PDF-คู่มืออัคคีภัยเล่มเล็ก-61pdf

’ กรมปอ้ งกันและบรรเทาสาธารณภยั กระทรวงมหาดไทย ‘อัคคภี ัย’ ภัยใกล้ตวั ปอ้ งกนั ได้ - ต้องใส่ใจไม่ประมาท FIRE EXIT ปอ้ งกันภยั เชงิ รกุ บรรเทาทุกข์เมอ่ื เกดิ ภยั ’

สารบัญ ).ภป( ยภั ณราธาสาทเรรบะลแนกั งอ้ปมรก เ ้ืชอเพลิง ความรอ้ น 2 ประเภทของไฟ 3 ออกซเิ จน 4 การควบคุมเพลิง องคป์ ระกอบของไฟ 5 ระยะเวลาการเกดิ ไฟไหม้ 6 ระยะการเกดิ ไฟไหม้ 7 ระดับ และการลุกลามของไฟ และการควบคุมเพลงิ การควบคุมเพลิง กรมปอ้ งกันและบรรเทาสาธารณภยั (ปภ.) 10 การสงั เกตลักษณะ 11 สาเหตุการเกิด 8 ปจั จยั เสย่ี งอนั ตราย ของควนั ไฟ เพลิงไหม้ จากเพลงิ ไหม้ 12 วธิ ปี อ้ งกนั 16 การตรวจสอบระบบปอ้ งกนั 20 การเตรยี มพรอ้ มรบั มือ และระงบั เหตเุ พลงิ ไหม้ในอาคารสงู เพลงิ ไหมอ้ าคารสงู เพลงิ ไหม้ 22 การปฏบิ ัติตน 24 การอพยพออกจาก 26 ข้อควรรู้ เม่อื เกดิ เพลงิ ไหม้ พืน้ ท่ีเกดิ เพลงิ ไหม้ ในการอพยพหนีไฟ 28 การเลือกใชถ้ ังดับเพลงิ 30 วธิ ีใชง้ าน 31การช่วยเหลอื และปฐมพยาบาล ถงั ดบั เพลิง ให้เหมาะสมกับประเภทเช้ือเพลงิ ผ้ปู ระสบเหตุเพลิงไหม้

กรมป้องกนั และบรรเทาสาธารณภยั (ปภ.) ‘อัคคภี ัย’ ภยั ใกลต้ วั ปอ้ งกันได้ - ตอ้ งใส่ใจไมป่ ระมาท อคั คีภัย เป็นภัยใกลต้ วั ทเี่ กดิ ขึน้ บอ่ ยครง้ั สว่ นใหญ่มสี าเหตุ จากความประมาท และความรเู้ ท่าไม่ถึงการณ์ ซ่ึงแต่ละคร้ัง ท่ีเกิดเพลงิ ไหม้ สร้างความสูญเสยี ตอ่ ชีวิตและทรัพย์สิน อย่างมหาศาล โดยเฉพาะหากเกิดในชมุ ชนแออดั อาคารสูง อาคารขนาดใหญ่ ห้างสรรพสนิ คา้ และโรงงานอุตสาหกรรม จะยิง่ สรา้ งความเสยี หายมากขนึ้ เพือ่ ความปลอดภัย กระทรวง มหาดไทย โดยกรมปอ้ งกนั และบรรเทาสาธารณภยั (ปภ.) ขอแนะสาเหตกุ ารเกิด วธิ ีป้องกนั เพลิงไหม้ รวมถึงการปฏิบตั ิตน และอพยพออกจากอาคารท่เี กิดเพลงิ ไหม้อยา่ งปลอดภยั กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั (ปภ.) กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั l ปอ้ งกันภัยเชงิ รุก บรรเทาทกุ ขเ์ มื่อเกิดภยั 1

ประเภทของไฟ ).ภป( ยภั ณราธาสาทเรรบะลแนักงอ้ปมรก ประเภทของไฟ วสั ดุท่ีเป็นเชือ้ เพลงิ A เชือ้ เพลงิ ที่เป็นของแขง็ อาทิ ประเภท A กระดาษ ไม้ ผา้ ยาง พลาสติก B เชื้อเพลิงที่เป็นของเหลว ติดไฟและก๊าซ อาทิ น้ำ�มัน ประเภท B แอลกอฮอล์ ทินเนอร์ ยางมะตอย C เช้ือเพลิงท่ีมีกระแสไฟฟ้า ประเภท C อาทิ อปุ กรณไ์ ฟฟ้า สายไฟ D ปลกั๊ ไฟ สวติ ชไ์ ฟ เครือ่ งใช้ไฟฟ้า ประเภท D เช้ือเพลิงที่เป็นโลหะหรือ สารเคมีติดไฟง่าย อาทิ อลูมิเนยี ม แมก็ นีเซียม โซเดยี ม วตั ถรุ ะเบดิ ปุ๋ยยเู รีย K เชื้อเพลิงประเภทน้ำ�มันท่ี ติดไฟยาก อาทิ นำ้ �มันประกอบ ประเภท K อาหาร นำ้ �มันพชื ไขมันสตั ว์ 2 อัคคภี ยั ภยั ใกลต้ ัวปอ้ งกันได้ - ต้องใสใ่ จไมป่ ระมาท

กรมปอ้ งกนั และบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) องคป์ ระกอบของไฟ เช้ือเพ ิลง ความรอ้ น ออกซเิ จน ประกอบด้วย 3 ส่วน ดงั นี้ 1 เชือ้ เพลิง 2 ความร้อน 3 ออกซเิ จน สว่ นทเี่ ปน็ ไอ โดย ตอ้ งมคี วามรอ้ นสงู การเผาไหมแ้ ตล่ ะครง้ั เชื้อเพลิงที่ทำ�ให้ เพียงพอที่จะทำ�ให้ อ า ก า ศ ต้ อ ง มี เ กิ ด ก า ร ลุ ก ไ ห ม้ เช้ือเพลิงเกิดการ ออกซิเจนไม่ต่ำ�กว่า มาจากสารอนนิ ทรยี ์ ลุกไหม้จนถึงข้ัน รอ้ ยละ 16 ยง่ิ เชอ้ื เพลงิ เคมี และสารอนิ ทรยี ์ ติดไฟ มีออกซิเจนมาก เคมี จะยิ่งทำ�ให้ติดไฟ ได้ดี กรมปอ้ งกนั และบรรเทาสาธารณภัย l ปอ้ งกนั ภัยเชงิ รุก บรรเทาทกุ ข์เม่อื เกิดภัย 3

การควบคุมเพลงิ ).ภป( ยัภณราธาสาทเรรบะลแนักงอ้ปมรก water ใหล้ ดความรอ้ น โดยใช้น้ำ�ฉดี พน่ บริเวณ ต้นเพลิง ท�ำ ใหเ้ กดิ การอับอากาศ โดยควบคมุ ปริมาณออกซิเจน หรือใช้ถังดับเพลิง ชนิดผงเคมีแห้งหรือโฟมฉีดพ่นบริเวณ ตน้ เพลงิ ตดั กระแสไฟฟ้า แล้วใชก้ า๊ ซคารบ์ อน ไดออกไซดไ์ ลอ่ อกซเิ จน หรือใชถ้ ังดับเพลิง ชนดิ กา๊ ซคารบ์ อนไดออกไซด์ หรือน้ำ�ยา เหลวระเหยฉีดพน่ บรเิ วณต้นเพลงิ ทำ�ใหเ้ กดิ การอบั อากาศ โดยควบคุม ปริมาณออกซเิ จน หรอื ใช้สารเคมี อาทิ โซเดยี มคลอไรด์ ผงแกรไฟต์ ทำ�ใหเ้ กดิ การอบั อากาศ หรอื ใช้ถงั ดบั เพลงิ ชนิดพเิ ศษ 4 อคั คภี ัย ภยั ใกลต้ ัวปอ้ งกนั ได้ - ต้องใส่ใจไมป่ ระมาท

กรมป้องกนั และบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) ระยะเวลาการเกิดไฟไหม้ และการลกุ ลามของไฟ 5 นาที 4 นาที 3 นาที 2 นาที 1 นาที ระยะเวลา ลักษณะการลกุ ลามของไฟ 1 นาที ไฟลุกลามกระจายท่วั ห้อง 2 นาที ควันไฟลอยตัวปกคลมุ ชนั้ บน 3 นาที พืน้ ห้องมีควนั ไฟปกคลุมหนาแน่น 4 นาที ไฟลุกลามท่ัวบรเิ วณ ครอบคลมุ ท้ังช้ันบนและชน้ั ลา่ ง 5 นาที มีควันพษิ และความร้อนสงู ทำ�ใหผ้ ้ปู ระสบเหตุเสยี ชวี ิตได้ กรมปอ้ งกนั และบรรเทาสาธารณภยั l ปอ้ งกันภยั เชงิ รุก บรรเทาทกุ ข์เมอ่ื เกดิ ภยั 5

ระยะการเกิดไฟไหม้ ).ภป(ยัภณราธาสาทเรรบะลแนกั งอ้ปมรก และการควบคุมเพลงิ ระยะการเกดิ ระยะเวลา ไฟ ไหม้ ขัน้ ตน้ ตัง้ แต่เกิดเปลวไฟ จนถึง 4 นาที 4 นาที ขนั้ ปานกลาง ตั้งแต่เกิดไฟไหม้ 4 – 8 นาที อณุ หภมู จิ ะสงู มากกวา่ 400 องศาเซลเซยี ส 4-8 นาที ขั้นรนุ แรง ไฟไหมต้ อ่ เนอ่ื งเกนิ 8 นาที อุณหภูมิสูงมากกว่า < 8 นาที 600 องศาเซลเซยี ส และมี เชื้อเพลิงปริมาณมาก ททกุ่ีททำ�ใิศหทไ้ าฟงอลยุกา่ ลงรามวดไปเรใ็วน 6 อัคคภี ัย ภยั ใกล้ตัวป้องกนั ได้ - ต้องใส่ใจไม่ประมาท

กรมปอ้ งกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) ระดบั การควบคมุ เพลิง ควบคุมเพลิงได้ด้วย ตนเอง โดยใชถ้ งั ดบั เพลิง ควบคุมเพลิงโดยพนักงาน ดับเพลิง ทมี่ อี ปุ กรณ์ในการ ดบั ไฟ กรมปอ้ งกนั และบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) ควบคุมเพลิงโดยพนักงานดับเพลิงท่ีมีความชำ�นาญ และประสบการณส์ ูง รวมถึงมีอุปกรณ์ดบั เพลงิ สำ�หรบั ระงับ เพลงิ ไหมข้ ้ันรุนแรง กรมป้องกนั และบรรเทาสาธารณภัย l ป้องกนั ภัยเชิงรกุ บรรเทาทุกขเ์ มื่อเกดิ ภยั 7

ปัจจัยเส่ี ยงอันตราย ).ภป(ยัภณราธาสาทเรรบะลแนักงอ้ปมรก จากเพลิงไหม้ ความรอ้ นจากเปลวไฟ 700 150 l หากสดู อากาศทม่ี คี วามร้อน l เพลิงไหม้ที่ลุกลามในห้อง 150 องศาเซลเซียส เข้าสู่ เปน็ เวลา 1 นาทีขนึ้ ไป ทำ�ให้ รา่ งกาย ปอดจะถกู ทำ�ลายและ อุณหภูมิสูงถึง 700 องศา อวยั วะภายในหยุดทำ�งาน สง่ ผล เซลเซยี ส หากอยใู่ นพน้ื ทด่ี งั กลา่ ว ให้หมดสติและเสยี ชีวิตได้ จะเสยี ชวี ติ ทนั ที 8 อคั คภี ยั ภยั ใกลต้ ัวปอ้ งกันได้ - ตอ้ งใส่ใจไม่ประมาท

กรมปอ้ งกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) ปัจจัยเสี่ยงอนั ตราย จากเพลิงไหม้ ความมืด l เม่ือเกิดเพลิงไหม้จะมีควันไฟ สดี ำ�ทบึ ปกคลมุ พน้ื ท่ี ซง่ึ เป็น อุปสรรคต่อการมองเห็นและ อพยพออกจากอาคาร กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) l เมื่อเกิดเพลิงไหม้กระแส ไฟฟา้ จะดบั สง่ ผลใหก้ ารอพยพ หนีไฟเป็นไปด้วยความยาก ลำ�บาก ระยะเวลาในการอพยพหนไี ฟ l เม่ือเกิดเพลิงไหม้ผู้ประสบภัยมีระยะเวลาในการ อพยพหนีไฟอย่างปลอดภัยเพียง 2 นาทีแรก เน่ืองจากไฟยังไม่ลุกลามขยายวงกว้างและมีควันไฟ ปกคลุมเบาบาง กรมปอ้ งกนั และบรรเทาสาธารณภัย l ป้องกนั ภัยเชงิ รกุ บรรเทาทกุ ข์เมอื่ เกดิ ภัย 9

การสังเกตลกั ษณะของควันไฟ ).ภป( ยภั ณราธาสาทเรรบะลแนักงอ้ปมรก ลักษณะของควนั ไฟ ลักษณะการลกุ ลามของไฟ ควันไฟท่ีพุ่งออกจาก แสดงวา่ จุดทีเ่ ป็นตน้ เพลงิ อยู่ใกล้ ชอ่ งประตแู ละหนา้ ตา่ ง บริเวณดงั กล่าว อย่างรวดเรว็ ค วั น ไ ฟ สี ดำ � แ ล ะ แสดงว่า อยใู่ กล้จดุ ตน้ เพลิง เคล่ือนทีเ่ ร็ว ค วั น ไ ฟ สี จ า ง แ ล ะ แสดงว่า อยไู่ กลจากต้นเพลิง เคล่ือนทช่ี ้า แสดงวา่ เพลงิ ไหมบ้ รเิ วณดงั กลา่ ว ควันไฟหนาแนน่ มี ก๊ า ซ พิ ษ ท่ี เ ป็ น อั น ต ร า ย ต่ อ ควันไฟท่ีมีลักษณะ ระบบทางเดนิ หายใจ เดยี วกัน ท้งั รูปรา่ ง สี และความเร็วพุ่งออก แสดงว่า ต้นเพลิงเป็นพื้นที่อับ มาจากช่องตา่ งๆ อากาศหรือไฟลกุ ไหมเ้ ต็มท่ีแลว้ ควนั ไฟสดี �ำ หนาแนน่ ควันไฟสเี ทา (ไมเ่ ป็น แสดงวา่ มีแนวโน้มทค่ี วันอาจลุก สีดำ�หรือสีขาว) ลอย ตดิ ไฟกลายเปน็ ลกู ไฟขนาดใหญ่ ออกมาจากช่องประตู และมีการเผาไหม้ต่อเนื่องในจุดที่ และหน้าต่างท่ีปิดอยู่ ห่างออกมาจากต้นเพลงิ หรอื รอยต่อฝาผนัง แสดงวา่ เพลิงลุกไหม้เต็มพ้นื ทแ่ี ละ กำ�ลงั ลกุ ลามออกมา ควรหลกี เลย่ี ง การเข้าไปในบริเวณดังกล่าว และให้รีบอพยพออกจากอาคาร ทนั ที 10 อัคคภี ยั ภยั ใกล้ตัวป้องกนั ได้ - ตอ้ งใสใ่ จไมป่ ระมาท

กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั (ปภ.) สาเหตุการเกดิ เพลงิ ไหม้ ความประมาทและความรู้เท่า ไม่ถงึ การณ์ ทง้ั การไมด่ บั ไฟบหุ รกี อ่ นทง้ิ การจุดธูปเทียนหรือยากันยุงท้ิงไว้โดยไม่ ดูแล การเผาขยะและหญา้ แหง้ ในบรเิ วณ ท่ีติดไฟง่าย รวมถงึ การจัดเกบ็ วสั ดุทเี่ ปน็ เชอื้ เพลิงใกล้แหลง่ ความร้อน จงึ เพ่มิ ความเสีย่ งตอ่ การเกดิ เพลิงไหม้ ไฟฟ้าลดั วงจร การใชเ้ ครอ่ื งใชไ้ ฟฟา้ ทไี่ มไ่ ด้มาตรฐาน สายไฟฟา้ เสอื่ มสภาพ การใช้งานเครื่องใช้ไฟฟ้าอย่างไม่ถูกวิธี การไม่ดูแลเคร่ืองใช้ไฟฟ้าให้อยู่ใน สภาพพร้อมใชง้ าน รวมถึงการใชฟ้ วิ ส์ หรือสายไฟฟ้าที่มีขนาดไม่เหมาะสม กบั ปริมาณกระแสไฟฟ้า ทำ�ใหไ้ ฟฟ้า ลัดวงจรเป็นสาเหตใุ หเ้ กิดเพลงิ ไหม้ได้ ก๊าซหงุ ตม้ รว่ั ไหล เนอ่ื งจากกา๊ ซหงุ ตม้ เปน็ เชอ้ื เพลงิ ทม่ี คี ณุ สมบตั ไิ วไฟ หากใชง้ าน อยา่ งไมถ่ กู วิธหี รือถังกา๊ ซไม่ได้มาตรฐาน อาจทำ�ให้ก๊าซรั่วไหล หากมปี ระกายไฟ ในบรเิ วณดังกลา่ ว สง่ ผลใหเ้ กดิ ระเบิด และเพลงิ ไหมไ้ ด้ กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย l ป้องกนั ภัยเชิงรุก บรรเทาทุกขเ์ มื่อเกิดภัย 11

วธิ ีปอ้ งกันเพลงิ ไหม้ ).ภป( ยภั ณราธาสาทเรรบะลแนกั งอ้ปมรก จัดสภาพแวดล้อมบ้าน ให้ปลอดภัยจากเพลิงไหม้ โดยกำ�จัดวัสดุท่เี ป็นเช้อื เพลิง เก็บแยกสารเคมีที่ติดไฟง่าย ให้ห่างจากแหล่งความร้อน ไม่จัดเก็บส่ิงของกีดขวาง ประตูทางออกฉุกเฉนิ และ บันไดหนีไฟ เลือกใช้อุปกรณ์และ เคร่ืองใช้ ไฟฟ้าที่ ได้ มาตรฐาน ไม่ใช้เคร่อื งใช้ ไฟฟา้ ที่มรี าคาถกู เลือกใช้ สายไฟท่ีมีขนาดเหมาะสม กับปริมาณกระแสไฟฟ้า ไม่นำ�เครื่องใช้ไฟฟ้าที่ชำ�รุด มาใช้งาน เพราะเสี่ยงต่อ การเกิดเพลิงไหม้จากไฟฟ้า ลดั วงจร 12 อัคคีภัย ภยั ใกลต้ วั ปอ้ งกันได้ - ตอ้ งใสใ่ จไมป่ ระมาท

กรมปอ้ งกันและบรรเทาสาธารณภยั (ปภ.) วิธีป้องกันเพลิงไหม้ จัดวางเครื่องใช้ ไฟฟ้า ในบริเวณที่ปลอดภัย ไม่วางใกล้แหล่งความร้อน วัสดุท่ตี ิดไฟง่าย และสารไวไฟ โดยเฉพาะเครื่องใช้ไฟฟ้า ท่ีเกี่ยวข้องกับความร้อน แ ล ะ มี ม อ เ ต อ ร์ เ ป็ น ส่ ว น ประกอบ ควรวางในจุดที่มี อากาศถ่ายเทสะดวกและ ระบายความร้อนได้ดี จะช่วย ลดความเส่ียงต่อการเกิด เพลงิ ไหมจ้ ากไฟฟา้ ลดั วงจร ตรวจสอบเครื่องใช้ ไฟฟ้าให้อยู่ ในสภาพใช้งานอย่าง ปลอดภยั โดยเฉพาะเคร่อื งใช้ไฟฟ้าทเ่ี กยี่ วขอ้ งกับนำ้ � มีมอเตอร์ เป็นสว่ นประกอบและอยู่ด้านนอกอาคาร เพราะเส่ยี งต่อการชำ�รุด เสยี หายไดง้ า่ ย ส่งผลใหเ้ กดิ ไฟฟ้าลดั วงจร ซง่ึ เปน็ สาเหตุของ เพลงิ ไหม้ กรมปอ้ งกนั และบรรเทาสาธารณภัย l ปอ้ งกันภยั เชิงรุก บรรเทาทุกข์เมื่อเกดิ ภยั 13

วธิ ปี อ้ งกันเพลงิ ไหม้ ).ภป( ยภั ณราธาสาทเรรบะลแนกั งอ้ปมรก ติดตั้งอุปกรณ์ป้องกัน และระงับเหตุเพลิงไหม้ อาทิ ถังดบั เพลิงเคมี เครอื่ ง ตรวจจบั ควนั ไฟ สญั ญาณเตอื น เพลิงไหม้บริเวณจุดเสี่ยง อาทิ หอ้ งครวั หอ้ งพระ พรอ้ ม ติดตั้งเครื่องตัดกระแสไฟฟ้า อัตโนมัติ เบรกเกอร์ บริเวณ แผงควบคมุ ไฟฟา้ รวมถึง หม่ันตรวจสอบให้อยู่ใน สภาพใชง้ านอย่างปลอดภยั 24 ชว่ั โมง ใช้งานเครอ่ื งใช้ไฟฟา้ อย่างถูกวิธี ไมเ่ ปิดใชเ้ ครือ่ งใชไ้ ฟฟ้าติดต่อ กันเปน็ เวลานาน โดยเฉพาะเคร่อื งใช้ไฟฟ้าที่เกี่ยวข้องกับความร้อน และมีมอเตอรเ์ ปน็ ส่วนประกอบ ไม่เสยี บปล๊ักไฟหลายอันกบั เตา้ เสียบ เดียวกัน พร้อมปิดสวิตช์ไฟและถอดปลั๊กไฟทุกครั้งหลังใช้งาน เพอ่ื ปอ้ งกนั ความร้อนสะสม กอ่ ใหเ้ กิดเพลงิ ไหมไ้ ด้ 14 อัคคีภัย ภยั ใกล้ตัวป้องกนั ได้ - ต้องใส่ใจไม่ประมาท

กรมปอ้ งกนั และบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) วิธปี ้องกนั เพลิงไหม้ เพิ่มความระมัดระวังในการประกอบกิจกรรมเก่ียวกับไฟ ไม่จดุ ยากันยุงหรอื ธูปเทยี นทงิ้ ไว้โดยไมด่ ูแล ดบั ไฟก้นบุหรี่ให้สนิท ก่อนทิง้ ไม่เผาขยะหรอื หญ้าแห้งบรเิ วณท่ีมีวสั ดุติดไฟงา่ ยและเสย่ี ง ตอ่ การเกิดไฟลกุ ลาม ใช้งานก๊าซหงุ ตม้ ด้วยความระมดั ระวัง โดยตรวจสอบ ถังกา๊ ซใหอ้ ย่ใู นสภาพสมบรู ณ์ วาลว์ ถงั ก๊าซ สายยางหรือ ท่อนำ�ก๊าซไม่มีรอยรั่ว จัดวางถังก๊าซให้ห่างจากบริเวณที่มี ประกายไฟ รวมถงึ ปิดวาลว์ ถังก๊าซทุกครั้งหลังใชง้ าน กรมปอ้ งกนั และบรรเทาสาธารณภยั l ปอ้ งกันภัยเชงิ รุก บรรเทาทกุ ข์เมื่อเกิดภยั 15

การตรวจสอบระบบปอ้ งกัน ).ภป(ยัภณราธาสาทเรรบะลแนกังอป้มรก และระงับเหตุเพลงิ ไหมใ้ นอาคารสูง แผนผังอาคาร ตอ้ งตดิ ต้งั ป้ายบอกเส้นทางหนีไฟ ในตำ�แหน่งที่มองเห็นได้อย่าง ติดตั้งในบริเวณท่ีมองเห็น ชัดเจนบริเวณชั้นล่างของ อย่างชัดเจนทั้งด้านในและ อาคาร ซง่ึ แสดงตำ�แหน่งห้อง ด้านนอกของประตูหนีไฟ อปุ กรณด์ บั เพลงิ ประตทู างออก มีไฟฉุกเฉินส่องสว่างที่นำ�ไปสู่ ฉกุ เฉนิ เสน้ ทางหนไี ฟ ตสู้ ายยาง ทางออกจากอาคาร และหัวฉีดน้ำ�ในแต่ละชั้นของ อาคาร 16 อัคคีภยั ภยั ใกล้ตัวปอ้ งกนั ได้ - ต้องใส่ใจไม่ประมาท

กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) การตรวจสอบระบบป้องกนั และระงับเหตุเพลิงไหม้ในอาคารสงู 1.5 เมตร ประตูทางออกฉุกเฉิน ถงั ดบั เพลงิ ตอ้ งอยใู่ นสภาพ ทำ�จากวสั ดุทนไฟ โดยตดิ ตง้ั ในลักษณะผลักเข้าสู่ด้านใน สมบรู ณ์ ไมผ่ ุกรอ่ น หรือขนึ้ ของบนั ไดหนีไฟ กรณเี ปน็ สนมิ น้ำ�ยาดบั เพลงิ ไมจ่ ับตวั ประตูทางออกช้ันล่างสุดหรือ แข็งเป็นกอ้ น เขม็ มาตรวัดอยู่ ดาดฟ้าต้องติดตั้งในลักษณะ ในแถบสีเขียว รวมถึงติดตั้ง ผลกั ออก เพ่อื สะดวกตอ่ การ ในจุดที่สังเกตเห็นได้ง่าย อพยพหนีไฟ อีกทั้งประตู หยบิ ใช้งานสะดวก และอยสู่ งู ตอ้ งไม่ปิดล็อก ไมว่ างสิ่งของ จากระดบั พนื้ ไม่เกิน 1.5 เมตร กีดขวางบริเวณประตูทางออก เมอ่ื เกดิ เพลงิ ไหมจ้ ะไดอ้ พยพ ออกจากอาคารทันทว่ งที กรมปอ้ งกันและบรรเทาสาธารณภัย l ปอ้ งกนั ภยั เชิงรุก บรรเทาทุกข์เมื่อเกดิ ภยั 17

การตรวจสอบระบบป้องกัน ).ภป(ยภั ณราธาสาทเรรบะลแนกั งอป้ มรก และระงับเหตุเพลงิ ไหม้ในอาคารสงู ระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ บนั ไดหนีไฟ ตอ้ งมอี ยา่ งนอ้ ย ตอ้ งอยใู่ นสภาพพรอ้ มใชง้ าน 2 แหง่ ในตำ�แหนง่ ทส่ี ามารถ ทง้ั สญั ญาณเตอื นเพลงิ ไหม้ หาไดง้ ่าย ไมว่ างสิ่งของกดี ขวาง เคร่ืองตรวจจับควันไฟหรือ บริเวณทางเดินของบันได ความรอ้ น (Detector) และ หนีไฟ อกี ท้ังควรมีชอ่ งหนา้ ต่าง ระบบประกาศเรียกฉุกเฉิน ระบายควนั จะช่วยป้องกัน ท่สี ่งสัญญาณได้ในลักษณะ การสำ�ลักควันไฟเสียชีวิต แสงหรือเสียง เมอ่ื ตรวจพบ ขณะอพยพหนีไฟ ความรอ้ น ควนั ไฟหรอื เกดิ เหตเุ พลงิ ไหม้ จะไดแ้ จ้งเตอื น ผู้ที่อาศัยในอาคารให้อพยพ หนีไฟทันทว่ งที 18 อคั คีภัย ภยั ใกล้ตวั ปอ้ งกนั ได้ - ตอ้ งใส่ใจไม่ประมาท

กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั (ปภ.) การตรวจสอบระบบป้องกัน และระงบั เหตเุ พลิงไหม้ในอาคารสูง อุปกรณ์ดับเพลิงอัตโนมัติ ระบบไฟฟา้ ส�ำ รองฉกุ เฉนิ (Sprinkler System) ต้องแยกออกจากระบบไฟฟ้าอ่ืน อย่ใู นสภาพใชง้ านไดด้ ี หาก ภายในอาคาร เพอ่ื ใหส้ ามารถ ระบบขัดข้องหรือสัญญาณ ทำ�งานได้ทันทีที่เกิดเพลิงไหม้ ไม่ทำ�งาน ให้แจ้งเจ้าหน้าที่ และไฟฟ้าดบั โดยไฟสำ�รอง ตรวจสอบและซ่อมแซม จะจ่ายไฟไปยังระบบดับเพลิง โ ด ย ทุ ก ชั้ น ข อ ง อ า ค า ร ไดน้ านกวา่ 2 ชว่ั โมง โดยเฉพาะ ต้องติดตั้งระบบดับเพลิง เครื่องสูบน้ำ� ลิฟต์ดับเพลิง อัตโนมตั ิ เพื่อควบคุมเพลิง และระบบสื่อสารต้องมีไฟ ในเบ้ืองตน้ สำ�รองตลอดเวลา กรมป้องกนั และบรรเทาสาธารณภยั l ป้องกันภัยเชิงรุก บรรเทาทกุ ขเ์ มอ่ื เกดิ ภัย 19

การเตรยี มพรอ้ มรบั มอื เพลิงไหม้ ).ภป( ยภั ณราธาสาทเรรบะลแนักงอป้ มรก อาคารสงู ตรวจสอบ จดจ�ำ สัญญาณเตือนเพลิงไหม้ เส้นทางไปสู่ประตูทางออก แ ล ะ อุ ป ก ร ณ์ ร ะ งั บ เ ห ตุ ฉุกเฉินและบันไดหนีไฟที่อยู่ เพลิงไหม้ให้อยู่ในสภาพ ใกลท้ ส่ี ดุ อยา่ งนอ้ ย 2 เสน้ ทาง พรอ้ มใช้งาน ประตูทางออก เพื่อใช้เป็นเส้นทางอพยพ ฉกุ เฉนิ ไม่ปิดล็อกเสน้ ทาง ออกจากอาคารเม่ือเกิด อพยพและบันไดหนีไฟไม่มี เพลงิ ไหม้ สิง่ ของวางกีดขวาง เม่อื เกดิ เพลิงไหม้จะได้อพยพออกจาก อาคารทันทว่ งที 20 อัคคีภยั ภยั ใกลต้ ัวป้องกนั ได้ - ตอ้ งใส่ใจไม่ประมาท

การเตรยี มพรอ้ มรบั มอื เพลงิ ไหม้กรมปอ้งกนัและบรรเทาสาธารณภัย(ปภ.) อาคารสูง ROOM เรยี นรู้ เตรยี มพรอ้ ม วิธีปฏิบัติตนเมื่อเกิดเพลิงไหม้ จัดเตรียมส่งิ ของและเคร่อื งใช้ อาทิ การแจ้งเหตุฉุกเฉิน ทจ่ี ำ�เปน็ อาทิ กญุ แจหอ้ ง การส่งสัญญาณเตือน การใช้ โทรศพั ท์มือถือ ไฟฉาย นกหวดี ถงั ดับเพลิง รวมถึงเขา้ ร่วมการ ไว้ในจุดที่หยิบใช้งานสะดวก อพยพหนีไฟ จะไดป้ ฏิบัตติ น หากเกิดเพลิงไหม้จะได้นำ�มา ไดอ้ ยา่ งถกู ตอ้ งเมอ่ื เกดิ เพลงิ ไหม้ ใชง้ านทันที กรมป้องกนั และบรรเทาสาธารณภัย l ปอ้ งกันภยั เชิงรุก บรรเทาทุกข์เมือ่ เกดิ ภยั 21

การปฏบิ ตั ติ นเมื่อเกิดเพลิงไหม้ ).ภป( ยภั ณราธาสาทเรรบะลแนักงอ้ปมรก ตั้งสติ ไมต่ ืน่ ตระหนก ประเมนิ สถานการณ์ในเบอื้ งต้น เ พลงิ ไหมเ้ ล็กนอ้ ย ใช้ถังดับเพลิงควบคุม เ พ ลิ ง ใ น เ บ้ื อ ง ต้ น พร้อมโทรศัพท์แจ้ง เจ้าหน้าที่มาควบคุม เพลงิ เพลงิ ไหม้รนุ แรง ตะโกนบอกหรือกดสัญญาณเตือน เพลิงไหม้ เพอื่ แจ้งให้ผ้อู น่ื ทราบ พรอ้ ม อพยพออกจากพ้ืนที่เกิดเพลิงไหม้ จากนั้นให้โทรศัพท์แจ้งเจ้าหน้าที่ มาควบคุมเพลิง 22 อคั คภี ยั ภยั ใกล้ตัวปอ้ งกนั ได้ - ต้องใส่ใจไมป่ ระมาท

การปฏบิ ตั ิตนเมอ่ื เกดิ เพลิงไหม้กรมปอ้งกนัและบรรเทาสาธารณภัย(ปภ.) ก่อนออกจากหอ้ งให้ใช้มือสัมผัสผนังหรือลกู บดิ ประตู หากไมร่ ้อน ใหเ้ ปดิ ประตอู อกไปช้าๆ และอพยพไปตามเสน้ ทาง หนีไฟทีป่ ลอดภัย หากมีความร้อนสูง หา้ มเปดิ ประตอู อกไป เพราะอยูใ่ นวงลอ้ ม ของเพลิงไหม้ ใหใ้ ช้ผา้ หนาๆ ชบุ นำ้ �อดุ ตามช่องทีค่ วันไฟสามารถลอย เข้ามาได้ ปิดพัดลมระบายอากาศและเครื่องปรับอากาศ เพอื่ ป้องกัน การสูดดมควันไฟ จากน้นั โทรศพั ทแ์ จง้ เจา้ หน้าท่ี เพื่อบอกตำ�แหน่ง ทต่ี ดิ อยู่ และสง่ สัญญาณให้ผ้อู น่ื ทราบ จะไดร้ บั การช่วยเหลอื อย่าง ทนั ทว่ งที กรมป้องกนั และบรรเทาสาธารณภัย l ป้องกนั ภยั เชิงรุก บรรเทาทกุ ขเ์ ม่อื เกดิ ภัย 23

การอพยพออกจากพื้ นที่ ).ภป( ยัภณราธาสาทเรรบะลแนกั งอป้ มรก เกดิ เพลงิ ไหม้ หลีกเลี่ยงการสูดดมควันไฟเข้าสู่ระบบทางเดินหายใจ โดยใช้ผ้าชบุ นำ้ �ปดิ จมูกและปาก หรือใช้ถุงพลาสติกใสขนาดใหญ่ อัดอากาศบรสิ ุทธ์ิแลว้ นำ�มาครอบศรี ษะ เพือ่ ปอ้ งกันการสูดดม ควนั ไฟเขา้ สู่รา่ งกาย ทำ�ให้หมดสตแิ ละเสียชีวิต 1 ฟตุ อพยพไปตามเสน้ ทางท่ปี ลอดภัย โดยหนไี ฟไปในทศิ ทาง เดียวกับควันไฟและความร้อน พร้อมหมอบคลานต่ำ�หรือย่อตัว ให้ใกลก้ ับระดับพ้ืนมากทส่ี ุด เนื่องจากอากาศบรสิ ุทธ์อิ ยู่เหนือ พนื้ ในระดับไมเ่ กนิ 1 ฟตุ 24 อคั คภี ยั ภยั ใกล้ตวั ปอ้ งกนั ได้ - ตอ้ งใสใ่ จไมป่ ระมาท

กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั (ปภ.) การอพยพออกจากพ้ื นที่ เกิดเพลงิ ไหม้ ใช้บันไดหนีไฟในการ อพยพออกจากอาคาร เน่ืองจากมีช่องระบาย อากาศ จึงช่วยลดการ สดู ดมควนั ไฟเขา้ สรู่ ่างกาย หลีกเลี่ยงการใช้บันได ภายในอาคารเป็นเส้นทาง อพยพหนีไฟ เพราะบนั ได มีลักษณะเปน็ ปล่อง ทำ�ให้ ควันไฟและเปลวเพลิงลอยตัว ข้ึนมาปกคลุม จงึ เส่ียงตอ่ การ สำ�ลักควันไฟและถูกไฟคลอก เสียชีวติ ห้ามใช้ลิฟต์ ในการ อพยพหนีไฟ เพราะเมอื่ เกดิ เพลงิ ไหม้ ไฟฟ้าจะดบั ทำ�ให้ติดค้างภายในลิฟต์ ขาดอากาศหายใจเสียชีวติ กรมปอ้ งกันและบรรเทาสาธารณภัย l ป้องกันภัยเชิงรกุ บรรเทาทุกข์เมื่อเกดิ ภัย 25

ขอ้ ควรรูใ้ นการอพยพหนีไฟ ).ภป( ยภั ณราธาสาทเรรบะลแนักงอป้ มรก ไม่เข้าไปอยู่ในบริเวณจุดอับ ของอาคาร อาทิ ห้องใตด้ นิ เพราะยากต่อการช่วยเหลือ ของเจ้าหน้าท่ี ไม่เข้าไปอยู่ในห้องนำ้� เพราะ ปริมาณน้ำ�ไม่เพียงพอต่อการ ดับไฟ ทำ�ใหถ้ กู ไฟคลอกเสีย ชวี ิตได้ ไม่ข้ึนไปช้ันบนหรือดาดฟ้า ของอาคาร เพราะไฟจะลกุ ลาม จากชัน้ ล่างขึ้นสชู่ ้ันบน ทำ�ให้ เสี่ยงต่อการได้รับอันตราย ยกเว้นกรณีที่ไม่สามารถ อพยพหนีไฟลงสู่ช้ันลา่ งได้ 26 อคั คภี ยั ภยั ใกล้ตัวป้องกนั ได้ - ตอ้ งใสใ่ จไม่ประมาท

กรมป้องกนั และบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) ข้อควรรูใ้ นการอพยพหนไี ฟ หยดุ หมอบ กลงิ้ ตัว กรณีไฟลุกลามติดเสอ้ื ผา้ ให้รีบถอดเสอื้ ผา้ หรอื ใช้วธิ ีนอน ราบกบั พื้น กลง้ิ ตัวไปมาให้ไฟดับ ห้ามวิ่งอยา่ งเดด็ ขาด เพราะไฟ จะลกุ ลามรวดเรว็ ขึ้น กรณีติดอยู่ในอาคาร ใหโ้ ทรศพั ทแ์ จง้ เหตุ พรอ้ มระบุ ตำ�แหน่งที่ติดอยู่ หรือส่ง สญั ญาณขอความชว่ ยเหลอื จากเจ้าหน้าท่ีหรือผู้ท่ีอยู่ ภายนอกอาคาร อาทิ โบกผา้ ใช้ไฟฉาย เป่านกหวดี ห้ามกลับเข้าไป ใน อาคารทเ่ี กดิ เพลงิ ไหม้ เพราะอาจถูกไฟคลอก หรือได้รับอันตรายจาก โครงสร้างอาคารที่พัง ถลม่ ลงมา กรมปอ้ งกันและบรรเทาสาธารณภัย l ป้องกนั ภัยเชงิ รุก บรรเทาทกุ ขเ์ ม่อื เกิดภยั 27

การเลอื กใช้ถังดบั เพลิง ).ภป( ยัภณราธาสาทเรรบะลแนักงอป้ มรก ให้เหมาะสมกบั ประเภทเช้ือเพลิง ชนิดผงเคมีแหง้ ใชด้ บั ไฟท่เี กดิ จาก A B เช้ือเพลิงได้เกอื บทุกประเภท ยกเว้น C เพลิงไหม้ที่เกิดจากน้ำ�มันที่ติดไฟยาก เม่ือฉีดพ่นออกมาจะมีลักษณะเป็น ฝุ่นละอองฟ้งุ กระจาย จึงเปน็ อุปสรรค ตอ่ การดบั เพลงิ รวมถงึ กอ่ ใหเ้ กดิ คราบ สกปรก A ชนิดเคมสี ตู รนำ้� ใช้ดับไฟที่เกิดจาก B เชื้อเพลิงทั่วไป ของเหลวติดไฟ ก๊าซ C เครอื่ งใชไ้ ฟฟ้า อปุ กรณ์ไฟฟา้ และนำ้ �มัน ทีต่ ดิ ไฟยาก เหมาะสำ�หรับควบคมุ เพลงิ D ในหอ้ งครัว เนอ่ื งจากสามารถดับไฟท่เี กดิ K จากน้ำ�มันประกอบอาหารได้ ชนิดน�ำ้ ยาเหลวระเหย เหมาะสำ�หรับ A B ควบคุมเพลิงไหม้อุปกรณ์คอมพิวเตอร์ C หอ้ งไฟฟา้ หอ้ งเกบ็ อปุ กรณอ์ เิ ลก็ ทรอนกิ ส์ เคร่อื งใช้ไฟฟ้า และเครอ่ื งใช้สำ�นกั งาน เน่อื งจากไม่ทำ�ให้เกิดคราบสกปรก 28 อัคคภี ยั ภัยใกลต้ วั ป้องกนั ได้ - ต้องใสใ่ จไมป่ ระมาท

การเลือกใช้ ถงั ดับเพลงิกรมป้องกนัและบรรเทาสาธารณภัย(ปภ.) ใหเ้ หมาะสมกบั ประเภทเชื้อเพลงิ ชนิดก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ B เหมาะสำ�หรับควบคุมเพลิงไหม้สถานี บรกิ ารน้ำ�มัน กา๊ ซที่ฉีดออกมาจะเปน็ C ไอเยน็ จดั คลา้ ยนำ้ �แขง็ แหง้ จงึ ชว่ ยลด ความร้อนของไฟ รวมถึงไม่ทำ�ให้เกิด คราบสกปรก แต่ไม่เหมาะสำ�หรบั นำ�ไปใช้ ในบริเวณทไี่ ม่มอี ากาศถ่ายเท เพราะอาจ ทำ�ใหข้ าดอากาศหายใจเสยี ชีวิต ชนดิ โฟม เหมาะสำ�หรบั ดบั เพลงิ ในภาค A B อุตสาหกรรม เชอื้ เพลงิ ประเภททนิ เนอร์ และสารระเหยตดิ ไฟ เม่อื ฉดี พน่ ออกมา จะมีลักษณะเป็นฟองโฟมปกคลุมเช้ือเพลิง ที่ลุกไหม้ แต่มนี ำ้ �เปน็ สว่ นประกอบ หากนำ� ไปดับเพลิงที่เกิดกับเครื่องใช้ไฟฟ้า และอุปกรณ์ไฟฟ้า จะทำ�ให้ผู้ใช้งานถูก ไฟฟ้าดดู ได้ การเลือกใช้ถังดับเพลิงให้เหมาะสมกับประเภทเชื้อเพลิง จะทำ�ให้สามารถควบคุมเพลิงไม่ให้ลุกลามและขยายวงกว้าง แตห่ ากใช้ถังดับเพลิงควบคมุ ไฟผิดประเภท นอกจากจะไม่ สามารถระงับเหตเุ พลิงไหม้ได้แล้ว อาจก่อให้เกิดอันตราย ตอ่ ผู้ใชง้ านอีกด้วย กรมป้องกนั และบรรเทาสาธารณภยั l ปอ้ งกันภยั เชงิ รุก บรรเทาทุกขเ์ ม่ือเกิดภัย 29

วิธใี ช้งานถงั ดับเพลงิ ).ภป( ยัภณราธาสาทเรรบะลแนักงอป้ มรก ดึงสลักนิรภัยออกจากคันบีบ ดงึ บรเิ วณหวั ถงั ดบั เพลงิ โดยหมนุ สลักจนตัวยึดขาด และดึง สลกั ทิ้ง ปลด ปลดสายฉีดออกจากตัวถัง ดบั เพลงิ โดยดึงจากปลาย และใชม้ อื จบั สายฉดี ใหม้ น่ั คง กดคันบีบด้านบนของถัง กด ดับเพลงิ เพอ่ื ให้น้ำ�ยาดบั เพลิง พุ่งออกจากหัวฉีดไปยัง ตน้ เพลิง สา่ ย ส่ายหัวฉีดของถังดับเพลิง ใหท้ ว่ั บริเวณตน้ เพลงิ ทั้งน้ี ผู้ใชง้ านถงั ดบั เพลิงควรอยหู่ ่างจาก 2 - 4 เมตร บรเิ วณทเ่ี กิดเพลงิ ไหมป้ ระมาณ 2 - 4 เมตร ทางด้านเหนอื ลม จะช่วยเพิม่ ประสิทธภิ าพ ในการควบคุมเพลงิ 30 อัคคภี ยั ภัยใกล้ตวั ปอ้ งกนั ได้ - ตอ้ งใสใ่ จไมป่ ระมาท

กรมป้องกนั และบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) การช่วยเหลือและปฐมพยาบาล ผปู้ ระสบเหตุเพลิงไหม้ กรณีส�ำ ลกั ควันไฟ ผู้ท่ีสำ�ลักควันไฟจะสูดก๊าซ คาร์บอนมอนอกไซด์เข้าสู่ รา่ งกาย ทำ�ใหห้ ายใจลำ�บาก ไอ เล็บมือและเล็บเท้ามีสีเขียวคลำ้ � สง่ ผลใหห้ มดสติ ใหน้ ำ�ผสู้ ำ�ลกั ค วั น ไ ฟ ไ ป อ ยู่ ใ น บ ริ เ ว ณ ท่ี มี อากาศถา่ ยเทสะดวก พร้อม คลายเสื้อผ้าใหห้ ลวม จะช่วย ให้ผู้ประสบเหตุหายใจได้ คล่องข้ึน กรณหี มดสติ ปฐมพยาบาลเบ้ืองต้น ด้ ว ย ก า ร ผ า ย ป อ ด และนวดหวั ใจ พร้อมนำ� ผู้หมดสติส่งสถานพยาบาล ท่ีใกล้ท่ีสดุ โดยเรว็ กรมปอ้ งกนั และบรรเทาสาธารณภัย l ปอ้ งกันภัยเชงิ รุก บรรเทาทกุ ข์เมอื่ เกดิ ภยั 31

น่ารู้ ).ภป( ยัภณราธาสาทเรรบะลแนกั งอ้ปมรก 60 ช้ัน ก า ร สำ � ลั ก ค วั น ไ ฟ 1 นาที เป็นสาเหตุของการเสียชีวิต จากเหตุเพลิงไหม้มากกว่า การถกู ไฟคลอก เพราะภายใน 1 นาที ควนั ไฟจะลอยสงู เทา่ กบั ตึก 60 ชั้น อีกทั้งทนั ทีท่ีเกดิ เพลงิ ไหม้ ควันไฟจะปกคลมุ พน้ื ทอ่ี ยา่ งรวดเรว็ ทำ�ใหร้ า่ งกาย สูดดมควันไฟเข้าสู่ระบบทาง เดนิ หายใจ สง่ ผลใหห้ มดสติ และเสยี ชวี ติ กอ่ นถกู ไฟคลอก 32 อคั คีภยั ภยั ใกลต้ วั ป้องกนั ได้ - ตอ้ งใส่ใจไม่ประมาท

หมายเลขโทรศั พท์แจ้งเหตุฉกุ เฉนิกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั (ปภ.) 191 199 เหตดุ ่วนเหตุรา้ ย แจง้ ไฟไหม้ - ดับเพลิง 1130 1129 การไฟฟ้านครหลวง การไฟฟา้ ส่วนภมู ิภาค 1554 1646 หนว่วชยิรแพพยทายบ์กาชู้ ลีวติ สำ�นกั การแศพนู ทยยเ์ อก์ รรางุวเณัทพมหานคร 1669 1784 สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแหง่ ชาติ กรมป้องกนั และบรรเทาสาธารณภยั

กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั (ปภ.) กรมปอ้ งกนั และบรรเทาสาธารณภัย กระทรวงมหาดไทย 3/12 ถนนอทู่ องนอก แขวงดุสติ เขตดสุ ิต กรุงเทพฯ 10300 โทรศัพท์ / โทรสาร : 0-2243-0674, 0-2243-2200 1784สายด่วนนิรภยั www.disaster.go.th