Important Announcement
PubHTML5 Scheduled Server Maintenance on (GMT) Sunday, June 26th, 2:00 am - 8:00 am.
PubHTML5 site will be inoperative during the times indicated!

Home Explore Đời sống bí ẩn của cây-min

Đời sống bí ẩn của cây-min

Published by TRƯỜNG TIỂU HỌC HẢI TÂN - TP. HẢI DƯƠNG, 2023-06-22 08:18:23

Description: Đời sống bí ẩn của cây-min

Search

Read the Text Version

["Th\u1ebf n\u00ean, tr\u01b0\u1edbc khi kh\u00e9p l\u1ea1i ch\u01b0\u01a1ng n\u00e0y, ch\u00fang ta h\u00e3y l\u1ea7n n\u1eefa quay tr\u1edf l\u1ea1i v\u1edbi ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc trong r\u1eebng \u2013 m\u01b0a. M\u01b0a c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0a b\u1ea1n v\u00e0o t\u00e2m tr\u1ea1ng tuy\u1ec7t v\u1eddi nh\u1ea5t khi b\u01b0\u1edbc ra ngo\u00e0i d\u1ea1o ch\u01a1i, nh\u01b0ng n\u1ebfu b\u1ea1n kh\u00f4ng m\u1eb7c \u0111\u00fang lo\u1ea1i qu\u1ea7n \u00e1o, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ebd kh\u00f3 ch\u1ecbu \u0111\u1ea5y. N\u1ebfu b\u1ea1n s\u1ed1ng \u1edf ch\u00e2u \u00c2u, nh\u1eefng c\u00e2y l\u00e1 r\u1ee5ng tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh s\u1ebd \u0111em \u0111\u1ebfn m\u1ed9t \u201cd\u1ecbch v\u1ee5\u201d c\u1ef1c k\u1ef3 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u1ec3 gi\u00fap b\u1ea1n: Ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh d\u1ef1 b\u00e1o th\u1eddi ti\u1ebft ng\u1eafn h\u1ea1n t\u1eeb chim s\u1ebb kh\u01b0\u1edbu. Nh\u1eefng ch\u00fa chim m\u00e0u g\u1ec9 \u0111\u1ecf \u0111\u1ea7u x\u00e1m n\u00e0y th\u01b0\u1eddng h\u00e1t b\u00e0i h\u00e1t c\u00f3 nh\u1ecbp \u0111i\u1ec7u m\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 \u0111i\u1ec3u c\u1ea7m h\u1ecdc hay th\u00edch phi\u00ean \u00e2m l\u1ea1i l\u00e0 \u201cchip chip chip chooee chooee cheeoo\u201d. Nh\u01b0ng b\u1ea1n s\u1ebd ch\u1ec9 nghe \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0i h\u00e1t \u0111\u00f3 v\u00e0o nh\u1eefng ng\u00e0y \u0111\u1eb9p tr\u1eddi. N\u1ebfu tr\u1eddi c\u00f3 v\u1ebb s\u1ebd m\u01b0a, b\u00e0i h\u00e1t s\u1ebd \u0111\u1ed5i th\u00e0nh ti\u1ebfng \u201crun run run run run\u201d inh tai.","\u20141\u26059\u2014 C\u1ee6A B\u1ea0N HAY C\u1ee6A T\u00d4I? H\u1ec7 sinh th\u00e1i r\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef trong th\u1ebf c\u00e2n b\u1eb1ng mong manh. M\u1ed7i sinh v\u1eadt \u0111\u1ec1u c\u00f3 v\u1ecb tr\u00ed th\u00edch h\u1ee3p v\u00e0 nhi\u1ec7m v\u1ee5 c\u1ee7a m\u00ecnh, gi\u00fap \u0111\u00f3ng g\u00f3p v\u00e0o s\u1ef1 kh\u1ecfe m\u1ea1nh chung c\u1ee7a to\u00e0n t\u1eadp th\u1ec3. Thi\u00ean nhi\u00ean th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u00eau t\u1ea3 nh\u01b0 th\u1ebf, ho\u1eb7c theo ki\u1ec3u t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u1eefng l\u1eddi \u1ea5y; tuy nhi\u00ean, th\u1eadt kh\u00f4ng may, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 l\u00e0 sai. V\u00ec ngo\u00e0i kia, b\u00ean d\u01b0\u1edbi nh\u1eefng c\u00e2y xanh, ho\u00e0n to\u00e0n l\u00e0 \u201clu\u1eadt r\u1eebng\u201d. M\u1ed7i lo\u00e0i \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n s\u1ed1ng s\u00f3t, v\u00e0 m\u1ed7i lo\u00e0i \u0111\u1ec1u l\u1ea5y \u0111i nh\u1eefng th\u1ee9 m\u00ecnh mu\u1ed1n t\u1eeb lo\u00e0i kh\u00e1c. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u0103n b\u1ea3n \u0111\u1ec1u r\u1ea5t t\u00e0n nh\u1eabn, v\u00e0 nguy\u00ean nh\u00e2n duy nh\u1ea5t m\u00e0 m\u1ecdi th\u1ee9 kh\u00f4ng s\u1ee5p \u0111\u1ed5 l\u00e0 v\u00ec c\u00f2n c\u00f3 c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p an to\u00e0n ch\u1ed1ng l\u1ea1i nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u00f2i h\u1ecfi nhi\u1ec1u h\u01a1n nh\u1eefng g\u00ec m\u00e0 ch\u00fang \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng. V\u00e0 m\u1ed9t gi\u1edbi h\u1ea1n cu\u1ed1i c\u00f9ng ch\u00ednh l\u00e0 c\u0103n nguy\u00ean ri\u00eang c\u1ee7a m\u1ed7i sinh v\u1eadt: M\u1ed9t sinh v\u1eadt qu\u00e1 tham lam, l\u1ea5y \u0111i qu\u00e1 nhi\u1ec1u m\u00e0 kh\u00f4ng ho\u00e0n l\u1ea1i b\u1ea5t c\u1ee9 th\u1ee9 g\u00ec s\u1ebd ph\u00e1 h\u1ee7y nh\u1eefng th\u1ee9 ch\u00fang c\u1ea7n cho s\u1ef1 s\u1ed1ng r\u1ed3i ch\u1ebft \u0111i. Do \u0111\u00f3, h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c lo\u00e0i \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00e1c h\u00e0nh vi b\u1ea9m sinh b\u1ea3o v\u1ec7 khu r\u1eebng kh\u1ecfi b\u1ecb khai th\u00e1c qu\u00e1 \u0111\u1ed9. M\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5 \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh m\u00e0 ch\u00fang ta \u0111\u00e3 quen thu\u1ed9c v\u1ec1 h\u00e0nh vi n\u00e0y, \u0111\u00f3 l\u00e0 chim gi\u1ebb c\u00f9i \u0103n h\u1ea1t s\u1ed3i v\u00e0 h\u1ea1t d\u1ebb gai, nh\u01b0ng l\u1ea1i ch\u00f4n v\u00f4 s\u1ed1 c\u00e1c h\u1ea1t n\u00e0y xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t, v\u00e0 v\u00ec th\u1ebf b\u1ea3o \u0111\u1ea3m c\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n gi\u1ed1ng hi\u1ec7u qu\u1ea3 khi c\u00f3 chim gi\u1ebb c\u00f9i h\u01a1n l\u00e0 khi kh\u00f4ng c\u00f3 chim. M\u1ed7i khi b\u1ea1n \u0111i xuy\u00ean qua m\u1ed9t khu r\u1eebng cao v\u00e0 t\u0103m t\u1ed1i, b\u1ea1n nh\u01b0 \u0111ang d\u1ea1o b\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng nh\u1eefng l\u1ed1i \u0111i trong m\u1ed9t c\u1eeda h\u00e0ng t\u1ea1p h\u00f3a kh\u1ed5ng l\u1ed3. C\u1eeda h\u00e0ng n\u00e0y ch\u1ea5t \u0111\u1ea7y c\u00e1c lo\u1ea1i cao l\u01b0\u01a1ng m\u1ef9 v\u1ecb \u2013 \u00edt nh\u1ea5t l\u00e0 v\u1ec1 m\u1eb7t \u0111\u1ed9ng v\u1eadt, n\u1ea5m v\u00e0 vi khu\u1ea9n. Ch\u1ec9 ri\u00eang m\u1ed9t c\u00e1i c\u00e2y \u0111\u00e3 ch\u1ee9a h\u00e0ng tri\u1ec7u calo d\u01b0\u1edbi d\u1ea1ng \u0111\u01b0\u1eddng, cellulose, lignin v\u00e0","c\u00e1c ch\u1ea5t carbohydrate kh\u00e1c. N\u00f3 c\u0169ng ch\u1ee9a n\u01b0\u1edbc v\u00e0 c\u00e1c kho\u00e1ng ch\u1ea5t gi\u00e1 tr\u1ecb. T\u00f4i \u0111\u00e3 n\u00f3i ti\u1ec7m t\u1ea1p h\u00f3a m\u00e0, ph\u1ea3i kh\u00f4ng? M\u00f4 t\u1ea3 t\u1ed1t h\u01a1n th\u00ec \u0111\u1ea5y l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 kho \u0111\u01b0\u1ee3c canh ph\u00f2ng nghi\u00eam c\u1ea9n, v\u00ec chuy\u1ec7n b\u1ea1n t\u1ef1 ti\u1ec7n l\u1ea5y \u0111\u1ed3 trong \u201ckho\u201d ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng x\u1ea3y ra \u1edf \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u1eeda v\u00e0o b\u1ecb ch\u1eafn ngang \u2013 v\u00ec v\u1ecf c\u00e2y d\u00e0y l\u1eafm, v\u00e0 b\u1ea1n ph\u1ea3i ngh\u0129 ra \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebf ho\u1ea1ch ti\u1ebfp c\u1eadn kho b\u00e1u ng\u1ecdt ng\u00e0o b\u00ean trong. V\u00e0 b\u1ea1n l\u00e0 m\u1ed9t con chim g\u00f5 ki\u1ebfn. Nh\u1edd v\u00e0o c\u1ea5u tr\u00fac \u0111\u1ed9c nh\u1ea5t v\u00f4 nh\u1ecb cho ph\u00e9p m\u1ecf ch\u00fang cong g\u1eadp l\u1ea1i v\u00e0 c\u00e1c c\u01a1 b\u1eafp tr\u00ean \u0111\u1ea7u gi\u00fap h\u1ea5p thu b\u1edbt l\u1ef1c va ch\u1ea1m, m\u1ed9t con chim g\u00f5 ki\u1ebfn c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee5c \u0111\u1ebdo c\u00e2y m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecb \u0111au \u0111\u1ea7u. V\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n, khi n\u01b0\u1edbc lao v\u1ee5t \u0111i trong c\u00e2y, ch\u1ea3y qua nh\u1eefng ch\u1ed3i non v\u00e0 \u0111em \u0111\u1ebfn nh\u1eefng kho\u1ea3n th\u1ef1c ph\u1ea9m d\u1ef1 ph\u00f2ng ngon mi\u1ec7ng, m\u1ed9t s\u1ed1 lo\u00e0i g\u00f5 ki\u1ebfn, \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb h\u00fat nh\u1ef1a c\u00e2y, s\u1ebd khoan h\u00e0ng l\u1ed7 nh\u1ecf tr\u00ean nh\u1eefng th\u00e2n hay c\u00e0nh c\u00e2y m\u1ea3nh d\u1ebb h\u01a1n. C\u00e2y b\u1eaft \u0111\u1ea7u r\u1ec9 nh\u1ef1a ra nh\u1eefng v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng n\u00e0y. \u201cM\u00e1u\u201d c\u1ee7a c\u00e2y tr\u00f4ng kh\u00f4ng qu\u00e1 \u0111\u00e1ng s\u1ee3 \u2013 n\u00f3 nh\u00ecn gi\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc h\u01a1n \u2013 tuy nhi\u00ean, m\u1ea5t \u0111i ch\u1ea5t d\u1ecbch c\u01a1 th\u1ec3 n\u00e0y c\u0169ng g\u00e2y b\u1ea5t l\u1ee3i cho c\u00e2y h\u1ec7t nh\u01b0 khi ch\u00fang ta m\u1ea5t m\u00e1u v\u1eady. Ch\u1ea5t d\u1ecbch n\u00e0y l\u00e0 th\u1ee9 m\u00e0 l\u0169 chim g\u00f5 ki\u1ebfn h\u00fat nh\u1ef1a c\u00e2y nh\u1eafm \u0111\u1ebfn, v\u00e0 ch\u00fang b\u1eaft \u0111\u1ea7u li\u1ebfm l\u00e1p n\u00f3. C\u00e2y ph\u1ea7n l\u1edbn th\u01b0\u1eddng ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng n\u00e0y, mi\u1ec5n l\u00e0 l\u0169 chim g\u00f5 ki\u1ebfn \u0111\u1eebng qu\u00e1 \u0111\u00e1ng v\u00e0 \u0111\u1ee5c ra qu\u00e1 nhi\u1ec1u l\u1ed7. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, nh\u1eefng l\u1ed7 n\u00e0y s\u1ebd l\u00e0nh, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i nh\u1eefng hoa v\u0103n tr\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 nh\u1eefng v\u1ebft s\u1eb9o v\u1ea1ch l\u00ean c\u00f3 ch\u1ee7 \u0111\u00edch nh\u1eb1m trang tr\u00ed v\u1eady. R\u1ec7p v\u1eebng (th\u1ec9nh tho\u1ea3ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 r\u1eadn c\u00e2y hay r\u1ec7p h\u1ea1i c\u00e2y) l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng h\u01a1n chim g\u00f5 ki\u1ebfn nhi\u1ec1u. Thay v\u00ec ch\u0103m ch\u1ec9 bay v\u00e0 \u0111\u1ee5c l\u1ed7 ch\u1ed7 n\u00e0y ch\u1ed7 n\u1ecd, ch\u00fang l\u1ea1i d\u00e1n ch\u1eb7t ph\u1ea7n mi\u1ec7ng c\u00f3 \u1ed1ng h\u00fat c\u1ee7a m\u00ecnh v\u00e0o g\u00e2n l\u00e1 phi\u1ebfn v\u00e0 l\u00e1 kim. V\u00ec \u0111\u00fang v\u1ecb tr\u00ed thu\u1eadn l\u1ee3i, n\u00ean ch\u00fang m\u1eb7c s\u1ee9c u\u1ed1ng nh\u1ef1a c\u00e2y theo ki\u1ec3u m\u00e0 ch\u1eb3ng lo\u00e0i v\u1eadt n\u00e0o kh\u00e1c c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. D\u00f2ng m\u00e1u ch\u1ee9a s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u1ee7a c\u00e2y ch\u1ea3y d\u1ed3n qua b\u1ee5ng nh\u1eefng con c\u00f4n tr\u00f9ng t\u00ed x\u00edu n\u00e0y v\u00e0 ra \u1edf \u201c\u0111i\u1ec3m cu\u1ed1i\u201d d\u01b0\u1edbi d\u1ea1ng nh\u1eefng gi\u1ecdt n\u01b0\u1edbc l\u1edbn. R\u1ec7p v\u1eebng c\u1ea7n no \u0111\u1ebfn \u201cb\u00e3o h\u00f2a\u201d nh\u01b0 v\u1eady v\u00ec nh\u1ef1a c\u00e2y ch\u1ee9a r\u1ea5t \u00edt protein \u2013 ch\u1ea5t dinh d\u01b0\u1ee1ng ch\u00fang c\u1ea7n \u0111\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u00e0 sinh s\u1ea3n. Ch\u00fang l\u1ecdc nh\u1ef1a c\u00e2y \u0111\u1ec3 l\u1ea5y protein m\u00e0 ch\u00fang th\u00e8m mu\u1ed1n, v\u00e0 lo\u1ea1i b\u1ecf h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c ch\u1ea5t","carbohydreate, tr\u00ean h\u1ebft l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng, ch\u1ee9 kh\u00f4ng h\u1ec1 \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn. Ch\u1eb3ng m\u1ea5y ng\u1ea1c nhi\u00ean khi d\u1ecbch ng\u1ecdt dinh d\u00ednh r\u01a1i xu\u1ed1ng nh\u01b0 m\u01b0a b\u00ean d\u01b0\u1edbi nh\u1eefng c\u00e2y b\u1ecb nhi\u1ec5m r\u1ec7p v\u1eebng. C\u00f3 l\u1ebd b\u1ea1n \u0111\u00e3 t\u1eebng tr\u1ea3i nghi\u1ec7m vi\u1ec7c \u0111\u1eadu xe b\u00ean d\u01b0\u1edbi m\u1ed9t c\u00e2y phong b\u1ecb nhi\u1ec5m r\u1ec7p n\u1eb7ng, khi quay l\u1ea1i th\u00ec th\u1ea5y k\u00ednh ch\u1eafn gi\u00f3 \u0111\u00e3 ho\u00e0n to\u00e0n b\u1ea9n h\u1ebft. M\u1ed7i lo\u00e0i c\u00e2y \u0111\u1ec1u c\u00f3 m\u1ed9t lo\u1ea1i c\u00f4n tr\u00f9ng h\u00fat nh\u1ef1a ri\u00eang bi\u1ec7t: l\u00e3nh sam (r\u1ec7p h\u00fat nh\u1ef1a nh\u00e1nh con); v\u00e2n sam (r\u1ec7p xanh v\u00e2n sam); d\u1ebb gai (r\u1ec7p d\u1ebb gai l\u00f4ng m\u1ecbn). Vi\u1ec7c h\u00fat nh\u1ef1a r\u1ed3i b\u00e0i ti\u1ebft di\u1ec5n ra li\u00ean t\u1ee5c \u1edf kh\u1eafp m\u1ecdi n\u01a1i. V\u00e0 v\u00ec \u1ed5 sinh th\u00e1i tr\u00ean l\u00e1 \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y, n\u00ean c\u00f3 nhi\u1ec1u lo\u00e0i c\u1ea7n m\u1eabn khoan xuy\u00ean qua l\u1edbp v\u1ecf d\u00e0y \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u01a1i c\u00f3 nh\u1ef1a c\u00e2y \u0111ang ch\u1ea3y b\u00ean d\u01b0\u1edbi. C\u00e1c c\u00f4n tr\u00f9ng g\u00e2y h\u1ea1i t\u1ea5n c\u00f4ng v\u1ecf c\u00e2y, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 r\u1ec7p v\u1ea3y l\u00f4ng m\u1ecbn h\u00fat nh\u1ef1a d\u1ebb gai, c\u00f3 th\u1ec3 ho\u00e0n to\u00e0n bao ph\u1ee7 th\u00e2n c\u00e2y b\u1eb1ng l\u1edbp len m\u00e0u tr\u1eafng b\u1ea1c nh\u01b0 s\u00e1p c\u1ee7a ch\u00fang. \u1ea2nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a nh\u1eefng t\u00e1c nh\u00e2n g\u00e2y k\u00edch \u1ee9ng n\u00e0y l\u00ean c\u00e2y t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a b\u1ec7nh gh\u1ebb l\u00ean ch\u00fang ta v\u1eady: C\u00e1c v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng m\u01b0ng m\u1ee7 xu\u1ea5t hi\u1ec7n, m\u1ea5t th\u1eddi gian r\u1ea5t l\u00e2u m\u1edbi l\u00e0nh v\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i l\u1edbp v\u1ecf x\u00f9 x\u00ec \u0111\u00f3ng \u0111\u1ea7y v\u1ea3y. Th\u1ec9nh tho\u1ea3ng n\u1ea5m v\u00e0 vi khu\u1ea9n c\u0169ng tham gia v\u00e0o v\u00e0 l\u00e0m c\u00e2y y\u1ebfu s\u1ee9c nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn n\u1ed7i khi\u1ebfn c\u00e2y ch\u1ebft \u0111i. Ch\u1eb3ng c\u00f3 g\u00ec ng\u1ea1c nhi\u00ean khi c\u00e2y c\u1ed1 g\u1eafng t\u1ef1 b\u1ea3o v\u1ec7 m\u00ecnh kh\u1ecfi l\u0169 g\u00e2y h\u1ecda n\u00e0y b\u1eb1ng c\u00e1ch s\u1ea3n xu\u1ea5t ra c\u00e1c h\u1ee3p ch\u1ea5t ph\u00f2ng v\u1ec7. N\u1ebfu t\u00ecnh tr\u1ea1ng nhi\u1ec5m r\u1ec7p v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c, s\u1ebd c\u00f3 \u00edch n\u1ebfu c\u00e2y h\u00ecnh th\u00e0nh m\u1ed9t l\u1edbp v\u1ecf ngo\u00e0i d\u00e0y h\u01a1n \u0111\u1ec3 d\u1ee9t kho\u00e1t lo\u1ea1i b\u1ecf l\u0169 c\u00f4n tr\u00f9ng h\u00fat nh\u1ef1a. N\u1ebfu l\u00e0m v\u1eady, c\u00e2y c\u0169ng s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o v\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc nhi\u1ec1u \u0111\u1ee3t t\u1ea5n c\u00f4ng kh\u00e1c trong \u00edt nh\u1ea5t l\u00e0 v\u00e0i n\u0103m. Kh\u1ea3 n\u0103ng b\u1ecb nhi\u1ec5m khu\u1ea9n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 r\u1eafc r\u1ed1i duy nh\u1ea5t. V\u1edbi t\u00ednh ph\u00e0m \u0103n, l\u0169 c\u00f4n tr\u00f9ng h\u00fat nh\u1ef1a l\u1ea5y \u0111i m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng dinh d\u01b0\u1ee1ng kh\u1ed5ng l\u1ed3 t\u1eeb c\u00e2y. C\u1ee9 m\u1ed7i yard vu\u00f4ng r\u1eebng, nh\u1eefng con c\u00f4n tr\u00f9ng t\u00ed hon n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 h\u00fat \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng tr\u0103m t\u1ea5n \u0111\u01b0\u1eddng tinh ch\u1ea5t t\u1eeb c\u00e2y \u2013 c\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0y \u0111\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n hay \u0111\u1ec3 d\u00e0nh cho n\u0103m t\u1edbi. Tuy nhi\u00ean, \u0111\u1ed1i v\u1edbi nhi\u1ec1u lo\u00e0i v\u1eadt, l\u0169 c\u00f4n tr\u00f9ng h\u00fat nh\u1ef1a c\u00e2y nh\u01b0 r\u1ec7p v\u1eebng l\u1ea1i l\u00e0 \u201cph\u00fac l\u00e0nh\u201d. Th\u1ee9 nh\u1ea5t, ch\u00fang mang l\u1ea1i l\u1ee3i \u00edch cho c\u00e1c lo\u00e0i c\u00f4n tr\u00f9ng kh\u00e1c ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 b\u1ecd r\u00f9a \u2013 \u1ea5u tr\u00f9ng lo\u00e0i n\u00e0y sung s\u01b0\u1edbng ch\u00e9n ng\u1ea5u nghi\u1ebfn h\u1ebft con r\u1ec7p v\u1eebng n\u00e0y","yg g gg \u1ec7p g y \u0111\u1ebfn con r\u1ec7p v\u1eebng kh\u00e1c. K\u1ebf \u0111\u00f3 l\u00e0 ki\u1ebfn r\u1eebng \u2013 lo\u00e0i n\u00e0y m\u00ea m\u1ea9n d\u1ecbch ng\u1ecdt m\u00e0 l\u0169 r\u1ec7p v\u1eebng ti\u1ebft ra \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u00fang u\u1ed1ng x\u00ec x\u1ee5p d\u1ecbch \u0111\u00f3 ngay m\u00f4ng r\u1ec7p v\u1eebng. \u0110\u1ec3 t\u0103ng t\u1ed1c qu\u00e1 tr\u00ecnh, l\u0169 ki\u1ebfn d\u00f9ng r\u00e2u vu\u1ed1t ve r\u1ec7p, k\u00edch th\u00edch l\u0169 r\u1ec7p ti\u1ebft ra d\u1ecbch ng\u1ecdt. V\u00e0 h\u00f2ng ng\u0103n nh\u1eefng k\u1ebb c\u01a1 h\u1ed9i kh\u00e1c \u0103n m\u1ea5t \u0111\u00e0n r\u1ec7p qu\u00fd gi\u00e1 c\u1ee7a m\u00ecnh, l\u0169 ki\u1ebfn c\u00f2n b\u1ea3o v\u1ec7 r\u1ec7p. Ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng ch\u0103n nu\u00f4i th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean v\u1edbi quy m\u00f4 nh\u1ecf \u0111ang di\u1ec5n ra n\u01a1i t\u00e1n r\u1eebng. V\u00e0 nh\u1eefng th\u1ee9 m\u00e0 l\u0169 ki\u1ebfn kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ec1 b\u1ecb l\u00e3ng ph\u00ed. N\u1ea5m v\u00e0 vi khu\u1ea9n nhanh ch\u00f3ng chi\u1ebfm l\u1ea5y l\u1edbp nh\u1edbp nh\u00e1p ph\u1ee7 tr\u00ean th\u1ea3m th\u1ef1c v\u1eadt quanh c\u00e2y b\u1ecb nhi\u1ec5m r\u1ec7p, v\u00e0 l\u1edbp n\u00e0y nhanh ch\u00f3ng \u0111\u1ea7y r\u00eau \u0111en. Ong m\u1eadt c\u0169ng l\u1ee3i d\u1ee5ng \u0111\u1eb7c t\u00ednh ti\u1ebft d\u1ecbch ng\u1ecdt c\u1ee7a r\u1ec7p v\u1eebng. Ch\u00fang h\u00fat nh\u1eefng gi\u1ecdt n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt ng\u00e0o n\u00e0y, mang v\u1ec1 t\u1ed5, n\u00f4n ra, v\u00e0 bi\u1ebfn ch\u1ea5t d\u1ecbch n\u00e0y th\u00e0nh m\u1eadt ong r\u1eebng s\u1eabm m\u00e0u. Lo\u1ea1i m\u1eadt n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi ti\u00eau d\u00f9ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u00e1nh gi\u00e1 cao, m\u1eb7c d\u00f9 th\u1eadm ch\u00ed m\u1eadt n\u00e0y ho\u00e0n to\u00e0n ch\u1eb3ng c\u00f3 ch\u00fat li\u00ean quan g\u00ec \u0111\u1ebfn hoa c\u1ea3. Mu\u1ed7i h\u00e0nh v\u00e0 t\u00f2 v\u00f2 th\u00ec kh\u00f4n kh\u00e9o h\u01a1n m\u1ed9t ch\u00fat. Thay v\u00ec \u0111\u1ee5c l\u1ed7 tr\u00ean l\u00e1, ch\u00fang \u201cl\u1eadp tr\u00ecnh\u201d l\u1ea1i nh\u1eefng chi\u1ebfc l\u00e1. \u0110\u1ec3 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, mu\u1ed7i v\u00e0 t\u00f2 v\u00f2 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh \u0111\u1ebb tr\u1ee9ng l\u00ean l\u00e1 d\u1ebb gai hay l\u00e1 s\u1ed3i. Nh\u1eefng con \u1ea5u tr\u00f9ng h\u00fat nh\u1ef1a c\u00e2y b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0103n u\u1ed1ng, v\u00e0 nh\u1edd v\u00e0o h\u1ee3p ch\u1ea5t h\u00f3a h\u1ecdc trong n\u01b0\u1edbc b\u1ecdt c\u1ee7a ch\u00fang, l\u00e1 c\u00e2y b\u1eaft \u0111\u1ea7u ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u1ecf b\u1ecdc b\u1ea3o v\u1ec7, hay c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 m\u1ee5n c\u00e2y. C\u00e1c m\u1ee5n c\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1ecdn \u0111\u1ea7u (d\u1ebb gai) ho\u1eb7c c\u00f3 h\u00ecnh c\u1ea7u (s\u1ed3i), nh\u01b0ng \u1edf c\u1ea3 hai tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p th\u00ec l\u0169 c\u00f4n tr\u00f9ng non b\u00ean trong \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o v\u1ec7 kh\u1ecfi th\u00fa \u0103n th\u1ecbt v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1ea5p nh\u00e1p nh\u1ef1a l\u00e1 t\u1eeb t\u1eeb trong b\u00ecnh y\u00ean. Khi m\u00f9a thu t\u1edbi, c\u00e1c m\u1ee5n c\u00e2y r\u01a1i xu\u1ed1ng m\u1eb7t \u0111\u1ea5t c\u00f9ng nh\u1eefng k\u1ebb c\u01b0 ng\u1ee5 trong \u0111\u00f3, ch\u00fang ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u00e0nh nh\u1ed9ng v\u00e0 r\u1ed3i ph\u00e1 k\u00e9n chui ra v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t c\u00e1c c\u00e2y d\u1ebb gai c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng \u1ea5u tr\u00f9ng kh\u1ed5ng l\u1ed3 k\u00fd sinh, nh\u01b0ng l\u0169 \u1ea5u tr\u00f9ng n\u00e0y g\u00e2y h\u1ea1i r\u1ea5t \u00edt \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e2y. S\u00e2u b\u01b0\u1edbm l\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e2u chuy\u1ec7n kh\u00e1c. Th\u1ee9 ch\u00fang \u0111\u1ec3 m\u1eaft t\u1edbi kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1ef1a c\u00e2y ch\u1ee9a \u0111\u01b0\u1eddng, m\u00e0 l\u00e0 to\u00e0n b\u1ed9 l\u00e1 phi\u1ebfn v\u00e0 l\u00e1 kim. N\u1ebfu ch\u00fang kh\u00f4ng qu\u00e1 nhi\u1ec1u, th\u00ec c\u00e2y hi\u1ebfm khi ch\u00fa \u00fd, nh\u01b0ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng s\u00e2u b\u01b0\u1edbm th\u01b0\u1eddng b\u00f9ng n\u1ed5 theo chu k\u1ef3 \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7n. T\u00f4i t\u1eebng g\u1eb7p r\u1eafc r\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t trong nh\u1eefng l\u1ea7n b\u00f9ng n\u1ed5 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng s\u00e2u","b\u01b0\u1edbm th\u1ebf n\u00e0y v\u00e0i n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u1edf qu\u1ea7n th\u1ee5 s\u1ed3i trong khu r\u1eebng t\u00f4i qu\u1ea3n l\u00fd. \u0110\u00e1m c\u00e2y n\u00e0y bao ph\u1ee7 m\u1ed9t s\u01b0\u1eddn n\u00fai th\u1eb3ng \u0111\u1ee9ng h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda nam. V\u00e0o th\u00e1ng S\u00e1u n\u0103m \u0111\u00f3, t\u00f4i kinh ho\u00e0ng nh\u1eadn ra nh\u1eefng chi\u1ebfc l\u00e1 non m\u01a1n m\u1edfn \u0111\u00e3 ho\u00e0n to\u00e0n bi\u1ebfn m\u1ea5t v\u00e0 \u0111\u00e1m c\u00e2y tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft t\u00f4i tr\u1ee5i l\u1ee7i c\u1ee9 nh\u01b0 th\u1ec3 \u0111ang v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng. Khi t\u00f4i ra kh\u1ecfi chi\u1ebfc xe Jeep c\u1ee7a m\u00ecnh, t\u00f4i nghe \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng g\u1ea7m g\u00e0o inh tai nh\u01b0 ti\u1ebfng m\u01b0a r\u1ea7m r\u0129 trong gi\u00f4ng b\u00e3o. Nh\u01b0ng b\u1ea7u tr\u1eddi tr\u00ean \u0111\u1ea7u t\u00f4i ho\u00e0n to\u00e0n trong xanh, v\u1eady ti\u1ebfng \u1ed3n \u0111\u00f3 kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0 do th\u1eddi ti\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Kh\u00f4ng. \u0110\u1ea5y l\u00e0 tr\u1eadn m\u01b0a ph\u00e2n c\u1ee7a h\u00e0ng tri\u1ec7u con s\u00e2u cu\u1ed1n l\u00e1 s\u1ed3i. H\u00e0ng ng\u00e0n \u201cvi\u00ean \u0111\u1ea1n\u201d \u0111en r\u01a1i l\u00e1ch t\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u1ea7u tr\u00ean vai t\u00f4i. Eo \u00f4i! B\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00ecn th\u1ea5y th\u1ee9 t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 v\u1eady h\u00e0ng n\u0103m trong nh\u1eefng khu r\u1eebng th\u00f4ng l\u1edbn \u1edf \u0111\u00f4ng v\u00e0 b\u1eafc \u0110\u1ee9c. Vi\u1ec7c tr\u1ed3ng c\u00e1c khu r\u1eebng th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i theo ki\u1ec3u \u0111\u1ed9c canh c\u0169ng khuy\u1ebfn kh\u00edch s\u1ef1 sinh s\u1ea3n h\u00e0ng lo\u1ea1t c\u1ee7a c\u00e1c lo\u00e0i b\u01b0\u1edbm v\u00e0 ng\u00e0i, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 ng\u00e0i n\u1eef tu v\u00e0 ng\u00e0i \u0111o th\u00f4ng. Th\u01b0\u1eddng m\u1ed9t c\u0103n b\u1ec7nh do vi r\u00fat g\u00e2y ra s\u1ebd b\u1ea5t ng\u1edd xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o cu\u1ed1i chu k\u1ef3, v\u00e0 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng s\u00e2u s\u1ebd \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t gi\u1ea3m m\u1ea1nh. Nh\u1eefng tr\u1eadn m\u01b0a ph\u00e2n s\u00e2u b\u01b0\u1edbm n\u00e0y k\u1ebft th\u00fac v\u00e0o th\u00e1ng S\u00e1u khi \u0111\u00e1m c\u00e2y ho\u00e0n to\u00e0n b\u1ecb t\u01b0\u1edbc s\u1ea1ch l\u00e1, v\u00e0 gi\u1edd th\u00ec c\u00e2y ph\u1ea3i t\u1eadp trung t\u1ea5t c\u1ea3 n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng d\u1ef1 tr\u1eef cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec3 m\u1ecdc l\u00e1 ra l\u1ea7n n\u1eefa. Th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, vi\u1ec7c \u0111\u1ea5y ti\u1ebfn tri\u1ec3n \u1ed5n th\u1ecfa. V\u00e0i tu\u1ea7n qua \u0111i, h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f2n d\u1ea5u hi\u1ec7u n\u00e0o cho th\u1ea5y \u0111\u00e1m s\u00e2u b\u01b0\u1edbm \u0103n u\u1ed1ng \u0111i\u00ean cu\u1ed3ng v\u1eabn \u1edf \u0111\u00f3; tuy nhi\u00ean, vi\u1ec7c sinh tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a c\u00e2y b\u1ecb h\u1ea1n ch\u1ebf \u2013 b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u1edf v\u00f2ng sinh tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t h\u1eb9p trong th\u00e2n c\u00e2y v\u00e0o n\u0103m \u0111\u00f3. N\u1ebfu m\u1ed9t \u0111\u00e1m c\u00e2y b\u1ecb nhi\u1ec5m s\u00e2u b\u1ec7nh v\u00e0 b\u1ecb r\u1ee5ng l\u00e1 trong hai ho\u1eb7c ba n\u0103m li\u00ean t\u1ee5c, nhi\u1ec1u c\u00e2y trong s\u1ed1 ch\u00fang s\u1ebd y\u1ebfu d\u1ea7n r\u1ed3i ch\u1ebft. Ong c\u1eafn l\u00e1 kim c\u0169ng gia nh\u1eadp v\u1edbi l\u0169 s\u00e2u b\u01b0\u1edbm s\u1ed1ng tr\u00ean c\u00e2y th\u00f4ng. L\u0169 ong c\u1eafn l\u00e1 n\u00e0y \u201cx\u1ebb\u201d m\u1edf c\u00e1c m\u00f4 th\u1ef1c v\u1eadt \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebb tr\u1ee9ng v\u00e0o trong \u0111\u00f3. L\u0169 ong tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh kh\u00f4ng th\u00edch \u0103n l\u00e1 kim, n\u00ean th\u1ee9 c\u00e2y c\u1ea7n ph\u1ea3i lo l\u1eafng ch\u00ednh l\u00e0 l\u0169 \u1ea5u tr\u00f9ng ong: M\u1ed9t ng\u00e0y c\u00f3 \u0111\u1ebfn m\u01b0\u1eddi hai chi\u1ebfc l\u00e1 kim bi\u1ebfn m\u1ea5t trong m\u1ed7i chi\u1ebfc mi\u1ec7ng t\u00ed hon n\u00e0y, khi\u1ebfn c\u00e2y nhanh ch\u00f3ng g\u1eb7p nguy hi\u1ec3m.","T\u00f4i \u0111\u00e3 gi\u1ea3i th\u00edch trong ch\u01b0\u01a1ng 2 \u201cNg\u00f4n ng\u1eef c\u1ee7a c\u00e2y\u201d v\u1ec1 c\u00e1ch m\u00e0 c\u00e2y s\u1eed d\u1ee5ng m\u00f9i h\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 m\u1eddi g\u1ecdi l\u0169 t\u00f2 v\u00f2 k\u00fd sinh v\u00e0 nh\u1eefng lo\u00e0i th\u00fa \u0103n th\u1ecbt kh\u00e1c \u0111\u1ebfn nh\u1eb1m lo\u1ea1i b\u1ecf c\u00f4n tr\u00f9ng g\u00e2y h\u1ea1i ra kh\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi ch\u00fang. Tuy nhi\u00ean, v\u1eabn c\u00f2n m\u1ed9t chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c kh\u00e1c m\u00e0 c\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng, gi\u1ed1ng nh\u01b0 nh\u1eefng g\u00ec c\u00e2y m\u1eadn m\u01a1 \u0111\u00e3 l\u00e0m. L\u00e1 m\u1eadn m\u01a1 ch\u1ee9a tuy\u1ebfn m\u1eadt ti\u1ebft ra th\u1ee9 d\u1ecbch ng\u1ecdt ng\u00e0o nh\u01b0 m\u1eadt hoa. Trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0y, lo\u1ea1i d\u1ecbch tr\u00ean d\u00e0nh cho ki\u1ebfn \u2013 lo\u00e0i tr\u1ea3i qua h\u1ea7u h\u1ebft m\u00f9a h\u00e8 \u1edf tr\u00ean c\u00e2y. V\u00e0 gi\u1ed1ng nh\u01b0 con ng\u01b0\u1eddi, th\u1ec9nh tho\u1ea3ng l\u0169 c\u00f4n tr\u00f9ng n\u00e0y c\u0169ng th\u00e8m m\u00f3n g\u00ec \u0111\u00f3 th\u1ecbnh so\u1ea1n h\u01a1n m\u1ed9t b\u1eefa qu\u00e0 v\u1eb7t ng\u1ecdt. Ch\u00fang s\u1ebd \u201c\u0111\u00e1nh ch\u00e9n\u201d m\u00f3n \u0111\u1ea5y \u2013 m\u00f3n s\u00e2u b\u01b0\u1edbm, v\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf ch\u00fang \u0111\u00e3 gi\u00fap m\u1eadn m\u01a1 lo\u1ea1i b\u1ecf nh\u1eefng v\u1ecb kh\u00e1ch kh\u00f4ng m\u1eddi n\u00e0y. Nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00fac n\u00e0o m\u1ecdi th\u1ee9 c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e2y d\u1ef1 li\u1ec7u. L\u0169 s\u00e2u b\u01b0\u1edbm b\u1ecb \u0103n th\u1ecbt, nh\u01b0ng hi\u1ec3n nhi\u00ean, th\u1ec9nh tho\u1ea3ng l\u01b0\u1ee3ng m\u1eadt ng\u1ecdt m\u00e0 c\u00e2y cung c\u1ea5p kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ecfa m\u00e3n n\u1ed5i l\u0169 ki\u1ebfn v\u00e0 b\u1ecdn ch\u00fang b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u201cch\u0103n nu\u00f4i\u201d r\u1ec7p v\u1eebng. Nh\u01b0 t\u00f4i \u0111\u00e3 gi\u1ea3i th\u00edch, nh\u1eefng sinh v\u1eadt n\u00e0y h\u00fat nh\u1ef1a t\u1eeb l\u00e1 c\u00e2y v\u00e0 khi l\u0169 ki\u1ebfn d\u00f9ng r\u00e2u vu\u1ed1t ve r\u1ec7p, r\u1ec7p s\u1ebd \u1ee9a ra nh\u1eefng gi\u1ecdt d\u1ecbch ng\u1ecdt cho ki\u1ebfn. L\u0169 b\u1ecd v\u1ecf c\u00e2y \u0111\u00e1ng e ng\u1ea1i v\u1ec1 c\u0103n b\u1ea3n l\u00e0 ch\u00faa li\u1ec1u m\u1ea1ng-ch\u00fang t\u00ecm ki\u1ebfm nh\u1eefng c\u00e2y \u0111\u00e3 y\u1ebfu s\u1ee9c v\u00e0 c\u1ed1 g\u1eafng chuy\u1ec3n nh\u00e0 \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3. \u0110\u00e1m b\u1ecd n\u00e0y s\u1ed1ng theo ph\u01b0\u01a1ng ch\u00e2m \u201cc\u00f3 h\u1ebft ho\u1eb7c ch\u1eb3ng c\u00f3 g\u00ec\u201d. Ho\u1eb7c l\u00e0 m\u1ed9t con b\u1ecd t\u1ea5n c\u00f4ng c\u00e2y th\u00e0nh c\u00f4ng r\u1ed3i ph\u00e1t m\u00f9i h\u01b0\u01a1ng m\u1eddi g\u1ecdi th\u00eam h\u00e0ng tr\u0103m b\u00e0 con h\u1ecd h\u00e0ng c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u1ebfn, v\u00e0 ch\u00fang s\u1ebd gi\u1ebft ch\u1ebft c\u00e2y. Ho\u1eb7c l\u00e0 c\u00e2y s\u1ebd gi\u1ebft ch\u1ebft con b\u1ecd \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u1ee5c v\u00e0o v\u1ecf c\u00e2y, v\u00e0 th\u1ebf l\u00e0 b\u1eefa ti\u1ec7c t\u1ef1 ch\u1ecdn c\u1ee7a \u0111\u00e1m b\u1ecd coi nh\u01b0 xong. Ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng l\u0169 b\u1ecd th\u00e8m mu\u1ed1n l\u00e0 t\u1ea7ng sinh g\u1ed7 \u2013 l\u1edbp sinh tr\u01b0\u1edfng t\u00edch c\u1ef1c gi\u1eefa l\u1edbp v\u1ecf c\u00e2y v\u00e0 l\u1edbp g\u1ed7. \u0110\u00e2y l\u00e0 n\u01a1i m\u00e0 th\u00e2n ph\u00e1t tri\u1ec3n nh\u1edd c\u00e1c t\u1ebf b\u00e0o g\u1ed7 h\u00ecnh th\u00e0nh b\u00ean trong v\u00e0 c\u00e1c t\u1ebf b\u00e0o v\u1ecf h\u00ecnh th\u00e0nh b\u00ean ngo\u00e0i. T\u1ea7ng sinh g\u1ed7 m\u1ecdng n\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1ed3i \u0111\u1ea7y \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f9ng kho\u00e1ng ch\u1ea5t. Trong t\u00ecnh hu\u1ed1ng kh\u1ea9n c\u1ea5p, con ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0103n l\u1edbp n\u00e0y. B\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 m\u00ecnh n\u1ebfm th\u1eed n\u00f3 v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n. N\u1ebfu b\u1ea1n b\u1eaft g\u1eb7p m\u1ed9t c\u00e2y v\u00e2n sam m\u1edbi b\u1ecb gi\u00f3 qu\u1eadt ng\u00e3, h\u00e3y d\u00f9ng m\u1ed9t con dao b\u1ecf t\u00fai c\u1eaft l\u1edbp v\u1ecf c\u00e2y ra. Sau \u0111\u00f3 d\u00f9ng l\u01b0\u1ee1i dao l\u1ea1ng d\u1ecdc ph\u1ea7n th\u00e2n \u0111\u00e3 b\u00f3c v\u1ecf v\u00e0 g\u1ecdt xu\u1ed1ng m\u1ed9t mi\u1ebfng d\u00e0i c\u00f3 chi\u1ec1u r\u1ed9ng kho\u1ea3ng m\u1ed9t ph\u1ea7n ba inch (0,846 cm). T\u1ea7ng sinh g\u1ed7 c\u00f3 v\u1ecb","nh\u1ef1a c\u00e0 r\u1ed1t nh\u1eb9, v\u00e0 n\u00f3 r\u1ea5t b\u1ed5 d\u01b0\u1ee1ng. B\u1ecd v\u1ecf c\u00e2y c\u0169ng nh\u1eadn th\u1ea5y l\u1edbp n\u00e0y \u0111\u1ea7y ch\u1ea5t dinh d\u01b0\u1ee1ng \u2013 \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do v\u00ec sao ch\u00fang khoan h\u1ea7m v\u00e0o trong v\u1ecf c\u00e2y h\u00f2ng \u0111\u1ebb tr\u1ee9ng \u1edf n\u01a1i g\u1ea7n ngu\u1ed3n n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y. \u0110\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o v\u1ec7 k\u1ef9 c\u00e0ng kh\u1ecfi k\u1ebb th\u00f9, l\u0169 \u1ea5u tr\u00f9ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0103n u\u1ed1ng \u1edf \u0111\u00e2y cho \u0111\u1ebfn khi ch\u00fang m\u1eadp \u00fa. V\u00e2n sam kh\u1ecfe m\u1ea1nh t\u1ef1 v\u1ec7 b\u1eb1ng terpene v\u00e0 phenol \u2014 c\u00e1c ch\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ebft ch\u1ebft b\u1ecd. N\u1ebfu chi\u00eau n\u00e0y kh\u00f4ng hi\u1ec7u qu\u1ea3, ch\u00fang s\u1ebd nh\u1ecf nh\u1ef1a c\u00e2y d\u00ednh nh\u1edbp ra \u0111\u1ec3 b\u1eaby l\u0169 b\u1ecd. Nh\u01b0ng c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u \u1edf Th\u1ee5y \u0110i\u1ec3n \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra r\u1eb1ng b\u1ecd c\u0169ng t\u1ef1 trang b\u1ecb \u201cv\u0169 kh\u00ed\u201d cho m\u00ecnh. M\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa, v\u0169 kh\u00ed \u1ea5y ch\u00ednh l\u00e0 n\u1ea5m. N\u1ea5m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y tr\u00ean c\u01a1 th\u1ec3 b\u1ecd. Khi b\u1ecd khoan h\u1ea7m, n\u1ea5m c\u0169ng theo c\u00f9ng b\u1ecd v\u00e0 cu\u1ed1i \u1ede c\u00f9ng n\u1eb1m l\u1ea1i d\u01b0\u1edbi v\u1ecf c\u00e2y. \u1ede \u0111\u00e2y, n\u1ea5m t\u01b0\u1edbc \u0111i v\u0169 kh\u00ed h\u00f3a h\u1ecdc c\u1ee7a v\u00e2n sam b\u1eb1ng c\u00e1ch ph\u00e1 v\u1ee1 c\u00e1c ch\u1ea5t n\u00e0y th\u00e0nh c\u00e1c ch\u1ea5t v\u00f4 h\u1ea1i. V\u00ec n\u1ea5m ph\u00e1t tri\u1ec3n nhanh h\u01a1n t\u1ed1c \u0111\u1ed9 khoan c\u1ee7a b\u1ecd, n\u00ean m\u1ed9t khi n\u1ea5m \u0111\u00e3 v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00ean d\u01b0\u1edbi v\u1ecf c\u00e2y, ch\u00fang s\u1ebd lu\u00f4n ph\u00e1t tri\u1ec3n nhanh h\u01a1n m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c ph\u1ea7n m\u00e0 b\u1ecd v\u1ecf c\u00e2y ti\u1ebfp x\u00fac \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u201cgi\u1ea3i \u0111\u1ed9c\u201d v\u00e0 ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 an to\u00e0n \u201c\u0111\u00e1nh ch\u00e9n\u201d nh\u1eefng ph\u1ea7n n\u00e0y. Gi\u1edd th\u00ec kh\u00f4ng g\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 ng\u0103n s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng b\u1ecd b\u00f9ng n\u1ed5, v\u00e0 h\u00e0ng ng\u00e0n con \u1ea5u tr\u00f9ng m\u1edbi n\u1edf ra n\u00e0y cu\u1ed1i c\u00f9ng s\u1ebd l\u00e0m suy y\u1ebfu nh\u1eefng c\u00e2y kh\u1ecfe m\u1ea1nh. Kh\u00f4ng c\u00f3 bao nhi\u00eau v\u00e2n sam c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ed1ng s\u00f3t n\u1ed5i sau nh\u1eefng \u0111\u1ee3t t\u1ea5n c\u00f4ng quy m\u00f4 l\u1edbn nh\u01b0 v\u1eady. Nh\u1eefng lo\u00e0i th\u00fa \u0103n c\u1ecf l\u1edbn th\u00ec \u00edt m\u01b0u m\u1eb9o h\u01a1n. Ch\u00fang c\u1ea7n \u0103n h\u00e0ng pound th\u1ee9c \u0103n m\u1ed7i ng\u00e0y, v\u00e0 s\u00e2u trong r\u1eebng, th\u1ee9c \u0103n r\u1ea5t kh\u00f3 ki\u1ebfm. V\u00ec c\u00f3 r\u1ea5t \u00edt \u00e1nh s\u00e1ng, n\u00ean c\u0169ng c\u00f3 r\u1ea5t \u00edt c\u00e2y c\u1ecf tr\u00ean n\u1ec1n r\u1eebng, v\u00e0 nh\u1eefng chi\u1ebfc l\u00e1 m\u1ecdng n\u01b0\u1edbc th\u00ec l\u1ea1i n\u1eb1m ngo\u00e0i t\u1ea7m v\u1edbi, cao cao tr\u00ean nh\u1eefng t\u00e1n c\u00e2y. V\u00ec th\u1ebf, trong qu\u00e1 tr\u00ecnh t\u1ef1 nhi\u00ean, th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng c\u00f3 nhi\u1ec1u h\u01b0\u01a1u nai trong h\u1ec7 sinh th\u00e1i n\u00e0y. Khi m\u1ed9t c\u00e2y gi\u00e0 ng\u00e3 xu\u1ed1ng, th\u1eddi c\u01a1 c\u1ee7a ch\u00fang \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn. Sau khi c\u00e2y \u0111\u1ed5, \u00e1nh s\u00e1ng s\u1ebd soi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn n\u1ec1n r\u1eebng trong v\u00e0i n\u0103m, v\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ec9 nh\u1eefng c\u00e2y non sinh tr\u01b0\u1edfng, c\u00e1c lo\u00e0i hoa v\u00e0 c\u1ecf d\u1ea1i, \u00edt nh\u1ea5t trong m\u1ed9t kho\u1ea3n th\u1eddi gian ng\u1eafn, c\u0169ng s\u1ebd ph\u00e1t tri\u1ec3n. \u0110\u1ed9ng v\u1eadt \u0111\u1ed5 x\u00f4 \u0111\u1ebfn \u1ed1c \u0111\u1ea3o xanh n\u00e0y, ngh\u0129a l\u00e0 b\u1ea5t k\u1ef3 th\u1ee9 g\u00ec m\u1edbi m\u1ecdc c\u0169ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb g\u1eb7m nh\u1eb5n nh\u1ee5i.","\u00c1nh s\u00e1ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng \u2013 th\u1ee9 khi\u1ebfn nh\u1eefng c\u00e2y non tr\u1edf n\u00ean h\u1ea5p d\u1eabn v\u1edbi nh\u1eefng k\u1ebb g\u1eb7m th\u1ef1c v\u1eadt. Trong \u00e1nh s\u00e1ng m\u1edd d\u01b0\u1edbi nh\u1eefng c\u00e2y m\u1eb9, nh\u1eefng ch\u1ed3i non g\u1ea7y c\u00f2m b\u00e9 x\u00edu c\u1ee7a ch\u00fang th\u01b0\u1eddng hi\u1ebfm khi l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee9c \u0103n. Th\u1ee9 th\u1ee9c \u0103n \u00edt \u1ecfi m\u00e0 ch\u00fang c\u1ea7n \u0111\u1ec3 c\u1ea7m h\u01a1i ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn l\u01b0\u1ee3t \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y t\u1eeb ba m\u1eb9 ch\u00fang \u2013 c\u00e2y ba m\u1eb9 s\u1ebd b\u01a1m th\u1ee9c \u0103n \u0111\u1ebfn cho c\u00e1c c\u00e2y con qua r\u1ec5. Nh\u1eefng b\u00fap non thi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng kia th\u01b0\u1eddng kh\u00f3 nhai v\u00e0 \u0111\u1eafng, v\u00ec th\u1ebf l\u0169 h\u01b0\u01a1u b\u1ecf qua ch\u00fang. Nh\u01b0ng m\u1ed9t khi \u00e1nh m\u1eb7t tr\u1eddi chi\u1ebfu r\u1ecdi \u0111\u1ebfn nh\u1eefng c\u00e2y con m\u1ea3nh kh\u1ea3nh kia, ch\u00fang s\u1ebd b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u00e2m ch\u1ed3i n\u1ea3y l\u1ed9c nh\u01b0 \u0111i\u00ean. Quang h\u1ee3p b\u1eaft \u0111\u1ea7u di\u1ec5n ra, l\u00e1 c\u00e2y tr\u1edf n\u00ean d\u00e0y v\u00e0 m\u1ecdng n\u01b0\u1edbc h\u01a1n, v\u00e0 nh\u1eefng ch\u1ed3i non \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh trong m\u00f9a h\u00e8 \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 h\u00e9 m\u1edf v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n k\u1ebf ti\u1ebfp, tr\u00e0n ng\u1eadp kh\u1eafp th\u00e2n nh\u1eefng c\u00e2y con v\u00e0 ch\u1ee9a \u0111\u1ea7y ch\u1ea5t dinh d\u01b0\u1ee1ng. V\u00e0 ch\u00fang n\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf, v\u00ec th\u1ebf h\u1ec7 c\u00e2y k\u1ebf ti\u1ebfp ph\u1ea3i h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng mau l\u1eb9 v\u00e0 m\u1ecdc cao l\u00ean c\u00e0ng nhanh c\u00e0ng t\u1ed1t tr\u01b0\u1edbc khi \u201cc\u1eeda s\u1ed5\u201d \u00e1nh s\u00e1ng l\u1ea1i b\u1ecb \u0111\u00f3ng k\u00edn. Nh\u01b0ng t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng n\u00e0y \u0111\u1ec1u thu h\u00fat s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd c\u1ee7a l\u0169 h\u01b0\u01a1u, v\u00e0 ch\u00fang kh\u00f4ng mu\u1ed1n b\u1ecf l\u1ee1 cao l\u01b0\u01a1ng m\u1ef9 v\u1ecb \u0111ang c\u00f3 s\u1eb5n tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft. V\u00e0 gi\u1edd s\u1ef1 so t\u00e0i gi\u1eefa c\u00e2y non v\u00e0 l\u0169 h\u01b0\u01a1u s\u1ebd tr\u1edf n\u00ean gay g\u1eaft trong v\u00e0i n\u0103m. Li\u1ec7u nh\u1eefng c\u00e2y d\u1ebb gai, s\u1ed3i v\u00e0 l\u00e3nh sam b\u00e9 nh\u1ecf s\u1ebd k\u1ecbp xoay x\u1edf cao l\u00ean \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 l\u0169 \u0111\u1ed9ng v\u1eadt kh\u00f4ng c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 ch\u00f5 chi\u1ebfc m\u00f5m c\u1ee7a ch\u00fang v\u00e0o nh\u1eefng \u0111\u1ecdt c\u00e2y c\u1ef1c k\u1ef3 quan tr\u1ecdng hay kh\u00f4ng? Th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, l\u0169 h\u01b0\u01a1u kh\u00f4ng ph\u00e1 h\u1ee7y t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c c\u00e2y con thu\u1ed9c c\u00f9ng m\u1ed9t nh\u00f3m nh\u1ecf, v\u00ec v\u1eady lu\u00f4n c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i c\u00e2y tr\u00e1nh tho\u00e1t t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u201cchi\u1ebfn \u0111\u1ea5u\u201d \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c cao l\u00ean. Nh\u1eefng c\u00e2y m\u00e0 ng\u1ecdn b\u1ecb g\u1eb7m m\u1ea5t gi\u1edd m\u1ecdc cong v\u1eb9o, v\u00e0 ch\u00fang s\u1ebd nhanh ch\u00f3ng b\u1ecb nh\u1eefng c\u00e2y c\u00f3 \u0111\u1ecdt kh\u00f4ng b\u1ecb h\u01b0 h\u1ea1i v\u01b0\u1ee3t m\u1eb7t. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, nh\u1eefng c\u00e2y non ch\u1ecbu t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng s\u1ebd ch\u1ebft v\u00ec thi\u1ebfu \u00e1nh s\u00e1ng v\u00e0 quay v\u1ec1 v\u1edbi \u0111\u1ea5t m\u00f9n. M\u1ed9t k\u1ebb b\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c ch\u1ea5t g\u00e2y h\u1ea1i nhi\u1ec1u h\u01a1n v\u1ebb ngo\u00e0i m\u00e0 ch\u00fang th\u1ec3 hi\u1ec7n \u2013 c\u0103n c\u1ee9 tr\u00ean k\u00edch th\u01b0\u1edbc c\u1ee7a ch\u00fang, l\u00e0 lo\u00e0i n\u1ea5m m\u1eadt \u2013 lo\u00e0i c\u00f3 tai n\u1ea5m tr\u00f4ng r\u1ea5t l\u00e0nh t\u00ednh th\u01b0\u1eddng xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u00ean c\u00e1c g\u1ed1c c\u00e2y v\u00e0o m\u00f9a thu. Ch\u00fang th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y \u1edf c\u1ea3 ch\u00e2u \u00c2u l\u1eabn B\u1eafc M\u1ef9. C\u1ea3 b\u1ea3y lo\u00e0i n\u1ea5m m\u1eadt b\u1ea3n \u0111\u1ecba \u1edf Trung \u00c2u (kh\u00f3 m\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fang) \u0111\u1ec1u ch\u1eb3ng l\u00e0m g\u00ec \u00edch l\u1ee3i cho c\u00e2y. M\u00e0, ho\u00e0n to\u00e0n ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i. H\u1ec7 s\u1ee3i c\u1ee7a ch\u00fang \u2013 nh\u1eefng s\u1ee3i t\u01a1 tr\u1eafng d\u01b0\u1edbi","l\u00f2ng \u0111\u1ea5t \u2013 d\u00f9ng v\u0169 l\u1ef1c x\u00e2m nh\u1eadp v\u00e0o r\u1ec5 c\u1ee7a l\u00e3nh sam, d\u1ebb gai, s\u1ed3i v\u00e0 c\u00e1c lo\u00e0i c\u00e2y kh\u00e1c. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, ch\u00fang m\u1ecdc ra t\u1eeb d\u01b0\u1edbi v\u1ecf c\u00e2y \u2013 n\u01a1i ch\u00fang h\u00ecnh th\u00e0nh c\u00e1c hoa v\u0103n m\u00e0u tr\u1eafng h\u00ecnh qu\u1ea1t. Nh\u1eefng t\u1eb7ng ph\u1ea9m m\u00e0 ch\u00fang \u0111\u00e1nh c\u1eafp \u2013 \u0111\u1ea7u ti\u00ean h\u1ea7u h\u1ebft \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 ch\u1ea5t dinh d\u01b0\u1ee1ng l\u1ea5y t\u1eeb t\u1ea7ng sinh g\u1ed7 \u2013 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111i b\u1eb1ng th\u1ee9 tr\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 nh\u1eefng s\u1ee3i d\u00e2y nh\u1ecf d\u00e0y m\u00e0u \u0111en. Nh\u1eefng k\u1ebft c\u1ea5u tr\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 r\u1ec5 n\u00e0y \u2013 th\u1ec9nh tho\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u201cd\u00e2y gi\u00e0y\u201d do v\u1ebb ngo\u00e0i c\u1ee7a ch\u00fang \u2013 l\u00e0 \u0111\u1ed9c nh\u1ea5t v\u00f4 nh\u1ecb trong th\u1ebf gi\u1edbi lo\u00e0i n\u1ea5m. Nh\u01b0ng n\u1ea5m m\u1eadt kh\u00f4ng th\u1ea5y v\u1eeba l\u00f2ng v\u1edbi nh\u1eefng m\u00f3n th\u1ebft \u0111\u00e3i ng\u1ecdt ng\u00e0o n\u00e0y. Khi n\u00f3 ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u00e1t tri\u1ec3n, n\u00f3 c\u0169ng s\u1ebd \u0103n xuy\u00ean qua g\u1ed7 v\u00e0 khi\u1ebfn c\u00e2y ch\u1ee7 c\u1ee7a n\u00f3 b\u1ecb m\u1ee5c. V\u00e0o cu\u1ed1i chu tr\u00ecnh, c\u00e2y sau c\u00f9ng s\u1ebd ch\u1ebft. C\u00e2y nh\u1ef1a th\u00f4ng, lo\u00e0i c\u00f9ng h\u1ecd v\u1edbi vi\u1ec7t qu\u1ea5t xanh v\u00e0 th\u1ea1ch nam th\u00ec x\u1ea3o quy\u1ec7t h\u01a1n nhi\u1ec1u. N\u00f3 kh\u00f4ng ch\u1ee9a b\u1ea5t k\u1ef3 s\u1eafc t\u1ed1 xanh n\u00e0o, v\u00e0 ch\u1ec9 xoay x\u1edf m\u1ecdc ra m\u1ed7i \u0111\u00f3a hoa m\u00e0u n\u00e2u nh\u1ea1t ch\u1eb3ng m\u1ea5y thu h\u00fat. C\u00e2y m\u00e0 ch\u1eb3ng c\u00f3 m\u00e0u xanh th\u00ec ch\u1eb3ng c\u00f3 ch\u00fat di\u1ec7p l\u1ee5c n\u00e0o, do \u0111\u00f3, n\u00f3 kh\u00f4ng th\u1ec3 quang h\u1ee3p \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 c\u00e2y nh\u1ef1a th\u00f4ng ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o c\u00e1c c\u00e2y kh\u00e1c \u0111\u1ec3 c\u00f3 c\u00e1i \u0103n. N\u00f3 lu\u1ed3n m\u00ecnh v\u00e0o ch\u1ed7 c\u1ee7a n\u1ea5m r\u1ec5 c\u1ed9ng sinh \u2013 lo\u00e0i gi\u00fap \u0111\u1ee1 r\u1ec5 c\u00e2y \u2013 v\u00e0 v\u00ec kh\u00f4ng quang h\u1ee3p \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean ch\u1eb3ng c\u1ea7n \u00e1nh s\u00e1ng n\u00f3 v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n ngay c\u1ea3 \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i t\u1ed1i t\u0103m nh\u1ea5t d\u01b0\u1edbi qu\u1ea7n th\u1ee5 v\u00e2n sam. \u1ede \u0111\u00f3, n\u00f3 \u201cth\u00f2 v\u00f2i\u201d v\u00e0o d\u00f2ng ch\u1ea3y dinh d\u01b0\u1ee1ng l\u01b0u chuy\u1ec3n gi\u1eefa n\u1ea5m v\u00e0 r\u1ec5 c\u00e2y, r\u00fat \u0111i m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng dinh d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ec3 x\u00e0i ri\u00eang. C\u1ecf m\u00ec nh\u1ecf c\u0169ng l\u00e0m \u0111i\u1ec1u t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, nh\u01b0ng l\u1ea1i v\u1edd t\u1ecf v\u1ebb m\u00ecnh \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c h\u01a1n. N\u00f3 c\u0169ng r\u1ea5t th\u00edch v\u00e2n sam v\u00e0 c\u0169ng b\u00e1m d\u00ednh l\u1ea5y h\u1ec7 th\u1ed1ng n\u1ea5m \u2013 r\u1ec5, tham gia b\u1eefa ti\u1ec7c nh\u01b0 nh\u1eefng v\u1ecb kh\u00e1ch kh\u00f4ng m\u1eddi. M\u1eb7c d\u00f9 ph\u1ea7n tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t c\u1ee7a n\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 m\u00e0u xanh \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng c\u1ee7a th\u1ef1c v\u1eadt v\u00e0 th\u1eadt s\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 chuy\u1ec3n m\u1ed9t \u00edt \u00e1nh s\u00e1ng v\u00e0 cacbon \u0111i\u00f4x\u00edt th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng nh\u1eefng th\u1ee9 n\u00e0y ph\u1ea7n l\u1edbn ch\u1ec9 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ng\u1ee5y trang th\u1ee9 th\u1eadt s\u1ef1 \u0111ang di\u1ec5n ra b\u00ean d\u01b0\u1edbi. C\u00e2y \u0111em \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u \u00edch l\u1ee3i \u0111\u00e1ng k\u1ec3 ngo\u00e0i th\u1ee9c \u0103n. L\u0169 \u0111\u1ed9ng v\u1eadt c\u00f2n \u201cng\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3i\u201d nh\u1eefng c\u00e2y con b\u1eb1ng c\u00e1ch s\u1eed d\u1ee5ng ch\u00fang l\u00e0m ch\u1ed7 c\u1ecd x\u00e1t ti\u1ec7n l\u1ee3i. V\u00ed d\u1ee5, h\u00e0ng n\u0103m, h\u01b0\u01a1u \u0111\u1ef1c ph\u1ea3i l\u1ed9t b\u1ecf l\u1edbp da, hay c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 \u201cl\u1edbp nhung\u201d, kh\u1ecfi \u0111\u00f4i g\u1ea1c s\u1edbm-mu\u1ed9n-g\u00ec-","c\u0169ng-r\u1ee5ng c\u1ee7a ch\u00fang. V\u00ec v\u1eady, ch\u00fang t\u00ecm m\u1ed9t c\u00e2y nh\u1ecf \u0111\u1ee7 c\u1ee9ng \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng d\u1ec5 d\u00e0ng b\u1ecb g\u00e3y, nh\u01b0ng \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u0169ng ph\u1ea3i h\u01a1i m\u1ec1m d\u1ebbo. \u0110\u1ea5ng t\u1ea1o h\u00f3a s\u1ebd \u0111\u1ec3 l\u0169 h\u01b0\u01a1u m\u1eb7c s\u1ee9c c\u1ecd x\u00e1t kh\u00f4ng ng\u1eebng ngh\u1ec9 tr\u00ean c\u00e2y \u0111\u00f3 cho \u0111\u1ebfn khi m\u1ea3nh da ng\u1ee9a ng\u00e1y cu\u1ed1i c\u00f9ng r\u01a1i xu\u1ed1ng. Sau khi b\u1ecb c\u1ecd x\u00e1t nh\u01b0 th\u1ebf, v\u1ecf c\u1ee7a c\u00e2y non n\u00e0y s\u1ebd \u1edf trong t\u00ecnh tr\u1ea1ng t\u1ed3i t\u1ec7 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u01b0\u1eddng c\u00e2y s\u1ebd ch\u1ebft \u0111i. Khi l\u0169 h\u01b0\u01a1u ch\u1ecdn c\u00e2y, ch\u00fang th\u01b0\u1eddng ch\u1ecdn b\u1ea5t c\u1ee9 th\u1ee9 g\u00ec tr\u00f4ng kh\u00e1c l\u1ea1. D\u00f9 l\u00e0 v\u00e2n sam, d\u1ebb gai, th\u00f4ng, hay s\u1ed3i, ch\u00fang \u0111\u1ec1u s\u1ebd lu\u00f4n ch\u1ecdn b\u1ea5t c\u1ee9 th\u1ee9 g\u00ec \u00edt th\u1ea5y \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Ai bi\u1ebft ch\u1ee9? C\u00f3 l\u1ebd m\u00f9i c\u1ee7a nh\u1eefng m\u1ea3nh v\u1ecf c\u00e2y b\u1ecb ch\u00e0 r\u01a1i ra c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng nh\u01b0 m\u1ed9t lo\u1ea1i m\u00f9i h\u01b0\u01a1ng k\u1ef3 l\u1ea1. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0169ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 \u1edf con ng\u01b0\u1eddi: Nh\u1eefng th\u1ee9 hi\u1ebfm th\u00ec h\u1ea7u h\u1ebft \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 r\u1ea5t cao. M\u1ed9t khi \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh th\u00e2n c\u00e2y v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 4 inch (10,16 cm), th\u00ec tr\u00f2 ch\u01a1i \u0111\u00e3 k\u1ebft th\u00fac. Khi \u1ea5y, v\u1ecf c\u1ee7a h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c lo\u00e0i c\u00e2y \u0111\u1ec1u c\u1ee9ng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ee5 v\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng con qu\u00e1i th\u00fa c\u00f3 g\u1ea1c r\u1ea5t h\u0103ng m\u00e1u kia. B\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00f3, th\u00e2n c\u00e2y gi\u1edd \u0111\u00e3 v\u1eefng v\u00e0ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u00f4ng c\u00f2n u\u1ed1n cong \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa, v\u00e0 th\u00e2n c\u00e2y c\u0169ng \u0111\u00e3 qu\u00e1 r\u1ed9ng \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 n\u1eb1m l\u1ecdt gi\u1eefa hai \u0111\u1ea7u nh\u00e1nh g\u1ea1c c\u1ee7a l\u0169 h\u01b0\u01a1u. Nh\u01b0ng gi\u1edd th\u00ec l\u0169 h\u01b0\u01a1u c\u1ea7n th\u1ee9 kh\u00e1c c\u01a1. Th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, ch\u00fang ch\u1eb3ng \u1edf trong r\u1eebng \u0111\u00e2u, v\u00ec ch\u00fang \u0103n ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 c\u1ecf. C\u1ecf l\u00e0 c\u1ee7a hi\u1ebfm trong m\u1ed9t khu r\u1eebng t\u1ef1 nhi\u00ean, v\u00e0 h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng bao gi\u1edd xu\u1ea5t hi\u1ec7n s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ecf \u0111\u1ee7 cho nhu c\u1ea7u c\u1ee7a c\u1ea3 \u0111\u00e0n h\u01b0\u01a1u trong r\u1eebng, do \u0111\u00f3, nh\u1eefng con v\u1eadt oai v\u1ec7 n\u00e0y th\u00edch s\u1ed1ng \u1edf khu v\u1ef1c l\u1ed9 thi\u00ean h\u01a1n. Nh\u01b0ng c\u00e1c thung l\u0169ng s\u00f4ng \u2013 n\u01a1i nh\u1eefng c\u01a1n l\u0169 gi\u00fap t\u1ea1o ra nh\u1eefng \u0111\u1ed3ng c\u1ecf tho\u00e1ng r\u1ed9ng, l\u1ea1i l\u00e0 n\u01a1i m\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi th\u00edch sinh s\u1ed1ng. M\u1ed7i yard vu\u00f4ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00f4 th\u1ecb h\u00f3a hay \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u00f4ng nghi\u1ec7p. V\u00ec v\u1eady, l\u0169 h\u01b0\u01a1u \u0111\u00e0nh ph\u1ea3i r\u00fat v\u1ec1 r\u1eebng, m\u1eb7c d\u00f9 ch\u00fang s\u1ebd l\u00e9n l\u00fat chui ra v\u00e0o ban \u0111\u00eam. Nh\u01b0ng v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 k\u1ebb \u0103n th\u1ef1c v\u1eadt \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh, ch\u00fang c\u1ea7n th\u1ee9c \u0103n gi\u00e0u ch\u1ea5t x\u01a1 li\u00ean t\u1ee5c su\u1ed1t ng\u00e0y. Khi ch\u1eb3ng c\u00f2n th\u1ee9 g\u00ec n\u1eefa, trong tuy\u1ec7t v\u1ecdng, ch\u00fang s\u1ebd g\u1eb7m c\u1ea3 v\u1ecf c\u00e2y. Khi c\u00e2y ch\u1ee9a \u0111\u1ea7y n\u01b0\u1edbc v\u00e0o m\u00f9a h\u00e8 th\u00ec r\u1ea5t d\u1ec5 b\u00f3c v\u1ecf. H\u01b0\u01a1u d\u00f9ng r\u0103ng c\u1eeda (ch\u1ec9 m\u1ecdc tr\u00ean h\u00e0m d\u01b0\u1edbi c\u1ee7a ch\u00fang) c\u1eafn v\u00e0o c\u00e2y v\u00e0 k\u00e9o \u0111\u1ee9t nguy\u00ean m\u1ed9t m\u1ea3ng v\u1ecf d\u00e0i t\u1eeb d\u01b0\u1edbi l\u00ean. V\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng,","khi c\u00e2y ng\u1ee7 y\u00ean v\u00e0 v\u1ecf c\u00e2y kh\u00f4 n\u1ebb, t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec m\u00e0 l\u0169 h\u01b0\u01a1u c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m l\u00e0 gi\u1eadt m\u1ea1nh nh\u1eefng m\u1ea3ng v\u1ecf ra. Nh\u01b0 m\u1ecdi khi, h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng n\u00e0y kh\u00f4ng nh\u1eefng khi\u1ebfn c\u00e2y th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111au \u0111\u1edbn m\u00e0 c\u00f2n \u0111e d\u1ecda s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u1ee7a c\u00e2y. Th\u01b0\u1eddng th\u00ec n\u1ea5m s\u1ebd x\u00e2m nh\u1eadp tr\u00ean ph\u1ea1m vi r\u1ed9ng th\u00f4ng qua nh\u1eefng v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng h\u1edf l\u1edbn n\u00e0y v\u00e0 nhanh ch\u00f3ng h\u1ee7y ho\u1ea1i ph\u1ea7n g\u1ed7 c\u1ee7a c\u00e2y. T\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00e2y kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00e9p v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng c\u00e1ch nhanh ch\u00f3ng b\u1ecbt k\u00edn v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng. N\u1ebfu c\u00e2y m\u1ecdc trong m\u1ed9t khu r\u1eebng ch\u01b0a b\u1ecb khai ph\u00e1 \u2013 n\u00f3i c\u00e1ch kh\u00e1c, c\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p l\u1edbn th\u1eadt ch\u1eadm \u2013 th\u00ec ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ed1ng s\u00f3t ngay c\u1ea3 khi ph\u1ea3i ch\u1ecbu nh\u1eefng kh\u00f3 kh\u0103n d\u1eef d\u1ed9i nh\u01b0 th\u1ebf. G\u1ed7 c\u1ee7a c\u00e2y s\u1ebd c\u1ea5u th\u00e0nh t\u1eeb nh\u1eefng v\u00f2ng sinh tr\u01b0\u1edfng t\u00ed hon nh\u1ea5t, v\u00ec th\u1ebf g\u1ed7 s\u1ebd ch\u1eafc v\u00e0 \u0111\u1eb7c khi\u1ebfn n\u1ea5m r\u1ea5t kh\u00f3 x\u00e2m nh\u1eadp v\u00e0o c\u00e2y. T\u00f4i th\u01b0\u1eddng th\u1ea5y nh\u1eefng c\u00e2y non nh\u01b0 v\u1eady \u0111ang xoay x\u1edf kh\u00e9p c\u00e1c v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i, th\u1eadm ch\u00ed cho d\u00f9 ch\u00fang m\u1ea5t c\u1ea3 h\u00e0ng th\u1eadp k\u1ef7 m\u1edbi l\u00e0m xong. V\u1edbi nh\u1eefng c\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed3ng trong nh\u1eefng khu r\u1eebng th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i c\u1ee7a ch\u00fang ta, c\u00e2u chuy\u1ec7n l\u1ea1i ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00e1c. Th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, ch\u00fang m\u1ecdc r\u1ea5t nhanh v\u00e0 v\u00f2ng sinh tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a ch\u00fang to kh\u1ed5ng l\u1ed3; do \u0111\u00f3, g\u1ed7 c\u1ee7a ch\u00fang ch\u1ee9a m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn kh\u00f4ng kh\u00ed. Kh\u00f4ng kh\u00ed v\u00e0 h\u01a1i \u1ea9m l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n s\u1ed1ng l\u00fd t\u01b0\u1edfng d\u00e0nh cho n\u1ea5m. V\u00e0 th\u1ee9 ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi s\u1ebd x\u1ea3y ra: Nh\u1eefng c\u00e2y b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng tr\u1ea7m tr\u1ecdng s\u1ebd g\u00e3y \u0111\u1ed5 khi v\u00e0o tu\u1ed5i trung ni\u00ean. Tuy nhi\u00ean, n\u1ebfu c\u00e1c v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng c\u00e2y th\u01b0\u1eddng b\u1ecb v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng d\u00f9 nhi\u1ec1u nh\u01b0ng l\u1ea1i nh\u1ecf, th\u00ec c\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00e9p ch\u00fang l\u1ea1i m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ecbu b\u1ea5t k\u1ef3 t\u1ed5n h\u1ea1i l\u00e2u d\u00e0i n\u00e0o.","\u20142\u26050\u2014 D\u1ef0 \u00c1N NH\u00c0 \u1ede CHO NG\u01af\u1edcI THU NH\u1eacP TH\u1ea4P Ngay c\u1ea3 khi nh\u1eefng c\u00e2y tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh gi\u1edd \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u00e2n qu\u00e1 to d\u00e0y khi\u1ebfn ch\u00fang ch\u1eb3ng c\u00f2n ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi b\u1ea5t k\u1ef3 \u201cho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng\u201d n\u00e0o m\u00e0 t\u00f4i \u0111\u00e3 m\u00f4 t\u1ea3 t\u1eeb \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn nay, th\u00ec l\u0169 th\u00fa v\u1eabn r\u1ea5t vui v\u1ebb ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u1eadn d\u1ee5ng ch\u00fang. Nh\u1eefng g\u00e3 kh\u1ed5ng l\u1ed3 n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh kh\u00f4ng gian s\u1ed1ng \u01b0\u1edbc ao \u2013 m\u1ed9t d\u1ecbch v\u1ee5 m\u00e0 c\u00e2y ch\u1eb3ng h\u1ec1 \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t c\u00e1ch t\u1ef1 nguy\u1ec7n. Chim ch\u00f3c, \u00e9n nh\u1ea1n, v\u00e0 d\u01a1i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t th\u00edch m\u00ea nh\u1eefng th\u00e2n c\u1ed5 th\u1ee5 to d\u00e0y. Ch\u00fang th\u00edch c\u00e1c th\u00e2n c\u00e2y d\u00e0y d\u1eb7n v\u00ec nh\u1eefng \u201cb\u1ee9c t\u01b0\u1eddng c\u00e2y\u201d c\u1ee9ng c\u00e1p n\u00e0y gi\u00fap ch\u1ed1ng n\u00f3ng v\u00e0 ch\u1ed1ng l\u1ea1nh c\u1ef1c k\u1ef3 t\u1ed1t. \u1ede ch\u00e2u \u00c2u, th\u01b0\u1eddng m\u1ed9t con chim g\u00f5 ki\u1ebfn nh\u1ecf s\u01b0\u1eddn \u0111\u1ecf ho\u1eb7c m\u1ed9t con chim g\u00f5 ki\u1ebfn \u0111en s\u1ebd kh\u1edfi \u0111\u1ea7u m\u1ecdi th\u1ee9. Con chim kho\u00e9t m\u1ed9t chi\u1ebfc l\u1ed7 ch\u1ec9 s\u00e2u kho\u1ea3ng m\u1ed9t hay hai inch tr\u00ean th\u00e2n c\u00e2y. Ng\u01b0\u1ee3c v\u1edbi quan \u0111i\u1ec3m ph\u1ed5 bi\u1ebfn, lo\u00e0i chim kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 ch\u1ecdn c\u00e2y m\u1ee5c, th\u1eadt ra ch\u00fang th\u01b0\u1eddng b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u201cc\u00f4ng tr\u00ecnh x\u00e2y d\u1ef1ng\u201d c\u1ee7a m\u00ecnh tr\u00ean nh\u1eefng c\u00e2y m\u1ea1nh kh\u1ecfe. B\u1ea1n c\u00f3 chuy\u1ec3n v\u00e0o \u1edf trong m\u1ed9t ng\u00f4i nh\u00e0 n\u00e1t xi\u00eau v\u1eb9o kh\u00f4ng, n\u1ebfu nh\u01b0 b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t ng\u00f4i nh\u00e0 m\u1edbi k\u1ebf b\u00ean? Gi\u1ed1ng nh\u01b0 ch\u00fang ta, chim g\u00f5 ki\u1ebfn mu\u1ed1n n\u01a1i m\u00e0 ch\u00fang s\u1ebd mang c\u1ea3 gia \u0111\u00ecnh t\u1edbi \u1edf ph\u1ea3i ch\u1eafc ch\u1eafn v\u00e0 b\u1ec1n v\u1eefng. M\u1eb7c d\u00f9 chim \u0111\u01b0\u1ee3c trang b\u1ecb t\u1ed1t \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ed3n d\u1eadp t\u1ea5n c\u00f4ng v\u00e0o ph\u1ea7n g\u1ed7 ch\u1eafc kh\u1ecfe, nh\u01b0ng ho\u00e0n t\u1ea5t xong t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u1ec9 trong m\u1ed9t l\u1ea7n th\u00ec qu\u1ea3 th\u1ef1c l\u00e0 qu\u00e1 s\u1ee9c \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u00fang. V\u00e0 \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do v\u00ec sao ch\u00fang s\u1ebd ngh\u1ec9 \u201cgi\u1ea3i lao\u201d v\u00e0i th\u00e1ng sau giai \u0111o\u1ea1n \u201cx\u00e2y d\u1ef1ng\u201d \u0111\u1ea7u ti\u00ean, v\u1edbi hy v\u1ecdng n\u1ea5m s\u1ebd t\u1ea5n c\u00f4ng d\u1eef d\u1ed9i v\u00e0o c\u00e2y. \u0110\u1ed1i v\u1edbi n\u1ea5m, \u0111\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 l\u1eddi m\u1eddi g\u1ecdi m\u00e0 ch\u00fang v\u1eabn h\u1eb1ng ch\u1edd \u0111\u1ee3i, v\u00ec th\u01b0\u1eddng ch\u00fang ch\u1eb3ng th\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t qua n\u1ed5i l\u1edbp","v\u1ecf c\u00e2y. Trong ho\u00e0n c\u1ea3nh n\u00e0y, ch\u00fang nhanh ch\u00f3ng di chuy\u1ec3n v\u00e0o ch\u1ed7 b\u1ecb chim \u0111\u1ee5c h\u1edf ra v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u ph\u00e1 h\u1ee7y g\u1ed7. Trong m\u1eaft c\u00e2y, \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 t\u1ea5n c\u00f4ng c\u00f3 ph\u1ed1i h\u1ee3p; trong m\u1eaft chim g\u00f5 ki\u1ebfn, \u0111\u00e2y l\u00e0 s\u1ef1 ph\u00e2n c\u00f4ng lao \u0111\u1ed9ng. Sau m\u1ed9t kho\u1ea3ng th\u1eddi gian, c\u00e1c s\u1ee3i g\u1ed7 tr\u1edf n\u00ean m\u1ec1m x\u1ed1p \u0111\u1ebfn n\u1ed7i chim g\u00f5 ki\u1ebfn m\u1edf r\u1ed9ng chi\u1ebfc l\u1ed7 d\u1ec5 d\u00e0ng h\u01a1n nhi\u1ec1u. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, ng\u00e0y ho\u00e0n thi\u1ec7n \u201cc\u00f4ng tr\u00ecnh\u201d \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn v\u00e0 h\u1ed1c c\u00e2y \u0111\u00e3 s\u1eb5n s\u00e0ng cho chim d\u1ecdn v\u00e0o \u1edf. Nh\u01b0ng th\u1ebf v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u1ee7 \u0111\u1ed1i v\u1edbi lo\u00e0i chim g\u00f5 ki\u1ebfn \u0111en c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc b\u1eb1ng v\u1edbi lo\u00e0i qu\u1ea1, do \u0111\u00f3 chim tr\u1ed1ng s\u1ebd \u0111\u1ed3ng th\u1eddi kho\u00e9t v\u00e0i h\u1ed1c c\u00e2y. Ch\u00e0ng ta d\u00e0nh m\u1ed9t h\u1ed1c cho c\u00e1c con, m\u1ed9t h\u1ed1c l\u00e0m ch\u1ed7 ng\u1ee7, v\u00e0 nh\u1eefng h\u1ed1c kh\u00e1c \u0111\u1ec3 th\u1ec9nh tho\u1ea3ng \u1edf \u0111\u1ed5i gi\u00f3. H\u00e0ng n\u0103m, nh\u1eefng chi\u1ebfc h\u1ed1c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2n trang l\u1ea1i, v\u00e0 v\u1ee5n g\u1ed7 n\u1eb1m d\u01b0\u1edbi g\u1ed1c c\u00e2y l\u00e0 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng c\u1ee7a ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng s\u1eeda ch\u1eefa n\u00e0y. Vi\u1ec7c t\u00e2n trang l\u1ea1i l\u00e0 c\u1ea7n thi\u1ebft v\u00ec n\u1ea5m \u2013 th\u1ee9 \u0111\u00e3 x\u00e2m nh\u1eadp v\u00e0o kh\u00f4ng gian s\u1ed1ng, gi\u1edd \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa. Ch\u00fang ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0103n s\u00e2u v\u00e0o trong th\u00e2n c\u00e2y, bi\u1ebfn g\u1ed7 th\u00e0nh m\u1edb h\u1ed3 nh\u00e3o \u1ea9m \u01b0\u1edbt \u2013 \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng l\u00fd t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 gia \u0111\u00ecnh sinh s\u1ed1ng. M\u1ed7i l\u1ea7n chim g\u00f5 ki\u1ebfn d\u1ecdn s\u1ea1ch m\u1edb h\u1ed3 nh\u00e3o \u1ea9m \u01b0\u1edbt kh\u00f3 ch\u1ecbu kia \u0111i, th\u00ec chi\u1ebfc t\u1ed5 h\u1ed1c c\u00e2y c\u1ee7a n\u00f3 l\u1ea1i l\u1edbn h\u01a1n m\u1ed9t ch\u00fat. Kh\u00f4ng s\u1edbm th\u00ec mu\u1ed9n, h\u1ed1c c\u00e2y s\u1ebd tr\u1edf n\u00ean qu\u00e1 l\u1edbn v\u00e0, tr\u00ean h\u1ebft, qu\u00e1 s\u00e2u \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u0169 chim non \u2013 ch\u00fang ph\u1ea3i tr\u00e8o ra kh\u1ecfi mi\u1ec7ng t\u1ed5 \u0111\u1ec3 c\u1ea5t c\u00e1nh bay l\u1ea7n \u0111\u1ea7u. V\u00e0 gi\u1edd \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn l\u00fac nh\u1eefng k\u1ebb \u201c\u0111i thu\u00ea l\u1ea1i nh\u00e0\u201d chuy\u1ec3n v\u00e0o \u1edf. Nh\u1eefng k\u1ebb \u201cthu\u00ea l\u1ea1i\u201d l\u00e0 c\u00e1c lo\u00e0i kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 m\u00ecnh x\u1eed l\u00fd g\u1ed7 \u0111\u1ec3 x\u00e2y t\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 chim tr\u00e8o c\u00e2y \u2013 lo\u00e0i kh\u00e1 gi\u1ed1ng chim g\u00f5 ki\u1ebfn nh\u01b0ng nh\u1ecf h\u01a1n nhi\u1ec1u. Nh\u01b0 g\u00f5 ki\u1ebfn, chim tr\u00e8o c\u00e2y c\u0169ng nh\u1ea3y xung quanh nh\u1eefng kh\u00fac g\u1ed7 ch\u1ebft \u0111\u1ec3 m\u1ed5 l\u1ea5y l\u0169 \u1ea5u tr\u00f9ng b\u1ecd. N\u00f3 th\u00edch x\u00e2y t\u1ed5 \u1edf nh\u1eefng h\u1ed1c c\u00e2y m\u00e0 chim g\u00f5 ki\u1ebfn nh\u1ecf s\u01b0\u1eddn \u0111\u1ecf \u0111\u00e3 b\u1ecf hoang. Nh\u01b0ng c\u00f3 m\u1ed9t r\u1eafc r\u1ed1i. L\u1ed1i v\u00e0o l\u1edbn h\u01a1n nhi\u1ec1u so v\u1edbi m\u1ee9c c\u1ea7n thi\u1ebft c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn l\u0169 th\u00fa s\u0103n m\u1ed3i \u2013 v\u1ed1n c\u00f3 \u00fd \u0103n th\u1ecbt b\u1ea7y chim non, l\u1ecdt v\u00e0o t\u1ed5. \u0110\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, chim tr\u00e8o c\u00e2y thu nh\u1ecf l\u1ed1i v\u00e0o b\u1eb1ng c\u00e1ch kh\u00e9o l\u00e9o tr\u00e9t b\u00f9n v\u00f2ng quanh mi\u1ec7ng t\u1ed5. Nh\u00e2n l\u00fac ch\u00fang ta \u0111ang n\u00f3i v\u1ec1 ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 th\u00fa s\u0103n m\u1ed3i: C\u00e2y c\u0169ng cung c\u1ea5p m\u1ed9t d\u1ecbch v\u1ee5 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t kh\u00e1c k\u00e8m theo cho nh\u1eefng k\u1ebb","g p \u1ed9 \u1ecb \u1ee5\u1eb7 \u1ec7 g \u201cthu\u00ea l\u1ea1i\u201d, nh\u1edd v\u00e0o c\u00e1c \u0111\u1eb7c t\u00ednh c\u1ee7a g\u1ed7. C\u00e1c s\u1ee3i g\u1ed7 d\u1eabn \u00e2m \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t t\u1ed1t \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u00fd do v\u00ec sao g\u1ed7 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u00e1c nh\u1ea1c c\u1ee5 nh\u01b0 vi-\u00f4-l\u00f4ng v\u00e0 ghi-ta. B\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 l\u00e0m m\u1ed9t th\u00ed nghi\u1ec7m \u0111\u01a1n gi\u1ea3n \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m tra xem \u0111\u1ed9 d\u1eabn \u00e2m c\u1ee7a ch\u1ea5t li\u1ec7u n\u00e0y t\u1ed1t nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. \u00c1p tai v\u00e0o \u0111\u1ea7u nh\u1ecf h\u01a1n c\u1ee7a m\u1ed9t th\u00e2n c\u00e2y d\u00e0i n\u1eb1m tr\u00ean n\u1ec1n r\u1eebng v\u00e0 y\u00eau c\u1ea7u m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u1edf \u0111\u1ea7u to h\u01a1n c\u1ea9n th\u1eadn d\u00f9ng m\u1ed9t vi\u00ean \u0111\u00e1 cu\u1ed9i t\u1ea1o ra ti\u1ebfng g\u00f5 hay ti\u1ebfng c\u00e0o nh\u1eb9. V\u00e0o m\u1ed9t ng\u00e0y t\u0129nh l\u1eb7ng, b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 nghe \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2m thanh \u0111\u00f3 qua th\u00e2n c\u00e2y r\u00f5 m\u1ed3n m\u1ed9t, ngay c\u1ea3 khi b\u1ea1n ng\u1ea9ng \u0111\u1ea7u l\u00ean. Chim s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1eb7c t\u00ednh n\u00e0y c\u1ee7a g\u1ed7 l\u00e0m h\u1ec7 th\u1ed1ng c\u1ea3nh b\u00e1o cho h\u1ed1c t\u1ed5 c\u1ee7a ch\u00fang. Trong t\u00ecnh hu\u1ed1ng c\u1ee7a ch\u00fang, th\u1ee9 ch\u00fang nghe \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ti\u1ebfng g\u00f5 c\u1eeda t\u1ed1t l\u00e0nh m\u00e0 l\u00e0 \u00e2m thanh s\u1ed9t so\u1ea1t ph\u00e1t ra t\u1eeb m\u00f3ng vu\u1ed1t c\u1ee7a l\u0169 \u00e9n nh\u1ea1n hay l\u0169 s\u00f3c. Nh\u1eefng \u00e2m thanh n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 nghe th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf ch\u1ed7 cao tr\u00ean c\u00e2y, gi\u00fap chim c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i tr\u1ed1n tho\u00e1t. N\u1ebfu c\u00f3 chim non trong t\u1ed5, ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ed1 g\u1eafng \u0111\u00e1nh l\u1ea1c h\u01b0\u1edbng nh\u1eefng k\u1ebb t\u1ea5n c\u00f4ng, m\u1eb7c d\u00f9 nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c n\u00e0y th\u01b0\u1eddng ch\u1eafc ch\u1eafn th\u1ea5t b\u1ea1i. Nh\u01b0ng \u00edt nh\u1ea5t chim b\u1ed1 m\u1eb9 c\u0169ng s\u1ed1ng s\u00f3t tr\u1ed1n tho\u00e1t, v\u00e0 ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 b\u00f9 \u0111\u1eafp m\u1ea5t m\u00e1t b\u1eb1ng c\u00e1ch nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng \u1ed5 chim non th\u1ee9 hai. \u0110\u1ed9 d\u1eabn \u00e2m kh\u00f4ng qu\u00e1 quan tr\u1ecdng \u0111\u1ed1i v\u1edbi d\u01a1i, v\u00ec ch\u00fang c\u00f3 m\u1ed1i t\u00e2m ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00e1c. M\u1ed9t s\u1ed1 lo\u00e0i d\u01a1i \u2013 nh\u1eefng \u0111\u1ed9ng v\u1eadt c\u00f3 v\u00fa t\u00ed hon, c\u1ea7n r\u1ea5t nhi\u1ec1u h\u1ed1c c\u00e2y m\u1ed9t l\u00fac \u0111\u1ec3 nu\u00f4i con non. Trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u1ee7a d\u01a1i Bechstein \u2013 lo\u00e0i s\u1ed1ng \u1edf ch\u00e2u \u00c2u v\u00e0 T\u00e2y \u00c1, c\u00e1c nh\u00f3m d\u01a1i c\u00e1i nh\u1ecf s\u1ebd nu\u00f4i con c\u00f9ng nhau. Ch\u00fang ch\u1ec9 \u1edf v\u00e0i ng\u00e0y trong c\u00f9ng m\u1ed9t \u201ckhu nh\u00e0\u201d, r\u1ed3i l\u1ea1i d\u1ecdn \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c. C\u00e1c lo\u00e0i k\u00fd sinh l\u00e0 nguy\u00ean nh\u00e2n khi\u1ebfn d\u01a1i c\u00f3 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 th\u1ebf. N\u1ebfu c\u1ea3 m\u00f9a d\u01a1i \u0111\u1ec1u \u1edf trong c\u00f9ng m\u1ed9t h\u1ed1c c\u00e2y, th\u00ec s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng lo\u00e0i k\u00fd sinh s\u1ebd b\u00f9ng n\u1ed5 v\u00e0 ch\u00fang s\u1ebd gi\u00e0y v\u00f2 nh\u1eefng k\u1ebb s\u0103n m\u1ed3i v\u1ec1 \u0111\u00eam c\u00f3 c\u00e1nh kia m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc. Chu k\u1ef3 chuy\u1ec3n nh\u00e0 trong th\u1eddi gian ng\u1eafn gi\u1ea3i quy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y do l\u0169 k\u00fd sinh \u0111\u01a1n gi\u1ea3n b\u1ecb d\u01a1i b\u1ecf l\u1ea1i ph\u00eda sau. L\u0169 c\u00fa kh\u00f4ng chui v\u1eeba nh\u1eefng h\u1ed1c c\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c kho\u00e9t b\u1edfi g\u00f5 ki\u1ebfn, v\u00ec v\u1eady ch\u00fang ph\u1ea3i ki\u00ean nh\u1eabn ch\u1edd th\u00eam v\u00e0i n\u0103m n\u1eefa. Th\u1eddi gian tr\u00f4i qua, c\u00e2y c\u1ee9 ti\u1ebfp t\u1ee5c m\u1ee5c \u0111i, v\u00e0 th\u1ec9nh tho\u1ea3ng th\u00e2n c\u00e2y n\u1ee9t ra","nhi\u1ec1u h\u01a1n m\u1ed9t ch\u00fat, nh\u1edd v\u1eady l\u1ed1i v\u00e0o h\u1ed1c c\u00e2y tr\u1edf n\u00ean l\u1edbn h\u01a1n. \u0110\u00f4i khi, vi\u1ec7c c\u00f3 m\u1ed9t lo\u1ea1t c\u00e1c h\u1ed1c c\u00e2y kho\u00e9t b\u1edfi g\u00f5 ki\u1ebfn n\u1eb1m tr\u00ean c\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e2n c\u00e2y gi\u00fap x\u00fac ti\u1ebfn nhanh vi\u1ec7c m\u1edf r\u1ed9ng l\u1ed1i v\u00e0o cho c\u00fa. Nh\u1eefng h\u1ed1c c\u00e2y n\u00e0y t\u1ef1a nh\u01b0 c\u00e1c c\u0103n h\u1ed9 chung c\u01b0 c\u1ee7a chim g\u00f5 ki\u1ebfn \u2212h\u1ed1c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c kho\u00e9t ngay tr\u00ean \u0111\u1ec9nh c\u1ee7a h\u1ed1c kia. Khi qu\u00e1 tr\u00ecnh m\u1ee5c r\u1eefa c\u1ee7a c\u00e2y ti\u1ebfp di\u1ec5n, nh\u1eefng h\u1ed1c n\u00e0y d\u1ea7n d\u1ea7n h\u1ee3p l\u1ea1i v\u1edbi nhau, v\u00e0 khi \u0111\u00f3, nh\u1eefng h\u1ed1c c\u00e2y \u0111\u00e3 s\u1eb5n s\u00e0ng cho ch\u00e0ng c\u00fa l\u00f4ng hung c\u00f9ng b\u1ea1n b\u00e8 c\u1ee7a ch\u00e0ng ta chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn. V\u1eady c\u00e2y s\u1ebd ra sao? Nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c t\u1ef1 v\u1ec7 c\u1ee7a c\u00e2y l\u00e0 ho\u00e0n to\u00e0n v\u00f4 \u00edch. D\u00f9 g\u00ec th\u00ec c\u0169ng \u0111\u00e3 qu\u00e1 tr\u1ec5 \u0111\u1ec3 kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng t\u1ea5n c\u00f4ng ch\u1ed1ng l\u1ea1i l\u0169 n\u1ea5m, do \u0111\u1ebfn gi\u1edd ch\u00fang \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eb7c s\u1ee9c qu\u1ea5y ph\u00e1 trong nhi\u1ec1u n\u0103m r\u00f2ng r\u1ed3i. Nh\u01b0ng c\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 k\u00e9o d\u00e0i th\u1eddi gian s\u1ed1ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3 n\u1ebfu n\u00f3 \u00edt nh\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1ch ki\u1ec3m so\u00e1t c\u00e1c v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng b\u00ean ngo\u00e0i c\u1ee7a m\u00ecnh. N\u1ebfu c\u00e2y l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec tuy b\u00ean trong v\u1eabn s\u1ebd ti\u1ebfp m\u1ee5c d\u1ea7n, nh\u01b0ng b\u00ean ngo\u00e0i v\u1eabn s\u1ebd v\u1eefng ch\u1eafc nh\u01b0 m\u1ed9t \u1ed1ng th\u00e9p r\u1ed7ng v\u1eady, v\u00e0 c\u00e2y s\u1ebd c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ed1ng s\u00f3t th\u00eam v\u00e0i tr\u0103m n\u0103m n\u1eefa. B\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadn bi\u1ebft nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c h\u1ed3i ph\u1ee5c n\u00e0y khi tr\u00f4ng th\u1ea5y nh\u1eefng kh\u1ed1i nh\u1ecf ph\u1ed3ng l\u00ean quanh r\u00eca chi\u1ebfc l\u1ed7 do g\u00f5 ki\u1ebfn kho\u00e9t ra. D\u00f9 c\u00e2y \u0111\u00e3 c\u1ed1 g\u1eafng h\u1ebft s\u1ee9c, vi\u1ec7c kh\u00e9p k\u00edn l\u1ed1i v\u00e0o tr\u00ean th\u00e2n v\u1eabn hi\u1ebfm khi c\u00f3 ti\u1ebfn tri\u1ec3n. Th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, t\u00ean \u201cth\u1ee3 x\u00e2y\u201d g\u00f5 ki\u1ebfn nh\u1eabn t\u00e2m kia s\u1ebd \u0111\u01a1n gi\u1ea3n m\u1ed5 s\u1ea1ch \u0111i ph\u1ea7n g\u1ed7 m\u1edbi m\u1ecdc ra. Th\u00e2n c\u00e2y \u0111ang m\u1ee5c d\u1ea7n gi\u1edd \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh nh\u00e0 c\u1ee7a m\u1ed9t qu\u1ea7n x\u00e3 sinh v\u1eadt ph\u1ee9c t\u1ea1p. Ki\u1ebfn g\u1ed7 chuy\u1ec3n v\u00e0o v\u00e0 nhai n\u00e1t ph\u1ea7n g\u1ed7 \u0111\u00e3 m\u1ed1c meo \u0111\u1ec3 x\u00e2y l\u00ean chi\u1ebfc t\u1ed5 t\u1ef1a gi\u1ea5y c\u1ee7a ch\u00fang. Ch\u00fang ng\u00e2m th\u00e0nh t\u1ed5 trong d\u1ecbch ng\u1ecdt \u2013 lo\u1ea1i d\u1ecbch ti\u1ebft ch\u1ee9a \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a r\u1ec7p v\u1eebng. N\u1ea5m ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ea1nh m\u1ebd tr\u00ean c\u00e1c th\u00e0nh t\u1ed5 ng\u00e2m d\u1ecbch ng\u1ecdt n\u00e0y, v\u00e0 m\u1ea1ng l\u01b0\u1edbi t\u01a1 n\u1ea5m s\u1ebd gi\u00fap \u1ed5n \u0111\u1ecbnh t\u1ed5 ki\u1ebfn. V\u00f4 s\u1ed1 b\u1ecd c\u00e1nh c\u1ee9ng b\u1ecb thu h\u00fat \u0111\u1ebfn ph\u1ea7n m\u1ee5c r\u1eefa, m\u1ec1m x\u1ed1p b\u00ean trong h\u1ed1c c\u00e2y. \u1ea4u tr\u00f9ng c\u1ee7a ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 m\u1ea5t nhi\u1ec1u n\u0103m \u0111\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n, do \u0111\u00f3, ch\u00fang c\u1ea7n n\u01a1i \u1edf \u1ed5n \u0111\u1ecbnh d\u00e0i l\u00e2u. \u0110\u00e2y l\u00e0 l\u00fd do v\u00ec sao ch\u00fang ch\u1ecdn c\u00e2y th\u00e2n g\u1ed7 \u2013 m\u1ea5t c\u1ea3 h\u00e0ng th\u1eadp k\u1ef7 c\u00e2y m\u1edbi ch\u1ebft, do \u0111\u00f3 c\u00e2y s\u1ebd v\u1eabn nguy\u00ean v\u1eb9n trong m\u1ed9t th\u1eddi gian d\u00e0i. \u1ea4u tr\u00f9ng b\u1ecd xu\u1ea5t hi\u1ec7n gi\u00fap \u0111\u1ea3m b\u1ea3o r\u1eb1ng h\u1ed1c c\u00e2y v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c h\u1ea5p d\u1eabn \u0111\u1ed1i","v\u1edbi n\u1ea5m v\u00e0 nh\u1eefng lo\u00e0i c\u00f4n tr\u00f9ng kh\u00e1c, gi\u00fap gi\u1eef \u201cngu\u1ed3n cung\u201d ph\u00e2n v\u00e0 m\u00f9n c\u01b0a li\u00ean t\u1ee5c r\u01a1i nh\u01b0 m\u01b0a xu\u1ed1ng ch\u1ed7 b\u1ecb m\u1ee5c r\u1eefa. Ph\u00e2n c\u1ee7a d\u01a1i, c\u00fa v\u00e0 chu\u1ed9t s\u00f3c c\u0169ng r\u01a1i v\u00e0o trong ch\u1ed7 s\u00e2u t\u0103m t\u1ed1i \u1ea5y. V\u00e0 th\u1ebf l\u00e0 ch\u1ed7 g\u1ed7 m\u1ee5c kh\u00f4ng ng\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c cung c\u1ea5p c\u00e1c ch\u1ea5t dinh d\u01b0\u1ee1ng \u2013 th\u1ee9 tr\u1edf th\u00e0nh th\u1ee9c \u0103n cho nhi\u1ec1u lo\u00e0i, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 b\u1ed5 c\u1ee7i c\u1ed5 \u0111\u1ecf, ho\u1eb7c \u1ea5u tr\u00f9ng c\u1ee7a b\u1ecd da ch\u00e2u \u00c2u \u2013 lo\u00e0i b\u1ecd m\u00e0u \u0111en to x\u00e1c c\u00f3 th\u1ec3 d\u00e0i \u0111\u1ebfn 1,5 inch (3,81 cm). L\u0169 b\u1ecd da mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng chuy\u1ec3n v\u00e0o, v\u00e0 ch\u00fang th\u00edch s\u1ed1ng c\u1ea3 \u0111\u1eddi trong m\u1ed9t chi\u1ebfc l\u1ed7 t\u1ed1i t\u0103m n\u1eb1m t\u1ea1i ph\u1ea7n g\u1ed1c c\u1ee7a m\u1ed9t th\u00e2n c\u00e2y m\u1ee5c. V\u00ec nh\u1eefng con b\u1ecd n\u00e0y hi\u1ebfm khi bay hay \u0111i l\u1ea1i, n\u00ean to\u00e0n b\u1ed9 c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 trong c\u00f9ng m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh b\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ed1ng \u0111\u1ebfn h\u00e0ng th\u1eadp k\u1ef7 tr\u00ean c\u00f9ng m\u1ed9t c\u00e2y. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y gi\u1ea3i th\u00edch v\u00ec sao vi\u1ec7c gi\u1eef l\u1ea1i nh\u1eefng c\u00e2y c\u1ed5 th\u1ee5 l\u1ea1i r\u1ea5t quan tr\u1ecdng. N\u1ebfu ch\u00fang b\u1ecb ph\u00e1t quang, nh\u1eefng anh ch\u00e0ng m\u00e0u \u0111en t\u00ed hon n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ee9 th\u1ebf m\u00e0 lang thang sang c\u00e2y b\u00ean c\u1ea1nh; ch\u00fang \u0111\u01a1n gi\u1ea3n kh\u00f4ng c\u00f3 n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3. Ngay c\u1ea3 khi m\u1ed9t ng\u00e0y kia c\u00e2y b\u1ecf cu\u1ed9c v\u00e0 g\u00e3y \u0111\u1ed5 trong b\u00e3o t\u1ed1, n\u00f3 v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u1ee5c v\u1ee5 t\u1ed1t cho c\u1ea3 qu\u1ea7n x\u00e3. M\u1eb7c d\u00f9 c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc v\u1eabn ch\u01b0a nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u1ec1 c\u00e1c m\u1ed1i quan h\u1ec7 trong r\u1eebng, nh\u01b0ng ch\u00fang ta \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u1eb1ng s\u1ef1 \u0111a d\u1ea1ng lo\u00e0i cao h\u01a1n s\u1ebd \u1ed5n \u0111\u1ecbnh h\u1ec7 sinh th\u00e1i r\u1eebng. C\u00e0ng c\u00f3 nhi\u1ec1u lo\u00e0i xung quanh, c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ec3 m\u1ed9t lo\u00e0i l\u1ea5n \u00e1t v\u00e0 l\u00e0m t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng c\u00e1c lo\u00e0i kh\u00e1c c\u00e0ng th\u1ea5p, v\u00ec lu\u00f4n c\u00f3 s\u1eb5n m\u1ed9t \u201c\u1ee9ng vi\u00ean\u201d k\u00ecm h\u00e3m b\u1edbt c\u00e1c t\u00e1c nh\u00e2n nguy hi\u1ec3m. Th\u1eadm ch\u00ed m\u1ed9t th\u00e2n c\u00e2y ch\u1ebft v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 cung c\u1ea5p m\u1ed9t d\u1ecbch v\u1ee5 r\u1ea5t c\u00f3 \u00edch: Qu\u1ea3n l\u00fd n\u01b0\u1edbc cho c\u00e1c c\u00e2y c\u00f2n s\u1ed1ng, \u0111\u01a1n gi\u1ea3n v\u00ec n\u00f3 v\u1eabn c\u00f2n n\u1eb1m \u0111\u00f3, nh\u01b0 ch\u00fang ta \u0111\u00e3 \u0111\u1ecdc trong ch\u01b0\u01a1ng 17 \u201cKi\u1ec3m so\u00e1t kh\u00ed h\u1eadu b\u1eb1ng r\u1eebng\u201d.","\u20142\u26051\u2014 NH\u1eeeNG CON T\u00c0U M\u1eb8 C\u1ee6A S\u1ef0 \u0110A D\u1ea0NG SINH H\u1eccC H\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c \u0111\u1ed9ng v\u1eadt s\u1ed1ng d\u1ef1a v\u00e0o c\u00e2y kh\u00f4ng g\u00e2y h\u1ea1i cho c\u00e2y. Ch\u00fang ch\u1ec9 s\u1eed d\u1ee5ng th\u00e2n hay t\u00e1n l\u00e0m ng\u00f4i nh\u00e0 x\u00e2y theo s\u1edf th\u00edch ri\u00eang \u2013 n\u01a1i cung c\u1ea5p \u1ed5 sinh th\u00e1i cho ch\u00fang, nh\u1edd v\u00e0o l\u01b0\u1ee3ng h\u01a1i \u1ea9m v\u00e0 \u00e1nh s\u00e1ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i. V\u00f4 s\u1ed1 ch\u1ee7ng lo\u1ea1i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt chuy\u00ean bi\u1ec7t t\u00ecm th\u1ea5y n\u01a1i s\u1ed1ng \u1edf \u0111\u00e2y. C\u00f3 r\u1ea5t \u00edt nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn h\u00e0nh, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 \u1edf nh\u1eefng t\u1ea7ng cao h\u01a1n c\u1ee7a r\u1eebng r\u1eadm, v\u00ec c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u1ea7n ph\u1ea3i d\u00f9ng \u0111\u1ebfn c\u1ea7n tr\u1ee5c v\u00e0 gi\u00e0n gi\u00e1o v\u1ed1n \u0111\u1eaft \u0111\u1ecf m\u1edbi ki\u1ec3m tra c\u00e1c t\u1ea7ng n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ec3 gi\u1ea3m chi ph\u00ed, nh\u1eefng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p t\u00e0n b\u1ea1o th\u1ec9nh tho\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng. V\u00e0 v\u1eady l\u00e0, v\u00e0o n\u0103m 2009, nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e2y th\u00e2n g\u1ed7 Ti\u1ebfn s\u0129 Martin Gossner \u0111\u00e3 x\u1ecbt thu\u1ed1c l\u00ean c\u00e2y gi\u00e0 nh\u1ea5t (s\u00e1u tr\u0103m tu\u1ed5i) v\u00e0 to l\u1edbn nh\u1ea5t (cao 170 feet (51,82 m) v\u00e0 r\u1ed9ng 6 feet (1,83 m) \u1edf ph\u1ea7n th\u00e2n cao ngang ng\u1ef1c ng\u01b0\u1eddi) t\u1ea1i C\u00f4ng Vi\u00ean Qu\u1ed1c Gia R\u1eebng Bavarian. Ch\u1ea5t h\u00f3a h\u1ecdc \u00f4ng s\u1eed d\u1ee5ng, pyrethrum, l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i thu\u1ed1c di\u1ec7t c\u00f4n tr\u00f9ng, th\u1ee9 khi\u1ebfn m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn nh\u1ec7n v\u00e0 c\u00f4n tr\u00f9ng ng\u00e3 nh\u00e0o xu\u1ed1ng n\u1ec1n r\u1eebng, ch\u1ebft t\u01b0\u01a1i. K\u1ebft qu\u1ea3 ch\u1ebft ch\u00f3c n\u00e0y cho th\u1ea5y s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ch\u1ee7ng lo\u00e0i phong ph\u00fa \u0111ang s\u1ed1ng \u1edf ph\u00eda tr\u00ean cao kia. Nh\u00e0 khoa h\u1ecdc n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c 2.041 con v\u1eadt thu\u1ed9c 257 lo\u00e0i kh\u00e1c nhau. C\u00e1c t\u00e1n c\u00e2y th\u1eadm ch\u00ed ch\u1ee9a c\u1ea3 nh\u1eefng m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng ng\u1eadp n\u01b0\u1edbc chuy\u00ean bi\u1ec7t. Khi m\u1ed9t th\u00e2n c\u00e2y t\u00e1ch ra \u0111\u1ec3 h\u00ecnh th\u00e0nh m\u1ed9t ch\u1ea1c ba, n\u01b0\u1edbc m\u01b0a s\u1ebd t\u1ee5 l\u1ea1i ch\u1ed7 m\u00e0 th\u00e2n c\u00e2y t\u00e1ch ra. V\u0169ng n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf x\u00edu n\u00e0y l\u00e0 nh\u00e0 c\u1ee7a nh\u1eefng con ru\u1ed3i b\u00e9 t\u00ed \u2013 th\u1ee9c \u0103n c\u1ee7a nh\u1eefng lo\u00e0i b\u1ecd hi\u1ebfm. \u0110\u1ed9ng v\u1eadt s\u1ebd kh\u00f3 s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c trong nh\u1eefng h\u1ed1c c\u00e2y b\u1ecb t\u1ee5 n\u01b0\u1edbc. H\u1ed1c c\u00e2y th\u00ec t\u1ed1i t\u0103m, v\u00e0 th\u1ee9 th\u1ee9c u\u1ed1ng l\u00ean men \u0111\u1ee5c ng\u1ea7u, m\u1ed1c meo ch\u1ee9a trong nh\u1eefng h\u1ed1c c\u00e2y th\u00ec c\u00f3 r\u1ea5t \u00edt oxy. \u1ea4u","tr\u00f9ng ph\u00e1t tri\u1ec3n trong n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i nh\u01b0 th\u1ebf \u2013 tr\u1eeb khi, t\u1ea5t nhi\u00ean, ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00fa s\u1eb5n \u1ed1ng th\u1edf, gi\u1ed1ng nh\u01b0 l\u0169 con c\u1ee7a ru\u1ed3i gi\u1ea3 ong. Nh\u1edd v\u00e0o chi\u1ebfc \u1ed1ng th\u1edf c\u00f3 th\u1ec3 du\u1ed7i d\u00e0i nh\u01b0 k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng, nh\u1eefng con \u1ea5u tr\u00f9ng n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ed1ng s\u00f3t \u1edf n\u01a1i \u0111\u00e2y. Vi khu\u1ea9n h\u1ea7u nh\u01b0 l\u00e0 th\u1ee9 duy nh\u1ea5t khu\u1ea5y \u0111\u1ed9ng trong nh\u1eefng v\u00f9ng n\u01b0\u1edbc n\u00e0y, v\u00ec v\u1eady ch\u00fang hi\u1ec3n nhi\u00ean tr\u1edf th\u00e0nh ngu\u1ed3n th\u1ee9c \u0103n c\u1ee7a l\u0169 \u1ea5u tr\u00f9ng. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ecdi c\u00e2y \u0111\u1ec1u b\u1ecb chim g\u00f5 ki\u1ebfn nh\u1eafm t\u1edbi \u0111\u1ec3 x\u00e2y t\u1ed5 v\u00e0 kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi s\u1ed1 ph\u1eadn b\u1ecb m\u1ee5c r\u1eefa d\u1ea7n, v\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c c\u00e2y \u0111\u1ec1u y\u1ebfu s\u1ee9c d\u1ea7n, t\u1ea1o ra c\u00e1c m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng r\u1ea5t-kh\u00f3- t\u00ecm th\u1ea5y cho nhi\u1ec1u lo\u00e0i chuy\u00ean bi\u1ec7t nh\u01b0 c\u00e2y v\u1eabn th\u01b0\u1eddng l\u00e0m. Nhi\u1ec1u c\u00e2y ch\u1ebft r\u1ea5t nhanh. M\u1ed9t c\u01a1n b\u00e3o c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m g\u00e3y ngang m\u1ed9t th\u00e2n c\u00e2y kh\u1ed5ng l\u1ed3, ho\u1eb7c b\u1ecd v\u1ecf c\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1 h\u1ee7y v\u1ecf ch\u1ec9 trong v\u00e0i tu\u1ea7n ng\u1eafn ng\u1ee7i, khi\u1ebfn l\u00e1 c\u00e2y h\u00e9o kh\u00f4 v\u00e0 ch\u1ebft \u0111i. Khi \u1ea5y, h\u1ec7 sinh th\u00e1i quanh c\u00e2y s\u1ebd thay \u0111\u1ed5i \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t. \u0110\u1ed9ng v\u1eadt v\u00e0 n\u1ea5m s\u1ed1ng ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o c\u00e2y \u0111\u00f3 v\u1ed1n v\u1eabn \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7n b\u01a1m h\u01a1i \u1ea9m v\u00e0o g\u00e2n l\u00e1 hay \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0o t\u00e1n c\u00e2y gi\u1edd ph\u1ea3i r\u1eddi kh\u1ecfi x\u00e1c c\u00e2y ho\u1eb7c ch\u1ebft \u0111\u00f3i. M\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi nh\u1ecf b\u00e9 \u0111\u00e3 k\u1ebft th\u00fac. Hay \u0111\u1ea5y ch\u1ec9 m\u1edbi l\u00e0 kh\u1edfi \u0111\u1ea7u? \\\"Und wenn ich geh, dann geht nur ein Teil von mir.\u201d \u201cV\u00e0 khi t\u00f4i ra \u0111i, ch\u1ec9 m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a t\u00f4i l\u00e0 r\u1eddi kh\u1ecfi\u201d. L\u1eddi h\u00e1t tr\u00edch t\u1eeb b\u1ea3n nh\u1ea1c n\u1ed5i \u0111\u00ecnh \u0111\u00e1m c\u1ee7a ca s\u0129 nh\u1ea1c pop ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ee9c Peter Maffay c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft b\u1edfi m\u1ed9t c\u00e2y xanh. V\u00ec m\u1ed9t th\u00e2n c\u00e2y ch\u1ebft v\u1eabn v\u00f4 c\u00f9ng c\u1ea7n thi\u1ebft cho chu k\u1ef3 s\u1ed1ng trong r\u1eebng gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t c\u00e2y xanh c\u00f2n s\u1ed1ng v\u1eady. Trong h\u00e0ng th\u1eadp k\u1ef7, c\u00e2y h\u00fat dinh d\u01b0\u1ee1ng t\u1eeb \u0111\u1ea5t v\u00e0 tr\u1eef c\u00e1c ch\u1ea5t n\u00e0y trong g\u1ed7 v\u00e0 v\u1ecf c\u00e2y. V\u00e0 gi\u1edd th\u00ec n\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh ngu\u1ed3n t\u00e0i nguy\u00ean qu\u00fd gi\u00e1 c\u1ee7a c\u00e1c c\u00e2y con. Nh\u01b0ng c\u00e2y con kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn tr\u1ef1c ti\u1ebfp nh\u1eefng \u201cm\u00f3n ngon v\u1eadt l\u1ea1\u201d ch\u1ee9a trong th\u00e2n th\u1ec3 \u201cph\u1ee5 huynh\u201d \u0111\u00e3 qua \u0111\u1eddi c\u1ee7a m\u00ecnh. \u0110\u1ec3 ti\u1ebfp c\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00e2y non c\u1ea7n \u0111\u1ebfn s\u1ef1 tr\u1ee3 gi\u00fap c\u1ee7a nh\u1eefng sinh v\u1eadt kh\u00e1c. Ngay khi th\u00e2n c\u00e2y g\u00e3y g\u1ee5c xu\u1ed1ng n\u1ec1n \u0111\u1ea5t, c\u00e2y c\u00f9ng h\u1ec7 th\u1ed1ng r\u1ec5 c\u1ee7a n\u00f3 s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh n\u01a1i thi n\u1ea5u \u0103n ti\u1ebfp s\u1ee9c cho h\u00e0ng ng\u00e0n lo\u00e0i n\u1ea5m c\u00f9ng c\u00f4n tr\u00f9ng. M\u1ed7i lo\u00e0i \u0111\u1ec1u chuy\u00ean tr\u00e1ch v\u1ec1 m\u1ed9t giai \u0111o\u1ea1n c\u1ee5 th\u1ec3 trong qu\u00e1 tr\u00ecnh th\u1ed1i r\u1eefa v\u00e0 v\u1ec1 m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee5 th\u1ec3 tr\u00ean c\u00e2y. \u0110\u00e2y l\u00e0 l\u00fd do v\u00ec sao nh\u1eefng lo\u00e0i n\u00e0y kh\u00f4ng bao gi\u1edd c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed1i","nguy cho m\u1ed9t c\u00e2y c\u00f2n s\u1ed1ng \u2013 c\u00f2n t\u01b0\u01a1i qu\u00e1 n\u00ean ch\u00fang kh\u00f4ng th\u00e8m \u0103n. Nh\u1eefng s\u1ee3i g\u1ed7 m\u1ec1m v\u00e0 nh\u1eefng t\u1ebf b\u00e0o \u1ea9m m\u1ed1c \u2013 \u0111\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng m\u00f3n ch\u00fang th\u1ea5y r\u1ea5t ngon mi\u1ec7ng. Ch\u00fang t\u1eeb t\u1ed1n ch\u1eadm r\u00e3i c\u1ea3 trong b\u1eefa \u0103n l\u1eabn trong v\u00f2ng \u0111\u1eddi c\u1ee7a ch\u00fang, v\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 b\u1ecd v\u00f9ng. B\u1ecd v\u00f9ng tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh ch\u1ec9 s\u1ed1ng v\u00e0i tu\u1ea7n, v\u1eeba \u0111\u1ee7 th\u1eddi gian \u0111\u1ec3 giao ph\u1ed1i. Ph\u1ea7n l\u1edbn cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a lo\u00e0i v\u1eadt n\u00e0y tr\u1ea3i qua d\u01b0\u1edbi d\u1ea1ng \u1ea5u tr\u00f9ng \u2013 th\u1ee9 ch\u1ea7m ch\u1eadm \u0103n xuy\u00ean qua ph\u1ea7n r\u1ec5 b\u1edf v\u1ee5n c\u1ee7a c\u00e2y r\u1ee5ng l\u00e1 \u0111\u00e3 ch\u1ebft. N\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 m\u1ea5t \u0111\u1ebfn t\u00e1m n\u0103m m\u1edbi \u0111\u1ee7 l\u1edbn v\u00e0 \u0111\u1ee7 m\u1eadp \u0111\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u00e0nh nh\u1ed9ng. C\u00e1c lo\u00e0i n\u1ea5m ngo\u1eb7c \u0111\u01a1n c\u0169ng s\u1ed1ng ch\u1eadm r\u00e3i nh\u01b0 v\u1eady. Ch\u00fang c\u00f3 t\u00ean n\u00e0y v\u00ec ch\u00fang m\u1ecdc ch\u00eca ra t\u1eeb th\u00e2n c\u00e2y ch\u1ebft, tr\u00f4ng nh\u01b0 m\u1ed9t chi\u1ebfc k\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m t\u1eeb m\u1ed9t n\u1eeda chi\u1ebfc \u0111\u0129a v\u1ee1 v\u1eady. N\u1ea5m tai \u0111\u1ecf l\u00e0 m\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5. Ch\u00fang \u0103n nh\u1eefng s\u1ee3i cellulose m\u00e0u tr\u1eafng trong g\u1ed7, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i nh\u1eefng v\u1ee5n n\u00e2u l\u00e0m b\u1eb1ng ch\u1ee9ng l\u00e0 ch\u00fang t\u1eebng d\u00f9ng b\u1eefa t\u1ea1i \u0111\u00e2y. Tai n\u1ea5m c\u1ee7a lo\u00e0i n\u00e0y \u2013 c\u00f3 h\u00ecnh gi\u1ed1ng chi\u1ebfc \u0111\u0129a v\u1ee1 nh\u01b0 \u0111\u00e3 n\u00f3i \u1edf tr\u00ean, g\u1eafn ch\u1eb7t v\u00e0o th\u00e2n c\u00e2y g\u1ecdn g\u00e0ng theo g\u00f3c ngang. \u0110\u00e2y l\u00e0 c\u00e1ch duy nh\u1ea5t \u0111\u1ea3m b\u1ea3o nh\u1eefng b\u00e0o t\u1eed sinh s\u1ea3n s\u1ebd r\u01a1i ra ch\u1ea7m ch\u1eadm t\u1eeb nh\u1eefng \u1ed1ng nh\u1ecf \u1edf m\u1eb7t d\u01b0\u1edbi c\u1ee7a n\u00f3. N\u1ebfu th\u00e2n c\u00e2y m\u1ee5c m\u00e0 n\u1ea5m \u0111ang g\u1eafn ch\u1eb7t s\u1ee5p \u0111\u1ed5 h\u1eb3n v\u00e0o m\u1ed9t ng\u00e0y n\u00e0o \u0111\u00f3, n\u1ea5m s\u1ebd \u0111\u00f3ng k\u00edn c\u00e1c \u1ed1ng v\u00e0 ti\u1ebfp t\u1ee5c m\u1ecdc theo h\u01b0\u1edbng vu\u00f4ng g\u00f3c v\u1edbi th\u00e2n n\u1ea5m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ee7a n\u00f3, nh\u1eb1m h\u00ecnh th\u00e0nh m\u1ed9t chi\u1ebfc \u0111\u0129a n\u1eb1m ngang m\u1edbi. M\u1ed9t s\u1ed1 lo\u00e0i n\u1ea5m chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u kh\u1ed1c li\u1ec7t \u0111\u1ec3 gi\u00e0nh ch\u1ed7 \u0103n. B\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y r\u00f5 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y tr\u00ean kh\u00fac g\u1ed7 ch\u1ebft \u0111\u00e3 b\u1ecb x\u1ebb th\u00e0nh nhi\u1ec1u m\u1ea3nh. B\u1ea1n s\u1ebd th\u1ea5y nh\u1eefng k\u1ebft c\u1ea5u v\u00e2n c\u1ea9m th\u1ea1ch t\u1ea1o n\u00ean b\u1edfi m\u1ed9 c\u00f3 m\u00e0u nh\u1ea1t h\u01a1n v\u00e0 m\u00e0u \u0111\u1eadm h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n t\u00e1ch r\u00f5 r\u00e0ng b\u1edfi nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0u \u0111en. Nh\u1eefng s\u1eafc th\u00e1i m\u00e0u s\u1eafc kh\u00e1c nhau ch\u1ec9 ra nh\u1eefng lo\u00e0i n\u1ea5m kh\u00e1c nhau \u0111ang ph\u1ea5n \u0111\u1ea5u v\u01b0\u01a1n l\u00ean b\u00ean trong g\u1ed7. Ch\u00fang b\u1ea3o v\u1ec7 l\u00e3nh th\u1ed5 c\u1ee7a m\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng lo\u00e0i n\u1ea5m kh\u00e1c b\u1eb1ng h\u1ee3p ch\u1ea5t polymer s\u1eabm m\u00e0u, kh\u00f4ng th\u1ec3 xuy\u00ean th\u1ee7ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u2013 v\u1edbi ch\u00fang ta, ch\u00fang nh\u00ecn nh\u01b0 th\u1ec3 \u0111ang d\u00e0n tr\u1eadn v\u1eady. T\u1ed5ng c\u1ed9ng c\u00f3 m\u1ed9t ph\u1ea7n n\u0103m c\u00e1c lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt v\u00e0 th\u1ef1c v\u1eadt \u2013 ngh\u0129a l\u00e0 c\u00f3 kho\u1ea3ng s\u00e1u ngh\u00ecn lo\u00e0i m\u00e0 ch\u00fang ta \u0111\u00e3 bi\u1ebft \u0111\u1ebfn \u2013 s\u1ed1ng ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o g\u1ed7 ch\u1ebft. Nh\u01b0 t\u00f4i \u0111\u00e3 gi\u1ea3i th\u00edch, g\u1ed7 ch\u1ebft v\u1eabn","gp \u1ee5 \u1ed9 g gg h\u1eefu \u00edch v\u00ec ch\u00fang c\u00f3 vai tr\u00f2 t\u00e1i t\u1ea1o l\u1ea1i ch\u1ea5t dinh d\u01b0\u1ee1ng. Nh\u01b0ng g\u1ed7 ch\u1ebft c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed1i \u0111e d\u1ecda cho khu r\u1eebng kh\u00f4ng? X\u00e9t cho c\u00f9ng, c\u00f3 l\u1ebd n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee7 l\u01b0\u1ee3ng g\u1ed7 ch\u1ebft n\u1eb1m quanh \u0111\u00f3, th\u00ec c\u00e1c sinh v\u1eadt n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ebd \u0103n lu\u00f4n c\u00e2y s\u1ed1ng \u0111\u1ec3 thay th\u1ebf. T\u00f4i c\u1ee9 nghe nh\u1eefng du kh\u00e1ch \u0111\u1ebfn th\u0103m r\u1eebng l\u1eb7p \u0111i l\u1eb7p l\u1ea1i c\u00e2u h\u1ecfi lo ng\u1ea1i \u0111\u1ea5y m\u00e3i, v\u00e0 m\u1ed9t v\u00e0i ch\u1ee7 r\u1eebng t\u01b0 nh\u00e2n d\u1ecdn s\u1ea1ch t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng th\u00e2n c\u00e2y ch\u1ebft \u0111i c\u0169ng ch\u00ednh v\u00ec l\u00fd do n\u00e0y. Nh\u01b0ng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5y l\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft m\u00e0 c\u0169ng ch\u1eb3ng c\u00f3 \u00edch. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng kh\u00fac g\u1ed7 ch\u1ebft b\u1ecb d\u1ecdn \u0111i \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng gi\u00e1 tr\u1ecb b\u1ecb ph\u00e1 h\u1ee7y, v\u00ec g\u1ed7 s\u1ed1ng ch\u1eb3ng c\u00f3 \u00edch l\u1ee3i g\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng sinh v\u1eadt s\u1ed1ng trong g\u1ed7 ch\u1ebft. V\u1edbi ch\u00fang, g\u1ed7 s\u1ed1ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 m\u1ec1m, qu\u00e1 \u1ea9m \u01b0\u1edbt, v\u00e0 ch\u1ee9a qu\u00e1 nhi\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng. \u0110\u1ea5y l\u00e0 ch\u01b0a k\u1ec3 d\u1ebb gai, s\u1ed3i v\u00e0 v\u00e2n sam s\u1ebd t\u1ef1 v\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 x\u00e2m l\u0103ng c\u1ee7a ch\u00fang n\u1eefa. Nh\u1eefng c\u00e2y kh\u1ecfe m\u1ea1nh m\u1ecdc trong khu v\u1ef1c t\u1ef1 nhi\u00ean c\u1ee7a ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ed1ng ch\u1ecdi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c cu\u1ed9c t\u1ea5n c\u00f4ng n\u1ebfu ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c \u0103n u\u1ed1ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. V\u00e0 h\u1ea1m \u0111\u1ed9i nh\u1eefng k\u1ebb chuy\u00ean \u0111i ph\u00e2n h\u1ee7y s\u1ebd cung c\u1ea5p th\u1ee9c \u0103n cho nh\u1eefng c\u00e2y c\u00f2n s\u1ed1ng, mi\u1ec5n l\u00e0 nh\u1eefng anh ch\u00e0ng b\u00e9 nh\u1ecf n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebf sinh nhai. \u0110\u00f4i l\u00fac nh\u1eefng kh\u00fac g\u1ed7 ch\u1ebft c\u0169ng mang l\u1ea1i l\u1ee3i \u00edch tr\u1ef1c ti\u1ebfp cho c\u00e2y, v\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 khi m\u1ed9t th\u00e2n c\u00e2y ng\u00e3 xu\u1ed1ng v\u00e0 tr\u1edf th\u00e0nh chi\u1ebfc n\u00f4i cho c\u00e2y con c\u1ee7a m\u00ecnh. V\u00e2n sam non n\u1ea3y m\u1ea7m \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t t\u1ed1t tr\u00ean x\u00e1c ch\u1ebft c\u1ee7a cha m\u1eb9 ch\u00fang. Ki\u1ec3u \u0111\u1ea5y trong ti\u1ebfng Anh \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u201cnurse-log reproduction\u201d (sinh s\u1ea3n theo ki\u1ec3u m\u1ed9c d\u01b0\u1ee1ng) v\u00e0, nghe c\u00f3 ph\u1ea7n h\u01a1i kinh kh\u1ee7ng, trong ti\u1ebfng \u0110\u1ee9c l\u00e0 \u201cKadaververj\u00fcngung\u201d \u2013 ngh\u0129a l\u00e0 \u201cx\u00e1c ch\u1ebft tr\u1ebb h\u00f3a\u201d. Lo\u1ea1i g\u1ed7 m\u1ec1m, m\u1ee5c r\u1eefa n\u00e0y tr\u1eef n\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t t\u1ed1t, v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 ch\u1ea5t dinh d\u01b0\u1ee1ng t\u00edch trong n\u00f3 c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i ph\u00f3ng ra ngo\u00e0i nh\u1edd v\u00e0o n\u1ea5m v\u00e0 c\u00f4n tr\u00f9ng. Ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t r\u1eafc r\u1ed1i b\u00e9 x\u00edu xiu th\u00f4i: Th\u00e2n c\u00e2y ch\u1ebft kh\u00f4ng th\u1ec3 thay th\u1ebf v\u0129nh vi\u1ec5n cho \u0111\u1ea5t, v\u00ec n\u00f3 v\u1eabn \u0111ang li\u00ean t\u1ee5c r\u00e3 ra, cho \u0111\u1ebfn m\u1ed9t ng\u00e0y n\u00f3 s\u1ebd ho\u00e0n to\u00e0n ph\u00e2n h\u1ee7y th\u00e0nh \u0111\u1ea5t m\u00f9n tr\u00ean n\u1ec1n r\u1eebng. V\u1eady khi \u1ea5y \u0111i\u1ec1u g\u00ec s\u1ebd x\u1ea3y ra cho c\u00e2y non? R\u1ec5 c\u1ee7a ch\u00fang b\u1ecb l\u1ed9 ra v\u00e0 ch\u00fang m\u1ea5t \u0111i n\u01a1i n\u00e2ng \u0111\u1ee1, nh\u01b0ng v\u00ec qu\u00e1 tr\u00ecnh n\u00e0y di\u1ec5n ra trong h\u00e0ng th\u1eadp k\u1ef7, n\u00ean r\u1ec5 s\u1ebd theo sau ph\u1ea7n g\u1ed7 ph\u00e2n h\u1ee7y kia v\u00e0 c\u1eafm xu\u1ed1ng n\u1ec1n \u0111\u1ea5t. Th\u00e2n c\u1ee7a v\u00e2n sam l\u1edbn theo c\u00e1ch n\u00e0y cu\u1ed1i c\u00f9ng s\u1ebd n\u1eb1m cao l\u00eanh kh\u00eanh tr\u00ean nh\u1eefng \u201cchi\u1ebfc c\u00e0","kheo\u201d. \u0110\u1ed9 cao c\u1ee7a nh\u1eefng \u201cchi\u1ebfc c\u00e0 kheo\u201d n\u00e0y s\u1ebd t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng v\u1edbi \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh c\u1ee7a kh\u00fac g\u1ed7 t\u1eebng m\u1ed9t th\u1eddi l\u00e0m n\u00f4i c\u1ee7a v\u00e2n sam non.","\u20142\u26052\u2014 NG\u1ee6 \u0110\u00d4NG \u0110\u00e3 sang cu\u1ed1i h\u00e8, v\u00e0 khu r\u1eebng \u0111ang trong tr\u1ea1ng th\u00e1i k\u1ef3 l\u1ea1. T\u00e1n c\u00e2y \u0111\u1ed5i t\u1eeb m\u00e0u xanh m\u01b0\u1edbt t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t sang m\u00e0u l\u1ee5c b\u1ea1c ph\u1ebfch g\u1ea7n chuy\u1ec3n sang v\u00e0ng. C\u1ee9 nh\u01b0 th\u1ec3 ch\u00fang \u0111ang ng\u00e0y c\u00e0ng tr\u1edf n\u00ean m\u1ec7t m\u1ecfi. T\u00ecnh tr\u1ea1ng ki\u1ec7t s\u1ee9c d\u1ea7n xu\u1ea5t hi\u1ec7n, v\u00e0 c\u00e2y \u0111ang mong m\u1ecfi m\u00f9a c\u0103ng th\u1eb3ng n\u00e0y ch\u00f3ng qua. Ch\u00fang c\u1ea3m th\u1ea5y h\u1ec7t nh\u01b0 ch\u00fang ta sau m\u1ed9t ng\u00e0y l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eadn r\u1ed9n v\u1eady \u2013 s\u1eb5n s\u00e0ng h\u01b0\u1edfng th\u1ee5 m\u1ed9t k\u1ef3 ngh\u1ec9 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng. G\u1ea5u x\u00e1m B\u1eafc M\u1ef9 ng\u1ee7 \u0111\u00f4ng v\u00e0 chu\u1ed9t s\u00f3c c\u0169ng v\u1eady. Nh\u01b0ng c\u00e2y th\u00ec sao? Ch\u00fang c\u00f3 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m \u0111i\u1ec1u g\u00ec t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 th\u1eddi gian ngh\u1ec9 ban \u0111\u00eam c\u1ee7a ch\u00fang ta kh\u00f4ng? G\u1ea5u x\u00e1m B\u1eafc M\u1ef9 l\u00e0 v\u00ed d\u1ee5 so s\u00e1nh t\u1ed1t v\u00ec lo\u00e0i n\u00e0y c\u00f3 chi\u1ebfn thu\u1eadt t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 c\u00e2y xanh. V\u00e0o m\u00f9a h\u00e8 v\u00e0 \u0111\u1ea7u thu, g\u1ea5u x\u00e1m \u0103n th\u1eadt nhi\u1ec1u \u0111\u1ec3 t\u1ea1o n\u00ean m\u1ed9t l\u1edbp m\u1ee1 d\u00e0y gi\u00fap g\u1ea5u s\u1ed1ng qua to\u00e0n b\u1ed9 m\u00f9a \u0111\u00f4ng. \u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 c\u00e2y xanh c\u0169ng l\u00e0m. T\u1ea5t nhi\u00ean, c\u00e2y kh\u00f4ng \u0103n vi\u1ec7t qu\u1ea5t xanh hay c\u00e1 h\u1ed3i, nh\u01b0ng ch\u00fang n\u1ea1p \u0111\u1ea7y n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng t\u1eeb \u00e1nh m\u1eb7t tr\u1eddi \u2013 th\u1ee9 ch\u00fang s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 t\u1ea1o ra \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f9ng c\u00e1c h\u1ee3p ch\u1ea5t d\u1ef1 tr\u1eef kh\u00e1c. V\u00e0 ch\u00fang tr\u1eef nh\u1eefng th\u1ee9 n\u00e0y d\u01b0\u1edbi da y nh\u01b0 g\u1ea5u v\u1eady. V\u00ec c\u00e2y kh\u00f4ng th\u1ec3 m\u1eadp ra (ch\u1ec9 m\u1ed7i m\u00ecnh \u201cx\u01b0\u01a1ng\u201d c\u1ee7a ch\u00fang \u2013 n\u00f3i c\u00e1ch kh\u00e1c, g\u1ed7 c\u1ee7a ch\u00fang \u2013 l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 l\u1edbn th\u00eam th\u00f4i), n\u00ean \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t nh\u1ea5t ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m l\u00e0 ch\u1ea5t \u0111\u1ea7y th\u1ee9c \u0103n v\u00e0o c\u00e1c m\u00f4. Trong khi g\u1ea5u c\u00f3 th\u1ec3 \u0103n ho\u00e0i \u0103n m\u00e3i t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi th\u1ee9 m\u00e0 ch\u00fang ki\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec c\u00e2y s\u1ebd \u201cno c\u0103ng\u201d khi \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn m\u1ee9c n\u00e0o \u0111\u00f3. B\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y \u0111i\u1ec1u n\u00e0y r\u1ea5t r\u00f5, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 khi nh\u00ecn v\u00e0o anh \u0111\u00e0o d\u1ea1i, m\u1eadn m\u01a1, v\u00e0 thanh l\u01b0\u01a1ng tr\u00e0 d\u1ea1i \u1edf b\u1ea5t c\u1ee9 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0o","sau th\u00e1ng T\u00e1m. M\u1eb7c d\u00f9 c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u00e0y n\u1eafng \u0111\u1eb9p m\u00e0 ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 t\u1eadn d\u1ee5ng tr\u01b0\u1edbc khi sang th\u00e1ng M\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng ch\u00fang v\u1eabn b\u1eaft \u0111\u1ea7u chuy\u1ec3n sang m\u00e0u \u0111\u1ecf. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 ch\u00fang \u0111ang ng\u1eebng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng trong th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3. Kh\u00f4ng gian d\u1ef1 tr\u1eef b\u00ean d\u01b0\u1edbi v\u1ecf v\u00e0 trong r\u1ec5 c\u1ee7a ch\u00fang \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y. N\u1ebfu ch\u00fang t\u1ea1o th\u00eam \u0111\u01b0\u1eddng, th\u00ec s\u1ebd ch\u1eb3ng c\u00f2n ch\u1ed7 n\u00e0o m\u00e0 c\u1ea5t tr\u1eef. Trong l\u00fac l\u0169 g\u1ea5u v\u1eabn \u0111ang m\u1ea3i m\u00ea vui v\u1ebb \u0103n u\u1ed1ng, v\u1edbi nh\u1eefng c\u00e2y n\u00e0y, th\u1ea7n ng\u1ee7\u273d \u0111\u00e3 g\u00f5 c\u1eeda r\u1ed3i. Ph\u1ea7n l\u1edbn c\u00e1c lo\u00e0i c\u00e2y kh\u00e1c d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111\u1ec1u c\u00f3 khu d\u1ef1 tr\u1eef to h\u01a1n, v\u00ec v\u1eady ch\u00fang c\u1ee9 quang h\u1ee3p h\u00f9ng h\u1ee5c kh\u00f4ng ngh\u1ec9 ch\u00fat n\u00e0o cho \u0111\u1ebfn khi \u0111\u1ee3t s\u01b0\u01a1ng gi\u00e1 kh\u1eafc nghi\u1ec7t \u0111\u1ea7u ti\u00ean k\u00e9o \u0111\u1ebfn. L\u00fac \u0111\u00f3, ch\u00fang c\u0169ng \u0111\u00e0nh d\u1eebng l\u1ea1i v\u00e0 ng\u01b0ng m\u1ecdi ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng. M\u1ed9t l\u00fd do kh\u00e1c khi\u1ebfn c\u00e2y ph\u1ea3i ng\u1eebng l\u1ea1i ch\u00ednh l\u00e0 n\u01b0\u1edbc. Ph\u1ea3i c\u00f3 ch\u1ea5t l\u1ecfng th\u00ec c\u00e2y m\u1edbi l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu \u201cm\u00e1u\u201d c\u1ee7a c\u00e2y \u0111\u00f3ng b\u0103ng, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng ch\u1eb3ng c\u00f3 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng n\u00e0o di\u1ec5n ra n\u1ed5i, m\u00e0 t\u00ecnh h\u00ecnh c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1edf n\u00ean t\u1ec7 h\u1ea1i v\u00f4 c\u00f9ng. N\u1ebfu g\u1ed7 qu\u00e1 \u01b0\u1edbt l\u00fac b\u1ecb \u0111\u00f4ng c\u1ee9ng, th\u00ec g\u1ed7 c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ebd n\u1ed5 tung nh\u01b0 \u1ed1ng n\u01b0\u1edbc b\u1ecb k\u1ebft \u0111\u00f4ng v\u1eady. \u0110\u00e2y l\u00e0 l\u00fd do v\u00ec sao h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c lo\u00e0i c\u00e2y \u0111\u1ec1u b\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u1ea7n d\u1ea7n c\u1eaft gi\u1ea3m l\u01b0\u1ee3ng \u1ea9m b\u00ean trong g\u1ed7 c\u1ee7a ch\u00fang \u2013 v\u00e0 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 c\u1eaft gi\u1ea3m lu\u00f4n c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng \u2013 ngay t\u1eeb th\u00e1ng B\u1ea3y. Nh\u01b0ng c\u00e2y v\u1eabn ch\u01b0a th\u1ec3 chuy\u1ec3n sang ch\u1ebf \u0111\u1ed9 m\u00f9a \u0111\u00f4ng l\u00fac n\u00e0y v\u00ec hai l\u00fd do ch\u00ednh. Th\u1ee9 nh\u1ea5t, tr\u1eeb khi ch\u00fang l\u00e0 th\u00e0nh vi\u00ean thu\u1ed9c h\u1ecd anh \u0111\u00e0o, kh\u00f4ng th\u00ec ch\u00fang c\u1ea7n s\u1eed d\u1ee5ng nh\u1eefng ng\u00e0y \u1ea5m \u00e1p sau c\u00f9ng v\u00e0o cu\u1ed1i h\u00e8 \u0111\u1ec3 d\u1ef1 tr\u1eef n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng; th\u1ee9 hai, ph\u1ea7n l\u1edbn c\u00e1c lo\u00e0i c\u00e2y v\u1eabn c\u1ea7n v\u1eadn chuy\u1ec3n n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng d\u1ef1 tr\u1eef t\u1eeb l\u00e1 v\u1ec1 th\u00e2n v\u00e0 r\u1ec5. Quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t, ch\u00fang c\u1ea7n ph\u00e2n gi\u1ea3i ch\u1ea5t t\u1ea1o m\u00e0u xanh c\u1ee7a m\u00ecnh \u2013 di\u1ec7p l\u1ee5c \u2013 ra nhi\u1ec1u th\u00e0nh t\u1ed1, \u0111\u1ec3 m\u00f9a xu\u00e2n ti\u1ebfp theo ch\u00fang l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0a m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn ch\u1ea5t di\u1ec7p l\u1ee5c \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 nh\u1eefng chi\u1ebfc l\u00e1 non. Khi lo\u1ea1i s\u1eafc t\u1ed1 n\u00e0y b\u1ecb h\u00fat ra kh\u1ecfi l\u00e1, m\u00e0u v\u00e0ng v\u00e0 n\u00e2u \u2013 th\u1ee9 v\u1eabn lu\u00f4n n\u1eb1m trong l\u00e1 c\u00f9ng ch\u1ea5t di\u1ec7p l\u1ee5c t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd \u2013 s\u1ebd th\u00e0nh m\u00e0u v\u01b0\u1ee3t tr\u1ed9i. Nh\u1eefng m\u00e0u n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o th\u00e0nh t\u1eeb carotene v\u00e0 c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u00e0m t\u00edn hi\u1ec7u c\u1ea3nh b\u00e1o. Trong kho\u1ea3ng th\u1eddi gian n\u00e0y, r\u1ec7p v\u1eebng v\u00e0 c\u00e1c lo\u00e0i c\u00f4n tr\u00f9ng kh\u00e1c \u0111ang t\u00ecm ki\u1ebfm ch\u1ed7 tr\u00fa \u1ea9n t\u1ea1i c\u00e1c v\u1ebft n\u1ee9t tr\u00ean v\u1ecf c\u00e2y \u2013 n\u01a1i ch\u00fang s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o v\u1ec7 kh\u1ecfi nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 th\u1ea5p. Nh\u1eefng c\u00e2y kh\u1ecfe m\u1ea1nh th\u00f4ng b\u00e1o r\u1eb1ng ch\u00fang s\u1eb5n s\u00e0ng t\u1ef1 v\u1ec7 khi m\u00f9a xu\u00e2n \u0111\u1ebfn b\u1eb1ng c\u00e1ch ph\u00f4","b\u00e0y nh\u1eefng chi\u1ebfc l\u00e1 thu s\u1eafc m\u00e0u r\u1ef1c r\u1ee1. R\u1ec7p v\u1eebng c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n xem nh\u1eefng c\u00e2y n\u00e0y l\u00e0 n\u01a1i ch\u1eb3ng c\u00f3 tri\u1ec3n v\u1ecdng t\u1ed1t cho con c\u00e1i ch\u00fang, v\u00ec nh\u1eefng c\u00e2y n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd s\u1ebd v\u00f4 c\u00f9ng h\u0103m h\u1edf trong vi\u1ec7c s\u1ea3n xu\u1ea5t ch\u1ea5t \u0111\u1ed9c. Do \u0111\u00f3, l\u0169 r\u1ec7p s\u1ebd \u0111i t\u00ecm nh\u1eefng c\u00e2y y\u1ebfu \u1edbt h\u01a1n, \u00edt r\u1ef1c r\u1ee1 h\u01a1n. Nh\u01b0ng sao l\u1ea1i ph\u1ea3i b\u1eadn l\u00f2ng v\u00ec nh\u1eefng th\u1ee9 xa x\u1ec9 phung ph\u00ed \u1ea5y ch\u1ee9? Nhi\u1ec1u lo\u00e0i c\u00e2y ng\u00e0nh th\u00f4ng \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng minh r\u1eb1ng m\u1ecdi vi\u1ec7c c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m theo c\u00e1ch kh\u00e1c. Ch\u00fang \u0111\u01a1n gi\u1ea3n gi\u1eef l\u1ea1i to\u00e0n b\u1ed9 ph\u1ee5c s\u1ee9c m\u00e0u l\u1ee5c c\u1ee7a m\u00ecnh tr\u00ean nh\u1eefng c\u00e0nh c\u00e2y v\u00e0 kh\u1ecbt m\u0169i nh\u1ea1o b\u00e1ng \u00fd t\u01b0\u1edfng thay \u0111\u1ed5i di\u1ec7n m\u1ea1o m\u1ed7i n\u0103m. H\u00f2ng b\u1ea3o v\u1ec7 nh\u1eefng chi\u1ebfc l\u00e1 kim kh\u1ecfi \u0111\u00f3ng b\u0103ng, c\u00e2y ng\u00e0nh th\u00f4ng b\u01a1m \u0111\u1ea7y ch\u1ea5t ch\u1ed1ng \u0111\u00f4ng trong l\u00e1. \u0110\u1ec3 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m m\u00ecnh kh\u00f4ng b\u1ecb m\u1ea5t n\u01b0\u1edbc do s\u1ef1 tho\u00e1t h\u01a1i trong m\u00f9a \u0111\u00f4ng, c\u00e2y bao ph\u1ee7 ph\u1ea7n ngo\u00e0i c\u1ee7a nh\u1eefng chi\u1ebfc l\u00e1 kim trong m\u1ed9t l\u1edbp s\u00e1p d\u00e0y. \u0110\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba th\u00eam, l\u1edbp da tr\u00ean nh\u1eefng chi\u1ebfc l\u00e1 kim s\u1ebd tr\u1edf n\u00ean dai v\u00e0 c\u1ee9ng, v\u00e0 nh\u1eefng l\u1ed7 th\u1edf nh\u1ecf \u1edf m\u1eb7t d\u01b0\u1edbi l\u00e1 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5u s\u00e2u th\u00eam. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng bi\u1ec7n ph\u00e1p ph\u00f2ng ng\u1eeba n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft h\u1ee3p nh\u1eb1m ng\u0103n c\u00e2y m\u1ea5t m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng n\u01b0\u1edbc l\u1edbn. M\u1ea5t n\u01b0\u1edbc qu\u00e1 nhi\u1ec1u s\u1ebd l\u00e0 th\u1ea3m k\u1ecbch, v\u00ec c\u00e2y s\u1ebd kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u1ea7y l\u1ea1i ngu\u1ed3n cung n\u01b0\u1edbc do m\u1eb7t \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng b\u0103ng. N\u00f3 s\u1ebd kh\u00f4 h\u00e9o v\u00e0 ti\u1ebfp \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ebft v\u00ec kh\u00e1t. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i v\u1edbi l\u00e1 kim, l\u00e1 phi\u1ebfn m\u1ec1m m\u1ea1i v\u00e0 m\u1ecfng manh \u2013 n\u00f3i c\u00e1ch kh\u00e1c, ch\u00fang h\u1ea7u nh\u01b0 ch\u1eb3ng c\u00f3 ch\u00fat s\u1ee9c t\u1ef1 v\u1ec7 n\u00e0o. Ch\u1eb3ng ng\u1ea1c nhi\u00ean khi d\u1ebb gai v\u00e0 s\u1ed3i l\u1ea1i nhanh ch\u00f3ng bu\u00f4ng r\u01a1i ch\u00fang c\u00e0ng nhanh c\u00e0ng t\u1ed1t khi d\u1ea5u hi\u1ec7u \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a s\u01b0\u01a1ng gi\u00e1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n. Nh\u01b0ng t\u1ea1i sao nh\u1eefng c\u00e2y n\u00e0y l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01a1n gi\u1ea3n ph\u00e1t tri\u1ec3n l\u1edbp da d\u00e0y h\u01a1n c\u00f9ng ch\u1ea5t ch\u1ed1ng \u0111\u00f4ng trong qu\u00e1 tr\u00ecnh ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a m\u00ecnh ch\u1ee9? Th\u1eadt s\u1ef1 c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a kh\u00f4ng khi m\u1ed7i c\u00e2y c\u1ee9 m\u1ecdc h\u00e0ng tri\u1ec7u l\u00e1 m\u1edbi m\u1ed7i n\u0103m, r\u1ed3i d\u00f9ng m\u1edb l\u00e1 \u0111\u00f3 trong v\u00e0i th\u00e1ng, v\u00e0 l\u1ea1i ph\u1ea3i m\u1ea5t c\u00f4ng v\u1ea5t b\u1ecf ch\u00fang \u0111i? Hi\u1ec3n nhi\u00ean, s\u1ef1 ti\u1ebfn h\u00f3a b\u1ea3o r\u1eb1ng l\u00e0m th\u1ebf c\u00f3 l\u00fd \u0111\u1ea5y, v\u00ec khi c\u00e2y r\u1ee5ng l\u00e1 ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u00e0o kho\u1ea3ng 100 tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec c\u00e2y ng\u00e0nh th\u00f4ng \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1eb7t tr\u00ean h\u00e0nh tinh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c 170 tri\u1ec7u n\u0103m r\u1ed3i. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 ngh\u0129a r\u1eb1ng c\u00e2y r\u1ee5ng l\u00e1 l\u00e0 t\u1ea1o v\u1eadt t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i c\u1eadn \u0111\u1ea1i \u0111\u1ea5y. Khi b\u1ea1n quan s\u00e1t k\u1ef9 h\u01a1n, h\u00e0nh vi c\u1ee7a ch\u00fang v\u00e0o m\u00f9a thu th\u1eadt s\u1ef1 mang r\u1ea5t","nhi\u1ec1u \u00fd ngh\u0129a. B\u1eb1ng c\u00e1ch v\u1ea5t b\u1ecf l\u00e1 \u0111i, ch\u00fang tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1c \u0111\u1ed9ng tr\u00ed m\u1ea1ng \u2013 b\u00e3o m\u00f9a \u0111\u00f4ng. Khi d\u00f4ng t\u1ed1 th\u1ed5i qua nh\u1eefng c\u00e1nh r\u1eebng Trung \u00c2u b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u00e1ng M\u01b0\u1eddi, \u0111\u00e2y tr\u1edf th\u00e0nh v\u1ea5n \u0111\u1ec1 s\u1ed1ng c\u00f2n c\u1ee7a r\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00e2y xanh. Nh\u1eefng c\u01a1n gi\u00f3 c\u00f3 v\u1eadn t\u1ed1c h\u01a1n 60 d\u1eb7m m\u1ed9t gi\u1edd (96,56 km\/gi\u1edd) c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ed5i b\u1eadt g\u1ed1c nh\u1eefng c\u00e2y l\u1edbn, v\u00e0 trong m\u1ed9t v\u00e0i n\u0103m, 60 d\u1eb7m m\u1ed9t gi\u1edd l\u00e0 chuy\u1ec7n x\u1ea3y ra h\u00e0ng tu\u1ea7n. Nh\u1eefng c\u01a1n m\u01b0a nh\u01b0 th\u00e1c \u0111\u1ed5 l\u00e0m m\u1ec1m \u0111i n\u1ec1n r\u1eebng, v\u00ec v\u1eady r\u1ec5 c\u00e2y r\u1ea5t kh\u00f3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 b\u00e1m trong v\u00f9ng \u0111\u1ea5t l\u1ea7y l\u1ed9i. Nh\u1eefng c\u01a1n b\u00e3o \u0111\u1ea5m t\u00fai b\u1ee5i v\u00e0o nh\u1eefng th\u00e2n c\u00e2y \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh v\u1edbi l\u1ef1c t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng s\u1ee9c n\u1eb7ng x\u1ea5p x\u1ec9 220 t\u1ea5n. B\u1ea5t c\u1ee9 c\u00e2y n\u00e0o kh\u00f4ng chu\u1ea9n b\u1ecb cho tr\u1eadn c\u00f4ng k\u00edch d\u1eef d\u1ed9i n\u00e0y s\u1ebd kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ecbu n\u1ed5i s\u1ee9c \u00e9p v\u00e0 ng\u00e3 xu\u1ed1ng. Nh\u01b0ng nh\u1eefng c\u00e2y r\u1ee5ng l\u00e1 \u0111\u00e3 chu\u1ea9n b\u1ecb k\u1ef9 c\u00e0ng. \u0110\u1ec3 t\u0103ng kh\u00ed \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c, ch\u00fang b\u1ecf \u0111i t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng t\u1ea5m pin m\u1eb7t tr\u1eddi c\u1ee7a m\u00ecnh. V\u00e0 th\u1ebf l\u00e0 di\u1ec7n t\u00edch b\u1ec1 m\u1eb7t kh\u1ed5ng l\u1ed3 1.200 yard vu\u00f4ng (1.003 m3) bi\u1ebfn m\u1ea5t v\u00e0 ch\u00ecm ngh\u1ec9m d\u01b0\u1edbi n\u1ec1n r\u1eebng. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n bu\u1ed3m c\u00f3 c\u1ed9t bu\u1ed3m cao 130 feet (39,624 m) th\u1ea3 r\u01a1i l\u00e1 bu\u1ed3m c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc 100 x 300 feet (30,48 x 91,44 m) xu\u1ed1ng. V\u00e0 \u0111\u1ea5y ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u00e2u. Th\u00e2n v\u00e0 c\u00e0nh c\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o h\u00ecnh sao cho s\u1ee9c kh\u00e1ng gi\u00f3 k\u1ebft h\u1ee3p c\u1ee7a ch\u00fang ch\u1ec9 h\u01a1i y\u1ebfu h\u01a1n so v\u1edbi l\u1ef1c c\u1ee7a m\u1ed9t chi\u1ebfc xe h\u01a1i \u0111\u1eddi m\u1edbi. H\u01a1n n\u1eefa, to\u00e0n b\u1ed9 \u201cc\u00f4ng tr\u00ecnh\u201d n\u00e0y \u0111\u1ec1u m\u1ec1m d\u1ebbo \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u1ef1c t\u1eeb c\u01a1n gi\u00f3 m\u1ea1nh nh\u1ea5t c\u0169ng b\u1ecb h\u1ea5p thu v\u00e0 ph\u00e2n t\u00e1n ra kh\u1eafp c\u00e2y. Nh\u1eefng bi\u1ec7n ph\u00e1p n\u00e0y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn h\u00e0nh c\u00f9ng nhau \u0111\u1ec3 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m r\u1eb1ng h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec x\u1ea3y ra cho c\u00e1c c\u00e2y r\u1ee5ng l\u00e1 trong m\u00f9a \u0111\u00f4ng. N\u1ebfu xu\u1ea5t hi\u1ec7n m\u1ed9t c\u01a1n gi\u00f3 b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng c\u00f3 l\u1ef1c m\u1ea1nh nh\u01b0 gi\u00f3 xo\u00e1y \u2013 \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9 x\u1ea3y ra n\u0103m n\u0103m \u0111\u1ebfn m\u01b0\u1eddi n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n \u1edf ch\u00e2u \u00c2u \u2013 th\u00ec c\u1ea3 c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u00e2y s\u1ebd c\u00f9ng \u0111\u1ee9ng l\u00ean \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ee1 t\u1eebng c\u00e1 nh\u00e2n trong nh\u00f3m. M\u1ed7i th\u00e2n c\u00e2y \u0111\u1ec1u kh\u00e1c bi\u1ec7t. M\u1ed7i th\u00e2n c\u00e2y \u0111\u1ec1u c\u00f3 hoa v\u0103n s\u1ee3i g\u1ed7 ri\u00eang, ch\u1ee9ng c\u1ee9 r\u00f5 r\u00e0ng cho nh\u1eefng tr\u1ea3i nghi\u1ec7m \u0111\u1ed9c nh\u1ea5t v\u00f4 nh\u1ecb c\u1ee7a cu\u1ed9c \u0111\u1eddi n\u00f3. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0, sau c\u01a1n gi\u00f3 m\u1ea1nh \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u2013 th\u1ee9 s\u1ebd b\u1ebb cong t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e2y c\u00f9ng l\u00fac theo c\u00f9ng m\u1ed9t h\u01b0\u1edbng \u2013 m\u1ed7i c\u00e2y s\u1ebd b\u1eadt tr\u1edf l\u1ea1i v\u1edbi t\u1ed1c \u0111\u1ed9 kh\u00e1c nhau. Th\u01b0\u1eddng th\u00ec nh\u1eefng c\u01a1n gi\u00f3 ti\u1ebfp theo m\u1edbi gi\u1ebft ch\u1ebft","c\u00e2y, v\u00ec ch\u00fang t\u00f3m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e2y ngay l\u00fac c\u00e2y v\u1eabn \u0111ang b\u1ecb u\u1ed1n g\u1eadp nghi\u00eam tr\u1ecdng r\u1ed3i l\u1ea1i b\u1ebb cong c\u00e2y, l\u1ea7n n\u00e0y b\u1ebb c\u00f2n n\u1eb7ng h\u01a1n l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc. Nh\u01b0ng trong nh\u1eefng khu r\u1eebng nguy\u00ean sinh, m\u1ed7i c\u00e2y \u0111\u1ec1u nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 tr\u1ee3 gi\u00fap. Khi c\u00e1c t\u00e1n l\u00e1 \u0111u \u0111\u01b0a, ch\u00fang va v\u00e0o nhau, v\u00ec m\u1ed7i c\u00e2y \u0111\u1ec1u v\u1ed1n \u0111ang \u0111\u1ee9ng th\u1eb3ng \u1edf kho\u1ea3ng kh\u00f4ng ri\u00eang c\u1ee7a m\u00ecnh. Trong khi m\u1ed9t s\u1ed1 c\u00e2y v\u1eabn \u0111ang ng\u1ea3 v\u1ec1 ph\u00eda sau, th\u00ec nh\u1eefng c\u00e2y kh\u00e1c \u0111\u00e3 l\u1eafc m\u00ecnh tr\u1edf v\u1ec1 ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc. K\u1ebft qu\u1ea3 \u0111\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t t\u00e1c \u0111\u1ed9ng nh\u1eb9, l\u00e0m s\u1ee9c va \u0111\u1eadp c\u1ee7a c\u00e1c c\u00e2y v\u00e0o nhau gi\u1ea3m h\u1eb3n. Khi c\u01a1n cu\u1ed3ng phong k\u1ebf ti\u1ebfp qu\u00e9t \u0111\u1ebfn, c\u00e1c c\u00e2y g\u1ea7n nh\u01b0 \u0111\u00e3 ng\u1eebng chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng ho\u00e0n to\u00e0n v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ea7n n\u1eefa \u201cchi\u1ebfn \u0111\u1ea5u\u201d. T\u00f4i ch\u01b0a bao gi\u1edd th\u1ea5y ch\u00e1n khi ng\u1eafm nh\u00ecn c\u00e1c t\u00e1n c\u00e2y l\u1eafc l\u01b0 tr\u01b0\u1edbc sau. T\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00ecn ng\u1eafm c\u1ea3 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a to\u00e0n b\u1ed9 c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u00e2y l\u1eabn chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a t\u1eebng c\u00e2y ri\u00eang r\u1ebd. Tuy nhi\u00ean, n\u00ean nh\u1edb r\u1eb1ng, \u0111i v\u00e0o r\u1eebng khi tr\u1eddi \u0111ang gi\u00f4ng b\u00e3o kh\u00f4ng bao gi\u1edd l\u00e0 m\u1ed9t \u00fd ki\u1ebfn hay \u0111\u00e2u. H\u00e3y quay l\u1ea1i ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 l\u00e1 r\u1ee5ng. B\u1eb1ng c\u00e1ch s\u1ed1ng s\u00f3t qua m\u1ecdi m\u00f9a \u0111\u00f4ng, c\u00e2y ch\u1ee9ng minh r\u1eb1ng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd v\u00e0 vi\u1ec7c m\u1ecdc l\u00e1 m\u1edbi m\u1ed7i n\u0103m r\u1ea5t x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi s\u1ed1 n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 c\u00e2y b\u1ecf ra. Nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 c\u0169ng \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn nh\u1eefng m\u1ed1i nguy hi\u1ec3m ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00e1c. M\u1ed9t trong s\u1ed1 \u0111\u1ea5y l\u00e0 tuy\u1ebft r\u01a1i. Tuy\u1ebft khi\u1ebfn c\u00e2y r\u1ee5ng l\u00e1 b\u1eaft bu\u1ed9c ph\u1ea3i r\u1ee5ng l\u00e1 \u0111\u00fang l\u00fac. M\u1ed9t khi di\u1ec7n t\u00edch b\u1ec1 m\u1eb7t l\u00e1 1.200 yard vu\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn \u1edf tr\u00ean bi\u1ebfn m\u1ea5t, th\u00ec t\u1ea5m ch\u0103n tr\u1eafng mu\u1ed1t \u0111\u00f3 s\u1ebd ch\u1eb3ng c\u00f2n n\u01a1i n\u00e0o kh\u00e1c ngo\u00e0i c\u00e0nh c\u00e2y \u0111\u1ec3 h\u1ea1 xu\u1ed1ng, v\u00e0 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y ngh\u0129a l\u00e0 h\u1ea7u h\u1ebft tuy\u1ebft s\u1ebd r\u01a1i th\u1eb3ng l\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t. B\u0103ng th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1o ra g\u00e1nh n\u1eb7ng l\u1edbn h\u01a1n tuy\u1ebft r\u1ea5t nhi\u1ec1u. V\u00e0i n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, t\u00f4i \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n th\u1eddi ti\u1ebft m\u00e0 nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 d\u01b0\u1edbi m\u1ee9c \u0111\u00f3ng b\u0103ng m\u1ed9t ch\u00fat k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi m\u1ed9t c\u01a1n m\u01b0a ph\u00f9n c\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 v\u00f4 h\u1ea1i. Ki\u1ec3u th\u1eddi ti\u1ebft b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng n\u00e0y k\u00e9o d\u00e0i trong ba ng\u00e0y, v\u00e0 c\u1ee9 m\u1ed7i gi\u1edd tr\u00f4i qua, t\u00f4i c\u00e0ng l\u00fac c\u00e0ng lo l\u1eafng nhi\u1ec1u h\u01a1n cho khu r\u1eebng. Nh\u1eefng h\u1ea1t m\u01b0a l\u1ea5t ph\u1ea5t r\u01a1i xu\u1ed1ng nh\u1eefng c\u00e0nh c\u00e2y b\u0103ng gi\u00e1 li\u1ec1n bi\u1ebfn th\u00e0nh n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1 ch\u1ec9 trong v\u00e0i gi\u00e2y, v\u00e0 ch\u00fang nhanh ch\u00f3ng l\u00e0m c\u00e0nh c\u00e2y o\u1eb1n xu\u1ed1ng v\u00ec n\u1eb7ng. C\u1ea3nh n\u00e0y tr\u00f4ng \u0111\u1eb9p v\u00f4 c\u00f9ng. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c c\u00e2y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdc k\u00edn trong tinh th\u1ec3. To\u00e0n b\u1ed9 qu\u1ea7n th\u1ee5 b\u1ea1ch d\u01b0\u01a1ng non \u0111\u00e3 b\u1ecb cong","xu\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi s\u1ee9c n\u1eb7ng c\u1ee7a b\u0103ng, v\u00e0 v\u1edbi tr\u00e1i tim tr\u0129u n\u1eb7ng, t\u00f4i \u0111\u00e0nh ph\u1ea3i ch\u1ea5p nh\u1eadn l\u00e0 ch\u00fang kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa. Trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p nh\u1eefng c\u00e2y tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, h\u01a1n h\u1ebft l\u00e0 c\u00e1c c\u00e2y ng\u00e0nh th\u00f4ng \u2013 h\u1ea7u h\u1ebft l\u00e0 l\u00e3nh sam Douglas v\u00e0 th\u00f4ng \u2013 m\u1ea5t \u0111\u1ebfn hai ph\u1ea7n ba s\u1ed1 c\u00e0nh xanh tr\u00ean t\u00e1n, nh\u1eefng c\u00e0nh n\u00e0y g\u00e3y r\u1eddi v\u1edbi m\u1ed9t ti\u1ebfng r\u1eafc th\u1eadt to. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 khi\u1ebfn c\u00e2y y\u1ebfu \u0111i \u0111\u00e1ng k\u1ec3, v\u00e0 ch\u00fang s\u1ebd m\u1ea5t \u0111\u1ebfn h\u00e0ng th\u1eadp k\u1ef7 m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ho\u00e0n to\u00e0n h\u1ed3i ph\u1ee5c l\u1ea1i t\u00e1n l\u00e1. Nh\u01b0ng nh\u1eefng c\u00e2y b\u1ea1ch d\u01b0\u01a1ng non b\u1ecb b\u1ebb cong o\u1eb7t kia l\u1ea1i l\u00e0m t\u00f4i ng\u1ea1c nhi\u00ean. Khi b\u0103ng tan trong v\u00e0i ng\u00e0y sau \u0111\u00f3, 95 ph\u1ea7n tr\u0103m th\u00e2n c\u00e2y \u0111\u00e3 \u0111\u1ee9ng th\u1eb3ng tr\u1edf l\u1ea1i. Ng\u00e0y h\u00f4m nay, t\u1ee9c v\u00e0i n\u0103m sau \u0111\u00f3, ch\u1eb3ng c\u00f3 d\u1ea5u hi\u1ec7u g\u00ec cho th\u1ea5y t\u1eebng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u x\u1ea5u x\u1ea3y \u0111\u1ebfn cho c\u00e2y. D\u0129 nhi\u00ean, c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i c\u00e2y \u0111\u00e3 kh\u00f4ng xoay x\u1edf b\u1eadt th\u1eb3ng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u00fang ch\u1ebft \u0111i, \u0111\u1ebfn th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0o \u0111\u00f3 th\u00e2n c\u00e2y b\u00e9 nh\u1ecf m\u1ee5c n\u00e1t c\u1ee7a ch\u00fang v\u1ee1 ra, v\u00e0 gi\u1edd th\u00ec ch\u00fang \u0111ang ch\u1ea7m ch\u1eadm h\u00f3a th\u00e0nh \u0111\u1ea5t m\u00f9n. V\u00ec v\u1eady, r\u1ee5ng l\u00e1 l\u00e0 m\u1ed9t chi\u1ebfn thu\u1eadt b\u1ea3o v\u1ec7 hi\u1ec7u qu\u1ea3, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u201c\u0111o ni \u0111\u00f3ng gi\u00e0y\u201d cho ki\u1ec3u kh\u00ed h\u1eadu \u1edf v\u00f9ng Trung \u00c2u. \u0110\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 c\u01a1 h\u1ed9i cho c\u00e2y b\u00e0i ti\u1ebft h\u1ebft ch\u1ea5t th\u1ea3i. Gi\u1ed1ng nh\u01b0 ch\u00fang ta th\u01b0\u1eddng \u0111i m\u1ed9t chuy\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u201cc\u0103n ph\u00f2ng nh\u1ecf t\u0129nh l\u1eb7ng\u201d tr\u01b0\u1edbc khi l\u00ean gi\u01b0\u1eddng ng\u1ee7, c\u00e2y c\u0169ng t\u1ed1ng kh\u1ee9 nh\u1eefng v\u1eadt ch\u1ea5t ch\u00fang kh\u00f4ng c\u1ea7n v\u00e0 mu\u1ed1n lo\u1ea1i b\u1ecf. Nh\u1eefng ch\u1ea5t n\u00e0y b\u1ecb cu\u1ed1n xu\u1ed1ng n\u1ec1n \u0111\u1ea5t theo nh\u1eefng chi\u1ebfc l\u00e1 r\u01a1i. R\u1ee5ng l\u00e1 l\u00e0 m\u1ed9t qu\u00e1 tr\u00ecnh ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng, v\u00ec v\u1eady c\u00e2y v\u1eabn ch\u01b0a th\u1ec3 \u0111i ng\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c. Sau khi ngu\u1ed3n d\u1ef1 tr\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1i h\u1ea5p thu t\u1eeb l\u00e1 v\u00e0o th\u00e2n, c\u00e2y ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u00eam m\u1ed9t l\u1edbp t\u1ebf b\u00e0o kh\u00e9p k\u00edn \u0111\u01b0\u1eddng li\u00ean h\u1ec7 gi\u1eefa l\u00e1 v\u00e0 c\u00e0nh. Gi\u1edd th\u00ec ch\u1ec9 c\u1ea7n m\u1ed9t c\u01a1n gi\u00f3 nh\u1eb9 l\u00e0 l\u00e1 c\u0169ng b\u1ecb cu\u1ed1n xu\u1ed1ng m\u1eb7t \u0111\u1ea5t. Ch\u1ec9 khi qu\u00e1 tr\u00ecnh n\u00e0y ho\u00e0n t\u1ea5t th\u00ec c\u00e2y m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eebng l\u1ea1i ngh\u1ec9 ng\u01a1i. V\u00e0 \u0111\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 ch\u00fang ph\u1ea3i l\u00e0m nh\u1eb1m h\u1ed3i s\u1ee9c sau khi \u0111\u00e3 c\u1ed1 g\u1eafng c\u1eadt l\u1ef1c trong m\u00f9a tr\u01b0\u1edbc. Thi\u1ebfu ng\u1ee7 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn c\u00e2y v\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi y nh\u01b0 nhau: \u0111\u1ec1u \u0111e d\u1ecda m\u1ea1ng s\u1ed1ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do s\u1ed3i v\u00e0 d\u1ebb \u0443 gai kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1ed1ng s\u00f3t n\u1ebfu ch\u00fang ta tr\u1ed3ng ch\u00fang trong ch\u1eadu \u0111\u1eb7t \u1edf ph\u00f2ng kh\u00e1ch. \u1ede \u0111\u00f3, ch\u00fang ta kh\u00f4ng cho ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i ch\u00fat n\u00e0o, v\u00e0 do v\u1eady h\u1ea7u h\u1ebft ch\u00fang \u0111\u1ec1u ch\u1ebft trong n\u0103m \u0111\u1ea7u ti\u00ean.","Nh\u1eefng c\u00e2y non \u0111\u1ee9ng d\u01b0\u1edbi b\u00f3ng cha m\u1eb9 ch\u00fang cho th\u1ea5y ch\u00fat kh\u00e1c bi\u1ec7t r\u00f5 r\u00e0ng so v\u1edbi chi\u1ebfn thu\u1eadt r\u1ee5ng l\u00e1 ti\u00eau chu\u1ea9n. Khi c\u00e2y m\u1eb9 r\u1ee5ng l\u00e1, \u00e1nh m\u1eb7t tr\u1eddi \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t tr\u00e0n ng\u1eadp m\u1eb7t \u0111\u1ea5t. Nh\u1eefng m\u1ea7m non b\u00e9 b\u1ecfng h\u0103ng h\u00e1i \u0111ang ch\u1edd \u0111\u1ee3i gi\u00e2y ph\u00fat n\u00e0y, ch\u00fang t\u1eadn d\u1ee5ng \u00e1nh s\u00e1ng r\u1ea1ng ng\u1eddi \u1ea5y \u0111\u1ec3 ch\u1ea5t \u0111\u1ea7y n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng \u2013 v\u00e0 ch\u00fang th\u01b0\u1eddng b\u1ecb s\u01b0\u01a1ng gi\u00e1 \u0111\u1ea7u m\u00f9a \u0111\u00e1nh \u00fap khi v\u1eabn c\u00f2n \u0111ang m\u1ea3i m\u00ea l\u00e0m \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3. N\u1ebfu nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 \u0111\u00e3 ho\u00e0n to\u00e0n d\u01b0\u1edbi m\u1ee9c \u0111\u00f3ng b\u0103ng, v\u1edbi nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 ban \u0111\u00eam th\u1ea5p h\u01a1n 23 \u0111\u1ed9 Fahrenheit (-5 \u0111\u1ed9 C), c\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f2n l\u1ef1a ch\u1ecdn n\u00e0o kh\u00e1c ngo\u00e0i vi\u1ec7c b\u1eaft \u0111\u1ea7u ng\u00e1p ng\u1eafn ng\u00e1p d\u00e0i v\u00e0 ng\u1ee7 \u0111\u00f4ng. Gi\u1edd \u0111\u00e3 qu\u00e1 tr\u1ec5 \u0111\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n l\u1edbp t\u1ebf b\u00e0o ng\u0103n c\u00e1ch, v\u00e0 vi\u1ec7c v\u1ee9t b\u1ecf l\u00e1 \u0111i ch\u1eb3ng c\u00f2n n\u1eb1m trong l\u1ef1a ch\u1ecdn n\u1eefa; tuy nhi\u00ean, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 l\u1edbn \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng c\u00e2y b\u00e9 b\u1ecfng. V\u00ec ch\u00fang nh\u1ecf qu\u00e1, n\u00ean gi\u00f3 ch\u1eb3ng th\u1ec3 th\u00e0nh m\u1ed1i nguy, v\u00e0 th\u1eadm ch\u00ed tuy\u1ebft c\u0169ng hi\u1ebfm khi l\u00e0 r\u1eafc r\u1ed1i \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u00fang. V\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n, c\u00e2y non t\u1eadn d\u1ee5ng c\u01a1 h\u1ed9i t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. Ch\u00fang ra l\u00e1 tr\u01b0\u1edbc hai tu\u1ea7n so v\u1edbi nh\u1eefng c\u00e2y l\u1edbn, b\u1ea3o \u0111\u1ea3m r\u1eb1ng ch\u00fang s\u1ebd c\u00f3 b\u1eefa s\u00e1ng d\u00e0i th\u01b0 th\u1ea3 d\u01b0\u1edbi \u00e1nh m\u1eb7t tr\u1eddi. Nh\u01b0ng l\u00e0m sao m\u00e0 nh\u1eefng c\u00e2y non bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c khi n\u00e0o th\u00ec ch\u00fang c\u1ea7n b\u1eaft tay v\u00e0o vi\u1ec7c? X\u00e9t cho c\u00f9ng, ch\u00fang \u0111\u00e2u bi\u1ebft ng\u00e0y n\u00e0o c\u00e2y m\u1eb9 s\u1ebd m\u1ecdc l\u00e1. Nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 \u1ea5m \u00e1p g\u1ea7n n\u1ec1n \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 l\u00e0m l\u1ed9 b\u00ed m\u1eadt \u1ea5y. M\u00f9a xu\u00e2n th\u1eadt ra k\u00e9o \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u00e2y s\u1edbm h\u01a1n kho\u1ea3ng hai tu\u1ea7n so v\u1edbi t\u00e1n l\u00e1 \u1edf n\u01a1i cao h\u01a1n 100 feet kia (30,48 m). \u1ede tr\u00ean cao, nh\u1eefng c\u01a1n gi\u00f3 kh\u1eafc nghi\u1ec7t v\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u00eam l\u1ea1nh bu\u1ed1t khi\u1ebfn m\u00f9a xu\u00e2n \u1ea5m \u00e1p b\u1ecb tr\u00ec ho\u00e3n l\u00e2u h\u01a1n m\u1ed9t ch\u00fat. Ch\u00ednh t\u00e1n l\u00e1 b\u1ea3o v\u1ec7 \u2013 th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o th\u00e0nh t\u1eeb c\u00e0nh c\u1ee7a nh\u1eefng c\u00e2y c\u1ed5 th\u1ee5, \u0111\u00e3 gi\u1eef nh\u1eefng \u0111\u1ee3t s\u01b0\u01a1ng gi\u00e1 n\u1eb7ng n\u1ec1 cu\u1ed1i m\u00f9a kh\u00f4ng ch\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn m\u1eb7t \u0111\u1ea5t. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi, l\u1edbp l\u00e1 bao ph\u1ee7 m\u1eb7t \u0111\u1ea5t \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 nh\u01b0 nh\u1eefng \u0111\u1ed1ng ph\u00e2n tr\u1ed9n gi\u1eef \u1ea5m, cho ph\u00e9p nhi\u1ec7t k\u1ebf t\u0103ng th\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i \u0111\u1ed9. T\u00ednh c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadn d\u1ee5ng \u00e1nh s\u00e1ng trong m\u00f9a thu, th\u00ec nh\u1eefng c\u00e2y non \u0111\u00e3 h\u01b0\u1edfng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t th\u00e1ng t\u1ef1 do sinh tr\u01b0\u1edfng, v\u00e0 th\u1eddi gian \u0111\u00f3 chi\u1ebfm g\u1ea7n 20 ph\u1ea7n tr\u0103m s\u1ed1 ng\u00e0y sinh tr\u01b0\u1edfng m\u00e0 ch\u00fang c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u0169ng kh\u00f4ng t\u1ec7. Gi\u1eefa nh\u1eefng c\u00e2y r\u1ee5ng l\u00e1, c\u00f3 nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng th\u1ee9c ti\u1ebfp c\u1eadn l\u1ed1i s\u1ed1ng ti\u1ebft ki\u1ec7m kh\u00e1c nhau. H\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c c\u00e2y \u0111\u1ec1u r\u00fat n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng","d\u1ef1 tr\u1eef v\u1ec1 c\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc khi r\u1ee5ng l\u00e1, nh\u01b0ng m\u1ed9t v\u00e0i c\u00e2y kh\u00e1c d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 ch\u1eb3ng m\u1ea5y \u0111\u1ec3 t\u00e2m. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n, t\u1ed1ng qu\u00e1n s\u1ee7 lu\u00f4n vui v\u1ebb th\u1ea3 r\u01a1i nh\u1eefng chi\u1ebfc l\u00e1 xanh s\u00e1ng c\u1ee7a m\u00ecnh xu\u1ed1ng m\u1eb7t \u0111\u1ea5t nh\u01b0 th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u00e0y mai v\u1eady. Tuy nhi\u00ean, t\u1ed1ng qu\u00e1n s\u1ee7 th\u01b0\u1eddng m\u1ecdc \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t \u0111\u1ea7m l\u1ea7y gi\u00e0u dinh d\u01b0\u1ee1ng, n\u00ean hi\u1ec3n nhi\u00ean ch\u00fang d\u01b0 d\u1ea3 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n \u0111\u1ec3 s\u1ea3n xu\u1ea5t ra ch\u1ea5t di\u1ec7p l\u1ee5c m\u1edbi m\u1ed7i n\u0103m. N\u1ea5m v\u00e0 vi khu\u1ea9n n\u1eb1m \u1edf g\u1ed1c c\u00e2y \u201ct\u00e1i ch\u1ebf\u201d nh\u1eefng chi\u1ebfc l\u00e1 r\u1ee5ng nh\u1eb1m s\u1ea3n xu\u1ea5t ra c\u00e1c v\u1eadt li\u1ec7u th\u00f4 m\u00e0 t\u1ed1ng qu\u00e1n s\u1ee7 c\u1ea7n \u0111\u1ec3 t\u1ea1o ra ch\u1ea5t di\u1ec7p l\u1ee5c, v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec c\u00e2y c\u1ea7n l\u00e0m l\u00e0 v\u1eadn chuy\u1ec3n nh\u1eefng \u201cv\u1eadt li\u1ec7u x\u00e2y d\u1ef1ng\u201d n\u00e0y l\u00ean cao th\u00f4ng qua r\u1ec5 c\u1ee7a m\u00ecnh. Ch\u00fang th\u1eadm ch\u00ed kh\u00f4ng ph\u1ea3i lo ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c t\u00e1i ch\u1ebf nit\u01a1, nh\u1edd v\u00e0o m\u1ed1i quan h\u1ec7 c\u1ed9ng sinh m\u00e0 c\u00e2y c\u00f3 v\u1edbi c\u00e1c vi khu\u1ea9n s\u1ed1ng trong c\u00e1c h\u1ea1ch d\u01b0\u1edbi r\u1ec5 \u2013 vi khu\u1ea9n s\u1ebd li\u00ean t\u1ee5c cung c\u1ea5p to\u00e0n b\u1ed9 l\u01b0\u1ee3ng nit\u01a1 m\u00e0 ch\u00fang c\u1ea7n. M\u1ed7i n\u0103m, c\u1ee9 m\u1ed7i d\u1eb7m vu\u00f4ng c\u1ee7a m\u1ed9t khu r\u1eebng t\u1ed1ng qu\u00e1n s\u1ee7, nh\u1eefng k\u1ebb gi\u00fap \u0111\u1ee1 t\u00ed hon n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 chi\u1ebft xu\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn 87 t\u1ea5n nit\u01a1 t\u1eeb kh\u00f4ng kh\u00ed v\u00e0 \u0111\u01b0a l\u01b0\u1ee3ng nit\u01a1 n\u00e0y \u0111\u1ebfn r\u1ec5 c\u00e2y b\u1ea1n c\u1ee7a ch\u00fang. L\u01b0\u1ee3ng nit\u01a1 n\u00e0y nhi\u1ec1u h\u01a1n l\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 ph\u1ea7n l\u1edbn c\u00e1c n\u00f4ng d\u00e2n r\u1ea3i tr\u00ean c\u00e1c c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a m\u00ecnh d\u01b0\u1edbi d\u1ea1ng ph\u00e2n b\u00f3n. V\u00ec v\u1eady, trong khi nhi\u1ec1u c\u00e2y d\u1ed3n h\u1ebft t\u00e2m s\u1ee9c v\u00e0o vi\u1ec7c ho\u1ea1ch \u0111\u1ecbnh ng\u00e2n s\u00e1ch th\u1eadt c\u1ea9n th\u1eadn, th\u00ec t\u1ed1ng qu\u00e1n s\u1ee7 l\u1ea1i ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 gi\u00e0u c\u00f3 c\u1ee7a m\u00ecnh. C\u00e2y t\u1ea7n b\u00ec v\u00e0 c\u00e2y c\u01a1m ch\u00e1y c\u0169ng c\u00f3 cung c\u00e1ch x\u1eed s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. V\u00ec nh\u1eefng k\u1ebb ti\u00eau x\u00e0i hoang ph\u00ed n\u00e0y \u0111\u1ec1u v\u1ea5t b\u1ecf l\u00e1 c\u1ee7a m\u00ecnh khi ch\u00fang v\u1eabn c\u00f2n xanh, ch\u00fang ch\u1eb3ng \u0111\u00f3ng g\u00f3p t\u00ed g\u00ec cho s\u1eafc thu c\u1ee7a khu r\u1eebng. C\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 ch\u1ec9 nh\u1eefng k\u1ebb keo ki\u1ec7t b\u1ee7n x\u1ec9n m\u1edbi c\u00f3 s\u1eafc m\u00e0u r\u1ef1c r\u1ee1. Kh\u00f4ng, ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1eady. M\u00e0u v\u00e0ng, cam v\u00e0 \u0111\u1ecf n\u1ed5i b\u1eadt l\u00ean khi ch\u1ea5t di\u1ec7p l\u1ee5c b\u1ecb lo\u1ea1i b\u1ecf, nh\u01b0ng nh\u1eefng h\u1ee3p ch\u1ea5t carotene v\u00e0 anthocyanin n\u00e0y cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u0169ng s\u1ebd ph\u00e2n r\u00e3. S\u1ed3i l\u00e0 lo\u00e0i c\u1ea9n th\u1eadn \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u00fang c\u1ea5t gi\u1ea5u h\u1ebft m\u1ecdi th\u1ee9 v\u00e0 ch\u1ec9 v\u1ea5t b\u1ecf m\u1ed7i l\u00e1 n\u00e2u. Nh\u01b0 v\u1eady, c\u00e2y kh\u00e1c nhau v\u1ec1 th\u00f3i quen chi ti\u00eau. V\u1edbi d\u1ebb gai, m\u1ecdi th\u1ee9 \u0111\u00e3 xong khi l\u00e1 c\u1ee7a n\u00f3 chuy\u1ec3n sang m\u00e0u n\u00e2u v\u00e0 v\u00e0ng, trong khi anh \u0111\u00e0o s\u1ebd vui v\u1ebb r\u1ee5ng l\u00e1 khi l\u00e1 chuy\u1ec3n sang m\u00e0u \u0111\u1ecf.","Cu\u1ed1i c\u00f9ng, ch\u00fang ta quay tr\u1edf l\u1ea1i v\u1edbi nh\u1eefng c\u00e2y ng\u00e0nh th\u00f4ng. Cho \u0111\u1ebfn gi\u1edd t\u00f4i kh\u00e1 thi\u1ebfu quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn ch\u00fang, tuy v\u1eady c\u00f3 ba lo\u00e0i c\u00e2y ng\u00e0nh th\u00f4ng c\u0169ng r\u1ee5ng l\u00e1 t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 c\u00e1c c\u00e2y r\u1ee5ng l\u00e1 \u2013 th\u00f4ng r\u1ee5ng l\u00e1, c\u00e2y b\u1ee5t m\u1ecdc v\u00e0 th\u1ee7y sam. T\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u1ea1i sao ba lo\u00e0i c\u00e2y ng\u00e0nh th\u00f4ng n\u00e0y l\u1ea1i l\u00e0 nh\u1eefng lo\u00e0i duy nh\u1ea5t noi theo g\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a nh\u1eefng c\u00e2y r\u1ee5ng l\u00e1. C\u00f3 l\u1ebd trong cu\u1ed9c thi ti\u1ebfn h\u00f3a, c\u00e1ch t\u1ed1t nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t qua m\u00f9a \u0111\u00f4ng v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. Gi\u1eef l\u1ea5y nh\u1eefng chi\u1ebfc l\u00e1 kim ch\u1eafc ch\u1eafn mang \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u l\u1ee3i th\u1ebf khi xu\u00e2n v\u1ec1, v\u00ec c\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 ngay l\u1eadp t\u1ee9c ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e0m vi\u1ec7c m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1edd l\u00e1 m\u1edbi m\u1ecdc ra. Tuy nhi\u00ean, nhi\u1ec1u ch\u1ed3i non s\u1ebd kh\u00f4 h\u00e9o \u0111i khi t\u00e1n c\u00e2y b\u1ecb l\u00e0m n\u00f3ng t\u1ec9 m\u1ec9 d\u01b0\u1edbi m\u1eb7t tr\u1eddi m\u00f9a xu\u00e2n v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u quang h\u1ee3p khi m\u1eb7t \u0111\u1ea5t v\u1eabn c\u00f2n \u0111\u00f3ng b\u0103ng. V\u00ec ch\u00fang kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u01b0ng qu\u00e1 tr\u00ecnh tho\u00e1t h\u01a1i n\u01b0\u1edbc, n\u00ean ngay khi nh\u1eadn ra c\u00f3 nguy hi\u1ec3m, th\u00ec nh\u1eefng chi\u1ebfc l\u00e1 kim \u0111\u00e3 h\u00e9o r\u0169 r\u1ed3i \u2013 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 nh\u1eefng chi\u1ebfc l\u00e1 gi\u1eef l\u1ea1i t\u1eeb n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, v\u00ec ch\u00fang v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t l\u1edbp s\u00e1p d\u00e0y b\u1ecdc quanh. Ngo\u00e0i ra, v\u00e2n sam, th\u00f4ng, l\u00e3nh sam, v\u00e0 l\u00e3nh sam Douglas c\u0169ng thay l\u00e1 kim c\u1ee7a m\u00ecnh v\u00ec ch\u00fang c\u0169ng ph\u1ea3i b\u00e0i ti\u1ebft nh\u1eefng ch\u1ea5t ph\u1ebf th\u1ea3i. Ch\u00fang r\u1ee5ng nh\u1eefng chi\u1ebfc l\u00e1 kim gi\u00e0 c\u1ed7i nh\u1ea5t \u0111i \u2013 nh\u1eefng chi\u1ebfc l\u00e1 n\u00e0y \u0111\u00e3 b\u1ecb h\u01b0 h\u1ea1i v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f2n l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ed1t n\u1eefa. Ch\u1ec9 c\u1ea7n c\u00e2y v\u1eabn kh\u1ecfe m\u1ea1nh, l\u00e3nh sam s\u1ebd lu\u00f4n gi\u1eef l\u1ea1i nh\u1eefng chi\u1ebfc l\u00e1 kim \u0111\u00e3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi n\u0103m, v\u00e2n sam th\u00ec s\u00e1u n\u0103m, v\u00e0 th\u00f4ng th\u00ec ba n\u0103m, nh\u01b0 b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y khi nh\u00ecn v\u00e0o l\u00f3ng sinh tr\u01b0\u1edfng h\u00e0ng n\u0103m tr\u00ean c\u00e1c c\u00e0nh c\u00e2y. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 th\u00f4ng \u2013 lo\u00e0i c\u00e2y r\u1ee5ng kho\u1ea3ng m\u1ed9t ph\u1ea7n t\u01b0 s\u1ed1 l\u00e1 kim xanh t\u01b0\u01a1i c\u1ee7a m\u00ecnh, c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00f4ng h\u01a1i th\u01b0a l\u00e1 v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng. \u0110\u1ebfn m\u00f9a xu\u00e2n, nh\u1eefng chi\u1ebfc l\u00e1 kim d\u00f9ng cho n\u0103m m\u1edbi s\u1ebd m\u1ecdc l\u00ean, v\u00e0 t\u00e1n c\u00e2y s\u1ebd l\u1ea7n n\u1eefa tr\u00f4ng th\u1eadt kh\u1ecfe kho\u1eafn.","\u20142\u26053\u2014 \u00dd TH\u1ee8C V\u1ec0 TH\u1edcI GIAN \u1ede nhi\u1ec1u v\u00f9ng kh\u00ed h\u1eadu, c\u00e1c khu r\u1eebng r\u1ee5ng l\u00e1 v\u00e0o m\u00f9a thu, m\u1ecdc l\u00e1 v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n, v\u00e0 ch\u00fang ta cho \u0111\u1ea5y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u hi\u1ec3n nhi\u00ean. Nh\u01b0ng n\u1ebfu ch\u00fang ta quan s\u00e1t k\u1ef9 h\u01a1n, th\u00ec to\u00e0n b\u1ed9 vi\u1ec7c n\u00e0y v\u1eabn l\u00e0 b\u00ed \u1ea9n l\u1edbn, v\u00ec \u0111i\u1ec1u \u1ea5y ngh\u0129a l\u00e0 c\u00e2y c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t th\u1ee9 r\u1ea5t quan tr\u1ecdng: \u00fd th\u1ee9c v\u1ec1 th\u1eddi gian. L\u00e0m sao c\u00e2y bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a \u0111\u00f4ng s\u1eafp \u0111\u1ebfn, hay nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 \u0111ang t\u0103ng d\u1ea7n kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u1eddi gian ngh\u1ec9 ng\u1eafn ng\u1ee7i gi\u1eefa m\u00f9a \u0111\u00f4ng, m\u00e0 l\u00e0 l\u1eddi th\u00f4ng b\u00e1o r\u1eb1ng xu\u00e2n \u0111\u00e3 v\u1ec1? D\u01b0\u1eddng nh\u01b0 h\u1ee3p l\u00fd khi cho r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u00e0y \u1ea5m \u00e1p s\u1ebd k\u00edch th\u00edch s\u1ef1 m\u1ecdc l\u00e1, v\u00ec \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u00fac m\u00e0 s\u1ed1 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f4ng c\u1ee9ng trong th\u00e2n c\u00e2y l\u1ea7n n\u1eefa tan ch\u1ea3y th\u00e0nh d\u00f2ng. Nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng ng\u1edd l\u00e0 h\u1ec5 m\u00f9a \u0111\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 c\u00e0ng l\u1ea1nh ch\u1eebng n\u00e0o, th\u00ec l\u00e1 c\u00e0ng m\u1ecdc ra s\u1edbm ch\u1eebng \u1ea5y. C\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u t\u1eeb \u0110\u1ea1i h\u1ecdc K\u1ef9 Thu\u1eadt Munich (TUM) \u0111\u00e3 ki\u1ec3m tra hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y trong m\u1ed9t ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m c\u00f3 \u0111i\u1ec1u h\u00f2a nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9. Nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 trong m\u00f9a l\u1ea1nh c\u00e0ng \u1ea5m ch\u1eebng n\u00e0o, th\u00ec c\u00e0nh d\u1ebb gai c\u00e0ng ra l\u00e1 xanh tr\u1ec5 ch\u1eebng \u0111\u1ea5y \u2013 tho\u1ea1t nh\u00ecn th\u00ec \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 ch\u1eb3ng h\u1ee3p l\u00fd g\u00ec c\u1ea3. X\u00e9t cho c\u00f9ng, trong nh\u1eefng n\u0103m \u1ea5m \u00e1p, r\u1ea5t nhi\u1ec1u lo\u00e0i th\u1ef1c v\u1eadt kh\u00e1c \u2013 v\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 hoa d\u1ea1i \u2013 th\u01b0\u1eddng b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u1ecdc v\u00e0o th\u00e1ng M\u1ed9t v\u00e0 th\u1eadm ch\u00ed b\u1eaft \u0111\u1ea7u n\u1edf hoa, nh\u01b0 ch\u00fang ta v\u1eabn lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng d\u00f2ng t\u00edt b\u1ea3n tin nh\u1eafc nh\u1edf su\u1ed1t v\u1eady. C\u00f3 l\u1ebd c\u00e2y c\u1ea7n nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 \u0111\u00f3ng b\u0103ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5c ng\u1ee7 h\u1ed3i s\u1ee9c trong m\u00f9a \u0111\u00f4ng, v\u00e0 \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do v\u00ec sao ch\u00fang l\u1ea1i kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u1eadp t\u1ee9c ngay khi xu\u00e2n v\u1ec1. B\u1ea5t k\u1ec3 l\u00fd do l\u00e0 g\u00ec, v\u00e0o nh\u1eefng khi kh\u00ed h\u1eadu thay \u0111\u1ed5i nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y, \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 b\u1ea5t l\u1ee3i, v\u00ec nh\u1eefng lo\u00e0i kh\u00e1c \u2013 nh\u1eefng lo\u00e0i kh\u00f4ng qu\u00e1 m\u1ec7t m\u1ecfi v\u00e0 m\u1ecdc l\u00e1 m\u1edbi nhanh h\u01a1n \u2013 s\u1ebd v\u01b0\u1ee3t l\u00ean d\u1eabn tr\u01b0\u1edbc.","Ch\u00fang ta c\u00f3 th\u01b0\u1eddng tr\u1ea3i qua nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n th\u1eddi gian \u1ea5m \u00e1p ng\u1eafn ng\u1ee7i trong th\u00e1ng M\u1ed9t hay th\u00e1ng Hai m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ea5y s\u1ed3i hay d\u1ebb gai tr\u1ed5 l\u00e1 xanh kh\u00f4ng? L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 c\u00e2y bi\u1ebft r\u1eb1ng v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u1ebfn l\u00fac \u0111\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u ra l\u00e1 tr\u1edf l\u1ea1i? \u00cdt nh\u1ea5t ch\u00fang ta \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00ed \u1ea9n n\u00e0y \u1edf c\u00e2y \u0103n qu\u1ea3. C\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 c\u00e2y bi\u1ebft \u0111\u1ebfm \u0111\u1ea5y! Ch\u00fang ch\u1edd qua m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u00e0y \u1ea5m \u00e1p nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, sau \u0111\u00f3 ch\u00fang m\u1edbi tin t\u01b0\u1edfng r\u1eb1ng m\u1ecdi th\u1ee9 \u0111\u00e3 t\u1ed1t \u0111\u1eb9p v\u00e0 xem giai \u0111o\u1ea1n \u1ea5m \u00e1p \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u00f9a xu\u00e2n. Nh\u01b0ng n\u1ebfu ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed7i nh\u1eefng ng\u00e0y \u1ea5m \u00e1p th\u00ec v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng ngh\u0129a r\u1eb1ng m\u00f9a xu\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn. R\u1ee5ng l\u00e1 v\u00e0 m\u1ecdc l\u00e1 m\u1edbi ph\u1ee5 thu\u1ed9c kh\u00f4ng ch\u1ec9 v\u00e0o nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 m\u00e0 c\u00f2n v\u00e0o \u0111\u1ed9 d\u00e0i c\u1ee7a ng\u00e0y. V\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 d\u1ebb gai s\u1ebd kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u1ecdc l\u00e1 cho \u0111\u1ebfn khi m\u1ed9t ng\u00e0y c\u00f3 \u00edt nh\u1ea5t m\u01b0\u1eddi ba ti\u1ebfng c\u00f3 \u00e1nh s\u00e1ng. B\u1ea3n th\u00e2n \u0111i\u1ec1u n\u00e0y th\u1eadt \u0111\u00e1ng kinh ng\u1ea1c, v\u00ec \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u1ea5y, c\u00e2y ch\u1eafc h\u1eb3n ph\u1ea3i c\u00f3 lo\u1ea1i kh\u1ea3 n\u0103ng n\u00e0o \u0111\u00f3 m\u1edbi nh\u00ecn th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u00ecm ki\u1ebfm kh\u1ea3 n\u0103ng n\u00e0y trong nh\u1eefng chi\u1ebfc l\u00e1 c\u00e2y l\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd. X\u00e9t cho c\u00f9ng, l\u00e1 c\u00e2y c\u00f3 m\u1ed9t d\u1ea1ng t\u1ebf b\u00e0o quang \u0111i\u1ec7n gi\u00fap ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c trang b\u1ecb t\u1ed1t \u0111\u1ec3 nh\u1eadn s\u00f3ng \u00e1nh s\u00e1ng. \u0110\u1ea5y ch\u00ednh l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ch\u00fang l\u00e0m v\u00e0o nh\u1eefng th\u00e1ng h\u00e8, nh\u01b0ng trong th\u00e1ng T\u01b0 th\u00ec l\u00e1 m\u1edbi v\u1eabn ch\u01b0a m\u1ecdc ra \u0111\u00e2u. Ch\u00fang ta v\u1eabn ch\u01b0a hi\u1ec3u ho\u00e0n to\u00e0n qu\u00e1 tr\u00ecnh n\u00e0y, nh\u01b0ng c\u00f3 l\u1ebd ch\u1ed3i non \u0111\u01b0\u1ee3c trang b\u1ecb kh\u1ea3 n\u0103ng \u1ea5y. Nh\u1eefng chi\u1ebfc l\u00e1 c\u00f2n e \u1ea5p y\u00ean b\u00ecnh ngh\u1ec9 ng\u01a1i trong nh\u1eefng b\u00fap ch\u1ed3i \u2013 th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c bao ph\u1ee7 b\u1edfi nh\u1eefng chi\u1ebfc v\u1ea3y n\u00e2u nh\u1eb1m tr\u00e1nh cho ch\u00fang b\u1ecb kh\u00f4 h\u00e9o. H\u00e3y quan s\u00e1t k\u1ef9 nh\u1eefng v\u1ea3y n\u00e0y khi l\u00e1 b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u1ecdc ra v\u00e0 gi\u1eef ch\u00fang d\u01b0\u1edbi \u00e1nh s\u00e1ng. Khi \u1ea5y b\u1ea1n s\u1ebd th\u1ea5y: Ch\u00fang trong su\u1ed1t! C\u00f3 l\u1ebd b\u00fap ch\u1ed3i ch\u1ec9 c\u1ea7n m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng \u00e1nh s\u00e1ng nh\u1ecf nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 nh\u1eadn bi\u1ebft \u0111\u1ed9 d\u00e0i c\u1ee7a ng\u00e0y, nhu ch\u00fang ta \u0111\u00e3 bi\u1ebft v\u1edbi nh\u1eefng h\u1ea1t gi\u1ed1ng c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ed1 lo\u1ea1i c\u1ecf d\u1ea1i trong n\u00f4ng nghi\u1ec7p. \u1ede ngo\u00e0i nh\u1eefng c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng, \u00e1nh s\u00e1ng y\u1ebfu \u1edbt t\u1eeb m\u1eb7t tr\u0103ng v\u00e0o ban \u0111\u00eam l\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec m\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1t gi\u1ed1ng \u1ea5y c\u1ea7n \u0111\u1ec3 k\u00edch th\u00edch s\u1ef1 n\u1ea3y m\u1ea7m. V\u00e0 th\u00e2n c\u1ee7a m\u1ed9t c\u00e2y th\u00e2n g\u1ed7 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadn bi\u1ebft \u00e1nh s\u00e1ng. H\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c lo\u00e0i c\u00e2y \u0111\u1ec1u c\u00f3 nh\u1eefng ch\u1ed3i ng\u1ee7 t\u00ed hon n\u00e9p m\u00ecnh trong v\u1ecf c\u00e2y. Khi c\u00e2y c\u1ea1nh \u0111\u00f3 ch\u1ebft \u0111i v\u00e0 ng\u00e3 xu\u1ed1ng, nhi\u1ec1u \u00e1nh m\u1eb7t tr\u1eddi s\u1ebd chi\u1ebfu xu\u1ed1ng k\u00edch th\u00edch s\u1ef1 sinh tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a","nh\u1eefng ch\u1ed3i n\u00e0y, nh\u1eb1m gi\u00fap c\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 t\u1eadn d\u1ee5ng th\u00eam nhi\u1ec1u \u00e1nh s\u00e1ng. V\u00e0 l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 c\u00e2y nh\u1eadn bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00e0y \u1ea5m h\u01a1n l\u00e0 do xu\u00e2n v\u1ec1 ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i do cu\u1ed1i h\u00e8? Ph\u1ea3n \u1ee9ng th\u00edch h\u1ee3p \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00edch ho\u1ea1t b\u1edfi s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p gi\u1eefa nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 trong ng\u00e0y v\u00e0 \u0111\u1ed9 d\u00e0i c\u1ee7a ng\u00e0y. Nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 \u0111ang t\u0103ng ngh\u0129a l\u00e0 m\u00f9a xu\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn. Nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 h\u1ea1 th\u1ea5p ngh\u0129a l\u00e0 thu \u0111ang v\u1ec1. C\u00e2y c\u0169ng nh\u1eadn th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3. V\u00e0 \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do v\u00ec sao nh\u1eefng lo\u00e0i nh\u01b0 s\u1ed3i v\u00e0 d\u1ebb gai \u2013 nh\u1eefng lo\u00e0i b\u1ea3n \u0111\u1ecba \u1edf B\u1eafc B\u00e1n C\u1ea7u, l\u1ea1i th\u00edch nghi \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi chu k\u1ef3 tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c \u1edf Nam B\u00e1n C\u1ea7u n\u1ebfu ch\u00fang b\u1ecb xu\u1ea5t kh\u1ea9u \u0111\u1ebfn New Zealand v\u00e0 b\u1ecb tr\u1ed3ng \u1edf \u0111\u00f3. V\u00e0 nh\u00e2n ti\u1ec7n, th\u1ee9 m\u00e0 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u0169ng ch\u1ee9ng minh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 c\u00e2y ph\u1ea3i c\u00f3 tr\u00ed nh\u1edb. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec ch\u00fang c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea7m so s\u00e1nh \u0111\u1ed9 d\u00e0i c\u1ee7a ng\u00e0y hay \u0111\u1ebfm s\u1ed1 ng\u00e0y \u1ea5m \u00e1p b\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e0o kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa ch\u1ee9? Trong nh\u1eefng n\u0103m \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u1ea5m \u00e1p, v\u1edbi nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 m\u00f9a thu cao, b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y \u00fd th\u1ee9c th\u1eddi gian c\u1ee7a c\u00e2y b\u1ecb h\u1ed7n lo\u1ea1n. Ch\u1ed3i non c\u1ee7a ch\u00fang ph\u00ecnh l\u00ean v\u00e0o th\u00e1ng Ch\u00edn, v\u00e0 m\u1ed9t v\u00e0i c\u00e2y th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n ra l\u00e1 m\u1edbi. Nh\u1eefng c\u00e2y r\u1edbt v\u00e0o t\u00ecnh tr\u1ea1ng r\u1ed1i ren th\u1ebf n\u00e0y th\u01b0\u1eddng s\u1ebd g\u00e1nh ch\u1ecbu h\u1eadu qu\u1ea3 khi nh\u1eefng \u0111\u1ee3t s\u01b0\u01a1ng gi\u00e1 mu\u1ed9n m\u00e0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u0169ng \u0111\u1ebfn. Nh\u1eefng c\u00e0nh m\u1edbi m\u1ecdc kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1eddi gian \u0111\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh g\u1ed7 \u2013 ngh\u0129a l\u00e0, tr\u1edf n\u00ean c\u1ee9ng v\u00e0 ch\u1eafc \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng ch\u1ecdi v\u1edbi m\u00f9a \u0111\u00f4ng \u2013 c\u00f2n l\u00e1 th\u00ec ki\u1ec3u g\u00ec c\u0169ng ch\u1eb3ng c\u00f3 s\u1ee9c t\u1ef1 v\u1ec7. Th\u1ebf l\u00e0 nh\u1eefng m\u1ea3ng xanh m\u1edbi m\u1ecdc \u0111\u00f3ng b\u0103ng h\u1ebft, v\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 ch\u1eafc ch\u1eafn \u0111au l\u1eafm. T\u1ec7 h\u01a1n, nh\u1eefng ch\u1ed3i non d\u00e0nh cho m\u00f9a xu\u00e2n k\u1ebf ti\u1ebfp gi\u1edd \u0111\u00e3 m\u1ea5t \u0111i, v\u00e0 c\u00e2y l\u1ea1i ph\u1ea3i hao t\u1ed1n n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng m\u1ecdc nh\u1eefng ch\u1ed3i non thay th\u1ebf. N\u1ebfu c\u00e2y kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn, n\u00f3 s\u1ebd c\u1ea1n ki\u1ec7t ngu\u1ed3n cung n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 s\u1ebd \u00edt s\u1eb5n s\u00e0ng h\u01a1n trong m\u00f9a k\u1ebf ti\u1ebfp. C\u00e2y c\u1ea7n \u00fd th\u1ee9c th\u1eddi gian kh\u00f4ng ch\u1ec9 cho ri\u00eang t\u00e1n l\u00e1 c\u1ee7a ch\u00fang. Lo\u1ea1i \u00fd th\u1ee9c n\u00e0y c\u0169ng quan tr\u1ecdng kh\u00f4ng k\u00e9m \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ef1 sinh s\u1ea3n c\u1ee7a c\u00e2y. N\u1ebfu h\u1ea1t gi\u1ed1ng c\u1ee7a c\u00e2y r\u01a1i xu\u1ed1ng m\u1eb7t \u0111\u1ea5t v\u00e0o m\u00f9a thu, ch\u00fang kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p n\u1ea3y m\u1ea7m ngay l\u1eadp t\u1ee9c. N\u1ebfu ch\u00fang n\u1ea3y m\u1ea7m, s\u1ebd c\u00f3 hai v\u1ea5n \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n. Th\u1ee9 nh\u1ea5t, nh\u1eefng ch\u1ed3i non mong manh kia s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1eddi gian \u0111\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n","g g gp th\u00e0nh g\u1ed7, ngh\u0129a l\u00e0 ch\u00fang s\u1ebd b\u1ecb \u0111\u00f3ng b\u0103ng. Th\u1ee9 hai, khi th\u1eddi ti\u1ebft l\u1ea1nh gi\u00e1, h\u01b0\u01a1u nai c\u00f3 r\u1ea5t \u00edt th\u1ee9 \u0111\u1ec3 \u0103n v\u00e0 ch\u00fang s\u1ebd v\u00f4 c\u00f9ng h\u1ea1nh ph\u00fac n\u1ebfu v\u1edb \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed3i non xanh m\u01a1n m\u1edfn. N\u00ean, n\u1ea3y m\u1ea7m v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n c\u00f9ng v\u1edbi t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c lo\u00e0i th\u1ef1c v\u1eadt kh\u00e1c v\u1eabn t\u1ed1t h\u01a1n. Do \u0111\u00f3, h\u1ea1t gi\u1ed1ng nh\u1eadn bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i l\u1ea1nh, v\u00e0 ch\u1ec9 khi giai \u0111o\u1ea1n \u1ea5m \u00e1p k\u00e9o d\u00e0i xu\u1ea5t hi\u1ec7n sau \u0111\u00f4ng gi\u00e1 kh\u1eafc nghi\u1ec7t th\u00ec c\u00e2y non m\u1edbi d\u00e1m b\u01b0\u1edbc ra kh\u1ecfi l\u1edbp v\u1ecf b\u1ea3o v\u1ec7. Nhi\u1ec1u h\u1ea1t gi\u1ed1ng kh\u00f4ng s\u1edf h\u1eefu c\u01a1 ch\u1ebf \u0111\u1ebfm t\u00ednh ph\u1ee9c t\u1ea1p nh\u01b0 c\u01a1 ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 k\u00edch l\u00e1 m\u1ecdc, v\u00e0 \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do v\u00ec sao h\u1ea1t d\u1ebb gai v\u00e0 h\u1ea1t s\u1ed3i v\u1eabn n\u1ea3y m\u1ea7m d\u00f9 b\u1ecb s\u00f3c v\u00e0 chim gi\u1ebb c\u00f9i ch\u00f4n s\u00e2u kho\u1ea3ng m\u1ed9t inch (2,54 cm) trong \u0111\u1ea5t. D\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5y s\u1ebd kh\u00f4ng \u1ea5m l\u00ean cho \u0111\u1ebfn khi m\u00f9a xu\u00e2n th\u1eadt s\u1ef1 v\u1ec1. Nh\u1eefng h\u1ea1t nh\u1eb9, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 h\u1ea1t gi\u1ed1ng c\u1ee7a b\u1ea1ch d\u01b0\u01a1ng, ph\u1ea3i ch\u00fa \u00fd nhi\u1ec1u th\u1ee9 h\u01a1n. V\u1edbi \u0111\u00f4i c\u00e1nh t\u00ed hon, ch\u00fang lu\u00f4n \u0111\u00e1p xu\u1ed1ng tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t v\u00e0 c\u1ee9 n\u1eb1m \u0111\u00f3. T\u00f9y thu\u1ed9c v\u00e0o n\u01a1i ch\u00fang ngh\u1ec9 ch\u00e2n, ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ebd k\u1ebft th\u00fac trong \u00e1nh m\u1eb7t tr\u1eddi s\u00e1ng ch\u00f3i, do v\u1eady, nh\u1eefng h\u1ea1t gi\u1ed1ng b\u00e9 x\u00edu n\u00e0y ph\u1ea3i c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u1edd \u0111\u1ee3i v\u00e0 nh\u1eadn bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9 d\u00e0i th\u00edch h\u1ee3p c\u1ee7a ng\u00e0y h\u1ec7t nh\u01b0 cha m\u1eb9 ch\u00fang.","\u20142\u26054\u2014 V\u1ea4N \u0110\u1ec0 T\u00cdNH C\u00c1CH Tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng th\u00f4n d\u00e3 n\u1eb1m gi\u1eefa l\u00e0ng H\u00fcmmel qu\u00ea t\u00f4i v\u00e0 th\u1ecb tr\u1ea5n nh\u1ecf k\u1ebf b\u00ean trong thung l\u0169ng Ahr c\u00f3 ba c\u00e2y s\u1ed3i. D\u00e1ng ch\u00fang uy nghi n\u1ed5i b\u1eadt gi\u1eefa \u0111\u1ed3ng kh\u00f4ng m\u00f4ng qu\u1ea1nh, v\u00e0 t\u00ean khu v\u1ef1c \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t theo ch\u00fang. Ch\u00fang m\u1ecdc g\u1ea7n nhau \u0111\u1ebfn b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng: Nh\u1eefng th\u00e2n c\u00e2y \u0111\u00e3 m\u1ed9t tr\u0103m n\u0103m tu\u1ed5i n\u00e0y c\u00e1ch nhau ch\u1ec9 v\u00e0i inch. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 khi\u1ebfn ch\u00fang tr\u1edf th\u00e0nh v\u1eadt nghi\u00ean c\u1ee9u l\u00fd t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a t\u00f4i, v\u00ec \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a c\u1ea3 ba c\u00e2y \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng h\u1ec7t nhau. \u0110\u1ea5t, n\u01b0\u1edbc, vi kh\u00ed h\u1eadu \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u2013 trong khu v\u1ef1c ch\u1ec9 v\u00e0i yard, b\u1ed9 ba y\u1ebfu t\u1ed1 n\u00e0y \u1edf m\u1ed7i c\u00e2y s\u1ebd kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00e1c nhau \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 n\u1ebfu nh\u1eefng c\u00e2y s\u1ed3i \u1ea5y c\u00f3 h\u00e0nh vi kh\u00e1c nhau, th\u00ec ch\u1eafc h\u1eb3n l\u00e0 do ch\u00fang c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1ch b\u1ea9m sinh ri\u00eang c\u1ee7a m\u00ecnh. V\u00e0, th\u1ef1c s\u1ef1, ch\u00fang c\u00f3 h\u00e0nh vi kh\u00e1c nhau! V\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng, khi c\u00e2y tr\u1ee5i l\u00e1, ho\u1eb7c v\u00e0o m\u00f9a h\u00e8, khi ch\u00fang \u0111\u1ea7y l\u00e1 xanh, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i x\u1ebf l\u00e1i xe v\u1ee5t qua n\u01a1i \u0111\u00f3 th\u01b0\u1eddng th\u1eadm ch\u00ed kh\u00f4ng nh\u1eadn ra \u0111\u00f3 l\u00e0 ba c\u00e2y ri\u00eang bi\u1ec7t. T\u00e1n c\u00e2y c\u1ee7a ch\u00fang li\u00ean k\u1ebft l\u1ea1i, h\u00ecnh th\u00e0nh n\u00ean m\u1ed9t v\u00f2m l\u00e1 to l\u1edbn. Nh\u1eefng th\u00e2n c\u00e2y c\u00f3 kho\u1ea3ng c\u00e1ch g\u1ea7n nhau n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec1u m\u1ecdc l\u00ean t\u1eeb c\u00f9ng m\u1ed9t b\u1ed9 r\u1ec5, chuy\u1ec7n n\u00e0y v\u1eabn th\u1ec9nh tho\u1ea3ng x\u1ea3y ra khi nh\u1eefng c\u00e2y g\u00e3y \u0111\u1ed5 b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u1ecdc tr\u1edf l\u1ea1i. Tuy nhi\u00ean, m\u00e0u s\u1eafc m\u00f9a thu c\u1ee7a b\u1ed9 ba n\u00e0y cho th\u1ea5y m\u1ed9t c\u00e2u chuy\u1ec7n r\u1ea5t kh\u00e1c. Trong khi c\u00e2y s\u1ed3i n\u1eb1m b\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u00e3 s\u1eb5n s\u00e0ng chuy\u1ec3n m\u00e0u, th\u00ec c\u00e2y n\u1eb1m \u1edf gi\u1eefa v\u00e0 c\u00e2y n\u1eb1m b\u00ean tr\u00e1i v\u1eabn ho\u00e0n to\u00e0n xanh m\u01b0\u1edbt. M\u1ea5t v\u00e0i tu\u1ea7n th\u00ec hai k\u1ebb ch\u1eadm ch\u1ea1p n\u00e0y m\u1edbi theo b\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u1eddi h\u00e0ng x\u00f3m c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111i ng\u1ee7 \u0111\u00f4ng. Nh\u01b0ng n\u1ebfu \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n sinh tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a ch\u00fang l\u00e0 gi\u1ed1ng h\u1ec7t nhau, th\u00ec \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00e3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t trong h\u00e0nh vi c\u1ee7a ch\u00fang? C\u00f3","v\u1ebb nh\u01b0 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m r\u1ee5ng th\u1ef1c ra ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o v\u1ea5n \u0111\u1ec1 t\u00ednh c\u00e1ch c\u1ee7a c\u00e2y. l\u00e1 Nh\u01b0 ch\u00fang ta \u0111\u00e3 bi\u1ebft trong nh\u1eefng ch\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc, m\u1ed9t c\u00e2y r\u1ee5ng l\u00e1 ph\u1ea3i r\u01a1i \u0111i nh\u1eefng chi\u1ebfc l\u00e1 c\u1ee7a m\u00ecnh. Nh\u01b0ng khi n\u00e0o l\u00e0 th\u1eddi kh\u1eafc t\u1ed1t nh\u1ea5t? C\u00e2y kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u00ecnh dung tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a \u0111\u00f4ng s\u1eafp \u0111\u1ebfn s\u1ebd nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. Ch\u00fang kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00fac \u1ea5y th\u1eddi ti\u1ebft s\u1ebd kh\u1eafc nghi\u1ec7t hay \u00f4n h\u00f2a. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec c\u00e2y nh\u1eadn bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 ng\u00e0y \u0111ang ng\u1eafn d\u1ea7n v\u00e0 nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 \u0111ang th\u1ea5p xu\u1ed1ng. N\u1ebfu nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 \u0111ang h\u1ea1 th\u1ea5p, v\u1eady \u0111\u00fang l\u00e0 m\u00f9a \u0111\u00f4ng r\u1ed3i. Trong m\u00f9a thu, th\u01b0\u1eddng c\u00f3 nh\u1eefng ng\u00e0y \u1ea5m l\u00ean tr\u00e1i ti\u1ebft, v\u00e0 l\u1eadp t\u1ee9c ba c\u00e2y s\u1ed3i r\u00f3t v\u00e0o th\u1ebf ti\u1ebfn tho\u00e1i l\u01b0\u1ee1ng nan. Ch\u00fang c\u00f3 n\u00ean t\u1eadn d\u1ee5ng nh\u1eefng ng\u00e0y \u00f4n h\u00f2a \u1ea5y \u0111\u1ec3 quang h\u1ee3p l\u00e2u h\u01a1n m\u1ed9t ch\u00fat v\u00e0 nhanh ch\u00f3ng c\u1ea5t tr\u1eef \u0111i \u00edt calo t\u1eeb \u0111\u01b0\u1eddng ki\u1ebfm th\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00e0y kh\u00f4ng? Hay ch\u00fang n\u00ean th\u1eadn tr\u1ecdng v\u00e0 r\u1ee5ng l\u00e1 \u0111i \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi \u0111\u00f4ng gi\u00e1 b\u1ea5t ch\u1ee3t \u1eadp \u0111\u1ebfn bu\u1ed9c ch\u00fang ph\u1ea3i ng\u1ee7 \u0111\u00f4ng? R\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 m\u1ed7i c\u00e2y trong ba c\u00e2y \u1ea5y quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh m\u1ed7i kh\u00e1c. C\u00e2y n\u1eb1m b\u00ean ph\u1ea3i c\u0103ng th\u1eb3ng h\u01a1n hai c\u00e2y kia m\u1ed9t ch\u00fat, ho\u1eb7c n\u00f3i m\u1ed9t c\u00e1ch t\u00edch c\u1ef1c h\u01a1n, n\u00f3 kh\u00f4n ngoan h\u01a1n hai c\u00e2y kia. L\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c d\u1ef1 tr\u1eef th\u00eam th\u00ec c\u00f3 \u00edch l\u1ee3i g\u00ec n\u1ebfu b\u1ea1n kh\u00f4ng k\u1ecbp r\u1ee5ng l\u00e1 v\u00e0 ph\u1ea3i tr\u1ea3i qua m\u00f9a \u0111\u00f4ng v\u1edbi hi\u1ec3m h\u1ecda ch\u1ebft ch\u00f3c ch\u1ee9? V\u00ec th\u1ebf, t\u1ed1ng kh\u1ee9 m\u1edb l\u00e1 \u0111\u00fang l\u00fac v\u00e0 ti\u1ebfp t\u1ee5c ti\u1ebfn v\u00e0o c\u00f5i m\u1ed9ng \u0111i! Hai c\u00e2y s\u1ed3i c\u00f2n l\u1ea1i th\u00ec c\u00f3 ph\u1ea7n b\u1ea1o gan h\u01a1n. Ai bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a xu\u00e2n k\u1ebf ti\u1ebfp s\u1ebd mang \u0111\u1ebfn nh\u1eefng g\u00ec ch\u1ee9, ho\u1eb7c \u0111\u1ee3t t\u1ea5n c\u00f4ng b\u1ea5t th\u00ecnh l\u00ecnh c\u1ee7a l\u0169 c\u00f4n tr\u00f9ng s\u1ebd l\u1ea5y \u0111i bao nhi\u00eau n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 l\u01b0\u1ee3ng d\u1ef1 tr\u1eef s\u1ebd c\u00f2n th\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau sau \u0111\u1ea5y ch\u1ee9? Do \u0111\u00f3, ch\u00fang \u0111\u01a1n gi\u1ea3n gi\u1eef m\u00e0u xanh c\u1ee7a m\u00ecnh l\u00e2u h\u01a1n v\u00e0 \u0111\u1ed5 \u0111\u1ea7y \u1eafp nh\u1eefng th\u00f9ng ch\u1ee9a n\u1eb1m d\u01b0\u1edbi v\u1ecf v\u00e0 r\u1ec5 c\u1ee7a ch\u00fang. Cho \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd, h\u00e0nh vi n\u00e0y v\u1eabn lu\u00f4n \u0111em \u0111\u1ebfn ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng t\u1ed1t \u0111\u1eb9p cho ch\u00fang, nh\u01b0ng ai bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ebd c\u00f2n \u1ed5n th\u1ecfa trong bao l\u00e2u? Do thay \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu, kh\u00ed h\u1eadu m\u00f9a thu s\u1ebd gi\u1eef \u1edf m\u1ee9c cao trong th\u1eddi gian l\u00e2u h\u01a1n, v\u00e0 l\u00e2u h\u01a1n n\u1eefa, v\u00e0 canh b\u1ea1c gi\u1eef l\u1ea1i l\u00e1 s\u1ebd k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn th\u00e1ng M\u01b0\u1eddi M\u1ed9t. Su\u1ed1t th\u1eddi gian \u0111\u00f3, nh\u1eefng c\u01a1n b\u00e3o m\u00f9a thu s\u1ebd b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u00fang gi\u1edd v\u00e0o th\u00e1ng M\u01b0\u1eddi nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00ec v\u1eady nguy c\u01a1 b\u1ecb th\u1ed5i ng\u00e3 trong khi v\u1eabn c\u00f2n nguy\u00ean l\u00e1 tr\u00ean c\u00e2y xu\u1ea5t hi\u1ec7n. Theo \u01b0\u1edbc t\u00ednh c\u1ee7a t\u00f4i,","nh\u1eefng c\u00e2y th\u1eadn tr\u1ecdng h\u01a1n s\u1ebd c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i s\u1ed1ng s\u00f3t t\u1ed1t h\u01a1n trong t\u01b0\u01a1ng lai. B\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y \u0111i\u1ec1u t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 \u1edf th\u00e2n c\u1ee7a nh\u1eefng c\u00e2y r\u1ee5ng l\u00e1 v\u00e0 nh\u1eefng c\u00e2y l\u00e3nh sam b\u1ea1c. Theo s\u1ed5 tay quy \u01b0\u1edbc m\u1eb7c nh\u1eadn c\u1ee7a c\u00e2y c\u1ed1i, th\u00e2n c\u00e2y n\u00ean cao v\u00e0 nh\u1eb5n nh\u1ee5i, t\u1ee9c l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e0nh m\u1ecdc ra \u1edf n\u1eeda th\u00e2n d\u01b0\u1edbi c\u1ee7a c\u00e2y. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 h\u1ee3p l\u00fd v\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 nhi\u1ec1u \u00e1nh s\u00e1ng chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn ph\u1ea7n d\u01b0\u1edbi. V\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n x\u1eed l\u00fd \u00e1nh s\u00e1ng m\u1eb7t tr\u1eddi, n\u00ean nh\u1eefng ph\u1ea7n c\u01a1 th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft \u2013 nh\u1eefng ph\u1ea7n ch\u1ec9 bi\u1ebft d\u00f9ng s\u1ea1ch th\u1ee9c \u0103n, \u0111\u01a1n gi\u1ea3n s\u1ebd b\u1ecb ng\u1eebng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00e1 gi\u1ed1ng v\u1edbi c\u01a1 b\u1eafp c\u1ee7a ch\u00fang ta \u2013 th\u1ee9 s\u1ebd b\u1ecb c\u01a1 th\u1ec3 ch\u00fang ta gi\u1ea3m k\u00edch th\u01b0\u1edbc khi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ebfn nh\u1eb1m ti\u1ebft ki\u1ec7m calo. Nh\u01b0ng c\u00e2y kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 th\u00e1o c\u00e0nh c\u1ee7a m\u00ecnh ra; ch\u00fang ch\u1ec9 c\u1ea7n \u0111\u1ec3 c\u00e0nh ch\u1ebft \u0111i l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c. Ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ea5m lo t\u1ea5t \u2013 n\u1ea5m s\u1ebd t\u1ea5n c\u00f4ng g\u1ed7 ngay khi g\u1ed7 ch\u1ebft \u0111i. \u0110\u1ebfn th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0o \u0111\u00f3, c\u00e0nh s\u1ebd m\u1ee5c n\u00e1t, g\u00e3y r\u1eddi v\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u201ct\u00e1i ch\u1ebf\u201d th\u00e0nh \u0111\u1ea5t m\u00f9n. L\u00fac n\u00e0y th\u00ec c\u00e2y g\u1eb7p r\u1eafc r\u1ed1i ngay ch\u1ed7 c\u00e0nh c\u00e2y g\u00e3y xu\u1ed1ng. N\u1ea5m c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ec5 d\u00e0ng ph\u00e1t tri\u1ec3n s\u00e2u h\u01a1n v\u00e0o trong th\u00e2n v\u00ec ch\u1ed7 \u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1edbp v\u1ecf c\u00e2y b\u1ea3o v\u1ec7 \u2013 \u00edt nh\u1ea5t l\u00e0 gi\u1edd th\u00ec ch\u01b0a k\u1ecbp c\u00f3. Nh\u01b0ng c\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i \u0111i\u1ec1u n\u00e0y. N\u1ebfu c\u00e0nh kh\u00f4ng qu\u00e1 to (b\u1ec1 ngang t\u1ed1i \u0111a m\u1ed9t inch), th\u00ec c\u00e2y ch\u1ec9 c\u1ea7n v\u00e0i n\u0103m \u0111\u1ec3 kh\u00e9p ch\u1ed7 h\u1edf \u1ea5y l\u1ea1i. Sau \u0111\u00f3, c\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m khu v\u1ef1c \u0111\u00f3 \u0111\u1eabm n\u01b0\u1edbc t\u1eeb b\u00ean trong, nh\u1edd \u0111\u1ea5y gi\u1ebft ch\u1ebft n\u1ea5m. Nh\u01b0ng n\u1ebfu c\u00e0nh c\u00e2y qu\u00e1 to, th\u00ec quy tr\u00ecnh n\u00e0y s\u1ebd di\u1ec5n ra r\u1ea5t l\u00e2u. V\u1ebft th\u01b0\u01a1ng h\u1edf mi\u1ec7ng trong h\u00e0ng th\u1eadp k\u1ef7, m\u1edf ra c\u00e1nh c\u1ed5ng \u0111\u1ec3 b\u1ecdn n\u1ea5m ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn v\u00e0 x\u00e2m nh\u1eadp s\u00e2u v\u00e0o trong g\u1ed7. Th\u00e2n c\u00e2y s\u1ebd m\u1ee5c d\u1ea7n v\u00e0, trong t\u00ecnh hu\u1ed1ng x\u1ea5u nh\u1ea5t, s\u1ebd tr\u1edf n\u00ean \u00edt v\u1eefng ch\u1eafc h\u01a1n. V\u00e0 \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fd do s\u1ed5 tay quy \u01b0\u1edbc m\u1eb7c nh\u1eadn y\u00eau c\u1ea7u ph\u1ea7n th\u00e2n th\u1ea5p b\u00ean d\u01b0\u1edbi ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdc nh\u1eefng c\u00e0nh m\u1ea3nh kh\u1ea3nh. M\u1ed9t khi nh\u1eefng c\u00e0nh n\u00e0y r\u01a1i xu\u1ed1ng l\u00fac c\u00e2y l\u1edbn l\u00ean, th\u00ec ch\u00fang c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf d\u00f9 trong b\u1ea5t c\u1ee9 ho\u00e0n c\u1ea3nh n\u00e0o. Th\u1ebf nh\u01b0ng \u0111\u00f3 l\u1ea1i ch\u00ednh l\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i c\u00e2y ch\u1ecbu l\u00e0m. Khi m\u1ed9t h\u00e0ng x\u00f3m l\u00e2n c\u1eadn ch\u1ebft \u0111i, m\u1ed9t s\u1ed1 c\u00e2y s\u1eed d\u1ee5ng \u00e1nh s\u00e1ng l\u1ecdt xu\u1ed1ng \u0111\u1ec3 m\u1ecdc ra nh\u1eefng ch\u1ed3i non ph\u00eda d\u01b0\u1edbi. Ch\u00fang m\u1ecdc","g\u1ecd g \u1ecd g p g\u1ecd ra nh\u1eefng c\u00e0nh to \u2013 th\u1ee9 ban \u0111\u1ea7u s\u1ebd mang l\u1ea1i r\u1ea5t nhi\u1ec1u l\u1ee3i \u00edch. Nh\u1eefng c\u00e2y n\u00e0y gi\u1edd c\u00f3 th\u1ec3 t\u1eadn d\u1ee5ng c\u01a1 h\u1ed9i quang h\u1ee3p \u1edf hai n\u01a1i c\u00f9ng m\u1ed9t l\u00fac: tr\u00ean t\u00e1n v\u00e0 ph\u1ea7n th\u00e2n b\u00ean d\u01b0\u1edbi. Nh\u01b0ng m\u1ed9t ng\u00e0y n\u00e0o \u0111\u00f3, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m sau, nh\u1eefng c\u00e2y kh\u00e1c m\u1ecdc xung quanh \u0111\u00f3 s\u1ebd t\u0103ng k\u00edch th\u01b0\u1edbc t\u00e1n l\u00e1 nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u00e9p k\u00edn kho\u1ea3ng tr\u1ed1ng tr\u00ean v\u00f2m r\u1eebng. M\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa, nh\u1eefng t\u1ea7ng b\u00ean d\u01b0\u1edbi s\u1ebd t\u1ed1i om, v\u00e0 nh\u1eefng c\u00e0nh c\u00e2y to \u0111\u1ea5y s\u1ebd ch\u1ebft. L\u00fac \u1ea5y nh\u1eefng c\u00e2y n\u00e0y s\u1ebd tr\u1ea3 gi\u00e1 \u0111\u1eaft cho th\u00f3i th\u00e8m kh\u00e1t \u00e1nh m\u1eb7t tr\u1eddi. Nh\u01b0 t\u00f4i v\u1eeba m\u00f4 t\u1ea3, n\u1ea5m khi \u0111\u00f3 s\u1ebd \u201ch\u00e0nh qu\u00e2n\u201d s\u00e2u v\u00e0o trong th\u00e2n c\u1ee7a nh\u1eefng c\u00e2y ngu ng\u1ed1c n\u00e0y v\u00e0 khi\u1ebfn ch\u00fang g\u1eb7p nguy hi\u1ec3m. V\u00e0o l\u1ea7n k\u1ebf ti\u1ebfp b\u1ea1n d\u1ea1o b\u01b0\u1edbc trong r\u1eebng, b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 m\u00ecnh ki\u1ec3m tra \u0111\u1ec3 th\u1ea5y r\u1eb1ng h\u00e0nh vi n\u00e0y th\u1eadt ra l\u00e0 l\u1ef1a ch\u1ecdn c\u00e1 nh\u00e2n, do \u0111\u00f3, th\u1eadt ra c\u0169ng l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 t\u00ednh c\u00e1ch \u1edf m\u1ed7i c\u00e2y. H\u00e3y nh\u00ecn nh\u1eefng c\u00e2y m\u1ecdc xung quanh m\u1ed9t kho\u1ea3ng r\u1eebng tr\u1ed1ng nh\u1ecf. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u b\u1ecb d\u1ee5 d\u1ed7 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u ngu ng\u1ed1c nh\u01b0 m\u1ecdc ra nh\u1eefng c\u00e0nh m\u1edbi tr\u00ean th\u00e2n, nh\u01b0ng ch\u1ec9 m\u1ed9t v\u00e0i c\u00e2y \u0111\u1ea7u h\u00e0ng tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 m\u00ea ho\u1eb7c n\u00e0y. Nh\u1eefng c\u00e2y c\u00f2n l\u1ea1i v\u1eabn gi\u1eef th\u00e2n c\u1ee7a ch\u00fang th\u1eadt nh\u1eb5n nh\u1ee5i v\u00e0 tr\u00e1nh xa m\u1ed1i nguy c\u00f3 th\u1ec3 \u0111o\u00e1n tr\u01b0\u1edbc.","\u20142\u26055\u2014 C\u00c2Y B\u1ec6NH Theo th\u1ed1ng k\u00ea, h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c lo\u00e0i c\u00e2y \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ed1ng r\u1ea5t th\u1ecd. Trong khu v\u1ef1c ngh\u0129a trang \u1edf khu r\u1eebng t\u00f4i qu\u1ea3n l\u00fd, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi mua n\u1ea5m m\u1ed3 c\u00e2y c\u1ee9 lu\u00f4n h\u1ecfi c\u00e2y c\u1ee7a h\u1ecd s\u1ebd s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c trong bao l\u00e2u. Ph\u1ea7n l\u1edbn h\u1ecd \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn d\u1ebb gai ho\u1eb7c s\u1ed3i, v\u00e0 nh\u01b0 ch\u00fang ta bi\u1ebft, nh\u1eefng c\u00e2y n\u00e0y th\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb b\u1ed1n \u0111\u1ebfn n\u0103m tr\u0103m n\u0103m. Nh\u01b0ng s\u1ed1 li\u1ec7u th\u1ed1ng k\u00ea c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb g\u00ec khi b\u1ea1n \u00e1p d\u1ee5ng n\u00f3 cho ri\u00eang m\u1ed7i m\u1ed9t c\u00e2y ch\u1ee9? Vi\u1ec7c \u1ea5y c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 khi b\u1ea1n \u00e1p d\u1ee5ng s\u1ed1 li\u1ec7u th\u1ed1ng k\u00ea cho c\u00f3 m\u1ed7i m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u2013 t\u1ee9c l\u00e0 ch\u1eb3ng c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb g\u00ec h\u1ebft. Qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o cu\u1ed9c \u0111\u1eddi v\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 \u0111o\u00e1n tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a m\u1ed9t c\u00e2y xanh c\u00f3 th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i b\u1ea5t c\u1ee9 l\u00fac n\u00e0o v\u00ec nhi\u1ec1u l\u00fd do. S\u1ee9c kh\u1ecfe c\u1ee7a n\u00f3 ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o s\u1ef1 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a h\u1ec7 sinh th\u00e1i r\u1eebng. S\u1ebd t\u1ed1t h\u01a1n n\u1ebfu \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9, \u0111\u1ed9 \u1ea9m v\u00e0 \u00e1nh s\u00e1ng kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t, v\u00ec c\u00e2y ph\u1ea3n \u1ee9ng c\u1ef1c k\u1ef3 ch\u1eadm ch\u1ea1p. Nh\u01b0ng th\u1eadm ch\u00ed khi t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n b\u00ean ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u t\u1ed1i \u01b0u, th\u00ec c\u00f4n tr\u00f9ng, n\u1ea5m, vi khu\u1ea9n v\u00e0 vi r\u00fat v\u1eabn lu\u00f4n \u1ea9n n\u1ea5p, ch\u1edd \u0111\u1ee3i c\u01a1 h\u1ed9i t\u1ea5n c\u00f4ng. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 x\u1ea3y ra khi c\u00e2y m\u1ea5t c\u00e2n b\u1eb1ng. Trong ho\u00e0n c\u1ea3nh b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, c\u00e2y s\u1ebd c\u1ea9n th\u1eadn ph\u00e2n ph\u1ed1i n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a m\u00ecnh. Ph\u1ea7n n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn nh\u1ea5t s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng cho c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng s\u1ed1ng h\u00e0ng ng\u00e0y: C\u00e2y ph\u1ea3i th\u1edf, \u201cti\u00eau h\u00f3a\u201d th\u1ee9c \u0103n, cung c\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng cho c\u00e1c \u201c\u0111\u1ed3ng minh\u201d n\u1ea5m c\u1ee7a m\u00ecnh, v\u00e0 l\u1edbn l\u00ean m\u1ed9t ch\u00fat m\u1ed7i ng\u00e0y. Ti\u1ebfp \u0111\u00f3, c\u00e2y ph\u1ea3i c\u1ea5t tr\u1eef m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng s\u1eb5n s\u00e0ng trong kho \u0111\u1ec3 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u v\u1edbi l\u0169 c\u00f4n tr\u00f9ng g\u00e2y h\u1ea1i. Ngu\u1ed3n n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng b\u00ed m\u1eadt n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00edch ho\u1ea1t b\u1ea5t c\u1ee9 l\u00fac n\u00e0o v\u00e0, t\u00f9y thu\u1ed9c v\u00e0o lo\u00e0i c\u00e2y, ch\u00fang s\u1ebd ch\u1ee9a c\u00e1c h\u1ee3p ch\u1ea5t t\u1ef1 v\u1ec7 do c\u00e2y s\u1ea3n xu\u1ea5t. Nh\u1eefng h\u1ee3p ch\u1ea5t c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 phytoncide","n\u00e0y c\u00f3 \u0111\u1eb7c t\u00ednh kh\u00e1ng sinh, v\u00e0 \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 nghi\u00ean c\u1ee9u \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng v\u1ec1 ch\u00fang. Nh\u00e0 sinh v\u1eadt h\u1ecdc \u0111\u1ebfn t\u1eeb Leningrad, Boris Tokin, \u0111\u00e3 mi\u00eau t\u1ea3 ch\u00fang th\u1ebf n\u00e0y v\u00e0o n\u0103m 1956: N\u1ebfu b\u1ea1n th\u00eam m\u1ed9t nh\u00fam l\u00e1 v\u1eabn sam hay l\u00e1 th\u00f4ng \u0111\u00e3 nghi\u1ec1n n\u00e1t v\u00e0o trong m\u1ed9t gi\u1ecdt n\u01b0\u1edbc c\u00f3 ch\u1ee9a c\u00e1c \u0111\u1ed9ng v\u1eadt nguy\u00ean sinh, th\u00ec ch\u01b0a \u0111\u1ebfn m\u1ed9t gi\u00e2y, nh\u1eefng \u0111\u1ed9ng v\u1eadt nguy\u00ean sinh n\u00e0y s\u1ebd ch\u1ebft. Trong c\u00f9ng trang s\u00e1ch \u0111\u00f3, Tokin vi\u1ebft r\u1eb1ng kh\u00f4ng kh\u00ed trong nh\u1eefng khu r\u1eebng th\u00f4ng non tr\u1ebb h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea7m b\u1ec7nh, nh\u1edd v\u00e0o phytoncide do l\u00e1 t\u1ecfa ra. V\u1eady th\u00ec, v\u1ec1 b\u1ea3n ch\u1ea5t, c\u00e2y kh\u1eed tr\u00f9ng khu v\u1ef1c xung quanh ch\u00fang. Nh\u01b0ng \u0111\u00f3 ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3. L\u00e1 c\u00e2y \u00f3c ch\u00f3 ch\u1ee9a c\u00e1c h\u1ee3p ch\u1ea5t x\u1eed l\u00fd c\u00f4n tr\u00f9ng hi\u1ec7u qu\u1ea3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi y\u00eau th\u00edch v\u01b0\u1eddn t\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c khuy\u00ean \u0111\u1eb7t m\u1ed9t chi\u1ebfc gh\u1ebf d\u00e0i d\u01b0\u1edbi t\u00e1n c\u00e2y \u00f3c ch\u00f3 n\u1ebfu h\u1ecd mu\u1ed1n c\u00f3 m\u1ed9t ch\u1ed7 th\u01b0 gi\u00e3n tho\u1ea3i m\u00e1i trong v\u01b0\u1eddn, v\u00ec \u0111\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 n\u01a1i h\u1ecd s\u1ebd \u00edt b\u1ecb mu\u1ed7i c\u1eafn nh\u1ea5t. Ch\u1ea5t phytoncide trong c\u00e1c c\u00e2y ng\u00e0nh th\u00f4ng l\u00e0 h\u0103ng nh\u1ea5t, v\u00e0 ch\u00fang ch\u00ednh l\u00e0 c\u0103n nguy\u00ean c\u1ee7a h\u01b0\u01a1ng r\u1eebng th\u01a1m g\u1eaft, th\u1ee9 m\u00f9i n\u00e0y \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t n\u1ed3ng v\u00e0o nh\u1eefng ng\u00e0y h\u00e8 n\u00f3ng b\u1ee9c. N\u1ebfu s\u1ef1 c\u00e2n b\u1eb1ng n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng gi\u1eefa sinh tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 t\u1ef1 v\u1ec7 v\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec7u ch\u1ec9nh c\u1ea9n th\u1eadn x\u1ea3y ra sai l\u1ec7ch, c\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ebd b\u1ecb b\u1ec7nh. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 x\u1ea3y ra, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 khi c\u00e2y l\u00e2n c\u1eadn ch\u1ebft \u0111i. \u0110\u1ed9t nhi\u00ean, t\u00e1n l\u00e1 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u \u00e1nh s\u00e1ng h\u01a1n, v\u00e0 gi\u1edd th\u00ec \u0111i\u1ec1u c\u00e2y mu\u1ed1n h\u01a1n t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi th\u1ee9 kh\u00e1c ch\u00ednh l\u00e0 quang h\u1ee3p nhi\u1ec1u h\u01a1n n\u1eefa. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 l\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd v\u00ec c\u01a1 h\u1ed9i nh\u01b0 v\u1eady th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u0103m n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n. C\u00e2y, khi nh\u1eadn th\u1ea5y \u0111\u1ed9t nhi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eafm m\u00ecnh trong \u00e1nh s\u00e1ng m\u1eb7t tr\u1eddi, s\u1ebd qu\u00ean s\u1ea1ch m\u1ecdi th\u1ee9 kh\u00e1c v\u00e0 ch\u1ec9 t\u1eadp trung v\u00e0o m\u1ed7i vi\u1ec7c m\u1ecdc c\u00e0nh. N\u00f3 th\u1eadt s\u1ef1 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ef1a ch\u1ecdn n\u00e0o kh\u00e1c, v\u00ec \u0111\u00e1m c\u00e2y xung quanh c\u0169ng \u0111ang l\u00e0m \u0111i\u1ec1u t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, t\u1ee9c l\u00e0 kho\u1ea3ng tr\u1ed1ng tr\u00ean v\u00f2m r\u1eebng s\u1ebd kh\u00e9p l\u1ea1i trong v\u00f2ng kho\u1ea3ng hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m; n\u1ebfu b\u1ea1n l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e2y xanh, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 b\u1ea1n s\u1ebd ch\u1eb3ng c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u1eddi gian. B\u1ea5t th\u00ecnh l\u00ecnh, c\u00e2y t\u0103ng t\u1ed1c sinh tr\u01b0\u1edfng, v\u00e0 thay v\u00ec ch\u1ec9 cao th\u00eam ch\u01b0a \u0111\u1ebfn m\u1ed9t inch m\u1ed7i n\u0103m, c\u00e2y cao th\u00eam kho\u1ea3ng 20 inch (50,8 cm). Vi\u1ec7c \u1ea5y t\u1ed1n n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng, do v\u1eady c\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f2n s\u1ee9c l\u1ef1c ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1 b\u1ec7nh t\u1eadt v\u00e0 c\u00f4n tr\u00f9ng g\u00e2y h\u1ea1i. N\u1ebfu c\u00e2y may","m\u1eafn, m\u1ecdi th\u1ee9 di\u1ec5n ra su\u00f4n s\u1ebb, v\u00e0 khi v\u00f2m r\u1eebng kh\u00e9p k\u00edn l\u1ea7n n\u1eefa, th\u00ec c\u00e2y s\u1ebd t\u0103ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00edch th\u01b0\u1edbc t\u00e1n c\u1ee7a m\u00ecnh. Ti\u1ebfp \u0111\u00f3, c\u00e2y s\u1ebd ngh\u1ec9 ng\u01a1i v\u00e0 l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u00e2n ph\u1ed1i n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng sao cho ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi l\u1ed1i s\u1ed1ng c\u1ee7a n\u00f3. Nh\u01b0ng c\u00e2y s\u1ebd g\u1eb7p r\u1eafc r\u1ed1i n\u1ebfu c\u00f3 chuy\u1ec7n kh\u00f4ng hay x\u1ea3y ra trong qu\u00e1 tr\u00ecnh b\u1ed9c ph\u00e1t t\u0103ng tr\u01b0\u1edfng n\u00e0y. N\u1ea5m c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ebd t\u1ea5n c\u00f4ng v\u00e0o ph\u1ea7n g\u1ed1c tr\u01a1 l\u1ea1i c\u1ee7a m\u1ed9t c\u00e0nh c\u00e2y g\u00e3y, v\u00e0, ch\u1eb3ng h\u1ec1 g\u00e2y ch\u00fa \u00fd, n\u00f3 s\u1ebd x\u00e2m nh\u1eadp qua ph\u1ea7n g\u1ed7 ch\u1ebft v\u00e0 v\u00e0o b\u00ean trong th\u00e2n c\u00e2y. Ho\u1eb7c b\u1ecd v\u1ecf c\u00e2y s\u1ebd c\u1eafn th\u1eed m\u1ed9t c\u00e2y xanh \u0111ang b\u1eadn b\u1ecbu v\u1edbi vi\u1ec7c l\u1ea5y \u00e1nh s\u00e1ng v\u00e0 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra c\u00e2y ch\u1eb3ng h\u1ec1 c\u00f3 ph\u1ea3n \u1ee9ng t\u1ef1 v\u1ec7. Th\u1ebf l\u00e0 m\u1ecdi vi\u1ec7c ti\u00eau t\u00f9ng. Th\u00e2n c\u00e2y \u2013 th\u1ee9 c\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 \u0111ang trong t\u00ecnh tr\u1ea1ng v\u00f4 c\u00f9ng kh\u1ecfe m\u1ea1nh, ph\u00e1t hi\u1ec7n n\u00f3 \u0111ang b\u1ecb t\u1ea5n c\u00f4ng ng\u00e0y c\u00e0ng d\u1eef d\u1ed9i v\u00ec n\u00f3 ch\u1eb3ng c\u00f2n n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng t\u1ef1 v\u1ec7. Ph\u1ea3n \u1ee9ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 t\u1ea5n c\u00f4ng ch\u1eb3ng m\u1ea5y ch\u1ed1c s\u1ebd xu\u1ea5t \u1ede hi\u1ec7n tr\u00ean ng\u1ecdn c\u00e2y. \u1ede nh\u1eefng c\u00e2y r\u1ee5ng l\u00e1, ph\u1ea7n ng\u1ecdn cao nh\u1ea5t s\u1ebd ch\u1ebft \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i nh\u1eefng g\u1ed1c c\u00e0nh th\u1eadt to kh\u00f4ng c\u00f2n c\u00e0nh b\u00ean gi\u01b0\u01a1ng th\u1eb3ng l\u00ean tr\u1eddi. Ph\u1ea3n \u1ee9ng ban \u0111\u1ea7u c\u1ee7a c\u00e1c c\u00e2y ng\u00e0nh th\u00f4ng l\u00e0 l\u00e1 c\u1ee7a ch\u00fang s\u1ebd kh\u00f4ng n\u1eb1m l\u1ea1i tr\u00ean c\u00e2y l\u00e2u nh\u01b0 v\u1ed1n d\u0129 n\u1eefa. V\u00ed d\u1ee5, nh\u1eefng c\u00e2y th\u00f4ng b\u1ec7nh s\u1ebd kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ba th\u1ebf h\u1ec7 l\u00e1 m\u00e0 c\u00f3 l\u1ebd ch\u1ec9 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ho\u1eb7c hai th\u1ebf h\u1ec7 l\u00e1 tr\u00ean c\u00e0nh, khi\u1ebfn t\u00e1n c\u1ee7a ch\u00fang tr\u00f4ng tr\u1ed1ng tr\u1ea3i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1ng ch\u00fa \u00fd. \u1ede v\u00e2n sam, b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y th\u1ee9 m\u00e0 i ti\u1ebfng \u0110\u1ee9c g\u1ecdi l\u00e0 \u201chi\u1ec7u \u1ee9ng Lametta\u201d \u2013 t\u1ee9c l\u00e0 c\u00e1c nh\u00e1nh con b\u00e1m y\u1ebfu \u1edbt v\u00e0o c\u00e1c c\u00e0nh c\u00e2y (lametta l\u00e0 t\u00ean kh\u00e1c c\u1ee7a d\u00e2y kim tuy\u1ebfn treo trang tr\u00ed quanh c\u00e0nh c\u1ee7a c\u00e2y th\u00f4ng Gi\u00e1ng Sinh). M\u1ed9t th\u1eddi gian ng\u1eafn sau, c\u00e1c m\u1ea3nh v\u1ecf l\u1edbn s\u1ebd bong tr\u00f3c kh\u1ecfi th\u00e2n c\u00e2y. T\u00ecnh h\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1edf n\u00ean x\u1ea5u \u0111i kh\u00e1 nhanh b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u1ea5y. Gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t chi\u1ebfc khinh kh\u00ed c\u1ea7u x\u00ec h\u01a1i, t\u00e1n l\u00e1 r\u00fam l\u1ea1i v\u00e0 s\u1ee5p xu\u1ed1ng khi n\u00f3 ch\u1ebft \u0111i, v\u00e0 b\u00e3o m\u00f9a \u0111\u00f4ng s\u1ebd b\u1ebb r\u1eddi nh\u1eefng c\u00e0nh c\u00e2y ch\u1ebft. B\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y \u0111i\u1ec1u n\u00e0y r\u00f5 h\u01a1n \u1edf v\u00e2n sam, v\u00ec c\u00e1c \u0111\u1ea7u ng\u1ecdn kh\u00f4 h\u00e9o c\u1ee7a v\u00e2n sam \u0111ang h\u1ea5p h\u1ed1i tr\u00f4ng t\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3n r\u00f5 r\u00e0ng v\u1edbi m\u00e0u xanh \u0111\u1ea7y s\u1ee9c s\u1ed1ng \u1edf nh\u1eefng c\u00e0nh th\u1ea5p h\u01a1n. H\u00e0ng n\u0103m, m\u1ed9t c\u00e2y c\u00f2n s\u1ed1ng s\u1ebd kh\u1eafc th\u00eam m\u1ed9t v\u00f2ng sinh tr\u01b0\u1edfng v\u00e0o ph\u1ea7n g\u1ed7 trong th\u00e2n n\u00f3, v\u00ec, b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 cho l\u00e0, c\u00e2y b\u1ecb","nguy\u1ec1n ph\u1ea3i l\u1edbn l\u00ean d\u00f9 r\u1eb1ng n\u00f3 mu\u1ed1n hay kh\u00f4ng. V\u00e0o m\u00f9a sinh tr\u01b0\u1edfng, t\u1ea7ng sinh g\u1ed7 \u2013 l\u1edbp t\u1ebf b\u00e0o trong su\u1ed1t n\u1eb1m gi\u1eefa ph\u1ea7n v\u1ecf v\u00e0 ph\u1ea7n g\u1ed7 \u2013 s\u1ebd ph\u00e1t tri\u1ec3n nh\u1eefng t\u1ebf b\u00e0o g\u1ed7 m\u1edbi cho ph\u1ea7n b\u00ean trong v\u00e0 nh\u1eefng t\u1ebf b\u00e0o v\u1ecf m\u1edbi cho ph\u1ea7n b\u00ean ngo\u00e0i. N\u1ebfu c\u00e2y kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u0103ng \u0111\u01b0\u1ee3c chu vi th\u00e2n th\u00ec n\u00f3 s\u1ebd ch\u1ebft. \u00cdt nh\u1ea5t, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 ch\u00fang ta \u0111\u00e3 ngh\u0129 trong m\u1ed9t kho\u1ea3ng th\u1eddi gian d\u00e0i. V\u1ec1 sau, c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00e3 ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn nh\u1eefng c\u00e2y th\u00f4ng t\u1ea1i Th\u1ee5y S\u0129 \u2013 b\u1ec1 ngo\u00e0i ch\u00fang tr\u00f4ng kh\u1ecfe kho\u1eafn v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c che ph\u1ee7 b\u1edfi nh\u1eefng chi\u1ebfc l\u00e1 xanh. Khi quan s\u00e1t k\u1ef9 h\u01a1n \u2013 b\u1eb1ng c\u00e1ch \u0111\u1ed1n h\u1ea1 c\u00e2y ho\u1eb7c l\u1ea5y m\u1eabu ph\u1ea7n l\u00f5i \u2014 c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra m\u1ed9t v\u00e0i c\u00e2y trong s\u1ed1 ch\u00fang ch\u1eb3ng h\u1ec1 t\u1ea1o ra v\u00f2ng sinh tr\u01b0\u1edfng m\u1edbi n\u00e0o trong h\u01a1n ba m\u01b0\u01a1i n\u0103m. Nh\u1eefng c\u00e2y th\u00f4ng ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c bao ph\u1ee7 b\u1edfi l\u00e1 xanh \u01b0? Nh\u1eefng c\u00e2y n\u00e0y \u0111\u00e3 t\u1eebng b\u1ecb t\u1ea5n c\u00f4ng b\u1edfi l\u0169 n\u1ea5m hung h\u00e3n c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 n\u1ea5m th\u1ed1i r\u1ec5, v\u00e0 t\u1ea7ng sinh g\u1ed7 c\u1ee7a ch\u00fang \u0111\u00e3 ch\u1ebft. Nh\u01b0ng r\u1ec5 c\u00e2y v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c b\u01a1m n\u01b0\u1edbc l\u00ean t\u00e1n th\u00f4ng qua c\u00e1c m\u1ea1ch v\u1eadn chuy\u1ec3n h\u1eb9p d\u00e0i b\u00ean trong th\u00e2n, nh\u1eb1m cung c\u1ea5p \u0111\u1ed9 \u1ea9m s\u1ed1ng c\u00f2n cho l\u00e1. V\u1eady c\u00f2n b\u1ea3n th\u00e2n r\u1ec5 th\u00ec sao? Khi t\u1ea7ng sinh g\u1ed7 ch\u1ebft, ph\u1ea7n v\u1ecf c\u00e2y c\u0169ng ch\u1ebft theo, c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 c\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 b\u01a1m \u0111\u01b0\u1eddng h\u00f2a tan ng\u01b0\u1ee3c t\u1eeb l\u00e1 xu\u1ed1ng r\u1ec5 n\u1eefa. Do \u0111\u00f3, nh\u1eefng c\u00e2y th\u00f4ng kh\u1ecfe m\u1ea1nh s\u1ed1ng xung quanh \u0111\u1ea5y ch\u1eafc h\u1eb3n \u0111\u00e3 gi\u00fap \u0111\u1ee1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u00e0ng x\u00f3m \u0111ang h\u1ea5p h\u1ed1i n\u00e0y b\u1eb1ng c\u00e1ch cung c\u1ea5p th\u1ee9c \u0103n cho r\u1ec5 c\u1ee7a ch\u00fang, nh\u01b0 t\u00f4i \u0111\u00e3 m\u00f4 t\u1ea3 trong ch\u01b0\u01a1ng 1 \u201cT\u00ecnh b\u1ea1n\u201d. Ngo\u1ea1i tr\u1eeb b\u1ec7nh t\u1eadt, nhi\u1ec1u c\u00e2y c\u00f2n ph\u1ea3i ch\u1ecbu th\u01b0\u01a1ng t\u00edch trong su\u1ed1t cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a ch\u00fang. Th\u01b0\u01a1ng t\u00edch c\u00f3 th\u1ec3 x\u1ea3y ra theo nhi\u1ec1u c\u00e1ch kh\u00e1c nhau. M\u1ed9t c\u00e2y m\u1ecdc g\u1ea7n \u0111\u1ea5y c\u00f3 th\u1ec3 ng\u00e3 xu\u1ed1ng. Trong m\u1ed9t khu r\u1eebng c\u00f3 m\u1eadt \u0111\u1ed9 c\u00e2y d\u00e0y \u0111\u1eb7c, c\u00e2y ng\u00e3 xu\u1ed1ng n\u00e0y s\u1ebd kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00e1nh kh\u1ecfi vi\u1ec7c va tr\u00fang m\u1ed9t v\u00e0i h\u00e0ng x\u00f3m m\u1ecdc xung quanh. N\u1ebfu \u0111i\u1ec1u n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng, khi v\u1ecf c\u00e2y t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i kh\u00f4 kh\u00edt ch\u1eb7t xung quanh ph\u1ea7n g\u1ed7, th\u00ec ch\u1eb3ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec l\u1edbn. Trong h\u1ea7u h\u1ebft tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p, th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 c\u00f3 v\u00e0i c\u00e0nh c\u00e2y b\u1ecb g\u00e3y, v\u00e0 ch\u1ec9 sau v\u00e0i n\u0103m th\u00ec s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n nh\u1eefng d\u1ea5u hi\u1ec7u t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ean c\u00e2y. Th\u01b0\u01a1ng t\u00edch tr\u00ean th\u00e2n c\u00e2y th\u00ec nghi\u00eam tr\u1ecdng h\u01a1n, v\u00e0 c\u00e1c v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng n\u00e0y th\u01b0\u1eddng xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong su\u1ed1t nh\u1eefng th\u00e1ng h\u00e8. Khi \u1ea5y l\u00e0 l\u00fac m\u00e0 t\u1ea7ng sinh g\u1ed7 \u0111\u1ea7y","tr\u00e0n n\u01b0\u1edbc, trong su\u1ed1t, v\u00e0 tr\u01a1n tu\u1ed9t. V\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u1ea5y th\u00ec ch\u1eb3ng c\u1ea7n bao nhi\u00eau s\u1ee9c \u00e9p c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m l\u1edbp b\u00ean ngo\u00e0i c\u00e2y bong ra, v\u00e0 nh\u1eefng c\u00e0nh c\u1ee7a m\u1ed9t c\u00e2y h\u00e0ng x\u00f3m ng\u00e3 xu\u1ed1ng va ph\u1ea3i c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y ra nh\u1eefng v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng d\u00e0i c\u1ea3 yard (kho\u1ea3ng 0,9144 m) tr\u00ean th\u00e2n c\u00e2y. \u1ed0i! V\u1ebft th\u01b0\u01a1ng \u1ea9m \u01b0\u1edbt l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u00e1p xu\u1ed1ng l\u00fd t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a c\u00e1c b\u00e0o t\u1eed n\u1ea5m \u2013 ch\u00fang \u0111\u1ebfn ch\u1ec9 v\u00e0i ph\u00fat sau \u0111\u00f3. Ch\u00fang ph\u00e1t tri\u1ec3n nh\u1eefng s\u1ee3i n\u1ea5m \u2013 th\u1ee9 l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u201c\u0111\u00e1nh ch\u00e9n\u201d ph\u1ea7n g\u1ed7 v\u00e0 kho d\u1ef1 tr\u1eef th\u1ee9c \u0103n c\u1ee7a c\u00e2y. Nh\u01b0ng ch\u00fang kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n nhi\u1ec1u h\u01a1n n\u1eefa. \u0110\u01a1n gi\u1ea3n l\u00e0 v\u00ec c\u00f3 qu\u00e1 nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc trong g\u1ed7. M\u1eb7c d\u00f9 n\u1ea5m th\u00edch \u1ea9m \u01b0\u1edbt, nh\u01b0ng n\u01a1i s\u1ed1ng \u01b0\u1edbt s\u0169ng s\u1ebd l\u00e0 h\u1ed3i chu\u00f4ng b\u00e1o t\u1eed \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u00fang. \u0110\u1ea7u ti\u00ean, cu\u1ed9c \u201ch\u00e0nh qu\u00e2n\u201d th\u1eafng l\u1ee3i c\u1ee7a n\u1ea5m v\u00e0o b\u00ean trong th\u00e2n s\u1ebd b\u1ecb ph\u1ea7n g\u1ed7 ngo\u00e0i \u0111\u1eabm n\u01b0\u1edbc \u2013 n\u01a1i nh\u1ef1a c\u00e2y \u0111ang ch\u1ea3y \u2013 l\u00e0m ch\u1eadm b\u01b0\u1edbc ch\u00e2n; tuy nhi\u00ean, ph\u1ea7n d\u00e1c g\u1ed7 hi\u1ec7n \u0111ang ph\u01a1i ra kh\u00f4ng kh\u00ed, v\u00e0 nh\u1eefng l\u1edbp b\u00ean ngo\u00e0i c\u1ee7a n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb kh\u00f4 \u0111i. M\u1ed9t tr\u1eadn chi\u1ebfn \u201cchi\u1ebfu ch\u1eadm\u201d b\u1eaft \u0111\u1ea7u. N\u1ea5m s\u1ebd ti\u1ebfn l\u00ean khi ph\u1ea7n d\u00e1c g\u1ed7 m\u1ea5t \u0111i \u0111\u1ed9 \u1ea9m, trong khi c\u00e2y c\u1ed1 g\u1eafng kh\u00e9p k\u00edn v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng. \u0110\u1ec3 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, nh\u1eefng m\u00f4 xung quanh v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c s\u1ef1 b\u1eaft tay v\u00e0o h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00f9ng nhau c\u00e0ng nhanh c\u00e0ng t\u1ed1t. Ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 bao ph\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ph\u1ea7n ba inch (0,85 cm) g\u1ed7 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng trong m\u1ed9t n\u0103m. \u0110\u1ec3 tr\u00e1nh c\u00e1c bi\u1ebfn ch\u1ee9ng trong t\u01b0\u01a1ng lai, c\u00e2y ph\u1ea3i l\u1ea7n n\u1eefa b\u1ecbt k\u00edn \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00f9ng b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng n\u00e0y trong v\u00f2ng n\u0103m n\u0103m l\u00e0 t\u1ed1t nh\u1ea5t. M\u1ed9t khi l\u1edbp v\u1ecf m\u1edbi kh\u00e9p v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng c\u0169 l\u1ea1i, c\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m ph\u1ea7n d\u00e1c g\u1ed7 ng\u1eadp s\u0169ng t\u1eeb b\u00ean trong v\u00e0 gi\u1ebft ch\u1ebft n\u1ea5m. Tuy nhi\u00ean, n\u1ebfu n\u1ea5m th\u00e0nh c\u00f4ng di chuy\u1ec3n t\u1eeb ph\u1ea7n d\u00e1c g\u1ed7 v\u00e0o trong ph\u1ea7n ru\u1ed9t g\u1ed7 \u2013 ph\u1ea7n g\u1ed7 gi\u00e0 nh\u1ea5t n\u1eb1m d\u01b0\u1edbi d\u00e1c g\u1ed7, ph\u1ea7n n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f2n v\u1eadn chuy\u1ec3n n\u01b0\u1edbc hay tr\u1eef n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa \u2013 th\u00ec m\u1ecdi th\u1ee9 \u0111\u00e3 qu\u00e1 tr\u1ec5. Ph\u1ea7n g\u1ed7 kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng n\u00e0y kh\u00f4 r\u00e1o h\u01a1n, do \u0111\u00f3, \u0111\u00e2y l\u00e0 ch\u1ed7 l\u00fd t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng k\u1ebb t\u1ea5n c\u00f4ng, v\u00e0 c\u00e2y kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng b\u1ea5t k\u1ef3 ph\u01b0\u01a1ng th\u1ee9c t\u1ef1 v\u1ec7 n\u00e0o \u1edf \u0111\u00e2y. V\u00ec v\u1eady, nh\u00e2n t\u1ed1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u00e2y c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i ph\u1ea3n k\u00edch hay kh\u00f4ng ch\u00ednh l\u00e0 k\u00edch th\u01b0\u1edbc c\u1ee7a v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng. B\u1ea5t k\u1ef3 v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng n\u00e0o to h\u01a1n m\u1ed9t inch \u0111\u1ec1u \u0111e d\u1ecda m\u1ea1ng s\u1ed1ng c\u1ee7a c\u00e2y.","Nh\u01b0ng th\u1eadm ch\u00ed n\u1ebfu n\u1ea5m th\u1eafng v\u00e0 s\u1ed1ng \u201ct\u1ef1 nhi\u00ean nh\u01b0 ru\u1ed3i\u201d b\u00ean trong c\u00e2y, th\u00ec ch\u01b0a h\u1eb3n c\u00e2y \u0111\u00e3 thua tr\u1eafng. Th\u1eadt v\u1eady, n\u1ea5m c\u00f3 th\u1ec3 h\u0103ng h\u00e1i \u201cchi\u1ebfm \u0111\u00f3ng\u201d ph\u1ea7n g\u1ed7 m\u00e0 kh\u00f4ng g\u1eb7p b\u1ea5t k\u1ef3 tr\u1edf ng\u1ea1i n\u00e0o, nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u1ea7n th\u1eddi gian. C\u00f3 th\u1ec3 m\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ed9t th\u1ebf k\u1ef7 th\u00ec m\u1ecdi th\u1ee9 m\u1edbi b\u1ecb n\u1ea5m \u201cti\u00eau th\u1ee5\u201d h\u1ebft v\u00e0 bi\u1ebfn th\u00e0nh h\u1ed3 nh\u00e3o. Ngay c\u1ea3 khi nh\u01b0 v\u1eady, c\u00e2y v\u1eabn kh\u00f4ng b\u1edbt v\u1eefng ch\u1eafc \u0111i, v\u00ec n\u1ea5m kh\u00f4ng th\u1ec3 lan r\u1ed9ng sang c\u00e1c v\u00f2ng sinh tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1eabm n\u01b0\u1edbc ph\u00eda ngo\u00e0i c\u1ee7a ph\u1ea7n d\u00e1c g\u1ed7 c\u00f2n s\u1ed1ng. Trong nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u1ef1c \u0111oan nh\u1ea5t, c\u00e2y s\u1ebd b\u1ecb r\u1ed7ng ru\u1ed9t nh\u01b0 th\u1ec3 m\u1ed9t chi\u1ebfc \u1ed1ng kh\u00f3i l\u00f2 v\u1eady. V\u00e0 c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 chi\u1ebfc \u1ed1ng, c\u00e2y v\u1eabn s\u1ebd v\u1eefng ch\u1eafc. V\u00ec v\u1eady ch\u00fang ta kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t cho m\u1ed9t c\u00e2y xanh b\u1ecb m\u1ee5c, v\u00e0 c\u00e2y c\u0169ng kh\u00f4ng nh\u1ea5t thi\u1ebft c\u1ea3m th\u1ea5y \u0111au \u0111\u1edbn, v\u00ec ph\u1ea7n ru\u1ed9t g\u1ed7 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng v\u00e0 th\u01b0\u1eddng c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ee9a b\u1ea5t k\u1ef3 t\u1ebf b\u00e0o s\u1ed1ng n\u00e0o. V\u00f2ng sinh tr\u01b0\u1edfng ph\u00eda ngo\u00e0i \u2013 th\u1ee9 v\u1eabn c\u00f2n \u0111ang ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng, s\u1ebd v\u1eadn chuy\u1ec3n n\u01b0\u1edbc l\u00ean th\u00e2n c\u00e2y, v\u00ec th\u1ebf, ch\u1ed7 n\u00e0y s\u1ebd qu\u00e1 m\u1ee9c \u1ea9m \u01b0\u1edbt \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u1ea5m. N\u1ebfu m\u1ed9t c\u00e2y xanh th\u00e0nh c\u00f4ng khi b\u1ecbt k\u00edn n\u00f3i c\u00e1ch kh\u00e1c, - kh\u00e9p l\u1ea1i \u2013 v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng tr\u00ean th\u00e2n, th\u00ec n\u00f3 th\u01b0\u1eddng c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ed1ng th\u1ecd nh\u01b0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n kh\u00f4ng b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng kh\u00e1c c\u1ee7a m\u00ecnh. Nh\u01b0ng \u0111\u00f4i l\u00fac, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t v\u00e0o nh\u1eefng m\u00f9a \u0111\u00f4ng l\u1ea1nh gi\u00e1, c\u00e1c v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng c\u0169 c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea7n n\u1eefa t\u00e1c oai t\u00e1c qu\u00e1i. Khi \u1ea5y, m\u1ed9t ti\u1ebfng \u201cr\u1eafc\u201d nh\u01b0 ti\u1ebfng s\u00fang tr\u01b0\u1eddng n\u1ed5 s\u1ebd vang v\u1ecdng kh\u1eafp khu r\u1eebng v\u00e0 th\u00e2n c\u00e2y s\u1ebd n\u1ee9t ra d\u1ecdc theo v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng c\u0169. Nguy\u00ean nh\u00e2n l\u00e0 do s\u1ef1 b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng v\u1ec1 \u0111\u1ed9 c\u0103ng trong ph\u1ea7n g\u1ed7 b\u1ecb \u0111\u00f3ng b\u0103ng, v\u00ec g\u1ed7 \u1edf nh\u1eefng c\u00e2y t\u1eebng b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng c\u00f3 \u0111\u1ed9 \u0111\u1eb7c kh\u00e1c nhau r\u1ea5t l\u1edbn.","\u20142\u26056\u2014 PH\u1ea2I C\u00d3 \u00c1NH S\u00c1NG\u273d T\u00f4i \u0111\u00e3 n\u00f3i r\u1ea5t nhi\u1ec1u v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u00e1nh s\u00e1ng m\u1eb7t tr\u1eddi, v\u00e0 \u0111\u00e2y h\u00f3a ra l\u1ea1i l\u00e0 nh\u00e2n t\u1ed1 c\u1ef1c k\u1ef3 quan tr\u1ecdng trong r\u1eebng. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y r\u00f5 l\u00e0 ch\u1eb3ng b\u1ea5t ng\u1edd. X\u00e9t cho c\u00f9ng, c\u00e2y l\u00e0 th\u1ef1c v\u1eadt, v\u00e0 ch\u00fang c\u1ea7n ph\u1ea3i quang h\u1ee3p m\u1edbi s\u1ed1ng s\u00f3t \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng v\u00ec th\u01b0\u1eddng c\u00f3 \u0111\u1ee7 \u00e1nh m\u1eb7t tr\u1eddi chi\u1ebfu s\u00e1ng tr\u00ean b\u00e3i c\u1ecf v\u00e0 lu\u1ed1ng hoa trong v\u01b0\u1eddn c\u1ee7a ch\u00fang ta, n\u00ean trong nh\u1eefng khu v\u01b0\u1eddn nh\u00e0, n\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u0111\u1ea5t \u0111ai ph\u00ec nhi\u00eau c\u00f3 khuynh h\u01b0\u1edbng l\u00e0 nh\u00e2n t\u1ed1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh nhi\u1ec1u h\u01a1n \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ef1 sinh tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a th\u1ef1c v\u1eadt. Trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng h\u00e0ng ng\u00e0y c\u1ee7a ch\u00fang ta, ch\u00fang ta kh\u00f4ng ch\u00fa \u00fd r\u1eb1ng \u00e1nh s\u00e1ng quan tr\u1ecdng h\u01a1n, v\u00e0 v\u00ec ch\u00fang ta hay th\u00edch \u201csuy b\u1ee5ng ta ra b\u1ee5ng ng\u01b0\u1eddi\u201d, n\u00ean ch\u00fang ta kh\u00f4ng nh\u1eadn th\u1ea5y s\u1ef1 th\u1eadt r\u1eb1ng c\u00e1c khu r\u1eebng nguy\u00ean sinh \u01b0u ti\u00ean th\u1ee9 ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00e1c. Trong r\u1eebng, th\u1ef1c v\u1eadt \u0111\u1ea5u tranh gi\u00e0nh gi\u1eadt \u0111\u1ebfn t\u1eebng tia s\u00e1ng m\u1eb7t tr\u1eddi cu\u1ed1i c\u00f9ng, v\u00e0 m\u1ed7i lo\u00e0i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u00ean h\u00f3a \u0111\u1ec3 sinh tr\u01b0\u1edfng trong \u1ed5 sinh th\u00e1i \u0111\u1eb7c th\u00f9, \u0111\u1eb7ng ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ea5p thu \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ch\u00fat n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng, d\u00f9 cho s\u1ed1 n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00f3 c\u00f3 \u00edt \u1ecfi bao nhi\u00eau. \u1ede t\u1ea7ng r\u1eebng b\u00ean tr\u00ean \u2013 c\u00e1c v\u0103n ph\u00f2ng \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh \u2013 nh\u1eefng c\u00e2y d\u1ebb gai, l\u00e3nh sam v\u00e0 v\u00e2n sam to l\u1edbn x\u00f2e r\u1ed9ng t\u00e1n v\u00e0 h\u1ea5p thu \u0111\u1ebfn 97 ph\u1ea7n tr\u0103m l\u01b0\u1ee3ng \u00e1nh s\u00e1ng m\u1eb7t tr\u1eddi. H\u00e0nh vi n\u00e0y r\u1ea5t t\u00e0n nh\u1eabn v\u00e0 \u00edch k\u1ef7, nh\u01b0ng ch\u1eb3ng ph\u1ea3i m\u1ed7i lo\u00e0i \u0111\u1ec1u c\u1ed1 l\u1ea5y t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y hay sao? C\u00e2y th\u00e2n g\u1ed7 \u0111\u00e3 th\u1eafng trong cu\u1ed9c c\u1ea1nh tranh gi\u00e0nh \u00e1nh m\u1eb7t tr\u1eddi, v\u00ec ch\u00fang ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u00e2n cao \u0111\u1ebfn nh\u01b0 v\u1eady. Nh\u01b0ng c\u00e2y ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u00e2n d\u00e0i, ch\u1eafc kh\u1ecfe n\u1ebfu ch\u00fang s\u1ed1ng l\u00e2u th\u1eadt l\u00e2u, v\u00ec m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng kh\u1ed5ng l\u1ed3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eef trong ph\u1ea7n g\u1ed7 c\u1ee7a c\u00e2y. \u0110\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u00e2n,","m\u1ed9t c\u00e2y d\u1ebb gai tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh c\u1ea7n l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 cellulose nhi\u1ec1u b\u1eb1ng l\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng l\u00faa m\u00ec c\u00f3 di\u1ec7n t\u00edch 2,5 m\u1eabu Anh (10.117 m) c\u1ea7n. \u0110\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean, kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ea5t m\u1ed9t n\u0103m m\u00e0 l\u00e0 150 n\u0103m th\u00ec c\u00e2y m\u1edbi ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c \u201cc\u00f4ng tr\u00ecnh\u201d \u0111\u1ed3 s\u1ed9 \u0111\u1ebfn th\u1ebf, nh\u01b0ng m\u1ed9t khi c\u00e2y \u0111\u00e3 m\u1ecdc l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01a1i cao kia, th\u00ec hi\u1ebfm c\u00f3 lo\u00e0i th\u1ef1c v\u1eadt n\u00e0o \u2013 tr\u1eeb m\u1ed9t s\u1ed1 c\u00e2y th\u00e2n g\u1ed7 kh\u00e1c \u2013 c\u00f3 th\u1ec3 v\u01b0\u01a1n l\u00ean \u0111\u1ebfn t\u1ea7ng tr\u00ean \u0111\u00f3, v\u00e0 c\u00e2y ch\u1eb3ng ph\u1ea3i lo l\u1eafng su\u1ed1t ph\u1ea7n \u0111\u1eddi c\u00f2n l\u1ea1i n\u1eefa. Con ch\u00e1u c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u201cthi\u1ebft k\u1ebf\u201d \u0111\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i trong l\u01b0\u1ee3ng \u00e1nh s\u00e1ng \u00edt \u1ecfi c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i, v\u00e0 d\u0129 nhi\u00ean, c\u00e2y m\u1eb9 s\u1ebd cho ch\u00fang \u0103n. T\u00ecnh h\u00ecnh s\u1ebd kh\u00f4ng nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u201cth\u00e0nh vi\u00ean\u201d b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng c\u00f2n l\u1ea1i trong khu r\u1eebng, v\u00e0 ch\u00fang ph\u1ea3i ngh\u0129 ra chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c sinh t\u1ed3n kh\u00e1c. M\u1ed9t s\u1ed1 lo\u00e0i th\u1ef1c v\u1eadt s\u1ebd n\u1edf hoa s\u1edbm. V\u00e0o th\u00e1ng T\u01b0, bi\u1ec3n hoa tr\u1eafng x\u00f3a nh\u01b0 b\u1ecdt s\u00f3ng ph\u1ee7 kh\u1eafp n\u1ec1n \u0111\u1ea5t n\u00e2u d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n nh\u1eefng c\u00e2y r\u1ee5ng l\u00e1 c\u1ed5 th\u1ee5 khi nh\u1eefng c\u00e2y phong qu\u1ef3 \u201cph\u00f9 ph\u00e9p\u201d c\u1ea3 khu r\u1eebng. Th\u1ec9nh tho\u1ea3ng tr\u1ed9n l\u1eabn nh\u1eefng \u0111\u00f3a hoa m\u00e0u v\u00e0ng hay m\u00e0u t\u00edm xanh, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 hoa c\u1ecf gan \u2013 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi nh\u01b0 v\u1eady v\u00ec l\u00e1 c\u1ee7a ch\u00fang c\u00f3 h\u00ecnh d\u00e1ng kh\u00e1 gi\u1ed1ng v\u1edbi gan ng\u01b0\u1eddi. M\u1ed9t trong s\u1ed1 nh\u1eefng c\u00e1i t\u00ean th\u00f4ng d\u1ee5ng c\u1ee7a lo\u00e0i c\u00e2y n\u00e0y trong ti\u1ebfng \u0110\u1ee9c l\u00e0 Vorwitzchen, ngh\u0129a l\u00e0 \u201cnh\u1eefng \u0111\u1ee9a nh\u1ecf \u0111\u00e1o \u0111\u1ec3\u201d \u2014 v\u00ec hoa c\u1ee7a ch\u00fang xu\u1ea5t hi\u1ec7n r\u1ea5t s\u1edbm trong n\u0103m. C\u1ecf gan l\u00e0 lo\u00e0i th\u1ef1c v\u1eadt \u01b0\u01a1ng ng\u1ea1nh. M\u1ed9t khi \u0111\u00e3 t\u00ecm th\u1ea5y ch\u1ed1n v\u1ec1, ch\u00fang s\u1ebd mu\u1ed1n \u1edf n\u01a1i \u0111\u1ea5y m\u00e3i m\u00e3i, v\u00e0 ch\u00fang ph\u00e1t t\u00e1n h\u1ea1t gi\u1ed1ng r\u1ea5t ch\u1eadm. \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do v\u00ec sao b\u1ea1n ch\u1ec9 t\u00ecm th\u1ea5y nh\u1eefng \u0111\u00f3a hoa c\u1ecf gan n\u1edf s\u1edbm n\u00e0y \u1edf nh\u1eefng r\u1eebng c\u00e2y l\u00e1 r\u1ee5ng \u0111\u00e3 t\u1ed3n t\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c kho\u1ea3ng \u00edt nh\u1ea5t v\u00e0i tr\u0103m n\u0103m. G\u00e1nh h\u00e1t r\u1ef1c r\u1ee1 s\u1eafc m\u00e0u n\u00e0y g\u1ea7n nh\u01b0 v\u1eaft ki\u1ec7t s\u1ee9c m\u00ecnh \u0111\u1ec3 t\u1ea1o n\u00ean m\u1ed9t bu\u1ed5i bi\u1ec3u di\u1ec5n l\u1ed9ng l\u1eaby \u0111\u1ea7y hoa. Nguy\u00ean nh\u00e2n \u0111\u1eb1ng sau bu\u1ed5i tr\u00ecnh di\u1ec5n xa x\u1ec9 n\u00e0y l\u00e0 do ch\u00fang mu\u1ed1n t\u1eadn d\u1ee5ng kho\u1ea3ng th\u1eddi gian ng\u1eafn ng\u1ee7i d\u00e0nh ri\u00eang cho ch\u00fang nhi\u1ec1u nh\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3. Trong l\u00fac m\u1eb7t tr\u1eddi m\u00f9a xu\u00e2n s\u01b0\u1edfi \u1ea5m n\u1ec1n r\u1eebng t\u1eeb th\u00e1ng Ba \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u th\u00e1ng N\u0103m, nh\u1eefng c\u00e2y r\u1ee5ng l\u00e1 v\u1eabn c\u00f2n \u0111ang ng\u1ee7. D\u01b0\u1edbi nh\u1eefng c\u00e0nh c\u00e2y kh\u1ed5ng l\u1ed3 tr\u01a1 tr\u1ee5i l\u00e1, \u201cC\u1ecf gan & Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n\u201d ch\u1ed9p l\u1ea5y c\u01a1 h\u1ed9i s\u1ea3n xu\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng carbohydrate ch\u00fang","c\u1ea7n cho n\u0103m ti\u1ebfp theo. Ch\u00fang tr\u1eef th\u1ee9c \u0103n trong r\u1ec5 c\u1ee7a m\u00ecnh. B\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00f3, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb9p t\u00ed hon n\u00e0y c\u1ea7n ph\u1ea3i sinh s\u1ea3n, v\u00e0 vi\u1ec7c n\u00e0y s\u1ebd s\u1eed d\u1ee5ng s\u1ea1ch ph\u1ea7n n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng b\u1ed5 sung. \u0110\u1ea5y qu\u1ea3 l\u00e0 m\u1ed9t ph\u00e9p m\u00e0u nho nh\u1ecf khi ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m xong h\u1ebft m\u1ecdi vi\u1ec7c ch\u1ec9 trong v\u00f2ng m\u1ed9t ho\u1eb7c hai th\u00e1ng. Ngay khi c\u00e1c ch\u1ed3i non nh\u00fa l\u00ean tr\u00ean nh\u1eefng c\u00e2y th\u00e2n g\u1ed7, th\u00ec r\u1eebng l\u1ea1i l\u1ea7n n\u1eefa tr\u1edf n\u00ean qu\u00e1 m\u1ee9c t\u1ed1i t\u0103m, v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u00f3a hoa bu\u1ed9c ph\u1ea3i ngh\u1ec9 ng\u01a1i th\u00eam m\u01b0\u1eddi th\u00e1ng n\u1eefa. \u1ede ph\u1ea7n tr\u00ean, khi t\u00f4i n\u00f3i r\u1eb1ng hi\u1ebfm c\u00f3 lo\u00e0i th\u1ef1c v\u1eadt n\u00e0o kh\u00e1c c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ec1u cao c\u1ee7a c\u00e2y th\u00e2n g\u1ed7, th\u00ec ch\u1ed7 nh\u1ea5n m\u1ea1nh n\u1eb1m \u1edf c\u1ee5m t\u1eeb \u201chi\u1ebfm c\u00f3\u201d c\u01a1. V\u00ec v\u1eabn c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 lo\u00e0i th\u1ef1c v\u1eadt c\u00f3 th\u1ec3 v\u01b0\u01a1n l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn t\u1ea7ng t\u00e1n r\u1eebng. S\u1ebd \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t gian kh\u1ed5 v\u00e0 bu\u1ed3n ch\u00e1n n\u1ebfu b\u1ea1n ph\u1ea3i b\u1eaft \u0111\u1ea7u ngay d\u01b0\u1edbi n\u01a1i ch\u00f3t \u0111\u00e1y. Th\u01b0\u1eddng xu\u00e2n l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng lo\u00e0i th\u1ef1c v\u1eadt nh\u01b0 v\u1eady. Kh\u1edfi \u0111\u1ea7u, th\u01b0\u1eddng xu\u00e2n l\u00e0 m\u1ed9t h\u1ea1t gi\u1ed1ng nh\u1ecf b\u00e9 n\u1eb1m ngay d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n c\u1ee7a m\u1ed9t c\u00e2y th\u00e2n g\u1ed7 c\u00f3 t\u1eadp qu\u00e1n sinh tr\u01b0\u1edfng tho\u00e1ng r\u1ed9ng \u2013 nh\u1eefng lo\u00e0i \u0111\u1ea5y s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c tia n\u1eafng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t phung ph\u00ed v\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u1ecdt kh\u00e1 nhi\u1ec1u \u00e1nh m\u1eb7t tr\u1eddi xu\u1ed1ng n\u1ec1n r\u1eebng. N\u1eb1m b\u00ean d\u01b0\u1edbi th\u00f4ng ho\u1eb7c s\u1ed3i l\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 m\u1ed9t th\u1ea3m th\u01b0\u1eddng xu\u00e2n d\u00e0y \u0111\u1eb9p sinh tr\u01b0\u1edfng tr\u00ean n\u1ec1n r\u1eebng - m\u1edbi \u0111\u1ea7u l\u00e0 v\u1eady. Sau \u0111\u00f3, v\u00e0o m\u1ed9t ng\u00e0y kia, tua leo b\u1eaft \u0111\u1ea7u tr\u00e8o l\u00ean th\u00e2n c\u00e2y. Th\u01b0\u1eddng xu\u00e2n l\u00e0 lo\u00e0i th\u1ef1c v\u1eadt duy nh\u1ea5t \u1edf Trung \u00c2u s\u1eed d\u1ee5ng nh\u1eefng s\u1ee3i r\u1ec5 nh\u1ecf b\u00e9 tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec3 neo ch\u1eafc b\u1ea3n th\u00e2n l\u00ean v\u1ecf c\u00e2y. Qua nhi\u1ec1u th\u1eadp k\u1ef7, th\u01b0\u1eddng xu\u00e2n c\u1ee9 ti\u1ebfp t\u1ee5c leo l\u00ean tr\u00ean cho \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i c\u00f9ng ch\u1ea1m \u0111\u1ebfn t\u00e1n. N\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ed1ng tr\u00ean \u0111\u1ea5y h\u00e0ng tr\u0103m n\u0103m, m\u1eb7c d\u00f9 nh\u1eefng d\u00e2y th\u01b0\u1eddng xu\u00e2n gi\u00e0 v\u1eabn th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y tr\u00ean nh\u1eefng v\u00e1ch \u0111\u00e1 l\u1edfm ch\u1edfm hay nh\u1eefng b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng l\u00e2u \u0111\u00e0i nhi\u1ec1u h\u01a1n. M\u1ed9t s\u1ed1 t\u00e0i li\u1ec7u chuy\u00ean ng\u00e0nh \u1edf ch\u00e2u \u00c2u \u0111\u01b0a ra gi\u1ea3 thuy\u1ebft l\u00e0 th\u01b0\u1eddng xu\u00e2n kh\u00f4ng g\u00e2y h\u1ea1i cho c\u00e2y b\u1ecb n\u00f3 b\u00e1m l\u00ean. Sau khi quan s\u00e1t nh\u1eefng c\u00e2y xanh m\u1ecdc xung quanh nh\u00e0 ch\u00fang t\u00f4i, t\u00f4i kh\u00f4ng th\u1ec3 \u1ee7ng h\u1ed9 quan \u0111i\u1ec3m n\u00e0y. Th\u1ef1c ra, ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i ho\u00e0n to\u00e0n \u1ea5y ch\u1ee9. Th\u00f4ng c\u1ea7n r\u1ea5t nhi\u1ec1u \u00e1nh s\u00e1ng cho l\u00e1 c\u1ee7a ch\u00fang, v\u00e0 ch\u00fang \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t o\u00e1n gi\u1eadn t\u00ean \u0111\u1ed1i th\u1ee7 c\u1ea1nh tranh \u0111\u00e3 gi\u00e0nh m\u1ea5t \u00e1nh s\u00e1ng n\u01a1i ng\u1ecdn c\u00e2y n\u00e0y. C\u00e1c c\u00e0nh th\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u","ch\u1ebft \u0111i, v\u00e0 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m c\u00e2y suy y\u1ebfu \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u00fang \u0111\u00e0nh xu\u00f4i tay. C\u00e1c d\u00e2y th\u01b0\u1eddng xu\u00e2n bao quanh th\u00e2n c\u00e2y ph\u00e1t tri\u1ec3n d\u00e0y nh\u01b0 nh\u1eefng c\u00e2y nh\u1ecf v\u1eady, v\u00e0 gi\u1ed1ng nh\u01b0 lo\u00e0i tr\u0103n si\u1ebft m\u1ed3i qu\u1ea5n ch\u1eb7t l\u1ea5y n\u1ea1n nh\u00e2n c\u1ee7a ch\u00fang, th\u01b0\u1eddng xu\u00e2n c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 si\u1ebft ch\u1ebft lu\u00f4n s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u1ee7a th\u00f4ng v\u00e0 s\u1ed3i. Qu\u00e1 tr\u00ecnh b\u00f3p ngh\u1eb9t n\u00e0y th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n th\u1ec3 hi\u1ec7n r\u00f5 h\u01a1n \u1edf nh\u1eefng lo\u00e0i kh\u00e1c: kim ng\u00e2n. Lo\u00e0i th\u1ef1c v\u1eadt c\u00f3 nh\u1eefng \u0111\u00f3a hoa xinh \u0111\u1eb9p tr\u00f4ng kh\u00e1 gi\u1ed1ng hoa b\u00e1ch h\u1ee3p n\u00e0y l\u1ea1i th\u00edch leo l\u00ean nh\u1eefng c\u00e2y tr\u1ebb tu\u1ed5i h\u01a1n. Kim ng\u00e2n qu\u1ea5n quanh nh\u1eefng th\u00e2n c\u00e2y b\u00e9 nh\u1ecf ch\u1eb7t \u0111\u1ebfn n\u1ed7i khi l\u1edbn l\u00ean, th\u00e2n c\u00e2y h\u00ecnh th\u00e0nh nh\u1eefng v\u1ebft l\u00f5m s\u00e2u h\u00ecnh xo\u1eafn \u1ed1c. Nh\u01b0 t\u00f4i \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn, ng\u01b0\u1eddi ta th\u00edch b\u00e1n nh\u1eefng c\u00e2y m\u00e9o m\u00f3 th\u1ebf n\u00e0y \u0111\u1ec3 l\u00e0m nh\u1eefng c\u00e2y g\u1eady ch\u1ed1ng c\u00f3 h\u00ecnh d\u1ea1ng k\u1ef3 l\u1ea1, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u1ed5n th\u00f4i v\u00ec d\u1eabu sao th\u00ec nh\u1eefng c\u00e2y \u0111\u1ea5y c\u0169ng ch\u1eb3ng th\u1ec3 s\u1ed1ng s\u00f3t l\u00e2u h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c trong thi\u00ean nhi\u00ean. V\u00ec vi\u1ec7c sinh tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a ch\u00fang b\u1ecb tr\u00ec tr\u1ec7, nh\u1eefng c\u00e2y b\u1ecb kim ng\u00e2n \u00f4m \u1ea5p s\u1ebd tu\u1ed9t l\u1ea1i \u0111\u1eb1ng sau nh\u1eefng c\u00e2y non kh\u00e1c. Ngay c\u1ea3 khi ch\u00fang xoay x\u1edf l\u1edbn l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c, s\u1edbm mu\u1ed9n g\u00ec th\u00ec m\u1ed9t c\u01a1n b\u00e3o \u0111i ngang qua c\u0169ng s\u1ebd b\u1ebb g\u00e3y th\u00e2n c\u00e2y xo\u1eafn t\u00edt c\u1ee7a ch\u00fang. T\u1ea7m g\u1eedi t\u1ef1 c\u1ee9u v\u1edbt b\u1ea3n th\u00e2n kh\u1ecfi nhi\u1ec7m v\u1ee5 tr\u00e8o c\u00e2y gian kh\u1ed5. Ch\u00fang th\u00edch b\u1eaft \u0111\u1ea7u ngay t\u1eeb tr\u00ean ng\u1ecdn c\u01a1. \u0110\u1ec3 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, ch\u00fang b\u00e1m v\u00e0o l\u0169 chim ho\u00e9t \u2013 l\u0169 chim s\u1ebd \u0111\u1ec3 l\u1ea1i nh\u1eefng h\u1ea1t gi\u1ed1ng nh\u1edbp d\u00ednh c\u1ee7a t\u1ea7m g\u1eedi khi ch\u00fang qu\u1eb9t m\u1ecf cho s\u1ea1ch s\u1ebd tr\u00ean nh\u1eefng c\u00e0nh c\u00e2y cao. Nh\u01b0ng l\u00e0m sao lo\u00e0i th\u1ef1c v\u1eadt n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ed1ng s\u00f3t \u1edf tr\u00ean \u0111\u00f3 m\u00e0 kh\u00f4ng ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi m\u1eb7t \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc ho\u1eb7c th\u1ee9c \u0103n? L\u00fac n\u00e0y, tu\u1ed1t tr\u00ean n\u01a1i cao s\u1eebng s\u1eefng \u1ea5y, n\u01b0\u1edbc v\u00e0 th\u1ee9c \u0103n d\u1ed3i d\u00e0o l\u1eafm \u2013 n\u1eb1m trong c\u00e2y \u0111\u00f3. \u0110\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fang, t\u1ea7m g\u1eedi \u0111\u1ec3 r\u1ec5 \u0103n s\u00e2u v\u00e0o nh\u00e1nh c\u00e2y ch\u00fang \u0111ang m\u1ecdc v\u00e0 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n h\u00fat l\u1ea5y nh\u1eefng g\u00ec ch\u00fang c\u1ea7n. \u00cdt nh\u1ea5t ch\u00fang c\u0169ng t\u1ef1 quang h\u1ee3p cho b\u1ea3n th\u00e2n, v\u00ec v\u1eady c\u00e2y ch\u1ee7 \u201cch\u1ec9\u201d b\u1ecb thi\u1ebfu n\u01b0\u1edbc v\u00e0 kho\u00e1ng ch\u1ea5t th\u00f4i. \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do v\u00ec sao c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc g\u1ecdi ch\u00fang l\u00e0 \u201cth\u1ef1c v\u1eadt n\u1eeda k\u00fd sinh\u201d ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u1ef1c v\u1eadt k\u00fd sinh ho\u00e0n to\u00e0n. Nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 ch\u1eb3ng c\u00f3 \u00edch bao nhi\u00eau \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e2y. Qua v\u00e0i n\u0103m, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng t\u1ea7m g\u1eedi tr\u00ean t\u00e1n s\u1ebd nh\u00e2n l\u00ean. B\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadn bi\u1ebft nh\u1eefng c\u00e2y b\u1ecb t\u1ea7m g\u1eedi k\u00fd sinh \u2013 ki\u1ec3u g\u00ec th\u00ec c\u0169ng l\u00e0 lo\u00e0i c\u00e2y r\u1ee5ng l\u00e1 \u2013 v\u00e0o m\u00f9a","\u0111\u00f4ng. M\u1ed9t s\u1ed1 c\u00e2y ho\u00e0n to\u00e0n b\u1ecb bao ph\u1ee7 b\u1edfi lo\u00e0i th\u1ef1c v\u1eadt k\u00fd sinh n\u00e0y, v\u1edbi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u0169 t\u1ea7m g\u1eedi tr\u1edf th\u00e0nh hi\u1ec3m h\u1ecda. Li\u00ean t\u1ee5c b\u1ecb tr\u00edch m\u00e1u khi\u1ebfn c\u00e2y y\u1ebfu \u0111i, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u00e2y c\u0169ng c\u00e0ng l\u00fac c\u00e0ng b\u1ecb c\u01b0\u1edbp m\u1ea5t nhi\u1ec1u \u00e1nh s\u00e1ng h\u01a1n. Nh\u01b0 th\u1ec3 l\u00e0m th\u1ebf v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u1ee7, r\u1ec5 t\u1ea7m g\u1eedi c\u00f2n l\u00e0m c\u1ea5u tr\u00fac g\u1ed7 b\u00ean trong c\u00e0nh y\u1ebfu \u0111i kh\u1ee7ng khi\u1ebfp \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00e0nh th\u01b0\u1eddng g\u00e3y ch\u1ec9 sau v\u00e0i n\u0103m, khi\u1ebfn k\u00edch th\u01b0\u1edbc t\u00e1n b\u1ecb gi\u1ea3m \u0111\u00e1ng k\u1ec3. Th\u1ec9nh tho\u1ea3ng, m\u1ecdi th\u1ee9 tr\u1edf n\u00ean qu\u00e1 s\u1ee9c ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng, v\u00e0 th\u1ebf l\u00e0 c\u00e2y ch\u1ebft. M\u1ed9t s\u1ed1 th\u1ef1c v\u1eadt kh\u00e1c ch\u1ec9 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e2y l\u00e0m ch\u1ed7 d\u1ef1a th\u00ec \u00edt g\u00e2y h\u1ea1i h\u01a1n. Nh\u1eefng lo\u00e0i n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 r\u00eau. Nhi\u1ec1u lo\u00e0i kh\u00f4ng c\u00f3 r\u1ec5 \u0111\u1ec3 c\u1eafm v\u00e0o \u0111\u1ea5t hay v\u00e0o c\u00e0nh c\u00e2y; thay v\u00e0o \u0111\u00f3 ch\u00fang c\u00f3 nh\u1eefng c\u1ea5u tr\u00fac nh\u1ecf x\u00edu gi\u1ed1ng s\u1ee3i t\u00f3c, v\u00e0 \u0111\u00e2y l\u00e0 th\u1ee9 ch\u00fang d\u00f9ng \u0111\u1ec3 b\u00e1m v\u00e0o v\u1ecf c\u00e2y. R\u1ea5t \u00edt \u00e1nh s\u00e1ng, kh\u00f4ng h\u1ea5p thu ch\u1ea5t dinh d\u01b0\u1ee1ng, kh\u00f4ng l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc t\u1eeb m\u1eb7t \u0111\u1ea5t, v\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng h\u00fat nh\u1ef1a c\u00e2y: L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o ch\u00fang s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eady? B\u1ea1n ch\u1ec9 s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ebfu b\u1ea1n c\u1ef1c k\u1ef3 ti\u1ebft ki\u1ec7m m\u00e0 th\u00f4i. Nh\u1eefng \u0111\u1ec7m r\u00eau m\u1ec1m m\u1ea1i l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc t\u1eeb s\u01b0\u01a1ng ho\u1eb7c m\u01b0a r\u1ed3i tr\u1eef l\u1ea1i. Th\u01b0\u1eddng th\u1ebf v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, v\u00ec c\u00e2y ho\u1eb7c h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng y nh\u01b0 c\u00e2y d\u00f9 (V\u00e2m sam & Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n), ho\u1eb7c l\u00e0 c\u00e0nh c\u00e2y s\u1ebd h\u1ee9ng n\u01b0\u1edbc r\u1ed3i \u0111\u1ec3 n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y d\u1ecdc xu\u1ed1ng r\u1ec5 c\u1ee7a ch\u00fang (nh\u1eefng c\u00e2y r\u1ee5ng l\u00e1). Trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p sau, gi\u1ea3i ph\u00e1p r\u1ea5t \u0111\u01a1n gi\u1ea3n: R\u00eau s\u1ebd di chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn nh\u1eefng n\u01a1i tr\u00ean th\u00e2n c\u00e2y c\u00f3 n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf xu\u1ed1ng sau m\u1ed9t tr\u1eadn m\u01b0a r\u00e0o. N\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n ph\u1ed1i \u0111\u1ec1u v\u00ec h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e2y th\u00e2n g\u1ed7 \u0111\u1ec1u h\u01a1i nghi\u00eang v\u1ec1 m\u1ed9t ph\u00eda. M\u1ed9t d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh \u1edf m\u1eb7t cao h\u01a1n c\u1ee7a ch\u1ed7 cong nh\u1eb9, v\u00e0 \u0111\u1ea5y l\u00e0 n\u01a1i m\u00e0 r\u00eau s\u1ebd h\u00fat n\u01b0\u1edbc. Nh\u00e2n ti\u1ec7n, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do v\u00ec sao b\u1ea1n kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1ef1a v\u00e0o r\u00eau khi mu\u1ed1n t\u00ednh to\u00e1n h\u01b0\u1edbng la b\u00e0n. \u1ede nh\u1eefng mi\u1ec1n kh\u00ed h\u1eadu m\u01b0a quanh n\u0103m, r\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 s\u1ebd th\u1ec3 hi\u1ec7n m\u1eb7t h\u1ee9ng gi\u00f3 c\u1ee7a c\u00e2y \u2013 m\u1eb7t b\u1ecb \u01b0\u1edbt tr\u00ean th\u00e2n c\u00e2y khi m\u01b0a qu\u1ea5t \u0111\u1ebfn; tuy nhi\u00ean, \u1edf gi\u1eefa r\u1eebng r\u1eadm, gi\u00f3 l\u1eb7ng, v\u00e0 m\u01b0a th\u01b0\u1eddng r\u01a1i th\u1eb3ng \u0111\u1ee9ng. B\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00f3, m\u1ed7i c\u00e2y \u0111\u1ec1u cong theo h\u01b0\u1edbng h\u01a1i kh\u00e1c nhau, n\u00ean n\u1ebfu b\u1ea1n \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng d\u1ef1a tr\u00ean r\u00eau, th\u00ec b\u1ea1n cu\u1ed1i c\u00f9ng s\u1ebd r\u1ed1i tung l\u00ean th\u00f4i. N\u1ebfu v\u1ecf c\u00e2y x\u00f9 x\u00ec, th\u00ec h\u01a1i \u1ea9m s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef l\u1ea1i trong nh\u1eefng r\u00e3nh n\u1ee9t t\u00ed hon tr\u00ean v\u1ecf trong m\u1ed9t qu\u00e3ng th\u1eddi gian \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t d\u00e0i. V\u1ecf c\u00e2y"]


Like this book? You can publish your book online for free in a few minutes!
Create your own flipbook