ชุดการเรียน-เรื่อง-คำราชาศัพท์

ชดุ กำรเรียนเรอ่ื ง คำรำชำศพั ท์ กลมุ่ สำระกำรเรยี นรู้ภำษำไทย ช้นั มัธยมศึกษำปีที่ 2 ปกี ำรศึกษำ 2565 จัดทำโดย นำงสำวธนำภรณ์ บวั หลวง ชอื่ -สกุล....................................................... ชนั้ ......................... เลขท.ี่ ............................ โรงเรียนสวนอนันต์ สังกัดสำนกั งำนเขตพ้ืนที่กำรศึกษำมธั ยมศึกษำ กรุงเทพมหำนคร เขต 1 สำนักงำนกำรศกึ ษำขนั้ พื้นฐำน กระทรวงศึกษำธิกำร

สารบัญ หน้า เร่อื ง ก ข ตอนที่ 1 คาราชาศัพทส์ าหรบั พระมหากษัตรยิ ์ และพระบรมวงศานุวงศ์ ค 1 วตั ถุประสงค์, คำชี้แจงสำหรับครู 3 คำชีแ้ จงสำหรบั นกั เรียน, สำระ/มำตรฐำนกำรเรยี นรู้/ตัวชี้วัด 6 จุดประสงค์กำรเรยี นรู้ 8 แบบทดสอบกอ่ นเรยี น 10 ใบควำมรู้ท่ี 1 เรือ่ ง คำนำมรำชำศัพท์ 11 15 กจิ กรรมที่ 1 คำนำมรำชำศัพท์ 16 ใบควำมรทู้ ่ี 2 เร่ือง คำสรรพนำมรำชำศพั ท์ ง กจิ กรรมท่ี 2 คำสรรพนำมรำชำศพั ท์ จ ใบควำมรู้ท่ี 3 เรอ่ื ง คำกริยำรำชำศพั ท์ ฉ 18 กจิ กรรมที่ 3 คำกริยำรำชำศัพท์ 20 แบบทดสอบหลงั เรียน 28 29 ตอนที่ 2 คาศัพทเ์ ฉพาะสาหรับพระภกิ ษสุ งฆ์ 30 วตั ถปุ ระสงค์, คำชี้แจงสำหรับครู คำช้ีแจงสำหรับนักเรยี น, สำระ/มำตรฐำนกำรเรียนรู้/ตัวชีว้ ัด จดุ ประสงคก์ ำรเรยี นรู้ แบบทดสอบก่อนเรียน ใบควำมรู้ท่ี 1 เรอื่ ง คำศัพท์เฉพำะสำหรับพระภิกษุสงฆ์ กิจกรรมที่ 1 คำศัพทเ์ ฉพำะสำหรบั พระภกิ ษสุ งฆ์ กจิ กรรมที่ 2 คำศพั ท์เฉพำะสำหรับพระภิกษุสงฆ์ แบบทดสอบหลงั เรยี น

สารบัญ (ต่อ) หนา้ เรื่อง ช ซ ตอนที่ 3 คาสุภาพสาหรับบคุ คลทัว่ ไป ฌ 32 วตั ถปุ ระสงค์, คำชีแ้ จงสำหรับครู 34 คำชแี้ จงสำหรับนกั เรียน, สำระ/มำตรฐำนกำรเรยี นรู้/ตัวชว้ี ัด 39 จดุ ประสงคก์ ำรเรียนรู้ 40 แบบทดสอบก่อนเรียน 41 ใบควำมรทู้ ่ี 1 เร่ือง คำสภุ ำพสำหรับบุคคลทั่วไป กจิ กรรมที่ 1 คำสุภำพสำหรับบคุ คลทั่วไป กิจกรรมท่ี 2 คำสุภำพสำหรับบคุ คลทว่ั ไป แบบทดสอบหลงั เรียน ภำคผนวก บรรณำนกุ รม

ชดุ กำรเรยี นเรอื่ ง คำรำชำศพั ท์ ตอนที่ 1 คำรำชำศัพทส์ ำหรับพระมหำกษัตรยิ ์ และพระบรมวงศำนุวงศ์

ก วตั ถุประสงค์ของชุดการเรยี น เรอ่ื ง รปู แบบการเขยี นขนึ้ ตน้ ย่อ ความ 1. เพือ่ ใชป้ ระกอบกำรจดั กำรเรยี นรูว้ ชิ ำภำษำไทยเร่อื ง คำรำชำศัพท์ 2. เพอื่ ใหน้ กั เรียนมีควำมรคู้ วำมเข้ำใจเร่อื ง คำรำชำศพั ท์ ได้แก่ ควำมแตกต่ำงดำ้ นกำรใช้คำนำม คำสรรพนำม และคำกริยำให้เหมำะสมกับฐำนนั ดรศกั ด์ิของบุคคล 3. เพอ่ื ใหน้ กั เรยี นสำมำรถใชค้ ำรำชำศพั ท์ได้เหมำะสมกบั ฐำนันดรศักดิ์ของบุคคล คาชแี้ จงการใชช้ ดุ การเรียนเรอ่ื ง คาราชาศัพท์ คาชีแ้ จงสาหรับครู 1. ศึกษำรำยละเอียดและคำชี้แจงในกำรใช้ชุดกำรเรียนและใช้ประกอบกำรจัดกำรเรียนรู้เร่ือง คำรำชำศัพท์ สำหรับพระมหำกษัตริย์และพระบรมวงศำนุวงศ์ โดยให้นักเรียนทำเฉพำะส่วนท่ีระบุในแผนกำรจัดกำรเรียนรู้ รำยช่ัวโมงนัน้ ๆ 2. ก่อนกำรใช้ชุดกำรเรียนให้นักเรียนทำแบบทดสอบก่อนเรียนเร่ือง คำรำชำศัพท์สำหรับพระมหำกษัตริย์ และพระบรมวงศำนวุ งศ์ 3. จัดกำรเรียนร้ตู ำมแผนกำรจัดกำรเรยี นรู้ ซึ่งระบกุ ำรใชช้ ุดกำรเรียนไว้ตำมขั้นตอน 4. อธบิ ำยวธิ ีกำรใชช้ ดุ กำรเรียนและแจ้งให้นักเรยี นอำ่ นคำชี้แจงในกำรใช้ชุดกำรเรยี นเม่ือเรมิ่ ใช้ในคร้ังแรก 5. ทำควำมเข้ำใจกบั นกั เรียนใหม้ ีวนิ ัยในตนเองและซ่ือสัตยใ์ นกำรทำชุดกำรเรยี น 6. ตรวจให้คะแนนทุกครั้งหลังจำกนกั เรยี นทำชดุ กำรเรียนแต่ละตอน 7. หลังกำรใช้ชุดกำรเรียน ครูให้นักเรียนทำแบบทดสอบหลังเรียนเรื่อง คำรำชำศัพท์สำหรับพระมหำกษัตริย์ และพระบรมวงศำนวุ งศ์

ข คาชี้แจงการใช้ชดุ การเรียนเร่ือง คาราชาศัพท์ คาช้ีแจงสาหรบั นกั เรยี น 1. ศกึ ษำจดุ ประสงค์กำรเรียนรู้ 2. ทำแบบทดสอบก่อนเรยี นเรอ่ื ง คำรำชำศัพท์สำหรบั พระมหำกษัตรยิ แ์ ละพระบรมวงศำนุวงศ์ 3. ศึกษำและควำมเข้ำใจใบควำมรู้เร่ือง คำรำชำศัพท์สำหรับพระมหำกษัตริย์และพระบรมวงศำนุวงศ์ โดยละเอยี ด 4. ศกึ ษำรำยละเอียดและคำชี้แจงของชุดกำรเรียนให้เข้ำใจก่อนทำกิจกรรม โดยทำชุดกำรเรียนเป็นรำยบุคคล และทำทลี ะขัน้ ตอน ตำมที่ครมู อบหมำยในกำรเรียนแตล่ ะครงั้ 5. ทำกิจกรรมในชดุ กำรเรียนดว้ ยควำมมีวนิ ยั ต่อตนเองและซื่อสัตย์ เพื่อให้เกิดกำรพัฒนำทักษะกำรใช้คำรำชำ ศพั ท์สำหรับพระพระมหำกษตั รยิ ์และพระบรมวงศำนุวงศ์อยำ่ งแท้จรงิ 6. ทำแบบทดสอบหลังเรียนเร่ือง คำรำชำศัพท์สำหรับพระพระมหำกษัตริย์และพระบรมวงศำนุวงศ์ หลังจำกเรียนจบและทำกิจกรรมในชุดกำรเรยี นครบถ้วนแล้ว สาระ/มาตรฐานการเรียนรู้/ตวั ช้ีวัด สำระ / มำตรฐำนกำรเรยี นรู้ / ตวั ชวี้ ดั สำระกำรเรียนรภู้ ำษำไทย สำระท่ี 4 หลักกำรใชภ้ ำษำไทย มำตรฐำน ท 4.1 เข้ำใจธรรมชำติของภำษำและหลักภำษำไทย กำรเปล่ียนแปลงของภำษำ และพลังของภำษำ ภมู ปิ ญั ญำทำงภำษำ และรักษำภำษำไทยไว้เปน็ สมบัตขิ องชำติ ตัวช้วี ัด ท 4.1 ม.2/4 ใชค้ ำรำชำศัพท์

ค จุดประสงค์การเรยี นรู้ 1. จำแนกคำนำมรำชำศัพท์ พรอ้ มบอกควำมหมำยได้ถูกตอ้ ง 2. เลอื กใช้คำสรรพนำมรำชำศพั ทไ์ ด้อยำ่ งถูกต้องเหมำะสม 3. เลือกใช้คำกริยำรำชำศัพทไ์ ดอ้ ยำ่ งถูกตอ้ งเหมำะสม

1 แบบทดสอบก่อนเรยี น คาชี้แจง ใหน้ ักเรยี นทาเคร่ืองหมาย X ลงในคาตอบท่ีถูกตอ้ งทีส่ ุดเพยี งข้อเดยี ว 1. คำรำชำศัพท์ในขอ้ ใดแตกต่างจำกข้ออ่ืน ข. พระหัตถ์ ก. พระมำลำ ง. พระนำสกิ ค. พระโอษฐ์ ข. ทรงชบุ เลีย้ ง ง. มพี ระมหำกรณุ ำ 2. ข้อใดไมใ่ ช่คำกริยำรำชำศพั ท์ ก. ทรงบำตร ข. ยำ่ , ยำย ค. พระบญั ชำสง่ั ง. ปำ้ ข. กระจก 3. ข้อใดมีคำกริยำรำชำศัพทร์ วมอย่ดู ้วย ง. รม่ ก. รัดพระองค์ พระมำลำ พระเขนย ข. พระอยั กำ ข. ผ้ำซบั พระพักตร์ พระรำชอำสน์ พระอุทร ง. พระปติ ุลำ ค. ถุงพระบำท ฉลองพระองค์ พระมำลำ ง. พระชงฆ์ ทอดพระเนตร พระแกล 4. คำว่ำ “พระปิตุจฉำ” หมำยถึงข้อใด ก. ป,ู่ ตำ ค. ลุง 5. คำว่ำ “ พระวิสตู ร” หมำยถงึ ข้อใด ก. ม่ำน ค. หมอน 6. พอ่ ของแม่ ใช้คำรำชำศพั ท์ตรงกับขอ้ ใด ก. พระอยั ยกิ ำ ค. พระเชษฐำ

2 7. ในกำรพดู คุยกับพระบำทสมเด็จพระเจำ้ อยหู่ ัว จะใชส้ รรพนำมบรุ ุษที่ 1 และ 2 ตำมขอ้ ใด ก. ข้ำพระพุทธเจ้ำ – ใต้ฝำ่ พระบำท ข. ข้ำพระพทุ ธเจ้ำ – ใตฝ้ ่ำละอองธลุ พี ระบำท ค. เกลำ้ กระหม่อม – ใตฝ้ ำ่ ละอองธุลีพระบำท ง. ข้ำพระบำท – ใตฝ้ ่ำพระบำท 8. ขอ้ ใดใช้คำรำชำศัพทไ์ ม่ถกู ตอ้ ง ก. พระบำทสมเด็จพระเจ้ำอยหู่ ัว เสด็จพระรำชดำเนนิ โดยรถยนตพ์ ระทนี่ ่ัง ข. ในหลวง พระรำชินี ทรงถวำยรำชสักกำระเนื่องในวันคล้ำยวันปรำบดำภิเษกสมเด็จ- พระเจำ้ ตำกสินมหำรำช ค. สมเด็จพระบรมโอรสำธิรำชฯ สยำมกุฎรำชกุมำรเสด็จพระรำชดำเนินเยือนประเทศ อินเดีย ง. สมเด็จพระเทพรัตนรำชสุดำฯ สยำมบรมรำชกุมำรีทรงพระบัญชำเหนือเกล้ำเหนือ- กระหมอ่ ม 9. คำรำชำศัพท์ในข้อใดทใี่ ช้กับบุคคลที่มฐี ำนันดรศกั ดิ์สูงท่สี ุด ก. ประสูติ ข. ประชวร ค. สวรรคต ง. สิน้ พระชนม์ 10. “ในหลวงมพี ระรำชสำส์นแสดงควำมเสียใจต่อโศกนำฏกรรมอนิ แทวอน” คำทข่ี ดี เส้นใต้ ใช้เปน็ คำรำชำศัพทอ์ ย่ำงไร ก. พระบรมรำชหฤทัย ข. พระรำชหฤทัย ค. พระหฤทยั ง. หฤทัย

3 ใบความรทู้ ่ี 1 คานามราชาศพั ท์ คานามราชาศพั ท์ คือ คำนำมเฉพำะที่ใช้สำหรับเรียกช่ือคน สัตว์ ส่ิงของ หำกคำนำมนั้นเป็นคำรำชำศัพท์อยู่แล้ว ก็ถอื เปน็ “คำนำมรำชำศพั ท์” โดยปรยิ ำย เชน่ เกศำ เขนย คันฉ่อง แสงดำบ สนับเพลำ เอรำวัณ เป็นต้น หำกคำน้ันเป็น คำนำมสำมญั เม่อื ตอ้ งกำรนำมำใชเ้ ป็นคำรำชำศพั ทจ์ ะตอ้ งแปลงคำนำมสำมญั เหล่ำนน้ั ดว้ ยกำรเติมบำงคำไว้ข้ำงหน้ำหรือ ตำมหลงั คำนำมนนั้ ๆ กอ่ นกำรแปลงคำนำมสำมัญใหเ้ ป็นคำนำมรำชำศัพท์ ทำได้ดังน้ี 1. ใช้ “พระบรมราช” นำหน้ำคำนำมสำมัญเพื่อแสดงถึงควำมสำคัญในกำรเชิดชูเกียรติและพระรำช อำนำจของพระเจ้ำแผ่นดิน เช่น พระบรมรำชวงศ์ พระบรมรำชโองกำร พระบรมรำชชนก แต่ถ้ำหำกเป็น กำรกล่ำวถงึ พระพทุ ธเจำ้ นัน้ จะใชค้ ำว่ำ “พระบรมพทุ ธ” เช่น พระบรมพุทโธวำท พระบรมพุทธำนุสำสน์ ฯลฯ 2. ใช้ “พระบรม” นำหน้ำคำนำมสำมัญท่ีมำจำกภำษำบำลีและสันสกฤตเพื่อเป็นกำรเชิดชู พระอิสริยยศของพระมหำกษัตริย์และพระพุทธเจ้ำรองจำกคำว่ำ “พระบรมรำช” เช่น พระบรมรำโชวำท พระบรมครู พระบรมวงศำนวุ งศ์ พระบรมรำชโองกำร ฯลฯ 3. ใช้ “พระราช” นำหน้ำคำนำมสำมัญท่ีมำจำกภำษำบำลี สันสกฤต หรือภำษำไทย บำงคำที่เก่ียวกับพระเจ้ำแผ่นดิน พระรำชินี และพระยุพรำช เพื่อแสดงควำมสำคัญรองลงมำจำก คำว่ำ “พระบรม” โดยคำนำมเหล่ำนั้นจะต้องอยู่ในหมวดของอวัยวะ กิริยำอำกำรและควำมเป็นไป เครือญำติ บริวำร เครื่องใช้ เช่น พระรำชวัง พระรำชทรัพย์ พระรำชหฤทัย พระรำชพำหนะ พระรำชหัตถเลขำ พระรำชบดิ ำ พระรำชมำรดำ พระรำชดำริ พระรำชอำนำจ พระรำชสำส์น ฯลฯ

4 4. ใช้ “พระ” นำหน้ำคำนำมสำมัญท่ีใช้สำหรับพระมหำกษัตริย์และพระรำชวงศ์ เพื่อให้แตกต่ำง กับสำมัญชน โดยคำนำมเหล่ำน้ันจะต้องอยู่ในหมวดของอวัยวะ กิริยำอำกำร ควำมเป็นไป บรรดำเหล่ำเครือญำติ บรวิ ำรและเครือ่ งใช้ เช่น พระเกำ้ อ้ี พระตำหนัก พระฉำย พระบำท พระหัตถ์ พระนำสิก พระอยั กำ ฯลฯ แต่บำงคำที่ไม่ใช้ “พระ” ประกอบหน้ำ เช่น ฉลองพระบำท ฉลองพระองค์ ฉลองพระเนตร ฉลองพระหัตถ์ ธำรพระกร บว้ นพระโอษฐ์ แปรงชำระพระทนต์ หมายเหตุ หำกนำมสำมญั นน้ั เปน็ คำไทยแท้ใหใ้ ชค้ ำว่ำ “พระเจ้ำ” นำหน้ำ เชน่ พระเจ้ำตำ พระเจ้ำยำย พระเจ้ำปู่ พระเจ้ำย่ำ พระเจ้ำน้ำ พระเจ้ำอำ

5 5. ใช้ “ราช” นำหน้ำคำนำมสำมัญที่เป็นพำหนะ บุคคล หรือสถำนท่ีท่ีมีควำมเกี่ยวข้องกับ พระมหำกษัตริย์ เชน่ รำชโอรส รำชกำร รำชพัสดุ รำชสมบัติ รำชรถ รำชธำนี รำชกิจ ฯลฯ 6. ใช้ “พระที่นั่ง ” นำหน้ำคำนำมสำมัญท่ีเป็นท่ีประทับของพระเจ้ำแผ่นดิน เช่น รถพระทนี่ ่งั เรอื พระท่นี งั่ ม้ำพระที่นั่ง ฯลฯ 7. ใช้ “หลวง, ต้น” หลังคำนำมสำมัญเพื่อแสดงถึงกำรเป็นสมบัติของพระเจ้ำแผ่นดินโดยคำนำม เหล่ำนั้นจะต้องอยู่ในหมวดของเครือญำติ พำหนะ หรือสถำนท่ี เช่น ลกู หลวง เรอื หลวง ช้ำงตน้ ม้ำต้น ฯลฯ 8 . ใ ช้ “ท ร ง , ท่ี น่ั ง ” ห ลั ง ค ำ น ำ ม ส ำ มั ญ เ ก่ี ย ว กั บ เ จ้ ำ น ำ ย เ ช่ น ร ถ ท ร ง ช้ ำ ง ท ร ง เคร่ืองทรง ช้ำงทน่ี ั่ง มำ้ ท่ีน่งั รถทน่ี งั่ ฯลฯ หมายเหตุ เว้นแต่คำวำ่ “รถ, เรอื ” สำหรบั ฝ่ำยในจะตอ้ งใช้คำวำ่ “พระประเทยี บ” หลังคำนำมสำมัญ เช่น รถ พระประเทียบ เรอื พระประเทยี บ 9. ใช้ “สรง, เสวย, บรรทม” ประกอบคำนำมสำมัญเพอ่ื เปน็ คำนำมรำชำศัพท์ เช่น คาประกอบ คานามสามญั คานามราชาศัพท์ สรง ห้อง, นำ้ ห้องสรง, น้ำสรง เสวย โต๊ะ, เครอ่ื ง โต๊ะเสวย, เครอ่ื งเสวย บรรทม ห้อง, แทน่ ห้องบรรทม, แท่นบรรทม

6 กจิ กรรมที่ 1 คานามราชาศัพท์ คาชี้แจง ให้นักเรยี นหำปรศิ นำอักษรไขว้คำนำมรำชำศพั ท์ โดยวงรอบคำศัพท์แล้วนำไปเขียนคำศัพทท์ ่พี บ พร้อมบอกควำมหมำย

7 คาศพั ทท์ ่พี บ แนวนอน หมำยถงึ 1. หมำยถึง 2. หมำยถงึ 3. หมำยถึง 4. หมำยถงึ 5. หมำยถึง 6. หมำยถงึ 7. หมำยถงึ 8. หมำยถึง 9. หมำยถงึ 10. หมำยถึง แนวตง้ั หมำยถงึ 1. หมำยถงึ 2. หมำยถงึ 3. หมำยถึง 4. หมำยถงึ 5. หมำยถึง 6. หมำยถึง 7. หมำยถึง 8. หมำยถึง 9. 10.

8 ใบความรู้ท่ี 2 คาสรรพนามราชาศพั ท์ คาสรรพนามราชาศัพท์ คือ คำรำชำศพั ท์ท่กี ำหนดใช้ในกำรเรียกแทนชื่อของบุคคล สตั ว์ สง่ิ ของ ใหเ้ หมำะสมตำมลำดบั ชัน้ บุรุษสรรพนำม คอื คำสรรพนำมท่ใี ช้แทนคำนำมในกำรส่ือสำร แบง่ เปน็ 3 พวก ได้แก่ ❖ คำสรรพนำมบุรุษท่ี 1 หมำยถึง คำสรรพนำมท่ีใช้แทนผู้พูด เช่น ฉัน ผม เรำ ดิฉัน กระผม ขำ้ พเจ้ำ หมอ่ มฉัน ฯลฯ ❖ คำสรรพนำมบุรุษท่ี 2 หมำยถึง คำสรรพนำมที่ใช้แทนผู้ฟัง หรือผู้ที่เรำพูดด้วย เช่น คุณ เธอท่ำน ใตเ้ ทำ้ ใตฝ้ ่ำละอองธลุ ีพระบำท ฯลฯ ❖ คำสรรพนำมบุรษุ ท่ี 3 หมำยถงึ คำสรรพนำมทีใ่ ช้แทนผ้ทู ่ีถกู กล่ำวถึง เช่น เขำ มนั ทำ่ น พระองค์ คาสรรพนามบุรุษที่ 1 เป็นคำสรรพนำมที่สำมัญชนใช้แทนตัวเองขณะท่ีพูดกับพระมหำกษัตริย์และเจ้ำนำย ชัน้ สงู เช่น ช้ันบุคคล ผู้ใช้ (ชาย) ผใู้ ช้ (หญงิ ) พระมหำกษตั รยิ ์ ข้ำพระพทุ ธเจ้ำ ขำ้ พระพทุ ธเจ้ำ สมเดจ็ พระบรมรำชนิ ีนำถ ขำ้ พระพทุ ธเจ้ำ ขำ้ พระพุทธเจ้ำ พระรำชวงศ์ ขำ้ พระพทุ ธเจำ้ ข้ำพระพุทธเจำ้ พระองคเ์ จ้ำ เกล้ำกระหม่อม เกลำ้ กระหมอ่ มฉัน หมอ่ มเจำ้ กระหม่อม หมอ่ มฉนั

9 คาสรรพนามบุรุษที่ 2 เป็นคำสรรพนำมต่ำง ๆ ท่ีสำมัญชนใช้แทนองค์พระมหำกษัตริย์และเจ้ำนำยช้ันสูง ตำมระดับชั้นบคุ คล เช่น ช้ันบคุ คล คาสรรพนามราชาศพั ท์ พระมหำกษตั รยิ ์ ใตฝ้ ำ่ ละอองธลุ พี ระบำท สมเดจ็ พระบรมรำชินีนำถ ใตฝ้ ำ่ ละอองธลุ พี ระบำท พระรำชวงศ์ ใตฝ้ ำ่ ละอองพระบำท สมเด็จเจ้ำฟ้ำ ใตฝ้ ำ่ พระบำท พระองค์เจ้ำ ฝำ่ พระบำท หมอ่ มเจำ้ ฝำ่ พระบำท คาสรรพนามบุรุษท่ี 3 เป็นคำสรรพนำมต่ำง ๆ ที่สำมัญชนใช้แทนองค์พระมหำกษัตริย์และเจ้ำนำยช้ันสูง ตำมระดบั ชัน้ บคุ คลในขณะที่กล่ำวถึง เช่น สรรพนามราชาศัพท์ ชั้นบุคคล พระ, ธ พระมหำกษัตรยิ แ์ ละเจำ้ นำย ทลู กระหมอ่ ม ท่ำน เจำ้ นำยช้ันเจำ้ ฟ้ำ เจำ้ นำย, ขนุ นำง

10 กิจกรรมท่ี 2 คาสรรพนามราชาศัพท์ คาช้แี จง ใหน้ กั เรียนเลือกชน้ั บคุ คลท่กี ำหนดใหม้ ำเตมิ ในช่องว่ำงคำสรรพนำมรำชำศัพทใ์ หถ้ กู ตอ้ ง พระมหำกษตั ริย์ สมเดจ็ พระบรมรำชนิ นี ำถ พระมหำกษัตรยิ แ์ ละเจำ้ นำย พระองค์เจำ้ เจ้ำนำยชน้ั เจ้ำฟำ้ พระรำชวงศ์ หม่อมเจำ้ สมเดจ็ เจำ้ ฟำ้ เจ้ำนำยและขนุ นำง คาสรรพนามบรุ ษุ ท่ี 1 ใช้สรรพนำมรำชำศัพท์ว่ำ ขา้ พระพุทธเจ้า ใช้สรรพนำมรำชำศพั ทว์ ่ำ เกลา้ กระหมอ่ ม ใช้สรรพนำมรำชำศัพทว์ ำ่ เกล้ากระหม่อมฉนั ใชส้ รรพนำมรำชำศพั ทว์ ่ำ กระหมอ่ ม ใชส้ รรพนำมรำชำศัพทว์ ำ่ หมอ่ มฉัน คาสรรพนามบุรุษท่ี 2 ใช้สรรพนำมรำชำศพั ทว์ ่ำ ใตฝ้ ่าละอองธลุ พี ระบาท ใชส้ รรพนำมรำชำศัพท์วำ่ ใต้ฝา่ ละอองพระบาท ใช้สรรพนำมรำชำศัพทว์ ่ำ ใต้ฝา่ พระบาท ใชส้ รรพนำมรำชำศัพทว์ ำ่ ฝ่าพระบาท คาสรรพนามบรุ ษุ ที่ 3 ใชส้ รรพนำมรำชำศัพทว์ ำ่ พระ, ธ ใช้สรรพนำมรำชำศัพท์วำ่ ทลู กระหม่อม ใช้สรรพนำมรำชำศพั ทว์ ่ำ ทา่ น

11 ใบความรทู้ ่ี 3 คากริยาราชาศัพท์ คากริยาราชาศพั ท์ คือ คำรำชำศัพท์ที่บ่งบอกถึงกำรแสดงอำกำรหรือกำรกระทำ ซึ่งคำกริยำรำชำศัพท์น้ีนอกจำกจะเป็น คำกริยำรำชำศัพท์โดยตรงแล้ว ยังสำมำรถนำคำสำมัญมำสร้ำงเป็นคำกริยำรำชำศัพท์ได้อีก ท้ังยังถูกปรับเปล่ียนถ้อยคำ ให้แตกตำ่ งกันไปตำมลำดบั ชั้นของบคุ คลมีหลักกำรใช้ ❖ หำ้ มใช้ “ทรง” นำหน้ำคำกรยิ ำรำชำศัพท์ เพรำะเป็นคำรำชำศัพท์อยู่แล้ว ได้แก่ บรรทม ประชวร ตรัส ดำรัส กริ้ว สรง ผนวช ประทบั เสด็จ เสวย โปรด สุบิน ประทำน พระรำชทำน 1. กรยิ ำทเ่ี ป็นคำรำชำศพั ทโ์ ดยตรง สำมำรถใชเ้ ปน็ คำรำชำศัพท์ไดโ้ ดยไม่ต้องเตมิ คำอ่ืน เช่น คากรยิ าราชาศัพท์ คาสามัญ กริ้ว โกรธ ตรสั พดู ทอดพระเนตร ดู มอง แล บรรทม นอน ประชวร ปว่ ย เจบ็ ประทับ อย่กู ับที่ โปรด รัก ชอบ สรง อำบน้ำ ลำ้ ง เสวย กิน

12 2. คำกริยำรำชำศัพทท์ ม่ี ำจำกคำกริยำสำมัญ คาสามญั ใช้คำว่ำ “ทรง” นำหนำ้ คำกรยิ ำสำมญั เชน่ ฟัง คากริยาราชาศพั ท์ ยินดี ทรงฟัง ถวำย ทรงยินดี รบั ทรงถวำย ชุบเล้ยี ง ทรงรบั บวช ทรงชบุ เลย้ี ง ทรงผนวช 3. คำกริยำรำชำศัพทท์ ี่ใช้คำวำ่ “ทรง” นำหนำ้ คำนำมรำชำศพั ท์ คำกริยำรำชำศพั ท์ลกั ษณะนี้มักใชใ้ นที่สงู เช่น คานามราชาศพั ท์ คากริยาราชาศพั ท์ พระมหำกรณุ ำ ทรงพระมหำกรุณำ พระกรณุ ำ ทรงพระกรณุ ำ พระรำชดำริ ทรงพระรำชดำริ พระประชวร ทรงพระประชวร พระบังคน ทรงพระบังคน พระผนวช ทรงพระผนวช พระรำชสมภพ ทรงพระรำชสมภพ

13 4. คำกรยิ ำรำชำศัพทท์ ่ใี ช้คำกริยำ “ม”ี นำหน้ำคำนำมรำชำศพั ท์ เช่น คานามราชาศัพท์ คากริยาราชาศพั ท์ พระมหำกรณุ ำ มีพระมหำกรณุ ำ พระรำชดำริ มพี ระรำชดำริ พระบรมรำชโองกำร มีพระบรมรำชโองกำร พระรำชเสำวนีย์ มีพระรำชเสำวนยี ์ พระรำชบญั ชำสงั่ มพี ระรำชบัญชำส่งั พระบญั ชำสง่ั มพี ระบญั ชำสั่ง 5. คำกรยิ ำรำชำศัพทท์ ีใ่ ช้ “ทรง” นำหน้ำคำนำมสำมญั เช่น คากรยิ าราชาศพั ท์ คาสามัญ ทรงกฬี ำ เล่นกีฬำ ทรงช้ำง ขชี่ ้ำง ทรงม้ำ ขม่ี ำ้ ทรงบำตร ตกั บำตร

14 ❖ “เสด็จ” ใหว้ ำงนำหน้ำคำกรยิ ำ เช่น เสดจ็ พระรำชดำเนิน เสด็จผ่ำนพิภพ เสดจ็ เถลงิ ถวัลรำชสมบัติ เสด็จประพำส ฯลฯ ❖ “ตำย” ช้นั บุคคล คากริยาราชาศัพท์ พระมหำกษัตริย์ สมเดจ็ พระบรมรำชนิ นี ำถ พระรำชชนนี สวรรคต สมเดจ็ เจำ้ ฟ้ำ ทิวงคต เจ้ำนำยตงั้ แต่ช้ันพระองค์เจำ้ ขึน้ ไป ส้นิ พระชนม์ หมอ่ มเจำ้ ส้ินชพี ติ กั ษัย ❖ “เกิด” ชน้ั บคุ คล คากริยาราชาศพั ท์ พระมหำกษตั รยิ ์ สมเด็จพระบรมรำชินีนำถ พระรำชชนนี พระรำชสมภพ เจ้ำนำย ประสูติ, สมภพ ❖ กำรใชพ้ ระชนมำยุ กับ พระชนมพรรษำ พระชนมำยุ หมำยถงึ อำยุ พระชนมพรรษำ หมำยถึง ปีแหง่ พระชนม์, ขวบปที ่เี กิด เช่น มพี ระชนมำยุ 66 พรรษำ หมำยถงึ มอี ำยคุ รบ 66 ปี ปีพุทธศักรำช 2561 สมเด็จพระเจ้ำอยู่หัว มีพระชนมพรรษำ 66 พรรษำ หมำยถึง 66 ปี แห่งพระชนม์, ขวบปที ่ี 66 ❖ “ป่วย ชัน้ บุคคล คากริยาราชาศัพท์ พระมหำกษตั ริย์ สมเด็จพระบรมรำชนิ ีนำถ พระรำชชนนี ทรงประชวร เจำ้ นำยช้ันสูง ประชวร

15 กิจกรรมท่ี 3 คากรยิ าราชาศพั ท์ คาช้แี จง ให้นักเรยี นเลือกคำกรยิ ำรำชำศัพทท์ ี่กำหนดใหม้ ำเติมลงในชอ่ งว่ำงให้ถูกต้องเหมำะสม 1. “เมอื่ ครำวทพ่ี ระบำทสมเดจ็ พระเจำ้ อยูห่ วั ไปยังจังหวัดเชยี งใหม่ ผู้ว่ำรำชกำรจังหวัดไดจ้ ดั ใหม้ กี ำรแสดงละครหน้ำพระพักตร์” (เสดจ็ / เสดจ็ พระราชดาเนนิ ) 2.ใคพชาร้สสะรบรรรำพทพนสนมำามเดมรจ็บำพชุรรษุำะศมบัพหุรทำษุ ภว์ ทูม่ำี่พิ 1ขลา้อพดุลรยะเพดชุทมธหเจำร้าำช บรมนำถบพติ ร ใช(ส้สวรรรรพคนตำ/มสรน้ิำชพำรศะชพั นทมว์ ์ ำ่/ สเกิ้นลช้าีพกิตรักะษหยั ม) อ่ ม 3.ใ“ชปส้ รระรชพำชนนำชมำรวำภชำำคศใตพั ้รทู้ส์วึก่ำเสเียกใจลม้าำกกรทะ่ี หมอ่อมมเจฉ้ำนั หญงิ วิภำวดรี งั สติ ถึงแก่ ใช(อส้ สรัญรพกรนรำมม/รำชชีพำติ ศักัพษทัยว์ /่ำมกรรณะกหรมรมอ่ )ม 4.ใสชม้สเดรรจ็ พรนะำเมทพรำรชัตำนศรำัพชทสว์ุดำ่ ฯหมส่อยำมมฉบันรมรำชกมุ ำรี เพลงไทยเดมิ (ทรงโปรด / โปรด) 5.คสามสเดร็จรพพรนะเาจมำ้ นบอ้รุ งุษนบำงรุ เุษธอที่เจ2ำ้ ฟำ้ จฬุ ำภรณวลยั ลกั ษณ์ อคั รรำชกมุ ำรี ใชไป้สยรงั รจพงั หนวำัดมอรบุ ำลชรำำศชัพธำทนว์ ี ำ่(เสใดตจ็ ้ฝา่/ลเสะดอ็จอพงรธะลุ รีพาชรดะาบเานทิน) 6.ใเชม้ส่อื วรนัรพท่ีน2ำเมมรษำำชยำนศเัพปทน็ ว์วนั่ำคใลตำ้ ้ฝย่าละอองพระบาท สมเด็จพระกนิษฐำธิรำชเจ้ำ กรมสมเด็จ ใชพส้ระรเรทพพนรัตำนมรรำำชชสำดุ ศำพั ฯทสว์ ย่ำำใมตบ้ฝรมา่ รพำรชะกบุมาำรที (วันพระราชสมภพ / วันประสตู ิ) 7.ใพชร้สะรบรำพทนสมำมเดรจ็ ำพชรำะศเจพั ำ้ ทอยว์ ู่หำวั ฝท่ารพงเรจะรญิบาท ครบ 67 พรรษำ (พระชนมพรรษา / พระชนมาย)ุ 8. ปีนส้ี มเด็จพระเทพรัตนรำชสดุ ำ ฯ สยำมบรมรำชกมุ ำรมี ี ครบ 43 พรรษำ พระกระยำหำรคำ่ (เสวย / ทรงเสวย) (พคระาชสนรมรพพรนราษมาบ/ุรพุษรบะุรชุษนทมา่ี 3ย)ุ 9.ใใพชชอรยส้้สะู่ทรรเ่โีจรรร้ำพพงวพนนรยวำำำงมมศบรร์เำำำธลชชอศำำิรพศศิรรัพัพำะชททอง(์ว์วทค่ำำ่ เ์รจงทพำ้ พูลโรสระกะม,รปสธะรวหะลชีมกว่อรรมม/หมปื่นรสะชทุ วธรน)ำรนี ำถ ใชส้ รรพนำมรำชำศัพทว์ ำ่ ท่าน 10. พระบำทสมเดจ็ พระเจ้ำอยหู่ ัว

16 แบบทดสอบหลังเรยี น คาชแี้ จง ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย X ลงในคาตอบที่ถูกต้องทีส่ ุดเพยี งข้อเดยี ว 1. คำรำชำศัพท์ในข้อใดแตกตา่ งจำกขอ้ อน่ื ข. พระหัตถ์ ก. พระมำลำ ง. พระนำสกิ ค. พระโอษฐ์ ข. ทรงชบุ เลีย้ ง ง. มีพระมหำกรณุ ำ 2. ขอ้ ใดไมใ่ ช่คำกริยำรำชำศัพท์ ก. ทรงบำตร ข. ยำ่ , ยำย ค. พระบญั ชำส่ัง ง. ป้ำ ข. กระจก 3. ข้อใดมีคำกริยำรำชำศพั ทร์ วมอยดู่ ว้ ย ง. รม่ ก. รดั พระองค์ พระมำลำ พระเขนย ข. พระอยั กำ ข. ผำ้ ซับพระพักตร์ พระรำชอำสน์ พระอทุ ร ง. พระปิตุลำ ค. ถงุ พระบำท ฉลองพระองค์ พระมำลำ ง. พระชงฆ์ ทอดพระเนตร พระแกล 4. คำว่ำ “พระปติ จุ ฉำ” หมำยถงึ ขอ้ ใด ก. ป,ู่ ตำ ค. ลงุ 5. คำว่ำ “ พระวิสตู ร” หมำยถึงขอ้ ใด ก. ม่ำน ค. หมอน 6. พ่อของแม่ ใชค้ ำรำชำศัพท์ตรงกบั ข้อใด ก. พระอัยยิกำ ค. พระเชษฐำ

17 7. ในกำรพูดคยุ กบั พระบำทสมเดจ็ พระเจำ้ อยหู่ วั จะใช้สรรพนำมบรุ ุษท่ี 1 และ 2 ตำมขอ้ ใด ก. ข้ำพระพุทธเจ้ำ – ใต้ฝ่ำพระบำท ข. ข้ำพระพทุ ธเจำ้ – ใตฝ้ ำ่ ละอองธลุ ีพระบำท ค. เกล้ำกระหมอ่ ม – ใตฝ้ ำ่ ละอองธลุ ีพระบำท ง. ขำ้ พระบำท – ใตฝ้ ำ่ พระบำท 8. ขอ้ ใดใชค้ ำรำชำศพั ทไ์ ม่ถกู ตอ้ ง ก. พระบำทสมเดจ็ พระเจ้ำอยู่หวั เสดจ็ พระรำชดำเนนิ โดยรถยนต์พระทีน่ ่ัง ข. ในหลวง พระรำชินี ทรงถวำยรำชสักกำระเนื่องในวันคล้ำยวันปรำบดำภิเษกสมเด็จ- พระเจ้ำตำกสนิ มหำรำช ค. สมเด็จพระบรมโอรสำธิรำชฯ สยำมกุฎรำชกุมำรเสด็จพระรำชดำเนินเยือนประเทศ อนิ เดีย ง. สมเด็จพระเทพรัตนรำชสุดำฯ สยำมบรมรำชกุมำรีทรงพระบัญชำเหนือเกล้ำเหนือ- กระหมอ่ ม 9. คำรำชำศพั ท์ในข้อใดทใ่ี ช้กับบุคคลท่มี ฐี ำนันดรศกั ดส์ิ ูงท่ีสุด ก. ประสตู ิ ข. ประชวร ค. สวรรคต ง. ส้นิ พระชนม์ 10. “ในหลวงมีพระรำชสำสน์ แสดงควำมเสยี ใจตอ่ โศกนำฏกรรมอินแทวอน” คำท่ขี ดี เสน้ ใต้ ใชเ้ ปน็ คำรำชำศพั ทอ์ ย่ำงไร ก. พระบรมรำชหฤทยั ข. พระรำชหฤทัย ค. พระหฤทยั ง. หฤทัย

ชดุ กำรเรยี นเรอื่ ง คำรำชำศพั ท์ ตอนที่ 2 คำศัพท์เฉพำะสำหรบั พระภกิ ษสุ งฆ์

ง วัตถปุ ระสงคข์ องชดุ การเรยี น เรอื่ ง รปู แบบการเขยี นขนึ้ ตน้ ยอ่ ความ 1. เพอ่ื ใชป้ ระกอบกำรจัดกำรเรยี นรู้วชิ ำภำษำไทยเร่ือง คำรำชำศพั ท์ 2. เพอื่ ให้นกั เรยี นมีควำมรคู้ วำมเขำ้ ใจเร่ือง คำรำชำศัพท์ ได้แก่ ควำมแตกต่ำงด้ำนกำรใช้คำนำม คำสรรพนำม และคำกรยิ ำให้เหมำะสมกบั ฐำนันดรศกั ดิข์ องบคุ คล 3. เพอ่ื ใหน้ ักเรยี นสำมำรถใชค้ ำรำชำศพั ทไ์ ดเ้ หมำะสมกับฐำนันดรศกั ดิข์ องบุคคล คาช้แี จงการใชช้ ุดการเรียนเร่อื ง คาราชาศพั ท์ คาชีแ้ จงสาหรบั ครู 1. ศึกษำรำยละเอียดและคำชี้แจงในกำรใช้ชุดกำรเรียนและใช้ประกอบกำรจัดกำรเรียนรู้เรื่อง คำศัพท์เฉพำะสำหรับพระภิกษุสงฆ์ โดยให้นักเรียนทำเฉพำะส่วนที่ระบุในแผนกำรจัดกำรเรียนรู้ รำยชวั่ โมงน้ัน ๆ 2. กอ่ นกำรใชช้ ดุ กำรเรียนใหน้ กั เรยี นทำแบบทดสอบก่อนเรยี นเร่ือง คำศัพทเ์ ฉพำะสำหรับพระภกิ ษุสงฆ์ 3. จดั กำรเรยี นรตู้ ำมแผนกำรจดั กำรเรียนรู้ ซึ่งระบกุ ำรใชช้ ุดกำรเรยี นไวต้ ำมขนั้ ตอน 4. อธบิ ำยวธิ ีกำรใช้ชุดกำรเรียนและแจง้ ให้นักเรยี นอ่ำนคำช้แี จงในกำรใชช้ ุดกำรเรยี นเมือ่ เรม่ิ ใช้ในครัง้ แรก 5. ทำควำมเข้ำใจกับนักเรียนให้มีวินยั ในตนเองและซ่ือสตั ย์ในกำรทำชุดกำรเรยี น 6. ตรวจใหค้ ะแนนทกุ ครงั้ หลังจำกนักเรียนทำชุดกำรเรยี นแต่ละชดุ 7. หลงั กำรใชช้ ุดกำรเรียน ครใู ห้นักเรยี นทำแบบทดสอบหลังเรียนเรอ่ื งคำศพั ทเ์ ฉพำะสำหรบั พระภกิ ษุสงฆ์

จ คาชแี้ จงการใช้ชุดการเรียนเรอ่ื ง คาราชาศพั ท์ คาช้แี จงสาหรบั นักเรียน 1. ศกึ ษำจุดประสงคก์ ำรเรียนรู้ 2. ทำแบบทดสอบก่อนเรยี นเรือ่ ง คำศพั ทเ์ ฉพำะสำหรับพระภิกษสุ งฆ์ 3. ศึกษำและควำมเข้ำใจใบควำมรเู้ รื่อง คำศพั ท์เฉพำะสำหรับพระภกิ ษุสงฆ์โดยละเอียด 4. ศึกษำรำยละเอยี ดและคำช้ีแจงของชุดกำรเรียนให้เข้ำใจก่อนทำกิจกรรม โดยทำชุดกำรเรียนเป็นรำยบุคคล และทำทีละขน้ั ตอน ตำมท่คี รูมอบหมำยในกำรเรียนแต่ละครงั้ 5. ทำกิจกรรมในชดุ กำรเรยี นด้วยควำมมีวินัยต่อตนเองและซื่อสัตย์ เพ่ือให้เกิดกำรพัฒนำทักษะกำรใช้คำศัพท์ เฉพำะสำหรบั พระภกิ ษสุ งฆ์อยำ่ งแทจ้ ริง 6. ทำแบบทดสอบหลังเรียนเรื่อง คำศัพท์เฉพำะสำหรับพระภิกษุสงฆ์ หลังจำกเรียนจบและทำกิจกรรม ในชุดกำรเรยี นครบถว้ นแล้ว สาระ/มาตรฐานการเรยี นรู้/ตัวชีว้ ัด สำระ / มำตรฐำนกำรเรยี นรู้ / ตัวชวี้ ัด สำระกำรเรยี นรู้ภำษำไทย สำระที่ 4 หลักกำรใชภ้ ำษำไทย มำตรฐำน ท 4.1 เข้ำใจธรรมชำติของภำษำและหลักภำษำไทย กำรเปล่ียนแปลงของภำษำ และพลงั ของภำษำ ภมู ปิ ัญญำทำงภำษำ และรักษำภำษำไทยไวเ้ ป็นสมบัติของชำติ ตัวช้วี ัด ท 4.1 ม.2/4 ใชค้ ำรำชำศัพท์

ฉ จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้ 1. เติมคำศพั ท์เฉพำะสำหรับพระภิกษสุ งฆ์ตรงกบั ควำมหมำยทีก่ ำหนดได้อยำ่ งถูกต้อง 2. ใช้คำศัพทเ์ ฉพำะสำหรับพระภกิ ษุสงฆ์ไดอ้ ยำ่ งถกู ต้องเหมำะสม

18 แบบทดสอบก่อนเรียน คาชีแ้ จง ให้นักเรยี นทาเครือ่ งหมาย X ลงในคาตอบทถี่ ูกต้องทส่ี ดุ เพยี งขอ้ เดียว 1. คำว่ำ “จดหมำย” ใช้คำศพั ทเ์ ฉพำะสำหรับพระภกิ ษสุ งฆ์ว่ำอย่ำงไร ก. ทำวตั ร ข. อำพำธ ค. ประเคน ง. ลิขติ 2. ขอ้ ใดตอ่ ไปนถี้ กู ตอ้ ง ก. มหำ – ผ้แู สดงตนเปน็ ผ้อู ุปกำระพระสงฆ์ ข. ทำยก ทำยกิ ำ – ชำวบ้ำนชำยหญิงท่นี ับถอื พระพุทธศำสนำอย่ำงม่นั คง ค. อุปชั ฌำย์ – พระเถระผเู้ ปน็ ประธำนในกำรบวช ง. อบุ ำสก อบุ ำสิกำ – ชำยและหญงิ ผูถ้ วำยจตปุ ัจจัยแก่ภิกษุสำมเณร 3. ข้อใดตอ่ ไปน้ีไม่ถกู ตอ้ ง ก. กฏุ ิ – เรือนหรอื ตกึ สำหรบั พระภิกษุสำมเณรอยอู่ ำศัย ข. วหิ ำร – บรเิ วณที่อยอู่ ำศยั ของพระสงฆ์ประกอบด้วย กฏุ ิ หอฉัน ศำลำกำรเปรียญ ค. หอไตร – หอสำหรับเก็บพระไตรปิฎก ง. เจดยี ์ – ส่งิ ซงึ่ กอ่ เปน็ รูปคลำ้ ยลอมฟำง มยี อดแหลม บรรจุสิ่งทนี่ บั ถอื เช่น พระธำตุ 4. ข้อใดไมใ่ ช่อฏั ฐบริขำรของพระภกิ ษสุ งฆ์ ก. จวี ร ข. กระบอกกรองนำ้ ค. ปจั จยั ง. บำตร 5. “ของถวำยพระ” ตรงกบั คำศพั ท์เฉพำะสำหรับพระภิกษสุ งฆ์ในข้อใด ก. สังฆำฏิ ข. ตำลปตั ร ค. ธรรมำสน์ ง. ไทยธรรม 6. สมณศักด์ิของพระภกิ ษสุ งฆ์ขอ้ ใดเรียงลำดับจำกช้ันสูงลงมำได้ถูกต้อง ก. พระรำชำคณะชน้ั เทพ พระรำชำคณะช้ันธรรม พระรำชำคณะชั้นรำช ข. พระรำชำคณะชน้ั ธรรม พระรำชำคณะชน้ั เทพ พระรำชำคณะชัน้ รำช ค. พระรำชำคณะชัน้ ธรรม พระรำชำคณะช้นั รำช พระรำชำคณะชน้ั เทพ ง. พระรำชำคณะชัน้ รำช พระรำชำคณะชน้ั ธรรม พระรำชำคณะชน้ั เทพ

19 7. คำในข้อใดเหมำะสมที่จะเติมลงในช่องวำ่ งของบทสนทนำนต้ี ำมลำดับ พระสงฆ์ : วันนมี้ ำหำ มธี ุระอะไรรึ นกั เรยี น : มำ ไป และฉนั เพลเน่อื งใน งำนทำบุญข้ึนบ้ำนใหม่ครบั ก. อำตมำ ผม นมสั กำร พระคุณทำ่ น สวดมนต์ ข. โยม กระผม นมัสกำร พระคณุ เจ้ำ สวดมนต์ ค. อำตมำ กระผม นมิ นต์ ทำ่ น เจริญพระพทุ ธมนต์ ง. อำตมำภำพ กระผม นมิ นต์ ทำ่ น สวดพระอภธิ รรม 8. ข้อใดใชค้ ำศพั ทเ์ ฉพำะสำหรับพระภิกษุสงฆไ์ ด้ถูกต้อง ก. หลวงพ่อลีไปสรงนำ้ ทท่ี ่ำวัด ข. หลวงพ่อลไี ปอำบน้ำทท่ี ำ่ วัด ค. หลวงพ่อลไี ปรดนำ้ ทีท่ ่ำวัด ง. หลวงพอ่ ลไี ปสรงรดนำ้ ท่ีท่ำวดั 9. “อำตมำสบำยดี วำ่ แต่ แม่เถิด ยังเปน็ ลมบอ่ ย ๆ อยู่รเึ ปล่ำ” คำในขอ้ ใดเหมำะสมทีจ่ ะเติมลงในช่องว่ำง ก. โยม ข. โยมมำรดำ ค. แม่ ง. คณุ แม่ 10. “เจ้ำอำวำส อยู่ในกุฏิ” คำในขอ้ ใดเหมำะสมทีจ่ ะเตมิ ลงในช่องวำ่ ง ก. นอนหลบั ข. จำวัตร ค. จำวดั ง. นอนกลำงวนั

20 ใบความร้ทู ี่ 1 คาศพั ทเ์ ฉพาะสาหรับพระภกิ ษสุ งฆ์ พระภิกษุสงฆ์ เป็นผู้สืบทอดและจรรโลงพระพุทธศำสนำ ซ่ึงเป็นศำสนำหลักของสังคมไทย ได้รับกำรนับถือ จำกคนไทยสว่ นใหญ่ในสงั คม กำรใชถ้ ้อยคำสำหรับพระภกิ ษุสงฆ์จงึ มกี ำรกำหนดขน้ึ ใช้เฉพำะใหถ้ ูกต้องเหมำะสม เพื่อเป็น กำรแสดงออกถึงควำมเคำรพนับถือและยกย่องพระสงฆ์ ในกำรพูดสนทนำกับพระสงฆ์จะต้องมีสัมมำคำรวะ สำรวม ไม่ใช้ถ้อยคำที่ไม่สุภำพ ซึ่งผู้พูดจำเป็นเข้ำใจเร่ืองสมณศักด์ิ ซ่ึงเป็นยศของพระสงฆ์ที่ได้รับพระรำชทำนพัดยศ จงึ จะสำมำรถเลอื กใช้คำรำชำศัพทไ์ ด้ถูกต้อง สมณศักด์สิ าหรบั พระภกิ ษุสงฆ์ หรอื ฐานนั ดรของพระภิกษุสงฆ์ เรียงตามลาดบั ไดด้ ังน้ี สมเดจ็ พระสงั ฆรำช สมเด็จพระรำชำคณะ พระรำชำคณะเจำ้ คณะรอง พระรำชำคณะช้นั ธรรม พระรำชำคณะชน้ั เทพ พระรำชำคณะช้ันรำช พระรำชำคณะชั้นสำมญั พระครู พระสงฆท์ ่เี ปน็ เปรียญ พระสงฆท์ ่มี ีตำแหน่งต่ำง ๆ พระอนุจรหรือพระสงฆ์โดยท่ัวไป สำมเณร

21 การใชค้ าสรรพนามสาหรับพระสงฆ์ ❖ คำสรรพนำมบรุ ุษท่ี 1 ท่พี ระภกิ ษุสงฆใ์ ช้กับบุคคลระดับต่ำง ๆ อำตมำภำพ ใช้กับ พระรำชวงศ์ตั้งแตห่ ม่อมเจำ้ ข้นึ ไป อำตมำ ใชก้ ับ บคุ คลธรรมดำ หรอื ผ้มู ตี ำแหนง่ สงู เกล้ำกระผม ใช้กบั พระอปุ ัชฌำยจ์ ำรย์ หรอื พระภกิ ษุ ทด่ี ำรงสมณศกั ดส์ิ งู กวำ่ ผม, กระผม ใชก้ ับ พระภิกษุดว้ ยกันโดยทัว่ ๆ ไป ❖ คำสรรพนำมบรุ ษุ ที่ 2 ท่พี ระภิกษุสงฆ์ใช้กับบคุ คลระดบั ตำ่ ง ๆ มหำบพติ ร ใชก้ บั พระเจำ้ แผ่นดิน บพิตร ใช้กับ พระรำชวงศ์ คณุ โยม ใช้กับ บดิ ำ มำรดำ ญำติผูใ้ หญท่ อ่ี ำวโุ สสงู คณุ ใช้กบั พระภกิ ษุดว้ ยกันท่ฐี ำนะเสมอกนั คุณ, เธอ ใชก้ ับ บุคคลทั่วไป ❖ คำขำนหรอื คำรบั ทพ่ี ระภกิ ษสุ งฆ์ใช้ ขอถวำยพระพร ใช้กับ พระเจำ้ แผน่ ดิน พระรำชวงศ์ ฆรำวำสทั่วไป เจรญิ พร ใชก้ ับ พระสงฆด์ ว้ ยกนั ครบั , ขอรบั ใช้กับ

22 การใชค้ าสรรพนามสาหรบั ฆรวาส ❖ คำสรรพนำมบรุ ุษที่ 1 ทฆ่ี รำวำสใช้กับพระภกิ ษุสงฆ์ ข้ำพระพุทธเจำ้ ใช้กับ สมเด็จพระสงั ฆรำชเจ้ำ (ท่ีเปน็ พระรำชวงศ)์ เกลำ้ กระหม่อม ใช้กบั สมเด็จพระสงั ฆรำช กระผม, ผม, ดิฉนั ใชก้ บั สมเดจ็ พระรำชำคณะ, พระรำชำคณะ, พระภกิ ษทุ ั่วไป ❖ คำสรรพนำมบุรุษที่ 2 ที่ฆรำวำสใช้กบั พระภิกษุสงฆ์ ใตฝ้ ่ำพระบำท ใชก้ ับ สมเด็จพระสังฆรำชเจำ้ (ที่เปน็ พระรำชวงศ)์ ฝ่ำพระบำท ใชก้ บั สมเดจ็ พระสังฆรำช พระคุณเจ้ำ ใช้กับ สมเด็จพระรำชำคณะ พระคุณทำ่ น ใช้กบั พระรำชำคณะ ท่ำน ใช้กับ พระภิกษุทว่ั ไป

คาสรรพนามสาหรับพระสงฆ์ใช้กับพระภิกษุสงฆ์ 23 สรรพนามบรุ ุษท่ี ๑ พระมหากษตั ริย์ สรรพนามบรุ ุษที่ ๒ พระราชวงศ์ มหาบพิตร อาตมาภาพ บพิตร เกลา้ กระผม พระภกิ ษทุ ่ีดารงสมณศักดส์ิ งู กวา่ ทา่ น กระผม, ผม พระภิกษุระดับเดียวกนั คณุ , เธอ อาตมา บคุ คลทวั่ ไป โยม ใชก้ บั บดิ ำ, มำรดำ, ผอู้ ำวโุ ส คุณ, เธอ ใช้กบั บุคคลทม่ี ีอำยุเท่ำกนั หรือน้อยกวำ่ ตน คาสรรพนามสาหรับบุคคลทั่วไปใช้กับพระภกิ ษุสงฆ์ สรรพนามบรุ ษุ ท่ี ๑ สมเดจ็ พระสงั ฆราชเจา้ สรรพนามบรุ ษุ ท่ี ๒ ขา้ พระพทุ ธเจ้า (ทเ่ี ปน็ พระราชวงศ์) ใตฝ้ า่ พระบาท เกลา้ กระหมอ่ ม ฝ่าพระบาท สมเด็จพระสังฆราช พระคุณเจ้า กระผม,ดิฉัน สมเด็จพระราชาคณะ (เชน่ สมเด็จพระวันรัต) พระคุณท่าน ทา่ น พระราชาคณะ (ขน้ั พิเศษ, ธรรม, เทพ, ราช) พระภิกษุท่ัวไป

24 คาศพั ทส์ าหรบั พระภิกษสุ งฆ์ ❖ คำนำม คำนำมท่ใี ชส้ ำหรับพระภิกษุสงฆน์ น้ั ส่วนมำกใช้เช่นเดยี วกบั บุคคลทั่วไป เวน้ แต่บำงคำท่ีกำหนดไว้ เฉพำะพระภกิ ษุสงฆ์ เช่น คาศัพท์ คาแปล กำสำวพัสตร์ ผ้ำย้อมฝำด คือ ผ้ำเหลอื งพระ กลด ร่มขนำดใหญ่ มดี ำ้ มยำว สำหรบั พระธุดงค์โดยเฉพำะ จวี ร ผ้ำสำหรบั หม่ ของภกิ ษุสำมเณร คู่กับสบง สบง ผ้ำนงุ่ สำหรบั ภิกษสุ ำมเณร สังฆำฏิ ผำ้ คลุมกนั หนำวสำหรับพระใชท้ ำบบนจวี ร ใชพ้ นั พำดบำ่ ซำ้ ย รดั ประคด ผ้ำทใี่ ชร้ ดั อกหรอื สำยท่ีถักดว้ ยด้ำยสำหรับรดั ของ ตำลปตั ร พดั ใบตำล มดี ำ้ มยำว สำหรบั พระใช้ในพิธกี รรม ไทยธรรม ของถวำยพระ ธรรมำสน์ ทส่ี ำหรบั ภกิ ษุสำมเณรนงั่ แสดงธรรม บำตร ภำชนะชนดิ หนง่ึ สำหรบั ภิกษุสำมเณรใช้รับอำหำรบิณฑบำต บริขำร เครื่องใชส้ อยของภกิ ษุ มี 8 อยำ่ ง รวมเรียกว่ำ “อัฏฐบรขิ ำร” ไดแ้ ก่ สบง จีวร สังฆำฏิ บำตร มีดโกน เข็ม ประคดเอว กระบอกกรองน้ำ เบญจำงคประดิษฐ์ กำรกรำบโดยให้อวยั วะทงั้ 5 คือ เขำ่ ทัง้ 2 มอื ท้ัง 2 และหน้ำผำกจดลงกบั พืน้ ปัจจัย เงนิ ท่ีทำยกทำยิกำถวำยเพ่ือเปน็ ค่ำปจั จัยส่ี คอื เครอื่ งนุ่งหม่ ทีอ่ ยู่อำศยั อำหำร ยำรกั ษำโรค จตปุ ัจจัย เครอื่ งอำศยั เล้ียงชีวติ ของบรระชิตในพระพทุ ธศำสนำ 4 อย่ำง คือ จวี ร (ผำ้ นุ่งห่ม) บณิ ฑบำต (อำหำร) เสนำสนะ (ที่อยู่) คิลำนเภสัช (ยำ) อำสน์สงฆ์ ท่ียกพื้นสำหรบั พระสงฆ์น่ัง อำสนะสงฆ์ ทน่ี ัง่ ของพระสงฆ์ ลิขติ จดหมำยของพระสงฆ์

25 ➢ คำนำมหมวดสถำนทแ่ี ละส่งิ อื่น ๆ คาศพั ท์ คาแปล กุฏิ เรอื นหรอื ตกึ สำหรับพระภกิ ษุสำมเณรอยู่อำศยั วหิ ำร วัด สว่ นใหญ่เป็นที่ประดษิ ฐำนพระพทุ ธรูป เจดีย์ สิ่งซึ่งกอ่ เป็นรปู คล้ำยลอมฟำง มยี อดแหลม บรรจุสิง่ ทีน่ บั ถือ เชน่ พระธำตุ พทุ ธำวำส ส่วนหนึ่งของวดั ประกอบด้วย โบสถ์ วิหำร เจดยี ์ ซึง่ ใช้เป็นทป่ี ระกอบ สงั ฆกรรม โดยมีกำแพงก้ันไว้จำกสว่ นท่ีเปน็ สงั ฆำวำส สังฆำวำส บริเวณทีอ่ ยอู่ ำศัยของพระสงฆ์ ประกอบด้วย กุฏิ หอฉัน ศำลำกำรเปรยี ญ เปน็ ตน้ หอไตร หอสำหรบั เก็บพระไตรปิฎก อุโบสถ สถำนที่สำหรบั พระสงฆป์ ระชุมกันทำสงั ฆกรรม เรยี กส้นั ๆ วำ่ โบสถ์ เจดยี ์ อโุ บสถ ศาลาการเปรยี ญ วหิ าร โยม กฏุ ิ สมภาร บาตร

26 ➢ คำนำมหมวดพระภิกษแุ ละบุคคลที่เก่ียวขอ้ ง คาศพั ท์ คาแปล สมภำร เจ้ำอำวำส อปุ ชั ฌำย์ พระเถระผู้เป็นประธำนในกำรบวช กรรมวำจำจำรย์ อำจำรยผ์ ้ใู ห้สำเร็จกรรมวำจำ คือ คสู่ วดในกำรบวช นำค ชำยหนุ่มทไี่ ปอยวู่ ัดเพ่อื เตรียมตัวบวช ทำยก ทำยกิ ำ ชำยและหญิงผู้ถวำยจตุปจั จัยแก่ภิกษุสำมเณร มหำ สมณศักดิ์ทีใ่ ช้นำหนำ้ ชอื่ ภกิ ษุท่สี อบไลไ่ ด้ตั้งแต่เปรียญธรรม 3 ประโยคขึ้นไป มคั นำยก ผนู้ ำทำง คือ ผูจ้ ัดกำรทำงกุศล ผูช้ แ้ี จงทำงบญุ ใบฎีกำ ตำแหนง่ พระฐำนำนกุ รม เหนือพระใบฎีกำ โยม คำที่พระภิกษใุ ชเ้ รยี กฆรำวำส โยมอปุ ัฏฐำก ผู้แสดงตนเปน็ ผู้อปุ กำระพระสงฆ์ อุบำสก อบุ ำสกิ ำ ชำวบำ้ นชำยหญิงท่ีนับถือพระพทุ ธศำสนำอย่ำงมัน่ คง

27 คาศัพทส์ าหรบั พระภกิ ษุสงฆ์ ❖ คำกริยำ เชน่ คาแปล นงุ่ ห่ม เชน่ ครองจวี ร คาศัพท์ ออกโปรดสัตว์ ครองผ้ำ รบั อำหำรทีช่ ำวบำ้ นถวำยเวลำตกั บำตร บณิ ฑบำต เชิญ เป็นกำรเชญิ พระมำรับบิณฑบำต รับบณิ ฑบำต นอนหลบั นมิ นต์ อย่ปู ระจำวัด 3 เดือน ในช่วงเขำ้ พรรษำ จำวัด จำพรรษำ กำรแสดงควำมออ่ นนอ้ มโดยกำรกรำบไหว้ นมัสกำร รบั ประทำน ฉนั ให้ ถวำย สวดมนต์ ทำวตั ร บวชเปน็ สำมเณร บรรพชำ อำบนำ้ สรงน้ำ เจบ็ ปว่ ย อำพำธ อำบตั ิ โทษจำกกำรล่วงละเมดิ หำ้ มสำหรับพระภกิ ษุ อปุ สมบท บวชเป็นพระภกิ ษุ ลำสกิ ขำ ธดุ งค์ สึก ลำออกจำกควำมเป็นภกิ ษมุ ำเป็นคนธรรมดำ อำรำธนำ เดนิ ทำงแสวงบญุ ร้องขอพระภิกษุให้ยนิ ดพี อใจทำสิง่ ใดสิ่งหนงึ่ เชน่ เชิญใหแ้ สดงธรรมเทศนำ ประเคน อำรำธนำศลี คอื รอ้ งขอให้พระภกิ ษใุ หศ้ ลี เจริญพระพทุ ธมนต์ ถวำยของพระโดยวิธยี กสง่ ให้ตำมพิธีกำรทกี่ ำหนดไว้ มรณภำพ สวดพระพุทธมนต์ ตำย

28 กจิ กรรมที่ 1 คาศพั ท์เฉพาะสาหรับพระภิกษุสงฆ์ คาชี้แจง ให้นกั เรียนเตมิ คำในปริศนำอักษรไขว้หำปรศิ นำอกั ษรไขว้คำศพั ทเ์ ฉพำะสำหรับพระภกิ ษุสงฆ์ โจทย์ 1 รบั อำหำรท่ีชำวบำ้ นถวำยเวลำตักบำตร 2 อยู่ประจำท่วี ดั เปน็ เวลำ 3 เดือน 3 เชิญให้แสดงธรรมเทศนำ 4 ทำควำมเคำรพ กำรกรำบไหว้ 5 เชิญทัว่ ไป เชญิ พระมำรบั บิณฑบำต โจทย์ 6 ถวำยของพระภิกษุด้วยวธิ ยี กสง่ ให้ 7 ผ้ำคลุมกันหนำวของพระภิกษใุ ช้ทำบบนจีวร 8 พดั ใบตำล มีด้ำมยำว สำหรับพระ ใชใ้ นพิธีกรรม ๑๐ 9 คำขำนรบั ที่พระภกิ ษุใช้กบั ฆรำวำสท่วั ไป 10 สรรพนำมบุรุษที่ 1 ทีพ่ ระภิกษุสงฆ์ใชก้ ับ บุคคลธรรมดำ

29 กจิ กรรมท่ี 2 คาศัพท์เฉพาะสาหรับพระภกิ ษสุ งฆ์ คาชี้แจง ให้นกั เรียนนำคำศพั ทเ์ ฉพำะสำหรับพระภกิ ษสุ งฆท์ ่ีกำหนดให้เตมิ ลงในชอ่ งว่ำงให้ถกู ต้อง อำบัติ ธรรมมำสน์ จำพรรษำ จำวดั มรณภำพ ฉนั ถวำย สรงนำ้ อำพำธ อนโุ มทนำ ประเคน นมิ นต์ 1. วันนี้หลวงพอ่ ท่ำนไม่อยู่ ท่ำนไป ท่วี ดั แถว ๆ บ้ำนเกดิ ของทำ่ น 2. ครอบครวั เรำจะทำบุญขึ้นบำ้ นใหม่ คณุ พ่อจงึ ตอ้ งไป พระทว่ี ดั 3. พระสงฆร์ ปู น้สี ุขภำพไมส่ ดู้ ี มำหลำยวนั แลว้ 4. ฉนั และครอบครัวไปทำบุญที่วดั และ สังฆทำนแด่พระภกิ ษสุ งฆ์ 5. เจำ้ อำวำสวดั นไ้ี ด้ ไปแลว้ จงึ มกี ำรแต่งตงั้ เจ้ำอำวำสข้ึนใหม่แทน 6. พระสงฆ์ท่ที ำผิดวนิ ยั สงฆถ์ ือวำ่ 7. ในเทศกำลเข้ำพรรษำ พระสงฆจ์ ะ ทีว่ ัดใดวัดหนึ่ง 8. พระสงฆข์ นึ้ ยงั เพือ่ แสดงธรรมเทศนำใหแ้ กญ่ ำติโยมฟงั 9. บรรดำญำติโยมท่มี ำรว่ มทำบญุ วันนี้ ร่วมกนั ภตั ตำหำรแด่พระสงฆ์ 10. ในขณะทีพ่ ระกำลัง เจ้ำภำพแจง้ ให้ญำติโยมอยูร่ ว่ มรับประทำน อำหำรดว้ ยกนั 11. ทุกคนบนศำลำตำ่ งร่วมกนั ในกำรทำบญุ ทอดผ้ำป่ำถวำยสร้ำงอุโบสถใหม่ 12. ในวันสงกรำนต์ ชำวบ้ำนตำ่ งพำกนั ไป พระทวี่ ดั ซ่ึงเป็นประเพณี ไทยท่ีมมี ำแตโ่ บรำณ ๑๐

30 แบบทดสอบหลงั เรียน คาชีแ้ จง ให้นักเรยี นทาเครือ่ งหมาย X ลงในคาตอบทถี่ ูกต้องทส่ี ดุ เพยี งขอ้ เดียว 1. คำว่ำ “จดหมำย” ใช้คำศพั ทเ์ ฉพำะสำหรับพระภกิ ษสุ งฆ์ว่ำอย่ำงไร ก. ทำวตั ร ข. อำพำธ ค. ประเคน ง. ลิขติ 2. ขอ้ ใดตอ่ ไปนถี้ กู ตอ้ ง ก. มหำ – ผ้แู สดงตนเปน็ ผ้อู ุปกำระพระสงฆ์ ข. ทำยก ทำยกิ ำ – ชำวบ้ำนชำยหญิงท่นี บั ถือพระพุทธศำสนำอย่ำงม่นั คง ค. อุปชั ฌำย์ – พระเถระผเู้ ปน็ ประธำนในกำรบวช ง. อบุ ำสก อบุ ำสิกำ – ชำยและหญงิ ผูถ้ วำยจตปุ จั จยั แก่ภิกษุสำมเณร 3. ข้อใดตอ่ ไปน้ีไม่ถกู ตอ้ ง ก. กฏุ ิ – เรือนหรอื ตกึ สำหรบั พระภิกษสุ ำมเณรอย่อู ำศัย ข. วหิ ำร – บรเิ วณที่อยอู่ ำศยั ของพระสงฆ์ประกอบด้วย กฏุ ิ หอฉัน ศำลำกำรเปรียญ ค. หอไตร – หอสำหรับเก็บพระไตรปิฎก ง. เจดยี ์ – ส่งิ ซงึ่ กอ่ เปน็ รูปคลำ้ ยลอมฟำง มยี อดแหลม บรรจุสิ่งทนี่ บั ถอื เช่น พระธำตุ 4. ข้อใดไมใ่ ช่อฏั ฐบริขำรของพระภกิ ษสุ งฆ์ ก. จวี ร ข. กระบอกกรองนำ้ ค. ปจั จยั ง. บำตร 5. “ของถวำยพระ” ตรงกบั คำศพั ท์เฉพำะสำหรับพระภิกษสุ งฆ์ในข้อใด ก. สังฆำฏิ ข. ตำลปตั ร ค. ธรรมำสน์ ง. ไทยธรรม 6. สมณศักด์ิของพระภกิ ษสุ งฆ์ขอ้ ใดเรียงลำดับจำกช้ันสูงลงมำไดถ้ ูกต้อง ก. พระรำชำคณะชน้ั เทพ พระรำชำคณะช้ันธรรม พระรำชำคณะชั้นรำช ข. พระรำชำคณะชน้ั ธรรม พระรำชำคณะชน้ั เทพ พระรำชำคณะชัน้ รำช ค. พระรำชำคณะชัน้ ธรรม พระรำชำคณะชั้นรำช พระรำชำคณะชน้ั เทพ ง. พระรำชำคณะชัน้ รำช พระรำชำคณะชน้ั ธรรม พระรำชำคณะชน้ั เทพ

31 7. คำในข้อใดเหมำะสมที่จะเติมลงในช่องวำ่ งของบทสนทนำนต้ี ำมลำดับ พระสงฆ์ : วันนมี้ ำหำ มธี ุระอะไรรึ นกั เรยี น : มำ ไป และฉนั เพลเน่อื งใน งำนทำบุญข้ึนบ้ำนใหม่ครบั ก. อำตมำ ผม นมสั กำร พระคุณทำ่ น สวดมนต์ ข. โยม กระผม นมัสกำร พระคณุ เจ้ำ สวดมนต์ ค. อำตมำ กระผม นมิ นต์ ทำ่ น เจริญพระพทุ ธมนต์ ง. อำตมำภำพ กระผม นมิ นต์ ทำ่ น สวดพระอภธิ รรม 8. ข้อใดใชค้ ำศพั ทเ์ ฉพำะสำหรับพระภิกษุสงฆไ์ ด้ถูกต้อง ก. หลวงพ่อลีไปสรงนำ้ ทท่ี ่ำวัด ข. หลวงพ่อลไี ปอำบน้ำทท่ี ำ่ วัด ค. หลวงพ่อลไี ปรดนำ้ ทีท่ ่ำวัด ง. หลวงพอ่ ลไี ปสรงรดนำ้ ท่ีท่ำวดั 9. “อำตมำสบำยดี วำ่ แต่ แม่เถิด ยังเปน็ ลมบอ่ ย ๆ อยู่รเึ ปล่ำ” คำในขอ้ ใดเหมำะสมทีจ่ ะเติมลงในช่องว่ำง ก. โยม ข. โยมมำรดำ ค. แม่ ง. คณุ แม่ 10. “เจ้ำอำวำส อยู่ในกุฏิ” คำในขอ้ ใดเหมำะสมทีจ่ ะเตมิ ลงในช่องวำ่ ง ก. นอนหลบั ข. จำวัตร ค. จำวดั ง. นอนกลำงวนั

ชดุ กำรเรยี นเรอ่ื ง คำรำชำศพั ท์ ตอนที่ 3 คำสภุ ำพสำหรับบคุ คลทวั่ ไป

ช วัตถุประสงค์ของชุดการเรียน เรอ่ื ง รปู แบบการเขยี นขนึ้ ตน้ ยอ่ ความ 1. เพอื่ ใช้ประกอบกำรจดั กำรเรียนรวู้ ชิ ำภำษำไทยเรื่อง คำรำชำศพั ท์ 2. เพอ่ื ใหน้ ักเรียนมีควำมรคู้ วำมเขำ้ ใจเรื่อง คำรำชำศัพท์ ได้แก่ ควำมแตกต่ำงดำ้ นกำรใช้คำนำม คำสรรพนำม และคำกริยำให้เหมำะสมกับฐำนันดรศกั ดิ์ของบคุ คล 3. เพ่อื ให้นักเรยี นสำมำรถใชค้ ำรำชำศพั ทไ์ ด้เหมำะสมกับฐำนนั ดรศกั ดิข์ องบุคคล คาช้ีแจงการใชช้ ดุ การเรียนเรอื่ ง คาราชาศพั ท์ คาช้แี จงสาหรับครู 1. ศึกษำรำยละเอียดและคำช้ีแจงในกำรใช้ชุดกำรเรียนและใช้ประกอบกำรจัดกำรเรียนรู้เรื่อง คำสุภำพ สำหรบั บคุ คลท่ัวไป โดยให้นักเรยี นทำเฉพำะส่วนที่ระบุในแผนกำรจัดกำรเรียนรูร้ ำยชวั่ โมงนัน้ ๆ 2. ก่อนกำรใชช้ ดุ กำรเรยี นให้นักเรียนทำแบบทดสอบกอ่ นเรียนเรื่อง คำสภุ ำพสำหรบั บคุ คลทั่วไป 3. จัดกำรเรยี นรตู้ ำมแผนกำรจัดกำรเรยี นรู้ ซึ่งระบุกำรใช้ชุดกำรเรียนไวต้ ำมขนั้ ตอน 4. อธบิ ำยวิธีกำรใช้ชดุ กำรเรียนและแจ้งให้นกั เรยี นอ่ำนคำชีแ้ จงในกำรใชช้ ุดกำรเรียนเมื่อเรม่ิ ใช้ในครงั้ แรก 5. ทำควำมเข้ำใจกบั นักเรียนใหม้ วี นิ ัยในตนเองและซ่ือสตั ยใ์ นกำรทำชดุ กำรเรียน 6. ตรวจให้คะแนนทุกครงั้ หลังจำกนกั เรียนทำชดุ กำรเรียนแต่ละชดุ 7. หลงั กำรใชช้ ดุ กำรเรียน ครใู หน้ กั เรียนทำแบบทดสอบหลังเรยี นเร่อื งคำสภุ ำพสำหรับบคุ คลทั่วไป

ซ คาชแ้ี จงการใชช้ ดุ การเรยี นเรอ่ื ง คาราชาศัพท์ คาชแ้ี จงสาหรับนักเรียน 1. ศึกษำจดุ ประสงคก์ ำรเรียนรู้ 2. ทำแบบทดสอบกอ่ นเรยี นเร่อื ง คำสภุ ำพสำหรบั บุคคลทัว่ ไป 3. ศึกษำและควำมเข้ำใจใบควำมรเู้ รือ่ ง คำสภุ ำพสำหรบั บคุ คลทวั่ ไปโดยละเอยี ด 4. ศกึ ษำรำยละเอียดและคำช้ีแจงของชุดกำรเรียนให้เข้ำใจก่อนทำกิจกรรม โดยทำชุดกำรเรียนเป็นรำยบุคคล และทำทลี ะข้นั ตอน ตำมทคี่ รมู อบหมำยในกำรเรียนแตล่ ะคร้ัง 5. ทำกจิ กรรมในชุดกำรเรียนดว้ ยควำมมีวนิ ยั ตอ่ ตนเองและซ่อื สตั ย์ เพ่อื ให้เกดิ กำรพัฒนำทักษะกำรใช้คำสุภำพ สำหรบั บคุ คลท่ัวไปอย่ำงแทจ้ ริง 6. ทำแบบทดสอบหลังเรยี นเรอ่ื ง คำสภุ ำพสำหรับบุคคลทัว่ ไป หลงั จำกเรยี นจบและทำกิจกรรมในชุดกำรเรียน ครบถ้วนแล้ว สาระ/มาตรฐานการเรยี นรู้/ตัวชี้วัด สำระ / มำตรฐำนกำรเรยี นรู้ / ตวั ชวี้ ดั สำระกำรเรียนรู้ภำษำไทย สำระที่ 4 หลักกำรใชภ้ ำษำไทย มำตรฐำน ท 4.1 เข้ำใจธรรมชำติของภำษำและหลักภำษำไทย กำรเปล่ียนแปลงของภำษำ และพลังของภำษำ ภมู ิปัญญำทำงภำษำ และรักษำภำษำไทยไวเ้ ปน็ สมบัตขิ องชำติ ตัวชว้ี ดั ท 4.1 ม.2/4 ใช้คำรำชำศพั ท์

ฌ จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เติมคำสุภำพใหต้ รงกับควำมหมำยของคำสำมญั ทกี่ ำหนดไดอ้ ยำ่ งถกู ต้อง 2. ใชค้ ำสุภำพได้อย่ำงถกู ต้องเหมำะสม

32 แบบทดสอบก่อนเรยี น คาชี้แจง ให้นกั เรยี นทาเคร่ืองหมาย X ลงในคาตอบท่ีถกู ต้องที่สดุ เพียงข้อเดยี ว 1. “คำสุภำพ” มีควำมหมำยตรงกับข้อใด ก. คำศพั ทส์ ำหรับบุคคลทัว่ ไปทใ่ี ช้คำได้ถกู ต้องตำมกำลเทศะและบคุ คล ข. คำศพั ท์สำหรบั พระมหำกษัตรยิ ์ พระบรมวงศำนวุ งศ์ และพระภกิ ษสุ งฆ์ ค. กำรสอื่ สำรท่ีรำบรืน่ ชว่ ยใหเ้ กิดควำมเข้ำใจ ผ่ำนรูปแบบกำรเขยี นเพ่ือกำรส่ือสำรเท่ำนัน้ ง. คำศัพทเ์ ฉพำะกลุม่ บุคคล 2. ขอ้ ใดไม่ใช่ลกั ษณะของคำสภุ ำพ ก. ไม่เป็นคำหยำบ ข. ไมเ่ ป็นคำผวนในเชิงบวก ค. ไม่เป็นคำห้วนหรือคำกระดำ้ ง ง. ไมเ่ ปน็ คำสแลง 3. คำสุภำพในข้อใดตา่ งจำกพวก ก. โค ข. ศิลำ ค. ปลำใบไม้ ง. รำกดนิ 4. “ในสวนหลังบ้ำนของธนัยนันท์มีท้ังดอกเหล็ก แตงโม ฟักเหลือง กล้วยกุ กล้วยกระ และผลอัมพรำ เขำมกั เก็บผกั และผลไมเ้ หลำ่ นีไ้ ปทำกับขำ้ วและขนมไทย เพ่ือใสบ่ ำตรในตอนเชำ้ ” ประโยคขำ้ งตน้ มีคำสภุ ำพทัง้ หมดกค่ี ำ ก. 2 คำ ข. 4 คำ ค. 6 คำ ง. 8 คำ 5. คำสำมญั ของคำวำ่ “ผกั สำมหำว” คอื ข้อใด ก. ผักตบ ข. ผกั บงุ้ ค. ผกั กระเฉด ง. ฟกั ทอง 6. คำสำมญั ของคำว่ำ “ดอกถันวิฬำร์” คือขอ้ ใด ก. ดอกซ่อนชู้ ข. ดอกนมแมว ค. ดอกย่หี ุบ ง. ดอกมะลิ

33 7. คำสุภำพของคำว่ำ “กลว้ ยไข่” คือขอ้ ใด ก. กล้วยเปลือกบำง, กลว้ ยกระ ข. กลว้ ยกระ, กล้วยกุ ค. กลว้ ยเปลือกบำง, กล้วยสั้น ง. กล้วยสัน้ , กลว้ ยกุ 8. ข้อใดใชค้ ำสภุ ำพไม่ถกู ต้อง ก. ธนำภำไม่ชอบรบั ประทำนถวั่ เพำะทนี่ ิตพิ งษ์เก็บมำให้ ข. เปมกิ ำชอบรับประทำนขนมเสน้ ที่กัณยะภำพรทำ ค. ธชิ ำกรชอบเก็บผกั ทอดยอดมำให้นัทธวัฒนป์ ระกอบอำหำร ง. ศศวิ ิมลไปเกบ็ แตงโมในสวนหลังบำ้ นของทรงพล 9. ข้อใดใชค้ ำสภุ ำพได้ถกู ต้อง ก. ธนำภำชอบทำนขนมจีนนำ้ ยำ ข. ธชิ ำกรชอบรับประทำนกล้วยบวชชี ค. เปมิกำเกบ็ ฟกั เหลืองไปขำยทต่ี ลำด ง. ศศวิ ิมลเกบ็ ดอกมะลมิ ำลอยน้ำไวด้ ื่ม 10. ข้อใดใช้คำสภุ ำพได้ถูกตอ้ ง ก. นอ้ งชำยมีนิสยั เกเร ชอบรังแกสนุ ขั โดยกำรขว้ำงก้อนหินใสบ่ รเิ วณศีรษะของมนั ข. นอ้ งชำยมีนสิ ัยเกเร ชอบรงั แกน้องหมำ โดยกำรขว้ำงกอ้ นหนิ ใส่ศรี ษะของมัน ค. นอ้ งชำยมีนสิ ัยเกเร ชอบรังแกสนุ ขั โดยกำรขว้ำงกอ้ นหนิ ใสห่ ัวของมัน ง. นอ้ งชำยมนี ิสัยเกเร ชอบรังแกหมำ โดยกำรขวำ้ งก้อนหนิ ใสบ่ ริเวณหวั ของมนั

34 ใบความรทู้ ่ี 1 คาสุภาพสาหรบั บุคคลทวั่ ไป คาศัพท์สาหรับบุคคลท่ัวไปหรอื สภุ าพชนเรยี กว่า คาสภุ าพ คาสุภาพ เป็นคำที่ใช้ส่ือสำรเพื่อให้เกิดควำมสุภำพถูกต้องตำมกำลเทศะและบุคคล ไม่ใช้คำหยำบ คำผวน และคำคะนอง คำสภุ ำพจึงช่วยให้กำรสอ่ื สำรรำบร่นื และเกิดควำมเขำ้ ใจไดอ้ ย่ำงถกู ตอ้ งเหมำะสม ลกั ษณะของคาสภุ าพ 1. ไมเ่ ปน็ คำหยำบหรือคำด่ำ 2. ไม่เปน็ คำผวนทีม่ คี วำมหมำยหยำบคำย 3. ไมเ่ ปน็ คำหว้ นหรือคำกระด้ำง 4. ไม่เป็นคำอทุ ำนท่ไี ม่แสดงควำมเคำรพ 5. ไม่เปน็ คำสแลง หรือภำษำคกึ คะนอง หรอื ภำษำวัยรนุ่ แนวการใชค้ าสุภาพ 1. เปลี่ยนคำพดู กลำง ๆ เปน็ คำสภุ ำพ เชน่ ไมร่ ู้ เปลีย่ นเป็นไม่ทรำบ 2. ใช้คำวำ่ ครบั หรอื ค่ะ ลงท้ำยประโยค 3. เล่ียงคำพูดทผี่ ้ฟู ังไมส่ บำยใจ

35 คาสภุ าพหลกี เลี่ยงลกั ษณะดังต่อไปน้ี 1. หลีกเลีย่ งคาพูดเหยียดหยาม คำพดู เหยยี ดหยำมผูอ้ น่ื ใหไ้ ด้รับควำมอับอำย เช่น คำหยำบ คำด่ำ คำเสยี ดสี คำเหน็บแนมตำหนใิ ห้ผู้ฟังเจ็บใจ เป็นคำท่ไี ม่สมควรพูด เพรำะไมใ่ ช่คำสภุ ำพ 2. หลกี เล่ยี งคาหยาบ คาดา่ คากระดา้ ง เป็นคำทไี่ มส่ มควรพูด เชน่ กำรเรียกผู้อ่ืนว่ำ อ้ำย อี กำรใช้ สรรพนำม มึง กู กำรดำ่ วำ่ เปรยี บเปรยใหผ้ ้อู ืน่ ตำ่ เสมอื นสตั ว์ เชน่ ควำย หมำ เหย้ี ฯลฯ ถ้ำจะกล่ำวถึงของเสีย ที่ขับถ่ำยออกจำกร่ำงกำย ก็ควรใช้คำอ่ืนแทน เช่น ปัสสำวะ อุจจำระ ผำยลม ถ้ำของเสียนั้นเป็นของสัตว์ ตำมตำรำวจีวิภำคของพระยำอุปกิตศิลปะสำรแนะนำให้ใช้คำว่ำ “มูล” เช่น มูลนก มูลหนู มูลค้ำงคำว มลู ช้ำง ฯลฯ ส่วนคำกระด้ำงนั้นเป็นคำพูดที่ห้วน ไม่มีหำงเสียง และมีควำมหมำยไปในเชิงกดผู้อ่ืนให้ต่ำลง เช่น ไล่ใหอ้ อกไป ก็พดู วำ่ ไสหัวไป หรอื แสดงควำมดหู ม่นิ ซ้ำเติม เชน่ สมน้ำหน้ำ 3. หลีกเลี่ยงคาผวน คำผวน หรือคำท่ีมีควำมหมำยสองแง่ คำที่ห้ำมผวนตำมตำรำวจีวิภำค ของพระยำอปุ กติ ศิลปะสำร เช่น ทหี่ ำ้ ทหี่ ก แปดตัว ฯลฯ แต่ถ้ำคำผวนแล้วควำมหมำยไม่หยำบ จะถือว่ำเป็น ศิลปะกำรใชภ้ ำษำ เชน่ นกั ร้อง (นอ้ งรัก) พักรบ (พบรัก) ฯลฯ คำท่ีมีควำมหมำยสองแง่นั้น แง่หนึ่งมีควำมหมำยธรรมดำตรงตัว แต่อีกแง่หน่ึงอำจมีควำมหมำย ไปทำงเพศ จงึ ถือเปน็ คำไมส่ ภุ ำพ ไมส่ มควรพูด 4. หลีกเลี่ยงคาสแลง คำสแลงหรือคำคะนอง เป็นคำที่มีใช้กันเฉพำะกลุ่ม เช่น วัยรุ่นนิยมพูด เป็นช่วงระยะเวลำหนึ่ง แล้วผ่ำนไปก็มีคำใหม่ข้ึนมำอีก เช่น คำว่ำ แอบ๊ แบ๊ว แซว ซ่ำส์ ปิ๊ง แจ๋ว สุดสุด ฯลฯ คำเหล่ำนี้ส่วนมำกผู้ท่ีพูดมักจะมุ่งควำมสนุกสนำนมำกกว่ำอย่ำงอ่ืน เมื่อใดที่จำเป็นต้องใช้ภำษำให้ถูกต้อง ตำมมำตรฐำนของคำสุภำพ ผู้ใช้ภำษำกย็ อ่ มมีดุลพินิจว่ำควรใชค้ ำอยำ่ งไรจงึ จะเหมำะสม 5. หลีกเลี่ยงภาษาปาก แม้ว่ำภำษำปำกจะไม่ใช่คำหยำบหรือคำสแลง แต่อำจไม่เหมำะสำหรับ กำรใช้เป็นภำษำทำงกำร จึงต้องเปล่ียนให้สภุ ำพขนึ้ ตำมควำมเหมำะสม