หนังสือราชบุรีในยุคสงครามโลกครั้งที่2

รปู ภาพ 74 สะพ�นจฬุ �ลงกรณ์ ที่ม� (สถ�บันร�ชบุรศี ึกษ�, 2552 : ออนไลน์) รูปภาพ 75 สะพ�นจฬุ �ลงกรณ์ ในวันพิธเี ปิด ทม่ี � (สถ�บนั ร�ชบรุ ศี ึกษ�, 2552 : ออนไลน)์ 131 ในยุคสงครามโลก ครัง้ ท่ี 2

รปู ภาพ 76 สะพ�นจุฬ�ลงกรณ์ ในวันพธิ เี ปิด ทม่ี � (สถ�บันร�ชบุรีศึกษ�, 2552 : ออนไลน)์ รปู ภาพ 77 สะพ�นจุฬ�ลงกรณ์ ในวนั พธิ เี ปดิ ที่ม� (สถ�บนั ร�ชบรุ ีศึกษ�, 2552 : ออนไลน์) 132 ในยคุ สงครามโลก ครัง้ ท่ี 2

รปู ภาพ 78 สถ�นรี �ชบุรี ทีเ่ หน็ ไกลๆ คอื สะพ�นจฬุ �ลงกรณข์ �้ มแม่น้�ำ แม่กลอง ทมี่ � (owl2, 2559 : ออนไลน์) รูปภาพ 79 สะพ�นจุฬ�ลงกรณ์ รูปภาพ 80 สะพ�นจุฬ�ลงกรณ์ ทมี่ � (สมดุ ร�ชบรุ ,ี 2468 : 144-145) ที่ม� (Mongwin, 2560 : ออนไลน)์ 133 ในยุคสงครามโลก ครั้งท่ี 2

รปู ภาพ 81 สะพ�นจุฬ�ลงกรณ์ ทม่ี � (รชั ด� พินจิ กลุ , 2552 : ออนไลน์) สะพ�นรถไฟจฬุ �ลงกรณห์ กั ในชว่ งปล�ยสงคร�มโลก คร้งั ที่ 2 กองทพั ญ่ีปนุ่ เริ่มถอยทัพจ�กประเทศอินเดีย ผ�่ นเข้�ม� ประเทศพม�่ โดยใชเ้ สน้ ท�งรถไฟส�ยไทย-พม่� เปน็ เสน้ ท�งหลกั เข้�สปู่ ระเทศไทยที่ จ.ก�ญจนบรุ ี ผ่�นม�ยังชุมท�งหนองปล�ดุก สถ�นีรถไฟร�ชบุรี ลงไปยังภ�คใต้ ผ่�นประเทศม�เลเซีย เพื่อไปยัง ฐ�นทพั ใหญท่ ่สี ิงคโปร์ เส้นท�งรถไฟ ทกี่ ล่�วม� เปน็ เส้นท�งถอยทส่ี ำ�คญั จดุ ยุทธศ�สตรส์ ำ�คัญ ทีฝ่ ่�ยสมั พันธมิตร มุ่งท้ิงระเบิดทำ�ล�ย ก็คือ สะพ�นรถไฟต่�งๆ ต�มเส้นท�ง เพื่อขัดขว�งเส้นท�งถอยทัพของญี่ปุ่น สะพ�นจุฬ�ลงกรณ์เป็นสะพ�นหนึ่งที่มีคว�มย�วม�ก ซึ่งห�กทำ�ล�ยได้แล้วญ่ีปุ่น คงจะไม่ส�ม�รถ สร�้ งใหมไ่ ดท้ นั เวล� สะพ�นจฬุ �ลงกรณ์ นบั เปน็ เป�้ หม�ยส�ำ คญั จงึ ถกู ทงิ้ ระเบดิ ถงึ 3 ครงั้ คอื วนั ท่ี 14 มกร�คม พ.ศ. 2488 วนั ที่ 30 มกร�คม พ.ศ. 2488 และครงั้ สดุ ท�้ ยคอื วนั ท่ี 11 กมุ ภ�พนั ธ์ พ.ศ. 2488 จนสะพ�นหกั 134 ในยคุ สงครามโลก คร้งั ท่ี 2

รปู ภาพ 82 สะพ�นจฬุ �ลงกรณ์มองจ�ก เครอ่ื งบนิ ในวันที่ 11 กมุ ภ�พันธ์ พ.ศ. 2488 เวล� 24.00 น. ฝ�่ ยสมั พนั ธมติ ร ส่งเครื่องบิน B-24 ม�โจมตีสะพ�น รถไฟจฬุ �ลงกรณ์ นบั เปน็ ครงั้ ท่ี 3 และ ต่อม�ในเช้�ของวันท่ี 12 กุมภ�พันธ์ พ.ศ. 2488 ลกู ระเบดิ ชนิดหนว่ งเวล� ท่ีตกอยู่บนสะพ�นช่วงแรกท�งฝ่ัง เมืองร�ชบุรี เกิดระเบิดขึ้นในเวล� 06.30 น. สง่ ผลใหส้ ะพ�นจฬุ �ลงกรณ์ ชว่ งแรก ท�งฝง่ั เมอื งร�ชบรุ หี กั กล�งลง รปู ภาพ 83 ภ�พว�ดสะพ�นรถไฟจฬุ �ลงกรณห์ กั ชว่ งแรก ท�งฝง่ั เมอื งร�ชบุรี ที่ม� (สละ จนั ทรวงศ์, 2488 : 124) 135 ในยุคสงครามโลก ครง้ั ที่ 2

หลงั จ�กสะพ�นจฬุ �ลงกรณห์ กั ทห�รญป่ี นุ่ ประเมนิ แลว้ ว�่ ไมส่ �ม�รถซอ่ มสะพ�นจฬุ �ลงกรณ์ ให้กลับม�ใช้ง�นได้ทันเวล� เพร�ะต้องใช้เวล�ม�ก จึงตัดสินใจสร้�งสะพ�นรถไฟใหม่ขึ้นทดแทน ซ่ึงเร็วกว่� โดยใช้ไม้เป็นโครงสร้�ง เรียบต�มแนวสะพ�นรถไฟจุฬ�ลงกรณ์ ห่�งประม�ณ 5 เมตร โดยเร่ิมกอ่ สร้�ง เม่อื วนั ท่ี 3 เมษ�ยน 2488 ดงั รปู ท่ี 84 รูปภาพ 84 ภ�พว�ดสะพ�นรถไฟใหม่ ท�ำ ดว้ ยโครงสร้�งไม้ ทม่ี � (สละ จันทรวงศ์, 2488 : 148) ทห�รญ่ีป่นุ ระดมแรงง�นจ�กคนร�ชบุรี จนี และแขก จำ�นวน 500 คน ทำ�ง�นทงั้ กล�งวนั กล�งคนื เพอ่ื สร�้ งสะพ�นรถไฟใหม่ ใชเ้ วล�กอ่ สร�้ ง 29 วนั จนแลว้ เสรจ็ เมอื่ วนั ท่ี 1 พฤษภ�คม 2488 และเร่มิ เปดิ ใชง้ �นในวันที่ 2 พ.ค. 2488 หลังสงคร�มโลก ครั้งที่ 2 ไดย้ ุตลิ ง สะพ�นจฬุ �ลงกรณไ์ ดถ้ กู ซ่อมแซมบรู ณะขึ้นใหม่ เมือ่ วันที่ 20 ตลุ �คม พ.ศ. 2488 โดยกองทห�รจ�กประเทศอนิ เดยี ใชแ้ รงง�นของทห�รญป่ี นุ่ ผพู้ �่ ยแพส้ งคร�ม เป็นกรรมกรทำ�ก�รซอ่ มสร�้ งกนั ทงั้ กล�งวันและกล�งคืน ใชเ้ วล�เกือบ 2 เดือน จึงเปิดใชใ้ หม่อกี ครั้ง ในวนั ท่ี 5 ธันว�คม พ.ศ. 2488 สะพ�นจฬุ �ลงกรณ์ เปิดใชง้ �นต่อม�ได้ถึง 15 ปี จึงไดท้ �ำ ก�รบูรณะและซอ่ มแซมใหม่อีกคร้งั ในปี พ.ศ. 2503 ให้ใช้ได้เฉพ�ะท�งรถไฟเท่�น้ัน และได้กระท�ำ พิธเี ปดิ ใช้ง�นใหมอ่ กี ครั้ง ในวันท่ี 26 กนั ย�ยน พ.ศ. 2504 136 ในยุคสงครามโลก คร้งั ท่ี 2

รปู ภาพ 85 พิธเี ปดิ สะพ�นจุฬ�ลงกรณ์ 26 กันย�ยน พ.ศ. 2504 ที่ม� (โรงเรยี นวิศวกรรมรถไฟ ก�รรถไฟแหง่ ประเทศไทย) รปู ภาพ 86 พิธเี ปดิ สะพ�นจฬุ �ลงกรณ์ 26 กนั ย�ยน พ.ศ. 2504 ทมี่ � (โรงเรยี นวิศวกรรมรถไฟ ก�รรถไฟแหง่ ประเทศไทย) 137 ในยุคสงครามโลก ครัง้ ท่ี 2

รูปภาพ 87 พิธีเปิดสะพ�นจฬุ �ลงกรณ์ 26 กนั ย�ยน พ.ศ. 2504 ท่ีม� (โรงเรยี นวศิ วกรรมรถไฟ ก�รรถไฟแห่งประเทศไทย) สรปุ ท้ายเรือ่ ง สะพ�นจุฬ�ลงกรณ์ ถือเป็นสะพ�นรถไฟท่ีมีประวัติศ�สตร์ย�วน�น เป็นสะพ�นท่ีพระบ�ท- สมเดจ็ พระจลุ จอมเกล�้ เจ�้ อยหู่ วั รชั ก�ลท่ี 5 ทรงพระร�ชท�นน�มโดยใชน้ �มของพระองคเ์ องม�เปน็ น�มของสะพ�น เปดิ ใช้ง�นครงั้ แรกในวนั ที่ 19 มถิ นุ �ยน พ.ศ. 2446 ในชว่ งเร่ิมแรกเป็นสะพ�นทม่ี ี ท�งรถยนต์และท�งเดนิ เท้�ค่ขู น�นไปดว้ ย ต่อม�ในชว่ งสงคร�มโลก ครัง้ ที่ 2 ไดถ้ ูกฝ�่ ยสมั พนั ธมิตร ทง้ิ ระเบดิ เพอื่ มงุ่ หวงั ท�ำ ล�ยสะพ�นถงึ 3 ครง้ั เพอื่ ตดั เสน้ ท�งถอยของกองทพั ญปี่ นุ่ สะพ�นหกั ลงในเช�้ วนั ที่ 12 กุมภ�พนั ธ์ พ.ศ. 2488 เวล� 06.30 น. จนไม่ส�ม�รถซ่อมแซมกลับคนื ได้ หลงั จ�กสงคร�ม สน้ิ สดุ ลง ฝ�่ ยสมั พนั ธมติ รไดม้ อบใหท้ ห�รจ�กประเทศอนิ เดยี ซอ่ มแซมสะพ�นจฬุ �ลงกรณ์ ใหก้ ลบั ม� ใช้ได้ต�มปกติอกี ครงั้ ในวันท่ี 5 ธันว�คม พ.ศ. 2488 สะพ�นจุฬ�ลงกรณ์ เปิดใช้ง�นต�มปกติต่อเนื่องม�ได้ 15 ปี ก�รรถไฟแห่งประเทศไทย จึงไดท้ �ำ ก�รบูรณะและซอ่ มแซมใหม่อีกครงั้ ในปี พ.ศ. 2503 โดยใหใ้ ชไ้ ด้เฉพ�ะท�งรถไฟเท�่ นั้น และ ได้กระท�ำ พธิ เี ปดิ ใชง้ �นใหม่ครัง้ ล่�สุด เม่ือวันท่ี 26 กันย�ยน พ.ศ. 2504 138 ในยคุ สงครามโลก ครัง้ ท่ี 2

หวั รถจักรไอน้�ำ จม หวั รถจกั รไอน�้ำ สมยั สงคร�มโลก ครง้ั ท่ี 2 จมอยบู่ นพนื้ ทอ้ งน�้ำ ใตแ้ มน่ �ำ้ แมก่ ลอง บรเิ วณสะพ�น จฬุ �ลงกรณ์ อ.เมือง จ.ร�ชบุรี ตัง้ แตป่ ี พ.ศ. 2488 จนบดั น้ี ก็ยังคงจมอยู่ ส�เหตุก�รจม ยงั เปน็ ขอ้ มูล ทถ่ี กแถลงกนั อยู่ มคี ว�มพย�ย�มกหู้ วั จกั รดงั กล�่ วหล�ยครงั้ หล�ยคร� เพอ่ื น�ำ ขนึ้ ม�จดั ท�ำ เปน็ อนสุ รณ์ สญั ลกั ษณ์ หรอื จดั ทำ�เป็นพิพิธภัณฑ์ฯ ใหค้ นรุน่ หลังไดศ้ ึกษ�เรยี นรู้ ต้ังแตป่ ี พ.ศ. 2535 เปน็ ตน้ ม� แต่ยงั ไมส่ ำ�เรจ็ ผู้ประกอบอ�ชพี งมทร�ยท�่ นหนึ่ง เล�่ ใหฟ้ ังว�่ ขณะน้นั ตนเองอ�ยปุ ระม�ณ 10 ขวบ ไดเ้ ห็น ลักษณะก�รจมของรถไฟ โดยหัวทิ่มลงไปในน้ำ� ท�้ ยโผลไ่ ปท�งฝั่งตล�ด เวล�นำ�้ ลงม�กๆ จะเหน็ ท�้ ย โผลข่ น้ึ ม�เหน็ และไปนง่ั ตกปล�ได้ ทต่ี อนท�้ ยยงั เหน็ อกั ษร ทเ่ี ขยี นว�่ “รฟท.” อย�่ งเดน่ ชดั สว่ นก�รจม ของหัวรถจกั ร พอ่ เล่�ให้ฟังว่� สะพ�นเบ่ียงไมน้ น้ั มรี ถไฟวงิ่ ผ่�นไป ผ่�นม� จำ�นวนหล�ยเทยี่ วแล้ว แต่วันนน้ั สะพ�นไมอ้ �จเร่ิมชำ�รดุ ทรดุ โทรมพอดี จงึ หกั ลง ส่งผลให้หวั รถจกั ร คันน้ันตกลงจมอยู่ใต้น้ำ� ตอ่ ม�ประม�ณปี พ.ศ. 2519-2521 มกี �รใหส้ มั ปท�นดดู ทร�ยในแมน่ �ำ้ กลอง หลงั จ�กดดู ทร�ย ไปแลว้ หวั รถจกั รทเ่ี คยโผล่ให้เหน็ เวล�น้ำ�ลง กจ็ มลงไปส่ใู ต้นำ�้ ท่ลี ึกขึน้ จนมองไมเ่ หน็ อีกเลย หัวรถจกั รไอน�้ำ ทจี่ มอยู่จนบัดน้ี กย็ ังไม่ทร�บว�่ เปน็ หวั รถจักรไอน้�ำ รุน่ ใด ผูเ้ ขยี นไดพ้ ย�ย�ม เรียบเรยี งเรือ่ งร�วท่เี กย่ี วข้องกับหัวรถจักรไอน้ำ�ดงั กล่�ว ไว้ดังต่อไปน้ี หล�กหล�ยต�ำ น�นก�รจม หนงั สอื ของศ�ล�กล�งจังหวดั ร�ชบุรี (2535) เขียนว�่ ดว้ ยจังหวัดได้รบั ทร�บว�่ มหี ัวรถจกั ร ไอน�้ำ ของญปี่ นุ่ จมอยบู่ รเิ วณสะพ�นจฬุ �ลงกรณ์ ชว่ งตอมอ่ ท่ี 2-3 ด�้ นตะวนั ตกของสะพ�น (ด�้ นขว�มอื ของท�งจ�ก กทม.) จงั หวดั จงึ สอบถ�มร�ยละเอยี ดจ�ก กองประช�สมั พนั ธก์ �รรถไฟแหง่ ประเทศไทย แลว้ ได้คว�มว�่ เม่ือประม�ณปี พ.ศ. 2488 ปล�ยสมัยสงคร�มโลก คร้ังท่ี 2 สะพ�นรถไฟจุฬ�ลงกรณ์ 139 ในยุคสงครามโลก คร้งั ที่ 2

(ปัจจุบนั ) ถูกฝ�่ ยสัมพันธมิตรทง้ิ ระเบดิ สะพ�นข�ด ฝ�่ ยญปี่ นุ่ จึงไดส้ ร้�งสะพ�นเบีย่ งข้ึนเพอื่ เชือ่ มตอ่ กบั แนวท�งเดมิ แตเ่ นอื่ งจ�กเส�ตอมอ่ ทน่ี �ำ ม�สร�้ งเปน็ เส�ไมเ้ นอื้ ออ่ น ถกู น�ำ้ หนกั ของรถไฟผ�่ นม�กๆ จงึ ทรดุ ตวั ลง ซงึ่ ระหว�่ งนนั้ เปน็ เวล�เดยี วกบั หวั รถจกั รไอน�้ำ คนั ดงั กล�่ ว ซง่ึ เดนิ ตวั เปล�่ กลบั จ�กท�งใต้ ข้�มสะพ�นเบย่ี งพอดี จงึ ท�ำ ใหพ้ ลัดตกสะพ�นลงไป มนูประคลั ภ�นนท์(2544:สมั ภ�ษณ)์ ช�่ งท�ำ รองเท�้ ท�่ เรอื เก�่ ไดก้ ล�่ วว�่ สะพ�นรถไฟสมยั นนั้ เป็นสะพ�นท่ีให้รถยนต์ว่ิงข้�มไปด้วย โดยวิ่งไปบนไม้หมอนค่อมท�งรถไฟ แล้วไปเลี้ยวออกท�งหัว และท�้ ยสะพ�น เพร�ะเมอื่ กอ่ นไมม่ สี ะพ�นส�ำ หรบั รถยนตข์ �้ มเหมอื นสมยั นี้ สะพ�นรถไฟจฬุ �ลงกรณ์ ไม่ได้โดนระเบิด เพียงแต่ฝ่�ยญ่ีปุ่นทำ�ก�รซ่อมแซมไม้หมอนใหม่ โดยจ้�งว�นให้ช�วร�ชบุรีช่วยห� ไม้หมอนม�ข�ยให้ช�วญี่ปุ่น เร�ก็ไปห�ม�ไม้หมอนม�ข�ยให้ญ่ีปุ่น แต่เผอิญไม้ที่ห�ม�ข�ยให้ญ่ีปุ่น เป็นไม้เนอ้ื ออ่ น เชน่ ไมน้ ่นุ ไม่ใช่ไม้เน้อื แข็ง ครัน้ พอซอ่ มเสร็จ ญปี่ ุ่นกก็ ระท�ำ พิธีเปดิ สะพ�นทดลอง ให้หัวรถจักรไอนำ้�ว่ิงข้�ม โดยว่ิงจ�กฝั่งทห�รไปฝั่งตล�ด ปร�กฏว่�ข้�มได้อย่�งปลอดภัย เสียงกอง ดุริย�งค์ของญี่ปุ่นยังบรรเลงฉลองและแสดงคว�มสำ�เร็จกันอย่�งอึกทึกครึกโครม แต่ในสมัยก่อน ท�งรถไฟไมม่ ที ก่ี ลบั หวั รถจกั ร หรอื หวั ใหมม่ �ตอ่ เพอ่ื วงิ่ กลบั ดงั นน้ั หลงั จ�กเสรจ็ พธิ ี หวั รถจกั รคนั ดงั กล�่ ว จึงต้องถอยหลังกลับม�ท�งฝั่งทห�รต�มเดิม ตอนถอยกลับนี้เอง สะพ�นที่เพ่ิงฉลองกันไปเมื่อสักครู่ จึงได้หักลง ก�รจมของหัวรถจักรไอน้ำ�จึงเป็นลักษณะท้�ยจม และหัวโผล่ขึ้นม�ด้�นบนผิวนำ้�น่ันเอง คนขบั ซึ่งเปน็ คนญปี่ ่นุ เสียชีวติ สว่ นตู้ฝืนกบั ตนู้ ำ�้ สำ�รองจมอยู่บริเวณท้�ยน�้ำ ห่�งกนั พอสมควร เรอื โทอ�ก�ศ ม�นะเลศิ (2548) กล�่ วถงึ ก�รจมของหวั รถจกั ร เอ�ไวว้ �่ ก�รทง้ิ ระเบดิ ครง้ั ที่ 7 ท�ง สัมพันธมิตรได้ใช้โซ่ผูกลูกระเบดิ เป็นพวงแล้วทง้ิ ลงม�คลอ้ งสะพ�นรถไฟตง้ั เวล�ใหร้ ะเบดิ พร้อมๆ กนั สะพ�นจฬุ �ลงกรณจ์ งึ ข�ดใชก้ �รไมไ่ ด้ ท�ำ ใหฝ้ �่ ยญป่ี นุ่ ตอ้ งสร�้ งสะพ�นรถไฟเบยี่ งดว้ ยไมโ้ ดยใชแ้ รงง�น เชลยศกึ ฝรงั่ ต�น�้ำ ข�้ ว ตน้ เดอื นสงิ ห�คม 2488 สะพ�นรถไฟเบย่ี งเสรจ็ เวล�ประม�ณ 10.00 น. ญป่ี นุ่ น�ำ หวั รถจกั รไอน�้ำ วงิ่ ข�้ มสะพ�นจ�กฝงั่ ตล�ดไปยงั ฝงั่ ทห�รวง่ิ ไปไดค้ อ่ นสะพ�น สะพ�นกห็ กั หวั รถจกั ร ตกลงไปในแมน่ ำ้�แม่กลองและจมอยูถ่ ึงปัจจุบันนี้ สละ จนั ทรวงศ์ (2470-2490) สะพ�นไม้ ซง่ึ ญป่ี นุ่ ไดจ้ �้ งกรรมกรไทยสร�้ งนนั้ ส�ม�รถใชก้ �รได้ ไมถ่ ึงสองเดอื น ดว้ ยคว�มสะเทือนและคว�มหนักของรถจักรที่พว่ งรถตทู้ ั้งคนั วงิ่ ตลอดวนั ตลอดเวล� แลว้ ท�ำ ไมจะไมช่ �ำ รดุ ทรดุ โทรม กระแสนำ้�กระทบดงั โครมๆ แทบถล่มทล�ย เอนคอนดงั เอยี ดอ�ดอยู่ มิข�ดระยะ ข้�พเจ�้ ยงั ม�ชมคร้งั หนึง่ เดินไปถึงกล�งสะพ�น รสู้ กึ สะท�้ นใจ กลัวว�่ จะพังลงไปเท�่ นน้ั ดังนน้ั สมั พนั ธมติ รยงั ไมท่ ันจะม�ท�ำ ล�ยสะพ�นใหมน่ ี้ สะพ�นก็ท�ำ ล�ยตัวเองด้วยหัวรถจกั ร หล่นทับ สะพ�นตรงกล�งแมน่ �้ำ ลงไปสงบอย่ใู ต้กระแสน้�ำ อนั เชยี่ ว ทงิ้ คว�มสยองไว้เบอ้ื งหลงั 140 ในยุคสงครามโลก ครัง้ ท่ี 2

เอกส�รประกอบร�ยง�นก�รประชมุ เรอ่ื ง หวั รถจกั รไอน�้ำ (2540) กล�่ วว�่ เมอื่ วนั ที่ 15 มกร�คม พ.ศ. 2488 ในมห�สงคร�มโลกคร้ังที่ 2 หรือสงคร�มมห�เอเชียบูรพ� ประเทศฝ่�ยสัมพันธมิตรได้ พย�ย�มตัดก�รลำ�เลียงของกองทห�รญี่ปุ่นท่ีจะขนสัมภ�ระผ่�นสะพ�นจุฬ�ลงกรณ์ ซึ่งเป็นสะพ�น รถไฟขน�ดใหญข่ �้ มแมน่ �ำ้ แมก่ ลองผ�่ นจงั หวดั ร�ชบรุ ไี ปยงั จงั หวดั ก�ญจนบรุ ี และผ�่ นเข�้ ประเทศพม�่ ในขณะนนั้ ฝ�่ ยสมั พนั ธมติ รไดส้ ง่ เครอื่ งบนิ ม�ทง้ิ ระเบดิ สกดั ก�รล�ำ เลยี งดงั กล�่ ว โดยก�ำ หนดเป�้ หม�ย ที่สะพ�นจุฬ�ลงกรณ์อยู่หล�ยคร้ังจนสะพ�นได้รับคว�มเสียห�ย ท�งญี่ปุ่นก็พย�ย�มท่ีจะซ่อมแซม สะพ�นใหใ้ ช้ก�รได้เหมอื นเดมิ กไ็ ดน้ �ำ หวั รถจักรไอนำ�้ แบบใช้ฟืน ทดลองวง่ิ ข�้ มทดสอบคว�มแข็งแรง ผลปร�กฏว่�สะพ�นรับนำ้�หนักไมไ่ หว จึงท�ำ ให้หวั รถจักรดงั กล�่ ว ได้ลว่ งลงสแู่ มน่ ้�ำ แม่กลอง บริเวณ ช่องสะพ�นที่ 2 เร่มิ จ�กริมเข่อื น ค�่ ยภ�ณรุ ังษี ซ่งึ ข้อมลู นี้ อ�้ งอิงม�จ�ก หนังสอื บนั ทกึ เมอื งร�ชบรุ ี จ�กบุคคลบอกเล�่ และผูท้ ่งี มกุ้ง-ปล� หัวรถไฟท่ีจมอยู่ใต้สะพ�นรถไฟ ด�้ นเรอื โทอ�ก�ศ ม�นะเลิศ (2547) กล่�วถึงหวั รถไฟว�่ “หวั รถไฟทจี่ มอยู่ใต้สะพ�นรถไฟ เมอ่ื กอ่ นหน�้ แลง้ จะโผลใ่ หเ้ หน็ … หวั รถไฟตกลงไปนอนสงบนงิ่ ใตส้ �ยน�้ำ แมก่ ลอง จนถงึ วนั น้ี 59 ปแี ลว้ ” จ�กขอ้ มลู ทก่ี ล�่ วม�ข�้ งตน้ มคี ว�มขดั แยง้ กนั พอสมควร บ�้ งว�่ หวั รถจกั รไอน�ำ้ ทจ่ี มนน้ั เกดิ จ�ก ก�รว่ิงทดลองข้�มสะพ�นเป็นคร้ังแรก สะพ�นรับนำ้�หนักไม่ไหวเกิดหัก หัวรถจักรไอน้ำ�ที่ทดลองวิ่ง กจ็ มลง บ�้ งกบ็ อกว�่ สะพ�นเบยี่ งไมท้ ส่ี ร�้ งนนั้ เปดิ ใชง้ �นแลว้ เนอ่ื งจ�กก�รใชง้ �นหนกั จงึ รบั น�้ำ หนกั ไม่ไหว ขณะท่หี วั รถจักรฯ ที่ก�ำ ลงั ว่ิงอยูน่ น้ั สะพ�นเกดิ หัก หวั รถจกั รจึงจมลง ผมพย�ย�มสืบค้นเร่ืองร�วของก�รจมของหัวรถจักรฯ ม�โดยตลอด จ�กคำ�บอกเล่�ของคน ในสมัยน้ันที่ยังมีชีวิตอยู่บ้�ง และจ�กเอกส�รหลักฐ�นต่�งๆ ที่ยังพอมีอยู่ แต่ก็ยังไม่มีคว�มชัดเจน เท่�ใดนัก จนกระทั่งผมได้พบกับสมุดบันทึกเล่มหนึ่งของน�ยสละ จันทรวงศ์ (2484-2488 : 124) (ทา่ นเสยี ชีวิตไปแลว้ เมื่อปี พ.ศ. 2541) ท่�นเป็นบดิ �ของผมเอง และท่�นเปน็ เสรีไทยด้วย ซงึ่ พอสรุป เรอ่ื งร�วก�รจมของหวั รถจักรฯ ไดอ้ ย่�งน่�เชือ่ ถอื ดังน้ี ญีป่ ุ่นสร�้ งสะพ�นรถไฟใหม่ด้วยไม้ ฝ่�ยทห�รญี่ปุ่นพิจ�รณ�แล้วไม่ส�ม�รถซ่อมแซมสะพ�นจุฬ�ลงกรณ์กลับคืนสภ�พได้ทัน จึงตัดสนิ ใจสร�้ งสะพ�นรถไฟขน้ึ ม�ใหมด่ ว้ ยไม้ เรียบต�มแนวสะพ�นรถไฟจฬุ �ลงกรณ์ ห่�งประม�ณ 5 เมตร โดยเรมิ่ กอ่ สร้�ง เมื่อวนั ท่ี 3 เมษ�ยน 2488 141 ในยคุ สงครามโลก คร้ังท่ี 2

ทห�รญ่ปี ุ่นระดมแรงง�นจ�กคนร�ชบุรี จีน และแขก จ�ำ นวน 500 คน ท�ำ ง�นท้งั กล�งวนั กล�งคนื เพอื่ สร�้ งสะพ�นรถไฟใหม่ ใชเ้ วล�กอ่ สร�้ ง 29 วนั จนแลว้ เสรจ็ เมอ่ื วนั ที่ 1 พฤษภ�คม 2488 วันท่ี 2 พ.ค. 2488 ทห�รญีป่ ุ่น เริ่มเปิดใช้ง�นสะพ�นรถไฟท่สี ร�้ งใหม่ รปู ภาพ 88 สะพ�นรถไฟทีท่ ห�รญีป่ นุ่ สร้�งใหม่ โดยใชไ้ มต้ รงกล�ง เรอื ส�ม�รถว่งิ ลอดผ่�นได้ ทมี่ � (สละ จนั ทรวงศ์, 2488 : 148) รปู ภาพ 89 แผนทแี่ สดงแนวก�รสร้�ง สะพ�นรถไฟดว้ ยโครงสร้�งไม้ ขน�นกบั แนวสะพ�น จุฬ�ลงกรณ์เดมิ ทีม่ � (สละ จันทรวงศ,์ 2484-2488) 142 ในยุคสงครามโลก ครัง้ ท่ี 2

สะพ�นหัก หัวรถจกั รจม สะพ�นรถไฟใหม่ ถูกใช้ง�นอย่�งหนักเพ่ือขนกำ�ลังทห�ร อ�วุธยุทโธปกรณ์ และยุทธภัณฑ์ สงคร�มลงไปท�งภ�คใตเ้ พอื่ ไปสมทบกบั ค�่ ยใหญข่ องทห�รญปี่ นุ่ ทปี่ ระเทศสงิ คโปร์ จนกระทงั่ วนั ท่ี 20 พ.ค. 2488 เวล�บ�่ ย ขณะหวั รถจกั รฯ วง่ิ ผ�่ นต�มปกติ สะพ�นไมท้ ผ่ี �่ นก�รใชง้ �นอย�่ งหนกั ประกอบ เปน็ ฤดูน�ำ้ มกี ระแสน�ำ้ เช่ยี วกร�ก ตัวสะพ�นโอนเอนไปม� เกดิ รับน�ำ้ หนกั ไม่ไหว จึงหกั ลงบริเวณกล�ง สะพ�น ส่งผลใหห้ ัวรถจักรฯ ที่วงิ่ ข�้ มอยู่นน้ั พงุ่ ดงิ่ จมลงสูใ่ ต้นำ้�แม่กลอง ตงั้ แตบ่ ดั น้ันเป็นต้นม� จ�กบันทึกดังกล่�ว ผู้เขียนจึงพออนุม�นภ�พก�รจมได้ ดังแสดงไว้ต�มรูปภ�พที่ 90-92 ซึ่งในเวล�น้ันยังไม่มีสะพ�นธนะรัชต์ (สะพ�นธนะรัชต์ก่อสร้�งในปี พ.ศ. 2503) ที่ให้รถยนต์ข้�ม แนวสะพ�นธนะรชั ต์ ปจั จบุ นั อนมุ �นได้ว่� คือ แนวสะพ�นรถไฟทสี่ ร�้ งดว้ ยโครงสร้�งไม้ของญี่ปุน่ ใน สมยั นนั้ เอง ดงั นน้ั ต�ำ แหนง่ หวั รถจกั รทจ่ี มอยใู่ นปจั จบุ นั จงึ อยใู่ ตต้ อมอ่ ของสะพ�นธนะรชั ตใ์ นปจั จบุ นั รูปภาพ 90 อนุม�นแนวสะพ�นรถไฟ ท่ีสร�้ งด้วยไมข้ องญป่ี ่นุ 143 ในยุคสงครามโลก ครั้งที่ 2

รูปภาพ 91 ภ�พจ�ำ ลองตำ�แหน่ง ก�รจมของหัวรถจักร รูปภาพ 92 ลักษณะก�รจม ของหัวรถจกั ร ส�ำ รวจเมื่อวันที่ 13 เมษ�ยน พ.ศ. 2548 144 ในยคุ สงครามโลก ครง้ั ท่ี 2

หวั รถจกั รทจี่ มน้ี ในสมยั กอ่ นทยี่ งั ไมไ่ ดส้ ร�้ งเขอื่ นท�งด�้ นเหนอื แมน่ �ำ้ แมก่ ลอง ส�ม�รถมองเหน็ หวั รถจกั รได้ เวล�น�ำ้ ลงหวั รถจกั รฯ จะโผลใ่ หเ้ หน็ ส�ม�รถขน้ึ ไปนงั่ ตกปล�บนหวั รถจกั รได้ แมน่ �ำ้ แมก่ ลอง สมัยนน้ั โดยเฉพ�ะช่วงเมืองร�ชบรุ ี และช่วงห�ดทร�ยโพธ�ร�ม จะมองเหน็ พนื้ ทร�ย ส�ม�รถลงไป เลน่ น้�ำ และเดินข้�มฝง่ั แม่นำ�้ ได้ รปู ภาพ 93 เวล�น�ำ้ ลง จะมองเหน็ ห�ดทร�ย เดินข�้ มฝงั่ แม่น�้ำ แม่กลองได้ ในภ�พคอื บริเวณสะพ�น จุฬ�ลงกรณ์ ท่ีม� (ร�ชบรุ วี �ไรตี,้ 2561 : ออนไลน)์ หล�ยคนอ�จสงสยั ว�่ ก�รกอ่ สร�้ งสะพ�นธนะรชั ต์ ซงึ่ สร�้ งขน้ึ เมอื่ ปี พ.ศ. 2503 ท�ำ ไมจงึ ไมม่ ี ผลกระทบกับหัวรถจักรฯ น่ันแสดงว่� วิศวกรที่ออกแบบและควบคุมง�นก่อสร้�งในสมัยนั้น ยังคง มองเห็นตำ�แหน่งหวั รถจักรได้อย่�งชัดเจน จึงหลกี เหลยี่ งผลกระทบได้ขณะทีส่ ร�้ งตอม่อ ต่อม�ในปี พ.ศ. 2519-พ.ศ. 2521 มีก�รสัมปท�นให้เอกชน ทำ�ก�รขุดทร�ยบริเวณแม่นำ้� แมก่ ลอง ตง้ั แต่ อ.บ�้ นโปง่ อ.โพธ�ร�ม จนถงึ อ.เมอื งร�ชบรุ ี ห�ดทร�ยทเ่ี คยลงเลน่ น�้ำ และเคยใชเ้ ดนิ ข�้ มฝ่งั แม่นำ้�เวล�น�ำ้ แห้งกห็ �ยไป หลงั จ�กขดุ ทร�ยไปแล้ว หัวรถจกั รไอนำ้� ที่จมอย่กู ็คอ่ ยๆ จมลงไป สพู่ ้ืนท้องน้�ำ ทีค่ ว�มลกึ ประม�ณ 8-9 เมตร ดังในปจั จบุ ัน 145 ในยุคสงครามโลก ครั้งท่ี 2

ปรศิ น�ทร่ี อก�รพสิ จู น์ หวั รถจกั รไอน�้ำ ทจ่ี มอยนู่ ี้ ยงั ไมม่ ขี อ้ มลู หลกั ฐ�นใดๆ ยนื ยนั ชดั เจนว�่ เปน็ หวั รถจกั รไอน�้ำ รนุ่ ใด ได้แต่สมมตฐิ �นไว้ 2 ร่นุ ซงึ่ ใชง้ �นอยู่ในสมัยนั้น คอื 1. รถจักรไอน�้ำ โมกุล รุ่น C-56 ของประเทศญป่ี ่นุ หรอื 2. รถจักรไอน�้ำ ร่นุ P-CLASS ของประเทศองั กฤษ รปู ภาพ 94 ภ�พหัวรถจักรไอนำ้�ทีจ่ ม แตย่ งั ไม่ทร�บว�่ รุ่นใด ก�รพสิ จู นใ์ หไ้ ดว้ �่ หวั รถจกั รไอน�ำ้ ทจ่ี มอยนู่ เี้ ปน็ รนุ่ ใด เปน็ เรอ่ื งส�ำ คญั เพร�ะจะมคี ว�มเกยี่ วขอ้ ง กับก�รว�งแผนก�รเก็บก้ขู นึ้ จ�กใต้นำ�้ เพร�ะแตล่ ะรนุ่ จะมนี �ำ้ หนัก และโครงสร�้ งที่ไมเ่ หมือนกัน 146 ในยคุ สงครามโลก ครั้งท่ี 2

คว�มพย�ย�มในก�รกูห้ วั รถจักร หัวรถจกั รไอนำ�้ ทีจ่ มอยู่ใตแ้ มน่ ้�ำ แม่กลองบริเวณใต้สะพ�นธนะรัชต์ ในปจั จุบันน้ี จมม�ตั้งแต่ วันท่ี 20 พฤษภ�คม 2488 ในสมยั ปล�ยสงคร�มโลกครง้ั ที่ 2 มีคณะและกลมุ่ บคุ คลในรนุ่ ตอ่ ๆ ม� พย�ย�มที่จะกู้หัวรถจักรฯ น้ีข้ึนม�จัดทำ�เป็นพิพิธภัณฑ์สงคร�มโลกครั้งที่ 2 ให้คนรุ่นหลังได้ศึกษ� เรียนรู้กันหล�ยคร้ัง จนกระท่ังถึงปัจจุบันยังไม่เป็นผลสำ�เร็จ หัวรถจักรไอน้ำ�ยังจมใต้แม่น้ำ�แม่กลอง เช่นเดิม เรือ่ งร�วของคว�มพย�ย�มในก�รกหู้ วั รถจกั รนี้ มมี �โดยต่อเนอื่ ง พอทจี่ ะสรุปได้ดงั น้ี วัตถปุ ระสงคท์ ตี่ อ้ งก�รจะกู้ คว�มพย�ย�มทจ่ี ะกหู้ วั รถจกั ร มวี ตั ถปุ ระสงคใ์ นก�รทจ่ี ะกขู้ น้ึ ม� หล�ยว�ระหล�ยโอก�ส ดงั นี้ หนังสือศ�ล�กล�งจังหวัดร�ชบุรี (2535) ระบุว่� เพ่ือเป็นก�รรำ�ลึกถึงบรรพบุรุษของไทย ทเ่ี คยรว่ มกบั ฝ�่ ยสมั พนั ธมติ รท�ำ สงคร�มกบั กองทพั ญปี่ นุ่ และเพอ่ื ใหอ้ นชุ นรนุ่ หลงั ไดท้ ร�บถงึ เหตกุ �รณ์ ท่ผี �่ นม� ร�ยง�นก�รประชุม เรอ่ื ง หัวรถจักรไอน้�ำ กล�่ วถึง จดุ ประสงค์ทตี่ อ้ งก�รนำ�หวั รถจกั รขึน้ ม� (2540) ไวว้ �่ 1. เพ่ือเป็นอนุสรณ์เตือนเย�วชนรุ่นหลังว่� ครั้งหนึ่ง ร�ชบุรีเคยมีผลกระทบต่อภัยสงคร�ม และเปน็ เส้นท�งผ�่ นของญีป่ ุน่ 2. เพ่อื นำ�ไปเปน็ โบร�ณวัตถุ เกบ็ ไวท้ ่ีพิพิธภณั ฑ์ จ.ร�ชบุรี 3. ส�ม�รถใหเ้ ย�วชนและนกั ทอ่ งเทยี่ วได้ศกึ ษ� ด้�น ชัยยุทธ เทพยสุวรรณ (2548) ยังกล่�วว่�วัตถุประสงค์ท่ีจะกู้หัวรถจักรไอน้ำ�สมัย สงคร�มโลก คร้ังท่ี 2 ของกองทัพญ่ีปุ่นข้ึนเหนือน้ำ� ก็เพ่ือพัฒน�พ้ืนท่ีให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวท�ง ประวตั ศิ �สตรท์ สี่ �ำ คญั ของจงั หวดั ร�ชบรุ ี และใชเ้ รอ่ื งร�วปมู ประวตั ศิ �สตรข์ องเหตกุ �รณส์ งคร�มโลก 147 ในยุคสงครามโลก ครั้งที่ 2

ครงั้ ที่ 2 ในพนื้ ทจี่ งั หวดั ร�ชบรุ เี ปน็ เนอ้ื ห�ของก�รจดั ก�รแสดง แสง สี เสยี ง ประกอบง�นประจ�ำ จงั หวดั ร�ชบรุ ี (สบื ส�นประเพณรี �ชบุรสี ูส่ �กล) สว่ นเรอื โทอ�ก�ศ ม�นะเลศิ (2548) กล�่ วถงึ อนสุ นธจิ �กก�รตดิ ต�มและประเมนิ ผลเรอื่ งร�ว เกย่ี วกบั ก�รกหู้ วั รถจกั รไอน�้ำ หรอื หวั รถไฟ สมยั สงคร�มโลก ครง้ั ที่ 2 ซงึ่ จมอยใู่ นล�ำ น�้ำ แมก่ ลองบรเิ วณ ใต้สะพ�นจุฬ�ลงกรณ์ จ.ร�ชบุรี น�น 60 ปี น้ันไซร้ พอสรุปได้ว่� ก�รกู้หัวรถไฟข้ึนม�น่�จะเป็น อนุสรณ์ย้อนอดีต เตือนใจใหช้ �วโลกไดร้ ะลึกว�่ สงคร�มนำ�ม�ซ่งึ คว�มห�ยนะ และเปน็ ก�รส่งเสริม ก�รทอ่ งเทย่ี ว ปัจจบุ นั ก�ำ ลังดำ�เนนิ ก�รอย่ใู กล้ส่คู ว�มส�ำ เรจ็ โดยก�รน�ำ ของสภุ �พบรุ ุษ ลกู ร�ชบรุ ี ผมู้ ี แต่ให้ ท่�นคือ พลโท ชยั ยทุ ธ เทพยสุวรรณ เจ้�กรมก�รทห�รช�่ ง มองไปในอน�คต หวั รถไฟควรจะ ตั้งไว้ท่ีไหนดี ถึงจะเด่นดงั และสะดวกในก�รชม หล�ยท่�นใหท้ รรศนะว�่ น�่ จะอยไู่ ม่ไกลจ�กสะพ�น จุฬ�ลงกรณ์ เป็นก�รสะท้อนบรรย�ก�ศ ในปี พ.ศ. 2560 รัฐบ�ลได้อนุมตั โิ ครงก�รก่อสร�้ งท�งรถไฟร�งคู่ ส�ยนครปฐม-หวั หิน ซึ่งจะ ตอ้ งมกี �รสร�้ งสะพ�นรถไฟใหมค่ กู่ บั สะพ�นจฬุ �ลงกรณเ์ พอื่ ข�้ มแมน่ �้ำ แมก่ ลอง ในเขตตวั เมอื งร�ชบรุ ี แต่เนื่องจ�กมีลูกระเบิดท่ียังไม่ระเบิดยังจมอยู่บริเวณด้�นท้�ยน้ำ� ซึ่งเป็นแนวเดียวกับก�รก่อสร้�ง สะพ�นใหม่ จงึ ตอ้ งมกี �รเกบ็ กลู้ กู ระเบดิ ทจ่ี มอยเู่ สยี กอ่ น จงึ เปน็ โอก�สอนั ดที ชี่ �วร�ชบรุ ี จะไดข้ อใหช้ ว่ ย กู้หัวรถจักรขนึ้ ม�ด้วย ประกอบกับคณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบเม่ือ 11 เมษ�ยน พ.ศ. 2560 ให้ประก�ศตัวเมือง ร�ชบุรี เป็นเขตเมืองเก่� ซึ่ง จ.ร�ชบุรี ต้องจัดทำ�กรอบแนวท�งก�รอนุรักษ์และพัฒน�เมืองเก่� จัดทำ�แผนแม่บทและผังแม่บทกลไก และขบวนก�รบริห�รจัดก�รอนุรักษ์และพัฒน�พ้ืนท่ีเมืองเก่� เพ่ือให้เมืองเก่�ร�ชบุรีได้รับก�รคุ้มครองดูแลอย่�งถูกต้อง มีก�รบริห�รจัดก�รอย่�งเป็นรูปธรรม และเป็นแหลง่ ทอ่ งเที่ยวท�งวฒั นธรรมต่อไป ดว้ ยปจั จยั ทเี่ ออ้ื ทง้ั สองประก�ร ช�วจงั หวดั ร�ชบรุ จี งึ อย�กใหม้ กี �รสร�้ งพพิ ธิ ภณั ฑส์ งคร�มโลก ครงั้ ท่ี 2 ของ จ.ร�ชบรุ ี เพื่อเปน็ แหล่งทอ่ งเทย่ี วเชงิ ประวตั ศิ �สตรส์ งคร�ม และเป็นแหล่งเรยี นรเู้ พอ่ื คนรุน่ หลงั ได้ศึกษ�ต่อไป โดยขอใหน้ ำ�หัวรถจกั รไอนำ�้ และลกู ระเบดิ ท่ีกู้ได้ ม�เปน็ สว่ นหน่ึงที่จะน�ำ ม� จัดแสดง สำ�หรับสถ�นท่ีก่อสร้�งพิพิธภัณฑ์สงคร�มโลก คร้ังที่ 2 ท่ีช�วร�ชบุรีเห็นว่�เหม�ะสม คือ บริเวณจวนผู้ว่�ร�ชก�ร (หลงั เก�่ ) ซ่งึ น�่ จะเปน็ พ้นื ทท่ี ี่เหม�ะสมท่ีสุด 148 ในยคุ สงครามโลก ครั้งที่ 2

คว�มพย�ย�มท่จี ะกู้หวั รถจกั ร พ.ศ.2535 จ�กหลักฐ�นเร่มิ แรก เกิดจ�กคว�มคดิ ของ ม.ร.ว.กาำ ลนู เทพ เทวกุล ผ้วู า่ ราชการจังหวัด ราชบรุ ี ทไี่ ดม้ หี นงั สอื ไปถงึ เจ�้ กรมก�รทห�รช�่ ง ลงวนั ที่ 30 กนั ย�ยน 2535 ระบวุ �่ จงั หวดั เหน็ สมควร ทจี่ ะมกี �รกหู้ วั รถจกั รไอน�้ำ จงึ ขอใหท้ �งกรมก�รทห�รช�่ งโปรดพจิ �รณ�ตรวจสอบและคว�มเปน็ ไปได้ ในก�รกู้หัวรถจกั ร (หนงั สือศ�ล�กล�งจงั หวดั ร�ชบรุ ี. 2535) หลงั จ�กไดร้ บั หนงั สอื กรมก�รทห�รช�่ ง ไดม้ อบหม�ยให้ กองพลทห�รช�่ ง ด�ำ เนนิ ก�รส�ำ รวจว�่ อย่ใู นขดี คว�มส�ม�รถของหน่วยหรือไม่ พรอ้ มให้เสนอแนะคว�มเปน็ ไปได้ จ�กผลก�รส�ำ รวจขอ้ มลู จ�กผู้ท่ีเกี่ยวข้องหล�ยฝ่�ย ทำ�ให้มีข้อมูลเบื้องต้นจำ�นวนหน่ึง และมีแผนที่จะลงไปสำ�รวจเพิ่มเติม โดยใช้นกั ดำ�นำ�้ ในระหว่�งเดอื น ธันว�คม 2535 ถึง มกร�คม 2536 เพ่ือเกบ็ รวบรวมข้อมูลเกย่ี วกับ ลกั ษณะของหวั รถจกั ร ก�รทบั ถมของชน้ั ดนิ ลกั ษณะของพน้ื ทอ้ งน�้ำ กระแสน�้ำ และสงิ่ แวดลอ้ มต�่ งๆ ใต้นำ้�ท่ีเก่ียวข้อง จ�กน้ันเร่อื งกเ็ งียบห�ยไป พ.ศ.2540 จนกระท่ัง ปี พ.ศ. 2540 นายวิเชษฐ์ เกษมทองศรี ส.ส.ราชบรุ ี เขต 2 ผชู้ ่วยเลข�นุก�ร รฐั มนตรวี ่�ก�รกระทรวงก�รต�่ งประเทศ ได้ขออนุญ�ตเรยี นเชิญ พลโทวษิ ณุ อุดมสรยุทธ เจา้ กรม การทหารช่าง เป็นประธ�นก�รประชุมเก่ียวกับก�รดำ�เนินก�รนำ� หัวรถจักรไอนำ้� ที่จมอยู่บริเวณ ใต้สะพ�นรถไฟจุฬ�ลงกรณ์ขึ้นม�ไว้ที่พิพิธภัณฑ์ โดย เจ้�กรมก�รทห�รช่�ง ตอบรับเป็นประธ�น กำ�หนดก�รประชุมเม่ือวันท่ี 15 กรกฎ�คม พ.ศ. 2540 เวล� 10.00 น. ณ ห้องประชุมยงใจยุทธ กองบญั ช�ก�รกรมก�รทห�รช่�ง โดยผูเ้ ข�้ รว่ มก�รประชุมในวันนัน้ ประกอบดว้ ยบุคคลส�ำ คญั ต่�งๆ สรุปได้แก่ (ร�ยง�นก�รประชมุ เร่อื ง หัวรถจักรไอน้�ำ . 2540) 1. พลโทวิษณุ อุดมสรยทุ ธ เจ้�กรมก�รทห�รช่�ง 2. น�ยสุพจน์ โพธทิ์ องค�ำ รองผู้ว่�ร�ชก�รจังหวดั ร�ชบรุ ี 3. น�ยวเิ ชษฐ์ เกษมทองศรี สม�ชกิ สภ�ผแู้ ทนร�ษฎร จ.ร�ชบรุ ี เขต 2 4. พลต�ำ รวจตรจี ำ�ลอง แสงทวปี ผู้บงั คับก�รตำ�รวจภูธร จ.ร�ชบุรี 5. น�งศม�นนั ท์ เหล�่ วณชิ วศิ ิษฎ น�ยกเทศมนตรเี มอื งร�ชบุรี 6. น�ว�ตรีอภิชยั คล้�ยแกว้ เจ�้ ท่�ภมู ิภ�ค 3 7. น�ยสมศกั ด์ิ สุวรรณไพบูลย์ วิศวกร อำ�นวยศนู ยท์ ส่ี ะพ�น ฝ่�ยก�รช�่ งโยธ� 149 ในยุคสงครามโลก ครง้ั ท่ี 2

8. น�ยชัยสวัสด์ิ กิตติพรไพบูลย์ น�ยช�่ งแขวงก�รท�ง จ.ร�ชบุรี 9. น�ยบ�ำ รงุ บัวโสพิศ น�ยช่�งหัวหน้�โครงก�รชลประท�น จ.ร�ชบรุ ี 10. น�ยมโณ กลบี ทอง หวั หน้�พพิ ธิ ภณั ฑสถ�นแห่งช�ติ 11. พลตรพี นิ ิจ ศขุ ส�ยชล เสน�ธกิ �รกรมก�รทห�รช�่ ง 12. พลตรบี ุญเลศิ ประทมุ รตั น์ ผู้บญั ช�ก�รกองพลทห�รช�่ ง 13. พันเอกสุจติ จติ ตร์ กั มัน่ รองเสน�ธิก�รกรมก�รทห�รช่�ง 14. พนั เอกสมพล อวยพร รองผูบ้ ญั ช�ก�รโรงเรยี นทห�รช่�ง 15. ผอู้ ำ�นวยก�รกองต�่ งๆ ในสังกัดกรมก�รทห�รช่�ง ซึ่งในก�รประชุมคร้ังน้ี ผู้เขียนได้เข้�ร่วมประชุมด้วยในตำ�แหน่ง ผู้บังคับกองพันทห�รช่�ง ที่ 51 กรมก�รทห�รช่�ง สรุปผลก�รประชมุ ในวันน้นั ไดด้ งั น้ี คว�มเป็นม� ก�รประชุมคร้ังนี้สืบเนื่องจ�กมีช�วบ้�นม�บอก ฯพณฯ สุวัจน์ ลิปตพัลลภ รมว.คมน�คม ซ่ึงเดนิ ท�งม�ประชมุ ท่ี จ.ร�ชบรุ ี เร่ืองหัวรถจกั รไอน้ำ�ทีจ่ มอยแู่ ล้ว ทำ�ไมไมเ่ อ�ขึ้นม� ซงึ่ ฯพณฯ สุวจั น์ฯ ให้คว�มสนใจและขอไปดูสถ�นทีจ่ ริงเลย แต่แจ้งว่�คงมองไม่เหน็ เน่อื งจ�กน้ำ�ม�ก จึงไม่ไดไ้ ปดู ฯพณฯ สวุ จั น์ฯ จึงสัง่ ใหผ้ วู้ �่ ก�รรถไฟแหง่ ประเทศไทย และ น�ยวิเชษฐ์ เกษมทองศรี ช่วยตดิ ต�มเรอื่ งนี้ด้วย ผลก�รประชุม ยังไม่ทร�บว่�หัวรถจักรไอนำ้�ท่ีจมอยู่น้ีเป็นรุ่นใด สันนิษฐ�นว่� อ�จเป็น รถจักรขน�ดเล็ก รุ่น C-56 ท่ีทำ�ในประเทศญี่ปุ่น หรืออ�จเป็นรถจักรขน�ดเล็ก รุ่น P-CLASS (KITSON/NORTH BRITISH, 1917, 1919) ทที่ �ำ ในประเทศองั กฤษ คงตอ้ งใชน้ กั ด�ำ น�ำ้ ลงไปส�ำ รวจขอ้ มลู เพอื่ น�ำ กลบั ขนึ้ ม�อกี ครงั้ เพอ่ื ศกึ ษ�ผลกระทบต�่ งๆ และพจิ �รณ�ห�วธิ กี �รกตู้ อ่ ไป ซง่ึ ท�ง ส.ส.วเิ ชษฐ์ เกษมทองศรี รบั จะไปประส�นกับท�งสำ�นักง�นโบร�ณคดใี ตน้ ำ�้ กรมศิลป�กร ม�ด�ำ น�้ำ สำ�รวจ และ จะนำ�ผลก�รสำ�รวจม�เข�้ ท่ีประชมุ ในคร้งั ต่อไป หลังจ�กนั้น วันที่ 25 กรกฎ�คม 2540 น�ยวิเชษฐ์ เกษมทองศรี ได้แจ้งเป็นหนังสือม�ยัง กรมก�รทห�รช�่ ง ว�่ (หนงั สอื พรรคช�ตพิ ฒั น�. 2540) ท�งส�ำ นกั ง�นโบร�ณคดแี ละพพิ ธิ ภณั ฑสถ�น แหง่ ช�ตทิ ี่ 1 ร�ชบุรี โดยท่�นผอู้ ำ�นวยก�รสถ�พร ขวัญยืน พรอ้ มทจี่ ะน�ำ นกั ประด�น�ำ้ ของโบร�ณคดี ใต้น้ำ�ม�สำ�รวจในวันท่ี 5-7 สิงห�คม พ.ศ. 2540 พร้อมขอให้ นักประด�นำ้�ของกรมก�รทห�รช่�ง เข�้ ร่วมสำ�รวจในครงั้ นดี้ ้วย แต่ด้วยเหตุผลประก�รใดไม่ทร�บ ก�รสำ�รวจในวันที่ 5-7 สิงห�คม 2540 นั้นไม่เกิดขึ้น และไมม่ คี ว�มก้�วหน้�แต่อย่�งใดอีกเลย 150 ในยคุ สงครามโลก ครัง้ ที่ 2

พ.ศ.2547-2548 เร่ืองเงียบห�ยม�เป็นเวล�เกือบ 8 ปี จนกระทั่งในปีท่ี พลโทชัยยุทธ เทพยสุวรรณ ดำ�รง ตำ�แหนง่ เป็นเจ้�กรมก�รทห�รช่�ง ได้เรม่ิ จดุ ประก�ยก�รกู้หวั รถจกั รขน้ึ ม�ใหม่ ดงั นี้ วนั พธุ ที่ 15 กนั ย�ยน 2547 พลโทชยั ยทุ ธ เทพยสวุ รรณ เจ�้ กรมก�รทห�รช�่ ง ไดม้ หี นงั สอื ถงึ สว่ นร�ชก�รต�่ งๆ ทม่ี สี ว่ นรว่ มในก�รจดั ง�นประเพณลี อยกระทงจงั หวดั ร�ชบรุ ี โดยเสนอแนวคว�มคดิ เกย่ี วกับก�รสง่ เสริมยุทธศ�สตรจ์ งั หวัดร�ชบรุ ดี �้ นก�รทอ่ งเทีย่ ว เพอื่ ใหเ้ กดิ ผลท�งด�้ นเศรษฐกิจของ จงั หวดั ร�ชบรุ แี ละเสนอแนะกจิ กรรมท�งประวตั ศิ �สตรท์ ส่ี �ำ คญั ไดแ้ ก่ ก�รแสดง แสง สี เสยี ง ประกอบกบั หัวรถจกั รไอน�ำ้ ของกองทัพญ่ปี ่นุ ซึ่งจะดำ�เนินก�รกู้ข้ึนม�พน้ น้ำ�ท�งด้�นฝง่ั กรมก�รทห�รช่�ง กรมก�รทห�รช�่ ง (ชัยยทุ ธ เทพยสุวรรณ. 2548) ไดเ้ สนอแนวคว�มคดิ “โครงการยอ้ นรอย ทางรถไฟสายประวตั ศิ าสตรจ์ งั หวดั ราชบรุ ี (ปฏบิ ตั กิ ารกหู้ วั รถจกั รไอนา้ำ )” ว�่ มคี ว�มเปน็ ไปได้ และ มปี ระโยชนอ์ ย�่ งม�กม�ย ทจี่ ะน�ำ จงั หวดั ร�ชบรุ ไี ปสคู่ ว�มเปน็ จงั หวดั ชนั้ น�ำ ของประเทศ โดยร�ยละเอยี ด ของโครงก�รพอสรุปได้ ดังน้ี คว�มเป็นม� จังหวัดร�ชบุรีเป็นจังหวัดท่ีมีประวัติศ�สตร์ท่ีย�วน�น มีก�รสะสมวัฒนธรรม จ�กหล�ยยุคหล�ยสมยั มหี ลกั ฐ�นท�งโบร�ณคดี ท่บี ่งบอกถึงก�รดำ�รงชวี ติ ของมนษุ ย์ สภ�พสังคม จิตวิทย�ของจังหวัด วิถีชีวิตของช�วบ้�น นับตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศ�สตร์จนถึงยุคกรุงรัตนโกสินทร์ มเี หตุก�รณต์ ่�งๆ ม�กม�ยที่น่�สนใจ น�่ ศึกษ�คน้ คว�้ ส�ม�รถน�ำ ม�เปน็ จดุ สนใจให้กับนักทอ่ งเทีย่ ว จ�กทว่ั ประเทศและจ�กน�น�ประเทศทจ่ี ะเข�้ ม�เยยี่ มชม ร�ำ ลกึ ถงึ เหตกุ �รณใ์ นอดตี ใหเ้ ย�วชนรนุ่ หลงั ได้ทร�บถงึ รปู แบบของเหตกุ �รณต์ ่�งๆ น�ำ ม�เป็นบทเรยี นในก�รฝกึ คดิ ฝกึ วเิ คร�ะหไ์ ด้เปน็ อย่�งดี สงคร�มคือก�รใช้อำ�น�จกำ�ลังรบทุกรูปแบบเพ่ือแย่งชิงอำ�น�จแลผลประโยชน์ สงคร�มมี หล�ยรูปแบบ และมีวิวัฒน�ก�รย�วน�นต้ังแต่ในอดีต ก�รศึกษ�ประวัติสงคร�มน้ัน เป็นเรื่องที่มี คว�มส�ำ คญั แมว้ �่ ในปจั จบุ นั นน้ั รปู แบบของสงคร�มทใ่ี ชก้ �ำ ลงั รบทมี่ ตี วั ตนมโี อก�สเกดิ ไดย้ �ก แตเ่ ปน็ ก�รศึกษ�รูปแบบของก�รดำ�เนินกลยุทธ์ท�งทห�ร รูปแบบของช่วงเหตุก�รณ์ต่�งๆ แนวคว�มคิด ในก�รปฏิบัตขิ องคสู่ งคร�ม เพอ่ื เป็นบทเรียน ใหก้ ับคนรุ่นหลัง ซ่ึงถ�้ ไดศ้ ึกษ�อย�่ งแท้จริงแล้วก็จะมี ประโยชน์อย�่ งม�ก วตั ถปุ ระสงคข์ องโครงก�รฯ ระบวุ �่ เพอ่ื กหู้ วั รถจกั รไอน�ำ้ สมยั สงคร�มโลก ครง้ั ท่ี 2 ของกองทพั ญป่ี นุ่ ขนึ้ เหนอื น�ำ้ และพฒั น�พนื้ ทใ่ี หเ้ ปน็ แหลง่ ทอ่ งเทยี่ วท�งประวตั ศิ �สตร์ ทส่ี �ำ คญั ของจงั หวดั ร�ชบรุ ี และใชเ้ รอ่ื งร�วปมู ประวตั ศิ �สตรข์ องเหตกุ �รณส์ งคร�มโลก ครง้ั ท่ี 2 ในพนื้ ทจ่ี งั หวดั ร�ชบรุ เี ปน็ เนอ้ื ห� ของก�รจดั ก�รแสดง แสง สี เสยี ง ประกอบง�นประจ�ำ จงั หวดั ร�ชบรุ ี (สบื ส�นประเพณรี �ชบรุ สี สู่ �กล) 151 ในยคุ สงครามโลก คร้งั ท่ี 2

ก�รดำ�เนินก�รปฏิบัติก�รกู้หัวรถจักรไอนำ้� กรมก�รทห�รช่�ง (โดยก�รจ้�งเหม�บริษัท) กู้หวั รถจกั รไอน้ำ�ซ่ึงจมอยใู่ นแมน่ ้ำ�แม่กลอง บรเิ วณใตส้ ะพ�นจฬุ �ลงกรณ์ เพอื่ ใหป้ ร�กฏขน้ึ เหนอื น้ำ� ท�งด้�นค่�ยภ�ณุรังษี ตรงข้�มจวนผู้ว่�ร�ชก�รจังหวัดร�ชบุรี จัดห�ที่ใช้ในก�รแสดงชิ้นส่วนของ ทุ่นระเบิดและท�งรถไฟ มีแผ่นวัสดุถ�วรในก�รบันทึกเรื่องร�วของประวัติศ�สตร์คว�มเป็นม�ของ หวั รถจกั ร และเหตกุ �รณส์ �ำ คญั ๆ ทเี่ กดิ ขน้ึ ใหน้ กั ทอ่ งเทย่ี วได้ เข�้ ศกึ ษ� จดั สถ�นทบ่ี รกิ �รอ�ห�รและ เครอ่ื งดม่ื พร้อมกบั สถ�นท่จี ำ�หน�่ ยของทร่ี ะลกึ และใช้เปน็ สว่ นประกอบของง�นแสดง แสง สี เสียง ในง�นประจ�ำ จงั หวัดร�ชบรุ ที กุ ๆ ปี เพอ่ื สง่ เสริมให้เปน็ ง�นระดับช�ตใิ นแผนระยะย�ว กลยทุ ธก์ �รผลกั ดนั จดุ แขง็ (Strength) ใหเ้ ปน็ ทส่ี นใจ ตอ้ งใชก้ �รประช�สมั พนั ธอ์ ย�่ งตอ่ เนอื่ ง และจรงิ จงั พย�ย�มสร�้ งต�ำ น�นใหเ้ ปน็ เรอ่ื งร�วทน่ี �่ ตดิ ต�ม โดยอ�ศยั คว�มเปน็ จรงิ ในประวตั ศิ �สตร์ ที่เกิดขึ้นแล้ว รวบรวมเรียบเรียงให้เกิดมนต์เสน่ห์ และเกิดคว�มเป็นอมตะให้ปร�กฏต่อส�ยต� คนภ�ยนอกทง้ั ประเทศและน�น�ประเทศ ใชค้ ว�มรว่ มมอื ของสว่ นต�่ งๆ ทง้ั ภ�ครฐั และเอกชนภ�ยใน จังหวัด ปลูกฝังอุดมก�รณ์และค่�นิยม เร่ิมต้นจ�กช�วร�ชบุรีเป็นเป้�หม�ยลำ�ดับแรกเพ่ือให้เกิด คว�มรสู้ กึ คลอ้ ยต�ม อย�กศกึ ษ�ประวตั ศิ �สตรซ์ งึ่ จะเปน็ จดุ น�่ สนใจของจงั หวดั ในโอก�สตอ่ ไป โดยเมอ่ื ช�วจงั หวดั ร�ชบรุ นี น้ั มคี ว�มสนใจแลว้ กจ็ ะเกดิ คว�มเขม้ แขง็ คว�มส�มคั ครี ว่ มมอื รว่ มใจภ�ยในจงั หวดั และส�ม�รถผลักดันไปสปู่ ระช�กรทัง้ ประเทศและน�น�ประเทศต่อไป ขอ้ เสนอแนะจ�กก�รวเิ คร�ะหด์ งั กล�่ ว แสดงใหเ้ หน็ ว�่ แนวคว�มคดิ ในก�รด�ำ เนนิ ก�รโครงก�ร ย้อนรอยท�งรถไฟส�ยประวัติศ�สตร์จังหวัดร�ชบุรี (ปฏิบัติก�รกู้หัวรถจักรไอนำ้�) มีคว�มเป็นไปได้ และมีประโยชน์อย่�งม�กม�ย ที่จะนำ�จังหวัดร�ชบุรีไปสู่คว�มเป็นจังหวัดชั้นนำ�ของประเทศ ทั้งนี้ เพือ่ ให้ก�รด�ำ เนนิ ก�รเป็นไปด้วยคว�มเรยี บรอ้ ยจำ�เป็นที่จะตอ้ งไดร้ บั คว�มร่วมมอื จ�กทุกฝ�่ ยจึงเหน็ ควรดำ�เนนิ ก�รดังนี้ ขนั้ ตอนที่ 1 ขั้นว�งแผน 1. ผู้ว่�ร�ชก�รจังหวัด พิจ�รณ�แต่งตั้งคณะทำ�ง�น ซึ่งควรจะประกอบไปด้วยส่วนต่�งๆ ท่เี กีย่ วขอ้ ง 2. ว�งแผนก�รดำ�เนินก�ร “โครงก�รย้อนรอยท�งรถไฟส�ยประวัติศ�สตร์จังหวัดร�ชบุรี (ปฏบิ ตั กิ �รก้หู ัวรถจักรไอนำ้�) โดยคณะทำ�ง�น 3. ประชุมแบ่งมอบคว�มรบั ผดิ ชอบในก�รดำ�เนนิ ก�รให้กบั สว่ นร�ชก�รต่�งๆ ทเี่ กี่ยวขอ้ ง 4. ระดมคว�มคิดห�แนวท�งก�รจัดห�งบประม�ณเพ่ือใช้โดยก�รระดมทุนทั้งภ�ครัฐและ เอกชน 152 ในยุคสงครามโลก ครั้งท่ี 2

ขนั้ ตอนที่ 2 เตรียมก�ร 1. ศกึ ษ�และห�ขอ้ มลู ประวตั ศิ �สตรเ์ พอื่ ประกอบก�รปรบั ปรงุ เรอื่ งร�ว สร�้ ง จดุ สนใจใหเ้ ปน็ ต�ำ น�นที่จดจ�ำ ไดใ้ นระดบั ส�กล 2. จัดห�งบประม�ณเพอ่ื ใชโ้ ดยก�รระดมทนุ ทั้งภ�ครัฐและเอกชน 3. ประช�สัมพันธ์ในวงกว้�งท่ัวทั้งประเทศ ไม่จำ�กัดแค่ในจังหวัดและสร้�งภ�พลักษณ์ที่ดี ในก�รด�ำ เนนิ ก�รให้ โดยตอ้ งเรมิ่ จ�กเป�้ หม�ย คอื พน่ี อ้ งช�วจงั หวดั ร�ชบรุ ใี หเ้ กดิ คว�มรสู้ กึ มสี ว่ นรว่ ม กับมรดกเรือ่ งร�วในประวัติศ�สตร์ของจงั หวัด ข้นั ตอนที่ 3 ขั้นปฏิบตั กิ �ร 1. ก�รด�ำ เนินก�รกู้หวั รถจกั รข้นึ เหนือน้�ำ 2. ก�รจัดเตรียมง�นแสดง แสง สี เสียง เพอ่ื ใชใ้ นก�รประกอบง�นประจำ�ปจี งั หวดั ร�ชบรุ ี ข้ันตอนที่ 4 ขย�ยผลก�รปฏบิ ตั ิ 1. ก�รสรุปผลก�รปฏบิ ัติ และปญั ห�ข้อขัดข้องของก�รด�ำ เนนิ ก�รในแต่ละส่วนท่รี ับผดิ ชอบ 2. รวบรวม เรอื่ งร�วของปฏบิ ตั กิ �ร ปญั ห�ขอ้ ขดั ขอ้ งพรอ้ มห�แนวท�งแกไ้ ข เพอื่ จดั เกบ็ เปน็ บันทึกเหตกุ �รณ์ก�รดำ�เนินก�รซ่ึงจะเป็นประวัติศ�สตร์ในโอก�สต่อไป 3. ทำ�ก�รประช�สัมพนั ธ์ เพือ่ รณรงคใ์ หเ้ ป็นแหลง่ ท่องเทยี่ วต่อไป 4. ผลักดันให้เป็นเอกลักษณ์ของจังหวัดร�ชบุรีในก�รแสดง แสง สี เสียง เส้นท�งรถไฟ ส�ยประวตั ศิ �สตร์ ประกอบง�นประจำ�ปีจงั หวดั ร�ชบรุ ใี นทุกๆ ปี ก�รพสิ จู นท์ ร�บขอ้ มลู เบอ้ื งตน้ ของหวั รถจกั รไอน�ำ้ ว�่ มลี กั ษณะก�รจม อย่�งไร และเป็นหัวรถจักรรุ่นใด ได้ เขียนไว้โดยละเอียดแล้วในหัวข้อต่อไป โดยในครั้งนั้นมีก�รดำ�นำ้�ลงไปสำ�รวจ จรงิ ถงึ 4 ครงั้ ก�รด�ำ น�้ำ ครงั้ สดุ ท�้ ยเกดิ ขึ้นในวันสงกร�นต์ของ ปี พ.ศ. 2548 (13 เมษ�ยน 2548) สรปุ ผลก�รสำ�รวจ ก็ยังไม่ทร�บข้อมูลท่ีชัดเจนแต่อย่�งใด โครงก�รล้มเลิกเสียก่อน รปู ภาพ 95 แผนก�รจดั ก�รแสดง แสง สี เสยี ง ประกอบง�นประจำ� จงั หวัดร�ชบุรี (สืบส�นประเพณรี �ชบุรีสู่ส�กล) 153 ในยคุ สงครามโลก ครง้ั ท่ี 2

รูปภาพ 96 แผนก�รจัดก�รแสดง แสง สี เสยี ง ประกอบ ง�นประจำ�จังหวดั ร�ชบรุ ี (สบื ส�นประเพณรี �ชบรุ ี ส่สู �กล) รปู ภาพ 97 แผนก�รจดั ก�รแสดง แสง สี เสยี ง ประกอบ ง�นประจำ�จงั หวดั ร�ชบุรี (สืบส�นประเพณรี �ชบุรี ส่สู �กล) พ.ศ.2549-2550 จัดต้ังคณะทาำ งาน The Last Engine of The World War II ตอ่ ม�ในปี พ.ศ. 2549-2550 ช่วงที่ นายวงศศ์ ักด์ิ สวัสดิพาณชิ ย์ ดำ�รงต�ำ แหนง่ ผู้ว�่ ร�ชก�ร จังหวัดร�ชบุรี และนายพิชัย นันทชัยพร ดำ�รงตำ�แหน่งน�ยกเทศบ�ลมนตรีเมืองร�ชบุรี ได้มี ก�รจดั ตง้ั คณะท�ำ ง�นโครงก�ร “The Last Engine of The World War II” เพอ่ื ศกึ ษ�คว�มเหม�ะสม ออกแบบ และก่อสร้�งช่องท�งชมรถจักรใต้สะพ�นจฬุ �ลงกรณ์ 154 ในยคุ สงครามโลก ครงั้ ที่ 2

รูปภาพ 98 ก�รว�งแผนก�รเก็บกู้สมยั น�ยวงศศ์ กั ด์ิ สวัสดพิ �ณิชย์ เป็นผู้ว่�ร�ชก�ร จ.ร�ชบรุ ี น�ยพชิ ยั นนั ทชัยพร เป็นน�ยก เทศบ�ลมนตรเี มืองร�ชบรุ ี น�ยไกรสร กลบั ทวี เปน็ ผอ. ทอ่ งเที่ยวและกฬี � จ.ร�ชบรุ ี มนี �ยเอิบเปรม วัชร�งกรู ผู้อำ�นวยก�รกองโบร�ณคดใี ต้น�้ำ กรมศิลป�กร ม�รว่ มใหค้ �ำ ปรึกษ� ดว้ ย รูปภาพ 99 ก�รสำ�รวจพ้ืนท่ี น�ำ โดย น�ยวงศศ์ ักดิ์ สวัสดิพ�ณชิ ย์ เป็นผู้ว�่ ร�ชก�ร จ.ร�ชบรุ ี รปู ภาพ 100 ก�รประชุมห�รอื เร่ืองแนวท�ง ก�รชมหวั รถจกั ร ณ หอ้ งประชมุ เลก็ ศ�ล�กล�งจงั หวัดร�ชบุรี โดยมี น�ยวงศ์ศกั ด์ิ สวัสดิพ�ณิชย์ ผวู้ ่�ร�ชก�ร จ.ร�ชบรุ ี เปน็ ประธ�น 155 ในยคุ สงครามโลก คร้ังท่ี 2

คณะท�ำ ง�น The Last Engine of The World War II มกี �รประชุมกนั หล�ยครงั้ โดยมี คว�มเหน็ ว�่ จะไม่ก้หู วั รถจักรไอนำ�้ ข้ึนม�จดั แสดงบนบก เพร�ะอ�จจะดเู ป็นเรอ่ื งธรรมด�ทว่ั ไป ควร ปลอ่ ยใหจ้ มอยใู่ ตน้ �้ำ เชน่ นน้ั แลว้ พย�ย�มห�ท�งออกแบบกอ่ สร�้ งห�ชอ่ งท�งลงไปชมใตน้ �ำ้ โดยเคยให้ ข้อมูลเหล่�นี้แก่ คณะวศิ วกรรมศ�สตร์ มห�วทิ ย�ลยั ขอนแก่น ม�ชว่ ยศึกษ�คว�มเป็นไปได้ และชว่ ย ออกแบบชอ่ งท�งก�รชมให้ เร่ืองก�รศึกษ�คว�มเป็นไปได้และออกแบบช่องท�งก�รชม เงียบห�ยไปเช่นกัน หลังจ�ก น�ยวงศศ์ กั ดิ์ สวสั ดพิ �ณชิ ย์ ผวู้ �่ ร�ชก�รจงั หวดั ร�ชบรุ ี ย�้ ยออกจ�กต�ำ แหนง่ และน�ยพชิ ยั นนั ทชยั พร น�ยกเทศบ�ลมนตรีเมอื งร�ชบุรี หมดว�ระ รูปภาพ 101 ก�รประชุมคณะทำ�ง�น The Last Engine of The World War II ร่วมกบั คณะวิศวกรรมศ�สตร์ มห�วิทย�ลยั ขอนแกน่ ณ ห้องประชุมเทศบ�ลเมอื งร�ชบรุ ี พ.ศ.2560 หลงั จ�กเรอ่ื งเงียบห�ยไปเป็นเวล�เกือบ 10 ปี จนกระท่ังเมือ่ วนั ที่ 28 ธ.ค. 2560 ก�รรถไฟ แห่งประเทศไทย (รฟท.) ลงน�มในสัญญ�จ้�งก่อสร้�งโครงก�รรถไฟท�งคู่ระยะเร่งด่วน 5 เส้นท�ง กับบริษัทผู้รับจ้�งที่ผ่�นก�รคัดเลือกด้�นร�ค�ท้ัง 9 สัญญ� ประกอบด้วย ช่วงลพบุรี-ป�กนำ้�โพ, ช่วงม�บกะเบ�-ชุมท�งถนนจิระ, ช่วงนครปฐม-หัวหิน, ช่วงหัวหิน-ประจวบคีรีขันธ์ และช่วง ประจวบคีรขี ันธ-์ ชมุ พร รวมระยะท�ง 702 กม. มลู ค�่ ก�รกอ่ สร�้ งทั้งสิ้น รวม 69,531,000,000 บ�ท แยกเป็น 156 ในยคุ สงครามโลก ครง้ั ท่ี 2

ก�รก่อสร้�งรถไฟท�งคู่ ชว่ งนครปฐม-หัวหนิ ระยะท�ง 169 กม. แบง่ ออกเป็น 2 สญั ญ� คือ สญั ญ�ท่ี 1 ชว่ งนครปฐม-หนองปล�ไหล วงเงิน 8,198,000,000 บ�ท ระยะเวล�กอ่ สร้�ง 36 เดอื น ผ้รู บั จ�้ งสัญญ�ง�นก่อสร้�ง บรษิ ทั เอ เอส แอสโซซเิ อส เอนยเิ นียรงิ่ 1964 จ�ำ กัด และสัญญ�ท่ี 2 ช่วงหนองปล�ไหล-หัวหิน วงเงิน 7,520,000,000 บ�ท ระยะเวล�ก่อสร้�ง 36 เดือน โดย บมจ. ซโิ น-ไทย เอ็นจเิ นียริ่ง แอนด์ คอนสตรคั ชัน่ เปน็ ผรู้ ับจ้�งสัญญ�ง�นกอ่ สร้�ง รูปภาพ 102 ก�รก่อสร�้ งท�งรถไฟ ร�งคูช่ ่วง นครปฐม- หนองปล�ไหล พ.ศ.2561 จ�กผลก�รส�ำ รวจของ พลโทชยั ยทุ ธ เทพยสวุ รรณ เจ้�กรมก�รทห�รช่�ง เม่ือกล�งปี พ.ศ. 2548 ซึง่ ต้ังใจสำารวจเฉพาะหวั รถจักรเท่าน้นั แต่กลบั พบลกู ระเบิดทย่ี ังไม่ระเบิด (Unexploded Ordnance คาำ ยอ่ UXO) อกี 3 ลกู บรเิ วณด�้ นท�้ ยน�ำ้ ของสะพ�นรถไฟจฬุ �ลงกรณ์ ซงึ่ เปน็ แนวก�ร ก่อสร้�งสะพ�นรถไฟร�งค่ขู �้ มแมน่ �้ำ แมก่ ลองพอดี 157 ในยุคสงครามโลก คร้งั ท่ี 2

ดว้ ยเหตุนี้ ผู้แทนบรษิ ัทฯ ผรู้ บั จ�้ ง ท�งรถไฟชว่ งนครปฐม-หนองปล�ไหล จงึ ไดเ้ ข้�ห�รอื กบั ผ้เู ขียน เม่อื วันท่ี 16 พฤษภ�คม พ.ศ. 2561 ถึงตำ�แหนง่ ของลกู ระเบิดทีจ่ มอยู่ ข�้ พเจ้�ใหค้ ำ�ตอบว่� ต�ำ แหนง่ ลกู ระเบดิ เมอื่ ตอนส�ำ รวจในครงั้ นน้ั เคยผูกท่นุ ลอยเอ�ไว้ แต่ปัจจบุ ันไดช้ ำ�รดุ สูญห�ยไปแลว้ ซ่ึงตอนน้ันว�งแผนว�่ จะจัดนักด�ำ น�้ำ ลงไปสำ�รวจโดยละเอยี ดอกี คร้ังหนง่ึ เพอ่ื บนั ทึกพิกดั และพสิ ูจน์ ทร�บว�่ เป็นลกู ระเบิดชนิดใดกันแน่ ใช่ GP Bomb หรอื ไม่ ขน�ดเท�่ ใด และลูกระเบดิ มีก�รว�งตัว อย่�งไร รวมทัง้ สภ�พโดยรวมของลกู ระเบิด แตป่ ร�กฏว�่ ไม่ไดท้ �ำ ตอ่ โครงก�รยุติไปก่อน ช่วงทตี่ อ้ งสร้�งท�งรถไฟท�งค่ขู ้�มแม่น�ำ้ แม่กลอง ณ บรเิ วณ อ.เมือง จ.ร�ชบุรี นี่เองท่ที ำ�ให้ บรษิ ทั ฯ ผรู้ บั จ�้ งรสู้ กึ กงั วลว�่ แนวสะพ�นรถไฟทสี่ ร�้ งใหมค่ ขู่ น�นกบั สะพ�นจฬุ �ลงกรณเ์ ดมิ นนั้ จะไป กระทบกับลูกระเบิดท่ีจมอยู่ใต้นำ้� อ�จจะเกิดอันตร�ยข้ึนในระหว่�งก�รก่อสร้�ง ท้ังต่อชีวิตและ ทรัพยส์ นิ ในบริเวณโดยรอบ ห�กเกดิ ระเบดิ ขึ้นม� รปู ภาพ 103 ภ�พจำ�ลอง แนวสะพ�น รถไฟร�งคใู่ หม่ (ไม่ได้ ม�ตร�ส่วน) ห�กจะใหแ้ นใ่ จ คงตอ้ งใชน้ กั ด�ำ น�้ำ ลงไปส�ำ รวจต�ำ แหนง่ ลกู ระเบดิ ใหมอ่ กี ครงั้ รวมทงั้ ชนดิ และ สภ�พโดยรวมของลูกระเบิด เม่ือได้ตำ�แหน่งและข้อมูลที่ค่อนข้�งชัดเจนแล้ว จึงค่อยนำ�ม�ว�งแผน ก�รก่อสร้�งกนั อกี ครง้ั ว่�จะมผี ลกระทบกับลกู ระเบดิ ดังกล�่ วหรือไม่ 158 ในยคุ สงครามโลก ครงั้ ท่ี 2

เรื่องนี้ ท�งบริษทั ฯ ผรู้ บั จ้�ง แจ้งว่�จะรบี นำ�ข้อมูลทไี่ ด้รับ ไปปรกึ ษ�กับ ผ้วู �่ ร�ชก�รจงั หวดั ร�ชบรุ ี อกี ครง้ั ว่�จะด�ำ เนินก�รตอ่ ไปอย่�งไร สรปุ ท้ายเรือ่ ง จ�กเรอ่ื งร�วทไี่ ดก้ ล�่ วม� แสดงถงึ คว�มพย�ย�มของผนู้ �ำ ส�ำ คญั หล�ยท�่ นของจงั หวดั ร�ชบรุ ี ต้ังแต่ผวู้ �่ ร�ชก�รจงั หวดั ร�ชบรุ ี เจ�้ กรมก�รทห�รช�่ ง สม�ชกิ สภ�ผ้แู ทนร�ษฎร และแมก้ ระท่งั ผนู้ �ำ ท้องถิ่น เช่น น�ยกเทศมนตรีเทศบ�ลเมืองร�ชบุรี แต่คว�มพย�ย�มน้ันไม่เคยสำ�เร็จ อ�จจะติดขัด ในเร่ืองงบประม�ณ คว�มร่วมมือ หรือปัจจัยอ่ืนๆ ม�ผสมปนเปกัน แต่ท่ีสำ�คัญผู้เขียนเห็นว่�คว�ม ไม่ต่อเนื่องของนโยบ�ยผู้นำ�ในแต่ละยุค แต่ละสมัยเป็นเรื่องสำ�คัญที่สุด ไม่มีก�รส�นต่อนโยบ�ย ซึ่งกนั และกนั หลงั จ�กย�้ ยออกจ�กต�ำ แหนง่ ไปแลว้ เร่ืองร�วก็เงยี บห�ยไปทุกครงั้ สถ�นก�รณใ์ นปจั จบุ นั จงึ ถือเป็นโอก�สส�ำ คญั ทม่ี กี �รก่อสร�้ งท�งรถไฟร�งคูใ่ นคร้งั น้ี สิ่งที่ ก�รรถไฟแห่งประเทศไทย และบริษัทฯ ผู้รับจ้�งก่อสร้�งท�งรถไฟร�งคู่เป็นกังวล ก็คือ ลูกระเบิด ทย่ี ังไมร่ ะเบิด (UXO) บรเิ วณใตส้ ะพ�นรถไฟจฬุ �ลงกรณ์ ซึง่ อ�จเกดิ อนั ตร�ยระเบดิ ข้ึนในขณะทีท่ �ำ ก�รก่อสร้�งสะพ�น จึงต้องมีก�รเก็บกู้ลูกระเบิดดังกล่�วเสียก่อน ก่อนที่จะดำ�เนินก�รสร้�งสะพ�น ข้�มแม่น้ำ�แม่กลองต่อไป และในโอก�สท่ีจะมีก�รเก็บกู้ลูกระเบิดน่ีเอง ช�วร�ชบุรีหล�ยคนจึงอย�ก ถือโอก�สใหก้ ู้หวั รถจกั รฯ ข้ึนม�ให้ด้วยเลย เพือ่ จดั สร้�งเปน็ “พพิ ธิ ภณั ฑส์ งคร�มโลก ครงั้ ที่ 2 ของ จ.ร�ชบรุ ”ี ให้คนรุ่นหลังได้ศึกษ�เรยี นร้ตู ่อไป 159 ในยุคสงครามโลก ครั้งที่ 2

พิสูจน์ทร�บหวั รถจักร หวั รถจกั รไอน�้ำ ทปี่ จั จบุ นั จมอยกู่ น้ แมน่ �ำ้ แมก่ ลองบรเิ วณใตส้ ะพ�นธนะรชั ต์ น้ี จมลงเนอ่ื งจ�ก สะพ�นรถไฟซงึ่ ท�ำ ดว้ ยโครงสร�้ งไมท้ ที่ ห�รญป่ี นุ่ สร�้ งชวั่ คร�ว แทนสะพ�นรถไฟจฬุ �ลงกรณท์ ถี่ กู ฝ�่ ย สัมพนั ธมิตรทงิ้ ระเบิดทำ�ล�ยจนสะพ�นหัก และไมส่ �ม�รถซอ่ มแซมกบั คืนไดท้ นั เวล� เกดิ รบั นำ�้ หนัก ไมไ่ หว โดยหกั ลงเม่ือวันท่ี 20 พฤษภ�คม พ.ศ. 2488 ในชว่ งบ�่ ย จึงทำ�ให้หวั รถจักรไอนำ้�คนั ดงั กล�่ ว ที่กำ�ลังวิ่งข้�มจมลงสู่ก้นแม่นำ้�แม่กลอง ขณะที่ผู้เขียน เขียนหนังสือเล่มน้ีก็ยังคงจมอยู่ และท่ีสำ�คัญ คือยงั ไมท่ ร�บว่�เป็น หัวรถจักรฯ ร่นุ ใด ขอ้ มูลเบอ้ื งต้น ข้อมูลเบื้องต้นของหวั รถจกั รไอน�้ำ ท่ีจมนี้ มกี �รระบุไวอ้ ย�่ งหล�กหล�ย พอสรุปได้ดังน้ี หนังสือกรมก�รทห�รช่�งที่ 11 (2535) ได้ประส�นขอข้อมูลของหัวรถจักรท่ีจมนำ้� จ�ก ส�ำ นกั ง�น จ.ร�ชบรุ ี (ฝ�่ ยอ�ำ นวยก�ร) น�ยประกติ ศรสี ทุ ธ์ิ น�ยสถ�นรี ถไฟร�ชบรุ ี กองประช�สมั พนั ธ์ ก�รรถไฟแหง่ ประเทศไทย น�ยวรรณศกั ด์ิ ทร�ยแกว้ วศิ วกรก�ำ กบั ก�รเขตบ�ำ รงุ ท�งหวั หนิ น�ยสรรพสริ ิ วิรยิ ะสริ ิ ประธ�นชมรมเร�รกั รถไฟ สรปุ ข้อมลู ทีไ่ ด้ดังนี้ 1. น้ำ�หนกั หวั รถจกั รไอน้�ำ โดยประม�ณ 70-80 ตนั ไม่ทร�บขน�ดและมิติทแ่ี นน่ อน 2. ชั้นรับน�ำ้ หนักของสะพ�นจฬุ �ลงกรณ์ ประม�ณ 150 ตัน 3. ส�เหตุทไ่ี มก่ ขู้ น้ึ ม�เพร�ะไม่มงี บประม�ณ จ�กเอกส�รประกอบร�ยง�นก�รประชมุ เรื่อง หัวรถจักรไอน้�ำ (2540) กล่�วว่� 1. หัวรถจักรที่จม มีลักษณะขน�นกับสะพ�นท้ังสอง แต่สวนหัวจะหันม�ท�งด้�น สะพ�น ธนะรชั ต์ เล็กน้อย 160 ในยคุ สงครามโลก ครัง้ ท่ี 2

2. ระยะของหวั จักรห่�งจ�กตอม่อ สะพ�นธนะรตั ช์ ประม�ณ 70 ซม. 3. ด้�นท้�ยของหัวรถจกั ร จะอย่รู ะหว่�งกล�งช่องสะพ�น ลักษณะก�รว�งอยใู่ ตพ้ นื้ น�ำ้ จ�ก ก�รสอบถ�มผทู้ เ่ี คยไปงมกงุ้ และห�ปล�บรเิ วณนน้ั จะอยใู่ นลกั ษณะหวั เชดิ ขน้ึ เลก็ นอ้ ย ท�้ ยจะทรดุ ต�่ำ ลง 4. มีทร�ยอยเู่ ฉพ�ะด�้ นในของท้�ยรถจกั รสงู ประม�ณ 60 ซม. สว่ นด�้ นหวั ทร�ยได้ถูกนำ�้ พดั พ�ไปจะเหลือน้อย 5. ในปจั จบุ นั น้�ำ จะมีระดบั สูงจ�กแนวปลอ้ งของหัวรถจักร ประม�ณ 3-5 เมตร ถ้�นำ้�ลดลง ม�กกว�่ นี้ จะเหน็ ปล้องโผล่ขึ้นเหนือน�ำ้ น�ยสมศกั ด์ิ สวุ รรณไพบูลย์ วศิ วกร อ�ำ นวยศนู ย์ทส่ี ะพ�น ฝ่�ยก�รช่�งโยธ� ผ้แู ทนก�รรถไฟ แห่งประเทศไทย กล่�วว่� (ร�ยง�นก�รประชมุ เรือ่ ง หวั รถจกั รไอน�้ำ . 2540) ได้แจง้ ขอ้ มลู เก่ียวกับ หวั รถจักรไอนำ้�ไวว้ �่ ยงั ไม่ทร�บว�่ เป็นหัวรถจกั รชนดิ ใด ซึ่งมี 2 ชนิด ดงั น้ี 1. รุ่นที่ทำ�ในประเทศอังกฤษ เป็นรถจักรขน�ดเล็ก เม่ือสมัยนั้นท�งส�ยใต้ใช้วิ่งเป็นประจำ� รนุ่ พีคล�ส นำ้�หนักตัวรถจักร และรถล�ำ เลยี ง น้ำ�หนักประม�ณ 77 ตนั 2. รุ่นที่สร้�งจ�กประเทศญี่ปุ่น เป็นรถจักรขน�ดเล็ก รุ่น ซี 56 น้ำ�หนักตัวรถจักรและ รถล�ำ เลยี ง น�ำ้ หนกั ประม�ณ 64.9 ตัน จ�กข้อมูลท่ีทร�บอ�จจะเป็นรุ่นใดรุ่นหน่ึง เพร�ะสมัยนั้นหัวรถจักรฯ ชนิดนี้ นิยมใช้ในก�ร ลำ�เลียงในท�งส�ยใต้ เพร�ะเส้นท�งส�ยใต้ ใช้คว�มกว้�งของร�ง 1 เมตร ซึ่งในหัวรถจักร 1 หัว ประกอบไปด้วย ด้�นหัวรถจักร หรือเรียกว่�เอนยิ้น ส่วนรถลำ�เลียงก็จะเป็นอีกส่วนหนึ่งซึ่งส�ม�รถ แยกออกจ�กกันได้ ร�ยละเอียดของแตล่ ะรุ่น สรุปได้ดังน้ี รนุ่ พคี ล�ส ของอังกฤษ หัวรถจักร จะมีนำ้�หนักประม�ณ 49 ตัน และรถลำ�เลียงรุ่นพีคล�ส ของประเทศอังกฤษ คว�มย�วประม�ณ 10.474 เมตร ส่วนคว�มสูงวัดจ�กร�งข้�งล่�งจนถึงปล่องไฟ 3.699 เมตร คว�มกว้�ง 2.36 เมตร ตัน ส่วนด้�นรถลำ�เลียง จะมีน้ำ�หนักประม�ณ 27 ตัน คว�มย�ว 6 เมตร คว�มย�วประม�ณ 2.972 เมตร ส่วนหวั รถจกั ร ก็จะมีหม้อนำ้�กบั ชดุ ล้อส่งกำ�ลัง สองด�้ นเรยี บ ลอ้ เล็ก ว่�ล้อนำ� ส�มล้อคอื ลอ้ กำ�ลงั ล้อหลังคอื ล้อต�ม 161 ในยุคสงครามโลก ครง้ั ที่ 2

รปู ภาพ 104 หัวรถจักร รนุ่ P-Class รุน่ ซี 56 ของญปี่ นุ่ หัวรถจักรรุ่น ซี 56 ซึ่งผลิตในประเทศญ่ีปุ่น ถ้�จะดูด้�นหัวรถจักรฯ จะหนัก 37.6 ตัน มีคว�มย�ว 9.324 เมตร สว่ นรถล�ำ เลียงจะหนัก 27 ตัน คว�มย�ว 5.164 เมตร คว�มสูงจ�กลอ้ ถึง ปลอ่ งไฟ 3.7 เมตร คว�มสงู จ�กลอ้ ถงึ ชอ่ งเหลก็ รถไฟ 3.33 เมตร คว�มกว�้ งของตวั รถ 2.46 เมตร สว่ น หวั รถจกั รและรถล�ำ เลยี ง ส�ม�รถตดั และแยกออก จ�กกันได้ โดยมีขอพ่วง ส�ำ หรบั ลอ้ รนุ่ น้ี มลี กั ษณะ 1 ลอ้ เลก็ 3 ลอ้ ใหญ่ ด�้ น หน�้ มี 4 ด�้ น ด้�นหลงั มี 3 ด้�น และ 2 ด�้ น รปู ภาพ 105 หัวรถจักร รนุ่ C-56 162 ในยคุ สงครามโลก ครั้งท่ี 2

ดำ�น�ำ้ พสิ ูจน์ วนั ท่ี 18 กมุ ภ�พนั ธ์ พ.ศ.2548 พลโทชยั ยทุ ธ เทพยสวุ รรณ เจ�้ กรมก�รทห�รช�่ ง ในขณะนน้ั (เบอื้ งลกึ ประเดน็ ข�่ ว. 2548) ไดใ้ ชเ้ งนิ สว่ นตวั ว�่ จ�้ งให้ นายสทุ ธิ พยคั ฆ์ อ�ยุ 64 ปี นายดาำ รง พยคั ฆ์ อ�ยุ 32 ปี และนายสาโรจน์ พยัคฆ์ อ�ยุ 31 ปี ส�มพอ่ ลกู อย่บู �้ นเลขที่ 81/2 ถ.ท�่ เส� เขตเทศบ�ล เมืองร�ชบุรี ซ่ึงเป็นนักดำ�น้ำ�งมกุ้งและงมห�ของเก่�ในแม่นำ้�แม่กลอง ดำ�ลงไปว�งทุ่นลอยในแม่นำ้� แม่กลอง โดยจุดว�งท่นุ เปน็ หวั รถจกั ร และลกู ระเบดิ ย�ว 1.50 เมตร โดยว�งทุน่ ลอยท้งั หมด จ�ำ นวน 8 ลูก ท้ังส�มพ่อลูกกล่�วต่อว่� ก�รดำ�ลงไปครั้งนี้พบหัวรถจักรและลูกระเบิดหล�ยลูก พร้อมด้วย เศษเหลก็ ทถี่ กู ระเบดิ สมยั สงคร�มโลกครงั้ ที่ 2 ท�ำ ล�ย ยงั อยใู่ นสภ�พสมบรู ณแ์ ตม่ สี นมิ เก�ะ กอ่ นหน�้ นี้ นบั สบิ ปี พวกตนม�ด�ำ งมกงุ้ และงมห�ของเก�่ เมอ่ื ถงึ บรเิ วณนไี้ ดพ้ บสว่ นของหวั รถจกั รฯ จมอยภู่ �ยใน มีทร�ยอยู่เป็นจำ�นวนม�ก พวกตนเล่�ให้กับช�วร�ชบุรีฟังหล�ยคน ส่วนระเบิดท่ีพบน้ันลูกใหญ่สูง เท่�คนเกือบสิบลูก ยังอยู่ในสภ�พที่สมบูรณ์ ซ่ึงระดับคว�มลึกจ�กผิวนำ้�ลงไปถึงหัวรถจักรประม�ณ 10 เมตร นอกจ�กนนั้ ในก�รด�ำ น�้ำ ในครง้ั นี้ พนั เอก คณติ แจม่ จนั ทรา ผบู้ งั คบั ก�รกรมทห�รช�่ งที่ 11 ในขณะนนั้ (ชยั ยทุ ธ เทพยสวุ รรณ. 2548) ไดร้ �ยง�นจดุ ทตี่ ดิ ตง้ั ทนุ่ ลอยสสี ม้ ไวจ้ �ำ นวน 5 จดุ เพอ่ื แสดง ต�ำ แหน่งของซ�ก และสงิ่ อุปกรณ์ต�่ งๆ ดังนี้ 1. หัวรถจักรไอนำ้� 1 คัน (จำ�นวน 4 ทุ่น) 2. ลกู ระเบิด ขน�ด 1,000 ปอนด์ 3 ลกู 3. กระจังหน�้ รถจักร 1 ชิน้ 4. ร�งรถไฟ 2 ช้ิน 5. ล้อรถจกั ร 1 ช้ิน รูปภาพ 106 ต�ำ แหน่งทผ่ี กู ทุ่นลอย 163 ในยุคสงครามโลก คร้ังที่ 2

รูปภาพ 107 ตำ�แหนง่ ท่นุ ลอยสสี ้ม ทผ่ี กู ไวช้ ว่ งก�รสำ�รวจ ทมี นกั ดำ�น้�ำ ลงส�ำ รวจ คร้ังที่ 1 หลงั จ�กไดด้ �ำ เนนิ ก�รผกู ทนุ่ ลอยเปน็ ทเ่ี รยี บรอ้ ยแลว้ ตอ่ ม�ในวนั ศกุ รท์ ี่ 25 มนี �คม พ.ศ. 2548 พลโทชัยยุทธ เทพยสุวรรณ ได้สั่งก�รให้ชุดประด�นำ้�ของกรมก�รทห�รช่�ง (กองกิจก�รพลเรือน. 2548) ประกอบดว้ ย จ.ส.อ.ยทุ ธน� ปภ�กรณ์ จ.ส.อ.ธรี วฒั น์ ไลเ้ ลศิ จ.ส.อ.อนชุ � ลกั ษมรี �ต ส.อ.อภชิ �ต จงอริยตระกูล และ จ.ส.อ.สิทธิเดช เดชแพ ให้ดำ�นำ้�ลงไปถ่�ยภ�พหัวรถจักรใต้น้ำ� เพื่อนำ�ขึ้นม� ประกอบก�รประช�สมั พนั ธ์ วนั นน้ั ทมี ดำ�นำ้�เรม่ิ ดำ�น้ำ�เวล� 12.00 น. ซง่ึ เป็นเวล�ทนี่ ำ�้ นิ่ง และกระแสน�ำ้ ลงต�่ำ สุด ปร�กฏว่�ก�รปฏิบัตงิ �น ในคร้ังน้ีล้มเหลว เนื่องจ�กน้ำ�ขุ่น ม�ก ทศั นวสิ ยั ใตน้ �้ำ คอื มองไมเ่ หน็ รูปภาพ 108 ก�รด�ำ น้ำ�ส�ำ รวจของทีมงมห�ของเก�่ 164 ในยุคสงครามโลก ครั้งที่ 2

ทมี นกั ด�ำ น้ำ�ลงสำ�รวจ ครัง้ ที่ 2 วนั ท่ี 12 เมษ�ยน พ.ศ. 2548 เวล�ประม�ณ 08.00 น. วันนี้ ผู้เขยี นลงดำ�นำ้�ดว้ ย พรอ้ มกบั ทีมง�นปฏิบัติง�นใต้นำ้�ของกรมก�รทห�รช่�งชุดเดิม พร้อมด้วยนักดำ�งมของเก่�จ�กบ้�นท่�เส�อีก 3 คน ท่ีกล่�วม�แล้ว ภ�รกิจครั้งนี้ คือ ลงไปดำาน้ำาเพ่ือพิสูจน์ทราบรูปแบบของหัวรถจักร ลักษณะ และสภาพการจม พรอ้ มกับถ่ายภาพหวั รถจกั ร ขนึ้ มาเพ่ือทำาการประชาสมั พนั ธแ์ ละนาำ ขอ้ มูลทไ่ี ด้มา ทาำ การวิเคราะหข์ ั้นตน้ เพื่อวางแผนตอ่ ไป และเพอ่ื พสิ จู นท์ ราบให้ได้วา่ หัวรถจักรที่จมอยู่นี้เป็นรนุ่ ใด รปู ภาพ 109 ผเู้ ขยี นและทีมด�ำ น�้ำ สำ�รวจ รูปภาพ 110 ก�รดำ�น�ำ้ สำ�รวจ 165 ในยคุ สงครามโลก ครัง้ ท่ี 2

รปู ภาพ 111 ก�รด�ำ น�้ำ ส�ำ รวจ กระบวนก�รก�รพสิ จู นท์ ร�บในครงั้ น้ี คอื ก�รศกึ ษ�จ�กแบบแปลนของรถจกั รทงั้ สองรนุ่ ต�ม รปู ที่ 112 ซึง่ จะมีลกั ษณะล้อขบั ล้อนำ� และปล่องไฟท่แี ตกต�่ งกันอย่�งไร หลังจ�กนนั้ จึงด�ำ น้�ำ ลงไป พิสูจน์ทร�บลักษณะท่ีคล้�ยคลึง ซ่ึงห�กยืนยันได้ว่�รุ่นใดจมอยู่แล้ว พวกเร�ก็จะได้ข้อมูลของขน�ด รปู ร�่ ง และน้�ำ หนักทแี่ ท้จรงิ ของตวั รถจกั รต�มม�ด้วย รปู ภาพ 112 แปลนหัวรถจกั ร ทงั้ สองรุ่น 166 ในยุคสงครามโลก คร้งั ท่ี 2

ก�รพสิ จู นท์ ร�บในวนั น้ี ยงั ลม้ เหลวเร�แทบไมไ่ ดอ้ ะไรเลย น�้ำ ไมล่ กึ เท�่ ใดนกั ประม�ณ 8-10 ม. กระแสน�้ำ เออ่ื ยๆ พนื้ ทอ้ งน�้ำ เปน็ ทร�ย ทศั นวสิ ยั ของน�้ำ คอ่ นข�้ งจ�ำ กดั มองเหน็ ไดไ้ มเ่ กนิ 10 ซม. พวกเร� จะน�ำ ไฟฉ�ยใต้นำ�้ ลงไปหล�ยกระบอกก็ไมส่ �ม�รถชว่ ยอะไรไดม้ �กนัก เหมือนดำ�นำ้�ในคว�มมดื แต่ก็ พย�ย�มถ่�ยรูปด้วยกล้องดิจิตอลใต้นำ้�ข้ึนม�ให้ได้ม�กที่สุด แล้วจึงค่อยนำ�ม�วิเคร�ะห์ นอกจ�กน้ัน เร�ยงั ไปด�ำ น�้ำ พิสูจนท์ ร�บลูกระเบิดที่ยงั คงจมอยูอ่ กี 2 ลกู กเ็ พียงแตไ่ ด้ลบู คล�ำ แล้วน�ำ ลกั ษณะขึ้นม� วเิ คร�ะห์ เชน่ กัน รูปภาพ 113 นกั ดำ�น้ำ�กำ�ลงั พ� พลโทชยั ยทุ ธ เทพยสวุ รรณ เจ้�กรมก�รทห�รช�่ ง ด�ำ นำ้�ลงไปสัมผัสหัวรถจกั รท่จี ม รูปภาพ 114 นกั ด�ำ นำ้�กำ�ลงั พ� พลโทชัยยุทธ เทพยสุวรรณ เจ้�กรมก�รทห�รช�่ ง ด�ำ น�ำ้ ลงไปสมั ผสั หวั รถจกั รทจ่ี ม 167 ในยคุ สงครามโลก คร้ังท่ี 2

รูปภาพ 115 นกั ดำ�น้�ำ พ� พลโทชยั ยทุ ธ เทพยสุวรรณ เจ�้ กรมก�รทห�รช�่ ง ข้นึ จ�กใต้นำ�้ หลังจ�กไดส้ มั ผสั หัวรถจักรท่จี มแลว้ รปู ภาพ 116 พลโทชัยยุทธ เทพยสวุ รรณ เจ�้ กรมก�รทห�รช่�ง ผ้รู เิ ร่ิมก�รส�ำ รวจหวั รถจักร ทีมนกั ดำ�น้ำ�ลงสำ�รวจ ครงั้ ท่ี 3 เช�้ วันรุ่งข้ึน ซึ่งตรงกับวนั สงกร�นต์พอดี คือ วนั ท่ี 13 เมษ�ยน พ.ศ. 2548 พวกเร�ลงด�ำ นำ้� กันอีกครั้งประม�ณ 07.00 น. ซึ่งคำ�นวณแล้วว่�น้ำ�จะค่อนข้�งน่ิงที่สุด จะได้ไม่มีกระแสนำ้� และ ฝนุ่ ตะกอนทจี่ ะรบกวนก�รมองเหน็ และเออื้ ตอ่ ก�รถ�่ ยภ�พของพวกเร� ผลยงั คงเหมอื นเดมิ แตใ่ นครง้ั นี้ เร�ส�ม�รถจำ�ลองลักษณะก�รจมต่�งๆ ว่�จมอยู่ในลักษณะใด ที่คว�มลึกเท่�ใด หัวรถจักรว�งตัว 168 ในยคุ สงครามโลก ครง้ั ที่ 2

อย่�งไร ดังภ�พทีแ่ สดงไว้ แต่พวกเร�กย็ งั ไมก่ ล้�ฟนั ธงระบลุ งไปว่�เปน็ หัวรถจักรรุ่นใด ในก�รดำ�น้�ำ ครงั้ นี้ พลโทชยั ยุทธ เทพยสวุ รรณ ไดข้ อให้พวกเร�พ�ท�่ นด�ำ น�้ำ เพือ่ ลงไปสมั ผัสหวั รถจักรคนั นด้ี ้วย รปู ภาพ 117 ผงั แสดงจุดท่ีพบ ลูกระเบดิ หวั รถจักร และชน้ิ สว่ นต�่ งๆ รูปภาพ 118 จำ�ลองก�รจมของ หวั รถจักร 169 ในยคุ สงครามโลก ครงั้ ที่ 2

รูปภาพ 119 จ�ำ ลองก�รจมของ หวั รถจักร รูปภาพ 120 จ�ำ ลองก�รจมของ หัวรถจกั ร 170 ในยุคสงครามโลก ครงั้ ที่ 2

รูปภาพ 121 ภ�พถ่�ยหวั รถจักร รูปภาพ 122 ภ�พถ่�ยหวั รถจกั ร รปู ภาพ 123 ภ�พถ่�ยหัวรถจักร ไอนำ้�ทีจ่ มอยู่ ไอนำ้�ท่จี มอยู่ ไอนำ�้ ทจี่ มอยู่ รูปภาพ 124 ภ�พถ�่ ยหวั รถจกั รไอน�้ำ ทจี่ มอยู่ 171 ในยคุ สงครามโลก ครั้งท่ี 2

รูปภาพ 125 ภ�พถ�่ ยหัวรถจักรไอนำ้� ที่จมอยู่ ในก�รส�ำ รวจในครงั้ น้ี พลโทชยั ยทุ ธ เทพยสวุ รรณ เจ�้ กรมก�รทห�รช�่ ง ยงั ไดเ้ ชญิ น�ยพลวตั ร ชย�นุวัชร ผู้ว่�ร�ชก�รจังหวัดร�ชบุรี น�งกอบกุล นพอมรบดี สม�ชิกสภ�ผู้แทนร�ษฎร จ.ร�ชบุรี เขต 1 น�ยสมศกั ด์ิ รัตนมงุ น�ยกองค์ก�รบริห�รสว่ นจงั หวัดร�ชบรุ ี น�งศม�นันท์ เหล�่ วณิชวศิ ิษฎ น�ยกเทศมนตรเี ทศบ�ลเมืองร�ชบรุ ี ก�ำ นันเรอื งศกั ดิ์ เลขวัฒนโรจน์ ประธ�นหอก�รค�้ ร�ชบุรี และ หวั หน�้ สว่ นร�ชก�รต�่ งๆ รว่ มลงเรอื ส�ำ รวจสถ�นทบี่ รเิ วณทห่ี วั รถจกั รไอน�้ำ จมอยใู่ ตส้ ะพ�นจฬุ �ลงกรณ์ ด้วย พร้อมได้นำ�เสนอโครงก�รกู้หัวรถจักรไอนำ้� ให้แก่ น�ยพลวัตร ชย�นุวัตร ผู้ว่�ร�ชก�รจังหวัด ร�ชบุรี และคณะ ได้รับทร�บ ซ่งึ ท้ังหมดมคี ว�มเห็นชอบดว้ ยว่� จะแต่งตั้งคณะกรรมก�รของจงั หวดั และผู้ที่เกยี่ วข้องร่วมพิจ�รณ�ต่อไป 172 ในยุคสงครามโลก ครัง้ ท่ี 2

รปู ภาพ 126 ผู้รว่ มส�ำ รวจ เมือ่ 13 เม.ย. 2548 สรปุ ท้ายเร่ือง ตงั้ แตท่ ี่ พลโทชยั ยทุ ธ เทพยสวุ รรณ เจ�้ กรมก�รทห�รช�่ ง ในขณะนนั้ ไดพ้ ย�ย�มสง่ นกั ด�ำ น�้ำ ลงไปพสิ จู นท์ ร�บหวั รถจกั รทจี่ มอยู่ เพอื่ เตรยี มว�งแผนทจี่ ะเสนอใหม้ กี �รกหู้ วั รถจกั รขน้ึ ม�เพอ่ื จดั ท�ำ เป็นพพิ ธิ ภัณฑ์ประวตั ิศ�สตร์สงคร�มโลก คร้งั ท่ี 2 ของร�ชบุรี ให้คนรุ่นหลงั ไดศ้ กึ ษ�เรียนรู้ เมอ่ื เดือน เมษ�ยน 2548 ในครั้งน้ันแลว้ เรอ่ื งท้ังหมดก็เงียบห�ยไป เพร�ะทุกคนต�่ งต้องย�้ ยออกจ�กต�ำ แหนง่ ไปรบั ร�ชก�รท่อี นื่ ต�มว�ระ จ�กวันนั้นถงึ วันน้ี เร�ยงั ไมท่ ร�บเลยว่� หวั รถจักรไอน�้ำ ทจ่ี มอยใู่ ตก้ น้ แมน่ ้�ำ แมก่ ลองนัน้ เปน็ รนุ่ ใดกนั แน่ และจะด�ำ เนนิ ก�รกันอย�่ งไรต่อไป 173 ในยุคสงครามโลก ครง้ั ท่ี 2

ก�รกู้รจะเฬุ บดิ �ใลตส้ งะพก�รนณรถไ์ ฟ กระแสเร่ืองก�รพบลูกระเบิดที่ยังไม่ระเบิด (Unexploded Ordnance : UXO) สมัย สงคร�มโลก คร้งั ท่ี 2 เมอื่ ปี พ.ศ. 2548 บรเิ วณใตส้ ะพ�นรถไฟจุฬ�ลงกรณ์ กล�ยเป็นกระแสข่�วดงั อกี ครง้ั หลงั จ�กทม่ี กี �รกอ่ สร�้ งท�งรถไฟร�งคชู่ ว่ งนครปฐม-หวั หนิ ทตี่ อ้ งสร�้ งสะพ�นรถไฟข�้ มแมน่ �้ำ แม่กลองคู่กับสะพ�นจุฬ�ลงกรณ์เดิม ซ่ึงก�รก่อสร้�งอ�จมีผลกระทบต่อลูกระเบิดท่ีพบดังกล่�ว รูปภาพ 127 ผว�ระเบิดยกั ษส์ งคร�มโลกฯ รูปภาพ 128 ผว�ระเบดิ ยักษ์บมึ้ เมอื งโอง่ ฯ หนงั สือพมิ พเ์ ดลนิ วิ ส์ ฉบบั ท่ี 25, 155 หนงั สอื พิมพเ์ ดลินิวส์ ฉบับที่ 25, 155 วนั ท่ี 27 สงิ ห�คม 2561 วนั จนั ทร์ที่ 27 สิงห�คม 2561 174 ในยุคสงครามโลก ครงั้ ท่ี 2

ซง่ึ อ�จเกดิ ระเบดิ ขน้ึ ได้ สอื่ ต�่ งๆ ทง้ั ด�้ นโทรทศั น์ วทิ ยุ หนงั สอื พมิ พ์ และโซเชยี ลมเี ดยี ต�่ งออกข�่ วกนั ครกึ โครม ต้ังแต่ประม�ณกล�งเดือน สิงห�คม พ.ศ. 2561 จน คว�มทร�บถึง พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายก รัฐมนตรี ท�่ นจึงได้ส่ังก�รให้หน่วยง�นท่ีเก่ียวข้องเร่ง ดำ�เนินก�รเก็บกู้ลูกระเบิดน้ันเสีย เพื่อคว�มปลอดภัย ของประช�ชน และไม่กีดขว�งต่อก�รสร้�งท�งรถไฟ ร�งคู่ช่วงนครปฐม-หัวหิน ที่กำ�ลังดำ�เนินก�รก่อสร้�ง อยใู่ นขณะน้นั รปู ภาพ 129 ผวจ.ร�ชบุรี พรอ้ มอพยพคน หนังสอื พิมพเ์ ดลินิวส์ ฉบับท่ี 25, 156 วันองั ค�รท่ี 28 สิงห�คม 2561 รปู ภาพ 130 บ๊กิ ต่สู ัง่ “ทบ.” ด�ำ นำ้�ปลดชนวน หนงั สอื พมิ พเ์ ดลนิ ิวส์ ฉบบั ท่ี 25, 157 วนั พธุ ท่ี 29 สิงห�คม 2561 175 ในยคุ สงครามโลก คร้งั ท่ี 2

รูปภาพ 131 ตำ�แหน่งท่คี �ดว่�จะมีลกู ระเบดิ ทยี่ ังไม่ระเบดิ จมอยู่และตำ�แหน่งหัวรถจักรไอน�้ำ ที่จมอยู่ ใต้สะพ�นธนะรัชต์ ปรับปรงุ จ�กค�ำ บอกเล�่ ของนำ�้ ดำ�น�ำ้ ห�ของเก่� จำ�นวนลูกระเบิดที่พบ มีร�ยง�นแตกต่�งกันไป บ�งสำ�นักข่�วฯ ก็ลงข่�วว่�มี 3 ลูกบ้�ง 4 ลูกบ้�ง จนกระทั่งถึง 6 ลูก และชนิดของลูกระเบิดก็ยังไม่ชัดเจนว่�เป็นชนิดใด แต่เท่�ที่ผู้เขียน ได้พดู คุยกบั น�ยสุทธิ น�ยดำ�รง น�ยส�โรจน์ น�มสกุล พยัคฆ์ ส�มพ่อลกู นักด�ำ นำ้�งมของเก�่ ทเี่ ปน็ ผพู้ บและสมั ผสั โดยตรง บอกว�่ ทพ่ี บแนๆ่ มี 4 ลกู พอถ�มถงึ ลกั ษณะของลกู ระเบดิ ขน�ด และมติ ติ �่ งๆ อนุม�นต�มค�ำ บอกเล่�แลว้ น�่ จะเป็น ลกู ระเบิดท่วั ไป (GP Bomb) ตระกลู Mark แตห่ �กสืบค้น ขอ้ มูลชนดิ ของลูกระเบดิ ท่ฝี �่ ยสัมพนั ธมิตร น�ำ ม�ท้งิ ในช่วงเวล�นนั้ เช่น ทส่ี ะพ�นพระร�มหก สถ�นี รถไฟบ�งซอ่ื เส้นท�งรถไฟส�ยไทย-พม�่ สะพ�นข�้ มแมน่ �้ำ แคว และสะพ�นรถไฟต่�งๆ ต�มภ�คใต้ ประกอบกบั ชนดิ ของเครอ่ื งบนิ ทม่ี �ทงิ้ คอื B-24 คดิ ว�่ น�่ จะเปน็ GP Bomb ชนดิ AN-M65 ม�กกว�่ 176 ในยุคสงครามโลก ครง้ั ท่ี 2

รปู ภาพ 132 ภ�พท่เี หน็ ชนดิ ของ ลกู ระเบดิ ทท่ี ้ิง น่�จะเปน็ ชนิด AN-M65 ท่มี � (Hideto b1, 2557 : ออนไลน)์ รปู ภาพ 133 ภ�พที่เหน็ ชนิดของ ลกู ระเบิดท่ที ิ้งน่�จะเป็น ชนดิ AN-M65 ปรับปรงุ จ�ก Hideto b1 (2557 : ออนไลน์) 177 ในยุคสงครามโลก ครง้ั ที่ 2

รูปภาพ 134 ภ�พท่ีเหน็ ชนิดของ ลกู ระเบิดทท่ี ิ้ง น่�จะเป็น ชนดิ AN-M65 ปรบั ปรงุ จ�ก Hideto b1 (2557 : ออนไลน์) รูปภาพ 135 GP Bomb : AN-M65 ปรับปรงุ จ�ก War Relic Replicas. (2018 : ออนไลน)์ 178 ในยคุ สงครามโลก ครัง้ ท่ี 2

รูปภาพ 136 GP Bomb ตระกลู MARK ปรบั ปรงุ จ�ก GICHD (2018 : ออนไลน)์ ช�วร�ชบุรีพอได้ทร�บข่�วเร่ืองที่ม�จะมีก�รกู้ระเบิดสมัยสงคร�มโลก ครั้งที่ 2 บริเวณใต้ สะพ�นจฬุ �ลงกรณ์ ซ่ึงถกู ทิ้งอย่ใู ตน้ ้�ำ ม�เกอื บ 73 ปีแล้ว ต่�งต่นื ตระหนกและมีคว�มเห็นทแี่ ตกต�่ ง กนั ไป กลมุ่ หนง่ึ กแ็ ยง้ ว�่ ท�ำ ไมตอ้ งกู้ มนั น�่ จะด�้ นไปแลว้ ไมค่ วรไปยงุ่ กบั มนั แตอ่ กี กลมุ่ หนง่ึ กเ็ ข�้ ใจว�่ ลูกระเบิดน้ี ไม่ได้จัดว่�เป็นลูกระเบิดด้�น แต่มันแค่ยังไม่ทำ�ง�น วันดีคืนดีห�กถูกกระทบกระเทือน หรอื เกดิ ก�รเคลอ่ื นย้�ย มนั อ�จจะเกดิ ระเบิดขนึ้ ก็ได้ ประกอบกับที่ตอ้ งมกี �รสร�้ งสะพ�นรถไฟใหม่ คู่ขน�นกับสะพ�นจฬุ �ลงกรณเ์ ดมิ อกี ตอ้ งมีก�รตอกเส�เข็มสร�้ งตอม่อ ยิง่ อ�จเกดิ อนั ตร�ยขึน้ ได้ กลุ่มภ�คประช�สังคมร�ชบุรีที่ติดต�มเรื่องนี้ จึงได้จัดให้มีเวทีเสวน�ขึ้นเพื่อแบ่งปันคว�มรู้ เร่ือง “ร�ชบุรีในยุคสงคร�มโลก ครั้งท่ี 2” เม่ือวันท่ี 2 ก.ย. 2561 บริเวณตล�ดโคยก๊ี ริมเขื่อน รัฐประช�พัฒน�แม่น้ำ�แม่กลอง ต.หน้�เมือง อ.เมือง จ.ร�ชบุรี โดยมีวัตถุประสงค์เพ่ือสร้�งก�รรับรู้ เกย่ี วกบั สงคร�มโลก ครงั้ ที่ 2 ทเ่ี กดิ ขน้ึ ทร่ี �ชบรุ ี และสร�้ งคว�มเข�้ ใจว�่ เหตใุ ดท�ำ ไมตอ้ งมกี �รกรู้ ะเบดิ และก�รเสวน�ในครง้ั นี้ ยงั มวี ตั ถปุ ระสงค์ ทจ่ี ะผลกั ดนั ใหม้ กี �รกหู้ วั รถจกั รไอน�ำ้ ทจี่ มอยขู่ นึ้ ม�ดว้ ย เพอื่ จดั สร�้ งเปน็ พิพิธภัณฑ์สงคร�มโลก ครั้งที่ 2 ของ จ.ร�ชบุรี ตอ่ ไป 179 ในยคุ สงครามโลก ครง้ั ที่ 2

รูปภาพ 137 ก�รเสวน� “ร�ชบุรีในยุคสงคร�มโลก ครัง้ ท่ี 2” ณ ตล�ดโคยก๊ี ท่มี � (Suchart Chantrawong, 2018 : ออนไลน)์ ต่อม� เม่ือวันท่ี 10 กันย�ยน 2561 จังหวัดร�ชบุรี ได้จัดประชุม “คณะทำางานร่วมเพ่ือ ประสานงานการดาำ เนนิ การก่อสร้างรถไฟรางคใู่ นพ้นื ท่ี จ.ราชบุร”ี และทป่ี ระชุมได้มีมติ ใหด้ ำ�เนนิ ก�รเก็บกลู้ กู ระเบิดสมยั สงคร�มโลกครั้งท่ี 2 ทจ่ี มอยูบ่ ริเวณโดยรอบใตส้ ะพ�นจุฬ�ลงกรณ์ เพื่อคว�ม ปลอดภยั ของประช�ชน และไมก่ ดี ขว�งก�รกอ่ สร้�งสะพ�นรถไฟร�งคชู่ ว่ งข�้ มแมน่ �ำ้ แมก่ ลอง โดยจะ เร่ิมดำ�เนินก�รหลังระดับน้ำ�ในแม่น้ำ�แม่กลองเข้�สู่ภ�วะปกติ ประม�ณปล�ยเดือนธันว�คม 2561 ซงึ่ ค�ดว�่ ใชเ้ วล�ในก�รเกบ็ กปู้ ระม�ณ 3-4 เดอื น สว่ นก�รกหู้ วั รถจกั รไอน�้ำ จะตอ้ งพจิ �รณ�กนั อกี ครง้ั ว่�มคี ว�มเป็นไปไดห้ รือไม่ หลงั จ�กก�รกรู้ ะเบดิ แล้วเสรจ็ สว่ นร�ยช่ือ คณะทำางานท่ีจะดำาเนินการเก็บกู้ลูกระเบิดฯ โดยตรง จะตงั้ ขน้ึ เปน็ ก�รเฉพ�ะ โดยทปี่ ระชมุ ไดม้ อบหม�ยให้ ก�รรถไฟแหง่ ประเทศไทย เปน็ ผยู้ กร�่ งฯ เสนอร�ยชอื่ ผ�่ นไปยงั กระทรวง คมน�คม เพอ่ื ใหร้ ฐั บ�ลเปน็ ผอู้ อกค�ำ สง่ั ทง้ั นเี้ พอ่ื ใหส้ �ม�รถใชง้ �นหนว่ ยง�นต�่ งๆ ทเ่ี กยี่ วขอ้ งไดอ้ ย�่ ง ถูกตอ้ งต�มขอบข่�ยของอ�ำ น�จ ในระหว�่ งทร่ี อค�ำ สง่ั จ�กรฐั บ�ล เพอ่ื แตง่ ตงั้ คณะท�ำ ง�นทจี่ ะด�ำ เนนิ ก�รเกบ็ กลู้ กู ระเบดิ ฯ อยนู่ ี้ จังหวัดร�ชบุรี ได้แต่งต้ังคณะอนุกรรมก�รขึ้นม�ชุดหนึ่ง ช่ือว่� “อนุกรรมการคณะทำางานเก็บกู้ 180 ในยุคสงครามโลก ครั้งท่ี 2