ວິຊ_ເຄມີ

ສະຫສງສວກນລິຂະສດິ 2013

ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ຄາໍ ນາໍ ປ້ຶມຄມູ່ ແື ນະນາໍ ການສອນນກັ ຮຽນເພ່ ືອສາ້ ງເປັນນກັ ຮຽນເກ່ງັ ລະດບັ ຊາດ, ພາກພື້ນ ແລະ ສາກນົ ສາໍ ລບັ ຊນັ້ ມດັ ທະຍມົ ສກຶ ສາເຫັຼ້ມນີ້ ໄດຮ້ ຽບຮຽງຂນຶ້ ເພ່ ືອຕອບສະໜອງຄວາມຮຽກຮອ້ ງຕອ້ ງການອນັ ຮບີ ດວ່ ນ ໃນການຮຽນ-ການສອນຢໃູ່ ນໂຮງຮຽນມດັ ທະຍມົ ສກຶ ສາຕອນປາຍ. ເນ່ ອື ງຈາກວາ່ ການສາ້ ງ ແລະ ບາໍ ລງຸ ນກັ ຮຽນເກ່ງັ ຍງັ ບ່ ໍມເີ ປົ້າໝາຍຊດັ ເຈນ, ຂາດຄວາມຕ່ ໍເນ່ ອື ງໃນການຕດິ ຕາມກ່ສໍ າ້ ງຢາ່ ງເປັນລະບບົ ແລະ ບ່ ໍໄດຮ້ ບັ ຜນົ ຕາມນະໂຍບາຍທ່ ີກະຊວງສກຶ ສາທິການ ແລະ ກລິ າກາໍ ນດົ ໄວ;້ ອກີ ດາ້ ນໜ່ ຶງ ປຶ້ມຄມູ່ ແື ນະນາໍ ການສອນເຫັຼ້ມນ້ີ ຮຽບຮຽງຂນ້ຶ ໂດຍມຈີ ດຸ ປະສງົ ເພ່ ືອສະໜອງແຫຼງ່ ຂມໍ້ ນູ ຂາ່ ວສານໃຫຄ້ ສູ ອນໃນຂອບເຂດທ່ວົ ປະເທດ ມເີ ອກະສານ ຫຼື ຕາໍ ລາເສມີ ສະເພາະ, ສາໍ ລບັ ໃຊ້ ເປັນຄມູ່ ຄື ູ ເພ່ ືອເປັນທິດ ຫຼື ບອ່ ນອງີ ໃນການສອນ ຫຼື ບາໍ ລງຸ ນກັ ຮຽນເກ່ງັ ໃນ 04 ວຊິ າ ຄ:ື ພາສາລາວ- ວນັ ນະຄະດ,ີ ຄະນດິ ສາດ, ຟີຊກິ ສາດ ແລະ ເຄມສີ າດ. ເນອື້ ໃນປຶ້ມແບບຮຽນເຫັຼ້ມນ້ີ ປະກອບມເີ ນອື້ ໃນຕນົ້ ຕໍດງ່ ັ ນ:ີ້ ພາກແນະນາໍ ທາງດາ້ ນທິດສະດ,ີ ແຫຼງ່ ຂໍມ້ ນູ , ວທິ ີການຕາ່ ງໆ ແລະ ພາກບດົ ເຝິກຫດັ . ຄະນະຮຽບຮຽງປຶ້ມເຫັຼ້ມນີ້ ແມນ່ ລວ້ ນແຕແ່ ມນ່ ຜທູ້ ່ ີມປີ ະສບົ ການ ແລະ ມາຈາກຫຼາຍພາກສວ່ ນ ເຊ່ ັນ: ກມົ ມດັ ທະຍມົ ສກຶ ສາ, ສະຖາບນັ ຄນົ້ ຄວ້ າວທິ ະຍາສາດການສກຶ ສາ, ສນູ ປະກນັ ຄນຸ ນະພາບ, ມະຫາວທິ ະຍາ ໄລແຫງ່ ຊາດ, ສະຖາບນັ ສາ້ ງຄບູ າ້ ນເກນິ , ຄສູ ອນ ມດັ ທະຍມົ ສກຶ ສາສມົ ບນູ ວຽງຈນັ , ມດັ ທະຍມົ ສກຶ ສາສມົ ບນູ ອານວຸ ງົ ນະຄອນຫຼວງ, ຄສູ ກຶ ສານເິ ທດມດັ ທະຍມົ ພະແນກສກຶ ສາທິການ ແລະ ກລິ າແຂວງຫຼວງພະບາງ ແລະ ຄສູ ກຶ ສານເິ ທດມດັ ທະຍມົ ພະແນກສກຶ ສາທິການ ແລະ ກລິ າແຂວງສະຫວນັ ນະເຂດ. ຄະນະຮຽບຮຽງ ພວກເຮົາຫວງັ ວາ່ ປຶ້ມຄມູ່ ື ແນະນາໍ ການສອນເຫັຼ້ມນີ້ ຈະເປັນປະໂຫຍດໃຫແ້ ກ່ ຄ-ູ ນກັ ຮຽນບ່ ໍຫຼາຍກໜໍ ອ້ ຍ ເພ່ ືອ ນາໍ ໄປເປັນຄມູ່ ຈື ດັ ການສອນ-ການຮຽນໃນຂນັ້ ຕ່ ໍໄປ ແລະ ເປັນບອ່ ນອງີ ໃຫແ້ ກກ່ ານກະກຽມແຜນການສອນ ໄດເ້ ປັນຢາ່ ງດ.ີ ແລະ ເປັນພ້ືນຖານໃຫແ້ ກຄ່ ສູ ອນຊນັ້ ມດັ ທະຍມົ ສກຶ ສາໃນການຄນົ້ ຄວາ້ , ປະກອບຄວາມຮູ້ ເພ່ ີມເຕມີ ເຂົ້າຊວ່ ຍການສດິ ສອນໃຫດ້ ຂີ ນ້ື . ເຖງິ ຢາ່ ງໃດກຕໍ າມກບໍ ່ ໍປາສະຈາກໄດຂ້ ໍຂ້ າດຕກົ ບກົ ພອ່ ງ. ດງ່ ັ ນນັ້ , ຈ່ງຶ ຂຮໍ ຽກຮອ້ ງມາຍງັ ຄ-ູ ອາຈານ ທ່ ີສດິ ສອນຕວົ ຈງິ ແລະ ບນັ ດາທາ່ ນຜອູ້ າ່ ນ, ຜໃູ້ ຊປ້ ື້ມເຫັຼ້ມນີ້ ປະກອບຄາໍ ຄດິ , ຄາໍ ເຫັນຕ່ ໍເນອ້ື ໃນ ແລະ ຮບູ ການ ພອ້ ມທງັ ຄາໍ ຕາໍ ນຕິ ຊິ ມົ ຊວ່ ຍ ດວ້ ຍຄວາມຈງິ ໃຈ, ກະລນຸ າສ່ງົ ຄາໍ ເຫັນຂອງທາ່ ນໄປຍງັ ກມົ ມດັ ທະຍມົ ສກຶ ສາ; ຄາໍ ເຫັນຂອງທາ່ ນຈະເປັນປະໂຫຍດໃຫແ້ ກພ່ ວກເຮົາ ເພ່ ືອການປບັ ປງຸ ແລະ ແກໄ້ ຂໃໝໃ່ ນຂນັ້ ຕ່ ໍໄປ. ຄະນະຮຽບຮຽງ ມຄີ ວາມຍນິ ດທີ ່ ີຈະຮບັ ຟງັ ແລະ ຂສໍ ະແດງຄວາມຂອບໃຈລວ່ ງໜາ້ ມາຍງັ ທກຸ ໆທາ່ ນ ນະທ່ ີນດ້ີ ວ້ ຍ. ກມົ ມດັ ທະຍມົ ສກຶ ສາ

ປ້ຶມຄມູ່ ແື ນະນາໍ ການສອນນກັ ຮຽນເພ່ ືອສາ້ ງນກັ ຮຽນໃຫເ້ ປັນນກັ ຮຽນເກ່ງັ ຊນັ້ ມດັ ທະຍມົ ສກຶ ສາ   ວຊິ າ ເຄມສີ າດ    ທາ່ ນ ນາງ ພດຸ ທະດາ ຫຼາ້ ວໄິ ລແສງ ຮຽບຮຽງໂດຍ: ທາ່ ນ ນາງ ວຽງສວຸ ນັ ພະໄຊຍະວງົ ທາ່ ນ ຈະເລນີ ສກັ ອນຸ່ ແກວ້ ທາ່ ນ ສາຍທະວີ ພນັ ທະເສນາ ທາ່ ນ ນາງ ວຽງແກວ້ ສປີ ະເສດີ ທາ່ ນ ພງົ ສະໄຫວ ເມອື ງວງົ ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013                   ສກົ ຮຽນ 2012-2013

ວຊິ າ: ເຄມສີ າດ (ຄງັ ຂໍສ້ ອບ) ຮຽບຮຽງໂດຍ: ທາ່ ນ ນາງ ພດຸ ທະດາ ຫຼາ້ ວໄິ ລແສງ ທາ່ ນ ນາງ ວຽງສວຸ ນັ ພະໄຊຍະວງົ ທາ່ ນ ຈະເລນີ ສກັ ອນຸ່ ແກວ້ ທາ່ ນ ນາງ ວຽງແກວ້ ສປີ ະເສດີ ທາ່ ນ ພງົ ສະໄຫວ ເມອື ງວງົ ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013

ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ສາລະບານ 3 5 ພາກທ່ ີ 1 ທາດ ແລະການຈດັ ແບງ່ ທາດ 13 ພາກທ່ ີ 2 ການພວົ ພນັ ດາ້ ນປະລມິ ານຂອງທາດ 17 25 ການຄດິ ໄລກ່ ຽ່ ວກບັ ໂມລ ກດົ ເກນຕາ່ ງໆທາງເຄມີ 29 ພາກທ່ ີ 3 ຕາຕະລາງທາດມນູ ເຄມີ 35 ພາກທ່ ີ 4 ພນັ ທະເຄມີ ພນັ ທະອອີ ງົ 46 ພນັ ທະໂກວາລງັ 51 ພາກທ່ ີ 5 ທາດລະລາຍ, ຄວາມເຂັມ້ , ການແຕກຕວົ , pH, pOH 62 ທາດ ລະລາຍອາຊດິ , ບາເຊິ ແລະເກອື ທາດລະລາຍອາຊດິ ແລະບາເຊິ ທາດລະລາຍອາຊດິ ແລະບາເຊໃິ ນຊວີ ດິ ປະຈາໍ ວນັ ການປງຸ ແຕງ່ ທາດລະລາຍ ການຕຕີ ຣາອາຊດິ ແລະບາເຊິ ບາງລກັ ສະນະຂອງທາດລະລາຍ ທາດລະລາຍບຟັ ເຟີ ບດົ ເຝິກຫດັ ພາກທ່ ີ 6 ສດູ ເຄມ,ີ ວທິ ີກາໍ ນດົ ສດູ ເຄມີ ພາກທ່ ີ 7 ກດົ ເກນພື້ນຖານຂອງປະຕກິ ລິ ິຍາເຄມີ ຄວາມໄວຂອງປະຕກິ ລິ ຍິ າເຄມີ ການດນູ ດຽ່ ງທາງເຄມີ ການດນູ ດຽ່ ງທາງເຄມີ ແລະຄາ່ ຄງົ ທ່ ີການດນູ ດຽ່ ງ ບດົ ເຝິກຫດັ ພາກທ່ ີ 8 ປະຕກິ ລິ ິຍາເຄມີ ແລະການຂຽນສມົ ຜນົ ເຄມີ ການຊງ່ ັ ຊາສມົ ຜນົ ດວຍ້ ວທິ ີຕາ່ ງໆ ບດົ ເຝິກຫດັ ພາກທ່ ີ 9 ພາວະຂອງທາດ ພາວະຂອງທາດອາຍ ພາວະຂອງທາດແຫຼວ ພາວະຂອງທາດແຂງ ບດົ ເຝິກຫດັ ພາກທ່ ີ 10 ເຄມອີ ງົ ຄະທາດ ຄວາມໝາຍຂອງເຄມອີ ງົ ຄະທາດ ~1~

ຊະນດິ ຂອງປະຕກິ ລິ ິຍາເຄມອີ ງົ ຄະທາດ 80 ທາດຮວ່ ມໂມເລກນຸ ບດົ ເຝິກຫດັ ພາກທ່ ີ 11 ບດົ ສອບເສັງຕວົ ຢາ່ ງ ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ~2~

ພາກທີ I ທາດ ແລະ ການຈດັ ແບງ່ ທາດ  ທາດແລະການຈດັ ແບງ່ ທາດ ການຈດັ ແບງ່ ທາດຕາມເກນກາໍ ນດົ , ຄນຸ ລກັ ສະນະຂອງທາດ ເຊ່ ັນ : - ນາໍ້ ທ່ ີອນຸ ຫະພມູ ຫອ້ ງຈະເປັນທາດແຫລວ, ບ່ ໍມສີ ,ີ ບ່ ໍມກີ ່ນິ , ບ່ ໍມລີ ດົ ຊາດ, ກາ້ ມຢອູ່ ນຸ ຫະພມູ 0°C ແລະ ຟດົ ຢໃູ່ ນອນຸ ຫະພມູ 100°C - ເຫລັກເປັນທາດແຂງມສີ ຂີ າວເຫຼ້ືອມຄາ້ ຍຄເື ງນີ ມຈີ ດຸ ຟດົ ແລະຈດຸ ເປ່ ືອຍສງູ . ສາມາດຕເີ ປັນແຜນ່ ບາງໆແລະ ດງຶ ເປັນເສັ້ນໄດ.້ ອງີ ໃສເ່ ກນການຈດັ ແບງ່ ທາດ ເພ່ ິນສາມາດຈດັ ທາດອອກເປັນ : 1. ອງີ ໃສພາວະຂອງທາດເປັນເກນກາໍ ນດົ ຈະສາມາດຈດັ ທາດອອກເປັນສາມພາວະເຊ່ ັນ : ພາວະແຫຼວ, ພາວະແຂງ, ພາວະກາສ 2. ອງີ ໃສເ່ ນອ້ື ຂອງທາດ ຈະສາມາດຈດັ ອອກເປັນສອງປະເພດ : ທາດເນອື້ ດຽວ, ທາດເນອື້ ແຕກຕາ່ ງ 3. ອງີ ໃສຂ່ ະໜາດອະນພຸ າກຂອງທາດ - ຂະໜາດອະນພຸ າກຂອງທາດລະລາຍ ມເີ ສັນ້ ຜາ່ ໃຈກາງນອ້ ຍກວ່ າ 107cm - ຂະໜາດອະນພຸ າກຂອງທາດຄອນລອຍ ມເີ ສັນ້ ຜາ່ ໃຈກາງນອ້ ຍກວ່ າ 107cm – 104cm - ຂະໜາດອະນພຸ າກຂອງທາດແຂວນລອຍ ມເີ ສັນ້ ຜາ່ ໃຈກາງນອ້ ຍກວ່ າ  104cm    ການແຍກທາດ ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ໃນການເອົາທາດໄປໃຊປ້ ະໂຫຍດຕາມລກັ ສະນະສະເພາະຂອງທາດການແຍກທາດຈ່ງິ ມຄີ ວາມຈາໍ ເປັນທ່ ີ ເຮົາຈະຕອ້ ງຮຈູ້ ກັ ວທິ ີການແຍກທາດທ່ ີເໝາະສມົ ການແຍກທາດມຫີ ລາຍວທິ ີເຊ່ ັນ : ການແຍກທາດທາງຟີຊກິ ແລະ ທາງເຄມ,ີ ເຊ່ ງິ ບາງກລໍ ະນີ ຈະຕອ້ ງໃຊເ້ ຄ່ ອື ງມື ທ່ ີທນັ ສະໄໝເຂົ້າຊວ່ ຍ ເປັນຕນົ້ ການແຍກເອົາເກອື ກນິ ອອກຈາກນາໍ້ ທະເລຕອ້ ງເອົານາໍ້ ທະເລໄປຕມົ້ ໃຫນ້ າໍ້ ລະເຫີຍອອກ ແລະ ການແຍກເອົານາໍ້ ຈດື ໄປໃຊຕ້ ອ້ ງໃຊວ້ ທິ ີກນ່ ັ .   ຕວົ ຢາ່ ງ 1 ທາດແຫຼວບ່ ໍມສີ ຊີ ະນດິ ໜ່ ຶງເມ່ອື ຢອດລງົ ເທີງພຶກສຂີ າວຂອງ CuSO4 ພຶກຈະກາຍເປັນສຟີ ້າ, ທາດແຫຼວ ນມີ້ ອີ ນຸ ຫະພມູ ຟດົ ປກົ ກະຕເິ ທ່ ົາກບັ 103°C ທາດແຫຼວຊະນດິ ນແີ້ ມນ່ ທາດຫຍງັ ? ກ. ທາດລະລາຍເຈອື ຈາງ NaCℓ ໃນນາໍ້ ຂ. ນາໍ້ ກນ່ ັ ຄ. ທາດແຂວນລອຍ AgCℓ ໃນນາໍ້ ງ. ທາດລະລາຍເຈອື ຈາງ CH3OH ໃນນາໍ້ ຕອບ ກ. ທາດລະລາຍເຈອື ຈາງ NaCℓ ໃນນາໍ້ ~3~

ຕວົ ຢາ່ ງ 2 ທາດໃນຂໃໍ້ ດທ່ ີແຍກອອກຈາກກນັ ດວ້ ຍວທິ ີຕອງ ກ. S + CS2 ຂ. Ι2 + C2H5OH ຄ. AgCℓ + ທາດລະລາຍ NH3 ງ. BaSO4 + H2O  ຕອບ ງ. BaSO4 + H2O   ຕວົ ຢາ່ ງ 3 ທາດປນົ ປະກອບດວ້ ຍທຽນໄຂ, ນາໍ້ ຕານ, ນາຟຕາແລນ ປນົ ກນັ ຢມູ່ ວີ ທິ ີໃດທ່ ີເໝາະສມົ ທ່ ີສດຸ ເພ່ ຶອໃຊແ້ ຍກ ນາຟຕາແລນອອກຈາກທາດປນົ . ກ. ຄອ່ ຍໆອນຸ່ ທາດປນົ ໃຫຮ້ ອ້ ນ ຂ. ສະກດັ ທາດປນົ ດວ້ ຍເຮັກຊານ ຄ. ເຜົາທາດປນົ ໃຫຮ້ ອ້ ນແດງ ງ. ລະລາຍທາດປນົ ດວ້ ຍນາໍ້ ຕອບ ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ກ. ຄອ່ ຍໆອນຸ່ ທາດປນົ ໃຫຮ້ ອ້ ນ ‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐  ~4~

ພາກທີ II ການພວົ ພນັ ທາງດາ້ ນປະລິມານຂອງທາດ  ການກາໍ ນດົ ກຽ່ ວກບັ ອາໂຕມ, ໂມເລກນູ , ອອີ ງົ , ໂມລ I. ການຄດິ ໄລມ່ ວນສານອາໂຕມ ມວນສານອາໂຕມທຽບກບັ 12C = - ມວນສານອາໂຕມເປັນພຽງຕວົ ເລກ (ບ່ ໍມຫີ ວົ ໜວ່ ຍ) ທ່ ີບອກໃຫຮ້ ວູ້ າ່ ທາດໃດໆ ໜ່ ຶງອາໂຕມ ມີ ມວນສານເປັນຫລາຍເທ່ ົາຂອງ ມວນສານຂອງ 12C ໜ່ ຶງອາໂຕມ. ເນ່ ອື ງຈາກ ມວນສານ ຂອງ 12C, 1 ອາຕອມ = 1, 66 g ຫຼື 1amu = 1,66 g ຕວົ ຢາ່ ງ : ທາດ X 2 ອາໂຕມມມີ ວນສານ 4,19.1022 g ມວນສານຂອງທາດ X ມຄີ າ່ ເທ່ ົາໃດ? ວທິ ີແກ້ : ມວນສານອາໂຕມທຽບກບັ 12C = ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013X = = 1,26.102 g - ມວນສານອາໂຕມຈງິ ແມນ່ ມວນສານ 1 ອາໂຕມຂອງທາດ  1,66 g ຕວົ ຢາ່ ງ : ອຍູ ລານອີ ອມ (U) ມມີ ວນສານອາໂຕມເທ່ ົາກບັ 238 g,ຖາ້ ທາດອຍູ ລານອີ ອມ 5 ອາໂຕມຈະມມີ ວນ ສານຈກັ ກາຼ ມ ? ມວນສານອາໂຕມຈງິ = ມວນສານອາໂຕມຂອງ U  1, 66 g = 5  238  1, 66  1024 g = 1975,4.1024 g = 1,98.1021 g ມວນສານອາໂຕມສະເລຍ່ = ສດູ ນໃ້ີ ຊຄ້ ດິ ໄລຫ່ າ :  ມວນສານອາໂຕມສະເລຍ່  ມວນສານຂອງອໂີ ຊຕບົ ໃດອໂີ ຊຕບົ ໜ່ ຶງ  ສວ່ ນຮອ້ ຍຂອງອໂີ ຊຕບົ   II. ການຊອກຫາຈາໍ ນວນອະນພຸ າກຂອງອາໂຕມ ຕວົ ຢາ່ ງ 1 A ແລະ B ເປັນອາໂຕມຂອງທາດຊະນດິ ດຽວກນັ , A ມີ ເນຕີ ຣງົ ເທ່ ົາກບັ b ; B ມີ ເອເລັກຕຣງົ ເທ່ ົາ ກບັ a ແລະເລກມວນສານເທ່ ົາ C, ຈງ່ ົ ຊອກຫາເລກມວນສານຂອງ A ແລະ ເນຕີ ຣງົ ຂອງ B. ~5~

ວທິ ີແກ້ A ແລະ B ເປັນອາໂຕມຂອງທາດຊະນດິ ດຽວກນັ (ເປັນອໂີ ຊຕບົ ) ຈາກຂມໍ້ ນູ ໂປຣຕງົ ຂອງ A = a ຍອ້ ນວາ່ B ມີ ເອເລັກຕຣງົ = a, ດງ່ ັ ນນັ້ p = e ຈາກຂໍມ້ ນູ ເນຕີ ຣງົ ຂອງ A = b, ດງ່ ັ ນນັ້ ເລກມວນສານຂອງ A = a + b ຈາໍ ນວນເນຕີ ຣງົ ຂອງ B = C – a ສນັ ຍາລກັ ນວິ ເຄຍຼ b A ແລະ c B a a   ຕວົ ຢາ່ ງ 2 ທາດ X ມີ 2 ອໂີ ຊຕບົ a X ແລະ c X ມວນສານອາໂຕມສະເລຍ່ ຂອງ X ແມນ່ d. ຈງ່ ົ ຊອກຫາ b b % ຂອງອໂີ ຊຕບົ ຂອງທາດ X ໃນທາໍ ມະຊາດ. ວທິ ີແກ້ a X ມີ A% ແລະ c X (100 – A%) ວາງ : b b   ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ທາດ A ປະຕກິ ລິ ຍິ າກບັ X ຈະໄດ້ ໂດຍມວນສານ ຖາ້ ມວນສານຂອງ X ເທ່ ົາກບັ ຕວົ ຢາ່ ງ 3 ທາດປະກອບ ປະສມົ 30. ຈງ່ ົ ຊອກຫາມວນສານອາໂຕມ B ວທິ ີແກ້ : ໃນ ? A= 40g ໃນ  ~6~

ຕວົ ຢາ່ ງ 4 ທາດ ມີ 3 ອໂີ ຊຕບົ ມມີ ວນສານອາໂຕມ 16, 18, 28 ຕາມລາໍ ດບັ ຈາກການສກຶ ສາເຫັນວາ່ ໃນທາໍ ມະ ຊາດມຊີ ະນດິ ທີ 1 ເປັນ 5 ເທ່ ົາຂອງຊະນດິ ທີ 2 ຖາ້ ມວນສານອາໂຕມສະເລຍ່ ຂອງທາດ ຈງ່ ົ ຊອກຫາອດັ ຕາສວ່ ນຮອ້ ຍຂອງອໂີ ຊຕບົ ທີ 3 ວທິ ີແກ້ ກາໍ ນດົ ໃຫອ້ ໂີ ຊຕບົ ທ່ ີ 2 ໃນທາໍ ມະຊາດ = x % ອໂີ ຊຕບົ ທ່ ີ 1 ໃນທາໍ ມະຊາດ = 5 x % ອໂີ ຊຕບົ ທ່ ີ 3 ໃນທາໍ ມະຊາດ = 100 – 6x% ມວນສານອາໂຕມສະເລ່ ັຍທາດ A = ອໂີ ຊຕບົ ໃນທາໍ ມະຊາດສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 = 86,38 % ຕວົ ຢາ່ ງ 5 ທາດ A ມມີ ວນສານອາໂຕມເທ່ ົາ 60 ທາໍ ປະຕກິ ລິ ຍິ າກບັ ທາດ Bເຮັດໃຫເ້ ກດີ ທາດປະສມົ AB2. ຖາ້ 2 g ທາດ A ທາໍ ປະຕກິ ລິ ຍິ າພໍດກີ ບັ 8g ຂອງ B ໄດທ້ າດປະກອບ AB2. ຈງ່ ົ ຄດິ ໄລມ່ ວນສານອາໂຕມ B ວທິ ີແກ້ ທາດ A = 2g ທາໍ ປະຕກິ ລິ ິຍາພໍດກີ ບັ B = 8g 60g  = 240g ສດູ ຂອງທາດປະສມົ AB2  2B = 120g ຮວູ້ າ່ ມວນສານຂອງອາໂຕມ B = 240 g 2B =   ຕວົ ຢາ່ ງ 6 ຖາ້ ຂອງເອເລັກຕຣງົ ເທ່ ົາກບັ 1,76.108 C/g ແລະ ໄຟຟ້າບນັ ຈຂຸ ອງເອເລັກຕຣງົ ເທ່ ົາກບັ 1,6.1019C. ມວນສານຂອງເອເລັກຕຣງົ 1 ໂມລ ມຄີ າ່ ເທ່ ົາໃດ ? ວທິ ີແກ້ ມວນສານຂອງເອເລັກຕຣງົ 1 ໂມລ ~7~

ຕວົ ຢາ່ ງ 7 ຊອກຫາຈາໍ ນວນໂປຣຕງົ , ເອເລັກຕຣງົ ແລະ ເນຕີ ຣງົ ຂອງອອີ ງົ ຕ່ ໍໄປນ້ີ : Ca2+, Cℓ, CO 2 3 ກາໍ ນດົ ໃຫ້ : 6C ; 8O ; 17Cℓ ; 20Ca ວທິ ີແກ້  Ca2+ ມຈີ າໍ ນວນໂປຣຕງົ = 20 ຈາໍ ນວນເອເລັກຕຣງົ = 20 – 2 = 18 ຈາໍ ນວນເນຕີ ຣງົ = 40 – 20 = 20  Cℓ ມຈີ າໍ ນວນໂປຣຕງົ = 17 ມຈີ າໍ ນວນເອເລັກຕຣງົ = 17 + 1= 18 ຈາໍ ນວນເນຕີ ຣງົ = 35 – 17 = 18  CO 2 ມຈີ າໍ ນວນໂປຣຕງົ = 6 + 8  3 = 30 3 ຈາໍ ນວນເອເລັກຕຣງົ = 6 + 8  3 + 2 = 32 ຈາໍ ນວນເນຕີ ຣງົ = 6 + 8  3 = 30 III. ການຄດິ ໄລກ່ ຽ່ ວກບັ ໂມລ : ສາມາດຄດິ ໄລໄ່ ດ້ 2 ວທິ ີ :ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 1. ໃຊວ້ ທິ ີທຽບເປັນຊນັ້ ໆ ມວນສານໂມເລກນຸ (g) ບໍລມິ າດ 22,4 ລດີ 1ໂມລໂມເລກນຸ ຈາໍ ນວນໂມເລກນຸ ໃນ STP (Gas)  ມວນສານໂມເລກນຸ 1 ໂມລອາໂຕມ ຈາໍ ນວນອາໂຕມ ບ່ ໍແນນ່ ອນ ~8~

2. ໃຊສ້ ດູ ຄດິ ໄລ່ = ຫຼື n = = = n= = n : ຈາໍ ນວນໂມລ m : ມວນສານຂອງທາດມຫີ ວົ ໜວ່ ຍຄດິ ເປັນກຣາມ (g) N : ຈາໍ ນວນອະນພຸ າກ (ໂມເລກນູ , ອາໂຕມ, ອອີ ງົ ) ຂອງທາດ V : ບໍລມິ າດຂອງທາດອາຍໃນ STP ມຫີ ວົ ໜວ່ ຍເປັນ   ສ່ ງິ ທ່ ີຄວນຈ່ ື - ທາດທ່ ີມຈີ າໍ ນວນໂມລເທ່ ົາກນັ ຈະມຈີ າໍ ນວນອະນພຸ າກເທ່ ົາກນັ ແລະ ບໍລິມາດກ່ເໍ ທ່ ົາກນັ . - ທາດທ່ ີມມີ ວນສານກຣາມເທ່ ົາກນັ ຈາໍ ນວນໂມລ, ຈາໍ ນວນອະນພຸ າກ ແລະ ບໍລິມາດຈະບ່ ໍເທ່ ົາກນັ . ຕວົ ຢາ່ ງ 1 : ມອີ າຍອາໂມນອີ ກັ (NH3) = 51g ຈງ່ ົ ຄດິ ໄລຫ່ າ : ກ. ຈາໍ ນວນໂມລ ຂ. ຈາໍ ນວນໂມເລກນຸ ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013ຄ. ບໍລມິ າດໃນ STP ວທິ ີແກ້ 1 ກ. ຈາໍ ນວນໂມລ NH3 ມມີ ວນສານໂມເລກນຸ = 14 + 3 = 17 NH3 17g = 1 ໂມລ 51 g = = 3 ໂມລ ຂ. ຈາໍ ນວນໂມເລກນຸ NH3 17g = 6,02.1023 ໂມເລກນຸ 51g = = 1,806.1024 ໂມເລກນຸ ຄ. ບໍລິມາດໃນ STP NH3 17g = 22,4 ລິດ 51g = = 67,2 ລິດ ວທິ ີແກ້ 2 n= = 3 ໂມລ ກ. ຈາໍ ນວນໂມລ   ຂ. ຈາໍ ນວນໂມເລກນຸ = N = 1,806.1023 ໂມເລກນຸ V = 67,2 ລດິ ຄ. ບໍລມິ າດໃນ STP =  ຂໍສ້ ງັ ເກດ : ຖາ້ ຮຈູ້ າໍ ນວນໂມເລກນູ (N) ກບໍ ່ ໍຈາໍ ເປັນຕອ້ ງເລີ້ມຕນົ້ ຄດິ ໄລໃ່ ໝ່ ກ. ຈາໍ ນວນໂມລ NH3 = 51 = 3 ໂມລ ຂ. ຈາໍ ນວນໂມເລກນຸ = 3 = 1,806.1023 ໂມເລກນຸ ຄ. ບໍລມິ າດໃນ STP = 3 22,4 ລດິ = 67,2 ລດິ ~9~

ຕວົ ຢາ່ ງ 2 ຊນື (Pb) ມຄີ ວາມໜາແໜນ້ 11,3g/cm3 ຈງ່ ົ ຊອກຫາຈາໍ ນວນອາໂຕມຂອງຊນື ໃນ 1 cm3 (Pb = 207), Pb ມີ d = 11,3g/cm3 ສະແດງວາ່ Pb 1cm3 ມມີ ວນສານ 11,3g ວທິ ີແກ້ 1 Pb 207 g = 6,02.1023 ອາໂຕມ 11,3 g = = 3,28.1023 ອາໂຕມ ວທິ ີແກ້ 2 == =  N= ອາໂຕມ = IV. ກດົ ເກນຕາ່ ງໆທາງເຄມີສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 1. ກດົ ເກນການຮກັ ສາມວນສານ ໃນປະຕກິ ລິ ິຍາເຄມໃີ ດໜ່ ຶງ ມວນສານທງັ ໝດົ ຂອງທາດກອ່ ນເກດີ ປະຕກິ ລິ ຍິ າເຄມີ ເວລາໃດກ່ເໍ ທ່ ົາກບັ ມວນສານຂອງທາດທ່ ີໄດຮ້ ບັ ທງັ ໝດົ ພາຍຫຼງັ ປະຕກິ ລິ ຍິ າເຄມ.ີ ຕວົ ຢາ່ ງ ເອົາ Na2SO4 = 142 g ມາປະຕກິ ລິ ຍິ າເຄມກີ ບັ BaCℓ2 = 208g ຈະເກດີ NaCℓ =117 g ຖາ້ ການທດົ ລອງນເ້ີ ປັນໄປຕາມກດົ ເກນແຫງ່ ການຮກັ ສາມວນສານປະຕກິ ລິ ຍິ າເຄມດີ ງ່ ັ ກາ່ ວຈະເກດີ BaSO4 ເທ່ ົາໃດກຣາມ ? ວທິ ີແກ້ - ມວນສານຂອງທາດກອ່ ນເກດີ ປະຕກິ ລິ ິຍາເຄມີ = 142 + 208 = 350 - ມວນສານຂອງທາດທງັ ໝດົ ຫຼງັ ປະຕກິ ລິ ຍິ າເຄມີ = 117 + X ມວນສານຂອງທາດທງັ ໝດົ ກອ່ ນເກດີ ປະຕກິ ລິ ຍິ າ = ມວນສານຂອງທາດທງັ ໝດົ ຫຼງັ ປະຕກິ ລິ ິຍາ 350 = 117 + X X = 350 – 117  X = 233g   2. ກດົ ເກນອດັ ຕາສວ່ ນຄງົ ທ່ ີ ເມ່ອື ມຕີ ງັ້ ແຕສ່ ອງທາດຂນ້ຶ ໄປລວມຕວົ ກນັ ເກດີ ເປັນທາດປະກອບຕາມອດັ ຕາສວ່ ນໂດຍມວນສານຂອງ ທາດທ່ ີເປັນອງົ ປະກອບນນັ້ ລວ້ ນແຕມ່ ຄີ າ່ ຄງົ ທ່ ີສະເໝີ ບ່ ໍວາ່ ຈະປງຸ ແຕງ່ ຂນ້ື ມາດວ້ ຍວມິ ໃີ ດກຕໍ າມ. ຕວົ ຢາ່ ງ C = 2,4g ປະຕກິ ລິ ິຍາເຄມພີ ໍດກີ ບັ O2 = 6,4g ໄດອ້ າຍຊະນດິ ໜ່ ຶງທ່ ີບ່ ໍມສີ ,ີ ຈາກການວເິ ຄາະອາຍ ຊະນດິ ນຊ້ີ ່ ງຶ ໄດຈ້ າກການປະຕກິ ລິ ິຍາເຄມລີ ະຫວາ່ ງ HCℓ ກບັ CaCO3 ເຫັນວາ່ ມີ C ຢນູ່ າໍ 27,3 ໂດຍມວນສານຂມໍ້ ນູ ນເີ້ ປັນໄປຕາມກດົ ເກນອດັ ຕາສວ່ ນຄງົ ທ່ ີຫຼືບ່ ໍ ? ~ 10 ~

ວທິ ີແກ້ ການທດົ ລອງຄງັ້ ທີ 1 : 2,4 = 6,4 =  1 : 2,66 ການທດົ ລອງຄງັ້ ທີ 2 : 100 – 27,3 = 72,7 ຂອງອກົ ຊແີ ຊນ =  1 : 2,66 ຂມໍ້ ນູ ດງ່ ັ ກາ່ ວເປັນໄປຕາມກດົ ເກນອດັ ຕາສວ່ ນຄງົ ທ່ ີຍອ້ ນວາ່ ອາຍທ່ ີບ່ ໍມສີ ເີ ກດີ ຂນ້ຶ ໃນການທດົ ລອງຄງັ້ ທີສອງປະກອບດວ້ ຍ C : O  1 : 2,66   3. ກດົ ເກນອດັ ຕາສວ່ ນພະຫຄຸ ນູ ເມ່ອື ທາດມນູ ສອງທາດ ເກດີ ປະຕກິ ລິ ິຍາ ຕ່ ໍກນັ ກາຍເປັນທາດປະສມົ ທ່ ີມຫີ ຼາຍກວາ່ ໜ່ ຶງຊະນດິ . ຖາ້ ກາໍ ນດົ ເອົາ ມວນສານຂອງທາດມນູ ໜ່ ຶງທ່ ີແນນ່ ອນແລວ້ ເອົາ ມວນສານຂອງອກີ ທາດມນູ ໜ່ ຶງ ມາ ປຽບທຽບກນັ ກ່ຈໍ ະເກດີ ອດັ ຕາສວ່ ນ ຈາໍ ນວນເລກຖວ້ ນນອ້ ຍສດຸ . ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ຕວົ ຢາ່ ງ ທາດມນູ ອກົ ຊແີ ຊນໃນທາດປະສມົ ຕ່ ໍໄປນ້ີ : NO, N2O, NO2, N2O3, N2O5 ຈະມອີ ດັ ຕາສວ່ ນ ລວມຕວົ ກບັ ນໂີ ຕຣແຊນເທ່ ົາໃດ? ຖາ້ ວາ່ ມວນສານອາໂຕມ N = 14, O = 16, ຖາ້ ໃຫມ້ ວນສານ ຂອງທາດຂອງ N ແນນ່ ອນເຮົາຈະໄດອ້ ດັ ຕາສວ່ ນມວນສານຂອງທາດອກົ ຊແີ ຊນໃນ NO. ວທິ ີແກ້ ອດັ ຕາສວ່ ນລວມຕວົ ຂອງອກົ ຊແີ ຊນ ຕ່ ໍ ກບັ ນໂີ ຕຣແຊນ ໃນທາດປະສມົ : NO : 16 ; N2O : 16 ; NO2 : 32 ; N2O3 : 48 ; N2O5 ; 80 14 28 14 28 28 ຊອກຕວົ ເລກໃດໜ່ ຶງມາຄນູ ເພ່ ືອໃຫໄ້ ດຕ້ ວົ ຫານດຽວກນັ : NO : 16  2; N2O : 16  1; NO2 : 32  2; N2O3 : 48  1; N2O5 ; 80  1 14 28 14 28 28 ອດັ ຕສ່ ວ່ ນທ່ ີໄດ້ ແມນ່ 32 : 16 : 64 : 48 : 80 ແລະ ອດັ ຕາສວ່ ນທ່ ີນອ້ ຍສດຸ ແມນ່ : 2 : 1 : 4 : 3 : 5   4. ກດົ ເກນຂອງເກລດຸ ຊກັ ທ່ ີອນຸ ຫະພມູ ແລະ ຄວາມດນັ ຄງົ ທ່ ີ ບໍລິມາດ ຂອງກາສຕາ່ ງໆ ໃນປະຕກິ ລິ ຍິ າເຄມີ ຈະເປັນ ອດັ ຕາສວ່ ນທ່ ີເປັນເລກຖວ້ ນທ່ ີນອ້ ຍທ່ ີສດຸ . ຕວົ ຢາ່ ງ ເມ່ອື ກາສ N2 10 cm3 ທາໍ ປະຕກິ ລິ ຍິ າພໍດກີ ບັ ກາສ H2 30 cm3 ແລວ້ ຈະໄດຮ້ ບັ ກາສ NH3 20 cm3 (ບໍລິມາດທາດອາຍຕາ່ ງໆລວ້ ນແຕວ່ ດັ ແທກໃນເງ່ອື ນໄຂອນັ ດຽວກນັ ) ~ 11 ~

ວທິ ີແກ້ N2(g) + 3 H2(g)  2 NH3(g) ບໍລມິ າດ 10 cm3 30 cm3 20 cm3 ອດັ ຕາສວ່ ນ 10 30 20 ອດັ ຕາສວ່ ນທ່ ີເປັນເລກຖວ້ ນທ່ ີນອ້ ຍທ່ ີສດຸ : 1 : 3 : 2   5. ກດົ ເກນອາໂວກາໂດຣ ທ່ ີອນຸ ຫະພມູ ແລະ ຄວາມດນັ ດຽວກນັ ກາສທ່ ີມບີ ໍລິມາດເທ່ ົາກນັ ຈະມຈີ າໍ ນວນໂມເລກນຸ ເທ່ ົາກນັ . ຕວົ ຢາ່ ງ ກາສ X2 ບໍລິມາດ 40 cm3 ທາໍ ປະຕກິ ລິ ີຍາພໍດກີ ບັ Y2 ບໍລມິ າດ 60 cm3 ໄດຜ້ ະລິດຕະພນັ ເປັນ ກາສບໍລິມາດ 40 cm3. ຈງ່ ົ ຊອກຫາສດູ ໂມເລກນຸ ຂອງທາດຜະລດິ ຕະພນັ . ວທິ ີແກ້ X2(g) + Y2(g)  ທາດຜະລດິ ຕະພນັ ບໍລິມາດ 40 cm3 60 cm3 20 cm3 ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ຈາໍ ນວນໂມເລກນຸ 2 3 2 (ໂມເລກນຸ ) ຈາໍ ນວນອາໂຕມ 4 6 2 (ໂມເລກນຸ ) 2 X2 + 3 Y2  ທາດຜະລິດຕະພນັ 2 X2Y3 ------------------------------------------------------------------------------------------------ ~ 12 ~

ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013ພາກທີ III ຕາຕະລາງທາດມນູ ເຄມີ  ແມນເດເລແອຟ (Mendelejev) ແລະ ເມເຢີ (Meyer) ໄດສ້ ະເໜີ ກດົ ປີຣໂີ ອດກິ ໃນປີ ພ.ສ 2412 – 2413.  ໃນປີ ພ.ສ 2456 ຮງັ ລີ ມອດສເລ (Henry Mosley) ໄດສ້ າ້ ງຕາຕະລາງທາດໂດຍການຈດັ ເປັນຈຸ (ເອນ້ີ ວາ່ ຖນັ ) ແລະ ເປັນຮອບວຽນ (ເອນີ້ ວາ່ ແຖວ) ຕາມເລກອາໂຕມຈາກນອ້ ຍຫາຫຼາຍ  ຕາຕະລາງທາດໃນປະຈບຸ ນັ ແບງ່ ທາດອອກເປັນ 2 ໝວດໃຫຍ່ ຄື : ໝວດ A ແລະ ໝວດ B. 1) ຂະໜາດອາໂຕມ  ທາດໃນຈດຸ ຽວກນັ ຂະໜາດອາໂຕມ ຈະເພ້ີມຂນ້ື ຈາກເທ່ ິງລງົ ລມຸ່ ເນ່ອື ງຈາກລະດບັ ຊນັ້ ພະລງັ ງານ ເພ້ີມຂນ້ື .  ທາດໃນຮອບວຽນດຽວກນັ ຂະໜາດອາໂຕມ ຈະຫຸຼດລງົ ຈາກຊາ້ ຍຫາຂວາ ເນ່ອື ງຈາກໂປຣຕງົ ເພີ້ມຂນ້ື ຈ່ງຶ ເຮັດໃຫ້ ແຮງດງຶ ດດູ ນວີ ເຄຍຼ ກບັ ເອເລັກຕຣງົ ຊນັ້ ນອກສດຸ ເພ້ີມຂນື້ . 2) ຂະໜາດຂອງອອີ ງົ  ຂະໜາດຂອງອອີ ງົ ບວກ ຈະມຂີ ະໜາດນອ້ ຍກວ່ າ ອາໂຕມຂອງທາດມນູ ຊະນດິ ດຽວກນັ . ເຊ່ ັນ : Na+ 2, 8 Na 2, 8, 1 ຂະໜາດຂອງອອີ ງົ ລບົ ໃຫຍ່ ກວ່ າຂະໜາດອາໂຕມຂອງທາດມນູ ຊະນດິ ດຽວກນັ . ເຊ່ ັນ : F 2, 7 F 2, 8  ຂະໜາດອອີ ງົ ຊະນດິ ຕາ່ ງກນັ ເຊ່ ງິ ມຈີ າໍ ນວນເອເລັກຕຣງົ ເທ່ ົາກນັ ໃຫພ້ ິຈາລະນາຈາໍ ນວນໂປຣຕງົ ຂອງອອີ ງົ ນນັ້ , ອອີ ງົ ເຊ່ ງິ ມຈີ າໍ ນວນໂປຣຕງົ ນອ້ ຍ. ດງ່ ັ ນນັ້ ອອີ ງົ ທ່ ີມຈີ າໍ ນວນໂປຣຕງົ ຫຼາຍ ຈ່ງຶ ມຂີ ະໜາດນອ້ ຍ. ເຊ່ ັນ : 11Na+ 2,8 , 12Mg2+ 2,8 , 13Al3+ 2,8 , 9F 2,8 , 8O2 2,8 ຂະໜາດອອີ ງົ : O2- F Na+ Mg2+ Aℓ3+   3) ພະລງັ ງານ IE ກບັ ຕາຕະລາງທາດ ພະລງັ ງານ IE ຂນ້ື ກບັ ເລກອາໂຕມຂອງທາດ  ທາດໃນຈດຸ ຽວກນັ ພະລງັ ງານ IE ຈະຫຸຼດລງົ ຈາກເທ່ ິງລງົ ລມຸ່ ເນ່ອື ງຈາກມຂີ ະໜາດອາໂຕມ ໃຫຍຂ່ ນື້ ແຮງດງຶ ດດູ ເອເລັກຕຣງົ ຫຸຼດລງົ ການດງຶ ເອເລັກຕຣງົ ອອກຈ່ງຶ ໃຊພ້ ະລງັ ງານໜອ້ ຍລງົ .  ທາດໃນຮອບວຽນດຽວກນັ ພະລງັ ງານ IE ຈະເພີ້ມຈາກຊາ້ ຍຫາຂວາ ແລະ ມຂີ ະໜາດອາໂຕມ ຫຸຼດລງົ ຈາກຊາ້ ຍຫາຂວາ ແລະ ມກີ ານເພີ້ມຈາໍ ນວນໂປຣຕງົ ແຮງດງຶ ດດູ ເອເລັກຕຣງົ ເພ້ີມຂນື້ ການດງຶ ເອເລັກຕຣງົ ອອກຈ່ງຶ ໃຊພ້ ະລງັ ງານຫຼາຍຂນື້ .   ~ 13 ~

4) ຈດຸ ເປ່ ືອຍແລະຈດຸ ຟດົ  ທາດທ່ ີເປັນໂລຫະ - ທາດໃນຈດຸ ຽວກນັ ຈດຸ ເປ່ ືອຍ ແລະ ຈດຸ ຟດົ ຈະຫຸຼດລງົ ຈາກເທ່ ິງລງົ ລມຸ່ ເນ່ ອື ງຈາກຂະໜາດອາໂຕມໃຫຍ່ ຂນ້ື ຄວາມແຮງຂອງພນັ ທະຫຸຼດລງົ - ໃນຮອບວຽນດຽວກນັ ຈດຸ ເປ່ ືອຍ ແລະ ຈດຸ ຟດົ ຈະເພ້ີມຈາກຊາ້ ຍຫາຂວາ ເນ່ອື ງຈາກຂະໜາດອາໂຕມຫຸຼດລງົ ເຮັດ ໃຫຄ້ ວາມແຮງພນັ ທະໂລຫະເພີ້ມຂນື້  ທາດທ່ ີເປັນອະໂລຫະ - ທາດໃນຈດຸ ຽວກນັ ຈດຸ ເປ່ ືອຍ ແລະ ຈດຸ ຟດົ ຈະເພີ້ມຂນື້ ຈາກເທ່ ິງລງົ ລມຸ່ ເນ່ ອື ງຈາກມວນສານໂມເລກນູ ເພີ້ມຂນື້ ຈ່ງຶ ເຮັດໃຫຄ້ ວາມແຮງ ຂອງແຮງວນັ ເດວີ າລເພີ້ມຂນື້ . - ໃນຮອບວຽນດຽວກນັ ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ຈດຸ ເປ່ ືອຍ ແລະ ຈດຸ ຟດົ ຈະຫຸຼດລງົ ຈາກຊາ້ ຍຫາຂວາ ເນ່ອື ງຈາກມວນສານໂມເລກນຸ ຫຸຼດລງົ ຈາກຊາ້ ຍຫາຂວາຈ່ງຶ ເຮັດໃຫຄ້ ວາມແຮງ ຂອງແຮງວນັ ເດວີ າລຫຸຼດລງົ .  ການຈດັ ລຽງເອເລັກຕຣງົ ໃນອາໂຕມ (electron configuration) ການຈດັ ເອເລັກຕຣງົ ໃນອາໂຕມປະກອບດວ້ ຍການຈດັ ເອເລັກຕຣງົ ໃນລະດບັ ພະລງັ ງານຫຼກັ ແລະ ການຈດັ ເອເລັກຕຣງົ ໃນລະດບັ ພະລງັ ງານຍອ່ ຍ. (1) ການຈດັ ເອເລັກຕຣງົ ໃນລະດບັ ພະລງັ ງານຫຼກັ ມດີ ງ່ ັ ນ້ີ : ລະດບັ ຊນັ້ ພະລງັ ງານທ່ ີ 1 n = 1 ຊນັ້ K = 2 2 n=2 ຊນັ້ L = 8 3 n=3 ຊນັ້ M = 18 4 n=4 ຊນັ້ N = 32 5 n=5 ຊນັ້ O = 32 6 n=6 ຊນັ້ P = 18 7 n=7 ຊນັ້ Q = 8 - ຈດັ ເອເລັກຕຣງົ ໃນລະດບັ ພະລງັ ງານຕາ່ ໍ ທ່ ີສດຸ (ໃກນ້ ວິ ເຄຍຼ ) ກອ່ ນ ແລວ້ ຈ່ງຶ ຈດັ ເອເລັກຕຣງົ ໃນລະດບັ ພະລງັ ງານທ່ ີສງູ ຂນື້ (ໄກນວິ ເຄຍຼ ) - ຈາໍ ນວນເອເລັກຕຣງົ ທ່ ີມໄີ ດຫ້ ຼາຍສດຸ ໃນລະດບັ ພະລງັ ງານຫຼກັ ເທ່ ົາກບັ 2 n2 ເມ່ອື n ຄື ລະດບັ ພະລງັ ງານຫຼກັ . - ຈາໍ ນວນເອເລັກຕຣງົ ໃນລະດບັ ພະລງັ ງານສງູ ທ່ ີສດຸ (ຊນັ້ ນອກສດຸ ) ມບີ ່ ໍເກນີ ແປດ (8) - ຈາໍ ນວນເອເລັກຕຣງົ ໃນລະດບັ ພະລງັ ງານ ທ່ ີຖດັ ຈາກລະດບັ ພະລງັ ງານນອກສດຸ ມໄີ ດບ້ ່ ໍເກນີ 18 ເອເລັກຕຣງົ . ~ 14 ~

(2) ການຈດັ ເອເລັກຕຣງົ ໃນລະດບັ ພະລງັ ງານຍອ່ ຍ s, p, d, f - ຈາໍ ນວນເອເລັກຕຣງົ ໃນລະດບັ ພະລງັ ງານຍອ່ ຍ s, p, d, f ແມນ່ 2, 6, 10, 14 ຕາມ ລາໍ ດບັ - ຈດັ ເອເລັກຕຣງົ ໃນລະດບັ ພະລງັ ງານຍອ່ ຍທ່ ີມພີ ະລງັ ຍອ່ ຍທ່ ີມພີ ະລງັ ງານຕາ່ ໍ ກອ່ ນແລວ້ ຈ່ງຶ ຈດັ ເອເລັກຕຣງົ ລງົ ໃນລະດບັ ພະລງັ ງານຍອ່ ຍທ່ ີມພີ ະລງັ ສງູ ຂນື້ ຕາມລາໍ ດບັ  ຄວາມຮເູ້ ພ້ີມເຕມີ : ແຜນພາບສະແດງການບນັ ຈເຸ ອເລັກຕຣງົ - ແຜນພາບສະແດງການບນັ ຈເຸ ອເລັກຕຣງົ ໂດຍໃຊ້ ແທນອອກບຕີ ານ ໃຊ້ ແທນເອເລັກຕຣງົ ໃນແຕລ່ ະຫອ້ ງອອກບຕີ ານບນັ ຈເຸ ອເລັກຕຣງົ ໄດສ້ ງູ ສດຸ 2 ເອເລັກຕຣງົ - ການບນັ ຈເຸ ອເລັກຕຣງົ ໃສຫ່ ອ້ ງອອກບຕີ ານທ່ ີຖກື ຕອ້ ງ ເອເລັກຕຣງົ ທ່ ີຢໃູ່ ນອອກບຕີ ານດຽວກນັ ມກີ ານໝນູ ອອ້ ມແກນຕາມເຂັມ້ ໂມງ, ທິດທາງການມນູ ອອ້ ມແກນສະແດງດວ້ ຍທິດທາງຂອງ ຫວົ ລກູ ສອນ, ເອເລັກຕຣງົ ທ່ ີຢໃູ່ ນອອກບຕີ ານດຽວກນັ ຈ່ງິ ມແີ ຜນພາບເປັນ ບ່ ໍແມນ່ ຫລື ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 - ການບນັ ຈເຸ ອເລັກຕຣງົ ລງົ ໃນລະດບັ ພະລງັ ງານຍອ່ ຍດຽວກນັ ຕອ້ ງບນັ ຈອຸ ເລັກຕຣງົ ດຽວ ລງົ ໃນອອກບຕີ ານໃຫເ້ ຕັມກອ່ ນແລວ້ ຈ່ງຶ ບນັ ຈເຸ ອເລັກຕຣງົ ລງົ ໃນອອກບຕີ ານໃຫເ້ ປັນຄູ່ ເຊັນ : ອອກບຕີ ານ P ບ່ ໍແມນ່ ການບນັ ຈເຸ ຄ່ ງິ 7N ການບນັ ຈບຸ ່ ໍເຕັມ 8O ການບນັ ຈເຸ ຕັມ 10Ne - ການຈດັ ເອເລັກຕຣງົ ໃນໝວດ A (ລະດບັ ພະລງັ ງານຍອ່ ຍ s, p) ; s ເປັນໂລຫະ p ເປັນ ອະໂລຫະ - ການຈດັ ເອເລັກຕຣງົ ໃນໝວດ B (ລະດບັ ພະລງັ ງານຍອ່ ຍ d, f)   ຕວົ ຢາ່ ງ 1 ຈງ່ ົ ຂຽນສມົ ຜນົ ສະແດງ ປະຕກິ ລິ ຍິ າລະວາ່ ງ K, Ca ກບັ H2O ທາດໃດ ເກດີ ປະຕກິ ລິ ິຍາໄດດ້ ກີ ວາ່ ຍອ້ ນເຫດໃດ ? ວທິ ີແກ້ 2 K(g) + 2 H2O (ℓ)  2 K2O(aq) + H2(g) Ca(s) + 2 H2O(ℓ)  Ca(OH)2(aq) + H2(g) K ປະຕກິ ລິ ິຍາກບັ H2O ໄດດ້ ກີ ວາ່ Ca ຍອ້ ນວາ່ ຄາ່ IE, EN ຕາ່ ໍ ກວາ່ Ca ຫຼື K ມຂີ ະໜາດອາໂຕມ ໃຫຍກ່ ວາ່ Ca ດງ່ ັ ນນັ້ K ຈ່ງຶ ເສຍເອເລັກຕຣງົ ຄາ່ ເຄມໄີ ດງ້ າ່ ຍກວາ່ Ca.   ຕວົ ຢາ່ ງ 2 ທາດມນູ ໃນໝວດທີ IA ແລະ IIA ໃນຮອບວຽນດຽວກນັ ທາດໃດມຄີ າ່ EN ສງູ ກວາ່ ຍອ້ ນເຫດໃດ ? ~ 15 ~

ວທິ ີແກ້ ທາດມນູ ໃນໝວດທີ IIA ມຄີ າ່ EN ສງູ ກວາ່ IA ເພາະໃນຮອບວຽນດຽວກນັ ທາດມນູ ໃນໝວດທີ IIA ມຂີ ະໜາດອາໂຕມນອ້ ຍກວາ່ ທາດມນູ ໃນໝວດທີ IA ຕວົ ຢາ່ ງ 3 ຍອ້ ນເຫດໃດທາດ Ar ຈ່ງຶ ບ່ ໍສາມດເກດີ ປະຕກິ ລິ ຍິ າໄດ້ ? ວທິ ີແກ້ ທາດ Ar ມກີ ານຈດັ ເອເລັກຕຣງົ ແບບບນັ ຈເຸ ຕັມ ຫຼື ມເີ ອເລັກຕຣງົ ຄາ່ ເຄມເີ ປັນໄປຕາມກດົ ອອກເຕດ (ຄບົ 8) ຕວົ ຢາ່ ງ 4 ຈງ່ ົ ຈດັ ລຽງເອເລັກຕຣງົ ຂອງອອີ ງົ ຕ່ ໍໄປນີ້ : ວທິ ີແກ້ ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ມີ ການຈດັ ລຽງເອເລັກຕຣງົ 2, 8, 14 2, 8, 9 ມີ ການຈດັ ລຽງເອເລັກຕຣງົ 2, 8, 17 2, 8, 8 ມີ ການຈດັ ລຽງເອເລັກຕຣງົ 2, 8, 8 ມີ ການຈດັ ລຽງເອເລັກຕຣງົ ມີ ການຈດັ ລຽງເອເລັກຕຣງົ ຕວົ ຢາ່ ງ 5 ໂລຫະສ່ງົ ຕ່ ໍ (ໝວດB) ມກີ ານຈດັ ລຽງເອເລັກຕຣງົ ຕາ່ ງໆຈາກໝວດ IA ແລະ IIA ແນວໃດ ? ວທິ ີແກ້ ໂລຫະໃນໝວດ IA ແລະ IIA ຊນັ້ ເອເລັກຕຣງົ ບນັ ຈໃຸ ນລະດບັ ພະລງັ ງານຍອ່ ຍ s ຂອງລະດບັ ຊນັ້ ພະລງັ ງານນອກສດຸ , ສວ່ ນໂລຫະສ່ງົ ຕ່ ໍ ເອເລັກຕຣງົ ຊນັ້ ນອກສດຸ ບນັ ຈໃຸ ນລະດບັ ພະລງັ ງານຍອ່ ຍ d ຂອງລະດບັ ພະລງັ ງານຖດັ ຈາກຊນັ້ ນອກສດຸ . ------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ~ 16 ~

ພາກ IV ພນັ ທະເຄມີ ພນັ ທະເຄມີ ຄື ແຮງດງຶ ດດູ ລະຫວາ່ ງ ອະນພຸ າກຂອງທາດຕາ່ ງໆ ພນັ ທະເຄມີ ປະກອບດວ້ ຍແຮງດງຶ ດດູ 2 ປະເພດຄື :  ແຮງດງຶ ດດູ ພາຍໃນໂມເລກນູ  ແຮງດງຶ ດດູ ລະຫວາ່ ງໂມເລກນູ - ພນັ ທະໂກວາລງັ - ແຮງດງຶ ດດູ ລະຫວາ່ ງໂມເລກນູ ບ່ ໍມຂີ ວົ້ - ພນັ ທະອອີ ງົ - ແຮງດງຶ ດດູ ລະຫວາ່ ງໂມເລກນູ ມຂີ ວົ້ - ພນັ ທະໂລຫະ - ພນັ ທະຮໂີ ດຣແຊນ - ພນັ ທະຮໂີ ດຣແຊນ ໝາຍເຫດ : ພນັ ທະຮໂີ ດຣແຊນເປັນໄດທ້ ງັ 2 ປະເພດ I. ພນັ ທະໂກວາລງັ ພນັ ທະໂກວາລງັ ແມນ່ ແຮງດງຶ ດດູ ລະຫວາ່ ງອະໂລຫະ ກບັ ອະໂລຫະ, ມກີ ານໃຊ້ ເອເລັກຕຣງົ (e) ຊນັ້ ນອກສດຸ ຮວ່ ມກນັ ໃຫຄ້ ບົ 8 ຄກື ບັ ທາດອາຍລາ້ ຊ່ ງຶ ເປັນໄປຕາມ ກດົ ອອກເຕດ (Octet) ຍກົ ເວັນ້ H ຊ່ ງຶ ມຄີ ບົ 2 ຊ່ ງຶ ເປັນໄປຕາມກດົ ຂອງດເູ ອ (Duet).   1. ການຂຽນສດູ ສະແດງພນັ ທະໂກວາລງັ - ສດູ ແບບຈາໍ້ ເມດັ (ສດູ ເອເລັກຕຣງົ ) ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ຕວົ ຢາ່ ງ - ສດູ ແບບຂດີ ເສັ້ນພນັ ທະ (ສດູ ໂຄງສາ້ ງ) ຕວົ ຢາ່ ງ H  H–C–H  Cl 2. ຊະນດິ ຂອງພນັ ທະໂກວາລງັ - ພນັ ທະດຽ່ ວ - ພນັ ທະຄູ່ - ພນັ ທະສາມ - ພນັ ທະໂກອອກດນີ ດັ ໂກວາລງັ ~ 17 ~

ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ20133. ຈາໍ ນວນພນັ ທະໂກວາລງັ ຈາໍ ນວນພນັ ທະໂກວາລງັ = ຈາໍ ນວນອາໂຕມທງັ ໝດົ ໃນໂມເລກນູ  1 ຕວົ ຢາ່ ງ H2SO4 : ຈາໍ ນວນພນັ ທະໂກວາລງັ ໃນ H2SO4 = 7 – 1 = 6 ພນັ ທະ NH3 : ຈາໍ ນວນພນັ ທະໂກວາລງັ ໃນ NH3 = 4 – 1 = 3 ພນັ ທະ ໝາຍເຫດ : ບ່ ໍຈາໍ ແນກຊະນດິ ພນັ ທະໂກວາລງັ 4. ພນັ ທະໂກວາລງັ ໃນທາດດຽ່ ວ ແລະ ທາດປະສມົ ກ. ພນັ ທະໂກວາລງັ ໃນທາດດຽ່ ວ ຖາ້ ຢາກຮວູ້ າ່ ອາໂຕມໃດໜ່ ຶງ ໃຊເ້ ອເລັກຕຣງົ ຮວ່ ມກນັ ຈກັ ຄູ່ ໃຫເ້ ອົາ 8 ລບົ ອອກຈທຸ ່ ີອາໂຕມນນັ້ ຢູ່ ເຊ່ ັນ ອາໂຕມ O ຢຈູ່ ທຸ ່ ີ VI A ມີ 6 ເອເລັກຕຣງົ ຊນັ້ ນອກສດຸ ດງ່ ັ ນນັ້ ອາໂຕມ O ຈ່ງຶ ຕອ້ ງໃຊ້ ເອເລັກຕຣງົ ຮວ່ ມກນັ 2 ຄ.ູ່ ຕວົ ຢາ່ ງ : ພນັ ທະໂກວາລງັ ໃນ O2 ; O3 ; P4 ; S8 ; N2 ຂ. ພນັ ທະໂກວາລງັ ໃນທາດປະສມົ ການຊອກຫາອາໂຕມກາງ - ອາໂຕມກາງຄອື າໂຕມທ່ ີມພີ ຽງອາໂຕມດຽວໃນໂມເລກນູ . ຕວົ ຢາ່ ງ : H2O ; NH3 ; CO2 ; H2SO4 (ເປັນອາໂຕມກາງ : O, N, C, S) - ອາໂຕມກາງຄອື າໂຕມທ່ ີຕອ້ ງການໃຊເ້ ອເລັກຕຣງົ ຫຼາຍກວາ່ ໝ.ູ່ ຕວົ ຢາ່ ງ : HCN ; CH3Cℓ (C ເປັນອາໂຕມກາງ) - ອາໂຕມກາງຄອື າໂຕມທ່ ີມຄີ າ່ EN ຕາ່ ໍ ກວາ່ ໝູ່ ຕວົ ຢາ່ ງ : SOCℓ2 (S ເປັນອາໂຕມກາງ) ເອົາໃຈໃສ່ : ໃນທາດປະສມົ ໂກວາລງັ ທ່ ີມອີ າໂຕມ O ແລະ H ຢນູ່ າໍ , ອາໂຕມ H ຈະບ່ ໍຈບັ ກບັ ອາໂຕມກາງ ແຕ່ ຈະຈບັ ກບັ ອາໂຕມ O. 5. ພນັ ທະໂກວາລງັ ໃນທາດປະສມົ ອອີ ງົ ຕວົ ຢາ່ ງ : KOH ; NaNO3 ; K2SO4 ; Ca(OH)2 … 6. ພນັ ທະໂກວາລງັ ມຂີ ວົ້ ແລະ ບ່ ໍມຂີ ວົ້ ກ. ພນັ ທະໂກວາລງັ ບ່ ໍມຂີ ວົ້ ພນັ ທະໂກວາລງັ ບ່ ໍມຂີ ວົ້ ໄດແ້ ກທ່ າດດຽ່ ວເພາະວາ່ ອາໂຕມຂອງທາດມຄີ າ່ EN ເທ່ ົາກນັ ເຊ່ ັນ O2 ; N2 ; H2 ; Cℓ 2 ຍກົ ເວັນ້ O3. ~ 18 ~

ຂ. ພນັ ທະໂກວາລງັ ມຂີ ວົ້ ພນັ ທະໂກວາລງັ ມຂີ ວົ້ ໄດແ້ ກພ່ ນັ ທະໂກວາລງັ ໃນທາດປະສມົ ຕງັ້ ແຕ່ 2 ອາໂຕມຂນ້ຶ ໄປ ແລະ ມຄີ າ່ EN ຕາ່ ງກນັ . ຕວົ ຢາ່ ງ : CH4 ; NH3 ; HCℓ … ເອົາໃຈໃສ່ : - ພນັ ທະໂກວາລງັ ບ່ ໍມຂີ ວົ້ , ໂມເລກນຸ ບ່ ໍມຂີ ວົ້ . - ພນັ ທະໂກວາລງັ ມຂີ ວົ້ , ໂມເລກນຸ ອາດຈະມຂີ ວົ້ ຫຼື ບ່ ໍມຂີ ວົ້ ກ່ໄໍ ດ.້ 7. ໂມເລກນຸ ມຂີ ວົ້ ແລະ ບ່ ໍມຂີ ວົ້ ກ. ໂມເລກນຸ ບ່ ໍມຂີ ວົ້  ໂມເລກນຸ ຂອງທາດດຽ່ ວ ຕວົ ຢາ່ ງ : O2 ; N2 ; H2 ; Cℓ 2 ຍກົ ເວັນ້ O3 ເພາະເກດີ ຈາກອາໂຕມຂອງທາດຊະນດິ ດຽ່ ວກນັ ມແີ ຮງດງຶ ດດູ ເທ່ ົາກນັ , ຄາ່ EN ເທ່ ົາກນັ .  ໂມເລກນຸ ຂອງທາດປະສມົ - ອາໂຕມກາງບ່ ໍມຄີ ເູ່ ອເລັກຕຣງົ ເຫຼືອ. - ອາໂຕມທ່ ີອອມ້ ອາໂຕມກາງຕອ້ ງເປັນອາໂຕມຂອງທາດຊະນດິ ດຽ່ ວກນັ . - ພນັ ທະທ່ ີເກດີ ຂນ້ຶ ຕອ້ ງເປັນພນັ ທະຊະນດິ ດຽ່ ວກນັ . ຕວົ ຢາ່ ງ : CCℓ 4 ; CO2 ; BeCℓ2 ຂ. ໂມເລກນຸ ມຂີ ວົ້ - ເປັນໂມເລກນຸ ຂອງທາດປະສມົ - ອາໂຕມກາງມີ ຄເູ່ ອເລັກຕຣງົ ເຫຼືອ - ອາໂຕມທ່ ີອອມ້ ອາໂຕມກາງເປັນ ອາໂຕມຂອງທາດຊະນດິ ຕາ່ ງກນັ . - ເກດີ ພນັ ທະຊະນດິ ຕາ່ ງກນັ . ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 8. ຂໍຍ້ ກົ ເວັນ້ ຂອງກດົ ເກນຂອງອອກເຕດ ບາງທາດມກີ ານໃຊເ້ ອເລັກຕຣງົ ຮວ່ ມກນັ ແຕເ່ ອເລັກຕຣງົ ຊນັ້ ນອກສດຸ ອາດຈະບ່ ໍຄບົ 8 ຫຼື ກາຍ 8 ກ່ໄໍ ດ.້ ຕວົ ຢາ່ ງ : PCℓ3 ; BF3 ; BeCℓ2 … ຂໍຄ້ ວນເອົາໃຈໃສ່ NO NO2 N2O N=O O=N O N NO ~ 19 ~

ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ20139. ແຮງດງຶ ດດູ ລະຫວາ່ ງໂມເລກນຸ ໂກວາລງັ ກ. ແຮງດງຶ ດດູ ລະຫວາ່ ງໂມເລກນຸ ບ່ ໍມຂີ ວົ້ ກບັ ໂມເລກນຸ ບ່ ໍມຂີ ວົ້ ແຮງດງຶ ດດູ ລະຫວາ່ ງໂມເລກນຸ ບ່ ໍມຂີ ວົ້ ກບັ ໂມເລກນຸ ບ່ ໍມຂີ ວົ້ ຄແື ຮງວນັ ເດວີ າລ (Van der waals force) ຊະນດິ ແຮງລອນດອນ ; ແຮງນເ້ີ ກດີ ຂນ້ຶ ເນ່ອື ງຈາກເອເລັກຕຣງົ ມກີ ານເຄ່ ອື ນ ທ່ ີອອມ້ ນວິ ເຄຍຼ ຕະຫຼອດເວລາ ເຮັດໃຫເ້ ອເລັກຕຣງົ ໃນໂມເລກນຸ ມກີ ານປ່ຽນແປງຕະຫຼອດເວລາ, ເຮັດໃຫໂ້ ມເລກນຸ ກາຍເປັນໂມເລກນຸ ມຂີ ວົ້ ອອນ່ ໆ. ເມ່ອື ໂມເລກນຸ ບ່ ໍມຂີ ວົ້ ກາຍເປັນໂມເລກນຸ ມຂີ ວົ້ ກ່ຈໍ ະໄປໜຽ່ ວນາໍ ໃຫໂ້ ມເລກນຸ ໃກຄ້ ຽງ ກາຍເປັນໂມເລກນຸ ມຂີ ວົ້ ໄປຕາມໆກນັ ຈ່ງຶ ເກດີ ແຮງດງຶ ດດູ ລະຫວາ່ ງ ໂມເລກນຸ ເອນີ້ ວາ່ ແຮງລອນດອນ (London force). ແຮງນມີ້ ຄີ າ່ ນອ້ ຍແຕຈ່ ະຫຼາຍ ຂນ້ຶ ເມ່ອື ມວນສານໂມເລກນຸ ເພ່ ີມຂນ້ຶ . ຂ. ແຮງດງຶ ດດູ ລະຫວາ່ ງໂມເລກນູ ບ່ ໍມຂີ ວົ້ ກບັ ໂມເລກນຸ ມຂີ ວົ້ ແຮງດງຶ ດດູ ລະຫວາ່ ງໂມເລກນູ ບ່ ໍມຂີ ວົ້ ກບັ ໂມເລກນຸ ມຂີ ວົ້ ເປັນແຮງວນັ ເດວີ າລຊະນດິ ໜ່ ຶງ ເຊ່ ງິ ເອນີ້ ວາ່ ແຮງດງຶ ດດູ ລະຫວາ່ ງຂວົ້ ຄທູ່ ່ ີຖກື ໜຽ່ ວນາໍ (Dipole-Induced dipole interaction). ແຮງນເີ້ ກດີ ຂນຶ້ ເມ່ອື ໂມເລກນຸ ມຂີ ວົ້ ຢໃູ່ ກກ້ ບັ ໂມເລກນຸ ບ່ ໍມຂີ ວົ້ , ໂມເລກນຸ ມຂີ ວົ້ ຈະໄປໜຽ່ ວນາໍ ໃຫ້ ໂມເລກນຸ ບ່ ໍມຂີ ວົ້ ກາຍເປັນໂມເລກນຸ ມຂີ ວົ້ ຈ່ງຶ ເກດີ ແຮງດງຶ ດດູ ລະຫວາ່ ງລະຫວາ່ ງໂມເລກນຸ ທງັ ສອງ ຂນຶ້ ເຊ່ ັນ : O2 ສາມາດລະລາຍໃນນາໍ້ (H2O) ເຊ່ ງິ ເປັນໂມເລກນຸ ມຂີ ວົ້ ໄດບ້ າງສວ່ ນເພາະເກດີ ແຮງດງ່ ັ ກາ່ ວ. ຄ. ແຮງດງຶ ດດູ ລະຫວາ່ ງໂມເລກນູ ມຂີ ວົ້ ກບັ ໂມເລກນຸ ມຂີ ວົ້ ແຮງດງຶ ດດູ ລະຫວາ່ ງໂມເລກນູ ມຂີ ວົ້ ກບັ ໂມເລກນຸ ມຂີ ວົ້ ເປັນແຮງວນັ ເດວີ າລ ອກີ ຊະນດິ ໜ່ ຶງ ເຊ່ ງິ ເອນ້ີ ຊ່ ສື ະເພາະວາ່ ແຮງດງຶ ດດູ ລະຫວາ່ ງຂວົ້ (ແຮງຂວົ້ ຄູ່ : Dipole-dipole interaction) ຫຼື ແມນ່ ແຮງດງຶ ດດູ ທາງໄຟຟ້າ ລະຫວາ່ ງຂວົ້ ບວກ (+) ຂອງໂມເລກນຸ ໜ່ ຶງ ກບັ ຂວົ້ ລບົ () ຂອງອກີ ໂມເລກນຸ ໜ່ ຶງ, ແຮງນນີ້ ອກຈາກຈະມແີ ຮງດງຶ ດດູ ລະຫວາ່ ງຂວົ້ ແລວ້ ຍງັ ມແີ ຮງລອນດອນ ຮວ່ ມຢນູ່ າໍ . ຕວົ ຢາ່ ງ : HCℓ ກບັ H2O ງ. ການເກດີ ພນັ ທະຮໂີ ດຣແຊນລະຫວາ່ ງໂມເລກນຸ ແຮງດງຶ ດດູ ລະຫວາ່ ງໂມເລກນຸ ມຂີ ວົ້ ກບັ ມຂີ ວົ້ ນອກຈາກເປັນແຮງດງຶ ດດູ ລະຫວາ່ ງຂວົ້ ປນົ ກບັ ແຮງ ລອນດອນແລວ້ , ໂມເລກນຸ ມຂີ ວົ້ ບາງຊະນດິ ເຊ່ ງິ ມສີ ະພາບຂວົ້ ແຮງຫຼາຍຈະດງຶ ດດູ ກນັ ດວ້ ຍພນັ ທະ ຮໂີ ດຣແຊນ ແລະ ມແີ ຮງລອນດອນເສມີ .  ໂມເລກນຸ ມຂີ ວົ້ ທ່ ີສາມາດເກດີ ພນັ ທະຮໂີ ດຣແຊນສວ່ ນຫຼາຍຈະມລີ ກັ ສະນະດງ່ ັ ນ້ີ : - ມທີ າດຮໂີ ດຣແຊນ (H) ເປັນອງົ ປະກອບ - ທາດຮໂີ ດຣແຊນເກດີ ພນັ ທະຮໂີ ດຣແຊນກບັ ທາດທ່ ີມຄີ າ່ EN ສງູ ແລະ ຂະໜາດອາໂຕມ ນອ້ ຍໄດແ້ ກ່ F, O, N ເຊ່ ງິ ມເີ ອເລັກຕຣງົ ຄໂູ່ ດດດຽ່ ວເຫຼືອຢ.ູ່ ~ 20 ~

ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013ຕວົ ຢາ່ ງ : ທາດປະສມົ ທ່ ີເກດີ ພນັ ທະຮໂີ ດຣແຊນໄດແ້ ກ່ HF, H2O, NH3, ທາດປະສມົ ອງົ ຄະທາດທ່ ີມຈີ ຸ  OH,  COOH,  NH2,  CONH2. - ພນັ ທະຮໂີ ດຣແຊນ ນອກຈາກຈະເກດີ ກບັ ໂມເລກນຸ ຂອງທາດຊະນດິ ດຽ່ ວກນັ ແລວ້ ຍງັ ເກດີ ກບັ ໂມເລກນຸ ຂອງທາດຊະນດິ ຕາ່ ງກນັ ກ່ໄໍ ດ.້ ຕວົ ຢາ່ ງ :  ພນັ ທະຮໂີ ດຣແຊນໃນໂມເລກນຸ ຊະນດິ ດຽວກນັ ເຊ່ ັນ ພນັ ທະຮໂີ ດຣແຊນລະຫວາ່ ງ ໂມເລກນຸ HF, NH3 … ແທນພນັ ທະໂກວາລງັ ແທນພນັ ທະຮໂີ ດຣແຊນ  ພນັ ທະຮໂີ ດຣແຊນໃນໂມເລກນຸ ຊະນດິ ຕາ່ ງກນັ ເຊ່ ັນ ພນັ ທະຮໂີ ດຣແຊນລະຫວາ່ ງ ໂມເລກນຸ C2H5OH ກບັ H2O. 10. ຮບູ ຮາ່ ງຂອງໂມເລກນຸ ໂກວາລງັ ເນ່ ອື ງຈາກວາ່ ການຈດັ ລຽງຕວົ ຂອງອາໂຕມຕາ່ ງໆໃນໂມເລກນຸ ໂກວາລງັ ມຕີ າໍ ແໜງ່ ຫຼື ທິດທາງທ່ ີ ແນນ່ ອນ ຈ່ງຶ ເຮັດໃຫໂ້ ມເລກນຸ ຂອງທາດແຕລ່ ະຊະນດິ ມຮີ ບູ ຮາ່ ງຕາ່ ງກນັ ສວ່ ນວາ່ ຈະມຮີ ບູ ຮາ່ ງ ແນວໃດນນັ້ ແມນ່ ຂນ້ຶ ກບັ ປດັ ໃຈຕ່ ໍໄປນ້ີ : - ຈາໍ ນວນອາໂຕມໃນໂມເລກນຸ - ຈາໍ ນວນເອເລັກຕຣງົ ຄຮູ່ ວ່ ມພນັ ທະ ຫຼື ຈາໍ ນວນພນັ ທະໂກວາລງັ - ຈາໍ ນວນເອເລັກຕຣງົ ຄໂູ່ ດດດຽ່ ວ - ມມູ ລະຫວາ່ ງພນັ ທະ ແລະ ຄວາມຍາວພນັ ທະ ~ 21 ~

 ວທິ ີພິຈາລະນາຮບູ ຮາ່ ງໂມເລກນຸ ໂກວາລງັ ວາງ A ເປັນອາໂຕມກາງ ; X ເປັນອາໂຕມຂາ້ ງ ແລະ E ເປັນຈາໍ ນວນຄເູ່ ອເລັກຕຣໂົ ດດດຽ່ ວ. ຈາໍ ນວນ e ຈາໍ ນວນ ຈາໍ ນວນ ຊນັ້ ນອກ e ຄູ່ e ຄູ່ ສດູ ທ່ວົ ໄປ ຮບູ ຮາ່ ງ ຕວົ ຢາ່ ງ ສດຸ ອອມ້ ອາ ໂມເລກນຸ ໂຕມກາງທງັ ຮວ່ ມ ໂດດດຽ່ ວ ພນັ ທະ (ຄ)ູ່ ໝດົ (ຄ)ູ່ 2 2 0 AX2E0 ເສັ້ນຊ່ ື BeCℓ2 ; HgCℓ2 AX3E0 ສາມຫຼຽ່ ມແຜນ່ ພຽງ 3 30 BF3 ; BI3      AX2E1 ຮບູ ງ່ ໍ ຫຼຶ ຮບູ ຕວົ V SnCℓ2 ; 3 21 SnCℓ4 ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013        CH4 ; CCℓ4 ; NH AX4E0 ທາດສ່ ໜີ າ້  4 40 4 AX3E1 ປີຣາມດິ ຖານສາມຫຼຽ່ ມ NH3 ; H3O+ 4 31 ; PH3 ;         AsH3 AX2E2 ຮບູ ງ່ ໍ ຫຼຶ ຮບູ ຕວົ V H2O ; H2S ; SeCℓ2 4 22 AX5E0          ປີຣາມດິ ຄູ່ 5 50 ຖານສາມຫຼຽ່ ມ PCℓ5 ; SbCℓ5 AX4E1 See Saw SF4 ; 5 41 TeCℓ4 ; SeF4      CℓF3 ; BrF3 5 3 2 AX3E2 ຮບູ ຕວົ ທີ ~ 22 ~

II.ພນັ ທະອອີ ງົ ພນັ ທະອອີ ງົ ຄແື ຮງດງຶ ດດູ ທາງໄຟຟ້າລະຫວາ່ ງອອີ ງົ ບວກ (+) ກບັ ອອີ ງົ ລບົ (). ພນັ ທະອອີ ງົ ເກດີ ຂນຶ້ ເມ່ອື ໂລຫະລວມຕວົ ກບັ ອະໂລຫະ (ເອເລັກຕຣງົ ຊນັ້ ນອກສດຸ ຄບົ 8). - ໂລຫະຈະເສຍເອເລັກຕຣງົ ກາຍເປັນອອີ ງົ ທ່ ີມບີ ນັ ຈໄຸ ຟຟ້າບວກ (+). [ຈະມຈີ າໍ ນວນໂປຼຕງົ ຫຼາຍກວາ່ ເອເລັກຕຣງົ ] - ອະໂລຫະຈະຮບັ ເອເລັກຕຣງົ ກາຍເປັນອອີ ງົ ທ່ ີມບີ ນັ ຈໄຸ ຟຟ້າລບົ (). [ຈະມຈີ າໍ ນວນໂປຼຕງົ ໜອ້ ຍກວາ່ ເອເລັກຕຣງົ ] ໝາຍເຫດ : ໂລຫະບາງຊະນດິ ເຊ່ ັນ : Be, Sn ເມ່ອື ລວມຕວົ ກບັ ອະໂລຫະບາງຊະນດິ ເຊ່ ັນ Cℓ ບ່ ໍເກດີ ພນັ ທະອອີ ງົ ແຕເ່ ກດີ ພນັ ທະໂກວາລງັ . ຕວົ ຢາ່ ງ : ທາດປະສມົ ອອີ ງົ ທ່ ີເກດີ ພນັ ທະອອີ ງົ ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013  ຄວາມສາມາດໃນການລະລາຍໃນນາໍ້ ຂອງທາດປະສມົ ອອີ ງົ - ລະລາຍໄດດ້ ີ ໝາຍເຖງິ ລະລາຍໄດຫ້ ຼາຍກວາ່ 1g / 100g H2O - ລະລາຍໄດໜ້ ອ້ ຍ ໝາຍເຖງິ ລະລາຍໄດ້ 0,1  1g / 100 g H2O - ບ່ ໍລະລາຍ ໝາຍເຖງິ ລະລາຍໄດໜ້ ອ້ ຍກວາ່ 0,1 g / 100 g H2O  ພະລງັ ງານກບັ ການເກດີ ພນັ ທະອອີ ງົ - ພະລງັ ງານແລດຕດິ (Lattic energy) ຫຼື ພະລງັ ງານໂຄງພຶກ. Na+(g) + Cℓ(g)  NaCℓ(s) + 787 KJ ຄພື ະລງັ ງານທ່ ີຄາຍອອກມາເມ່ອື ອອີ ງົ ບວກ (+) ແລະ ອອີ ງົ () ໃນພະວະກາສ ລວມຕວົ ກນັ ກາຍເປັນທາດແຂງ - ພະລງັ ງານຮດີ ຣດັ ຊນັ (Hydration energy) ເມ່ອື NaCℓ ລະລາຍໃນນາໍ້ ຈະເກດີ ການປ່ຽນແປງ 2 ຂນັ້ ຕອນດງ່ ັ ນ້ີ : (1) NaCℓ(s)  Na+(g) + Cℓ(g) H1 = + x KJ (2) Na+(g) + Cℓ(g) H2O Na+(aq) + Cℓ(aq) H2 =  y KJ ຂນັ້ ຕອນ (1) ປະຕກິ ລິ ິຍາດດູ ພະລງັ ງານ (ພະລງັ ງານແລດຕດິ ) ຂນັ້ ຕອນ (2) ປະຕກິ ລິ ິຍາຄາຍພະລງັ ງານ (ພະລງັ ງານຮດີ ຣດັ ຊນັ )  ສະຫຼບູ - ຖາ້ x  y ເປັນການປ່ຽນແປງປະເພດດດູ ຄວາມຮອ້ ນ. - ຖາ້ x  y ເປັນການປຽ່ ນແປງປະເພດຄາຍຄວາມຮອ້ ນ. - ຖາ້ x = y ບ່ ໍມກີ ານປ່ຽນແປງພະລງັ ງານ - ຖາ້ x  y (x ຫຼາຍກວາ່ y ຫຼາຍໆ) ຈະບ່ ໍລະລາຍໃນນາໍ້ . ~ 23 ~

ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 EN ກບັ (%) ພນັ ທະໂກວາລງັ ແລະ (%) ພນັ ທະອອີ ງົ ເມ່ອື ທາດທ່ ີມາລວມຕວົ ກນັ ມຄີ າ່ EN ຕາ່ ງກນັ ຫຼາຍ (ປະມານ 1,7 ຂນຶ້ ໄປ) ຈະມເີ ປີເຊັນພນັ ທະອອີ ງົ ຫຼາຍກວາ່ 50 % ດງ່ ັ ນນັ້ ພນັ ທະທ່ ີເກດີ ຂນ້ຶ ຈ່ງຶ ເປັນພນັ ທະອອີ ງົ . ຕວົ ຢາ່ ງ : ຄາ່ EN ຂອງ K = 0,82 ; Na = 0,82 ; Na = 0,93 ; Cℓ = 3,16 EN = KCℓ 3,16 – 0,82 = 2,34 NaCℓ 3,16 – 0,93 = 2,23 % ພນັ ທະອອີ ງົ NaCℓ  KCℓ III. ພນັ ທະໂລຫະ ພນັ ທະໂລຫະ ຄແື ຮງດງຶ ດດູ ລະຫວາ່ ງອອີ ງົ ບວກ (+) ທ່ ີຢຕູ່ ດິ ກນັ ກບັ ກມຸ່ ເອເລັກຕຣງົ ເສລີ ທ່ ີຢອູ່ ອມ້ ຮອບ ຫຼື ເປັນແຮງດງຶ ດດູ ທ່ ີເກດີ ຈາກອາໂຕມໃນກອ້ ນໂລຫະ ທ່ ີໃຊເ້ ອເລັກຕຣງົ ຊນັ້ ນອກສດຸ ທງັ ໝດົ ຮວ່ ມ ກນັ ເອເລັກຕຣງົ ເສລເີ ກດີ ຂນ້ຶ ໄດເ້ ນ່ອື ງຈາກໂລຫະມຄີ າ່ IN ຕາ່ ໍ ຈ່ງຶ ເສຍເອເລັກຕຣງົ ໄດງ້ າ່ ຍ ເຮັດໃຫ້ ເກດີ ກມຸ່ ໝອກຂອງເອເລັກຕຣງົ ແລະ ອອີ ງົ ບວກພາຍໃນໂລຫະ.  ພນັ ທະໂລຫະກບັ ຄນຸ ລກັ ສະນະບາງປະການຂອງໂລຫະ - ໂລຫະເປັນຕວົ ຊກັ ນາໍ ໄຟຟາ້ ໄດດ້ .ີ - ໂລຫະຊກັ ນາໍ ຄວາມຮອ້ ນໄດດ້ .ີ - ໂລຫະຕເີ ປັນແຜນ່ ແລະ ດງຶ ອອກເປັນເສັນ້ ໄດ.້ - ໂລຫະມຜີ ີວເຫຼື້ອມ. - ໂລຫະມຈີ ດຸ ເປ່ ືອຍ ແລະ ຈດຸ ຟດົ ສງູ .  ຄວາມຮເູ້ ພ່ ີມເຕມີ  ທາດອງົ ຄະທາດທ່ ີມຈີ ເຸ ຄ່ ອື ນໄຫວເຄມີ ເກດີ ແຮງດງຶ ດດູ ລະຫວາ່ ງຂວົ້ ໄດ.້  ທາດອງົ ຄະທາດ ທ່ ີເກດີ ແຕ່ ແຮງລອນດອນ (ແຮງວນັ ເດວີ າລ) ເຊ່ ັນ : ອາລການ, ອາລແກນ, ອາລກນີ , ເອແຕ.  ລຽງລາໍ ດບັ ຈດຸ ຟດົ ຂອງທາດອງົ ຄະທາດທ່ ີມມີ ວນສານໂມເລກນຸ ໃກຄ້ ຽງກນັ ຈາກຕາ່ ໍ ໄປຫາສງູ ດງ່ ັ ນ້ີ : ອາລແກນ  ອາລການ  ອາລກນີ  ເອແຕ  ແອັດສະແຕ  ອາລເດຮດີ = ເຊຕອນ  ອາມນິ  ອາລໂກລ  ອາຊດິ ອງົ ຄະທາດ  ອາມດິ  ຫຼກັ ການພິຈາລະນາຈດຸ ຟດົ ຂອງທາດອງົ ຄະທາດທ່ ີມມີ ວນສານໂມເລກນຸ ໃກຄ້ ຽງກນັ : ທາດທ່ ີມີ ພນັ ທະຮໂີ ດຣແຊນ ຈະມຈີ ດຸ ຟດົ ສງູ ກວາ່ ທາດທ່ ີມແີ ຮງດງຶ ດດູ ລະຫວາ່ ງຂວົ້ ແລະ ທາດທ່ ີມແີ ຮງດງຶ ດດູ ລະຫວາ່ ງຂວົ້ ຈະມຈີ ດຸ ຟດົ ສງູ ກວາ່ ທາດທ່ ີມແີ ຮງດງຶ ດດູ ເປັນແຮງລອນດອນ (ແຮງວນັ ເດວີ າລ) ------------------------------------------------------------------------------------------------ ~ 24 ~

ພາກທີ V ທາດລະລາຍ, ຄວາມເຂັມ້ , ການແຕກຕວົ , pH, pOH    - ທາດລະລາຍ : ອາຊດິ , ບາເຊ,ີ ເກອື - ຄວາມເຂັມ້ ຂອງທາດລະລາຍ - ທິດສະດີ ອາຊດິ -ບາເຊີ - ທາດລະລາຍອາຊດິ -ບາເຊໃີ ນຊວີ ດິ ປະຈາໍ ວນັ - ການປງຸ ແຕງ່ ທາດລະລາຍ - ການຕຕີ າຼ ອາຊດິ -ບາເຊີ - ບາງລກັ ສະນະຂອງທາດລະລາຍ (ສກຶ ສາຕ່ ມື ໃນປ້ຶມແບບຮຽນ ມ.5)   1. ທາດລະລາຍບຟັ ເຟີ (Buffer solution) ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ທາດລະລາຍບຟັ ເຟີ ຄື ທາດລະລາຍທ່ ີປະກອບດວ້ ຍອາຊດິ ອອ່ ນກບັ ເກອື ຂອງອາຊດິ ນນັ້ ຫຼື ປະກອບ ດວ້ ຍບາເຊອີ ອ່ ນກບັ ເກອື ຂອງບາເຊນີ ນັ້ 2 ການປງຸ ແຕງ່ ທາດລະລາຍບຟັ ເຟີ ກ. ປະສມົ ທາດລະລາຍອອ່ ນກບັ ເກອື ຂອງອາຊດິ ນນັ້ ຫຼື ໃຊອ້ າຊດິ ອອ່ ນແລະເກອື ຂອງອາຊດິ ນນັ້ ລະລາຍ ໃນນາໍ້ ຮວ່ ມກນັ ເຊ່ ັນ : ທາດລະລາຍ CH3COOH ປະສມົ ກບັ ທາດລະລາຍ CH3COONa (ຄູ່ ອາຊດິ -ບາເຊີ ຄື CH3COOH ກບັ CH3COO) ຂ. ທາດລະລາຍບາເຊອີ ອ່ ນ ກບັ ເກອື ຂອງບາເຊນີ ນັ້ ຫຼື ໃຊບ້ າເຊອີ ອ່ ນ ແລະ ເກອື ຂອງບາເຊນີ ນັ້ ລະລາຍໃນນາໍ້ ຮວ່ ມກນັ ເຊນ່ : ທາດລະລາຍ NH3 ປະສມົ ກບັ ທາດລະລາຍ NH4Cℓ (ຄອູ່ າຊດິ -ບາເຊີ ຄື NH  ກບັ NH3) 4 ຄ. ປະສມົ ທາດລະລາຍອາຊດິ ອອ່ ນກບັ ທາດລະລາຍບາເຊແີ ກ່ ແລະໃຫອ້ າຊດິ ອອ່ ນເຫຼືອ ດງ່ ັ ສມົ ຜນົ ລມຸ່ ນ:້ີ CH3ÀCͺõOOH + NaOH CH3COONa + H2O Ï©ö À¡ó©¢−œ ÃÏÈ ເມ່ອື ປະຕກິ ລິ ຍິ າສນີ້ ສດຸ ໃນທາດລະລາຍປະສມົ ມີ CH3COOH ແລະ CH3COO ຊ່ ງຶ ເປັນຄູ່ ອາຊດິ -ບາເຊກີ ນັ ຈ່ງຶ ເປັນທາດລະລາຍບຟັ ເຟີ. ງ. ປະສມົ ທາດລະລາຍບາເຊອີ ອ່ ນກບັ ທາດລະລາຍອາຊດີ ແກ່ ແລະໃຫບ້ າເຊອີ ອ່ ນເຫຼືອ ດງ່ ັ ສມົ ຜນົ ລມຸ່ ນີ້ : NH3 + HCl NH4 Cl Àͺõ Ï©ö À¡©ó ÃÏÈ    ເມ່ອື ປະຕກິ ລິ ິຍາສນີ້ ສດຸ ໃນທາດລະລາຍປະສມົ ມີ NH3 ແລະ NH  (ໄດຈ້ າກ NH4Cℓ) ຊ່ ງຶ ເປັນຄູ່ 4 ບາເຊ-ີ ອາຊດິ ຈ່ງຶ ເປັນທາດລະລາຍບຟັ ເຟີ. ~ 25 ~

3. ການຊອກຫາຄາ່ pH ຂອງທາດລະລາຍບຟັ ເຟີ ຈາກສມົ ຜນົ : HA + pH ຂອງທາດລະລາຍ pKa log ຫຼື pH pKa log ຫຼື pH log ຕວົ ຢາ່ ງ 1 ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ເມ່ອື ລະລາຍ CH3COONa 0,01 ໂມລ/ລດິ ລງົ ໃນທາດລະລາຍ CH3COOH 0,1 ໂມລ/ລດິ 200 cm3 ຈະໄດທ້ າດລະລາຍບຟັ ເຟີເທ່ ົາໃດ ? ( Ka = 1,8 .10-5 ) ວທິ ີແກ້ 0,01 0,05 ໂມລ/ລດິ pH log pH - log1,8 .10-5 log pH = 4,44 ຕວົ ຢາ່ ງ 2 ເມ່ອື ນາໍ ທາດລະລາຍ NH3 0,1 ໂມລ/ລິດ 40 cm3 ເກດີ ປະຕກິ ລິ ິຍາກບັ ທາດລະລາຍ HCℓ 0,2 ໂມລ/ລດິ 10 cm3 ຈະໄດທ້ າດລະລາຍບຟັ ເຟີ pH ເທ່ ົາໃດ ? (Kb ຂອງ NH3 = 1,8 .10-5) ວທິ ີແກ້ ມີ ໂມລ ມີ ໂມລ ຕ່ ມື 0 ໃຊ້ ເຫຼືອ ~ 26 ~

ບໍລິມາດຂອງທາດລະລາຍ 40 + 10 = 50 cm3 = 0,04 ໂມລ/ລິດ ຄວາມເຂັມ້ ຂນຸ້ = 0,04 ໂມລ/ລິດ = 4,74   ຕວົ ຢາ່ ງ 3 ທາດລະລາຍບຟັ ເຟີ CH3COOH 0,5 ໂມລ / ລິດ ແລະ CH3COONa 0,1 ໂມລ / ລດິ ຈະ ມຄີ າ່ pH ປ່ຽນແປງເປັນຄາ່ ເທ່ ົາໃດ ຖາ້ : ກ. ຕ່ ມື NaOH ລງົ ໄປ 0,001 ໂມລ ໃນ ບຟັ ເຟີ 1 ລິດ ຂ. ຕ່ ມື NaOH ລງົ ໄປ 0,001 ໂມລ ໃນ ບຟັ ເຟີ 1 ລດິ ວທິ ີແກ້ ກອ່ ນຕ່ ມື ອາຊດິ ແລະ ບາເຊຊີ ອກຫາ pH ຂອງບຟັ ເຟີໄດດ້ ງ່ ັ ນ:້ີ ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ກ. ຖາ້ ຕ່ ມື NaOH ຈະເກດີ ປະຕກິ ລິ ຍິ າກບັ CH3COOH ຫຼງັ ເກດີ ປະຕກິ ລິ ຍິ າ ມີ = 0,5 – 0,001 = 0,499 ໂມລ/ລດິ = 1,0 + 0,001 = 1,001 ໂມລ/ລດິ ຫຼງັ ຈາກຕ່ ມື NaOH ແລວ້ pH ບ່ ໍປຽ່ ນແປງ ຂ. ເມ່ອື ຕ່ ມື HCℓ 0,001 ໂມລ/ລິດ 0,001 0,001 ດງ່ ັ ສມົ ຜນົ ຈະລວມກນັ ກບັ 0,001 0,001 0,001 ~ 27 ~

ຫຼງັ ເກດີ ປະຕກິ ລິ ິຍາ ມີ = 0,5 + 0,001 = 0,501ໂມລ/ລິດ = 1,0 - 0,001 = 0,999 ໂມລ/ລິດ ຫຼງັ ຈາກຕ່ ມື HCℓ ແລວ້ pH ບ່ ໍປ່ຽນແປງ --------------------------------------------------------------------------------------------- ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ~ 28 ~

ພາກທີ VI ສດູ ເຄມີ - ວທິ ີກາໍ ນດົ ສດູ ເຄມີ I. ວທິ ີຂຽນສດູ ເຄມີ - ການອະທິບາຍການຂຽນສດູ ເຄມນີ ຍິ ມົ ອະທິບາຍດວ້ ຍຄາ່ ອກົ ຊດີ າຊງົ (oxidation number) ເຊ່ ງິ ມຄີ າ່ ເປັນ ບວກ ຫຼື ລບົ . - oxidation number ໝາຍເຖງິ ຕວົ ເລກສມົ ມດຸ ທ່ ີບອກໃຫຮ້ ວູ້ າ່ ທາດນນັ້ 1 ອາໂຕມ ລວມຕວົ ກບັ ອາໂຕມອ່ ນື ຈະເປັນຝາ່ ຍຮບັ ຫຼື ເສຍ ເອເລັກຕຣງົ II. ຫຼກັ ການຂຽນສດູ ເຄມີ 1. ຂຽນສນັ ຍາລກັ ຂອງທາດ 2. ຂຽນຄາ່ oxidation number ໄວເ້ ບອ້ື ງເທິງດາ້ ນຂວາຂອງສນັ ຍາລກັ ທາດມນູ 3. ສາໍ ຫຼບັ ທາດປະສມົ ອອີ ງົ - ຕອ້ ງຂຽນທາດທ່ ີມຄີ າ່ oxidation number ເປັນບວກກອ່ ນ ຕດິ ຕາມດວ້ ຍ ທາດທ່ ີມຄີ າ່ oxidation number ເປັນລບົ . - ນາໍ ເອົາຄາ່ oxidation number ມາຄນູ ໄຂວ່ ກນັ ໂດຍບ່ ໍຄດິ ເຄ່ ອື ງໝາຍ ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ຕວົ ຢາ່ ງ  ສດູ ເຄມີ Na2O  ສດູ ເຄມີ Fe2(SO4)3 Na+ O2  ສດູ ເຄມີ Ca(OH)2 Fe3+ SO 2 4 Ca2+ OH 4. ສາໍ ຫຼບັ ທາດປະສມົ ໂກວາລງັ - ລຽງລາໍ ດບັ ທາດໃຫຖ້ ກື ຕາມຫຼກັ ສາກນົ ດງ່ ັ ນີ້ : B , Si , C , Sb , As , P , N , H , Te , Se , S , At , I , Br , Cℓ , O , F. ຕາມລາໍ ດບັ ຈາກຊາ້ ຍຫາຂວາ. - ໃນທາດປະສມົ ໂກວາລງັ ໜ່ ຶງໆ ຖາ້ ຈາໍ ນວນອາໂຕມຂອງທາດໃດມຫີ ຼາຍກວາ່ ໜ່ ຶງ ໃຫລ້ ະບຸ ຈາໍ ນວນອາໂຕມນາໍ ໂດຍຂຽນຕວົ ເລກສະແດງຈາໍ ນວນອາໂຕມໄວດ້ າ້ ນລມຸ່ ຂວາ. ໃນກລໍ ະນີ ມພີ ຽງໜ່ ຶງອາໂຕມ ບ່ ໍຕອ້ ງຂຽນຕວົ ເລກສະແດງຈາໍ ນວນອາໂຕມ. - ໃນການຂຽນສດູ ຂອງທາດປະສມົ ໂກວາລງັ ຖາ້ ຍງັ ບ່ ໍຮູ້ ຈາໍ ນວນອາໂຕມ ຂອງແຕລ່ ະທາດໃນ ໂມເລກນຸ ອາດຈະຫາໄດດ້ ງ່ ັ ນີ້ : ໃນການລວມຕວົ ກນັ ຂອງອາໂຕມຂອງທາດ 2 ຊະນດິ ສວ່ ນ ໃຫຍຈ່ ະນາໍ ເອັາເອເລັກຕຣງົ ມາໃຊຮ້ ວ່ ມກນັ ໃນຈາໍ ນວນທ່ ີເທ່ ົາກນັ ເພ່ ືອໃຫຄ້ ບົ 8 ເຮົາຈ່ງຶ ສາມາດ ຫາຈາໍ ນວນອາໂຕມໃນ 1 ໂມເລກນຸ ໄດ້ ໂດຍນາໍ ຈາໍ ນວນເອເລັກຕຣງົ ທ່ ີຈະຕອ້ ງຕ່ ມື ໃຫຄ້ ບົ 8 ຂອງອາໂຕມທງັ ສອງມາຊອກຫາຕວົ ຄນູ ຮວມຂອງທາດປະສມົ . ຕວົ ຢາ່ ງ C ຢຈູ່ ທຸ ່ ີ IVA ລວມຕວົ ກບັ O ຢຈູ່ ທຸ ່ ີ VIA ~ 29 ~

C ຍງັ ຂາດ 4 ເອເລັກຕຣງົ ຈ່ງຶ ຈະຄບົ 8 IV II O ຍງັ ຂາດ 2 ເອເລັກຕຣງົ ຈ່ງຶ ຈະຄບົ 8 ຫຼື C O2 ເມ່ອື ເອົາ 4 : 4 ຈະໄດ້ 1 4 : 2 ຈະໄດ້ 2 ດງ່ ັ ນນັ້ ສດູ ຂອງທາດປະສມົ ແມນ່ : CO2 III. ວທິ ີການກາໍ ນດົ ສດູ ເຄມີ 1. ວທິ ີກາໍ ນດົ ສດູ ງາ່ ຍດາຍ - ຄດິ ໄລຫ່ າປະລິມານຂອງທາດແຕລ່ ະຊະນດິ ໃນທາດປະສມົ ນນັ້ . - ຄດິ ໄລຫ່ າອດັ ຕາສວ່ ນໂດຍຈາໍ ນວນໂມລອາໂຕມຂອງທາດ n m ເຊ່ ງິ ອດັ ຕາສວ່ ນ M ໂດຍໂມລອາໂຕມຂອງທາດຈະຕອ້ ງເປັນເລກຈາໍ ນວນຖວ້ ນທ່ ີຕາ່ ໍ ສດຸ . - ບາງກລໍ ະນີ ໂຈດກາໍ ນດົ ປະລິມານທາດເປັນສວ່ ນຮອ້ ຍ ຫຼື ມວນສານຂອງແຕລ່ ະທາດທ່ ີເປັນສວ່ ນ ປະກອບຂອງທາດປະສມົ ນນັ້ ໂດຍກງົ . ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013  ການເຮັດໃຫອ້ ດັ ຕາສວ່ ນໂດຍຈາໍ ນວນໂມລອາໂຕມເປັນເລກຈາໍ ນວນເຕັມນອ້ ຍທ່ ີສດຸ - ໃຫເ້ ອົາເລກທ່ ີສະແດງຈາໍ ນວນໂມລອາໂຕມຂອງທາດທ່ ີມຄີ າ່ ນອ້ ຍສດຸ ຫານ. ຖາ້ ໄດເ້ ລກຈາໍ ນວນ ເຕັມທງັ ໝດົ ກ່ຈໍ ະຮສູ້ ດູ ງາ່ ຍດາຍ. - ຖາ້ ຜນົ ໄດຮ້ ບັ ຍງັ ເປັນເລກທດົ ສະນຍິ ມົ ໃຫປ້ ະຕບິ ດັ ດງ່ ັ ນ້ີ : ຖາ້ ຄາ່ ທ່ ີໄດໃ້ ກຄ້ ຽງຈາໍ ນວນເຕັມຫຼາຍ 0,9 ຂນຶ້ ໄປ ໃຫປ້ ດັ ເປັນເລກຈາໍ ນວວນເຕັມ ຫຼື ຖາ້ ມຄີ າ່ 0,1 ລງົ ໄປໃຫຕ້ ດັ ຖມິ້ . - ຖາ້ ປດັ ເປັນເລກຈາໍ ນວນເຕັມບ່ ໍໄດ້ ຫຼື ປດັ ຖມິ້ ບ່ ໍໄດກ້ ່ໃໍ ຫຫ້ າຕວົ ເລກທ່ ີເໝາະສມົ ມາຄນູ ຕະຫຼອດ ເພ່ ືອໃຫໄ້ ດເ້ ລກຈາໍ ນວນເຕັມ ຫຼື ໃກຄ້ ຽງເລກຈາໍ ນວນເຕັມຫຼາຍທ່ ີສດຸ ແລວ້ ປດັ ເປັນເລກຈາໍ ນວນ ເຕັມກ່ຈໍ ະຮສູ້ ດູ ງາ່ ຍດາຍ. ເຊ່ ັນ : 1 : 1,9  1:2 1 : 1,3 ໃຊ້ 3 ຄນູ ຕະຫຼອດໄດ້ 3 : 3,9  3:4 1 : 1,2 ໃຊ້ 5 ຄນູ ຕະຫຼອດໄດ້ 5 : 6  ເຕັກນກິ ຄດິ ລາ້ ການຊອກຫາສດູ ງາ່ ຍດາຍ. ຖາ້ ເປັນຂສໍ້ ອບແບບປາລະໄນ. ອາດຈະຄດິ ໄລຈ່ າກຕວົ ເລືອກຂອງຄາໍ ຕອບໄດ.້ ຕວົ ຢາ່ ງ 1 ທາດປະສມົ ອກົ ຊດິ ຂອງທາດ A ປະກອບດວ້ ຍທາດ A 74,19 % ແລະ ທາດອກົ ຊແີ ຊນ O = 25,81% ໂດຍມວນສານ. ສດູ ງາ່ ຍດາຍຂອງ A ຄຂື ໍໃ້ ດ ? (ກາໍ ນດົ ໃຫມ້ ວນສານອາໂຕມຂອງທາດ A = 23 ແລະ O = 16) ກ) AO2 ຂ) A2O ຄ) A2O3 ງ) A2O5 ~ 30 ~

ວທິ ີແກ້ 1 ເນ່ອື ງຈາກ 74,19  25,81 ດງ່ ັ ນນັ້ ຕວົ ເລອື ກ 1 ; 3 ; 4 ຈ່ງຶ ຜິດ. 23 16 ຕອບ ຂໍ້ (ຂ) ວທິ ີແກ້ 2 ໂຈດກາໍ ນດົ ໃຫມ້ ວນສານອາໂຕມ A = 23 ແລະ A = 74,19% ພຽງແຕເ່ ອົາມວນສານໂມເລ ກນຸ ຂອງທາດປະສມົ ມາຊອກຫາ% ຂອງ A ກ່ຈໍ ະຮໄູ້ ດຄ້ າໍ ຕອບ. AO2 ມວນສານໂມເລກນຸ 23 + 32 = 55 55  100  X  41,82 23 X? A2O ມວນສານໂມເລກນຸ (23 2) + 16 = 62 62  100  X  74,19 23 X? ດງ່ ັ ນນັ້ : ຈ່ງຶ ຕອບຂໍ້ (ຂ) ແຕວ່ ທິ ີນບີ້ ່ ໍຄອ່ ຍນາໍ ໃຊ້ ເພາະຖາ້ ຕວົ ເລອື ກຄາໍ ຕອບຖກື ຢຂູ່ ໍສ້ ດຸ ທາ້ ຍຕອ້ ງ ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ໄດຄ້ ດິ ໄລຈ່ ນົ ໝດົ ຂເໍ້ ຊ່ ງິ ຈະເຮັດໃຫເ້ ສຍເວລາ.   ວທິ ີແກ້ 3 ຖາ້ ໂຈດກາໍ ນດົ ມວນສານໂມເລກນຸ ໃຫ້ ກ່ສໍ າມາດນາໍ ໃຊມ້ ວນສານໂມເລກນຸ ມາທຽບກບັ ສດູ ໂມເລ ກນຸ ໃນແຕລ່ ະຂໍກ້ ່ຈໍ ະສະດວກ ແລະ ໄວຂນຶ້ . ຕວົ ຢາ່ ງ 2 ທາດປະສມົ ຊະນດິ ໜ່ ຶງປະກອບດວ້ ຍ C 1,8 ໂມລ; H = 2,89 1024 ອ/ຕ ແລະ O = 9,6g. ຈງ່ ົ ຊອກສດູ ງາ່ ຍດາຍຂອງທາດປະສມົ ນ.ີ້ ວທິ ີແກ້ H  2,89 1024 O  9,6 6,02 1023 16 C 1,8 ໂມລ O CH 0,6 1,8 4,8 0,6 0,6 0,6 3: 8 : 1  ສດູ ງາ່ ຍດາຍ : C3H8O   2. ວທິ ີກາໍ ນດົ ສດູ ໂມເລກນຸ . - ຊອກສດູ ງາ່ ຍດາຍ. - ສມົ ມດຸ ສດູ ໂມເລກນຸ ດງ່ ັ ນ:ີ້ ສດູ ໂມເລກນຸ = (ສດູ ງາ່ ຍດາຍ)n - ຄດິ ໄລຫ່ າມວນສານໂມເລກນຸ ຂອງສດູ ສມົ ມດຸ ແລະ ມວນສານໂມເລກນຸ ທ່ ີແທຈ້ ງິ (ຖາ້ ໂຈດບອກ) - ນາໍ ຜນົ ທ່ ີໄດມ້ າຄດິ ໄລຫ່ າຄາ່ ຂອງ n ຖາ້ n < 0,5 ໃຫປ້ ດັ ຖມິ້ ແຕຖ່ າ້ n  0,5 ໃຫປ້ ດັ ເປັນ 1 ~ 31 ~

 ການຄດິ ໄລຫ່ າມວນສານໂມເລກນຸ (ຖາ້ ໂຈດບ່ ໍກາໍ ນດົ ມວນສານໂມເລກນຸ ມາໃຫ)້ ກາໍ ນດົ ຈາກ D  M  m ໃນ STP Vv  M ; d= M ກາໍ ນດົ ຈາກ d = Mອາຍ Mອາກາດ ກາໍ ນດົ ຈາກ PV = nRT ກາໍ ນດົ ຈາກ ∆tf = Kf x m = Kf m1 1000 m2  M ∆tb = Kb  m= Kb m1 1000 m2  M M  m1 1000  K f ; M  m1 1000 Kb m2  t f m2  tb   3. ການກາໍ ນດົ ສດູ ໂມເລກນູ ຈາກສມົ ຜນົ ເຄມີ ຕວົ ຢາ່ ງ 1 ເມ່ອື ນາໍ ກາສຮໂີ ດກຼ າກບວົ ຊະນດິ ໜ່ ຶງຈາໍ ນວນ 20 cm3 ມາທາໍ ປະຕກິ ລິ ິຍາກບັ ກາສ O2 ບໍລິມາດ 200 cm3 ຫລງັ ຈາກປະຕກິ ລິ ິຍາສນີ້ ສດຸ ລງົ ແລວ້ ເຮັດໃຫເ້ ຢັນລງົ ວດັ ແທກເອົາບໍລມິ າດ ຂອງກາສໄດ້ 160 cm3 ຜາ່ ນກາສທງັ ໝດົ ລງົ ໃນນາໍ້ ປນູ ໃສເຫຼືອກາສພຽງ 100 cm3. ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ຊອກສດູ ໂມເລກນູ ຂອງຮໂີ ດກຼ າກບວົ ຊະນດິ ນີ້ (ບໍລມິ າດຂອງກາສທງັ ໝດົ ວດັ ແທກໃນອນຸ ຫະພມູ ຫອ້ ງ ແລະຄວາມດນັ 1 ບນັ ຍາກາດ) ວທິ ີແກ້ CxHy + (x + y ) O2  x CO2 + y H2O 4 4 ຊອກບໍລິມາດຂອງ O2 ທ່ ີໃຊໃ້ ນການເກດີ ປະຕກິ ລິ ຍິ ານ້ີ ບໍລມິ າດຂອງກາສພາຍຫລງັ ການເກດີ ປະຕກິ ລິ ິຍາມີ 160 cm3 ສະແດງວາ່ ອາຍ H2O ກາຍເປັນ H2O, ເມ່ອື ເອົາກາສທງັ ໝດົ 160cm3 ໄປຜາ່ ນນາໍ້ ປນູ ໃສເຫຼືອພຽງກາສ 100 cm3 , ເນ່ອື ງຈາກນາໍ້ ປນູ ໃສທາໍ ປະຕກິ ລິ ຍິ າກບັ CO2 ດງ່ ັ ນນັ້ 60 cm3 ແມນ່ ກາສ CO2 ສວ່ ນເຫຼືອແມນ່ ກາສ O2 (160 cm3 – 60cm3) ດງ່ ັ ນນັ້ ບໍລມິ າດຂອງອກົ ຊແີ ຊນທ່ ີໃຊໃ້ ນການເກດີ ປະຕກິ ລິ ຍິ າມີ 200cm3 – 100 cm3 = 100cm3 CxHy + (x + y ) O2  xCO2 + y H2O 4 2 20 cm3 60 cm3 20 cm3 100 cm3 20 cm3 20 cm3 ເຮົາມີ x = 3 x+ y = 5  y =2  y=8 4 4 ສດູ ໂມເລກນູ ຂອງທາດປະສມົ ຮໂີ ດກາກບວົ ແມນ່ C3H8 ~ 32 ~

ຕວົ ຢາ່ ງ 2 ທາດປະສມົ ຊະນດິ ໜ່ ຶງປະກອບດວ້ ຍ P , N , Cℓ ໂດຍມີ Cℓ = 61,2 % P = 26,7% ເມ່ອື ນາໍ ທາດນີ້ 1,2 g ລະລາຍໃນແບງແຊນ 14cm3 ຈະໄດທ້ າດລະລາຍທ່ ີມຈີ ດຸ ກາ້ ມ ແຂງ 4,129oC (ແບງແຊນທ່ ີມຈີ ດຸ ກາ້ ມແຂງ 5,50oC ຄວາມໜາແໜນ້ 0,88g/cm3 ມີ ຄາ່ Kf= 4,90oC/m ) ສດູ ໂມເລກນູ ຂອງທາດປະສມົ ນມ້ີ ຂີ ໃໍ້ ດ ? ກ) PNCℓ2 ຂ) P3N3Cℓ6 ຄ) P4N4Cℓ8 ງ) (PNCℓ2)6 ວທິ ີແກ້ ຊອກມວນສານໂມເລກນູ M= m11000  Kf m2 Tf = Tf( ຕວົ ລະລາຍ ) – Tf (ທາດລະລາຍ) = 5,50 – 4,129 = 1,371˚C m2  14cm3  0,88g / cm3  12,32g M  1,2 1000 4,90  348 12,32 1,371 ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ພຽງແຕເ່ ອົາມວນສານໂມເລກນຸ ມາທຽບກບັ ສດູ ໂມເລກນຸ ໃນແຕລ່ ະຂກໍ້ ່ຈໍ ະໄດຄ້ າໍ ຕອບດງ່ ັ ນນັ້ ຈ່ງຶ ຕອບ ຂໍ້ (ຂ) P3N3Cℓ6   ຕວົ ຢາ່ ງ 3 ທາດປະສມົ ຮໂີ ດກຼ າກບວົ ຊະນດິ ມມີ ວນສານໂມເລກນູ ເທ່ ົາ 114 ຈາກຜນົ ການວເິ ຄາະພບົ ວາ່ ປະກອບດວ້ ຍທາດທ່ ີເຫຼືອເປັນກາກບອນ. ຈງ່ ົ ຊອກສດູ ໂມເລກນຸ ຂອງທາດປະສມົ ຮໂີ ດກຼ າກບວົ ນນັ້ . ວທິ ີແກ້ H = 9  114 = 18 57 C = 48  114 = 96 ຫລື 114 – 18 = 96 57 ຈາໍ ນວນໂມລອາໂຕມ C = 96 H = 18 12 1 8 : 18  ສດູ ໂມເລກນຸ C8H18   ຕວົ ຢາ່ ງ 4 ເມ່ອື ນາໍ ເອົາ Na2CO3 . xH2O ມາທາໍ ປະຕກິ ລິ ິຍາກບັ HCℓ ຕາມສມົ ຜນົ Na2CO3 . xH2O + 2HCℓ  2 NaCℓ + ( x + 1) H2O + CO2 ເມ່ອື ນາໍ ເອົາເກອື ດງ່ ັ ກາ່ ວນີ້ 0,930g ມາທາໍ ປະຕກິ ລິ ິຍາກບັ HCℓ ປະກດົ ວາ່ ຕອ້ ງໃຊ້ HCℓ ເຂັມ້ 0,1mol/L ບໍລມິ າດ 150cm3 ຈ່ງຶ ທາໍ ປະຕກິ ລິ ິຍາພໍດ.ີ ຈງ່ ົ ຊອກສດູ ຂອງ Na2CO3 . xH2O   ວທິ ີແກ້ n (HCℓ) = CV = 0,1150 = 0,015 mol 1000 1000 ~ 33 ~

Na2CO3 . xH2O + 2 HCℓ  2 NaCℓ + (x + 1) H2O + CO2 106 18x = 2mol 0,930 0,015mol (106 + 18x).0,015 = 2.0,930 1,59 + 0,27x = 1,86  x = 1,86 1,59 = 1 0,27 ສດູ ຂອງເກອື ແມນ່ Na2CO3 . H2O ຕວົ ຢາ່ ງ 5 ທາດ A ປະກອບດວ້ ຍ S , Cℓ ແລະ O ເທ່ ົານນັ້ ເມ່ອື ນາໍ ເອົາທາດນີ້ 2,15 g ມາລະລາຍໃນນາໍ້ ຈະ ໄດອ້ າຊດິ H2SO4 1,96 g ກບັ HCℓ ໜກັ 0,73g ຖາ້ ທາດ A 5 104 ໂມລ ມມີ ວນສານ 0,1075 g. ຈງ່ ົ ຊອກສດູ ໂມເລກນຸ ຂອງທາດA (ກາໍ ນດົ ໃຫມ້ ວນສານອາໂຕມ S = 32 , Cℓ = 35,5 , O = 16) ວທິ ີແກ້ ຊອກຫາປະລິມານຂອງ S ຈາກ H2SO4ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 Cℓ ຈາກ HCℓ H2SO4 98g = 32g  m (s) = 0,64g m (Cℓ) = 0,71g 1,96 ms HCℓ 36,5 = 35,5  0,73 mCl ຊອກມວນສານໂມເລກນຸ ຂອງທາດ A 5 10 4 mol  0,1075g 1 mol  M  M = 215g/mol S 0,64 Cℓ 0,71 O 0,8 32 35,5 16 0,02 0,02 0,05 0,02 0,02 0,05 0,02 0,02 0,02 2,5 1: 1: (  2) ສດູ ງາ່ ຍດາຍ : S2Cℓ5O2 - ຊອກສດູ ໂມເລກນຸ (S2Cℓ5O2)n = 215 215 n = 215  n=1 ສະນນັ້ ສດູ ງາ່ ຍດາຍ = ສດູ ໂມເລກນຸ : S2Cℓ5O2    ---------------------------------------------------------------------------------------------------- ~ 34 ~

ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013ພາກທີ VII ກດົ ເກນພ້ືນຖານຂອງປະຕກິ ລິ ິຍາເຄມີ I. ຄວາມໄວຂອງປະຕກິ ລິ ິຍາເຄມີ 1. ຄວາມໝາຍຂອງຄວາມໄວປະຕກິ ລິ ິຍາເຄມີ ຄວາມໄວຂອງປະຕກິ ລິ ຍິ າໝາຍເຖງິ ການປ່ຽນແປງທ່ ີຫຸຼດລງົ ຂອງທາດຕງັ້ ຕນົ້ (Reactant) ຫຼື ການ ປ່ຽນແປງທ່ ີເກດີ ຂນື້ ຂອງທາດຜະລິດຕະພນັ (product) ທ່ ີເກດີ ຂນື້ ຈາກປະຕກິ ລິ ິຍາໃນ 1 ຫວົ ໜວ່ ຍ ເວລາ (ວນິ າທີ, ນາທີ ຫຼື ຊ່ວົ ໂມງ) ຊ່ ງຶ ຂຽນເປັນສດູ ໄດດ້ ງ່ ັ ນ:້ີ ຄວາມໄວຂອງປະຕກິ ລິ ິຍາ = ຄວາມໄວຂອງປະຕກິ ລິ ຍິ າ = ຕວົ ຢາ່ ງ : ຈາກປະຕກິ ລິ ຍິ າ ຄວາມໄວຂອງປະຕກິ ລິ ຍິ າ = = = ໃນການວດັ ແທກຄວາມໄວຂອງປະຕກິ ລິ ິຍາ ນອກຈາກຈະວດັ ແທກການປຽ່ ນແປງຂອງທາດຕງັ້ ຕນົ້ ທ່ ີ ຫຸຼດລງົ ຫຼື ການປ່ຽນແປງຂອງທາດຜະລດິ ຕະພນັ ທ່ ີເກດີ ຂນື້ ຕ່ ໍເວລາແລວ້ ຍງັ ສາມາດວດັ ແທກຄວາມ ໄວຂອງປະຕກິ ລິ ິຍາລກັ ສະນະທ່ ີປ່ຽນໄປຂອງທາດຕງັ້ ຕນົ້ ຫຼື ຂອງທາດຜະລດິ ຕະພນັ ໃນຂະນະທ່ ີ ປະຕກິ ລິ ິຍາເກດີ ຂນ້ື ເຊ່ ັນ : ເນ່ ອື ງຈາກປະຕກິ ລິ ິຍານມ້ີ ອີ າຍເກດີ ຂນ້ື ຄອື າຍຮໂີ ດຣແຊນ ເຮັດໃຫເ້ ກດີ ມຄີ ວາມດນັ , ຖາ້ ເຮັດການທດົ ລອງໃນລະບບົ ປິດສາມາດວດັ ແທກຄວາມໄວຂອງປະຕກິ ລິ ຍິ າໂດຍການວດັ ແທກຄວາມດນັ ທ່ ີເພີ້ມຂນ້ື ຕ່ ໍເວລາ. (1) N2O4(g)  2NO2 ກອ່ ນການເກດີ ປະຕກິ ລິ ິຍາທາດເບອ້ື ງຕນົ້ (N2O4) ເມ່ອື ເກດີ ປະຕກິ ລິ ຍິ າຈະໄດ້ NO2 ຊ່ ງຶ ມສີ ີ ນາໍ້ ຕານແດງຈ່ງິ ສາມາດວດັ ແທກຄວາມໄວຂອງປະຕກິ ລິ ິຍາໂດຍວດັ ແທກການເກດີ ສຂີ ອງ ປະຕກິ ລິ ິຍາ. (2) N2(g) + 3H2(g)  2NH3(g) ປະຕກິ ລິ ຍິ ານເ້ີ ມ່ອື ເກດີ ຂນ້ື ປະລມິ ານຂອງທາດອາຍຈະຫຸຼດລງົ ຈ່ງຶ ສາມາດວດັ ແທກຄວາມໄວຂອງ ປະຕກິ ລິ ຍິ າໂດຍວດັ ແທກຄວາມດນັ ທ່ ີຫຸຼດລງົ ຕ່ ໍເວລາ. ຈາກຕວົ ຢາ່ ງຂາ້ ງເທ່ ີງນແີ້ ລວ້ ຍງັ ມີ ~ 35 ~

ລກັ ສະນະອ່ ນື ໆອກີ ທ່ ີວດັ ແທກໄດເ້ ຊ່ ັນ : ວດັ ແທກການຊກັ ນາໍ ໄຟຟ້າ, ວດັ ແທກຄວາມເຂັມ້ ຂນຸ້ ແລະ ອ່ ນື ໆ ຕວົ ຢາ່ ງ : ປະຕກິ ລິ ິຍາລະຫວາ່ ງ ທາດລະລາຍແປກມງັ ການດັ ກບັ ທາດລະລາຍອາຊກິ ຣຼໍ ດີ ກິ ດງ່ ັ ສມົ ຜນົ ລມຸ່ ນ້ີ : 2KCℓ(aq) + 2MnCℓ2(aq) + 7H2O(l) + 5Cℓ2(g) 2KMnO4(aq) + 16HCℓ(aq)  ຈາກສມົ ຜນົ ຂາ້ ງເທ່ ີງອາດຈະວດັ ແທກຄວາມໄວຂອງປະຕກິ ລິ ິຍາດງ່ ັ ນ:ີ້ ກ. ວດັ ແທກສຂີ ອງ KMnO4 ທ່ ີຈາງຫາຍໄປ ຂ. ວດັ ແທກຈາກຄາ່ pH ຂອງທາດລະລາຍ ຄ. ວດັ ແທກຈາກບໍລມິ າດ ຫຼື ຄວາມດນັ ຂອງອາຍ Cℓ2 ທ່ ີເກດີ ຂນ້ື ງ. ວດັ ແທກຈາກຄວາມເຂັມ້ ຂນຸ້ ຂອງທາດລະລາຍຕາ່ ງໆເຊ່ ັນ : KMnO4 , HCℓ …   2. ການຄດິ ໄລກ່ ຽ່ ວກບັ ຄວາມໄວຂອງປະຕກິ ລິ ຍິ າເຄມີ ຈາກປະຕກິ ລິ ິຍາ : A + 2 B  C + 3 D ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ຂຽນສມົ ຜນົ ສະແດງຄວາມໄວຂອງປະຕກິ ລິ ຍິ າ (V) ໄດດ້ ງ່ ັ ນ້ີ : ຕວົ ຢາ່ ງ 1 ໃນປະຕກິ ລິ ິຍາ : Mg(s) + 2 HCℓ(aq)  MgCℓ2 (aq) + H2 (g) ຈາກການທດົ ລອງພບົ ວາ່ ເມ່ອື ໃສທ່ າດ Mg ບຽ່ ງໜ່ ຶງລງົ ໃນທາດລະລາຍ HCℓ ຈາໍ ນວນຫຼາຍເກນີ ພໍ ຫຼງັ ຈາກເວລາຜາ່ ນໄປ 5 ນາທີ ປະກດົ ວາ່ ທາດ Mg ລດຸ ລງົ 4,8 g ກ. ຈງ່ ົ ຊອກຫາຄວາມໄວທ່ ີເກດີ H2 ແລະ ຄວາມໄວ ການຫຸຼດລງົ ຂອງ HCℓ ເປັນໂມນຕ່ ໍນາທີ. ຂ. ຈງ່ ົ ຊອກຫາຄວາມໄວຂອງປະຕກິ ລິ ຍິ າເປັນໂມນຕ່ ໍນາທີ. ວທິ ີແກ້ : ຈາກບດົ ຕວົ ຢາ່ ງເຫັນວາ່ ເວລາ 5 ນາທີ Mg ຫຸຼດລງົ 4,8g ດງ່ ັ ນນັ້ ຈາໍ ນວນໂມລຂອງ Mg ຈະເທ່ ົາກບັ = 2 mol ການປຽ່ ນແປງທ່ ີຫຸຼດລງົ ຂອງທາດ Mg = = ການປຽ່ ນແປງທ່ ີຫຸຼດລງົ ຂອງທາດ Mg = 0,04 mol/min ກ. ການປຽ່ ນແປງທ່ ີເພ້ີມຂນື້ ຂອງທາດ H2 = ການປຽ່ ນແປງທ່ ີຫຸຼດລງົ ຂອງທາດ Mg = 0,04 mol/min ການປຽ່ ນແປງທ່ ີຫຸຼດລງົ ຂອງທາດ HCℓ = 2 x 0,04 mol/min ດງ່ ັ ນນັ້ ການປ່ຽນແປງທ່ ີຫຸຼດລງົ ຂອງທາດ HCℓ = 0,08 mol/min ~ 36 ~

ຂ. ຄວາມໄວຂອງປະຕກິ ລິ ຍິ າ = ການປຽ່ ນແປງທ່ ີຫຸຼດລງົ ຂອງທາດ Mg = 0,04 mol/min ຫຼື ຄວາມໄວຂອງປະຕກິ ລິ ິຍາ =  x 0,08 = 0,04 mol/min   ຕວົ ຢາ່ ງ 2 ເມ່ອື ໃສໂ່ ລຫະ ອາລຍຸ ມຍີ ມົ (Aℓ) ຈາໍ ນວນ 5,4g ລງົ ໃສທ່ າດລະລາຍອາຊດິ ກຮຼໍ ດີ ຣກິ (HCℓ) ເຂັມ້ ຂນຸ້ X mol/L ຈາໍ ນວນ 500 cm3 ຈະເກດີ ປະຕກິ ລິ ຍິ າດງ່ ັ ສມົ ຜນົ 2Aℓ + 6HCℓ  2AℓCℓ3 + 3H2 ຫຼງັ ຈາກເວລາຜາ່ ນໄປ 10 ນາທີ ພບົ ວາ່ ໂລຫະ Aℓ ເຫຼືອຢູ່ 4,8 g . ຈງ່ ົ ຊອກຫາຄວາມໄວການເກດີ ຂນື້ ຂອງທາດ H2 ແລະ ຄວາມໄວຂອງປະຕກິ ລິ ິຍາ. ວທິ ີແກ້ ໃນເວລາ 10 ນາທີ Aℓ ຫຸຼດລງົ 5,4 – 4,86 = 0,54g ຖາ້ ຄດິ ໄລເ່ ປັນຈາໍ ນວນໂມນ = = 0,02 mol ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013- ຊອກຫາຄວາມໄວການຫຸຼດລງົ ຂອງ Aℓ = = 0,002 mol/min - ຄວາມໄວການເກດີ ຂນື້ ຂອງທາດ H2 = + =- = x 0,002 = 0,003 mol/min - ຄວາມໄວຂອງປະຕກິ ລິ ິຍາ (V) ເທ່ ົາກບັ =+ V=- =- = = - x 0,002 = - x 0,006 = x 0,002 = + x 0,003 V = 0,001 mol/min ດງ່ ັ ນນັ້ ຄວາມໄວການເກດີ ຂນ້ື ຂອງທາດ H2 ເທ່ ົາກບັ 0,003 mol/min ແລະ ຄວາມໄວຂອງປະຕກິ ລິ ຍິ າເທ່ ົາກບັ 0,001 mol/min   ຕວົ ຢາ່ ງ 3 ຈາກປະຕກິ ລິ ຍິ າຕ່ ໍໄປນີ້ : 2 A(g) + B(g)  3 C(g) + D(g) ການເກດິ ປະຕກິ ລິ ຍິ າເລ້ີມຕນົ້ ໃຊອ້ າຍ A 5 mol ເກດີ ປະຕກິ ລິ ິຍາກບັ ອາຍ B 3 mol ໃນພາຊະນະ ບນັ ຈຂຸ ະໜາດ 500 cm3 ເມ່ອື ເວລາຜາ່ ນໄປ 25 s , ວດັ ແທກປະລມິ ານຂອງອາຍ D ທ່ ີເກດີ ຂນື້ 0,5 mol. ຈງ່ ົ ຊອກຫາ : ກ. ຄວາມໄວການເກດີ ຂອງອາຍ C ຂ. ຄວາມໄວການຫຸຼດລງົ ຂອງອາຍ A ຄ. ຄວາມໄວຂອງການເກດີ ປະຕກິ ລິ ຍິ າ (ໃນຫວົ ໜວ່ ຍເປັນ mol/s ແລະ mol/dm3.s) ~ 37 ~

ວທິ ີແກ້ ຈາກສມົ ຜນົ 2A(g) + B(g)  3C(g) + D(g) ຄວາມໄວຂອງປະຕກິ ລິ ິຍາ(V) = - ຄວາມໄວການເກດີ ຂນ້ື ຂອງ D =  = 0,02 mol/s ກ. ຄວາມໄວການເກດີ ຂນ້ື ຂອງ C = = 3 x 0,02 ດງ່ ັ ນນັ້ ຄວາມໄວການເກດີ ຂນື້ ຂອງ C = 0,06 mol/s ແລະ = = 0,12 mol/dm3.s ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ຂ. ຄວາມໄວການຫຸຼດລງົ ຂອງ A = - = x 0,06 = 0,04 mol/s ຫຼື ຄວາມໄວການຫຸຼດລງົ ຂອງ A = x 0,12 mol/dm3.s ດງ່ ັ ນນັ້ ຄວາມໄວການຫຸຼດລງົ ຂອງ A = 0,04 mol/s ແລະ 0,08 mol/dm3.s ຄ. ຄວາມໄວຂອງປະຕກິ ລິ ຍິ າ(V) ແມນ່ : ຈາກສດູ V = - ດງ່ ັ ນນັ້ V= x0,04 = 0,02 = x0,06 = 0,02 V = 0,02 mol/s ຫຼື ຄວາມໄວຂອງປະຕກິ ລິ ຍິ າ (V) = x0,08 = 0,04 = x0,12 = 0,04 V = 0,04 mol/dm3.s   3. ປດັ ໃຈທ່ ີມຜີ ນົ ຕ່ ໍຄວາມໄວຂອງປະຕກິ ລິ ຍິ າ ປະຕກິ ລິ ິຍາເຄມເີ ກດີ ຂນື້ ໄວ ຫຼື ຊາ້ ຂນ້ື ຢກູ່ ບັ ຫຼາຍປດັ ໃຈເຊ່ ັນ: ກ. ຊະນດິ ຂອງທາດທາໍ ປະຕກິ ລິ ຍິ າ ຂ. ຄວາມເຂັມ້ ຂນຸ້ ຂອງທາດທາໍ ປະຕກິ ລິ ຍິ າ ~ 38 ~

ຄ. ອນຸ ຫະພມູ ງ. ທາດເລ່ ັງປະຕກິ ລິ ິຍາ ນອກຈາກປດັ ໃຈທ່ ີກາ່ ວມາຂາ້ ງເທ່ ິງນແີ້ ລວ້ ຍງັ ມປີ ດັ ໃຈອ່ ນື ໆອກີ , ຕວົ ຢາ່ ງປະຕກິ ລິ ຍິ າລະຫວາ່ ງ ສງັ ກະສກີ ບັ ອາຊດິ ຮໂີ ດຣກຣຼໍ ກິ ຈາງ ຊ່ ງຶ ໃຫອ້ າຍຮໂີ ດຣແຊນ, ຖາ້ ໃຊສ້ ງັ ກະສເີ ມດັ ໃຫຍ່ ປະຕກິ ລິ ິຍາ ຈະເກດີ ຊາ້ , ຖາ້ ສງັ ກະສເີ ມດັ ນອ້ ຍປະຕກິ ລິ ຍິ າຈະເກດີ ໄວກວາ່ , ທງັ ນກ້ີ ຍໍ ອ້ ນວາ່ ໃນປະລມິ ານເທ່ ົາກນັ ເມ່ອື ຂະໜາດເມດັ ວດັ ຖຍຸ ່ ງິ ນອ້ ຍລງົ ພື້ນທ່ ີຜິວຍ່ ງິ ຫຼາຍຂນື້ . ບດົ ຝຶກຫດັ 1. ມປີ ະຕກິ ລິ ິຍາລະຫວາ່ ງທາດແຂງ ແລະ ອາຍຊະນດິ ໜ່ ຶງຊ່ ງຶ ສາມາດເກດີ ຂນື້ ໄດຕ້ ະຫຼອດເວລາ, ຖາ້ ຕອ້ ງການເຮັດໃຫຄ້ ວາມໄວຂອງປະຕກິ ລິ ິຍາເພ້ີມຂນື້ ຈະຕອ້ ງເຮັດໃຫມ້ ກີ ານປຽ່ ນແປງຫຍັ ງແດ?່ ກ. ຫຸຼດຄວາມດນັ ຂອງທາດອາຍ ຂ. ຫຸຼດອນຸ ຫະພມູ ຄ. ຫຸຼດຂະໜາດຂອງທາດແຂງລງົ ງ. ຮກັ ສາຄວາມດນັ ຄງົ ທ່ ີ ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ຕອບ ຂໍ້ ຄ ຖາ້ ຕອ້ ງການເຮັດໃຫຄ້ ວາມໄວຂອງປະຕກິ ລິ ິຍາເພີ້ມຂນ້ື ຈະຕອ້ ງຫຸຼດຂະໜາດຂອງທາດ ແຂງລງົ , ຍອ້ ນວາ່ ປະຕກິ ລິ ຍິ ານແ້ີ ມນ່ ປະຕກິ ລິ ິຍາເນອື້ ດຽວ ຄວາມໄວຂອງປະຕກິ ລິ ິຍາຂນ້ື ຢກູ່ ບັ ພ້ືນທ່ ີຜິວ ຈ່ງຶ ເຮັດໃຫຄ້ ວາມໄວຂອງປະຕກິ ລິ ຍິ າເພ້ີມຂນື້ 2. ໃນປະຕກິ ລິ ິຍາຕ່ ໍໄປນປ້ີ ະຕກິ ລິ ິຍາໃດຄວນຈະເກດີ ຊາ້ ທ່ ີສດຸ ທ່ ີອນຸ ຫະພມູ ໃນຫອ້ ງ. ກ. ຂ. ຄ. ງ. ຕອບ ຂໍ້ ງ ເພາະເປັນປະຕກິ ລິ ຍິ າທ່ ີສະລາຍພນັ ທະເກ່ າົ ແລະ ເກດີ ພນັ ທະໃໝຫ່ ຼາຍທ່ ີສດຸ ດງ່ ັ ນນັ້ ຈ່ງຶ ໃຊເ້ ວລາຫຼາຍ. 3. ຈາກປະຕກິ ລິ ິຍາ : ຖາ້ ຕອ້ ງການວດັ ແທກຄວາມໄວຂອງປະຕກິ ລິ ິຍາຄວນໃຊວ້ ທິ ີໃດຈ່ງຶ ຈະເໝາະສມົ ທ່ ີສດຸ ? ກ. ວດັ ແທກສຂີ ອງ ທ່ ີຈາງລງົ ຂ. ວດັ ແທກມວນສານຂອງນາໍ້ ທ່ ີເກດີ ຂນື້ ຄ. ວດັ ແທກບໍລມິ າດຂອງອາຍ CO2 ທ່ ີເກດີ ຂນ້ື ~ 39 ~

ງ. ວດັ ແທກຄວາມເຂັມ້ ຂນຸ້ ຂອງ ທ່ ີຫຸຼດລງົ ຕອບ ຂໍ້ ກ. ເພາະ ມສີ ມີ ວ່ ງແດງ, ແຕ່ Mn2+ ບ່ ໍມສີ ີ ຈ່ງຶ ສາມາດວດັ ແທກຄວາມໄວຂອງ ປະຕກິ ລິ ຍິ າໂດຍສງັ ເກດການຈາງຂອງສຊີ ່ ງຶ ສງັ ເກດໄດງ້ າ່ ຍ. 4. ການເຜົາໄໝຂ້ ອງນາໍ້ ຕານໃນອາກາດຕອ້ ງການອນຸ ຫະພມູ ສງູ , ແຕນ່ າໍ້ ຕານໃນຮາ່ ງກາຍຖກື ເຜົາໄ ໝໄ້ ດຍ້ ອ້ ນຫຍງັ ? ກ. ຄວາມເຂັມ້ ຂນຸ້ ຂອງນາໍ້ ຕານມຄີ າ່ ຫຼາຍ ຂ. ມເີ ອນໄຊຊວຍ່ ລດຸ ພະລງັ ງານກະຕນຸ້ ລງົ ຄ. ໃນຮາ່ ງກາຍມປີ ະລິມານອກົ ຊແີ ຊນເຂັມ້ ຂນຸ້ ຫຼາຍກວາ່ ໃນອາກາດ ງ. ນາໍ້ ຕານໃນຮາ່ ງກາຍຖກື ຍອ່ ຍເປັນໂມເລກນຸ ນອ້ ຍໆຈ່ງຶ ລວມກບັ ອກົ ຊແີ ຊນໄດງ້ າ່ ຍ ຕອບ ຂໍ້ ຂ.   5. ເພາະເຫດໃດກາສກບັ ກາສ ຈ່ງຶ ເກດີ ປະຕກິ ລິ ິຍາໄວກວາ່ ກາສກບັ ທາດແຂງ. ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ກ. ເພາະພ້ືນທ່ ີຜິວຂອງກາສທງັ ສອງສາໍ ພດັ ກນັ ຫຼາຍ ຂ. ເພາະອະນພຸ າກຕາ່ ງໆຂອງກາສທງັ ສອງຢໃູ່ ກກ້ ນັ ໂອກາດລວມຕວົ ຈງິ ມຫີ ຼາຍ ຄ. ເພາະອະນພຸ າກເຄ່ ອື ນທ່ ີໄດສ້ ະດວກໂອກາດຕາໍ ກນັ ຈ່ງຶ ເກດີ ຂນ້ື ໄດງ້ າ່ ຍ ງ. ເພາະພນັ ທະພາຍໃນໂມເລກນຸ ຂອງທາດອາຍບ່ ໍແຂງແຮງຈ່ງຶ ສະລາຍພນັ ທະແລະ ເກດີ ພນັ ທະ ໄດງ້ າ່ ຍ ຕອບ. ຂໍ້ ຄ.   6. ເມ່ອື ນາໍ ອາຍໂມໂນອກົ ຊດິ ນໂີ ຕຣແຊນ (NO) ເກດີ ປະຕກິ ລິ ຍິ າກບັ ອາຍກຼໍ (Cℓ2) ໄດອ້ າຍ ນໂີ ຕຣຊວິ ກຣຼໍ ວົ (NOCℓ), ຖາ້ ຄວາມເຂັມ້ ຂນຸ້ ຂອງ ອາຍນໂີ ຕຣຊວິ ກຣຼໍ ວົ ເພ້ີມຂນ້ື ດວຍ້ ຄວາມ ໄວ 0,060 mol/dm3.s. ຈງ່ ົ ຊອກຫາຄວາມໄວທ່ ີຫຸຼດລງົ ຂອງອາຍກມຼໍ ຄີ າ່ ເທ່ ົາໃດ? ກ. 0,3 mol/dm3.s ຂ. 0,03 mol/dm3.s ຄ. 0,2 mol/dm3.s ງ. 0,02 mol/dm3.s ຕອບ. ຂໍ້ ຂ 2 NOCℓ ວທິ ີແກ້ : ປະຕກິ ລິ ຍິ າທ່ ີເກດີ ຂນື້ 2 NO + Cℓ2  ຄວາມໄວທ່ ີຫຸຼດລງົ ຂອງອາຍ = 0,060 ດງ່ ັ ນນັ້ ຄວາມໄວທ່ ີຫຸຼດລງົ ຂອງອາຍກເຼໍ ທ່ ົາກບັ 0,03 mol/dm3.s ~ 40 ~

7. ທາດ A ແລະ B ເກດີ ປະຕລິ ິຍານາໍ ກນັ ດງ່ ັ ສມົ ຜນົ : A(aq) + B(aq)  2C(aq) ເມ່ອື ໃຊທ້ າດລະລາຍ A ເຂັມ້ ຂນຸ້ 0,2 mol/L ຈາໍ ນວນ 3 cm3 ປະສມົ ກບັ ທາດ B ເຂັມ້ ຂນຸ້ 0,2 mol/L ຈາໍ ນວນ 3 cm3, ຫຼງັ ຈາກເວລາຜາ່ ນໄປ 10 s ນາໍ ທາດລະລາຍໄປວເິ ຄາະຫາ ຈາໍ ນວນໂມລຂອງທາດ C ເກດີ ຂນ້ື 2,3x10-4 mol. ຈງ່ ົ ຊອກຫາຄວາມໄວຂອງປະຕກິ ລິ ຍິ ານ.້ີ ກ. 0,27x10-4 mol/dm3.s ຂ. 0,19x10-2 mol/dm3.s ຄ. 0,38x10-4 mol/dm3.s ງ. 0,19x10-3 mol/dm3.s   ຕອບ. ຂໍ້ ຂ. ວທິ ີແກ້ : ຈາກສມົ ຜນົ A(aq) + B(aq)  2C(aq) ບໍລມິ າດຂອງທາດລະລາຍທງັ ໝດົ ເທ່ ົາກບັ 3+3 = 6 cm3 ມທີ າດ C ເກດີ ຂນ້ື 2,3x10-4 mol ໃນທາດລະລາຍ 6 cm3   ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 8. ຈາກປະຕກິ ລິ ຍິ າ: +  + ຖາ້ ພບົ ຄວາມໄວທ່ ີຫຸຼດລງົ ຂອງ Zn ເທ່ ົາກບັ 19,5 g/s ຄວາມໄວທ່ ີເກດີ ຂນ້ື ຂອງອາຍ H2 ຈະ ເປັນຈກັ dm3/s ເມ່ອື ບໍລມິ າດຂອງອາຍທ່ ີ STP ( Zn=65 ) ກ. 6,73 ຂ. 6,72 ຄ.67,2 ງ. 67,3   9. ປະຕກິ ລິ ຍິ າສງັ ເຄາະ ຈາກອາຍ ແລະ ໂດຍມຄີ ວາມໄວການເກດີ ທາດ ຜະລດິ ຕະພນັ ເທ່ ົາກບັ 0,5 mol/dm3.s ຈງ່ ົ ຊອກຫາຄວາມໄວທ່ ີຫຸຼດລງົ ຂອງທາດຕງັ້ ຕນົ້ ທງັ ສອງເປັນຈກັ mol/dm3.s ຕາມລາໍ ດບັ . ກ. 0,75 ແລະ 2,5 mol/dm3.s ຂ. 0,70 ແລະ 2,20 mol/dm3.s ຄ. 0,75 ແລະ 0,25 mol/dm3.s ງ. 0,75 ແລະ 2,20 mol/dm3.s   II. ການດນຸ ດຽ່ ງທາງເຄມີ 1. ການປ່ຽນແປງທ່ ີປີ້ນກບັ ໄດ້ ການປ່ຽນແປງທ່ ີປ້ີນກບັ ໄດໝ້ າຍເຖງິ ການປຽ່ ນແປງທ່ ີປຽ່ ນແປງໄປໄດ້ ສາມາດກບັ ຄນື ສະພາບເດມີ ໄດ້ ອກີ ຫຼື ໝາຍເຖງິ ການປ່ຽນແປງທ່ ີມທີ ງັ ການປຽ່ ນແປງໄປທາງໜາ້ ແລະການປຽ່ ນແປງຢອ້ ນກບັ ເຊ່ ັນ: ນາໍ້ ກາຍເປັນອາຍເມ່ອື ໄດຮ້ ບັ ຄວາມຮອ້ ນ ແລະ ອາຍນາໍ້ ສາມາດກບັ ກາຍເປັນນາໍ້ ໄດອ້ ກີ ເມ່ອື ອນຸ ຫະພມູ ລດຸ ລງົ . ການປ່ຽນແປງທ່ ີເກດີ ຂນື້ ກອ່ ນເອນ້ີ ວາ່ : ການປ່ຽນແປງໄປທາງໜາ້ , ສວ່ ນການ ປ່ຽນແປງທ່ ີເກດີ ຂນື້ ນາໍ ຫຼງັ ເອນີ້ ວາ່ ການປຽ່ ນແປງປີ້ນກບັ . ~ 41 ~

2. ການເກດີ ທາດລະລາຍ ເຊ່ ັນການລະລາຍອາຊດິ ເບນໂຊອກິ (C6H5COOH) ໃນນາໍ້ ເມ່ອື ອນຸ ຫະ ພມູ ສງູ ຂນ້ື ອາຊດິ ເບນໂຊອກິ ລະລາຍນາໍ້ ດຂີ ນ້ື ແຕເ່ ມ່ອື ອນຸ ຫະພມູ ຫຸຼດລງົ ອາຊດິ ເບນໂຊອກິ ລະລາຍ ນາໍ້ ໄດນ້ ອ້ ຍລງົ ຈ່ງຶ ຕກົ ພຶກກບັ ມາເປັນອາຊດິ ເບນໂຊອກິ ໄດອ້ ກີ ດງ່ ັ ສມົ ຜນົ ລມຸ່ ນ້ີ : ຮອ້ ນ  C6 H5C  OOH ( aq) C6H  5C OOH    (s) Àμ−  3. ການເກດີ ປະຕກິ ລິ ິຍາ    ປະຕກິ ລິ ຍິ າປ້ີນກບັ ບ່ ໍໄດ້ ໝາຍເຖງິ ປະຕກິ ລິ ຍິ າຂອງທາດເບອື້ ງຕນົ້ ເກດີ ປະຕກິ ລິ ິຍານາໍ ກນັ ກາຍ ເປັນທາດຜະລິດຕະພນັ ແລະ ທາດຜະລິດຕະພນັ ບ່ ໍເກດີ ປະຕກິ ລິ ຍິ ານາໍ ກນັ ກາຍເປັນທາດຕງັ້ ຕນົ້ ໄດອ້ ກີ ເຊ່ ັນ :  + + ສເີ ທົາ ສຟີ ້າ ສນີ າໍ້ ຕານ ບ່ ໍມສີ ີ ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ປະຕກິ ລິ ຍິ ານເ້ີ ມ່ອື ເກດີ ຂນ້ື ສມົ ບນູ ແລວ້ ທາດລະລາຍສຟີ ້າຈະປ່ຽນເປັນທາດລະລາຍບ່ ໍມີ ເພາະ ຊ່ ງຶ ມສີ ຟີ ້າຖກື ໃຊໝ້ ດົ ໄປກາຍເປັນ Cu ຊ່ ງຶ ເປັນທາດແຂງສນີ າໍ້ ຕານແດງ ແລະ ທ່ ີເກດີ ຂນ້ື ບ່ ໍມສີ ີ ແຕຕ່ ່ ມື ທາດລະລາຍມາແຍຊອີ ອມຊຸນຟາດ (MgSO4) ຊ່ ງຶ ມີ ຢູ່ ໃສລ່ ງົ ໄປໃນພຶກຂອງທອງ ສຂີ ອງທາດລະລາຍຍງັ ຄເື ກ່ າົ . ບ່ ໍເກດີ ທາດລະລາຍສຟີ ້າ ສະແດງວາ່ ບ່ ໍເກດີ ປະຕກິ ລິ ຍິ າກບັ ໂລຫະທອງ (Cu). Cu(s) + Mg2+(aq)  ບ່ ໍເກດີ ປະຕກິ ລິ ຍິ າ  ປະຕກິ ລິ ຍິ າປ້ີນກບັ ໄດ້ ໝາຍເຖງິ ທ່ ີທາດຕງັ້ ຕນົ້ ເກດີ ປະຕກິ ລິ ຍິ າກນັ ກາຍເປັນທາດຜິດຼ ຕະພນັ ແລວ້ ທາດຜິດຼ ຕະພນັ ທ່ ີເກດີ ຂນ້ື ສາມາດເກດີ ປະຕກິ ລິ ິຍານາໍ ກນັ ກບັ ໄປເປັນທາດຕງັ້ ຕນົ້ ອກີ . ຕວົ ຢາ່ ງ 1 : ປະຕກິ ລິ ຍິ າລະຫວາ່ ງ Η2 ແລະ Ι2 ເປັນ ΗΙ Η2 + Ι2 ΗΙ ຕວົ ຢາ່ ງ 2 : ການປງຸ ແຕງ່ ຮໂີ ດຣແຊນໂດຍຜາ່ ນອານນາໍ້ ໄປເທ່ ິງເຫັຼກທ່ ີຮອ້ ນແດງກເໍ ປັນ ປະຕກິ ລິ ຍິ າປີ້ນກບັ ໄດໜ້ ອ້ ຍ ຖາ້ ບ່ ໍແຍກເອົາອາຍຮໂີ ດຣແຊນທ່ ີເກດີ ຂນື້ ອອກໄປມນັ ຈະລວມກບັ ອາຍອກົ ຊດິ ຂອງເຫັຼກ ,ໄດເ້ ຫັຼກ ແລະ ອາຍນາໍ້ Η2O + 3Fe Fe3O4 + 4 Η2   4. ການດນຸ ດຽ່ ງເຄມີ ແລະ ຄາ່ ຄງົ ທ່ ີການດນຸ ດຽ່ ງ ຂະບວນການໃດກຕໍ າມ 2 ຂະບວນການເມ່ອື ສວນທາງກນັ ດວ້ ຍຄວາມໄວເທ່ ົາກນັ ຍອ່ ມເກດີ ການດນຸ່ ດຽ່ ງຂນ້ື ສາໍ ຫລບັ ການດນຸ່ ດຽ່ ງທ່ ີເກດີ ຂນ້ື ໃນການປ່ຽນແປງທາງເຄມເີ ອນີ້ ວາ່ : ການດນຸ່ ດຽ່ ງທາງເຄມີ ~ 42 ~

(chemical equilibrium). ການດນຸ່ ດຽ່ ງເຄມເີ ປັນພາວະທ່ ີຄວາມໄວຂອງປະຕກິ ລິ ິຍາໄປຂາ້ ງໜາ້ ເທ່ ົາກບັ ຄວາມໄວຂອງປະຕກິ ລິ ິຍາກບັ ປີ້ນຄນື ດງ່ ັ ສມົ ຜນົ ລມຸ່ ນ:້ີ A+B C+D ຄວາມໄວຂອງປະຕກິ ລິ ິຍາໄປຂາ້ ງໜາ້ V1 = k1 . ຄວາມໄວຂອງປະຕກິ ລິ ິຍາກບັ ປ້ີນຄນື V2 = k2 . ຢພູ່ າວະດນຸ ດຽ່ ງຄວາມໄວຂອງປະຕກິ ລິ ຍິ າທງັ ສອງເທ່ ົາກນັ k1 . k2 . k K ຄຄື າ່ ຄງົ ທ່ ີດນຸ່ ດຽ່ ງ ເປັນຄາ່ ຄງົ ທ່ ີສ່ ະເພາະອນຸ ຫະພມູ ແລະຊອກໄດຈ້ າກການທດົ ລອງ. ຖາ້ ສມົ ຜນົ ທ່ ີຊງ່ ັ ຊາແລວ້ ຂຽນໂດຍທ່ວົ ໄປ. aA + bB cC + dD ມີ A, B, C ແລະ D ເປັນທາດ a, b, c ແລະ d ເປັນຕວົ ເລກຢຂູ່ າ້ ງໜາ້ ທາດ ສະແດງການ ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ພວົ ພນັ ທາງດາ້ ນປະລມິ ານໃນປະຕກິ ລິ ຍິ າ K ມຄີ າ່ ດງ່ ັ ນ້ີ : k ເຊ່ ັນ : + K= - ຄາ່ ຄງົ ທ່ ີການດນຸ່ ດຽ່ ງໃນແງຂ່ ອງຄວາມດນັ ໃຊສ້ ນັ ຍາລກັ ເປັນ ມລີ ກັ ສະນະຄກື ນັ ກບັ ຄວາມ ເຂັມ້ ຂນຸ້ ພຽງແຕປ່ ຽ່ ນຈາກຄວາມເຂັມ້ ຂນຸ້ ເປັນຄວາມດນັ ( ) ໃຊສ້ ະເພາະແຕປ່ ະຕກິ ລິ ຍິ າທ່ ີເປັນທາດ ອາຍເຊ່ ັນ : + - ໃຊແ້ ທນຄວາມດນັ ຄກື ບັ [ ] ໃຊແ້ ທນຄວາມເຂັມ້ ຂນຸ້ ແລະ ( ຫຼື K )ມຄີ ວາມສາໍ ພນັ ກນັ ດງ່ ັ ນ:ີ້ ∆n = ຈາໍ ນວນໂມນທາດຜະລດິ ຕະພນັ (ກາສ) - ຈາໍ ນວນໂມນທາດຕງັ້ ຕນົ້ (ກາສ) - ຄາ່ K ຈະພິຈາລະນາສະເພາະທາດລະລາຍແລະກາສເທ່ ົານນັ້ , ທາດແຂງຫຼືທາດແຫຼວທ່ ີບໍລສິ ດຸ ຖວື າ່ ມີ ຄວາມເຂັມ້ ຂນຸ້ ບ່ ໍສະແດງໃນຄາ່ K ເຊ່ ັນ : C aC O3 CaO(s) + CO2 ( g ) K = [CO2] ຕວົ ຢາ່ ງ 1. 4D(g) A(s) + 3B(g) + 2C(g) ~ 43 ~

ປະຕກິ ລິ ຍິ າຢພູ່ າວະດນຸ່ ດຽ່ ງພາຍໃນພາຊະນະ 5 ລດິ ມີ A 2 ໂມນ, B 2 ໂມນ, C 1ໂມນ ແລະ D 3ໂມນ. ຈງ່ ົ ຄດິ ໄລຄ່ າ່ ຄງົ ທ່ ີກ່ ານດນຸ່ ດຽ່ ງ . ວທິ ີແກ້ : K 0,4 ໂມນ/ລດິ 0,2 ໂມນ/ລິດ 0,6 ໂມນ/ລິດ K 50,6   ຕວົ ຢາ່ ງ 2. ຈາກປະຕກິ ລິ ິຍາ: CO + ; V1= 1,2.10-5 ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 ເມ່ອື ນາໍ 0,5 ໂມນ/ລດິ ໃສລ່ ງົ ໄປໃນພາຊະນະທ່ ີມີ ຢແູ່ ລວ້ 0,2 ໂມນ/ລດິ . ຈງ່ ົ ຊອກ ຫາຄວາມເຂັມ້ ຂນຸ້ ຂອງ COCł2, CO, Cł2 ທ່ ີພາວະດນຸ່ ດຽ່ ງໃໝ.່ ວທິ ີແກ:້ ຈາກສມົ ຜນົ CO + ເລມີ້ ຕນົ້ 0,5 0 0,2 ໃຊ້ X -- ເກດີ ຂນ້ື - XX ດນຸ່ ດຽ່ ງ 0,5 – X X 0,2 - X ຄາ່ ຄງົ ທ່ ີການດນຸ່ ດຽ່ ງ K =  1,2.105 1,2.105 =  x 3.105 ຄວາມເຂັມ້ ຂອງ 0,5 ໂມນ/ລິດ ໂມນ/ລດິ CO = 3.10-5ໂມນ/ລດິ              ຕວົ ຢາ່ ງ 3. ຄາ່ ຄງົ ທ່ ີ K ໃນກລໍ ະນທີ ່ ີເປັນຫວົ ໜວ່ ຍລິດ/ໂມນ. ໃນການທດົ ລອງທ່ ີອນຸ ຫະພມູ ໜ່ ຶງປນົ N2 ແລະ H2 ເຂົ້າສພູ່ າວະດນຸ່ ດຽ່ ງ ຄວາມດນັ ທງັ ໝດົ ເທ່ ົາກບັ 10 ບນັ ຍາກາດ ໃນພາວະດນຸ່ ດຽ່ ງມີ N2 24,58%, H2 73,76% ແລະ NH3 1,66%. ຈງ່ ົ ຄດິ ຫາຄາ່ ຄງົ ທ່ ີດນຸ່ ດຽ່ ງ. ~ 44 ~

ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013ວທິ ີແກ້ ໃຊກ້ ດົ ເກນຂອງດອລຕນັ ຫາຄວາມດນັ ຍອ່ ຍກາສທງັ ສາມ. = 2,458 atm = 7,376 atm = 1,666 atm = 2,78x10-5 ຄາ່ ຄງົ ທ່ ີ K --------------------------------------------------------------------------------------------- ~ 45 ~

ພາກທີ VIII ປະຕກິ ລິ ຍິ າເຄມີ ແລະ ການຂຽນສມົ ຜນົ ເຄມີ 1. ການຊງ່ ັ ຊາສມົ ຜນົ ດວ້ ຍວທິ ີແບບງາ່ ຍດາຍ - ເລ່ ີມຈາກໂມເລກນຸ ທ່ ີໃຫຍສ່ ດຸ , ທ່ ີມຫີ ຼາຍທາດ - ຊງ່ ັ ຊາອາໂຕມໂລຫະກອ່ ນ, ຕາມດວ້ ຍອະໂລຫະ - ອາໂຕມອກົ ຊແີ ຊນ ແລະ ຮໂີ ດແຼ ຊນຊງ່ ັ ຊາຕາມຫຼງັ ຕວົ ຢາ່ ງ : 3Ca(OH)2 + 2H3PO4  Ca3(PO4)2 + 6H2O (NH4)2Cr2O7  Cr2O3 + N2 + 4 H2O MgCℓx • nH2O + AgNO3  Na2CO3 • XH2O + HC  FeCℓX + AgNO3  MCℓX + H2SO4  A2B2 + C2D2E8  D2B4 + C2B2 + A4E2 + B2 X2DY4 + E3BY4  X3BY4 + E2Y + DY3 X2YZ4 + E3BZ4  X3BZ4 + E2YZ4   2. ດວ້ ຍວທິ ີການໃຊເ້ ລກອກົ ຊດີ າຊງົ ສະຫສງສວກນ ິລຂະ ິສດ2013 - ນອກຈາກວທິ ີຊອກຫາເລກອກົ ຊດີ າຊງົ ແລວ້ ຍງັ ມຂີ ໍສ້ ງັ ເກດທາດທ່ ີເປັນອກົ ຊດີ ງັ ແລະ ເຣດກຸ ເຕດີ ງ່ ັ ນ້ີ :  ໂລຫະ(ອາໂຕມໂລຫະພາວະເສລີ) ຈະເປັນທາດເຣດກຸ ເຕີ ອະໂລຫະຈະເປັນທາດອກົ ຊດີ ງັ .  ອອິ ງົ (+)ສວ່ ນໃຫຍ່ ຈະເສຍ e; ອອີ ງົ (-) ສວ່ ນໃຫຍ່ ຈະຮບັ e.  ເມ່ອື ທາດປະສມົ ທາໍ ປະຕກິ ລິ ິຍາກບັ ທາດປະສມົ ທາດປະສມົ ທ່ ີມອີ ກົ ຊແີ ຊນຫຼາຍກວ່ າສວ່ ນໃຫຍ່ ຈະເປັນທາດອກົ ຊດີ ງັ , ສວ່ ນທາດປະສມົ ທີມອີ ກົ ຊແີ ຊນ ໜອ້ ຍກວ່ າ ຫຼື ມີ H ຫຼາຍກວ່ າຈະເປັນທາດເຣດກຸ ເຕີ  ໃນທາດປະສມົ ບາງຊະນດິ ປະກອບດວ້ ຍທາດທ່ ີມເີ ລກອກົ ຊດີ າຊງົ ສງູ ສດຸ ແລວ້ ຈ່ງຶ ເປັນໄດແ້ ຕຕ່ ວົ ອກົ ຊດີ ງັ ທາດຈຸ IV, V, VI, VII - ເອົາໃຈໃສປ່ ະຕກິ ລິ ິຍາ Autoreedox or Disproportionation ຄື : ປະຕກິ ລິ ິທ່ ີທາດຕວົ ດຽວເປັນໄປໄດທ້ ງັ ທາດອກົ ຊດີ ງັ ແລະ ເຣດກຸ ເຕີ (ON ເພີ້ມ 1) +4 +5 +1 2 CℓO2 + 2NaOH NaCℓO3 + NaCℓO2 + H2O (ON ລດຸ 3) ທາດອກົ ຊດີ ງັ ແລະ ເຣດກຸ ເຕແີ ມນ່ : CℓO2 ~ 46 ~