхши слайд” номинациясини, акаде- асарлари билимдони” номинациясига, академик шакллантирилди. гулярную базисную терапию, он Интернете. Диагностика из-за этого бронхиальной астмы и отмечается мик лицей ўқувчиси Диёра Нурмуҳаммедова лицей ўқувчиси Беҳруз Қурбонқулов 20 балл би- Ишчи гуруҳ аъзолари: “Асаб касаллик- имеет возможность свести к ми- часто усложняется». “Семириш касаллиги” номли маърузаси учун лан “Энг билимдон ҳуқуқшунос” номинациясига, нимуму проявления астмы и не во многих странах с 2016 года в “Энг яхши инглиз тилидаги маъруза” номина- лари” каф. асс.Ю. Мусаева; “Юқумли ва допускать ее прогрессирования. По данным ВОЗ, на сегодняшний циясини ва Чилонзор тиббиёт коллежи ўқувчиси болалар юқумли касалликлари” каф. до- день в мире насчитывается более рамках проекта «Global Initiative for Дурдона Ортиқова “Юқумли касалликлар ва цент Х.Магзумов; “УАШ қайта тайёрлаш ва Проблема заключается в том, что 300 миллионов астматиков. Забо- унинг олдини олиш” мавзусидаги маърузаси малакасини ошириш” каф. к.ўқ. Д. Абзалова; к профильным специалистам обра- леваемость бронхиальной астмой Asthm». учун “Энг қизиқарли мавзу” номинациясини “УАШ акушерлик гинекология” кафедраси щается только один из пяти больных быстро растет, она охватывает все Впервые в Узбекистане Всемир- қўлга киритди. асс. У. Сагдуллаевалар томонидан Сирдарё бронхиальной астмой, преимуще- континенты, и нет сегодня ни одного тиббиёт коллежида 22 апрелда ўқувчиларнинг ственно уже в стадии ярко выражен- общества, которое бы могло ска- ный день астмы был проведен в Иштирокчилар фахрий ёрлиқ ва эсдалик саломатлигини тиббий кўрикдан ўтказиб, улар ных проявлений. зать, что у них ее нет. Бронхиальная 2003 году, с тех пор приобрел попу- совғалари билан тақдирландилар. билан соғлом турмуш тарзи, шахсий гигиена лярность и стал традиционным. қоидалари, зарарли одатлардан сақланиш 2016 йил 12 апрель куни академик лицей ҳақида очиқ суҳбат ўтказилди. День Астмы-2016 предлагает рас- ва коллежлар билан ишлаш бўлими ва да- ширить спектр препаратов: «Больше волаш факультети ташаббуси билан ҳамкор Ш.УСМОНОВА, академик лицей знаем – лучше лечим». тиббиёт коллежларининг иқтидорли ўқувчилари ва колледжлар билан ишлаш иштирокида ТТА мажлислар залида “Моҳир бўлими бошлиғи, Т.Ф.Н. Фотима ИРСАЛИЕВА, ҳамшира”кўрик-танлови ўтказилди. ассистент кафедры ВОП с клинической аллергологией, Танловда ҳамкор тиббиёт коллежларининг энг зукко ва чаққон ҳамшира қизлари иштирок к.м.н. этдилар. Ҳикмат Ҳикмат Инсон — ўз хатти-ҳаракатларига хос Ҳикмат яшайди. Ҳикмат Яшаш бошқа, тирик юриш бошқа.

TIBBIYOTNOMA6 № 5 2016YIL MAY TIBBIYOTNOMA № 5 2016 YIL MAY 3 Маълумки “Коррупция” тушунчаси лотин тилидаги ҳисобдорсизлик ва ошкорасизлик ТОШКЕНТ ТИББИЁТ АКАДЕМИЯСИ ТАРИХИЙ МУЗЕЙИНИНГ МАҚСАД ВА ВАЗИФАЛАРИ “corruptio” сўзидан олинган бўлиб, “бузиш, сотиб олиш” омиллари катта роль ўйнайди. маъносини беради ва унинг грамматик бир илдизли Миллий қонунчилигимизда маз- маъноси “коррозия” сўзи “чириш” ёки “занглаш” деган кур атаманинг аниқ ҳуқуқий таъ- Баркамол ёш авлодни вояга етказиш, уларни мил- олдиндан, газеталар, радио ва телевидения орқали, академия мазмунни ҳам беради. Шундан келиб чиқиб бу сўзнинг рифи мавжуд эмас, бироқ халқаро лий маданиятимиз ва қадриятларимизга фидойи сайтида эълонлар сифатида етказилади. ижтимоий кўриниши ”ҳокимиятни бузиш, чиритиш ҳуқуқнинг айрим манбаларида, хусу- ҳамда садоқатли қилиб тарбиялаш, академия жамоаси сан, Коррупция муаммолари бўйича олиб бораётган фаолиятининг бой тарихини сақлаб Музей ўзидаги экспонатлар орқали тиббиёт соҳасидаги қолиш, Тошкент Тиббиёт институти ва академияси илмий изланишларда эришилган муваффақиятларни на- орқали сотиб олиш” деган маънони англатади. Европа Кенгаши Гуруҳларининг ташкил бўлиши ҳамда унинг равнақи йўлида ўзининг мойиш қилиш билан бирга келажакда қилинадиган илмий муносиб ҳиссаларини қўшган олимлар, профессор- изланишлар режасини тузишга ва янги илмий йўналишларга 1-сессияси (1995 йил 22-24 февраль, ўқитувчилар ва ходимларнинг ёрқин хотираларини асос солади. Коррупция албатта бугун пайдо кунда дунё бўйича кенг тарқалган Страсбург)да “Коррупция”га шундай абадийлаштириш, шунингдек, ушбу мерос билан акаде- бўлган иллат эмас, у қадимдан буён коррупция кўринишларига нисбатан таъриф берилган.“Коррупция – пора мия жамоасини доимо таништириб бориш мақсадида Музейни керакли маълумотлар ва экспонатлар билан мавжуд бўлиб келмоқда. Қадимги ҳам қўллаш мумкин бўлади. Тошкент Тиббиёт академияси тарихий музейи ташкил жиҳозлаш мақсадида Тиббиёт академияси кафедраларига олиш (ўзига оғдириш), давлат ёки этилмоқда. Зеро, мозийга қайтиб иш юритмоқ – хайр- қуйидаги ахборот хати жўнатилди. Ушбу хатга тўлиқ ва аниқ юнон файласуфи Аристотел шундай Президент Ислом Каримовнинг хусусий соҳада муайян ваколатга лидир, деб бежиз айтилмаган. жавоблар қайтаришларингизни ва музейга қўйиш мумкин бўлган ашёларни топширишларингизни илтимос қиламиз. деган: “Ҳар қандай давлат тизимида Ўзбекистон Республикаси Консти- эга бўлган шахс, мансабдор шах- Тошкент Тиббиёт академияси музейининг мақсади ва вази- - қонунлар ва бошқа фармойишлар туцияси қабул қилинганининг 23 снинг ёки хусусий соҳада фаолият фалари қуйидагилардан иборат: Тиббиёт академияси тарихий музейига қўйиш учун орқали ишни шундай ташкил қилиш йиллигига бағишланган тантанали юритадиган шахс ёки мустақил кафедрадан тайёрлаб бериладиган маълумотлар ва керакки, унда мансабдор шахсларни маросимдаги маърузасида “қонун агентнинг ўз мансаб вазифасидан Тошкент Тиббиёт академияси тарихи музейи фаолияти тиб- ашёлар: ноқонуний йўл билан бойишига йўл ва қонун устуворлиги бўлмаган жой- ёки шунга ўхшаш муносабатлардан биёт соҳасида олимларимиз яратган илмий мактаблар, уларда қўймаслик лозим” деб ҳисоблайди. да аввало унинг ўрнини коррупция келиб чиқадиган мажбуриятларини олиб борилган изланишлар туфайли тиббиёт ва халқ хўжалиги 1.Кафедранинг номи Француз мутафаккири Шарл Мон- деган бало эгаллайди”, дея алоҳида бузадиган, шунингдек, ўзи ёхуд ўзга соҳаларининг ривожига қўшган ҳиссаларини намойиш қилиш 2.Ташкил бўлган вақти тескье эса бу борада “Асрлар таж- таъкидлаб ўтган эди. ва уларнинг ёрқин хотираларини абадийлаштириш, мана шу 3. Кафедра мудирлари (ишлаган йиллари, фотосуратлари) шахслар манфаати учун ҳар қандай меросдан лицей ўқувчилари, Тошкент Тиббиёт академияси та- 4.Кафедранинг илмий йўналиши рибасидан маълумки, ҳар қандай Коррупцияга қарши кураш ишла- шаклдаги афзалликларга эга бўлиш лабалари, профессор-ўқитувчилари ва ходимлари, шу билан 5.Кафедрада тайёрланган фан докторлари, фан номзодла- бирга академияга ташриф буюрувчи меҳмонларни узлуксиз ри, магистрантлари сони. ҳокимият ваколатига эга бўлган рини ташкиллаштириш мақсадида мақсадида ифодаланган хатти- таништириб боришга қаратилган. 6. Кафедра жамоасининг (тарихий) фотосуратлари шахс, уни суиистеъмол қилишга мой- Вазирлар Маҳкамасининг 1992 ҳаракат”. 7. Кафедрада магистратура қачон қайси йўналишда ташкил ил бўлади ва у маълум бир мақсадга йил 3 мартдаги “Ўзбекистон Рес- Академия тарихий музейи академиядаги таълим-тарбия қилинган . Коррупция – бу шахсий ман- жараёнларини миллий истиқлол ғоялари тамойилларига мо- 8.Чет эллар билан илмий ва амалий алоқалар, бу ҳақдаги эришмагунча шу нанд равишда олиб боришни таъминлайди ва ташкил этади; шартномаларнинг нусхаси. фаат учун давлат 9.Кафедрада ишлаган ва ишлаётган ўқитувчиларнинг тиб- йўналишда юра- Музей академия факультетлари, кафедралари ва илмий- биёт соҳасига қўшган салмоқли ҳиссалари ва янгиликлари, ди” деган фик- КОРРУПЦИЯ — ТАРАҚҚИЁТ ҳокимияти мансаб тадқиқот лабораторияларида, лицейда ҳамда Урганч ва буларни тасдиқловчи ҳужжатлар намуналари. вазифасини суи- Фарғона шаҳарларидаги филиалларда бажарилган ўқув, ўқув- 10.Ҳозирги кунда кафедрада фаолият кўрсатаётган про- рларни билдирган. услубий, илмий-тадқиқот, маънавий-маърифий ҳамда спорт фессор, доцент, катта ўқитувчи ва ассистентлар. Ғарбий Европа КУШАНДАСИ истеъмол қилиш ишларидаги эришган ютуқларини кузатади ва натижаларини 11.Кафедра ходимлари томонидан чоп этилган дарслик, (Бутунжаҳон банки музей экспонатларида намойиш қилади; ўқув қўлланмалари, муаллифлик гувоҳномаси, ихтирочилик давлатларининг ҳисоботи, 1997 й.) тавсияси , илмий мақолалар. Музей экспонатларида академия, факультетлар, фили- 12.Кафедра ходимлари яратган ноёб ўқув дарсликлари ва кейинги тари- Бундан ташқари аллар, лицей ва ҳозирда фаолият кўрсатаётган кафедралар китоблари(оригинал нусхаси), патентлар. тарихи, уларда бажарилган ўқув-услубий, илмий-тадқиқот 13.Давлат мукофоти совриндорлари (Беруний мукофоти, хида ҳам коррупциянинг турли публикаси Прокуратураси тузил- Президентимиз томонидан ҳам ишлари, илм-фаннинг ривожланишига улкан ҳисса қўшган Зулфия мукофоти ва б.) кўринишлари ва коррупцион муно- масида ташқи иқтисодий фаолият мазкур турдаги жиноят учун шундай хорижлик ва академия олимлари ҳақида маьлумотлар, 14.Ўзбекистон Қаҳрамони, Ўзбекистонда хизмат кўрсатган сабатларнинг авж олиши нафақат соҳасидаги порахўрлик, ўғирликлар таъриф берилган: “Жиноятнинг ёпиқ макетлар, ишланмалар, нашр қилинган ўқув адабиётлари, фан арбоби, Ўзбекистонда хизмат кўрсатган врач унвонига тарихий манбаларда, балки ўша ва бошқа суиистеъмолчиликларга ва энг қабиҳ тури бор. Бу – корруп- монографиялар, илмий натижалар бўйича олинган патентлар, эга бўлган шифокорлар фаолиятини ва эришган ютуқларини даврнинг илғор ёзувчи, файласуф- қарши кураш бошқармасини таш- ция ва порахўрлик. Жиноятнинг бу авторлик гувоҳномалари, эсдалик совғалари, мукофотлар ва намойиш қилувчи материаллар , фото лавҳалар, видеофиль- ларининг асарларида ҳам ўз ифода- кил этиш тўғрисида”ги; 1994 йил тури бошқарув аппаратини издан бошқа материаллар акс эттирилиб намойиш этилади; млар ва ҳ.к. сини топган. Хусусан, Шекспирнинг 11 майдаги “Хусусий мулкчилик чиқарибгина қолмай, бозор асос- 15.Ўзбекистон Фанлар академияси академиклари, Абу “Венециялик савдогар”, “Қонга қон, ва тадбиркорликни коррупция, рэ- ларини ҳам барбод этиши мумкин”. Музей ижтимоий-сиёсий фанларнинг айрим ўқув Али Ибн Сино стипендияси совриндорлари ва б.қ. тиббиёт жонга жон”, Дантенинг “Дўзах”, кет ва уюшган жиноятчиликнинг Коррупция, энг аввало, уюшган жи- машғулотларини, айниқса биринчи курс талабалари ўқув соҳасида эришган муваффақиятлари ҳақидаги ҳужжатлар “Тозаловчи” каби асарларида ҳам бошқа кўринишларидан ҳимоя ноий тузилмаларга мададкор бўлиш жадвалидаги мураббийлик соати ва „Ўзбекистон тарихи“ фа- намуналари. ёритилган. Данте коррупционерлар- қилишнинг ташкилий чора-тадбир- ёки тўғридан-тўғри ёрдам бериш нининг семинар машғулотларини ўтказишни режалаштиради; 16.Кафедра ходимлари юбилейларидаги фотоҳужжат, бан- ни дўзахни энг қоронғи ва энг чуқур лари тўғрисида”ги; 1997 йил 28 учун давлат хизматининг имконият- нерлар, табрик сўзлари ёзилган вазалар ва б.қ. материаллар жойига ташлаш керак деган фикрни майдаги “Коррупция, рэкет ва тер- ларидан фойдаланишдир. Музейда режа ва жадвал асосида тематик давра нусхаси. билдириб ўтган. роризмга қарши курашни такомил- суҳбатлари, амалий учрашувлар ва семинарлар ташкил 17.Кафедрада мавжуд ва музейга қўйиш мумкин бўлган Хулоса ўрнида шуни айтишимиз қилинади . бошқа материаллар, экспонатлар, ноёб китоблар ва бошқа Коррупциянинг келиб чиқиши лаштириш ишларини янада ривож- мумкинки, коррупция мураккаб иж- ашёлар. тарихи ва ривожланиши масалала- лантириш тўғрисида”ги қарорлари тимоий ҳодиса бўлиб, унга қарши Музей экспонатлари вақти-вақти билан янгиланади, таъ- рини Никколо Макиавелли ўрганиб, қабул қилинди ва уларнинг ижросини курашиш учун аҳолимиз ва ёшлари- мирланади ва кўпайтирилиб борилади; О. МИРТАЗАЕВ, уни йўталга қиёслаб шундай деган таъминлаш юзасидан чора-тадбир- мизнинг ҳуқуқий саводхонлигини оши- Эпидемиология кафедраси профессори эди, “Коррупцияни ҳам йўталга лар ишлаб чиқилди. БМТ Ривожла- риш, қонунга ҳурматни шакллантириш Музейда музей кунлари ва очиқ эшиклар кунлари ташкил ўхшаб олдин аниқлаш қийин, аммо ниш Дастурининг (“UN Development ва ривожлантириш масалаларига қилиниб бунда мактаб ва лицейлар битирувчилари билан даволаш осон, лекин бу касални Program”) назарий таҳлилига кўра алоҳида эътибор қаратишимиз лозим. махсус учрашувлар ўтказилади. ўтказиб юборсангиз уни аниқлаш коррупциянинг вужудга келиши- Д. НОРҚУЛОВ, Музейда ўтказиладиган тадбирлар ҳақидаги хабарлар осон, аммо даволаш қийин”. Мана да, ваколат ёки ҳокимиятга, шах- унга қизиқувчи ўқувчиларга, талабаларга ва ўқитувчиларга ижтимоий фанлар кафедраси шу сўзлардаги ҳақиқатни бугунги сий манфаат ва ўзбошимчалик, мудири, профессор Ҳикмат Ҳикмат Ҳаёт — ер шари билан баробар Ҳикмат ҳаракатда, уни тўхтатиб бўлмайди. Ҳикмат Ҳаётда ҳам дили, ҳам тили ёқимли одамлар яхши яшайди.

TIBBIYOTNOMA4 № 5 2016YIL MAY TIBBIYOTNOMA № 5 2016 YIL MAY 5 XOTIRASI MANGU USTOZLAR 31 май – Бутун жаҳон чекишга қарши кураш куни Har bir inson ulg‘ayib, mustaqil hayot kechirar Тутунга яширинган хатар ekan, ortga hech bo‘lmaganda bir bora nazar tashlaydi. U o‘zining, tengdoshlarining hayotini professorlar Kamol Xodjiyevich Xodjiyev, Obid XXI асрда инсоният бир қатор Кашандалик оқибатида қайд этиладиган ўлим миқдори solishtirib, tahlil qilar ekan, o‘zi o‘sib ulg‘aygan Abrorivich Abrorovlardir. Ularning ruhlari shod bo‘lsin. муаммоларга дуч келди. Биргина бошқа гиёҳвандлик моддаларига нисбатан ўн уч баравар mahallasini yoki umr bo‘yi ishlab kelgan ishxonasi глобал исиш турли табиий офатларни кўплиги ҳам унинг инсон организми учун нақадар хавфли экан- ko‘z oldida gavdalanadi. Masuda QODIROVA, Informatika, келтириб чиқараётгани боис минглаб лигидан далолат беради. Негаки, сигарет тутуни таркибида biofizika va normal fiziologiya одамлар ҳаёти хавф остида қолмоқда. соғлиқ учун зарарли жуда кўп моддалар мавжуд. Булар ора- 9 may – “Xotira va qadrlash kuni” qalbimizga kafedra dotsenti, Мана шундай вазиятда инсон нафақат сида сианли бирикма кучли заҳар ҳисоблангани учун, асосан, shunday ezgu tuyg‘ular tushirgan Toshkent Tibbiyot Zumrad QODIROVA, assistent ўзини ўзи, балки табиатни ҳам асраб- ҳашаротларга қарши курашда кенг қўлланилади. Унинг асосини Institutining sobiq professor-o‘qituvchilari ko‘z oldimizga авайлаши ниҳоятда зарурдир. Аммо ташкил этувчи никотиннинг 100-120 миллиграмми томир орқали keladi. Shu eslashni xuddi “Shajara”ga o‘xshatamiz. таассуфлар бўлсинки, бундай эзгулик танага юборилса, одам шу ондаёқ ҳалок бўлиши муқаррардир. Shu shajarani bir sulolasi TTA kafedralarining ўрнига иллатларга ружу қўйиш авж Шунча миқдордаги никотин эса, бор-йўғи икки қути сигарета ilmiy jihatdan gullab-yashnashida juda ko‘p ustoz- олаётир. Шундай иллатлардан бири таркибида мавжуд. murabbiylarni mehnati singan. Ustozlarimizni bizga чекишдир. Чекишга муккасидан bergan ilmiy-adabiy meroslari bor, ulardan talabalar, кетиш оқибатида одамзод ўз умрини хазон 2016 йил Президентимиз томонидан “Соғлом она ва бола yosh o‘qituvchilar foydalanadi. қилаяпти, шу билан бирга наслини ҳам хавф- йили”деб номланди. Бунинг замирида ҳам келажак авлодни хатарга қўймоқда. маънан баркамол, жисмонан соғлом этиб тарбиялашдек Ular yaratib ketgan “Maktabni” hozirgi kunda ularning улуғвор мақсад мужассам. Зеро ҳар бир киши фарзандининг shogirdlari davom ettirib kelayapti. Бир қарашда оддий ҳолдай кўринган чекиш миллионлаб соғ-саломат, иллатлардан холи бўлиб вояга етишини истайди. одамларнинг бошига етаётганини оддий назар билан илғаш Соғлом фарзанд эса соғлом ота-онадан туғилади. Шундай экан, Toshkent Tibbiyot Akademiyasining zabardast қийин. Статистика маълумотларида келтирилишича, Ер юзида ота-онанинг соғлом турмуш тарзига бирдек риоя қилишига кўп ustozlaridan: ҳар йили уч миллиондан ортиқ киши чекишга ружу қўйиши нарса боғлиқ. оқибатида ҳаётдан эрта кўз юмаркан. Бу кўрсаткич 2030 йилга Normal fiziologiya kafedra mudiri, professor Turob бориб 8 миллионга етиши тахмин қилинаётир. Шу боис айни Аммо минг таассуфлар бўлсинки, аёллар орасида ҳам Kuchkarovich G‘ulomov, biokimyo kafedra mudirlari пайтга келиб Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти кашандаликка очиқчасига тамаки маҳсулотларига ружу қўйиш кузатилмоқда қарши кенг курашмоқда. Бунга дунёнинг йирик ташкилотлари тамаки тутуни таркибида ўсма (саратон) касаллигини юзага “AMIR TЕMUR – FAXRIMIZ, G'URURIMIZ” ҳам аралашаётганига эътибор қаратсак, муаммонинг нақадар келтирувчи 50 дан ортиқ канцероген моддалар бор. Никотин долзарблиги ойдинлашади. Масалан, 1999 йил 24 май куни жуда осонлик билан плацентадан ўтади ва шунинг оқибатида Toshkеnt Tibbiyot Akadеmiyasida el-yurtni o`z bayrog`i ostida birlashtira jomе masjidi, Go`ri Amir, Ahmad Yas- Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Бош Ассамблеяси бир овоз- ҳомиладаги никотин фоизи онанинг қонидаги никотиндан анча 2016 yilning 13 aprеl kuni rеktorat olganligi, markazlashgan yirik fеodal saviy, Zangi Ota maqbaralari, Oqsaroy, дан тамаки чекадиганларни назоратга олиш Конвенциясини юқори бўлади. Сигарета, папирос, трубка ёки сигарета чекаёт- majlislar zalida “Amir Tеmur – faxrimiz, davlatni qurganligi, hunarmandchilik, Ko`ksaroy va Shohi Zinda mе’moriy ишлаб чиқиш бўйича резолюция қабул қилди. ган вақтда жуда кўп, никотиндан ҳам зарарлироқ бирикмалар g'ururimiz” mavzusida tadbir o`tkazildi. savdo-sotiq va madaniyat rivojiga mus- obidalari, Bog`i Chinor, Bog`i Baland, – угар гази, бензопирен ҳамда радиоактив моддалар нафас Anjuman ishtirokchilari tomonidan Amir tahkam zamin yaratganligi va “Tеmur Bog`i Dilkusho, Bog`i Bеhisht singari Мамлакатимизда Президентимиз раҳнамолигида амалга йўлларига ўтади. Уларнинг бир қисми она ва ҳомила организ- Tеmurni jahon tarixida tutgan o`rni va Tеmuriylar madaniyati”, “Tеmuriylar o`nlab go`zal saroy-bog`lar barpo et- оширилаётган кенг кўламли ислоҳотлар жараёнида аҳоли мида пайдо бўлади. Натижада онанинг қон айланиш тизимида va tarixiy siymosiga alohida to`xtalib, davlati”, haqidagi o`z qarashlarini ganligi haqida ma’lumotlar bеrib o`tdi. саломатлигини муҳофаза қилиш, оилаларда тиббий мадани- сиқилиш ҳосил бўлади, ҳомила кислород танқислигига учраб, jumladan ilmiy-amaliy anjumanning bildirib o`tdi. Anjumanda Turon fan- ятни ошириш, ёшларни турмуш тарзи асосида тарбиялашга унинг ривожланиши секинлашади. Бунинг таъсирида чекувчи ochilishi marosimida Toshkеnt Tib- lar akadеmiyasi akadеmigi, tarix TTA Ijtimoiy fanlar kafеdrasi mudi- алоҳида эътибор қаратилаётир. “Соғлом она ва бола йили” оналардан туғилган болалар кўпинча камвазнли бўлиб, ҳаётга biyot Akadеmiyasi ma’naviy-ma’rifiy fanlari doktori, profеssor Haydarbеk ri, profеssor Norqulov Do`stmurod Давлат дастури асосида ушбу йўналишдаги ишлар кўлами мослашиши қийинроқ кечади. Уларнинг марказий асаб тизими- ishlar bo`yicha prorеktor, tibbiyot fan- Nazirbеkovich Bababеkov ishtirok Toshpo`latovich so`zga chiqib, Amir янада кенгаймоқда. да нуқсонлар бўлади, тез-тез касалликка чалинувчанлиги билан lari doktori, profеssor Bobomurotov etib, olim o`z ilmiy tadqiqot ishla- Tеmur tomonidan yaratilgan “Tеmur ҳам ажралиб туради. Олимларнинг таъкидлашича, онанинг Turdiqul Akramovich so`zga chiqib rini Amir Tеmur davrida nashr etil- tuzuklari” asariga alohida to`xtalib, Ўзбекистон Республикасининг 2011 йил 5 октябрда қабул чекиши ҳомила ривожланишини икки маротаба қисқартиради. “Amir Tеmur - buyuk davlat arbobi, gan manbalarni qiyosiy ma’lumotlar sohibqironning hokimiyatga kеlishi va қилинган “Алкаголь ва тамаки маҳсулотларининг тарқалиши yuksak ma’naviyat sohibi” mavzusida asosida o`rganganligini aytib o`tdi. uni olib borgan siyosati hamda Amir ҳамда истеъмол қилинишини чеклаш тўғрисида”ги Қонунга Халқимизда “Касалликни даволагандан кўра, унинг олди- o`z fikrini bayon etdi. U o`z ma’ruzasida X.N.Bababеkov “Tеmur tuzuklari”, Tеmurni hayoti va faoliyatiga to`xtalib, асосан, йигирма ёшга тўлмаган фуқароларга шундай ни олган афзал”, деган нақл бор. Шундай экан, ҳар биримиз Amir Tеmurning buyuk shaxs, yirik Nizomiddin Shomiy, Sharofiddin Ali o`sha zamonda yashab ijod qilgan маҳсулотларни сотиш тақиқланган. Бундан кўзланган мақсад соғлом турмуш тарзига риоя этсак, ўзимизнинг юриш-туриши- davlat arbobi, sarkarda, huquqshunos, Yazdiylarning “Zafarnoma”lari, Ibn olimu fozillarni asarlaridagi tarixiy va ўсиб келаётган ёш авлодни зарарли иллатлар таъсиридан мизни назорат қилсак, айни муддао бўлур эди. istе’dodli mе’mor, notiq, ruhshunos, shu Arabshoxning “Tеmur haqidagi xabar- ma’anaviy fikrlarni bеrib o`tdi. Shu bi- асраш, саломатлигини муҳофаза қилиш, ёшлар онгига соғлом bilan birga el-yurtini, xalqini sеvganligi larda taqdir ajoyibotlari” va boshqa lan birga mustaqillik tufayli ko`p ming турмуш тарзи тушунчаларини чуқур сингдиришдир. Қутбиддин НИЗОМОВ, haqida ma’lumotlar bеrib o`tdi. asarlari haqida ma’lumotlar bеrdi. O`z yillik boy tariximiz, shu jumladan ulug` олий тоифали шифокор аллерголог ma’ruzasida sohibqironning bunyodkor- bobomiz Amir Tеmurni o`rganish im- Тамаки нафақат чекадиганлар, балки чекмайдиганларга Toshkеnt davlat yuridik univеrsitеti lik sohasida yuritgan siyosatiga alohida koniyatiga ega bo`lganligimiz haqida ҳам зарар етказади. Яъни ундан ажралиб чиқадиган тутун profеssori yuridik fanlari doktori Halim urgu bеrib, Amir Tеmur tomonidan quri- o`z fikr mulohazalarini bildirdi. саратон, юрак, ўпка касалликлари келиб чиқишига замин Boboyеv so`zga chiqib, “A.Tеmur va lgan madrasalar, masjidlar, xonakohlar, яратади. Ташвишли жиҳати, тутун болаларда ўткир респира- uning jahon tarixida tutgan o`rni va roli” saroylar, bozorlar, qal’alar, kanallar Rеspublikamiz taniqli olimlari тор касалликларини келтириб чиқаради ва бунинг оқибатида haqida gapirib, Amir Tеmurni tarix oldi- va boshqa inshootlarning son-sanog`i ishtirokida ilmiy-amaliy anjumanlarni мурғак чақалоқларда сурункали касалликлар ёки тўсатдан ўлим dagi xizmati bеnihoyat katta ekanligi, yo`qligi va uning bеvosita rahnamo- tеz-tеz o`tkazilib turilishi o`qituvchilar оқибатлари кузатилиши мумкин. ЖССТнинг маълумотига кўра, uning mamlakatda kuchayib kеtgan ligida bunyod etilganligi, Bibixonim va talabalar tomonidan alohida дунёдаги 700 миллион бола тамаки тутунидан заҳарланган ва fеodal tarqoqlikka barham bеrganligi, ta’kidlandi. бугун улар бу иллатдан азият чекмоқда. Sh. ISKANDАROV, Ijtimoiy fanlar kafedrasi o`qituvchisi Ҳикмат Ҳикмат Мақсадсиз ва умидсиз ҳаёт — ҳаёт эмас. Ҳикмат Ҳикмат Ҳаётни ёлғоннинг устига қуриб бўлмайди.