TTA Tibbiyotnoma gazetasi (2014-yil dekabr)

TIBBIYOTNOMA8 №12 2014 YILDEKABR TIBBIYOTNOMA ТОШКЕНТ ТИББИЁТ АКАДЕМИЯСИ БЎЙИЧА БЎШ TOSHKENT TIBBIYOT AKADEMIYASI NASHRI №12 2014 YIL DEKABR ПРОФЕССОР-ЎҚИТУВЧИ ХОДИМЛАР ТАРКИБИГА ТАНЛОВ ЭЪЛОН ҚИЛИНАДИ Доцентлар Даволаш факультетига қарашли уро- ЯНГИ ЙИЛИНГИЗ ҚУТЛУҒ 2015 йил — Кексаларни логия кафедраси БЎЛСИН, ЮРТДОШЛАР! эъзозлаш йили Даволаш факультетига қарашли УАШ педиатрия кафедраси Даволаш факультетига қарашли асаб ПОКЛИК — касалликлари кафедраси ҚАДРИЯТЛАРИМИЗГА Тиббий педагогика факультетига қарашли паталогия кафедраси Даволаш факультетига қарашли ХОС ХИСЛАТ умумий ва болалар жарроҳлиги ка- Катта ўқитувчилар федраси Ҳар қандай жамиятнинг ёши Даволаш факультетига қарашли фа- Даволаш факультетига қарашли фа- улуғ одамларга бўлган эътибори культет ва госпитал терапия, тиббий культет ва госпитал терапия, тиббий профилактика факультетининг ички ка- профилактика факультетининг ички ка- ва ғамхўрлиги унинг маданий салликлари ва касб касалликлари ка- салликлари ва касб касалликлари ка- федраси федраси даражасини белгилайди. ОМХ факультетига қарашли тиллар Тиббий профилактика факультетига Ислом КАРИМОВ кафедраси қарашли тиббий ва биологик кимё ка- федраси Муҳтарам Президентимизнинг ташаббуси Тиббий педагогика факультетига қарашли патология кафедраси Тиббий профилактика факультетига билан яқинлашиб келаётган 2015 йил юрти- қарашли халқ тиббиёти, реабилитоло- Ассистентлар гия ва жисмоний тарбия кафедраси мизда “Кексаларни эъзозлаш йили” деб эъ- ОМХ факультетига қарашли Тиббий профилактика факультети- лон қилинди. Бу таклиф мамлакатимизнинг ҳамширалик иши кафедраси га қарашли жамоат соғлиғини сақлаш мактаби ҳар бир фуқаросини беҳад қувонтирди. Зеро, ОМХ факультетига қарашли ижтимо- ий фанлар кафедраси ОМХ факультетига қарашли тиллар кексалар борлиги учун кўнглимиз равшан, хо- кафедраси Даволаш факультетига қарашли УАШ надонларимиз файзли, ишларимиз барака- педиатрия кафедраси ОМХ факультетига қарашли суд тиб- биёти кафедраси ли. Уларнинг дуолари мустажоб бўлиб, озод Даволаш факультетига қарашли УАШ акушерлик гинекология кафедраси Тиббий педагогика факультетига Азиз юртдошлар, устоз ва талабалар! ва обод юртимиз ҳамиша тинч-осуда. Юрт- қарашли юқумли ва болалар юқумли Даволаш факультетига қарашли УАШ касалликлари кафедраси Ўтган 2014 йил академиямиз ҳаётида муҳим воқеаларга бошимиз шуни яна бир карра эслатган ҳолда тайёрлаш ва эндокринология кафедра- си бой бўлди. Айниқса ўқув жараёнига янги педагогик технологи- ғамхўрлик кўрсатиш, уларни ҳар куни, ҳар яларнинг жорий этилиши биз кутган натижаларни берди. Ил- мий тадқиқотлар борасида ҳам аҳамиятга молик силжишларга лаҳза эъзозлаш ташаббусини ўртага ташла- эришдик. Янгидан-янги илмий тадқиқотлар ва ихтирочилик иш- лари республикамиз жамоатчилиги эътиборини қозонди. Маъ- ди. Бундай юксак эътибор нуроний отахон навият ва маърифат, маданият ва спорт соҳасида қилинган ишлар, қўлга киритилган ютуқлар ҳам ўзига хос салмоққа эга. ва онахонларимизнинг руҳини кўтаринкилик Академиямиздан Президент, Ибн Сино ва бошқа номдор сти- билан биргаликда ёш авлодни маънавий пендиантларнинг кўплаб чиққани ҳам юқорида қайд этилган ютуқларимизнинг самарасидир, десак, асло муболаға бўлмайди. баркамол ва жисмонан соғлом тарзда воя- Янги — 2015 йил Юртбошимиз Ислом Каримов ташаббуси би- га етказишда муҳим ўрин тутади. Чунки, бу- лан “КЕКСАЛАРНИ ЭЪЗОЗЛАШ ЙИЛИ” деб эълон қилинди. Шун- дан келиб чиқиб, янги йилда академиямиз жамоаси бир қатор гунги ёшлар айнан кексаларнинг ўгитлари, хайрли тадбирларни ўтказишни мўлжалламоқда. йўл-йўриқлари туфайли чинакам ватан- Қадрли устозлар, муҳтарам профессор-ўқитувчилар, азиз талабалар! Сизларни яна бир бор кириб келаётган Янги йи- парвар, фидойи ва комил инсонлар бўлиб лингиз билан чин қалбимиздан муборакбод этамиз. Илмий, ижодий, ўқишдаги фаолиятингиз ва интилишларингизда улғаяди. Шундан келиб чиқсак, кексалар- муваффақиятлар тилаймиз. Оилангизга тотувлик, ўзингизга мустаҳкам соғлиқ, хонадонингизга файзу барака тилаймиз! ни эъзозлаш келажакни ҳам эъзозлаш дега- Янги йилингиз муборак бўлсин, муҳтарам академиямиз жамо- ни ҳамдир. Кексаларимиз хонадонларимиз аси, қадрли профессор-ўқитувчилар ва азиз талабалар! кўрки, унинг обрўси, авлоддан-авлодга ўтиб РЕКТОРАТ келаётган қадриятларимизу анъаналаримиз, бебаҳо меросимизнинг донишманд эгала- Ҳужжатларни қабул қилиш муддати танлов эълон қилинган ридир. Уларнинг ҳар бир сўзи ҳикмат, босиб кундан бошлаб бир ой муддат ичида Тошкент Тиббиёт академияси ўтган йўли — сабоқ. ректоратининг девонхона бўлимига топширилади. Манзилимиз: Олмазор тумани, Фаробий кўчаси, 2-уй. Шунинг билан бирга, мўътабар қадриятларимизнинг Ватанимиз тараққиётида муносиб ҳиссаси бор. Ҳар бир шаҳару қишлоғимизда уларнинг меҳнати, фидойи- лиги, бебаҳо дуолари қудрати — маҳобатли мактабларда, замонавий иншоотларда, кўркам боғу роғларда, фарзандларимизнинг MUASSIS: MUHARRIR TAHRIR HAYATI: Gazeta Pentium-IV ширин кулгисида на- TOSHKENT Q.Nizomov (Bosh muharrir o’rinbosari), kompyuterida sahifalandi va Toshkent TIBBIYOT TURDIQUL O.Hazratov, D.Hidaуeva, D.Norgulov, Tibbiyot аkademiya RISOGRAFida моён бўлиб турибди. Давоми 2-бетда. AKADEMIYASI BOBOMURATOV L.Abduqodirova. 400 nusxada chop etildi. Ҳикмат Ҳикмат Manzilimiz: Gazeta Toshkent Matbuot va axborot Mualliflar fikri tahririyat nuqati nazaridan farqlanishi Ҳаётнинг ўзи тарози паллаларини boshqarmasida 2007-yil 15-yanvarda mumkin. Maqolalardagi ma`lumotlar uchun Toshkent shahri, Farobiy тенглаштириб туради. 02-0049 raqam bilan ro’yxatga olingan mualliflar javobgardir ko’chasi, 2-uy Gazeta bepul tarqatiladi Nashr uchun ma`sul Q. Nizomov Topshirish vaqti: 14.00

TIBBIYOTNOMA2 №12 2014 YILDEKABR TIBBIYOTNOMA №12 2014 YIL DEKABR 7 ПОКЛИК — ҚАДРИЯТЛАРИМИЗГА ХОС ХИСЛАТ СПОРТ — САЛОМАТЛИК ГАРОВИ (Давоми. Боши 1-бетда.) “Кекса- 2015 йилнинг Кек- Статистик маълумотларга ятли ахборотларни ҳазм қила ол- машғулотлари саларни эъзозлаш қараганда XIX аср адоғида ер юзи- маслиги оқибатида меъёрнинг из- мунтазам ба- лар ҳурматда, йили деб номла- да бажариладиган ишларнинг 95 дан чиқиши ҳам тушкунликларга жарилса у ниши кучимизга фоиз қисми жисмоний куч билан, сабаб бўлмоқда. одатга айла- ёшлар иззатда” дейди халқимиз. куч, ғайратимизга фақат 5 фоиз қисмигина механи- ниб, бахтли- ғайрат қўшди. Жуда зация ва электризация ёрдамида Телефонда ҳаддан ортиқ кўп га- лик гормонла- Бу сўзларнинг туб моҳиятига на- ҳам мамнунмиз. До- амалга оширилган. XX аср адоғида плашиш, интернет тармоқларига кўп ри — эндорфинлар синтезининг ку- риламон кунлар- эса бу кўрсаткич бутунлай теска- ва узоқ уланиш, тобора кўпайиб бо- чайишига олиб келади. зар ташласангиз, миллатимизда- ни кўраётганимга, ри тус олди. Оқибатда цивилизаци- раётган шовқин-суронлар исканжа- тинч, осойишта ва янинг асорати сифатида одамлар сида яшаш ҳам депрессия даража- Ана шу маълумотларни эъти- ги бағрикенглик, саховат, абадият- ободлик ҳукм сура- кам ҳаракат — гиподинамия касал- сини кучайтиради. Бекорчилик ва бе- борга олган ҳолда, биз академи- ётган муаззам, ке- лигига дучор бўлдилар, бу эса ўз корчи ўй-хаёллар ҳам тушкун кайфи- ямизнинг ташкил этилганлигига га дахлдор ворисий меҳрни кўрасиз. лажаги ниҳоятда навбатида семириб кетиш, қандли ятлар пайдо бўлишига олиб келади. ўн йил тўлиши муносабати билан гўзал Ватанда яша- диабет, сурункали қабзиятлар, про- соғлом турмуш тарзини тарғибот Айтиш жоизки, давлатимиз раҳбари ётганимга шукрона- статитлар, хафақон каби асосан де- Биз шифокорлар бадантарбия қилиш мақсадида мини футбол лар айтаман. прессия билан кечадиган бир қанча ва спортнинг фаол тарғиботчиси мусобақасини ташкил этдик. Маз- раҳнамолигида биргина якунига ета- хасталикларга йўл очиб берди. бўлишимиз лозим. Бундан ташқари кур ўйинлар 30 ноябрдан 21 де- Бу сўзлар юрак- ўзимиз ҳам фаол шуғулланишимиз кабргача академиямиз стадиони- ётган йилда кексаларга ва ёшлар- дан, соф қалбдан оққан шукронадир. Сўнгги йилларда тўла ва ўта лозим. да бўлиб ўтади. Мусобақага ка- Айнан поклик — қадриятларимизга тўла (семиз) кишиларнинг кўпайиб федра ходимлари, магистрлар, га кўрсатилаётган эътибор, қўллаб- хос хислат. Уларнинг яхши ниятдаги, бораётганлиги жаҳон афкор омма- Маслаҳатимиз — ҳаракатчан клиник ординаторлар ва ҳамма эртанги кунга бўлган катта умид би- сини ташвишга солаётганлиги бе- бўлинг, кўпроқ елиб-югуринг, “Югу- қизиқувчиларни ва ишқибозларни қувватлаш, рағбат ҳамда кенг имкони- лан яшаётганликлари бежиз эмас. жиз эмас. Депрессияга олиб келув- рик даврондир, асли бу даврон”, таклиф этамиз. чи асосий ва биринчи сабаб гипо- югурмасангиз, замон шиддатидан, ятлар ниҳоятда улкан миқёс касб этди. динамия. Сўнгги йилларда инфор- цивилизация одимларидан ортда А.Р.БОБОБЕКОВ, мация оқимининг кучайиб кетиши, қолиб кетасиз. Югуриш ва жисмо- Умумий ва болалар — Инсон манфаатлари устувор инсоннинг мўъжазгина онги бунча ний меҳнат инсонни кўп балолар- хирургияси кафедраси кўп, баъзан кўп, баъзан ўта зидди- дан, депрессия дардидан халос ассистенти, тиббиёт фанлари бўлган мамлакат фуқароси экан- қилувчи бехаражат ва самарали во- ситадир. Ҳар қандай бадантарбия номзоди лигимдан фахрланаман, — дейди ҳозирги кунда кексалик гаштини су- Чунки эртанги кун янада ажойиб, янада аъло, янада бахту шодликлар- раётган устозимиз, доцент Нази- га лиммо-лим бўлажак. ра Султонова. — Негаки, пенсиямиз Қутбиддин НИЗОМОВ, “Тиббиётнома” махсус ҳар йили ошгани ошган, санаторий- мухбири. ларда дам оламиз, соғлиғимиздан малакали шифокорлар хабардор. ХАЛҚИМИЗНИНГ МУҚАДДАС ҚЎШИҒИ 10 декабрь – Ўзбекистон Республикасининг Давлат мадҳияси қабул қилинган кун Ўзбекистон Республикаси Давлат мадҳияси қабул қилинганига 22 йил СОҒЛИҒИМИЗ ЎЗ ҚЎЛИМИЗДА тўлди. Давлатимиз мадҳияси халқимизнинг бош қўшиғи сифатида дунё бўйлаб баралла янграмоқда. Бу қўшиқ бизнинг ҳеч қачон ҳеч кимдан Тошкент Тиббиёт академиясида 1 декабрь ОИТСга Вирус одам биологик суюқликларида сақланиб, ле- кам бўлмаганимиз ва кам бўлмаслигимизнинг ёрқин ифодасидир. қарши кураш кунига бағишлаб “ОИВ инфекцияси ва кин керакли концентрацияда спермада, вагинал секрет- унинг инсониятга солаётган таҳдиди” мавзусида тадбир да, қонда ва она сутида сақланади. Ўзбекистон Қаҳрамони, Ўзбекистон халқ шоири Абдулла Ори- лар, тинчлик ва дўстлик келишувларида, спорт мусобақаларида ва ўтказилди. Тадбирда ОИВ инфекцияси, юқиш йўллари, пов шеъри, Ўзбекистон халқ артисти, атоқли композитор Мутал спортчиларимизнинг халқаро мусобақалар шоҳсупасининг энг ба- профилактикаси борасида юртимизда амалга оширила- ОИВнинг 3 та асосий юқиш йўли аниқланган: жин- Бурҳонов мусиқаси асосида яратилган мадҳиямиз кўнглимиздан ланд поғонасига кўтарилганда баралла янграмоқда. ётган ислоҳотлар ҳақида гапирилди. сий (сексуал) йўл; қон орқали (парентерал); онадан бола- чуқур жой олган. Уни ҳар гал тинглаганимизда вужудимизда сирли га (вертикал). ҳаяжон уйғонади, томирларимизда Ватанга муҳаббат ва садоқат, Жамиятда юксак маънавий фазилатларни камол топтириш, мил- Тадбирда ОИВ инфекцияси, юқиш йўллари, профи- истиқлолга шукроналик туйғулари жўш уради. лий мафкурани шакллантириш, ёш авлодни бой маданий мероси- лактикаси борасида юртимизда амалга оширилаётган ОИВ юққанидан то ОИТС ривожлангунча 10-15 йилга- миз, тарихий анъаналаримиз ва умуминсоний қадриятларга ҳурмат, ислоҳотлар ҳақида гапирилди. Бундан ташқари ОИВ ви- ча вақт ўтиши мумкин. Президентимиз Ислом Каримов ташаббуси билан 1992 йил Ватанга муҳаббат, миллий истиқлол ғояларига садоқат руҳида тар- руси ҳақида, ОИВ ва ОИТС қандай намоён бўлиши, ви- 10 декабрда қабул қилинган “Ўзбекистон Республикасининг Дав- биялашда мадҳиямиз алоҳида ўрин тутади. руснинг қандай қилиб аниқланиши, дастлабки белги- Касаллик ОИТС босқичига ўтгунга қадар инфицирлан- лат мадҳияси тўғрисида”ги қонунда белгиланганидек, мадҳиямиз лари, юқиш ва юқмаслик йўллари, давоси бор-йўқлиги ган одам ўзини яхши ҳис қилиши, соғлом кўриниши ва давлат суверенитетининг рамзи, унга катта эҳтиром билан қараш – Мадҳиямизни ўқувчиларнинг нафақат ёдлашига, балки унинг ҳақида талабалар ўртасида баҳс-мунозаралар, савол- ҳатто инфицирланганини гумон қилмаслиги мумкин. ҳар бир юртдошимизнинг ватанпарварлик бурчидир. Ўзбекистон ҳар сатридаги ғурурбахш маънони қалбларига сингдиришга алоҳида жавоблар ўтказилди. фуқаролари, шунингдек, мамлакатимизда яшаб турган бошқа шах- эътибор қаратмоқдамиз, – дейди Зангиота туманидаги 44-умумтаъ- Бугунги кунга келиб ОИВ — инфекцияси диагности- слар ҳам мадҳиямизни ҳурмат қилиши шарт. лим мактабининг бошланғич синф ўқитувчиси Меҳрибон Чориева. ОИВ/ОИТС — бу глобал умуминсоний эпидемия каси учун энг тарқалган усул — иммунофермент анализ – Зеро, юксак ватанпарварлик туйғусини мужассам этган мадҳиямиз бўлиб, дунёда тарқалиш тезлигига қараганда тарихда энг усули. Бу қон зардобида ОИВ га қарши антитаналарини Мадҳиямизда тарихимиз, миллий анъана ва қадриятларимиз, ёш авлодни элу юртга муҳаббат, садоқат ва ифтихор руҳида тарби- оғир эпидемия бўлишидан далолат беради. аниқлашга асосланган. шунингдек, тинчлик, осойишталик, миллатлараро тотувлик ва ялашга хизмат қилади. ҳамжиҳатлик каби умуминсоний мезонлар тараннум этилган. 1981 йилда биринчи бўлиб АҚШда ОИТС тўғрисида Албатта халқимизда соғлиғимиз ўз қўлимизда деган Президентимиз Ислом Каримов раҳнамолигида халқимизнинг, Давлат мадҳияси даъваткор кучга эга. У халқ ва миллатни бир- маълумотлар келтирилган, Лос-Анжелесда, кейинчалик нақл бекорга айтилмаган. Дарҳақиқат, барчамиз бундай Ўзбекистонимизнинг буюк келажаги учун амалга оширилаётган лаштириш, инсонларни янги-янги зафарларга ундашда муҳим Нью-Йоркда, Бостонда эркак-гомосексуалистлар ораси- иллатлардан йироқ бўлсак, бахтли ҳаёт кечирамиз ва бу ҳаётбахш ислоҳотлар, бунёдкорлик ва яратувчанлик ишлари аҳамият касб этади. да ОИТС ҳодисалари аниқланган. Кўпгина изланувчилар имконият ҳар биримизнинг ўз қўлимиздадир. унинг жарангдор сатрлари замирида мужассам. ОИТС ватани Марказий Африка деб ҳисоблашади. ... Ҳар тонгни мадҳиямиз садолари билан қарши оламиз. Абдураҳмон АБДУҒАНИЕВ, Миллий мадҳиямиз Президентимизнинг турли мамлакатларга Қалбимизда янги кунга, истиқлолга ва бугунги тинч-осойишта Суръат ҚУРБОНОВ, расмий ташрифлари чоғида, Ўзбекистонга келган хорижий мамла- ҳаётимизга шукроналик, келажакка қатъий ишонч туйғуси жўш катларнинг давлат раҳбарларини кутиб олиш маросимларида, юр- уради. ТТА даволаш факультети 703 С гуруҳ талабалари. тимизда ўтаётган умумхалқ байрамларида, йирик халқаро анжуман- Зиёдулла ЖОНИБЕКОВ, ЎзА шарҳловчиси Ҳикмат Ҳикмат Тушкунлик − инсоннинг душмани. Ҳикмат Ҳикмат Қатъиятсиз киши таваккал қилолмайди.

TIBBIYOTNOMA6 №12 2014 YILDEKABR TIBBIYOTNOMA №12 2014 YIL DEKABR 3 2014 йил — 2015 йил — “Кексаларни эъзозлаш йили” “Соғлом бола йили” Кексалар ўгити СОҒЛОМ ОНАДАН СОҒЛОМ БОЛА! (“Шарқ ривоятлари”дан) Донишмандлик сири Мамла- тавсия қилишади. Чунки айнан шу Бир ҳакимдан: Ҳамкорликнинг амалий ифодаси катимизда ёш авлод саломатли- пайтда бола ҳазм қилиш ва орга- – Кимни донишманд деса бўлади? – деб сўрашса, шун- гини сақлаш борасида бугунги кун- низмида моддалар алмашинуви дай жавоб қилибди: Кадрлар институти декани: иқтидорли ва конструктив, кўрсатмали схемада да давлатимиз ҳамда ҳукуматимиз хусусиятларига мослашади. Бола- – Ҳар бир сўзини билиб сўзлайдиган, ҳаётнинг қадрига тайёрлаш изланувчи олим,техника фанлари ўз ифодасини топиши, ўқув томонидан қатор ишлар амалга нинг тўғри ўсиши ва ривожланиши етадиган, фазилат орттириш йўлида эринмайдиган, Миллий доктори, профессор Тимур Умаров жараёнининг сўнгги натижаларига ошириб келинмоқда. Оналик ва учун зарур бўлган ҳамма озиқ мод- мол-дунёга қизиқмайдиган, мансаб-мартаба кўйида ўлиб- Дастурида билан учрашув бўлиб ўтди. йўналтирилганлигини кузатишга болаликни ҳимоя қилиш бораси- далар: оқсил, ёғ, углевод, туз, сув, тирилмайдиган, бахтсизлик ва қийинчиликларни тўғри таълим Учрашувда тиббий педагогика имконият беришини, ҳар бир да республикамизнинг ҳатто олис витаминлар она сутида мавжуд- тушунадиган ва тан оладиган, бор ғайрати ва имкония- тизимига факультетининг 405- С, 406-А, 501- ўқув предметининг ўзига хос қишлоқларида ҳам репродуктив са- дир. Қолаверса бола организмига тини билим олиш ва камолот касб этишга сарфлайди- илғор,педагогик технологияларни Б гуруҳи талабалари, “терапия” хусусиятларига монанд ёндашиш, ломатлик марказлари ташкил этил- онасидан ҳимоя моддалари — ан- ган кишини донишманд деса бўлади. жорий қилиш, уларни ҳар томонлама ва “ кардиология” йўналиши 1-3 педагогнинг ўқитиш усуллари ва ганини таъкидлаш жоиз. Айниқса, титаначаларнинг тушиши бола Ақлни ейдиган нарса ўзлаштириш зарурлиги белгиланган. курс магистрлари ва кафедранинг йўлларининг энг маъқул тизимини Юртбошимиз томонидан ёш авлод ҳаётини унинг дастлабки ривожла- Бир донишманддан: Таълим тизими тузилишидаги кенг профессор-ўқитувчилари танлай олган ҳолда дарс жараёнини саломатлигига жуда катта эътибор ниш ойларида баъзи бир юқумли – Сиз нега ичкиликни сира оғзингизга олмайсиз? – деб қамровли ислоҳотларни педагоглар қатнашишди. Учрашувни кафедра тўғри ташкил этишда муҳим роль қаратилиб, жорий йилни “Соғлом касалликлардан сақлаб қолади. сўрашса: илғор педагогик технологияларни профессори Н.Насриддинова очиб, ўйнашини алоҳида таъкидлади. бола йили” дея эълон қилиниши – Мен ақлимни ейдиган нарсадан ҳазар қиламан,–деб ўзлаштириш ва ўқув жараёнида академиямизда сўнгги йилларда Шунингдек, маърузачи ўз чиқишида ва унга асосан Давлат Дастурининг Шунингдек, таркибида- жавоб берибди. қўллаш билан мустаҳкамлаш зарур. хориж олимлари иштирокида фанларни ўқитишда силлабуслар қабул қилиниши муҳим аҳамият ги оқсиллар ўзининг таркиби Бунинг учун педагогларни ўқув турли мавзуда илмий-амалий ва “Электрон ўқув модули”нинг касб этади. Дастурда белгиланган жиҳатидан боланинг шахсий Тўрт ҳикмат жараёнига технологик ёндашувга анжуманлар, маърузалар, ўрнига ҳам батафсил тўхталди. тадбирларнинг бош мақсади ҳам тўқималари оқсилларига яқинроқ Донишмандлардан бири шундай дебди: ўргатиш талаб этилади. Бу борада амалий тренинглар доимо ташкил Маъруза сўнгида маърузачи ёш авлод саломатлигини сақлаш, бўлиб, улар таркибида ҳаёт учун – Қирқ дафтар ҳикмат йиғдим, лекин бирор фойдаси- республикамизда олиб борилаётган этилаётганлигини мамнуният билан йиғилганлар томонидан берилган айниқса, она ва бола муҳофазаси, зарур бўлган ҳамма аминокис- ни кўрмадим. Кейин улардан қирқтасини ажратиб олдим, илмий-амалий изланишлар билан алоҳида таъкидлаб, сўнгра сўзни саволларга жавоб қайтарди. эндигина туғилган чақалоқдан лоталар бола организмига хос барибир манфаатини сезмадим. Ниҳоят тўрттасини бир қаторда хориж мамлакатларнинг меҳмон-олимга берди. Т.Умаров Учрашув сўнгида кафедра тортиб боғча, мактаб ёшигача тарзда унинг баркамол соғлом танлаб, бир оз таскин топгандай бўлдим. Биринчиси замонавий, илғор технологияларини тўпланганлар ҳузурида “Таълим профессори Н.Насриддинова, бўлган фарзандларимиз тарбия- ўсиши учун зарур ва фойдали шуки, аёлларга худди эркакларга ишонгандай қаттиқ ўрганиш ҳам муҳим аҳамиятга эга. жараёнига замонавий педагогик доцент О.Скосревалар ҳам си, уларнинг дам олиш шартлари- ҳисобланади. Тиббиётдан маълум- ишонма. Иккинчиси шуки, бойликка мағрур бўлма, чунки Бунинг учун эса чет эллик етук технологияларни тадбиқ этиш” ўзларининг фикр-мулоҳазаларини ни муҳайё қилишгача ғамхўрлик ки, она сутидаги ёғлар бола орга- ҳар қанча кўп бўлмасин, кишига вафо қилмайди. Учинчи- мутахассис профессор-ўқитувчилар мавзусида қизиқарли маъруза билан билдиришди ва қизиқарли ва амалий қилинганининг гувоҳи бўласиз. Энг низмига яхши сингийди. Таркиби- си шуки, яширин сирингни ҳатто дўстингга ҳам айтма, томонидан маърузалар, маҳорат чиқиш қилди. У ўз маърузасида жиҳатдан қимматли маърузаси учун асосийси — мамлакатимизнинг да липаза ферменти, углеводлар чунки турли сабаб билан дўстликнинг душманликка ай- дарсларни ташкил этиш амалий дастлаб ўзи фаолият кўрсатаётган Т.Умаровга йиғилганлар номидан шаҳар-у қишлоқларида мавжуд ва алоҳида моддалар (В-лактоза) лангани ҳаётда кўп учрайди. Тўртинчиси шуки, фақат аҳамиятга эга. Шу нуқтаи назардан олий ўқув юрти ҳақида, у ерда олиб миннатдорчиликларини изҳор бўлган поликлиникалар, қишлоқ нинг мавжудлиги эса сутнинг пфи- фойдаси тегадиган илмни олиш, фойдасиз фазилатдан ва Тошкент Тиббиёт академиясининг борилаётган илмий изланишлар, этишди. Учрашув сўнгида ҳар икки врачлик пунктларида тиббий ма- ал ҳазм бўлишига ёрдам беради. қочиш ва зарур нарсагагина қулоқни очиш керак. Илмий Кенгашида қабул қилинган талабаларни касбга йўналтиришда томонлама интернет почталари даниятни юксалтириш, уларни ма- Қолаверса она сути таркибида- қарорга жавобан жорий йилнинг амалий кўникмаларнинг роли ҳақида орқали алмашувлар амалга лакали тиббиёт ходимлари би- ги витаминлар ва минерал тузлар Дўст уч хил бўлади 6 декабрида тиббий педагогика гапирди. Сўнгра эса маърузасини оширилиб, келгусида илмий-амалий лан таъминлашга алоҳида эъти- ўсувчи организм талабини тўлиқ Доноларнинг айтишича, дўст уч хил бўлади. Бирин- факультетининг факультет ва давом этдириб, таълим жараёнига алоқаларни ўрнатишга келишиб бор қаратиляпти. Тиббий муасса- қондиради. Унда калций ва фос- чиси жон дўсти бўлиб, бундай дўст ҳақиқий ҳисобланади госпитал терапия кафедрасининг технологик ёндашув, замонавий олинди. салар замонавий, дунё стандарт- форнинг яхши нисбатдалиги бо- ва у ўз дўсти учун жонини ҳаи аямайди. Иккинчиси тил базаси — 1-Республика клиник педагогик интерфаол усулларни ларига жавоб берадиган тиббий ланинг рахит билан касалланиши- дўсти бўлиб, у тилда дўстлик изҳор қиладию, аммо бош- касалхонасининг мажлислар залида қўллаш- режалаштирилган натижани Шоира ҚОДИРОВА, асбоб-ускуналар билан таъмин- нинг олдини олса, антитоксин бо- га бирор кулфат тушса, ўзини олиб қочади. Учинчиси Қозоғистон — Британия Техника амалга ошириш имконини берувчи тиббий педагогика факультети ланаяпти. Ёш оналар мактаблари ланинг юқумли касалликларга таъ- нон дўсти бўлиб, у еб-ичиш, дастурхон учунгина дўст ташкиллаштирилмоқда. сирчанлигини камайтириб, тузлар, бўлади, пулинг тугаши билан қорасини кўрсатмайди. катта ўқитувчиси темир моддаси, мис, рух, кобальт Маълумки, эндигина дунё- ва қон ишлаб чиқариш жараёнига Тушунарсиз табиат га келган мурғаккина фарзандни таъсир қилувчи микроэлементлар Одамнинг табиати жуда ғалати-да, дебди бир фай- соғлом, бақувват парваришлаш- етарли миқдорда бўлишини таъ- ласуф, давлати қўлдан кетса қайғуради, аммо умри ўтиб да она сути бола учун жуда за- минлайди. Бир сўз билан айтганда кетаётганига парво қилмайди. рур саналади. Тиббиётда шу нар- бола кам касалланадиган, касал- са аниқ тасдиқланганки, таркиби- ланганда ҳам организми уни тез Ким қандай? да энг кучли иммуноглобулин кон- енгадиган бўлиб ўсади. Яна бир Очкўз ўзи ҳам емайди, бировга ҳам бермайди. центрацияси бўлган она сутидан муҳим жиҳат онадан озиқланган Бахил ўзи ейди, бировларга бермайди. бола қанчалик эртароқ баҳраманд чақалоқлар камқонлик касаллиги- Олийжаноб ўзи ҳам ейди, бировларга ҳам беради. бўлса (туғилгандан 15-20 минут га кам учраши аниқланган. Сахий ўзи емай, ўзгага беради. ўтганданоқ), бу болага шунчалик фойдали бўлади. Шунинг учун Н.Қ.ТОЛИПОВА, Яхши хулқнинг ўн белгиси ҳам педиатрлар бола камида 6 ой- Тошкент Тиббиёт Яхши хулқнинг ўн белгиси бордур. Уларнинг биринчи- лик бўлгунча табиий (физиологик) академиясининг “УАШ — си – бўлар-бўлмасга одамлар билан жанжаллашмаслик. ҳолатда она сути билан боқишни педиатрия” кафедраси Иккинчиси – инсофлилик. Учинчиси – бировнинг айбини қидирмаслик. Тўртинчиси – бирор кишидан нолойиқ иш со- доценти. дир бўлса, уни яхшилик йўлига солиб юришлик. Бешинчиси – агар айбдор ўз айбини бўйнига олса, уни кечириш. Олтин- чиси – муҳтожларнинг ҳожатини чиқариш. Еттинчиси – бошқаларга ёрдам қўлини чўзиш. Саккизинчиси – ўз нафси- ни тия билишлик. Тўққизинчиси – бошқаларга очиқ чеҳра билан муомала қилиш. Ўнинчиси – доим тўғри сўзлаш. Илм ёзув билан боқий Бир донишманд айтади: – Илм бобида ниманики эшитсанг, ёзиб қўй, қоғоз бўлмаса, деворга бўлса ҳам ёз. Чунки ёдланган нарса уну- тилади, ёзилган нарса эса абадий қолади. ТТА даволаш факультети 4-босқич талабаси Д. АБДУРАҲМОНОВА тайёрлади Ҳикмат Ҳикмат Ҳикмат Ҳикмат Нодон ўз имкониятларига тўғри баҳо Бошқаларга маслаҳат берамизу беролмайди. ўзимизга қолганда ожизмиз.

TIBBIYOTNOMA4 №12 2014 YILDEKABR TIBBIYOTNOMA №12 2014 YIL DEKABR 5 “ О и л а Тиббиёт академияси хотин-қизлар билинг, иложи борича уни асраб- номли шеърий китоблари ҳаётнинг аба- қўмитаси бошланғич ташкилоти томо- авайлаб, унга хиёнат қилмасликка, ва- нашр этилган дея таъкид- дийлиги, авлод- нидан талаба-қизларни оилага тайёр- фодор аёл ёки эр бўлишга интилиш ке- лаб ўтди. ларнинг даво- лаш мақсадида “Ёш оила қурувчилар рак” — дея уқтирилади. Гулжамол Асқарова мийлигини таъ- мактаби” ҳамда “Ораста қизлар” Ёшларни оилавий ҳаётга тай- йиғилганларга Зулфия минлайдиган, тўгаракларининг очилишига туртки ёрлашда миллий анъаналаримиз- ҳаёти ва ижоди тўғрисида муқаддас урф- бўлди. га риоя қилиш ва уларни сақлаб тўхталиб шундай деди: одатларимизни Тўгаракларнинг асосий мақсади — қолишга ҳаракат қиламиз. Масалан, таниқли ўзбек шоираси сақлайдиган, шу талаба-қизлар онгида оила ҳақидаги ахлоқий маданиятнинг энг муҳим Зулфия 1915 йилнинг 1 билан бирга ке- тўғри тасаввурларни шаклланти- элементларидан бири муомала одо- мартида Тошкент шаҳрида лажак насллар қандай инсон бўлиб риш ва уларни оилага тайёрлаш. би эканлиги уқтирилади ҳамда ўзаро туғилган. Меҳнат фаолиятини жуда эрта бош- етишишига таъсир кўрсатадиган тар- Олдимизга қўйган мақсадга эришиш муомала элементлари, яъни қайнона лаган шоира деярли бир умр журналистика ва бия ўчоғи эканини тан олишимиз зарур” учун эса ёшларни оилага тайёрлаш- ва қайнотага, турмуш ўртоғига, ота- нашриёт соҳасида ишлади. У 1935-1938 йил- (И.А.Каримов. Юксак маънави- га оид дастур ишлаб чиқилди ва шу она ва фарзандлар, қарияларга, ларда Тил ва адабиёт институти аспиранти, ят — енгилмас куч. – Т., “Маънавият”, дастур асосида семинар-тренинглар, касбдошларга бўладиган муомала 1938-1948 йиллар мобайнида Болалар нашри- 2008, 56-бет) давра суҳбатлари уюштирилмоқда. одоблари ҳақида гапирилади. Ёш- ёти муҳаррири, Ўзбекистон давлат нашриёти Ўзбекистон Республикаси Консти- Тўгарак ишини ташкиллаштириш- ларни оилавий ҳаётга тайёрлаш бо- бўлим мудири, 1953 йилгача “Саодат” журна- туциясининг алоҳида XIV боби оила- да асосан Ўзбекистон Республи- расида эр-хотиннинг бурч ва вази- Ўзбекистон Республикаси Президентининг ПҚ-2256- лида бўлим мудири, 1953 йилдан то 1980 йил- га бағишланган бўлиб, унга фалари муҳим устувор ма- га қадар, салкам ўттиз йил давомида шу жур- сонли қарорини амалга ошириш мақсадида Тош- налнинг бош муҳаррири лавозимида ишлаб келди. кўра оила жамиятнинг асосий 2014 йил — “Соғлом бола йили” салалардан бўлиб бўлғуси кент Тиббиёт академияси хотин-қизлар қўмитаси Машҳур ўзбек шоири Ҳамид Олимжоннинг турмуш бўғинидир ҳамда жамият ва келин-куёвлар бу борада ту- ҳамда ТТА маърифат-маънавият бўлими томонидан ўртоғи, ўзига хос шеърияти билан минглаб китобхон- давлат муҳофазасида бўлиш шунчага эга бўлишлари ва Ўзбекистон халқ шо- лар қалбини ром эт- бунга амал қилишлари за- ЁШЛАРНИ ОИЛАВИЙҳуқуқига эгадир. (Конституци- ири Зулфия таваллу- янинг 63-моддаси). ҲАЁТГА ТАЙЁРЛАШ рурлиги ҳақида тушунчалар дининг 100 йиллигига ган шоира Зулфия Дарҳақиқат, оила ҳар бир берилади. ЭЛ АРДОҒИДАГИ ШОИРА 1997 йилнинг 1 ав- бағишланган “Онаги- халқнинг, миллатнинг даво- Тўгарак дастуридан кийи- густида вафот этган. нам — шеърият” му- мийлигини сақлайдиган, мил- ниш одоби, меҳмонга бориш Зулфия асарлари шоира кечаси ташкил этилди ва кечага Ўзбекистон Ре- кўплаб чет тилларида нашр этилган. Зулфия Исроило- лий қадриятларнинг ривожини таъмин- каси Конституцияси, Оила кодекси, ва меҳмон кутиш одоби, оила бюджети спубликаси Хотин-қизлар қўмитаси бош мутахассиси, ах- ва 1968 йилда Халқаро Жавоҳарлал Неру, 1971 йил “Ни- лайдиган, янги авлодни дунёга келти- шарқ мутафаккирларининг ёшларни ва тежамкорлик масалаларига ҳам кат- борот хизмати раҳбари, Зулфия номидаги Давлат муко- луфар” мукофотлари ҳамда 1970 йилда Ҳамза номида- риб, уни маънавий ва жисмоний бар- оилага тайёрлашга оид қарашлари, та урғу берилган. фоти совриндори Гулжамол Асқарова, Зулфия номида- ги Ўзбекистон Давлат мукофоти билан, шунингдек, 1972 камол қилиб тарбиялайдиган, жами- Президентимизнинг ёшларнинг Шу билан бир қаторда дастурда ги Давлат мукофоти совриндорлари Дилрабо Норқулова, йил Болгариянинг “Кирилл ва Мефодий” орденига сазо- ятнинг асосий негизи ҳисобланувчи таълим-тарбиясига оид рисолала- никоҳ тузиш тартиби, никоҳ тузишга мо- Мафтуна Норматова ҳамда Ситора Тошматовалар та- вор бўлган. муқаддас маскандир. Оила табиатнинг ри, фармон ва қарорлари оила ва уни нелик қиладиган ҳолатлар ҳамда никоҳ клиф этилди. Тадбир ТТА лицей ҳудудидаги мажлис- энг гўзал мўъжизаларидан бири бўлиб, мустаҳкамлашга доир давлатимиз шартномаларини тузиш каби ҳолатлар Ўзбекистон ҳукумати атоқли шоиранинг маданиятимиз лар залида ўтказилди. Кечада иштирок этган 400 га яқин тараққиётидаги катта хизматларини эътиборга олиб “Зул- у инсонларга хос “табиий-биологик”, томонидан чиқарилган ҳужжатлар, ҳам ўз аксини топган. талаба-ёшлар ташриф буюрган меҳмонларни илиқ қарши фия” номидаги Давлат мукофотини таъсис этди. Тошкент- иқтисодий, ҳуқуқий, маънавий муноса- давлат дастурлари, Ўзбекистон Хулоса сифатида шуни айтиш ло- олдилар. батларига асосланган ижтимоий бир- хотин-қизлар кенгаши томонидан зимки, юртимизда ёшларни оила- Мушоира кечасини кириш сўзи билан ТТА маърифат- даги кўчалардан бирига унинг номи берилган. ликдир. тақдим этилган қатор дастурларидан вий ҳаётга тайёрлаш, соғлом авлод- Тадбирнинг иккинчи ярмида “Зулфияхоним қизлари”, маънавият ишлари проректори профессор Т.А. Бобо- яъни, Зулфия номидаги Давлат мукофоти совриндор- Ё ш л а р н и о и л а в и й ҳ а ё т г а фойдаланилмоқда. ни шакллантириш, оила манфаатла- муротов очиб берди ва бугунги ўтказилаётган тадбир лари Дилрабо Норқулова, Мафтуна Норматова ҳамда тайёрлашда тўғриликка, ҳалолликка, Ушбу тўгарак ишларини олиб бо- рини ижтимоий жиҳатдан муҳофаза моҳияти ҳақида сўзлади. Шундан сўнг “Шоира Зулфия Ситора Тошматовалар ўз ижодларига мансуб бўлган покликка, ватанпарварлик ва инсон- ришда энг аввало талаба ёшларга оила қилиш давлат сиёсати даражасига ҳаёт фаолияти ва ижоди” билан йиғилган талаба- “Она”, “Муҳаббат ва севги”, “Соғинч”, “Она Ватан” мав- парварликка, эзгуликка ва қўйингки, муқаддас эканлигини ўргатамиз. Оила кўтарилган. Бунинг ёрқин исботи 2014 ёшларни таништириш учун сўз навбатини Ўзбекистон зуларида шеърлар ўқидилар. Мушоира давомида юксак ахлоқлиликка йўллаш бу тушун- қуришдан олдин мен оилани бошқара йилнинг “Соғлом бола йили” деб эъ- Республикаси Хотин-қизлар қўмитаси бош мутахасси- Гулжамол Асқарова йиғилганларга ўз қаламига ман- чаларнинг моҳияти ва мазмунини таш- оламанми? Ота ёки оналик вазифасини лон қилинганлиги, ушбу йилда қабул си, ахборот хизмати раҳбари, Зулфия номидаги Дав- суб бўлган янги шеър ва ашъорларидан ўқиб бериб кил этади. бажаришга тайёрманми? — деган са- қилинган давлат дастурида оилалар- лат мукофоти совриндори Гулжамол Асқаровага бер- йиғилганлар қалбида шеъриятга бўлган муҳаббатни Ёшларни оилавий ҳаётга тайёр- волларга жавоб бериш керак. Шу савол- ни соғломлаштириш, ёш оила манфа- ди. Шоирага сўз беришдан олдин у ҳақида қисқача маъ- яна бир бор оширди. Тадбир ташкилотчилари номи- лаш орқали оилаларнинг мустаҳкам ларга қониқарли жавоб бера олсангиз атини ҳимоя қилиш, унда тарбияла- лумот бериб ўтди, яъни Гулжамол Асқарова 1978 йил дан ТТА ХҚҚ раиси Л.Қ. Абдуқодирова сўз олиб таш- бўлиши, уларнинг тотувлик ва фаро- кейин оила қуришингиз мумкин деб таъ- наётган фарзандларнинг соғлом, ҳар 5 март куни Самарқанд вилояти, Каттақўрғон тумани, риф буюрган меҳмонларга жамоа номидан миннатдор- вонликка эришуви у мансуб бўлган иж- кидлаймиз. Суҳбатлар давомида: “Уй- жиҳатдан баркамол бўлиб етишиш- Бешдарғат қишлоғида туғилган. Ўзбекистон Миллий чилик билдирди. Кеча давомида талаба ёшлар шои- тимоий тузумнинг иқтисодий, маънавий ланиш ёки турмушга чиқиш бекинмачоқ ларига оид энг муҳим вазифалар бел- Университетининг журналистика факультетини тамом- ра қизларга ўзларини қизиқтирган саволлар билан му- ривожи, жамиятда амал қилинаётган ўйини эмас, бугун ўйнаб эртага ташлаб гилаб берилган. Шу боисдан ҳам биз лаган. Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси аъзоси, 2001 рожаат қилдилар ва тўлиқ жавоб олдилар. Тадбир яку- маънавий-ахлоқий меъёрлар, олиб кетадиган. Бир умр бирга яшашни кўз ўз тўгарак ишларимизда айнан ёш- йилда Зулфия номидаги Давлат мукофотининг адаби- нида проректор Т.А.Бобомуротов меҳмонларга ўз мин- борилаётган давлат сиёсати мазму- олдингизга келтириб, “Етти ўлчаб бир ларни оилавий ҳаётга тайёрлашда ёт йўналиши соҳибаси. Ҳозирги кунда Ўзбекистон Ре- натдорчилигини билдирди, шундан сўнг талабалар, ни билан белгиланади. Ёшларни ои- кес” мақолига амал қилиб кейин бир қизларнинг соғлом камолга етишига спубликаси Хотин-қизлар қўмитаси бош мутахасси- ўқитувчи-профессорлар ҳамда меҳмонлар эсдалик су- лага тайёрлаш масалалари, фарзанд- қарорга келишингиз талаб қилинади. алоҳида эътибор қаратиш лозим экан- си ҳамда ахборот хизмати раҳбари сифатида фаоли- ратларига тушдилар. лар таълим-тарбиясига бўлган эъти- Чуқур мулоҳаза, суриштириш, учра- лигига урғу бердик. ят кўрсатиб келмоқда. Гулжамол Асқарованинг “Дил бор ҳозирги куннинг долзарб муам- шишдан сўнг маъқул кўриб оила Зеро, соғлом онадан соғлом фар- фасли”, “Рўшнолик”, “Бедор қўнғироқ”, “Бахт дарахти” Саҳифа материалларини ТТА ХҚҚ раиси моларидан бири эканлиги Тошкент қурдингизми энди бу оилани муқаддас занд туғилади. Л.Қ.АБДУҚОДИРОВА тайёрлади Ҳикмат Ҳикмат Қўлидан иш келмаган тилига зўр беради. Ҳикмат Ҳикмат Беғамликдан ортиқ ғам йўқ.