ທິດສະດີ

ສິນໃຈດ້ວຍຕນົ ເອງ ໂດຍບຂໍ່ ້ົຶນຢູ່ກບັ ການຍອມຮັບຂອງຜູ້ອນ່ີ ແລະສງັ ຄົມ ຕະຫລອດຈົນເຂົ້າໃຈໃນຄາູ່ ນິຍມົ ຂອງຕົນ ເອງ ໃນຂະນະທສີ່ າມາດຍດຫຍຸູ່ນຕ່ໍສະພາບການຕູ່າງໆ ໂດຍບຢ່ໍ ຶດຕດິ ຢູ່ໃນຄູ່ານຍິ ົມຂອງຕົນຢ່າງຢຶດຕິດເປັນຕົ້ນ ອັນ ເປນັ ເຈ້ົາລກັ ສະນະຂອງຜູ້ທມີ່ ບີ ຸກຄະລກິ ກະພາບທສ່ີ ມົ ບູນ. ພັດທະນາການທາງບກຸ ຄະລກິ ກະພາບ (Development of Personality) ໂລເຈີລ໌ສ ໄດ້ອະທິບາຍເຖິງກະບວນການພັດທະນາການທາງບຸກຄະລິກກະພາບວູ່າມີກະບວນການ 4 ປະ ການດົັງ່ ນ້ີົ: 1. ກະບວນການພັດທະນາການຄູ່ານິຍົມ (Organizing Valuing Process) ຕາມທ່ີໄດ້ກູ່າວ ມາ ແລ້ວວູ່າໂລເຈີລ໌ສເຊີ່ອວູ່າ ບຸກຄົນເກີດມາພ້ອມພະລັງ ຫລ ແຮງຈູງໃຈ ທ່ີຈະພັດທະນາຕົນເອງໄປສູ່ສະພາວະຂອງ ການຮູ້ຈັກຕົນເອງຢ່າງແທ້ຈິງ ແລະເນ່ີອງຈາກບຸກຄົນເກີດມາຈາກສີິ່ງແວດລ້ອມທີ່ແຕກຕູ່າງກັນ ຈີຶ່ງຈໍາເປັນທີ່ຈະ ຕ້ອງເຂ້ົາໃຈສີິ່ງແວດລ້ອມແລະໂລກສູ່ວນຕົວຂອງບຸກຄົນດ້ວຍ (Internal Frame of Reference) ຊ່ຶີງຖວູ່າເປັນ ສ່ວູ ນສໍາຄັນທບີ່ ຸກຄນົ ຈະເລອກຮັບຮູ້ ແລະໃຫ້ຄວາມຫມາຍຕ່ໍປະສບົ ການຕູ່າງໆ ເຊົນັ່ ເດັກທຖ່ີ ກນໍາໄປຢູ່ໃນສິີ່ງແວດ ລອ້ ມໃໝູ່ ອາດເກີດຄວາມຢ້ານ ທອີ່ າດເກີດມາຈາກການຮັບຮູ້ ໂດຍບໍ່ຈໍາເປັນຕ້ອງມາຈາກ ສະພາບຄວາມເປັນຈິງ ຂອງສີ່ິງແວດລ້ອມສະເໝີໄປ ແລະເມອ່ີ ເດັກມປີ ະສົບການເພິີ່ມເຕິມ ທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມເຊີອ່ ວ່າູ ສະພາບແວດລອ້ ມ ທເີ່ ປນັ ຢູ່ນນັ້ົ ບໜ່ໍ ້າຢ້ານຢ່າງທເີ່ ຄຍີ ຮັບຮູ້ ເຮດັ ໃຫ້ເດກັ ມກີ ານຮບັ ຮູ້ ໂດຍບຈ່ໍ ໍາເປັນຕ້ອງມາຈາກສະພາບຄວາມເປນັ ຈິງ ຂອງສິີ່ງແວດລ້ອມສະເໝີໄປແລະເມ່ີອເດັກມີປະສົບການເພິ່ມີ ເຕິມທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມເຊ່ີອວູ່າ ສະພາບແວດລ້ອມ ທເີ່ ປັນຢູ່ນົັ້ນ ບ່ໍໜ້າຢາ້ ນຢ່າງທີ່ເຄີຍຮັບຮູ້ເຮັດໃຫ້ເດັກມີການຮັບຮູ້ ປ່ຽນແປງໄປ ເປັນການຮັບຮູ້ໃໝູ່ ຫາກຈະກູ່າວ ໂດຍສະຫລຸບ ຈະເຫັນວ່າູ ການທີ່ເດກັ ເກີດມາຫາກຢູ່ໃນສິີ່ງແວດລອ້ ມທີ່ອົບອຸນູ່ ປອດໄພເຕມັ ໄປດວ້ ຍຄວາມຮັກເອົາ ໃຈໃສ່ຈູ ະເຮັດໃຫ້ເດັກຮບັ ຮູ້ແລະໃຫ້ຄູ່ານິຍົມ ຕໍ່ປະສົບການນ້ັົນໄປທາງບວກ ເດັກຈະຮບັ ຮູ້ຕ່ໍສະພາບແວດລ້ອມ ແລະ ໃຫ້ຄວາມຫມາຍຂອງການຮບັ ຮຕູ້ າມຄວາມເປັນຈິງ ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ ເດັກທໄີ່ ດ້ຮບັ ສິງີ່ ແວດລອ້ ມທາງລົບ ພວກ ເຂົາກຈະໃຫ້ຄູ່ານິຍົມຕ່ໍປະສບົ ການໃນທາງລບົ ສິ່ີງເຫລົ້ານີ້ົ ຖວູ່າເປັນກະບວນການພັດທະນາການທາງຄູາ່ ນິຍົມ ທີ່ມີ ການປຽ່ ນແປງເນ່ອີ ງມາຈາກປະສບົ ການທເີ່ ພ່ີມຫລາຍ ຂນຶົ້ ດງ່ັົ ນັນົ້ ປະສບົ ການຂອງບຸກຄົນ ຈະມສີ ູ່ວນສາໍ ຄັນຕໍ່ການພັດທະນາການທາງຄາູ່ ນິຍົມຂອງບຸກຄນົ 2. ການຍອມຮັບຈາກຜູ້ອ່ີນ (Positive Regard from others) ຈະເຫັນໄດ້ວູ່າຕົວຕົນ (self) ຂອງ ບຸກຄົນຈະເລີ່ມພັດທະນາເມ່ີອບຸກຄົນມີປະຕິກິລິຢາສໍາພັນກັບສ່ິີງແວດລ້ອມຮອບຕົວພວກເຂົາ ພວກເຂົາຈະຮັບຮູ້ ຄວາມຈງິ ຂອງສະພາບແວດລ້ອມ ແລະ ນາເອາົ ປະສບົ ການຕູ່າງມາໃຫ້ຄວາມຫມາຍຕ່ໍການຮບັ ຮຮູ້ ຽກວາູ່ ປະສບົ ການ ແຫງູ່ ຕົນເອງ(Self-Experience) ປະຕິສໍາພັນລະຫວາູ່ ງຕນົ ເອງ ກັບບຸກຄົນທີ່ສາໍ ຄນັ ທີ່ຢ່ໃູ ນສີິ່ງແວດລອ້ ມຂອງພວກ ເຂົາຈະນາໍ ໄປສກູ່ ານພັດທະນາອດັ ມະໂນທດັ ນ໌ (Self-Concept) ເພາະເຮັດໃຫ້ບຸກຄນົ ຮ້ສູ ຶກ ເຖິງຄວາມເປັນເອກລັກ ສົນ໌ຂອງຕົນເອງການພັດທະນາບຸກຄະລິກກະພາບຂອງບຸກຄົນຈະເລີ່ມຈາກໃນຊູ່ວງແຮກຂອງຊີວິດເດັກນ້ອຍບໍ່ ສາມາດ ແຍກຕົນເອງອອກຈາກສິງີ່ ແວດລ້ອມ ແລະ ນຶກວູ່າເປັນຕົນເອງເປັນສວູ່ ນຫນີ່ຶງຂອງສ່ິີງແວດລ້ອມ ເຮັດໃຫ້ 97

ເດັກຕິດພ່ໍແມູ່ ແລະສິີ່ງແວດລ້ອມຕົນເອງໄດ້ ແລະເລີ່ມເຂ້ົາໃຈຕົວຕົນຂອງຕົວເອງ ຢ່າງໃດກຕາມ ໃນລະຍະນ້ົີ ຈະ ເປັນຊູ່ວງທີ່ເດັກມຸ້ງແສວງົ ຫາຄວາມຕ້ອງການ ພຶງພໃຈເພີ່ອສະໜອງຄວາມຕ້ອງການຂອງຕົນເພາະພວກເຂົາພຶງີ່ ຕົນ ເອງບໄ່ໍ ດ້ຕ້ອງພີຶ່ງຄົນອ່ີນ ຈ່ີຶງຮຽນຮູ້ທ່ີຈະຮຽກ-ຮ້ອງຄວາມສົນໃຈແລະການຍອມຮັບຈາກຜອູ້ ່ີນເມ່ີອໃຫຍູ່ຂົ້ຶນເດກັ ຈະ ເລມີ່ ຮຽນຮວູ້ ູ່າພຶດຕິກໍາບາງຢາ່ ງເຮັດໃຫ້ຜູ້ອນ່ີ ຕອບສະຫນອງພວກເຂົາຢ່າງຮັກໃຜ ບາງຢ່າງອາດເຮັດໃຫ້ຜູ້ອີ່ນບໍ່ພໃຈ ບຍ່ໍ ອມຮບັ ແລະບໄ່ໍ ດ້ຮບັ ການຕອບສະຫນອງ ປະຕິກິລິຢາເຫລົ່ານເ້ີົ ຮັດໃຫ້ເດັກເລອກພຶດຕິກາໍ ທເີ່ ຮັດໃຫ້ ຄົນອີ່ນພ ໃຈ ແລະຫລກີ ລ້ຽງພຶດຕກິ ໍາທີ່ເຮັດໃຫ້ຜູ້ອນ່ີ ບພ່ໍ ໃຈ ເດກັ ຈຶ່ີງຮຽນຮທູ້ ່ີຈະຮບັ ຄູ່ານິຍົມຂອງຜູ້ອນ່ີ ມາໄວ້ໃນຕົນເອງ ເຮັດ ໃຫ້ເກີດການປະເມີນຕົນເອງ (Self-Evaluation) ຈາກພຶດຕິກໍາທີ່ຜູ້ອ່ີນຍອມຮບັ ຫລບ່ໍຍອມຮບັ ພວກເຂົາມາເປັນ ເຄອີ່ ງຕັດສນິ . 3. ການຍອມຮັບຕົນເອງ (Self-Regard) ບຸກຄົນຈະຮຽນຮທູ້ ີ່ຈະຍອມຮບັ ຕນົ ເອງຈາກການທ່ີພວກເຂົາ ຮັບຮູ້ວາູ່ ຜູ້ອ່ນີ ສະແດງການຍອມຮັບໃນຕວົ ພວກເຂົາຫລບ່ໍຢ່າງໃດ ໂດຍບຄໍ່ ໍານງຶ ເຖງິ ຄວາມຕ້ອງການຂອງຕນົ ເອງແຕູ່ ຈະເອົາ ຄູ່ານິຍົມຂອງຜູ້ອ່ີນທ່ີມີຕ່ໍຕົວພວກເຂົາ ເປັນເກນໃນການປະເມີນພຶດຕິກໍາຂອງຕົນວູ່າດີເລວ ເຮັດໃຫ້ພວກ ເຂົາສະແດງພະລະຕິກລໍາເພ່ີອໃຫ້ສະໜອງຄວາມຕ້ອງການຂອງຜູ້ອ່ີນ ແລະ ໃຫ້ຜູ້ອ່ີນຍອມຮັບຫລາຍກວູ່າ ການຄໍາ ນຶງເຖິງຄວາມພຶງພໃຈຂອງຕົນ ເຮັດໃຫ້ພວກເຂົາຮັບເອົາ (Interject) ຄູາ່ ນຍິ ມົ ຜອູ້ ່ີນເຂົາ້ ມາໄວ້ໃນຕນົ ເອງ, 4. ພາວະຂອງການມີຄນຸ ຄ່າູ (Conditions or Worth) ເປັນລກັ ສະນະທີ່ບຸກຄນົ ຮູສ້ ກຶ ວູາ່ ຕນົ ມຄີ ຸນຄູ່າ ເພາະພວກເຂົາສາມາດຍອມຮັບຕົນເອງໄດ້ ໂດຍມະໂນພາບແຫູ່ງຕົນທີ່ພວກເຂົາຮັບຮູ້ສອດຄ້ອງກັບຄວາມ ເປັນ ຈິງ ເມ່ີອມີປະຕິສໍາພັນກັບຜູ້ອ່ີນ ແຕູ່ຖ້າມະໂນພາບແຫູ່ງຕົນຂອງພວກເຂົາແຕກຕູ່າງໄປຈາກຄວາມຈິງ ຈະເຮັດໃຫ້ ພວກເຂົາເກີດຄວາມວິຕົກກັງວົນແລະປະຕິເສດ ບ່ໍຍອມຮັບຕົນເອງຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຮັດໃຫ້ພວກເຂົາມີພຶດຕິ ກໍາ ບໍ່ສົມເຫດສົມຜົນ ບ່ໍສາມາດປັບຕົວໄດ້ ຫາກບຸກຄົນຮັບເອົາຄູ່ານິຍົມຂອງຜູ້ອີ່ນ ຫລບັນທັດຖານຂອງຜູ້ ອີ່ນ ແລະສັງຄົມເຂົ້າໄວ້ໃນຕົນເອງຫລາຍເກີນໄປ ຈະເຮັດໃຫ້ພວກເຂົາບ່ໍສາມາດຍອມຮັບຕົນເອງໄດ້ ເກີດຄວາມ ຮສູ້ ຶກວູ່າຕນົ ເອງຂາດຄນຸ ຄູ່າ ເກີດຄວາມຄບັ ຂອ້ ງໃຈຂົ້ນຶ . ຈະເຫັນໄດ້ວູ່າ ການທບີ່ ຸກຄົນຈະມພີ ັດທະນາການທາງບຸກຄະລິກກະພາບໄດ້ຢ່າງເໝາະສມົ ນົນ້ັ ຈະຂົ້ຶນຢກູ່ ັບ ປະສົບການທ່ີເດັກໄດ້ຮັບໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິີ່ງຖ້າເດັກໄດ້ຮັບຄວາມຮັກຈາກຄອບຄົວໂດຍປາດສະຈາກເງ່ີອນໄຂ (Unconditional Positive Regard) ຈະເຮັດໃຫ້ເດັກເກີດຄວາມຮູ້ສຶກອົບອຸູ່ນປອດໄພຊ່ຶີງເປັນຄວາມຮູ້ສຶກທີ່ ເປັນພ້ົນຖານຂອງການມີບຸກຄະລິກກະພາບສົມບູນ ທັງນົີ້ເນ່ີອງຈາກການຍອມຮັບໂດຍປາດສະຈາກເງີ່ອນໄຂ ຈະ ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນຮຽນຮູ້ເຖິງ-ແມູ່ນ-ວູ່າພຶດຕິກໍາບາງຢ່າງຂອງພວກເຂົາຈະບ່ໍເປັນທີ່ຍອມຮັບແຕູ່ພ່ໍແມູ່ກຍັງໃຫ້ຄວາມ ຮັກແລະຍອມຮັບພວກເຂົາຢູ່ພວກເຂົາຈະບໍ່ເກີດຄວາມຮູ້ສຶກວູ່າຕົນເອງຂາດຄຸນຄູ່າແລະຍັງສາມາດຍອມຮັບຕົນ ເອງ ແລະສາມາດມອງຕົນເອງໃນທາງບວກ (Positive Self-Regard) ໄດ້ແລະເຖິງວູ່າພວກເຂົາຈະມີການຕັດສິນ ໃຈເຮັດບາງຢ່າງທີ່ຜິດພາດພວກເຂົາກຍັງກ້າທີ່ຈະຮັບຜິດຊອບຕ່ໍການກະທໍາຂອງຕົນເອງສາມາດຄວບຄຸມພຶດຕິກໍາ ຂອງຕົນເອງໄປສູ່ການປ່ຽນແປງແລະແກ້ໄຂໄດ້ ກ້າທີ່ຈະຜະເຊີນກັບປະສົບການໃໝູ່ ໆ ສາມາດໃຊ້ພະລັງທີ່ມີຢູ່ໃນ 98

ຕົນເອງຢ່າງມີປະສິດທິພາບ ເຮັດໃຫ້ກະບວນການພັດທະນາຄູ່ານຍິ ົມແລະການຍອມຮັບຕົນເອງເປັນໄປໃນທິດທາງ ດຽວກັນ ສາມາດຮັບຮູ້ແລະໃຫ້ຄວາມຫມາຍຕ່ໍປະສົບການຕູ່າງ ໆ ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ມີຄວາມພໃຈໃນຕົນ ເອງ ແລະສາມາດພດັ ທະນາຕົນເອງໃຫ້ຢູ່ຢາ່ ງມີປະສດິ ທິພາບ (Fully Functioning Person). ລກັ ສະນະຂອງຜູ້ທີມີບຸກຄະລກິ ກະພາບທີ່ສົມບນູ (Healthy Personality) ຜູ້ທ່ີມີບຸກຄະລກິ ທີ່ສົມບູນໃນ ທດັ ນະຂອງໂລເຈີລ໌ສຈະມີລກັ ສະນະຕ່າູ ງ ໆ ໄດ້ແກູ່ ເປນັ ຜູ້ທີ່ມີຄວາມສາມາດປັບຕົວໄດ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ມຄີ ວາມ ສອດຄ້ອງລະຫວູ່າງຕົວຕົນກັບປະສົບການ ສາມາດເປີດຕົນເອງອອກຮັບປະສົບການໃໝູ່ໆ ຮັບຄວາມຕ້ອງການທີ່ ເກິດຂົ້ນທັງພາຍໃນແລະພາຍນອກໄດ້ຖກຕ້ອງເຂ້ົາໃຈຕົນເອງສາມາດເລອກແລະຕັດສິນໃຈຕອບສະຫນອງຄວາມ ຕ້ອງການຂອງຕົນເອງໄດ້ ຮັບຮູ້ກູ່ຽວກັບຕົນເອງຢ່າງມີປະສິດທິພາບ ມີຊີວິດຢູ່ກັບປະຈຸບັນເປັນຕົວຂອງຕົວເອງ ສາມາດນໍາເອົາປະສົບການຕູ່າງ ໆມາພັດທະນາຕົນເອງ ເຊີ່ອໃນຄວາມສາມາດຂອງຕົນເອງ ຕະຫລອດຈົນຮັບຜິດ ຊອບຕ່ໍການກະທາໍ ຂອງຕົນເອງ ແລະບ່ໍຕັດສິນໃຈທີ່ຈະກະທໍາສິີ່ງຕູ່າງໆ ໂດຍຂ້ົຶນຢູ່ກບັ ການຍອມຮັບຫລການບຍໍ່ ອມ ຮບັ ຈາກຜູ້ອ່ີນ. 2.4 ກູຸ່ມຄວາມຄດິ ທາງຈິດວທິ ະຍາ ກຸູ່ມຄວາມຄິດທາງຈິດວິທະຍາ (Schools of Psychology) ໝາຍເຖິງແນວຄວາມຄິດ ທິດສະດີ ສໍາຄັນແລະລະບຽບວທິ ີທາງຈິດວິທະຍາ ເພ່ີອຄວາມສະດວກໃນການປຽບທຽບຄວາມແຕກຕູ່າງແລະຄວາມຄ້າຍຄຶງ ກັນຂອງແຕູ່ລະກຸູ່ມນອລ໌ແມນແອນ ມຸນນ໌ (Norman L. Munn) ກູ່າວວູ່າ ກູຸ່ມຈິດວິທະຍາ ໝາຍເຖິງ ການຈັດ ລະບຽບແນວຄວາມຄິດຂອງຈິດວິທະຍາເຂົ້າເປັນໝວດໝູ່ເພີ່ອຄວາມສະດວກໃນການ ເຮັດຄວາມເຂ້ົາໃຈໃນທັດ ນະ ຫລທິດສະດີຕູ່າງໆ ທີ່ນັກຈິດວິທະຍາກູ່າວເຖິງຫລນໍາມາໃຊ້ ໃນການລວບລວມຄວາມຮູ້ທາງຈິດວິທະຍາແລະ ກູ່ມຸ ຈິດວິທະຍາ ຍັງຊວູ່ ຍອາໍ ນວຍປະໂຫຍດໃນການສຶກສາລາຍລະອຽດຕູ່າງໆ ແລະ ການຄົນ້ ຄວາ້ ເພ່ີິມເຕິມໃນຂ້ັົນຕ່ໍ ໄປອກີ ດວ້ ຍ ເກນສໍາລບັ ໃຊໃ້ ນການຈັດກມູຸ່ ຈດິ ວທິ ະຍາໂດຍທົວ່ ໄປຍອມຮບັ ກນັ ວາູ່ ການຈດັ ກູຸ່ມຈດິ ວທິ ະຍານ້ົນັ ແບູງ່ ອອກຕາມຄວາມແຕກຕູ່າງກັນທີ່ສໍາຄນັ 3 ປະການຄ: 1. ປັດຊະຍາຄວາມເຊ່ີອທສີ່ ໍາຄນັ ຂົັ້ນຕນ້ົ 2. ລະບຽບວິທີທໃີ່ ຊ້ໃນການສຶກສາຫລການລວບລວມເນົ້ອຫາວຊິ າຫລຄວາມຮຄູ້ ວາມເຂົ້າໃຈ 3. ເນອົ້ ເລີອ່ ງ ຫວົ ຂໍ້ສາໍ ຄນັ ຂອບຂາູ່ ຍຂອງກິດຈະກໍາ ຫລຊະນດິ ຂອງງານທນ່ີ ໍາເອາົ ຄວາມຮທູ້ າງ ຈິດວິ ທະ ຍາມາໃຊ້ບາງເທ່ີອກມີການຕົ້ັງຊີ່ກູຸ່ມຈິດວິທະຍາຕາມຊີ່ຂອງຂະແໜງວິຊາ ເຊັ່ົນ ຕົັ້ງຊ່ີຕາມ Sigmund Freud ວາູ່ Freudianism ລດັ ທຂິ ອງຟະລອຍດ໌ ເປັນຕນົ້ ໃນປາຍຄິດຕ໌ສົດວັດທີ່ 19 ຫລັງຈາກທວ່ີ ິນເຮລ໌ມ ແມກຊ໌ ວູ້ນທ໌(Wilhelm Max Wundt) ວາງ ຮາກຖານການທົດລອງຈິດວິທະຍາສະໄໝໃໝູ່ແລ້ວ ວິຊາຈິດວິທະຍາເລີ່ມໄດ້ຮັບຄວາມສົນໃຈຢ່າງແພູ່ຫລາຍ ໃນ 99

ວົງການຕູ່າງ ໆ ເຊ່ົັນ ແພດການສຶກສາ ການປົກຄອງເປັນຕ້ົນ ການຄົ້ນຄວ້າທາງຈິດວິທະຍາຈະເລີນຂົຶ້ນ ຢ່າງ ວູ່ອງໄວມີຜູ້ສົນໃຈຫລາຍ ແນວຄິດຈ່ຶີງກວ້າງຂວາງ ມີການຄົ້ນຄວ້າທົດລອງໃນວິຊາຈິດວິທະຍາກັນຢ່າງກວ້າງ ຂວາງ ຊງີ່ຶ ກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມຄິດເຫັນແນວທດັ ນະຫລາຍແນວ ຫລາຍສາໍ ນກັ ຕູ່າງໆ ກັນ ຕູ່າງຄນົ ຕູ່າງມຸ້ງສຶກສາຄົ້ນຄວ້າ ຕາມແນວທີ່ຕົນສົນໃຈນໍາມາສ້າງເປັນແນວຄິດ ເປັນກົດເກນ ເປັນຄວາມເຊ່ີອເປັນທິດສະດີຂົຶ້ນມາ ພວກນັກຈິດ ວິທະຍາທີ່ມີແນວຄວາມຄິດຄ້າຍໆ ກັນໄດ້ລວບລວມຫລັກການ ຄວາມຄິດເຫັນຂ້ຶົນເປັນກຸູ່ມໆ ເປັນສະກຸນໆ ຫລ ສາໍ ນັກ ຫລ ແນວທັດນະ (School of thought ຫລ ຮຽກສນັົ້ ໆ ວູ່າ School) ຈິດວທິ ະຍາຈ່ຶີງມີແນວຄດິ ເປັນກູຸ່ມ ຕູ່າງໆ ເພ່ີອໃຫ້ງູ່າຍແກູ່ການສກຶ ສາແລະເຮດັ ຄວາມເຂົາ້ ໃຈໃນແນວຄິດຕູ່າງ ໆທີ່ມລີ ັກສະນະຫລແນວຄິດກາ້ ຍ ໆກັນ ນາໍ ມາລວມກນັ ຢາ່ ງມີຫລັກການ ກຸູ່ມຕູ່າງ ໆທາງຈິດວິທະຍາທີ່ມີແນວຄິດແລະມີອິດທິພົນຕໍ່ວົງການສຶກສາທ່ີສໍາຄັນຄວນນໍາມາສຶກສາ ໃນທນ່ີ ມົ້ີ ີ 6 ກມຸູ່ ດງົ່ັ ນ:ີົ້ 2.4.1 ແນວຄດິ ກ່ມູຸ ໂຄງສາ້ ງຂອງຈດິ (Structuralism) ກມຸູ່ ໂຄງສ້າງຂອງຈິດ ຫລ Introspective Psychology ຫລ ບາງທີຮຽກໂຄງສ້າງນິຍົມຫລກຸູ່ມ ແນວຄວາມຄິດໂຄງສ້າງ ຫລ ແນວທັດນະໂຄງສ້າງແຫູ່ງຈິດ ຊີຶ່ງມີຊີ່ຮຽກຫລາຍຊ່ີແຕູ່ໃນທ່ີນົ້ີຈະຮຽກຊີ່ວູ່າກຸູ່ມໂຄງ ສ້າງຂອງຈິດຊຶ່ີງເກີດຂົນຶ້ ໃນປະເທດເຍອນົ ມັນເມີ່ອ ຄ. ສ.1879 ມີຮາກຖານຂອງແນວຄວາມຄິດພົ້ນຖານເບົ້ອງຕົ້ນ ຈາກແນວຄວາມຄິດຂອງນກັ ປັດຊະຍາຄົນສໍາຄັນໆ ຫລາຍຄນົ ເຊົ່ັນແນວຄວາມຄິດຂອງພາໃຫຍູ່ (Plato) ອະທິບາຍ ວາູ່ ມະນຸດແຕກຕູ່າງໄປຈາກສັດກົງທ່ີມະນຸດປະກອບດ້ວຍຈິດ (mind) ຊ່ີຶງເຮັດຫນ້າທີ່ໃນການສ້າງແນວຄວາມຄິດ (Idea). ແນວຄວາມຄິດຂງລິດໃຫຍູ່ເຕີນ (Aristotle) ອະທິບາຍກູ່ຽວກັບເລ່ີອງຊີວິດຈິດໃຈ (Mental Life) ແນວຄວາມຄິດຂອງເດດຄາລ໌ທີດ(Descartes) ອະທິບາຍເລີ່ອງຄວາມສໍາພັນຂອງຮູ່າງກາຍ (Body) ກັບຈິດ (Mind) ວູ່າມະນຸດປະກອບຂົຶ້ນດ້ວຍຮູ່າງກາຍແລະຈິດ ຊຶ່ີງທັງສອງສູ່ວນນ້ົີຈະເຮັດວຽກກູ່ຽວຂ້ອງຊ່ຶີງກັນແລະກັນ ໂດຍຈິດເຮັດຫນ້າທີ່ສ້າງພາບພົດນ໌ຈາກການ-ເຮັດ-ວຽກງານຂອງຮູ່າງກາຍການ-ເຮັດ-ວຽກງານຂອງຮູ່າງກາຍຈີ່ຶງ ເປນັ ການ-ເຮັດ-ວຽກງານຕາມແນວຄວາມຄິດທີເ່ ກິດຂນ້ົ ໃນຈິດນົນັ້ ເອງຈາກແນວຄວາມຄດິ ທງັ 3 ເຮັດໃຫ້ເກດີ ລັດ ທສິ ໍາພັນນິຍົມ(Associationism) ຂ້ນຶົ ແລະຕ່ໍມາໄດ້ພັດທະນາກາຍເປັນກມູຸ່ ຈດິ ວທິ ະຍາ Structuralism ຫລ ຮຽກ ກັນອີກຢ່າງວູ່າ “ ແນວທັດນະວິທີພິນິດພາຍໃນ” (Introspectionism) ເນ່ີອງຈາກນັກຈິດວິທະຍາກູຸ່ມນົີ້ໃຊ້ວິທີ ການພິນິດພາຍໃນ ຫລການກວດສອບພາຍໃນ (Introspection) ເປັນເຄ່ອີ ງມໃນການຄົ້ນຄວາ້ ແລະດວ້ ຍ ເຫດນີົ້ ກ່ມູຸ ນົ້ີຈ່ີຶງຖກໂຈມຕີຫລາຍ ເບ່ີງິ ບໍ່ໜ້າເຊີ່ອຖເພາະເມີ່ອບຸກຄົນມີບັນຫາບຸກຄົນຈະມານງ່ົັ ສໍາລວດຕົນເອງ ວູ່າຕົນມີຂ້ໍ ບກົ ຜ່ອູ ງຄົງເປັນໄປໄດ້ຢາກມີຫລາຍຄົນທີ່ມກັ ເຂາົ້ ຂ້າງຕົນເອງຈຶີ່ງເຮັດໃຫ້ບເໍ່ ຫັນບນັ ຫາທແີ່ ທ້ຈງິ . ວິນເຮລ໌ມ ແມກຊ໌ ວູ້ນທ໌ (Wilhelm Max Wundt) ຜູ້ໃຫ້ກໍາເນີດຫ້ອງປະຕິບັດການຫລຫ້ອງທົດ ລອງ ທາງຈິດວິທະຍາ (Psychological Laboratory) ເປັນແຫູ່ງແຮກ ຈົນໄດ້ສາຢາວູ່າ “ພ່ໍແຫູ່ງຈິດວິທະຍາການ 100

ທົດລອງ” ແລະກດັ ແຕຟ ເຟດເນີລ໌ (Gustav Fechner) ຜູ້ໄດ້ຊ່ີວູ່າເປັນຜູ້ທີ່ໄດກ້ າໍ ນດົ ລະບຽບແລະວທິ ີການທົດລອງ (Experimental method) ໄດ້ນໍາເອາົ ຄວາມຮຄູ້ ວາມເຂົາ້ ໃຈວິຊາຟສິກສ໌ມາໃຊ້ໃນການທດົ ລອງຄ້ົນຄວ້າວິຊາຈິດ ວິທະຍາ ຊີຶ່ງຮຽກວູ່າໄຊໂຄຟສິກສ໌ (Psychophysics) ກຕາມຈິດວິທະຍາກູຸ່ມນີ້ົກຍັງບ່ໍໄດ້ເປັນທ່ີຍອມຮັບວູ່າເປັນ ວິທະຍາສາດຢ່າງສົມບູນນັກ ພຽງແຕູ່ຍອມຮັບກັນວູ່າ ເປັນກຸູ່ມແຮກທີ່ມີແນວຄິດເປັນວິທະຍາສາດ ແລະຍັງຖວູ່າ ເປັນກູຸ່ມຈິດວິທະຍາທ່ີອາໄສແນວຄວາມຄິດ ແລະ ລະບຽບວິທີການສກຶ ສາຕາມແບບປັດຊະຍາ (Philosophical - Psychology) ຢູ່ເພາະແນວຄວາມຄິດສູ່ວນໃຫຍູ່ກູຸ່ມໂຄງສ້າງທາງຈິດ (Structuralism) ໄດ້ອາໄສລະບຽບວິທີ ການສໍາລວດຕົນເອງຫລການກວດສອບຕົນເອງ (Introspection method) ຫລ ລະບຽບວິທີການແບບອັດໄນ (Subjective method). ການໃຊ້ວທິ ີກວດສອບຕົນເອງຫລການສໍາລວດຕົນຫລການພິນິດພາຍໃນເປັນເຄີອ່ ງມທສີ່ ກຶ ສາຄ້ົນຄວາ້ ຫາ ຄວາມຈິງທາງຈິດວິທະຍາບ່ໍສູ້ຈະໄດ້ຜົນ-ດີນັກເພາະວູ່າຜູ້ຖກທົດສອບອາດຕອບຕາມສີ່ິງເລົ້າຫລາຍກວູ່າຕອບຕາມ ຄວາມຮູ້ສຶກທີ່ຕົນໄດ້ສໍາຜັດແທ້ໆ ຊີຶ່ງຮຽກວິທີນົີ້ວູ່າ Stimulus-Error ແຕູ່ກຸູ່ມ Gestalt Psychology ບ່ໍເຫັນ ດ້ວຍກັບກຸູ່ມStructuralism ທີ່ວູ່າຈິດປະກອບດ້ວຍສູ່ວນຕູ່າງໆ ຈ່ີຶງໃຫ້ ຊີ່ກຸູ່ມນ້ີົວູ່າກຸູ່ມ Mortar & Brick Psychologist ຊີງ່ຶ Mortar ແປວູ່າ ຊີເມນຕ໌ທ່ີປະສົມກັບຊາຍໄດ້ ສວູ່ ນສັດແລ້ວ Brick ໝາຍເຖິງອດິ ພວກເຫລົ່າ ນປ້ົີ ະກອບຂ້ນຶົ ເປັນຕກຶ ເໝອນຈິດປະກອບຂ້ົຶນຈາກສູ່ວນຕ່າູ ງໆ. Wilhelm Max Wundt ຜູ້ນໍາກູຸ່ມ Structuralism ໄດ້ນໍາເອົາແບບຂອງວິຊາເຄມີມາໃຊ້ໃນວິຊາຈິດ ວິທະຍາແລະພະຍາຍາມນໍາແນວຄິດຂອງນັກເຄມີຊ່ີຶງເນັົ້ນໜັກໃນເລ່ີອງ “ອົງຄ໌ປະກອບຂອງຈິດ” ທຽບກັບອົງຄ໌ ປະກອບຂອງທາດຕູ່າງ ໆຂອງເຄມີເຊົ່ນັ ສູ່ວນປະກອບທ່ີນ້ອຍທີສ່ ດຸ ຂອງສານຊີ່ງຶ ໃນເມີ່ອມວົນສານທັງຫລາຍສາມາດ ນໍາມາວິເຄາະອອກໄດ້ເປັນອະໜຸພາກທ່ີນ້ອຍຫລາຍຈົນເຮົາເບີິ່ງບ່ໍເຫັນພວກເຂົາເຊີ່ອວູ່າຈິດຂອງຄົນນັ້ົນກໜ້າຈະ ແຍກໃຫ້ເຫັນແທ້ໆ ໄດ້ ແລະພວກເຂົາມີແນວຄິດວູ່າຈິດ(mind) ມີອົງຄ໌ປະກອບອິດສະຫລະຕູ່າງໆ ລວມກັນເປັນ ໂຄງສ້າງແຫູ່ງຈິດ (Faculty of mind) ຈິດເປັນໂຄງສ້າງທີ່ມາຈາກອົງຄ໌ປະກອບທາງເຄມີ ໂດຍມີສູ່ວນປະກອບທີ່ ກູ່ຽວຂ້ອງກັນເປັນຈິດຮຽກວູ່າ “ຈດິ ທາດ” (Mental Elements) ນັ້ນົ ຄພະຍາຍາມທຈີ່ ະຄົ້ນໃຫ້ພົບວູ່າຈິດ (mind) ປະກອບດ້ວຍຫຍັງນໍາ ຫົວຂ້ໍສໍາຄັນທີ່ຈິດວິທະຍາກູຸ່ມນ້ົີມຸ້ງສຶກສາຢ່າງແທ້ຈິງຄອົງຄ໌ປະກອບທ່ີສໍາຄັນຂອງຈິດໃນ ສ່ວູ ນທ່ີຮຽກວູ່າຈິດສໍານຶກ (The Contents of Consciousness) ໂດຍສະເພາະເທ່ົານົ້ັນ ດັ່ົງນ້ົັນກູຸ່ມໂຄງສາ້ ງຂອງ ຈດິ ຫລກມຸູ່ Structuralism ຈ່ີຶງຈດັ ຢໃູ່ ນຈິດວທິ ະຍາກູ່ມຸ ຈິດນິຍມົ (Mentalism) ດ້ວຍ. ຄວາມເຊອ່ີ ທ່ີສໍາຄນັ ເບອົ້ ງຕນົ້ (Basic assumption) ຄວາມເຊີ່ອທີ່ສໍາຄັນເບ້ົອງຕົ້ນທີ່ເປັນມູນເຫດໃຫ້ນັກຈິດວິທະຍາກູຸ່ມ Structuralism ມີຄວາມສົນ ໃຈ ມງຸ້ ສຶກສາເລ່ີອງຈິດທາດ ຄເຊີອ່ ວູ່າມະນດຸ ປະກອບດ້ວຍ ຮາູ່ ງກາຍ (body) ແລະ ຈິດໃຈ (mind) ຊີຶງ່ ຕູາ່ ງກເປັນ ອິດສະຫລະແກູ່ກັນຕູ່າງເຮດັ ວຽກສໍາພັນກັນ ພຶດຕິກໍາ (Behavior) ຂອງບກຸ ຄົນເກີດຈາກການກະທໍາຂອງຮູ່າງກາຍ ຊຶີງ່ ການກະທໍາຂອງຮູ່າງກາຍນົັ້ນຍ່ອູ ມເກດີ ຈາກການຄວບຄມຸ ແລະສົງັ່ ການຂອງຈິດໃຈ ແນວຄວາມຄດິ ເກດີ ຈາກຈິດ 101

ທາດ ເນ່ີອງຈາກຈິດວິທະຍາກູຸ່ມ Structuralism ໄດ້ພະຍາຍາມແຍກອງຄ໌ປະກອບຂອງຈິດຫລຈິດທາດອອກ ພິຈ າ ລ ະ ນາ ເປັນ ສູ່ ວ ນຫ ຍ້ໍ ຍ ໆ ບ າ ງເທ່ີ ອ ຈ່ີຶ ງຮ ຽ ກ ກຸູ່ ມ ນົີ້ອີ ກ ຢ່ າ ງ ວູ່າ “ຈິ ດ ວິທ ະຍ າ ທີ່ ວູ່ າ ດ້ ວ ຍ ອົ ງຄ໌ ປະ ກ ອ ບ ຂອ ງ ຈິ ດ ” (Faculty Psychology). ກູຸ່ມນີ້ົເຊ່ີອວູ່າໂຄງສ້າງຂອງຈິດປະກອບດ້ວຍຈິດທາດ (Mental Elements) ຊີ່ຶງປະກອບດ້ວຍ ທາດ 3 ຊະນິດ ຄ: 1. ການຮັບສໍາຜັດ (Sensation), 2. ຄວາມຮູ້ສຶກ (Feeling) (ພາຍຫລັງTitchener ໄດ້ເພີ່ມຂ້ຶົນ ມາອີກຢາ່ ງ ຄຈນິ ົດນາການ), 3. ຈິນົດນາການຫລມະໂນພາບ (Image) ເມີ່ອຈິດທາດທັງ 3 ນົ້ີ ມາສາໍ ພັນກັນພາຍ ໃຕ້ສະຖານນະການແວດລ້ອມທີ່ເໝາະສມົ ກຈະກ່ໍໃຫ້ເກີດຮູບຈດິ ປະສົມຂຶົ້ນ ເຮັດໃຫ້ເກີດ ຄວາມຄິດ (Thinking) ອາລົມ (Emotion) ຄວາມຈໍາ (Memory) ການຫາເຫດຜົນຫລສາເຫດ (Reasoning) ແລະ ອນີ່ ໆ ເປັນຕນ້ົ ໂດຍ ເປັນແບບດຽວກັນກັບທາງເຄມີທີ່ໂຮໂດນເຈນເມ່ີອລວມຕົວກັບອອກຊິເຈນພາຍໃຕ້ສັດສູ່ວນທີ່ເໝາະສົມແລະ ຄວາມກດົ ດັນທີ່ພດີຈະໄດ້ເປັນນາ້ໍ ປຽບເຊົ່ນັ ຈດິ ຂອງມະນຸດກເຊົນັ່ ກນັ . ແນວຄດິ ຈິດວິທະຍາກຸູມ່ ໂຄງສ້າງຂອງຈດິ (Structuralism) ມອີ ດິ ທິພົນແລະບດົ ບາດສໍາຄນັ ຄ: 1. ຄວາມເຊ່ີອໃນເລີ່ອງອົງຄ໌ປະກອບຂອງບຸກຄົນຊີ່ຶງນັກຈິດວິທະຍາຍອມຮັບວູ່າບຸກຄົນປະກອບດ້ວຍ ຮ່າູ ງກາຍແລະຈິດໃຈໂດຍຈິດໃຈຍັງແບູ່ງຍູ່ອຍໆ ໄດ້ເຊົັ່ນ ສູ່ວນກູ່ຽວກັບການຄິດ ສູ່ວນທີ່ກູຽ່ ວກັບຄວາມຈໍາສູ່ວນທ່ີ ກຽູ່ ວກບັ ຄວາມຮກັ ງາມຮກັ ງາມ ເປນັ ຕົ້ນ. 2. ກ ານຍອມຮັບເອົາລະບຽບວິທີ ການທ່ີວູ່າດ້ວຍກ ານແຍກ ຈິດອອກຝຶກ ເປັນ ສູ່ວນໆ (Method of Mental of Formal Discipline) ສາມາດນໍາມາໃຊ້ໃນການຈັດການສຶກສານັກການສຶກສາເຊີ່ອວູ່າບຸກຄົນມີ ລັກສະນະຢ່າງດຽວກັບວັດຖຸ (Material) ຫລ ເຄ່ີອງຈັກລະກົນຫາກຕ້ອງການຝຶກຈິດທາດສູ່ວນໃດໆ ນັ້ົນ ໃຫ້ມີ ຄວາມສາມາດຕອ້ ງຝຶກຝນົ ເລີ່ອງນັນ້ົ ໂດຍສະເພາະ ເຊົັນ່ ດາ້ ນຄວາມຈາໍ ກຕ້ອງຝກຶ ໃຫ້ທອູ່ ງຈາໍ ດາ້ ນການຄດິ ຕ້ອງໃຫ້ ຮຽນວິຊາທສີ່ ງົ່ ເສມີ ການຄິດຕູ່າງໆ ໄດ້ແກູ່ ຄະນິດສາດ ວິທະຍາສາດເປນັ ຕົ້ນ ທັງນເົ້ີ ພາະຄວາມເຊີ່ອທ່ີວູາ່ ຈິດຂອງຄົນ ເຮົາແຍກອອກເປັນສວູ່ ນໆ ດົ່ັງນ້ັົນຖາ້ ຕອ້ ງການໃຫ້ສວູ່ ນໃດມີຄວາມສາມາດມີທັກສະທາງໃດກຕ້ອງມ້ງຸ ຝຶກສູ່ວນນ້ັົນ ຫລາຍເປັນພິເສດ (ທພິ ຍົ ວັນນະກິດຕບິ ລ.2543:17-18) 2.4.2 ແນວຄິດກມູຸ່ ຫນ້າທ່ີຂອງຈິດ (Functionalism) ກູ່ມຸ ຫນ້າທີ່ຂອງຈິດເກດີ ຂົຶ້ນໃນປະເທດສະຫລັດອະເໝລິກາເມ່ີອຄ. ສ. 1900 ຜໃູ້ ຫ້ກໍາເນີດ ຫລ ຜູ້ ນໍາກຸູ່ມຄຈອຫ໌ນ ດິວອ້ົີ (John Dewey 1859 1952) ຄະນົບດີຄະນະວິຊາການສຶກສາແຫູ່ງມະຫາວິທະຍາໄລຊິກ ຄາໂກວິນລູ່ຽມ ເຈມສ໌ (William James 1842 1910) ສາດຕາຈານຍ໌ຈິດວິທະຍາແຫູ່ງມະຫາວິທະຍາໄລຮາລ໌ ວ າລ໌ ດ ຜູ້ ຂ ຽ ນ ຕໍ າລ າຈິ ດ ວິ ທ ະຍ າຊີ່ Principles of Psychology ແ ລ ະ ວູ ດ ເວີ ລ໌ ທ (Woodworth) ແ ລ ະ ເຈມສ໌ ແອງເກລ໌(James Angell). ຈິດວິທະຍາກຸູ່ມນົີ້ມີແນວຄວາມຄິດມາຈາກ ລັດທິປັດຊະຍາກຸມູ່ ປະຕິບັດນຍິ ົມ (Pragmatism) ແລະ ທິດສະດີທ່ີສໍາຄັນທາງຊີວວິທະຍາ ອັນໄດ້ແກູ່ ທິດສະດີທ່ີວູ່າດ້ວຍວິວັດທະນາການ(Theory of Evolution) ຂອງ 102

Charles Darwin ຊຶ່ີ ງ ຂ ຽ ນ ໄ ວ້ ໃ ນ ຫ ນັ ງ ສ Origin of Species ເ ມ່ີ ອ ຄ . ສ . 1859 ດັົ່ ງ ນ້ົັ ນ , ກູຸ່ ມ Functionalism ຈີຶງ່ ເກີດຈາກການລວມກັນລະຫວ່າູ ງທິດສະດີຂອງດາລ໌ວນິ (Darwinian theory) ກັບລັດທິປັດ ຊະຍາທ່ີເນັົ້ນຄວາມສໍາຄັນຂອງການປະຕິບັດຈິງ (Pragmatic Philosophy) ທິດສະດີວິວັດທະນາ-ການອະທິບາຍ ວູ່າສັດທີ່ດໍາລົງພັນຢູ່ໄດ້ ຈະຕ້ອງຕ່ໍສູ້ແລະປັບຕົວເອງໃຫ້ສອດຄ້ອງກັບສ່ິີງແວດລ້ອມນັກຈິດວິທະຍາກຸູ່ມນີ້ົມີຄວາມ ເຫັນວູ່າໃນການທຈ່ີ ະໃຫ້ເຂົ້າໃຈເຖິງການປບັ ຕົວຂອງສງ່ີິ ມີຊີວິດນ້ົັນ ຄວນຕອ້ ງສຶກສາເຖິງຫນາ້ ທ່ີຂອງຈິດຕໍ່ການປັບ ຕົວພາຍໃຕ້ຈິດສໍານຶກຫລາຍກວູ່າກູຸ່ມFunctionalism ສົນໃຈເລີ່ອງພຶດຕິກໍາຫລາຍ ເລ່ີອງທີ່ພວກເຂົາເນັົ້ນໜັກ ແ ທ້ ໆ ໄ ດ້ ແ ກູ່ ກ ະ ບ ວ ນ ກ ານ ຮ ຽ ນ ຮູ້ ຂ ອ ງ ມ ະ ນຸ ດ ກູຸ່ ມ ນີົ້ ມີ ແ ນ ວ ຄິ ດ ມຸ້ ງ ໜັ ກ ໄ ປ ໃ ນ ດ້ າ ນ ກ າ ນ ເຮັ ດ ຫນ້າທ່ີ (the functions) ຂອງຈິດຫລາຍກວູ່າຈະສຶກສາອົງຄ໌ປະກອບໂຄງສ້າງຂອງຈິດ ແຕູ່ສົນໃຈວູ່າຈິດ ເຮັດ ຫນ້າທີ່ຫຍັງເຮດັ ຢ່າງໃດຈຶີ່ງຈະສຶກສາທັງກະບວນການທາງຈິດແລະສະຖານະຂອງຈດິ ພ້ອມກັບອາກບັ ກລິ ິຢາທ່ີ ສະແດງອອກໃຫ້ປາກົດທາງກາຍ ກູ່າວຄໃນການສກຶ ສາພດຶ ຕກິ າໍ ນົັ້ນຈະສົນໃຈສກຶ ສາທັງອາກັບກລິ ິຢາທສ່ີ ະແດງອອກ ພາຍນອກ ແລະຄວາມຮູ້ສຶກພາຍໃນ ກະບວນການປັບຕົວຂອງກາຍໃຫ້ເໝາະກັບສິີ່ງແວດລ້ອມ ສັນຊາດຍານເຊ່ີອ ວູາ່ ຈດິ ມີຫນາ້ ທີ່ຄວບຄຸມການກະທໍາກດິ ຈະກໍາ ຂອງຮູ່າງກາຍຄໍາວ່າູ ຈດິ ຕາມຄວາມຄດິ ຂອງພວກ Functionalism ນົັນ້ ກຄກະບວນການກະທໍາກິດຈະກໍາຂອງຮູ່າງກາຍໃນອັນທີ່ຈະປັບຕົວໃຫ້ເໝາະສົມກັບສ່ີິງແວດລ້ອມນັົ້ນເອງ ວິຊາ ຈດິ ວິທະຍານນັົ້ ຄວຊິ າທສີ່ ກຶ ສາຖຶງດົ ຖານະຂອງຈິດແລະໃນຂະນະດຽວກັນການທຈີ່ ະສຶກສາແຕູ່ຈດິ ແລະກະບວນການ ປັບຕົວຂອງຈິດແຕູ່ຢ່າງດຽວຍັງບ່ໍພພຽງເຮົາຈະຕ້ອງສຶກສາເຖິງ ສູ່ວນຕູ່າງໆ ຂອງຮູ່າງກາຍປະກອບດ້ວຍເລ່ີອງສັນ ຊາດຍານ (Instinct) ຊີຶ່ງນັບເປັນຫລັກໃຫຍູ່ຂອງພວກ Functionalism ນ້ົີດ້ວຍຜູ້ທີ່ຈະມີຄວາມສຸກໃນສັງຄົມໄດ້ ກຈະຕອ້ ງຮຈູ້ ັກປັບຕົວໃຫ້ເຂົ້າກັບສັງຄມົ ໄດ້ຢ່າງດີ ຈຶີ່ງຄວນຕະໜັກເຖງິ ຫລັກສໍາຄນັ ເລອີ່ ງການປບັ ຕົວຂອງຮາູ່ ງກາຍ ໃຫ້ເໝາະສົມກັບສີິ່ງແວດລ້ອມກຸູ່ມນ້ີົ ມີຄວາມເຫັນວູ່າການສຶກສາຈິດວິທະຍານົ້ັນຄວນສຶກສາຈິດສໍານຶກໃນ ລັກສະນະຂອງການໃຊ້ປະໂຫຍດນ້ົັນຄສຶກສາຈິດໃນຮູບຂອງການກະທໍາກິດຈະກໍາຕູ່າງ ໆ ໃນອັນທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ ມ ະ ນຸ ດ ປັ ບ ຕົ ວ ໃ ຫ້ ເໝ າ ະ ສົ ມ ກັ ບ ສີິ່ ງແ ວ ດ ລ້ ອ ມ ລ ວ ມ ທັ ງກ າ ນ ຮຽ ນ ຮູ້ ທີ່ ຈ ະ ຊູ່ ວ ຍ ໃຫ້ ຄົ ນ ປັ ບ ຕົ ວ ດີ ຂ້ົຶ ນ ຈ ະ ເຫັ ນ ວູ່ າ ລກັ ສະນະສາໍ ຄັນຂອງກຸູ່ມ Functionalism ມສີ ່ວູ ນຄາ້ ຍກບັ ກຸູ່ມ Structuralism ຢູ່ 2 ປະການຄ ທງັ 2 ກູມຸ່ ຕ່າູ ງກ ເ ປັ ນ ຈິ ດ ວິ ທ ະ ຍ າ ໃ ນ ກຸູ່ ມ ຈິ ດ ນິ ຍົ ມ ( Mentalism) ແ ລ ະ ອ າ ໄ ສ ລ ະ ບ ຽ ບ ວິ ທີ ທ າ ງ ປັ ດ ຊ ະ ຍ າ (Philosophical Psychology) ເຊັ່ົນດຽວກັນ ແລະຕູ່າງມຸ້ງສຶກສາສະເພາະຈິດທີ່ຮູ້ສໍານຶກ (Consciousness) ເຊົ່ັນກັນສູ່ວນທ່ີແຕກຕູ່າງກັນຄ ກຸູ່ມ Structuralism ມີຄວາມສົນໃຈມຸ້ງສຶກສາໃຫ້ເຂົ້າໃຈສູ່ວນປະກອບຂອງຈິດ ຫລຈິດທາດ ສູ່ວນກຸູ່ມ Functionalism ມຸ້ງສຶກສາໃຫ້ເຂົ້າໃຈຫນ້າທີ່ຂອງຈິດກະບວນການທາງສະຫມອງເຊ່ົັນ ການນກຶ ຄິດ ເປັນຫນ້າທີ່ຂອງຈິດທີ່ບັນຊາໃຫ້ບຸກຄົນປັບຕົວເຂ້ົາກບັ ສງ່ິີ ແວດລອ້ ມເຂົ້າກບັ ຕນົ ເປັນຕນ້ົ ວາູ່ ສວມເສົ້ອ ຜ້າເພາະຈິດສົັ່ງໃຫ້ສວມເພີ່ອຄວາມອົບອຸູ່ນແລະເຂ້ົາກັບສະພາບສັງຄົມ ນ້ົັນຄ ເປັນຫນ້າທ່ີຫລ Function ຂອງ ມະນຸດທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດ ສ່ີິງທ່ີບງັ ຄັບໃຫ້ເຮັດກຄຄວາມຕອ້ ງການທຈີ່ ະປັບຕົວໃຫ້ເຂ້າົ ກບັ ສະພາບແວດລອ້ ມຫລປັບສີິ່ງ ແວດລ້ອມໃຫ້ເຂົ້າກັບຕົນ ຈ່ຶີງພສະຫລຸບຫນ້າທ່ີຂອງຈິດໄດ້ວູ່າ “ ຈິດມີຫນ້າທີ່ຄວບຄຸມກະບວນການກະທໍາ 103

ກິດຈະກາໍ ຂອງຮາູ່ ງກາຍໃນອັນທຈີ່ ະປບັ ຕົວໃຫ້ເໝາະສົມກບັ ສິີ່ງແວດລອ້ ມ Dewey ເຊ່ີອວາູ່ ການຄິດຂອງມະນຸດມຸ້ງ ເພີ່ອການແກ້ບັນຫາ ເພີ່ອລຸດຄວາມຄຽດແລະຄວາມຂັດແຍ້ງທີ່ເກິດຂ້ົນເຖິງແມູ່ນວູ່າ William James (1842- 1910) ເຊ່ີອວູ່າ ສັນຊາດຍານ (Instinct) ເປນັ ລັກສະນະຫລສາເຫດສໍາຄັນທີ່ເຮດັ ໃຫ້ຄົນເຮົາປັບຕົວໃຫ້ເຂົ້າກັບສ່ີິງ ແວດລອ້ ມແຕູ່ John Dewey (1859-1952) ເຊອ່ີ ວູ່າປະສບົ ການ (Experience) ເປນັ ສີງ່ິ ສໍາຄັນທເີ່ ຮດັ ໃຫ້ຄົນປັບ ຕວົ ຕໍ່ສີງິ່ ແວດລ້ອມ R. S. Woodworth ໄດ້ສຶກສາຄວາມສໍາພັນລະຫວູ່າງສິີ່ງເລົ້າກບັ ປະຕິກິລິຢາຕອບສະຫນອງ ກ ສະຫລຸບລົງເອີຍແນວຄວາມຄິດຂອງກູ່ມຸ Functionalism ໄດ້ວາູ່ ມີ 2 ປະການຄ: 1. ການກະທໍາທັງໝົດ (The total activities) ຫລ ການສະແດງອອກຂອງຄົນເຮົາເປັນການ ສະແດງອອກເພ່ອີ ປບັ ຕົວໃຫ້ເຂົາ້ ກັບສ່ງີິ ແວດລ້ອມ ດ່ົັງນນ້ັົ ໃນການສກຶ ສາຈິດໃຈຄົນ ກຕອ້ ງສຶກສາການສະແດງອອກ ຂອງພວກເຂາົ ໃນສະຖານນະການນັົ້ນໆ. 2. ການກະທໍາ ຫລ ການສະແດງອອກທັງໝົດຂ້ົຶນຢູ່ຫລກູ່ຽວຂ້ອງກັບປະສົບການຂອງ ແຕູ່ລະຄົນ (The experience individual) ສະເໝພີ ຶດຕກິ ໍາຂອງຄນົ ຈ່ີຶງແຕກຕ່າູ ງກນັ . ນັກຈິດວິທະຍາກຸູ່ມນີ້ົຈ່ີຶງມຸ້ງສຶກສາວິທີການຮຽນຮູ້ ການຈູງໃຈການແກ້ບັນຫາຕະຫລອດຈົນຄວາມ ຈໍາ ຂອງຄນົ ເພີ່ອໃຫ້ປບັ ຕວົ ເຂົາ້ ກັບສ່ງີິ ແວດລ້ອມໄດ້. ແນວຄິດຂອງກຸູ່ມ Functionalism ມີອິດທິພົນຫລາຍຕ່ໍວົງການສຶກສາປະຈຸບັນ ເນີ່ອງຈາກຄວາມ ມຸ້ງໝາຍຂອງການສກຶ ສາປະການໜຶ່ີງກຄເພ່ອີ ໃຫ້ມະນດຸ ດໍາລົງຊີວິດຢູ່ໃນສັງຄມົ ໄດ້ດ້ວຍຄວາມຜາສຸກ ແລະ ສາມາດ ປັບຕົວໃຫ້ເຂົ້າກັບສ່ີິງແວດລ້ອມໄດ້. ດັົ່ງນ້ົັນ, ບຸກຄົນຕ້ອງສຶກສາເລ່ີອງການປັບຕົວໃຫ້ເຂ້ົາກັບສັງຄົມການອົບຮົມ ລ້ຽງດູ (Socialization) ແລະ ການປບັ ຕົວໃຫ້ເຂົ້າກັບທາໍ ມະຊາດ ເປນັ ປດັ ຊະຍາການສຶກສາຊງ່ຶີ ໄດ້ກາຍມາເປນັ ຈຸດ ມງຸ້ ໝາຍຂອງການສກຶ ສາທສ່ີ ໍາຄນັ ວູ່າ “ການສຶກສາຄປບັ ຕົວໃຫ້ເຂົ້າກບັ ສິີ່ງແວດລ້ອມ” ວິທີການຮຽນການສອນຕອ້ ງ ໃຫ້ຜູ້ຮຽນໄດຮ້ ັບປະສົບການຫລາຍທສ່ີ ຸດຈ່ີງຶ ຈະເຮັດໃຫ້ຜູ້ຮຽນເຂົ້າໃຈ (ທິພົຍວັນນະກິດຕິບລ.2543:19-20) 2.4.3 ແນວຄິດກູຸມ່ ພດຶ ຕິກໍານິຍົມ (Behaviorism) ກູຸ່ມພຶດຕິກໍານິຍົມມີຜູ້ນໍາຂອງກມູຸ່ ຄ ຈອຫ໌ນ ບີ ວັດສັນ (John B Watson, 1878 1958) ເປັນຜູ້ມີ ຄວາມຄິດຄ້ານກບັ ແນວຄດິ ຂອງກູຸມ່ ໂຄງສາ້ ງຂອງຈິດທ່ີສຶກສາພຶດຕິກໍາມະນຸດດ້ວຍວິທີການ ຍ້ອນໄປກວດສອບຕົນ ເອງ (introspection) ເພາະພວກເຂົາເຫັນວ່າູ ວິທີການກວດສອບຕນົ ເອງຄອູ່ ນຂ້າງອະຄະຕິ ແລະ ຍັງບເໍ່ ປນັ ວທິ ີທາງ ວິທະຍາສາດເພາະຜົນທ່ີເກີດມັກມີແນວໂນ້ມທີ່ເກີດຈາກເຈຕົກຕິສູ່ວນບຸກຄົນໄປໃນ ທາງໃດທາງໜ່ີຶງແລ້ວແຕູ່ ຄວາມຮູ້ສຶກຂອງຜູ້ສຶກສາເອງຈອຫ໌ນ ບີ ວັດສັນ ເຫັນວູ່າຄວນໃຊ້ວິທີການທີ່ສຶກສາພຶດຕິກໍາມະນຸດທີ່ເຫັນໄດ້ແລະ ພວກເຂົາເປນັ ຜູ້ສະເໜີໃຫ້ມີການສຶກສາພຶດຕກິ ໍາຂອງມະນດຸ ໃນດ້ານທສີ່ ັງເກດແລະເບງິ່ີ ເຫັນໄດກ້ ານສຶກສາພຶດຕິກໍາ ຂອງມະນຸດໃນແນວໃໝູ່ຂອງວັດສັນ ຈ່ຶີງໄດ້ຈັດເປັນວິທີການສຶກສາໃນລັກສະນະທີ່ເປັນວິທະຍາສາດສະໄໝໃ ໝູ່ ກູ່າວໂດຍສະຫລບຸ ແນວຄິດຂອງກມຸູ່ ພດຶ ຕກິ ໍານິຍົມເນົັ້ນວູ່າພຶດຕິກໍາທຸກຢ່າງຕ້ອງມີເຫດແລະສາເຫດນນັົ້ ອາດມາ ຈາກສີ່ິງເລ້ົາໃນຮູບໃດກໄດ້ມາກະທົບອິນທີຫລຮູ່າງກາຍ ຈີ່ຶງເຮັດໃຫ້ອິນທີມີພຶດຕິກໍາຕອບສະຫນອງ ກູຸ່ມພຶດຕິກໍາ 104

ນິຍົມຈ່ີຶງສຶກສາພຶດຕິກໍາດ້ວຍວິທີທົດລອງ ແລະການສັງເກດຢ່າງມີລະບົບແລະສະຫລຸບວູ່າການວາງເງີ່ອນໄຂ (Conditioning) ເປັນສາເຫດສາໍ ຄັນທເີ່ ຮດັ ໃຫ້ເກີດພດຶ ຕກິ ໍາແລະສາມາດປ່ຽນພດຶ ຕກິ ໍາໄດ້ ພດຶ ຕິກາໍ ສູ່ວນໃຫຍູ່ຂອງ ມະນຸດເກີດໄດ້ຈາກການຮຽນຮູ້ຫລາຍກວູ່າເກີດຂ້ຶນົ ເອງຕາມທໍາມະຊາດ ແລະຈາກສຶກສາພຶດຕິກໍາການຮຽນຮູ້ຂອງ ສັດທຖີ່ ກທດົ ລອງ ສາມາດຊູ່ວຍໃຫ້ເຮົາເກີດຄວາມເຂົ້າໃຈແລະຮຽນຮູ້ກູ່ຽວກັບພຶດຕກິ ໍາຂອງບຸກຄົນກຸູ່ມແນວຄດິ ນ້ົີ ໃຊ້ວິທີການສຶກສາພຶດຕິກໍາມະນຸດດ້ວຍວິທີການທົດລອງປະກອບກັບວິທີການສັງເກດຢ່າງມີແບບແຜນ ນັກຈິດ ວທິ ະຍາໃນກູມຸ່ ພດຶ ຕກິ າໍ ນິຍົມນສ້ົີ ຶກສາສະເພາະພຶດຕິກໍາທ່ີສງັ ເກດເຫັນໄດ້ ດັງົ່ ນນົ້ັ ກຸູ່ມນ້ີົຈະບ່ໍຍອມຮບັ ວິທີການສຶກສາ ແບບສັງເກດຕົນເອງໂດຍກູ່າວຫາວູ່າການສັງເກດຕົນເອງບໍ່ເປັນວິທະຍາສາດບ່ໍໜ້າເຊ່ີອຖ ແຕູ່ກູຸ່ມນ້ີົມຸ້ງສຶກສາ ສະເພາະພດຶ ຕິກໍາທ່ີສັງເກດເຫນັ ໄດ້ ໂດຍເຊີ່ອວ່າູ ພວກເຂົາຈະຮູ້ເຖງິ ເລອ່ີ ລາວຂອງຈິດກໂດຍການສຶກສາຈາກພຶດຕິກໍາ ທສີ່ ະແດງອອກເທົ່ານັ້ົນ. ນັກຈດິ ວິທະຍາໃນກ່ມູຸ ພດຶ ຕກິ ໍານຍິ ມົ ໄດ້ອະທິບາຍແນວຄດິ ກູຸມ່ ພຶດຕກິ າໍ ນຍິ ົມໄວ້ 3 ປະການຄ 1. ການວາງເງີ່ອນໄຂ (Conditioning) ເປັນສາເຫດສໍາຄັນທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດແລະປ່ຽນແປງພຶດຕິກໍາດັ່ົງ ການທົດລອງຂອງ Pavlov ແລະ Skinner ເຊີ່ອວູ່າສາມາດໃຊ້ວິທີຝຶກຝົນອົບຮົມທີ່ເໝາະເພ່ີອຝຶກເດັກໃຫ້ມີພຶດຕິ ກາໍ ຕາມທີ່ເຮົາປາດຖະຫນາໄດ້ ໂດຍໃຊ້ວິທີການວາງເງີ່ອນໄຂກັບເດັກ ເພີ່ອໃຫ້ເກີດພຶດຕິກໍາອັນເປັນຜົນຈາກການ ຮຽນຮຫູ້ ລາຍກວູາ່ ສັນຊາດຍານ ຫລຄຸນສມົ ບັດອ່ີນໆ ທຕີ່ ດິ ຕົວມາແຕູ່ກໍາເນີດ. 2. ພຶດຕິກາໍ ຂອງຄນົ ທີ່ປາກດົ ຂຶົ້ນສ່ວູ ນຫລາຍ ເກີດຈາກການຮຽນຮຫູ້ ລາຍກວູາ່ ຈະເປນັ ໄປເອງຕາມທໍາມະ ຊ າ ດ (Behaviorism was its emphasis on Iearned rather than unlearned) ດັ່ົ ງ ກ າ ນ ທົ ດ ລ ອ ງ ຂອງ Watson ໂດຍອິນທີຖກວາງເງ່ອີ ນໄຂໃຫ້ສະແດງປະຕິກິລິຢາຕອບສະຫນອງຕໍ່ສີ່ິງເລົ້າທີ່ມາກະຕຸ້ນ ການຕອບ ສະຫນອງນີ້ົອາດເກີດຈາກກົນໄກຂອງສີລະຄ ຕູ່ອມຕູ່າງໆ ປະສາດ ກ້າມເນ້ົອ ແລະພຶດຕິກໍາ ອັນສະຫລັບຊັບຊ້ອນ ຂອງອິນທີນົ້ັນເປັນຜົນລວມຂອງປະຕິກິລິຢາຕອບສະຫນອງຍູ່ອຍໆ ທີ່ເຊ່ອີ ມໂຍງກັນໃນຮູບຕູ່າງ ໆ ດ້ວຍເຫດນົ້ີຈີຶ່ງ ມີຄນົ ຮຽກຈິດວທິ ະຍາເຊງີ ເລົາ້ ແລະການຕອບສະຫນອງ (Stimulus Response Psychology) 3. ການຮຽນຮຂູ້ ອງຄນົ ກັບສັດບໍ່ຕາູ່ ງກນັ ຫລາຍ ການທົດລອງກັບສດັ ເປັນການງາູ່ ຍກວາູ່ ທຈ່ີ ະທົດລອງກັບ ຄົ ນ ສ າ ມ າ ດ ຮ ຽ ນ ຮູ້ ເ ລ່ີ ອ ງ ຂ ອ ງ ຄົ ນ ໂ ດ ຍ ກ າ ນ ສຶ ກ ສ າ ຈ າ ກ ສັ ດ ໄ ດ້ ເ ປັ ນ ຈໍ າ ນ ວ ນ ຫ ລ າ ຍ (We can lesrn much about man by the study of animals) ເຮົາສາມາດຮຽນຮູ້ກູ່ຽວກັບພຶດຕິກໍາຂອງຄົນ ໄດ້ຈາກການສຶກສາພຶດຕິກໍາຂອງສັດ ນັກຈິດວິທະຍາກູຸ່ມນົີ້ຄ ເອດເວີດ ທອລ໌ນະໄດດ໌ (Edward Thorndike) ແລະ ຄາລ໌ກ ແອນ ຮຸນລ໌ (Clark L. Hull) ຈ່ີຶງໄດ້ຕັົ້ງທິດສະດີກູ່ຽວກບັ ພຶດຕກິ ໍາການຮຽນຮູ້ຂອງ ມະນຸດຂນົຶ້ ໂດຍ ອາໄສຈາກການທົດລອງກັບສັດ. ປຽບທຽບກບັ ກູຸ່ມ Structuralism ແລະ Functionalism ເຫນັ ວາູ່ 2 ກູຸ່ມນ້ັນົ ມຸ້ງສຶກສາສະເພາະຈິດທີ່ ຮ້ສູ ຶກນຶກແລະເປັນການສຶກສາຈາກພາຍໃນ ຂອງສິ່ີງທີ່ມີຊີວດິ ອອກມາຂ້າງນອກ ສູ່ວນກຸູ່ມ Behaviorism ມຸ້ງສຶກ ສາສະເພາະພຶດຕິກໍາທີ່ສັງເກດເຫັນໄດ້ (Observable Behavior) ເປັນການສຶກສາຈາກພາຍນອກຂອງສ່ິີງທີ່ມີ 105

ຊວີ ິດເພ່ີອຈະເຂ້ົາໃຈຂ້າງໃນ 2 ກຸູ່ມແຮກໃຊ້ລະບຽບວິທີການສັງເກດຕົນເອງ (Introspection method) ຊ່ຶີງເປັນ ວິທີ ກ ານ ແ ບບ ອັດໄນ(Subjective method) ສູ່ວ ນ ກູຸ່ມ Behaviorism ໃຊ້ ລະບຽບ ວິທີ ທາງວິທະຍ າສາດ (Scientific method) ຫລລະບຽບວທິ ີແບບອັດໄນ (Objective method) ມຸ້ງປັບປຸງເນົ້ອຫາສໍາຄນັ ຂອງວິຊາຈິດ ວິທະຍາໃຫ້ໄດ້ມາດຕະຖານດຽວກັນກັບວທິ ະຍາສາດຂະແໜງອ່ີນໆ ໃຫ້ເຫັນວາູ່ “ຈິດວິທະຍາຄໝວດຄວາມຮູ້ທວ່ີ ູ່າ ດວ້ ຍພຶດຕິກໍາ“ (Psychology as a science of behavior) ເພີອ່ ໃຫ້ເຂົ້າໃຈງູ່າຍແລະສະຫລຸບແນວທັດນະເປັນ ຂໍ້ໆ ດ່ົັງນ:້ີົ 1. ກຸູ່ມ Behaviorism ປັບ-ປຸງໃໝູ່ທັງດ້ານເນົ້ອຫາ (Content of Subject matter) ລະບຽບ ວທິ ີ (Method) ເປັນວທິ ະຍາສາດແລະເໝອນວິທະຍາສາດຂະແໜງອນີ່ ໆ. 2. ມຸ້ງສຶກສາສະເພາະພຶດຕິກໍາທີ່ສັງເກດໄດ້ ຫລ ສາມາດວັດໄດ້ (Observable or Measurable Behavior) ສຶກສາເລ່ີອງທ່ີກູ່ຽວກັບກົນໄກທາງສີນວິທະຍາ (Physiological mechanisms) ເຊົັ່ນການເຮັດ ວຽກງານຂອງຕູ່ອມ, ລະບົບປະສາດ ແລະ ກ້າມເນົອ້ . ພວກ ເຂົາແບູ່ງພຶດຕິກໍາເປັນ 2 ລັກສະນະ ຄ ພຶດຕິກໍາທີ່ມີການເຄ່ີອນໄຫ ວ ພາຍນອກ (Explicit movement) ເປັນພຶດຕິກໍາທີ່ສາມາດສັງເກດເຫັນຫລວັດໄດ້ ເຊົ່ັນ ການນົັ່ງ, ນອນ, ກິນ ແລະ ຍູ່າງເປັນຕົ້ນ ກັບ ພຶດຕິກໍາທີ່ມີການເຄີ່ອນໄຫວພາຍໃນ (Implicit movement) ເປັນພຶດຕິກໍາທີ່ບ່ໍອາດເບ່ີິງ-ເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕາ ນອກ ຈາກວດັ ໄດ້ດ້ວຍເຄອ່ີ ງມທເີ່ ໝາະສມົ (Sensitive Instruments) ເຊນ່ັົ ການຄດິ ການຈັງຂອງກາ້ ມເນ້ົອ ເປັນຕ້ົນ. 3. ຍອມຮັບສະເພາະລະບຽບວິທີແບບປົນໄນ (Objective Method) ຫລ ລະບຽບວິທີທີ່ມີ ລັກສະນະຢ່າງດຽວກັນ ນັກວິທະຍາສາດຂະແໜງອີ່ນໆ ໃຊ້ກັນບ່ໍຍອມຮັບວິທີການສັງເກດຕົນເອງຊຶີ່ງອາດຈະການ ເຂົ້າຂ້າງຕົນເອງ (Introspection Method) ຫລ ລັກສະນະວິທີອັດໄນ (Subjective Method) ຕ້ອງການໃຫ້ ລະບຽບວທິ ີທາງຈດິ ວທິ ະຍາ (Psychology Method) ເປັນສາກົນ. 4. ມຸ້ງເນັົ້ນສຶກສາພດຶ ຕກິ າໍ ໂດຍສະເພາະຕອ້ ງການໃຫ້ວິຊາຈດິ ວທິ ະຍາເປັນວິທະຍາສາດກູ່ຽວກັບພດຶ ຕິ ກໍາ. 5. ຍອມຮັບສະເພາະຂ້ໍມູນ (Data) ທໄີ່ ດ້ຈາກລະບຽບວິທີທາງວິທະຍາສາດເທ່ົານົັ້ນນໍາເອາົ ລະບຽບ ວິທີການສງັ ເກດພຶດຕິກໍາ (Behavior method) ມາໃຊ້ເປັນສໍາຄັນ ຂໍ້ມູນທີ່ໄດ້ຈາກການສັງເກດ ຜູ້ສັງເກດຈະ ຕ້ອງບັນທຶກສະເພາະປາກດົ ການນ໌ທີເ່ ກດິ ຂົ້ນຈິງພບົ ເຫັນແທ້ ໆ ເທາ່ົ ນັົນ້ ບບ່ໍ ນັ ທກຶ ຄວາມຮສູ້ ກຶ ລົງໄປດວ້ ຍ. ຢ່າງໃດກດກີ ມູຸ່ Behaviorism ປະກອບດ້ວຍກ່ມູຸ ຍອູ່ ຍໆ ຫລາຍກ່ມູຸ ເຊ່ົນັ 1. ກູຸ່ມທີ່ອາໄສຄວາມຮູ້ຄວາມເຂົ້າໃຈເລ່ີອງສະຫມອງ (Cerebrology) ກູຸ່ມນີ້ົນໍາເອົາຄວາມຮູ້ ຄວາມ ເຂ້ົາໃຈໃນວິຊາສີນວິທະຍາໃຊ້ໃນການອະທິບາຍເລ່ີອງພຶດຕິກໍາ ເຊອີ່ ວູ່າອະໄວຍະວະນ້ີົເປັນອົງຄ໌ປະກອບສໍາຄັນແລະ ເຮດັ ຫນ້າທີ່ໃນການສະແດງພຶດຕິກາໍ ໄດ້ແກູ່ ສະຫມອງ ຫລ ລະບບົ ປະສາດສູ່ວນກາງ. 106

2. ກຸູ່ມທ່ີອາໄສຄວາມຮຄູ້ ວາມເຂົ້າໃຈໃນເລີ່ອງປະຕິກິລິຢາສະທອ້ ນ (Reflexology) ມຸ້ງສຶກສາ ພຶດຕິກໍາ ງູ່າຍ ໆ ແລະການສະແດງປະຕິກິລິຢາສະທ້ອນ (Reflex) ເຊົ່ັນ ການສຶກສາເລ່ີອງການເກີດປະຕິກິລິຢາຕອບ ສະຫນອງຫລ ການເກີດປະຕິກິລິຢາສະທ້ອນແບບວາງເງີ່ອນໄຂ (Conditioned Response or Reflex) ການ ສະແດງປະຕິກິລິຢາສະທ້ອນ (Reflex) ຍູ່ອມຕ້ອງອາໄສສ່ີິງເລົ້າ (Stimulus) ເຮັດຫນ້າທ່ີກະຕຸ້ນໃຫ້ສີິ່ງມີຊີວິດ ສະແດງປະຕິກິລິຢາສະທ້ອນອອກມາ ອິນທີ (Organism) ອັນມີປະສາດສໍາຜັດ (Receptor ຫລ Sensory neurons) ເຮດັ ຫນ້າທີ່ຮັບການເລົາ້ ຈາກສິ່ງີ ເລົ້າແລ້ວລາຍງານໄປຍັງປະສາດສູ່ວນກາງແລະອນີ່ ໆ ເປັນຕົນ້ . 2.4.4 ແນວຄິດກ່ມຸູ ຈດິ ວິເຄາະ (Psychoanalysis) ກຸູ່ມຈິດວິເຄາະມີຜູ້ນໍາແນວຄິດຄົນສໍາຄັນຄຊິກມັນຕ໌ ຟະລອຍດ໌ (Sigmund Freud) ເປັນຈິດແພດ ຊາວວຽນນາ ໄດ້ສກຶ ສາວິເຄາະຈິດຂອງມະນຸດພວກເຂາົ ໄດ້ເຮດັ ການສຶກສາກັບບຸກຄົນທ່ີຜດິ ປົກກະຕິເພ່ີອວິເຄາະຈິດ ຂອງຄົນໄຂ້ ຊິກມັນຕ໌ ຟຣອຍດ໌ (Sigmund Freud) ອະທິບາຍວູ່າ ພະລັງງານຈິດເຮັດຫນ້າທີ່ຄວບຄຸມພຶດຕິກໍາ ຂອງມະນຸດມີ 3 ລັກສະນະ 1. ຈິດສໍານຶກ (Conscious Mind) ໝາຍເຖິງ ພາວະຈດິ ທຮີ່ ຕູ້ ົວຢຕູ່ ະຫລອດເວລາ 2. ຈດິ ເຄີງິ່ ສໍານຶກ (Subconscious Mind) ໝາຍເຖິງ ພາວະຈດິ ທລ່ີ ະເລກິ ໄດ້ 3. ຈດິ ຂາດສໍານຶກ (Unconscious Mind) ໝາຍເຖງິ ບຢໍ່ ູໃ່ ນພາວະທຮ່ີ ູ້ຕົວ ຟຣອຍດອ໌ ະທິບາຍວ່າູ ໂຄງສາ້ ງທາງຈິດປະກອບດ້ວຍ 3 ສູ່ວນສາໍ ຄນັ Id, Ego ແລະ Superego ຄ ອິດ (Id) ໝາຍເຖິງ ຕັນຫາ ຫລຄວາມຕ້ອງການພນ້ົ ຖານຂອງມະນຸດ ເປນັ ສີິງ່ ທຍ່ີ ງັ ບໄໍ່ ດ້ຂັດເກົາຊຶີງ່ ເຮດັ ໃຫ້ ມະນຸດເຮັດທຸກຢ່າງເພີ່ອຄວາມພຶງພໃຈຂອງຕົນ ຫລເຮັດວຽກຕາມຫລັກຂອງຄວາມພໃຈ (Law of Pleasure) ໂດຍບ່ໍຄໍານຶງເຖິງສີ່ິງໃດ ປຽບເຫມອນສັນດານດິບຂອງມະນຸດ ຊ່ຶີງແບູ່ງອອກເປັນສັນຊາດຍານແຫູ່ງການມີຊີວິດ (Life Instinct) ເຊ່ົັນ ຄວາມຕ້ອງການອາຫ ານ ຄວາມຕ້ອງການທາງເພດ ຄວາມຕ້ອງການຫ ລີກໜີ ຈາກ ອັນຕະລາຍກັບສັນຊາດແຫູ່ງກ ານຕາຍ (Death Instinct) ເຊັ່ົນ ຄວາມຕ້ອງການກ້າວລ້າວ ຫລການເຮັດ ອັນຕະລາຍຕ່ໍຕົນເອງແລະຜູ້ອນີ່ ເປນັ ຕນົ້ . ອີໂກ້ (Ego) ໝາຍເຖິງ ສວູ່ ນທຄ່ີ ວບຄຸມພຶດຕິກໍາທເີ່ ກີດຈາກຄວາມຕອ້ ງການຂອງ id ໂດຍອາໄສກົດເກນ ທາງສງັ ຄົມ ແລະ ຫລັກແຫູ່ງຄວາມຈິງ (Reality Principle) ມາຊວູ່ ຍໃນການຕດັ ສນິ ໃຈບແໍ່ ມນູ່ ສະແດງອອກຕາມ ຄວາມພໃຈຂອງຕນົ ພຽງຢ່າງດຽວ ແຕູ່ຕອ້ ງຄິດສະແດງອອກຢາ່ ງມີເຫດມຜີ ນົ ດວ້ ຍ. ຊຸບເປີລ໌ອີໂກ (Super Ego) ໝາຍເຖິງ ມະໂນທໍາຫລຈິດສູ່ວນທີ່ໄດ້ຮັບການພັດທະນາຈາກປະສົບການ ການອົບຮົມສັົ່ງສອນຫລກະບວນການສັງຄົມປະກິດ ໂດຍອາໄສຫລັກການສິນລະທໍາຈັນຢາ ຂະໜົບທໍານຽມ ປະເພນີ ແລະຄູ່ານິຍົມຕູ່າງໆ ໃນສັງຄົມນ້ົັນ Super Ego ຈະເປັນຕົວບັງຄັບແລະຄວບຄຸມຄວາມຄິດໃຫ້ສະແດງ ອອກ ໃນລັກສະນະທເີ່ ປັນສະມາຊກິ ທີ່ດີຂອງສັງຄມົ ໂຄງສ້າງຈດິ 3 ລະບົບນົີ້ມຄີ ວາມສາໍ ພັນກັນ ຖາ້ ເຮັດວຽກສໍາພັນ 107

ກັນດີ ການສະແດງອອກຫລບຸກຄະລິກກະພາບກເໝາະສົມກັບຕົນ ແຕູ່ຖ້າໂຄງສ້າງທັງ 3 ລະບົບ ເຮັດຫນ້າທີ່ຂັດ ແຍງ້ ກັນບກຸ ຄົນກຈະມີພຶດຕິກໍາ ຫລ ບຸກຄະລກິ ກະພາບທີ່ບລ່ໍ າບລ່ນີ ຜດິ ປົກກະຕິຫລບເ່ໍ ໝາະສົມແນວຄວາມຄດິ ກຸູ່ມ ນົີ້ເຊີ່ອໃນເລ່ີອງຈິດຂາດສໍານຶກ (Unconscious Mind) ຊ່ີຶງຢູ່ລະຫວູ່າງຈິດສໍານຶກທີ່ຮູ້ຕົວມີສະຕິສໍາປະຊັນຍາ ກັບ ຈິດຂາດສະຕິສໍາປະຊັນຍາ ຫລທ່ີຮຽກວູ່າ ຈິດຂາດສໍານຶກນົ້ີຈະລວບລວມຄວາມຄິດ ຄວາມຕ້ອງການ ແລະປະສົບ ການທຜີ່ ູ້ເປນັ ເຈົ້າຂອງຈິດບ່ໍຕ້ອງການຫລບປ່ໍ າດຖະຫນາຈະຈົດຈໍາຈງຶີ່ ເກັບກດົ ຄວາມຮູ້ສຶກຕູ່າງໆ ເຫລົ່ານໄີົ້ ວໃ້ ຫ້ຢໃູ່ ນ ຈດິ ສວູ່ ນນແົີ້ ລະຫາກຄວາມຄດິ ຄວາມຕອ້ ງການ ຫລຄວາມຮ້ສູ ກຶ ຕູ່າງໆ ທບີ ຸກຄນົ ເກັບກົດໄວ້ຍັງມີພະລັງຢູ່ ຖາ້ ເກີດມີ ສ່ງິີ ໃດມາກະຕຸ້ນຂ້ຶົນ ພະລັງທີ່ຖກເກັບໄວ້ຈະສະແດງອິດທິພົນເຮັດໃຫ້ບກຸ ຄົນເກີດພຶດຕິກໍາບາງຢ່າງທີ່ບໍ່ຮູ້ສຶກຕົວອະ ໜີ່ຶງປະສົບການຊີວິດໃນໄວເດັກ ໂດຍສະເພາະຊູວ່ ງແຮກເກີດເຖິງ 5 ປີ ທກ່ີ ູ່ຽວກັບການອົບຮົມລຽ້ ງດູທີ່ເດັກໄດ້ຮັບ ຈະຝັງແໜ້ນຢູ່ໃນຈິດຂາດສໍານຶກແລະອາດຈະສະແດງເມີ່ອຖກກະຕຸ້ນໂດຍສະເພາະໃນໄວຜູ້ໃຫຍູ່ນອກຈາກນີົ້ຟະ ລອຍດ໌ຍັງໄດ້ ກູ່າວເຖິງພັດທະນາການຂອງມະນຸດໄວ້ອີກດ້ວຍວູ່າມະນຸດມີພັດທະນາການເປັນລໍາດັບຂັ້ົນ (ທິພົຍ ວນັ ນະກດິ ຕບິ ລ.2543:25-33) ພັດທະນາການບກຸ ຄະລກິ ກະພາບ ຕາມແນວຄດິ ຂອງຟະລອຍດແ໌ ບງູ່ ພດັ ທະນາການບກຸ ຄະລກິ ກະພາບອອກ ເປັນ 5 ຂັນ້ົ ດງົ່ັ ນີົ້ 1. ຂ້ົັນປາກ (Oral Stage) ແຮກເກີດ 1-2 ປີ ໝາຍເຖິງ ຄວາມສຸກ ແລະຄວາມພໃຈຂອງເດັກຈະຢູ່ທີ່ ໄດ້ຮັບການຕອບສະຫນອງທາງປາກ ເຊ່ົັນ ການດູດນົມ ການສໍາຜັດດ້ວຍປາກຫາເດັກໄດ້ຮັບການ ຕອບສະຫນອງ ເຕັມທ່ີ ເດັກກຈະເຕີບໂຕເປັນຜູ້ໃຫຍູ່ທີ່ມີບຸກຄະລິກກະພາບເໝາະສົມຫາກກົງກັນຂ້າມເດັກຈະເກີດ ຄວາມຊະ ງັກ ຖົດຖອຍ (Fixation) ແລະ ມາສະແດງພຶດຕິກໍາໃນຊູ່ວງນີ້ົອີກໃນໄວຜູ້ໃຫຍູ່ ເຊັົ່ນ ມັກນິນທາວູ່າຮ້າຍ ສູບບຸ ຫລ່ີ ກນິ ຈບຸ ກິນຈິບເປນັ ຕນົ້ . 2. ຂ້ົັນທະວານໜັກ (Anal Stage) ອາຍຸ 2-3 ປີ ໝາຍເຖິງຄວາມພໃຈຢູ່ທ່ີການຂັບຖູ່າຍເມ່ີອມີວຸທິ ພາວະ ສະນ້ົັນ ການຝຶກຝົນ ຝຶກຫັດ ການຂັບຖູ່າຍຢ່າງຄູ່ອຍເປັນຄູ່ອຍໄປດ້ວຍວິທີຜູ່ອນຜັນ ແລະ ປະນີປະ ນອມ ແລະໃຫ້ຮຽນຮູ້ການຂັບຖູ່າຍເປັນເວລາ ຈະເຮັດໃຫ້ເດັກບ່ໍເກີດຄວາມຄຽດແລະສາມາດພັດທະນາບຸກຄະລິກ ກະພາບທ່ີເໝາະສົມໄດ້ ກົງກັນຂ້າມຫາກເດັກໄດ້ຮັບການລົງໂທດ ແລະຝຶກຫັດດ້ວຍວິທີຮຸນແຮງຈະເຮັດໃຫ້ເດັກ ເກດີ ຄວາມຮູ້ສຶກບພ່ໍ ໃຈ ແລະເກັບຄວາມຮູ້ສຶກທບີ່ ່ໍດໄີ ວ້ທີ່ຈິດຂາດສໍານຶກແລະຈະມີຜົນຕໍ່ບຸກຄະລກິ ກະພາບໃນເວລາ ຕ່ໍມາກ່າູ ວຄເປນັ ຄນົ ຂົີ້ໜຽວ ເຈົ້າລະບຽບ ມກັ ເຮດັ ຮ້າຍໃຫ້ຜູ້ອ່ນີ ເຈັບປວດ ມກັ ຢ້າຄດິ ຢາ້ ເຮດັ ເປັນຕົ້ນ. 3. ຂັ້ົນອະໄວຍະວະເພດ (Phallic Stage) ອາຍຸ 3-5 ປີ ໝາຍເຖິງຄວາມສົນໃຈຂອງເດັກຈະປ່ຽນມາ ສນົ ໃຈກູ່ຽວກັບອະໄວຍະວະເພດ ມກັ ຖາມວາູ່ ຕນົ ເກດີ ມາຈາກທາງໃດ ແລະ ອີ່ນໆ ໃນຂົັ້ນນເ້ົີ ດັກຈະຮກັ ພ່ໍແມູ່ທ່ີເປັນ ເພດກົງກັນຂ້າມກັບຕົນ ແລະລັກສະນະເຊົ່ັນນີົ້ ເຮັດໃຫ້ເດັກລູ່ຽນແບບບົດບາດທາງເພດຈາກພ່ໍຫລແມູ່ທີ່ເປັນຕົວ ແບບ ຫາກພໍ່ແມູ່ປະຕິບັດຕາມບົດບາດທດີ່ ີ ເໝາະສົມເປັນຕົວແບບທີ່ດີ ເດັກກຈະລຽນແບບແລະພດັ ທະນາບົດບາດ 108

ທາງເພດຂອງຕົນໄດ້ຢ່າງດີ ແຕູ່ຖ້າເກີດການຕິດຕຶງ (Fixation) ໃນຂົັ້ນນີົ້ ເມ່ີອໃຫ ຍູ່ຂຶົ້ນ ອາດມີພຶດຕິກໍາ ຕາູ່ ງໆ ເຊນົ່ັ ຮັກຮູ່ວມເພດ (Homosexuality) ກາມຕາຍດ້ານ (Impotence) ການຊາເຢັນທາງເພດ (Frigidity) ເປນັ ຕ້ົນ. 4. ຂ້ົັນແຝງ (Latency Stage) ອາຍຸ 6-12 ປີ ໝາຍເຖິງເປັນລະຍະກອູ່ ນທເີ່ ດັກຈະປ່ຽນແປງເຂົ້າສູ່ໄວລຸ້ນ ຈະມີ ຄວາມສົນໃຈໃນເພີອ່ ນເພດດຽວກັນ 5. ຂັ້ົນໄວລຸ້ນ (Genital Stage) ອາຍຸ 13-18 ປີ ໝາຍເຖິງເດັກຍິງຈະເລ່ີມມີຄວາມສົນໃຈເດັກ ຊາຍແລະເດກັ ຊາຍກເລີ່ມມີຄວາມສົນໃຈເດກັ ຍິງເປັນລະຍະທຈີ່ ະມຄີ ວາມສໍາພັນລະຫວູ່າງເພດ ຢ່າງແທ້ຈິງ ນັກຈິດ ວິທະຍາກູຸ່ມນີົ້ກູຸ່ມນົີ້ຍັງເຊີ່ອວູ່າພຶດຕິກໍາທັງຫລາຍມີສາເຫດເກີດຈາກພະລັງຜັກດັນ ທາງເພດຫລັກການທາງຈິດວິ ເຄາະກໄດ້ຮັບການຍອມຮັບໃນການນໍາໄປໃຊ້ໃນວົງງານຂອງຈິດແພດ ຫລ ການບໍາບັດປິ່ນປົວອາການທ່ີຜິດ ປົ ກ ກ ະ ຕິ ທ າ ງ ອ າ ລົ ມ ແ ລ ະ ຈິ ດ ໃ ຈ ກຸູ່ ມ ນີົ້ ໃ ຊ້ ວິ ທີ ກ າ ນ ສຶ ກ ສ າ ດ້ ວ ຍ ລ ະ ບົ ບ ຄ ວ າ ມ ໃ ນ ໃ ຈ ຢ່ າ ງ ເສ ລີ (Free Association) 2.4.5 ແນວຄິດກ່ມູຸ ຈດິ ວທິ ະຍາເກດຕອນ (Gestalt Psychology) ກຸູ່ມຈິດວິທະຍາເກດຕອນ ແນວຄວາມຄິດກຸູ່ມນົີ້ ເກີດໃນປະເທດເຍອົນມັນນີປະມານປີ ຄ. ສ. 1912 ຄໍາວູ່າ Gestalt ເປັນພາສາຂອງເຍອົນມັນ ແປວູ່າ “ໂຄງຮູບແຫູ່ງການລວມຫນູ່ວຍ” ຜູ້ນໍາຂອງກູຸ່ມນ້ົີ ຄ ແມກຊ໌ ເວີດໂຮເມີລ໌ (Max Wertheimer1880 1943) ແລະ ມີຜູ້ຮູ່ວມງານຄ ເຄີດ ຄຟະກ້າ (Kurt Koffka 1886-1941) ວູລ໌ຟະແກງເຄີເລີລ໌ (Wolfkang Kohler) ພາຍຫລັງບຸກຄົນເຫລົ່ານ້ົີໄດ້ອົບຍົບມາຢູ່ໃນອະເໝລິ ກາ ແນວຄວາມຄດິ ທ່ີສາໍ ຄັນຂອງນກັ ຈິດວິທະຍາກຸູ່ມນ້ົີຄ ການພິຈາລະນາພດຶ ຕິກໍາຫລປະສບົ ການຂອງຄົນເປນັ ສ່ວູ ນ ລວມຊີ່ຶງສູ່ວນລວມນັ້ົນມີຄູ່າຫລາຍກວູ່າຜົນບວກຂອງສູ່ວນຍູ່ອຍໆ ຕູ່າງໆ ມາລວມກັນ ເຊົ່ັນ ຄົນນົ້ັນມີຄູ່າຫລາຍ ກວູ່າຜົນບວກຂອງສ່ວູ ນຍູ່ອຍຕູ່າງໆ ເຊນົ່ັ ແຂນ, ຂາ, ລໍາຕົວ ແລະ ສະຫມອງ ເປັນຕົ້ນນກັ ຈິດວທິ ະຍາໃນກຸູ່ມນໄີົ້ ດ້ ແກແູ່ ມກຊ໌ ເວດີ ໂຮເມີລ໌ ແລະເຄດີ ຄຟະກາ້ . ໃນດ້ານການຮັບຮຂູ້ ອງບກຸ ຄນົ ກມີລັກສະນະໃນຮູບຂອງສູວ່ ນລວມ (The whole) ເຊ່ົັນ ສະໜາມ ຫຍາ້ ເຮົາເບີ່ງິ ເຫັນເປນັ ສະໜາມ ເພາະເຮົາບມ່ໍ ອງຕົ້ນຫຍາ້ ແຕູ່ລະຕ້ົນທີ່ມາຢູ່ລວມກັນ ແຕູ່ເຮົາ ມອງພົນ້ ທແີ່ ລະຮູບຮາູ່ ງ ທັງໝົດຄໍາວູ່າເກດຕອນ (Gestalt) ມາຈາກພາສາເຍອົນມັນ ຊີ່ຶງໝາຍເຖິງສູ່ວນຮູ່ວມທັງໝົດກຸູ່ມນົ້ີມີແນວຄິດ ວູາ່ ການຮຽນຮເູ້ ກດີ ໄດ້ຈາກການຈັດສ່ີິງເລົ້າຕາູ່ ງໆ ມາລວມກນັ ເລມີ່ ຕົ້ນດວ້ ຍການຮບັ ຮໂູ້ ດຍສູ່ວນລວມກູ່ອນ ແລ້ວ ຈ່ີຶງຈະສາມາດແຍກວິເຄາະເລ່ີອງລາວຮຽນຮສູ້ ວູ່ ນຍູ່ອຍທລີ່ ະສ່ວູ ນຕໍ່ໄປ (Field Theory) ແລະ ຍງັ ຄງົ ໃຊ້ຫລັກການ ດຽວກັນ ນ້ົັນກຄ ການຮຽນຮູ້ຂອງບຸກຄົນຈະເປັນໄປໄດ້ດ້ວຍດີແລະສ້າງສັນຖ້າພວກເຂົາໄດ້ມີໂອກາດເຫັນພາບ ລວມທັງໝົດຂອງສ່ີິງທີ່ຈະຮຽນເສຍກູ່ອນເມ່ີອເກີດພາບລວມ ທັງໝົດແລ້ວ ກເປັນການງູ່າຍທີ່ບຸກຄົນນົ້ັນຈະຮຽນ ສ່ິງີ ທລີ່ ະອຽດປກີ ຍູອ່ ຍຕໄ່ໍ ປ 109

ປ ະ ຈຸ ບັ ນ ໄດ້ ມີ ຜູ້ ນໍ າ ເອົ າວິ ທີ ກ າ ນ ຮ ຽ ນ ຮູ້ ຂ ອ ງ ກຸູ່ ມ ເກ ດ ຕ ອ ນ ມ າ ໃ ຊ້ ຢ່ າງ ກ ວ້ າ ງ ຂ ວ າງ ໂດ ຍ ເຫ ດ ທ່ີ ເຊີ່ອ ໃນຜົນການສຶກສາຄ້ົນຄວ້າທີ່ພົບວູ່າຖ້າໃຫ້ເຍົາວະຊົນໄດ້ຮຽນຮູ້ໂດຍຫລັກຂອງຈິດວິທະຍາເກດຕອນແລ້ວ ເດັກເຫລົ່ານົ້ີຈະມີສະຕິປັນຍາແລະຄວາມຄິດສ້າງສັນແລະຄວາມວູ່ອງໄວໃນການຮຽນຮູ້ເພີ່ມຂົ້ຶນຫລັກສໍາຄັນຂອງ ການຮຽນຮຂູ້ ອງແນວຄິດຈດິ ເກດຕອນ ປະກອບດວ້ ຍການຮັບຮແູ້ ລະການຫຍ່ັງົ ເຫນັ ດັງົ່ ອະທິບາຍຄ: 1. ການຮັບຮູ້ (Perception) ໝ າຍເຖິງ ການແປຄວາມຫມາຍຫລການຕີຄວາມຈາກສິ່ີງເລົ້າທີ່ສໍາ ຜັດ ການຮບັ ຮນູ້ ົ້ີມີອງົ ຄ໌ປະກອບທສີ່ ໍາຄນັ ຄ: 1.1 ພາບ (Figure) ໝາຍເຖງິ ສວູ່ ນສໍາຄນັ ທຕີ່ ອ້ ງການເນນ້ັົ ໃຫ້ເກດີ ການຮບັ ຮູ້ 1.2 ພນ້ົ (Ground) ໝາຍເຖິງ ສວູ່ ນປະກອບທ່ີເຮັດໃຫ້ພາບຊັດເຈນຂ້ົຶນຕໍ່ມາໃນລະຍະຫລງັ ແນວຄິດ ຈິດວິທະຍາເກດຕອນຈັດເປັນແນວຄິດທ່ີມີອິດທິພົນຕ່ໍຈິດວິທະຍາ ຫລາຍສາຂາເຊ່ົັນຈິດວິທະຍາການບໍາບັດຈະໃຊ້ ແນວຄິດຂອງຈິດວິທະຍາເກດຕອນເປັນຢ່າງຫລາຍວິທີການທີ່ໃຊ້ ຄການສັງເກດແບບປາກົດການນ໌ຫລຮຽກວູ່າ Phenom- enology ເປັນການພິຈາລະນາຈາກສ່ີິງທີ່ເປັນທໍາມະຊາດທີ່ປາກົດໃຫ້ເຮົາເຫັນຢ່າງໃດກດີແນວຄິດຈິດ ວິທະຍາເກດຕອນສົນໃຈເລອີ່ ງການສຶກສາພຶດຕິກາໍ ມະນດຸ ຈະສກຶ ສາມະນຸດທັງໝົດທເ່ີ ປັນຕົວພວກເຂາົ . 2. ການຫຍ່ັົງຮູ້ (Insight) ໝາຍເຖິງ ການຮຽນຮຫູ້ ລແກ້ບັນຫາໄດ້ໂດຍການຕະໜັກຮູ້ ດ້ວຍຕົນເອງຢ່າງ ທນັ ທທີ ັນໃດ ສາມາດເບິງ່ີ -ເຫັນແນວທາງໃນການແກ້ບັນຫາໄດ້ຕົັ້ງແຕູ່ຕົ້ນຈນົ ຈົບກະບວນການຊ່ງຶີ ຄວາມສາມາດໃນ ການຫຍງົ່ັ ຮູ້ຂອງບກຸ ຄນົ ຂຶ້ົນຢປູ່ ະສບົ ການທເ່ີ ຄຍີ ມີມາກອູ່ ນ ຊຶງ່ີ ມລີ ກັ ສະນະໃກ້ຄຽງກັບບນັ ຫາທຕີ່ ້ອງຂົບຄິດນ້ນັົ . 2.4.6 ແນວຄດິ ກຸູ່ມມົ ນຸສຍົ ນຍິ ົມ (Humanism) ກຸູ່ມົມນຸສຍົ ນຍິ ົມມີຜູ້ນໍາທສີ່ ໍາຄັນໃນກຸູ່ມຄ ຄາລ໌ລ ອາລ໌ ໂລເຈລີ ໌ສ (Carl R. Rogers) ແລະ ອບັ ບະ ຫລາຮໍາ ເອດັ ມາດໂລວ໌ (Abraham H. Maslow) ຄວາມເຊີອ່ ເບ້ອົ ງຕ້ົນຂອງນກັ ຈດິ ວິທະຍາກູຸ່ມນ້ົຄີ : 1. ເຊີ່ອວູ່າມະນຸດເປັນສັດໂລກປະເພດໜຶ່ີງທ່ີມີຈິດໃຈ ມີຄວາມຕ້ອງການຄວາມຮັກມີຄວາມຕ້ອງ ການຄວາມອົບອູຸນ່ ມີຄວາມເຂ້ົາໃຈ ມີຄວາມສາມາດສະເພາະຕົວ ມຂີ ດີ ຈາໍ ກດັ ບ່ໍສາມາດຈະເສກສັນປັນ້ົ ແຕູ່ງໃຫເ້ ປັນ ຫຍັງກໄດ້ຕາມໃຈຊອບແລະມະນຸດມີຄວາມດີງາມຕິດຕົວມາແຕູ່ກໍາເນີດ ຊີຶ່ງກູຸ່ມນົ້ີມີແນວຄິດແຕກຕູ່າງຈາກກູຸ່ມ ພຶດຕິກໍານິຍມົ ທີ່ເຫນັ ວາູ່ ເຮົາສາມາດກໍານດົ ພດຶ ຕກິ ໍາຂອງມະນດຸ ນາໍ ກນັ ໄດ້. 2. ເຊີ່ ອວູ່ າມ ະນຸ ດ ເຮົ າທຸ ກ ຄົ ນ ຕູ່ າງກ ພະຍ າຍ າມ ຈ ະຮູ້ຈັ ກ ແ ລ ະເຂ້ົ າໃຈ ຕົ ນ ເອງຢ່ າງແ ທ້ ຈິ ງ (Self actualization) ແລະ ຍອມຮັບໃນສະໝັດວິໄສຂອງຕົນເອງແນວຄວາມຄິດຈາກກມຸູ່ ນີົ້ ເປັນທ່ີຍອມຮບັ ແລະ ໃຊ້ເປັນຫລັກໃນບລິການແນະແນວ (Guidance service) ແລະ ຍັງນໍາຫລັກການໄປປັບໃຊ້ໃນດ້ານການຮຽນ ການສອນ ການພດັ ທະນາຫລັກສູດເນັົນ້ ໃຫ້ນັກຮຽນຮູ້ຈັກເສາະແສວົງຫາຄວາມຮູ້ຕົນເອງໃຫ້ມອີ ິສົນເສລີ ໃນເລ່ີອງ ການເວົ້າ ຄິດ ເຮັດ ສາມາດຈະສະໜອງຄວາມຕ້ອງການແລະຄວາມສົນໃຈ ໃນການສອນກຕະໜັກ ເຖິງຄວາມ ແຕກຕູ່າງລະຫວູ່າງບຸກຄົນ ກິດຈະກໍາທກຸ ຢ່າງຖວູ່າເດກັ ເປັນສູນກາງຄູເປັນພຽງຜູ້ໃຫ້ບລກິ ານແລະປະສານງານແນວ 110

ຄິດຂອງກຸູ່ມມະນຸດນິຍົມເປັນປັດໄຈສໍາຄັນກໍານົດບົດບາດ ທູ່າທີ ບຸກຄະລິກກະພາບຂອງຄູໃຫ້ວາງຕົວເປັນຕົນເອງ ກບັ ເດກັ ມີສາໍ ພນັ ທະພາບທດ່ີ ີຕ່ໍເດກັ . 3. ມຄີ ວາມເຊອ່ີ ວູ່າໃນເມ່ີອມະນຸດເຮາົ ທຸກຄົນຕູ່າງກເຂ້ົາໃຈຜູ້ອ່ີນແລະຍອມຮັບຕນົ ເອງຢແູ່ ລວ້ ຕ່າູ ງຄົນ ກມຸ້ງສ້າງຍູອ່ ມເປັນມະນດຸ ທສ່ີ ົມບູນໃຫ້ແກູ່ຕນົ ເອງ. 4. ເນ່ີອງຈາກມະນຸດເຮົາແຕູ່ລະຄນົ ຕູ່າງພະຍາຍາມປັບປຸງຕນົ ເອງໃຫ້ເປັນມະນຸດທສີ່ ົມບູນສະນ້ົັນຄວນ ຈະໃຫ້ຄົນມີສິດອດິ ສະຫລະທີ່ຈະເລອກກະທໍາເລອກປະສບົ ການຂອງຕົນເອງກໍານົດຄວາມຕ້ອງການຂອງຕົນເອງຕັດ ສິນໃຈໃດ ໆດ້ວຍຕົນເອງ. 5. ມຄີ ວາມເຫັນວູ່າວິທີການຄ້ົນຄວ້າເສາະແສວົງຫາຄວາມຮຫູ້ ລຂໍ້ເທັດຈິງຕູ່າງ ໆເປັນສ່ິີງຈາໍ ເປັນແລະ ມີຄວາມສໍາຄັນນໍາຄວາມຮູ້ແລະຂ້ໍເທັດຈິງເພາະໂລກມີການປ່ຽນແປງຢູ່ຕະຫລອດເວລາຕົວຂອງຄວາມຮູ້ຫລຕົວຂໍ້ ເທັດຈິງເອງທຕີ່ າຍຕົວ ສະນ້ົັນສ່ງີິ ທເີ່ ປນັ ປະໂຫຍດຕ່ໍອະນາຄົດຂອງຜູ້ຮຽນຫລາຍທີ່ສຸດກຄກໍາວິທີໃນການເສາະແສວົງ ຫາຄວາມຮ.ູ້ ຈິດວິທະຍາກູຸ່ມຕູ່າງໆ ຕູ່າງກມີບົດບາດສໍາຄັນໃນການສຶກສາເລີ່ອງບຸກຄະລິກກະພາບຂອງນັກການ ເມອງ ເພ່ີອອະທິບາຍພຶດຕິກໍາ ສ່ົງເສີມການຮຽນຮູ້ໃຫ້ມີປະສິດທິພາບຂົ້ຶນແຕູ່ທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບຫລກູຸ່ມ ຕາູ່ ງໆທາງຈິດວິທະຍາຍັງບໍ່ພທີ່ຈະອະທິບາຍພຶດຕິກາໍ ແລະບຸກຄະລິກກະພາບຂອງນັກການເມອງເຮົາຄວນເຮັດການ ສຶກສາ ຈາກຫລາຍໆ ອົງຄ໌ປະກອບຈະເຮັດໃຫ້ເຮົາເຂົ້າໃຈພດຶ ຕິກໍາຂອງມະນຸດໄດ້ທັງໝົດຢາ່ ງໃດກດີຜູ້ສອນຄົງໃຫ້ ຄໍາຕອບວູ່າການສຶກສາບຸກຄະລິກກະພາບຄົງຕ້ອງໃຊ້ຫລັກຈິດວິທະຍາເປັນພຽງກົດເກນພົ້ນຖານແລະເປັນຮາກ ຖານ ໃນການທຈ່ີ ະສຶກສາບກຸ ຄະລິກກະພາບອ່ີນໆ ທກ່ີ ູຽ່ ວຂ້ອງ ເຊນັົ່ ເຈຕກົ ຕຄິ ວາມເຊີ່ອປະສບົ ການເດີມ ແລະ ອີ່ນໆ ອີກ ທ່ີຕ້ອງນໍາມາຊູ່ວຍໃນການປະຍກຸ ຕ໌ໃຊ້ແລະທີ່ສາໍ ຄັນຄເຮາົ ເປັນຄນົ ໄທຄົນສູ່ວນໃຫຍູ່ນບັ ຖສາດສະຫນາພຸດທຫ ລັກສາດສະຫນາພຸດທກເປັນແນວທາງໃນການປະຕິບັດໜ່ຶີງທ່ີເຮັດໃຫ້ບຸກຄະລິກກະພາບຂອງນັກການເມອງເປັນ ຢາ່ ງໃດແລະຫລັກການຂອງບກຸ ຄະລິກກະພາບທບີ່ ຸກຄົນນນົັ້ ຢຶດຖຈະສງ່ົ ຜນົ ເຮັດໃຫ້ຊວີ ິດຂອງນັກການເມອງສາມາດ ດາໍ ເນີນໄປໄດ້ຢາ່ ງປົກກະຕິສກຸ ຫລບຢໍ່ ່າງໃດນອກຈາກນີົ້ກຍງັ ມີສາດສະຫນາອ່ີນໆ ອກີ ທີ່ເປັນແນວປະຕິບດັ ທີ່ດີເພີ່ອ ຈະສກຶ ສາຄອບຄູ່ກັນໄປກັບວິຊາຈິດວິທະຍາຫວົ ໃຈຂອງທຸກໆ ສາດສະຫນາດີໝດົ ນໍາມາປະຍຸກຕ໌ໃຊ້ໃນການດາໍ ເນີນ ຊີວດິ ໄດ້. ສໍາລັບການສຶກສາເລີ່ອງທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບຈະເຮັດໃຫ້ເຂົ້າໃຈແນວຄິດທິດສະດີຕູ່າງໆທີ່ ສະຫລຸບຫລັກການເທິງເຫດຜົນແລະແນວຄດິ ຂອງກມູຸ່ ຕາູ່ ງໆ ທາງຈິດວິທະຍາທັງ6ກມຸູ່ ໄດ້ແກູ່ ກູຸ່ມໂຄງສ້າງຂອງຈິດ ກມຸູ່ ຫນ້າທ່ີຂອງຈິດກຸູ່ມພຶດຕິກໍານິຍົມກຸູ່ມຈິດວິທະຍາເກດຕອນກຸູ່ມຈິດວິເຄາະແລະກຸູ່ມສຸດທ້າຍຄກຸູ່ມມົ ນຸສົຍນິຍົມ ຊີ່ຶງກຸູ່ມຕູ່າງ ໆຈະເຮັດໃຫ້ຮູ້ວູ່າບຸກຄົນທີ່ລົງຫລິົ້ນການເມອງມີແນວຄິດໃນການເຮັດກິດຈະກໍາທາງການເມອງຢູ່ໃນ ແນວຄິດທິດສະດີຫຍັງເຮັດໃຫ້ເຮົາສານມາລົດມອງຄວາມເປັນບຸກຄົນທ່ີດໍາລົງຕໍາແໜູ່ງ ທາງການເມອງໄດ້ຊັດ ເຈນຍ່ີິງຂຶ້ົນແລະມີແນວທາງໃນການວິເຄາະວູ່າພຶດຕິກໍາທ່ີນັກການເມອງກະທໍານັ້ົນເພາະພວກເຂົາເຫລົ່ານົັ້ນມີແນວ ຄິດໃນກຸູ່ມໃດເຫດໃດຈຶ່ີງກະທໍາເຊົ່ັນນົ້ັນແລະທີ່ສໍາຄັນໃນເລ່ີອງຂອງການເມອງ ເປັນເລ່ີອງຂອງການລວມກຸູ່ມຂອງ 111

ບຸກຄົນທ່ີມີຄວາມສົນໃຈໃນກິດຈະກໍາທາງການເມອງຄ້າຍໆ ກັນ ໂດຍແບູ່ງອອກເປັນສອງຝ່າຍຄຝ່າຍຜູ້ປົກຄອງ ແລະຝ່າຍທ່ີຖກປົກຄອງຊ່ຶີງໄດ້ແກູ່ປະຊາຊົນສູ່ວນໃຫຍູ່ຂອງລັດຫລຂອງປະເທດສູ່ວນຝ່າຍປົກຄອງກໝາຍເຖິງ ລດັ ຖະບານທີ່ເຮັດຫນ້າທີ່ປົກຄອງປະເທດດ່ົັງນົ້ັນການເມອງຈີຶ່ງເປັນເລ່ີອງຂອງພັນທະຫລຄວາມສໍາພັນຂອງກູຸ່ມບຸກ ຄົນທັງສອງຝ່າຍທີ່ຈະເກົ້ອກູນປະໂຫຍດຊີ່ຶງກັນແລະກັນແລະຕອບສະຫນອງຄວາມຕ້ອງການພາຍໃນທັງໃນເລ່ີອງ ສູ່ວນຕົວແລະສັງຄົມການເມອງກັບຈິດວິທະຍາຈຶີ່ງແຍກກັນບໍ່ອກວູ່າສູ່ວນໃດມາກູ່ອນສູ່ວນໃດມາຫລັງແຕູ່ຄວາມ ເປັນມະນຸດຕ້ອງປະກອບດ້ວຍກາຍແລະຈິດທີ່ເຮັດວຽກຢ່າງສອດຄ້ອງສໍາພັນກັນແລະຢູ່ໃນລະບົບສັງຄົມທ່ີເກົ້ອກູນ ກນັ ສັງຄມົ ຈະດີໄດ້ຕອ້ ງມຄີ ົນດີຢູ່ໃນສັງຄົມປະເທດຈະຈະເລີນກ້າວໜ້າກຕອ້ ງມີຄົນທີ່ດີໂດຍມີທັງຄວາມຮດູ້ ີມີເຈົາ້ ທໍາ ດີຫລດີຈາກຂ້າງໃນຊີ່ຶງຈິດວິທະຍາຈະສັງເກດແລະອະທິບາຍພຶດຕິກໍາຕູ່າງ ໆທີ່ເກິດຂົ້ນຈົນເຖິງການຄວບຄຸມແລະ ທໍານວາຍພດຶ ຕກິ າໍ ໄດ້. ຄໍາວູ່າ“ການເມອງ”ມາຈາກພາສາອັງກະຫລົດວູ່າ Politics ຊີຶ່ງມີຮາກສັບຈາກພາສາກີກ ໝາຍເຖິງ ສິນປະໃນການປົກຄອງລັດ ການປົກຄອງລັດການປົກຄອງຄົນເປັນຈໍານວນຫລາຍເຮັດຢ່າງໃດໃຫ້ສງັ ຄົມ ປົກກະຕິ ສຸກຜູ້ປກົ ຄອງກຕ້ອງມີຈິດວທິ ະຍາໃນການປກົ ຄອງໃນເລີ່ອງການເມອງຈະປະກອບໄປດ້ວຍຄນົ ສອງກຸມູ່ ຄຄົນທີ່ເຮັດ ຫນາ້ ທີ່ປົກຄອງກັບຄນົ ສູ່ວນໃຫຍູ່ທຖີ່ ກປົກຄອງດງ່ັົ ຄວາມຫມາຍຂອງການເມອງທີ່ຈະຍົກຕົວຢ່າງເຊ່ັນົ ການເມອງໝ າຍເຖິງການທບີ່ ຸກຄົນຫລກູຸ່ມບຸກຄົນໃນສັງຄົມ ຊ່ຶີງອາດຈະມີປະໂຫຍດຮູ່ວມກັນຫລຂັດແຍ້ງກັນຫລມຄີ ວາມຄິດຄ ກັນຫລມີຄວາມຄິດບ່ໍຄກັນ ຮູ່ວມມກັນຫລຕ່ໍສູ້ກັນເພ່ີອສັນຫາບຸກຄົນໄປເຮັດຫນ້າທ່ີປົກຄອງປະເທດແທນພວກ ພວກເຂົາແລະຫລເພີ່ອໃຫ້ໄດ້ມາຊີ່ຶງອໍານາດ ທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ພວກພວກເຂົາສາມາດຕັດສິນໃຈໃນເລີ່ອງສູ່ວນລວມໄດ້ ໂດຍມັກທໍາ. ການເມອງໝາຍເຖງິ ການມີແລະການໃຊ້ອໍານາດການມີແລະການໃຊ້ອິດທິພົນຫລການດໍາເນີນການ ຕາູ່ ງໆ ເພີ່ອໃຫ້ໄດ້ມາຊີງ່ຶ ອໍານາດແລະອດິ ທພິ ົນ. ການເມອງ ໝາຍເຖິງ ກິດຈະກໍາຂອງມະນຸດທ່ີກູ່ຽວຂ້ອງກັບການກໍານົດນະໂຍບາຍ ແລະການນໍາ ນະໂຍບາຍອອກປະຕບິ ດັ ຊ່ຶີງຈະມີຜນົ ຕ່ໍສັງຄມົ ສວູ່ ນລວມ ດ້ວຍຄວາມຍິນຍອມຂອງສັງຄົມນັົນ້ . ການເມອງໃນຄວາມຫມາຍຢ່າງກວາ້ ງໝາຍຄວາມກົງໄປກົງມາວູ່າ“ກິດຈະການສູ່ວນຮູ່ວມຂອງເຮອນເມອງ”ອັນໄດ້ ແກູ່ທຸກສິ່ີງທຸກຢ່າງທກີ່ ູ່ຽວກັບປະໂຫຍດສວູ່ ນລວມຂອງປະເທດຊາດບວໍ່ ູ່າໃນລະດບັ ລັດຖະບານຫລລະດັບເທດບານ ກດິ ຈະການເຫລ່ົານອ້ີົ າດເປັນການທູດການທະຫານການຄັງເສດຖະກິດອາດລວມໄປເຖິງການເໝອງແລູ່ການສ່ີສານ ແລະການກ່ໍສ້າງທີ່ກູ່ຽວຂ້ອງກັບປະໂຫຍດຂອງສູ່ວນລວມດ້ານໃດດ້ານໜຶ່ີງກລວມຢູ່ໃນຄວາມຫມາຍຂອງຄໍາວູ່າ ການເມອງທັງນັົ້ນການເມອງໃນຄວາມຫມາຍນົ້ີກຄ“ການເມອງ”ທີ່ເຮົາໝາຍເຖິງເມີ່ອເຮົາເວົ້າວູ່າ“ທຸກຄົນໃນຊາດ ຕອ້ ງສົນໃຈການເມອງ” “ນກັ ສກຶ ສາທຸກຄົນຕ້ອງສນົ ໃຈການເມອງ” ສູ່ວນການເມອງໃນຄວາມຫມາຍຢາ່ ງແຄບໝາຍເຖິງກິດຈະກາໍ ສະເພາະບາງຢ່າງທີ່ບຸກຄົນບາງກູຸ່ມທີ່ ຮຽກກັນວູ່ານັກການເມອງ (Politician) ຫລ ພກັ ການເມອງ (Political Party) ທດີ່ ໍາເນນີ ການເພ່ີອໃຫ້ໄດ້ມາຊີຶ່ງ ອາໍ ນາດໃນການຄວບຄຸມບງົ ການກດິ ຈະການຂອງເຮອນເມອງເວາ້ົ ໃຫ້ສ້ົນັ ເຂາົ້ ການເມອງກຄການແສວົງຫາຫລດາໍ ລົງ ໄວ້ຊີ່ຶງອໍານາດການປົກຄອງເຮອນເມອງນັົ້ນເອງໂດຍທີ່ເຮອນເມອງມີພົນລະເມອງຈໍານວນຫລາຍທ່ີມີສິດທິ ເທົ່າ 112

ທຽມກັນໃນການແສວົງຫາອໍານາດຈຶ່ີງມີການແຂູ່ງຂັນແກູ່ງແຍູ່ງກັນຫລາຍຄົນທ່ີສົນໃຈການເມອງເຊ່ັົນນີົ້ ຈ່ີຶງລວມ ຕວົ ກັນເຂົາ້ ເປັນກູ່ມຸ ເປັນຄະນະຮຽກກັນວູ່າ“ພກັ ການເມອງ”ດ້ວຍເຫດນົີ້ການແສວົງຫາອໍານາດ ການປົກຄອງເຮອນ ເມອງຈ່ງີຶ ມີຄົນທີ່ທະເຍີທະຍານຫລາຍຄົນຫລຫລາຍກຸ່ມູ ທ່ີຄອຍ-ຖາ້ ແຂູງ່ ຂັນແກູ່ງແຍູ່ງ ຊວູ່ ງຊິງຕ່ໍສູ້ເພອ່ີ ໃຫ້ໄດ້ມາຊຶ່ີງ ອາໍ ນາດນົ້ນັ ດ້ວຍເຫດນກີົ້ ານເມອງຈງ່ຶີ ຕ້ອງມຄີ ວາມຂດັ ແຍງ້ ລະຫວູາ່ ງບຸກຄົນຫລລະຫວູາ່ ງພັກຢສູ່ ະເໝີ. ຈາກຄວາມຫມາຍດັົ່ງກູ່າວຂາ້ ງຕ້ົນຈະເຫັນວ່າູ ເລີ່ອງການເມອງຈະກູ່ຽວຂ້ອງກັບບຸກຄົນຫລກຸູ່ມທ່ີ ເຂົ້າມາ ອາສາເຮັດໜ້າທບີ ຸກຄນົ ປົກຄອງເຮອນເມອງບຸກຄົນຫລກູຸ່ມບຸກຄົນນເົ້ີ ຮົາຮຽກວູ່ານັກການເມອງເຂ້ົາມາເຮດັ ຫນ້າທ່ີ ກໍານົດນະໂຍບາຍແລະອອກເປັນກົດຫມາຍໃຊ້ບັງຄັບຄົນທັງໝົດໃນແງູ່ຈິດວິທະຍາອະທິບາຍວູ່າຈິດວິທະຍາ ເປັນ ການສກຶ ສາບຸກຄນົ ຫລກຸູມ່ ບຸກຄນົ ທ່ີກຽູ່ ວກບັ ຂ້ອງພດຶ ຕກິ າໍ ຫລກິລຢິ າຊງ່ຶີ ລວມເຖິງຄວາມພະຍາຍາມທຈ່ີ ະສກຶ ສາວູາ່ ມີ ຫຍັງນໍາຫລຕົວແປໃດບ້າງ-ທ່ີເກີດໃນສະຖານນະການໃດ ໆທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດພຶດຕກິ ໍາຕູ່າງໆ ຊ່ີຶງຂ້ໍມູນທີ່ໄດ້ຈາກການ ສກຶ ສາສັງເກດວິເຄາະພດຶ ຕກິ ໍາດງົ່ັ ກູ່າວຈະເຮດັ ໃຫ້ສາມາດຄາດຄະເນຫລພະຍາກອນພດຶ ຕກິ ໍາຂອງບຸກຄົນຫລກຸູ່ມບຸກ ຄົນໄດ້ຊີ່ຶງຈະຊູ່ວຍລຸດພຶດຕິກໍາບູ່ຽງເບນ ອັນກໍ່ໃຫ້ເກີດບັນຫາທາງການເມອງອັນຈະນໍາໄປສູ່ຄວາມຮຸນແຮງໃນ ອະນາຄດົ ໂດຍໃຊ້ວິທີການທາງວິທະຍາສາດເປັນເຄ່ອີ ງມຊູ່ວຍໃນການວິເຄາະດງົ່ັ ນ້ັົນຄວາມຮູ້ທາງດາ້ ນຈິດວທິ ະຍາຈ່ຶີງ ສາມາດນໍາມາໃຊ້ໃນການວິເຄາະບນັ ຫາທາງການເມອງການປົກຄອງຂອງໄທທັງໃນອະດີດແລະໃນປະຈຸບັນຊ່ງຶີ ມີບຸກ ຄນົ ແລະກູຸ່ມບຸກຄົນເປັນປັດໄຈສໍາຄັນທີ່ຜັກດັນການເມອງໄທໃຫ້ບສໍ່ າມາດເປັນການເມອງທີ່ມີລັກສະນະຫມັົ້ນຄົງເ ໝອນກັບການເມອງໃນປະເທດທ່ີຈະເລີນແລ້ວຈາກຄໍາອະທບິ າຍຂ້າງຕົນ້ ຜູ້ຂຽນຂອະທິບາຍຄວາມຫມາຍຂອງຄໍາ ວູ່າ“ຈິດວິທະຍາການເມອງໄທ”ໝາຍເຖິງການສຶກສາເລ່ີອງທ່ີກຽູ່ ວຂ້ອງກບັ ພດຶ ຕກິ ໍາທາງການເມອງຂອງບຸກຄົນແລະ ກູ່ມຸ ບກຸ ຄົນທເີ່ ຂົາ້ ມາເຮັດຫນ້າທ່ີໃນສະຖາບນັ ທາງການເມອງການປກົ ຄອງຕາມລະບອບປະຊາທິບຫມາກໄຂູ່ຫລັງຍະ ອນັ ມີພະມະຫາກະສັດຊງົ ເປັນປະມກຸ . ເຮົາຕ້ອງຍອມຮັບວູ່າການພດັ ທະນາການທາງການເມອງການປົກຄອງຂອງປະເທດໄທໄດ້ ພດັ ທະນາ ການມາຕ້ງົັ ແຕູ່ປພີ . ສ. 2475 ຈນົ ເຖງິ ປະຈບຸ ັນ 79 ປີ ການເມອງໄທປະສບົ ບນັ ຫາລະສ່ໍາລະສາຍ ມາໂດຍຕະຫລອດ ແລະການເມອງໄທມີຄົນຫລາຍກຸູ່ມເຂົ້າມາຫາຜົນປະໂຫຍດທັງສູ່ວນຕົວແລະປະໂຫຍດ ຂອງກູຸ່ມຫລາຍກວູ່າທ່ີຈະ ເຮັດໃຫ້ເພີ່ອຊາດຈະເຫນັ ໄດ້ຈາກປະເທດເຮາົ ມລີ ດັ ທໍານູນເຖິງ18ສະບັບແຕູ່ລະສະບັບ ກຖກສ້າງມາໂດຍມຈີ ດຸ ມຸງ້ ໝ າຍທັງສົິ້ນໃຜເປັນຄົນກໍານົດຈຸດມຸ້ງໝາຍຂອງລັດທໍານູນຄໍາຕອບຄົງເປັນກູຸ່ມຄົນທີ່ມີອໍານາດກູຸ່ມທ່ີໃຊ້ອໍານາດຫລ ກຸູ່ມຄົນທີ່ໄດ້ຮບັ ເລອກໃຫ້ໄປໃຊ້ອໍານາດນນ້ົັ ໆ ຕາມເຈດນາລົມນ໌ຂອງຄົນສ່ວູ ນໃຫຍູ່ເມີ່ອຄົນເຫລາ່ົ ນົນັ້ ເຂົ້າສູ່ລະບົບ ການເມອງແທ້ໆ ແລ້ວຄນົ ເຫລົ່ານັົ້ນຍັງຄົງມແີ ນວຄິດເໝອນກັບຕອນທ່ີຫາສຽງ ຫລ ບແໍ່ ລະຫຍັງເປນັ ເຫດໃຫ້ພຶດຕິ ກໍາບຸກຄະລິກກະພາບຄນົ ທີ່ເຂົ້າໄປສູ່ລະບົບການເມອງຊງ່ີຶ ມີອາໍ ນາດແລະໃຊ້ອໍານາດປຽ່ ນໄປຫລສາມາດພດັ ທະນາຕົນ ຈົນເປັນລດັ ບຸລຸດອາວໂຸ ສເປັນທີ່ຍອມຮັບຂອງຫລາຍຄົນຫລເປັນຄົນບ້າອໍານາດຈົນເປັນທ່ີກຽດຊັງຂອງຫລາຍຝ່າຍ ພຶດຕກິ າໍ ຂອງນກັ ການເມອງເຫລາ່ົ ນກີ້ົ ູຽ່ ວຂ້ອງກັບຈິດວທິ ະຍາໂດຍທງັ ສນິົ້ . ພດັ ທະນາການຂອງບຸກຄະລິກະພາບ(Personality Development) ຟອຍເປນັ ນັກທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບຄົນທໍາອິດທອີ່ ະທິບາຍຂ້ັົນຕອນຂອງການພດັ ທະນາບຸກຄະລິກກະ ພາບມະນຸດເຂົາເຊ່ີອວາູ່ ລັກສະນະພດັ ທະນາການ ແລະປະສົບການໃນໄວທາລົກ ແລະໄວເດັກເປັນຫາກຖານບກຸ ຄະລິ ກະພາບຂອງມະມຸດເມ່ີອເປັນຜູ້ໃຫູ່ຍການພັດທະນາຂອງບຸກຄະລິກະພາບຂອງແຕູ່ລະຄົນນັົ້ນ ກ່ໍເປັນຮູບຮູ່າງທີ່ຈະ 113

ສົມບູນໃນຕົນເອງເມ່ີອອາຍຸປະມານ 5 ປີ ເຊີ່ງຊູ່ວງໄວທີ່ສໍາຄັນເນ່ີອງຈາກໃນຊູ່ວງຊິວິດ 5ປີ ທໍາອິດເປັນຊູ່ວງທີ່ ແຕູ່ລະຄົນພັດທະນາບຸກຄະລິກະພາບຂົ້ນມາເປັນສະບັບຂອງຕົນເອງໂດຍສະເພາະ ແລະມີຜົນໄປຕະຫຼອດຊິວິດ ແລະຟຣອຍ ຍັງເນ້ົັນເຖິງຄວາມສໍາຄັນລະຫູ່ວາງເດັກກບັ ບຸກຄົນ ໃນສະພາບແວດລ້ອມໂດຍສະເພາະ ກັບແມູນ່ ວາູ່ ຈະ ມີຜົນຕ່ໍສຸຂະພາບຂອງເດັກ ແລະມີອິທີພົນຕ່ໍການພັດນາການຂອງບກຸ ຄະລິກະພາບ ແລະພັດທະນາການຂອງມະນຸດ ຈະເປັນສາຍຕໍ່ເນ່ີອງ ໂດຍມີການແບູ່ງເປັນໄລຍະ ແລະແຕູ່ລະໄລຍະຈະມີຄວາມສໍາພັນການນົັ້ນຄ ຖ້າໄລຍະຕ້ົນມີ ພດັ ທະນາການທີ່ບົກຜູ່ອງກ່ໍຈະສ່ົງຜົນຄວາມບົກຜູ່ອງນົັ້ນໄປຍັງໄລຍະສູງຂົ້ນ ແລະຈະເປັນບັນຫາຕ່ໍພັດນາການໃນທ່ີ ສດຸ ໃນຄວາມເປັນຈ່ີິງ ຟຣອຍ ປະສົບການໃນເລ່ີອງເດັກບ່ໍຫຼາຍ ເຂົາສກສາພັດນາການໄວເດັກຈາກການສອບຖາມ ເລອງສາຍເຫດທີ່ຜູ້ໃຫູ່ຍພົບບັນຫາທາງອາລົມ ແລະຈິດໃຈເປັນເວລາຍາວນານໂດຍຊອກຫາເງ່ີອນໄຂຂອງບັນຫາ ຕາູ່ ງໆທເ່ີ ກີດຂົ້ນຕົ້ງັ ແຕູ່ຍງັ ເປັນເດກັ ນ້ອຍ. ທິດສດີພັດທະນາຂອງ ຟຣອຍ (Freu sThery of Peronal Deveiopmenf) ເປັນທິດສະດີທີ່ຄົນ ສູ່ວນຫຼາຍຮູ້ດີ ເປັນທິດສະດີທ່ີພດັ ທະນາ Psycseytrexual ຄໍາວູ່າ Psychosexual ນີົ້ຟຣອຍ .ໃຫ້ຄວາມເຫັນ ວູ່າເປັນສ່ິີງທ່ີສໍາຄັນທ່ີມີອິທີພົນຕ່ໍພັດທະນາການຂອງມະນຸດຄ ເຊັກສ ຫຼອາລົມທາງເພດ ຟຣອຍ ໄດ້ເນົັ້ນເຖິງ ສນັ ຊາດຕະຍາທາງເພດ (sexual lnfinct). ຟຣອຍ ອະທີບາຍ ແລະໃຫ້ຄວາມໝາຍເລີ່ອງເພດໄວ້ກວ້ ງຂວາງຫຼາຍເພດ ຫຼເຊັກສ ໝາຍເຖິງການຮັກສາ ຄວາມຕ້ອງການຂອງມະນຸດ ທຸກຢ່າງເປັນກິດຈະກໍາທັງເພດ ແລະຊີົ້ນເຊົັ່ນ: ການກີນ, ການນຂັບຖູ່າຍເປັນຕ້ົນ ພດັ ທະນາການທາງບກຸ ຄະລິກະພາບຂອງເດັກແຕລູ່ ະຄົນ ຈະຂົນ້ ຢູກ່ ບັ ການປ່ຽນແປງທາງຊວີ ະພາບຂອງຮ່າູ ງກາຍໂດຍ ຮູ່າງກາຍຈະມີການປ່ຽນແປ່ງບລິເວນແຫູ່ງຄວາມເພ່ີງພໃຈເປັນໄລຍະໃນຊູ່ວງອາຍຸຕູ່າງໆ ແລະບລິເວນແຫູ່ງຄວາມ ເພ່ງີ ພໃຈຈະຕ້ອງໄດ້ຮັບການຕອບສະໜອງຢ່າງເຕັມທີ່ ເດັກຈີ່ງຈະມີພັດທະນາການທີ່ດີ ແລະສມົ ບນູ ແຕູ່ຖາ້ ບລິເວນ ແຫງູ່ ຄວາມເພີງ່ ພໃຈ ບໍໄ່ ດ້ຮບັ ການຕອບສະໜອງເຕມັ ທກີ່ ໍ່ໄລຍະຈະຂົນ້ ຢູ່ກບັ ບກຸ ຄນົ ໃກ້ສດິ ຄອບຄົວເດັກ. 1. ຂນ້ົັ ສະແດງຫາຄວາມສກຸ ຈາກອະໄວຍະວະປາກ (Oral sfage). ເປນັ ໄລຍະທໍາອດິ ຂອງການພັດທະນາການ ໄລຍະນຈ້ົີ ະຢູໃ່ ນຊວູ່ ງຂອງເດັກພວມເກີດຈນົ ເຖງີ ປະມານ 18 ເດອນໂດຍມບີ ລເິ ວນແຫງູ່ ຄວາມພໃຈ ຈະຢ່ບູ ລເິ ວນປາກ ແລະ ລະບບົ ຍອູ່ຍອາຫານສູ່ວນເບອົ້ ງເທິງ ຄ ເດັກພໃຈ ໃນການດູດ (Sucking) ຕມ່ໍ າກໍ່ພໃຈໃນການກດັ ການຫຍາໍ້ ແກະ ອາຫານ ແລະ ສ່ງີິ ຕ່າູ ງໆ ແລະເດກັ ໄດຮ້ ບັ ຄວາມ ເພດີ ເພນີ ໃນບລເິ ວນປາກຫາຼ ຍທີ່ສຸດໃນໄວນ້ີົ ສວນູ່ ສງີ່ິ ທີຈ່ ະຕອ້ ງສະໜອງບລິເວນແຫ່ງູ ຄວາມເພງີ່ິ ພໃຈນົ້ຄີ ຫວົ ແຫ ວະນມົ ທ່ີແມ່ໃູ ຫກ້ ັບເດກັ ຫຼ ຫົວນົມທຽມລວມເຖີງວດັ ຖຕຸ ູ່າງໆ ທີເ່ ດກັ ສາມາດນາໍ ເຂາົ້ ປາກດູດ ຫຼ ກັດໄດ້ ຜູທ້ ມ່ີ ີພດັ ທະນາການຂັ້ນົ ນີ້ົບສ່ໍ ມົ ບນູ ໃນໄວນ້ີເົ ມີ່ອໂຕເປນັ ຜ້ໃູ ຫຍູ່ ກຍ່ໍ ງັ ຊອກສະແຫວງຫາຄວາມສຸກດ້ວຍປາກຢູ່ ອກີ ເຊ່ົັນ ກນີ ຈບຸ ກີນຈບິ ມັກເວົາ້ ມັກວາູ່ ມັກກນີ ໝາກຝຣັງ ມັກນິນທາ ມັກສູບຍາ 2.ຂນັົ້ ສະແຫວງຫາຄວາມສກຸ ຈາກໄວທະວານໜກັ (Anal stage) ຂນັົ້ ນົີ້ຢໃູ່ ນຊ້ວງອາຍຸປະມານ 2 -3 ເດອນໄລຍະນົ້ີບລິເວນແຫູ່ງຄວາມເພ່ີິງພໃຈຈະຍ້າຍຈາກບລິເວນປາກໄປຢູ່ ບລິເວນກົ້ນ ຫຼ ບເວນບລິເວນທະວານໜັກ ເດັກຈະໄດ້ຮັບຄວາມພໃຈ ໂດຍທ່ີເດັກຈະມີຄວາມສຸກກັບການປົດ ປ່ອຍ ແລະ ກັບການກດົ ກົ້ັນໄວ້ ໄລຍະນີົ້ເປັນໄລຍະຂອງການຝຶກຫດັ ເດັກກຽວູ່ ກັບການຂັບຖ່າູ ຍ ໂດຍໃຊ້ກະໂຖ ຖ້າ 114

ເດັກຖກບັງຄັບໃຫ້ຖູ່າຍກດີ ກຈະມີເຫດຜນົ ໃຫ້ເກີດຄວາມຂັດແຍ້ງຕູ່າງໆຕິດຕົວເດັກໄປຄ ການພັດທະນາການໃນ ຂ້ົັນອ່ນີ ໆ ຖ້າພໍ່ແມູບ່ ັງຄັບຫາຼ ຍເດັກຈະຂັດໃຈພ່ໍແມູ່ໂດຍການກັົ້ນອຸດຈະລະເພີອ່ ໃຫ້ພໍ່ແມຄູ່ ຽດ ແລະ ຕາມໃຈຟຣອຍ ບອກວູ່າຈະມີຜນົ ຕໍ່ບຸກຄະລິກະພາບໄວຕໍ່ມາຄ ການສະແດງຄວາມເປັນເຈົ້າຂອງຂີົ້ໜຽວມັກສາສົມສະອາດປານີດມີ ລະບຽບ ເຄັົ່ງຄັດສູ່ວນເດັກທີ່ພໍ່ແມູ່ປ່ອຍບ່ໍຝືກເລ່ີອງການຂັບຖູ່າຍເດັກຈະຂັດໃຈພໍ່ແມູ່ໂດຍແກ້ງຖູ່າຍໃຫ້ເປື້ົອຍເປີ ແລະ ຫີຼົ້ນອຸດຈະລະເພ່ອີ ຮຽກຮ້ອງຄວາມສົນໃຈໃນໄວຕ່ໍມາຈະຫົ້ນຼີ ຟມູ ເຟອື ຍມັກທຽວູ່ ເລາະເຊງິີ່ ສງີ່ິ ເລົາ່ ນຈົີ້ ະເປັນພຶດຕິ ກໍາທ່ີຜົນມາຈາກຄວາມຕ້ອງການທ່ີຈະຕ່ໍຕ້ານພ່ໍແມູ່ຈາກການຝືກຫັດການຂັບຖູ່າຍໃນໄວເດັກ ແລະ ຜົນ ກະທົບກະເທອນຕ່ໍບຸກຄະລິກະພາບເມ່ີອເດັກເຕີບໃຫູ່ຍຂ້ົນ3.ຂັ້ົນສະແຫວງຫາຄວາມສຸກຈາກອະໄວຍະເພດ ປະຖົມ ພູມີ (primary sexual characteristics) ການມີວຸດທິພາວະ (Maturation) ຂອງອະໄວຍະເພດປະຖົມ ພມູ ເີ ຮັດໃຫ້ເດັກມີກດິ ຈະກໍາຕ່ໍເນີ່ອງດ້ວຍອະໄວຍະເພດນຈີ້ົ ະຢູ່ໃນຊ້ວງອາຍຸ 3 -5 ເດອນຊ່ິີງບ່ໍລິເວນແຫູ່ງຄວາມເພິ່ີງ ພໃຈຈະຢູ່ບລິເວນໄວອະຍະວະສບພັນໄລຍະນ້ີົຟຣອຍມຸ້ງສຶກສາຫຼາຍກູ່ວາໄລຍະອີ່ນໆ ຄວາມເພ່ິີງພໃຈຂອງເດັກຈະ ມາຈາກເລີ່ອງກຽູ່ວກັບເພດ ເຊ່ົັນ ການກະທາໍ ອະໄວຍະເພດເດັກຈະສໍາຫຼວດຮູ່າງກາຍຂອງຕົນເອງສນົ ໃຈໃນເລ່ີອງທີ່ ກຽ່ວູ ກັບຄວາມແຕກຕູາ່ ງຂອງອະໄວຍະວະເພດຊາຍ ເພດຍິງຊງິີ່ ຄວາມເພ່ີິງພໃນນທົີ້ ີເ່ ກດີ ຂົ້ນກັບຕົວເອງເທົ່ານົນ້ັ ບໍໄ່ ດ້ ມບີ ຸກຄົນອີ່ນເຂົາ້ ມາກຽວູ່ ດ້ວຍຫຼນຶກເຖິງຄວາມຮູ້ສຶກຂອງຜູ້ອນີ່ ໃນໄລຍະນີົມ້ ີປະກົດການທີ່ສໍາຄັນທເີ່ ກີດຂົ້ນຟຣອຍ ເວົ້າວູ່າປມເອ(Oedipus complex)ໂດຍປະກົດການທີ່ເກີດຂົ້ນກັບທັງເດັກຜູ້ຍິງ ແລະ ເດັກຊາຍເຊິງຟຣອຍເວົ້າ ວູ່າປມເອສໃນເດັກຊາຍແລະປມອີເຣດຕຣາໃນເດັກຍິງ ຄ ເກີດຄວາມຮັກມັກຜູກພັນກັບພໍ່ຫຼແມູ່ທ່ີເປັນເພດ ກງົ ກັນຂ້າມກັນຖ້າເປັນເດັກຊາຍເດກັ ຊາຍຈະຮູ້ສຶກຮັກແມູ່ ຊັງພໍຕ່ ອ້ ງການຈະຂາ້ ພໍ່ແຕູ່ພໍ່ໂຕໃຫຍູ່ ກວູ່ າ ແລະມີອາໍ ນາດ ຫຼາຍກູ່ວາເຮັໃຫ້ເດັກເກີດຄວາມຢ້ານກົວຊຶີ່ງນໍາໄປສູ່ການກວາພ່ໍຈະຕັດອະໄວຍະວະ sເພດຂອງຕົນ(castratia Fear) ການທ່ເີ ດັກຮກັ ແລະຢາ້ ນພໍ່ກໍ່ເກີດຄວາມຂັດແຍ້ງທີ່ເວ້າົ ວູ່າ Oedipus complex ຊີ່ງຖາ້ ຄວາມຂດັ ແຍ້ງນົິີ້ ຖຶກຈັດອອກໄປເດັກກ່ໍຈະສາມາດພັດທະນາເປັນຜູ້ໃຫູ່ຍທີ່ມີຈິດໃຈດີ (ບຸກຄະລິກະພາບສົມບູນ) ດ່ັົງນົ້ັນ ການຂັດ ແຍ້ງນ້ີົໃຫ້ຫຼຸບພົ້ນອອກໄປສາມາດຈະເຮັດໄດ້ຄ ການພັດນາສຸເປອີໂກ ໃຫ້ແຂງແຮງຂ້ົນດ້ວຍການບໍ່ຄິດເຖິງແມູ່ໃນ ລກັ ສະນະຕົວແທນເພດ ຊງ່ີິ ຈະເຮັດໃຫເ້ ຂົາເລກີ ຢາ້ ນພໍອ່ ີກຕໄ່ໍ ປ ແລະສາມາດຮຽນແບບບົດບາດຂອງພ່ໍ ອນັ ເປັນທີມ່ າ ຂອງການຮຽນຮູ້ບົດບາດທາງເພດທີ່ຖກຕ້ອງຖ້າປັນຜູ້ຍິງ ຟຮອຍເຊີ່ອວູ່າຕົວແທນທາງເພດຄັ້ົງທໍາອິດຂອງເດັກຍິງຄ ແມູ່ໃນໄລຍະນົີ້ເດັກຈະຄົ້ນພົບວູ່າຕົນເອງນ້ອຍກູ່ວາເດັກຊາຍ ເພາະຕົນບໍ່ມີອະໄວຍະວະເພດແບບຜູ້ຊາຍຈິ່ີງເກີດ ຄວາມອິດສາອະໄວຍະວະເພດຂອງເດັກຜູ້ຊາຍ(Penis Envy) ແລະເປັນຜົນເຮັດໃຫ້ເດກັ ຍິງເກີດຄວາມມງູຸ່ ຮ້າຍຕໍ່ ແມູ່ ເພາະຄິດວູ່າແມູ່ເປັນສາຍເຫດທີ່ເຮັດໃຫ້ຕົນເອງມີລັກສະນະດ້ອຍ ເຊີ່ງຖ້າເດກັ ສາມາດແກ້ບັນຫາທີ່ເກດີ ຂົ້ນໄດ້ ສາມາດພັດທະນາຜູ່ານນ້ົີໄປດ້ວຍດີ ແລະການແກ້ໄຂບັນຫານ້ົີກໍ່ການຍອມຮັບວູ່າການສາມາດມີລູກໄດ້ເປັນສີ່ງທີ່ດີ ນໍາໄປໃຊ້ທົດແທນຄວາມຮູ້ສກທ່ີບ່ໍມີອະໄວຍະວະເພດເໝ່ີອນຜູ້ຊາຍດ່ັົງເດັກຍິງຈະຮຽນແບບບົດບາດຂອງແມູ່ ບນັ ຫາທີເ່ ກີດຂນົ້ ກໝ່ໍ ົດໄປແຕ່ຜູ ົນທີໄ່ ດ້ຈາກການຮຽນແບບບົດບາດທາງເພດຂອງພໍ່ ແລະແມູ່ ຈະຕິດຕົວເປນັ ບຸກຄະ ລກິ ະພາບໃນໄວຕໍ່ມາ ຖ້ໃນໄວນົີ້ພໍ່ ແລະແມູ່ປະຕິບັດຕົນບໍ່ເໝາະສົມກັບເພດ ເດັກກຈໍ່ ະສະແດງບົດບາດບ່ໍເໝາະສົມ ກັບເພດຂອງຕົນດ້ວຍ ເດັກເລີ່ມພັດທະນາຄວາມເກັົ່ງກ້າຢາກເປັນຕົນຂອງຕົນເອງ ແລະເລີ່ມສະແວງຫາສັນຍາລັກ ແຫູງ່ ຕົນ (selt lndeify). ຄວາມຫົມ້ຼ ເຫວຼ ຂອງການຕອບສະໜອງຄວາມເພງິີ່ ພໃຈໃນໄລຍະນົ້ີ ຈະກໃຫ້ເກດີ ບັນຫາພດຕິກໍາຕູາ່ ງໆເປັນ ຜົນຕໍ່ກະທົບກະເທອນຕໍ່ບຸກຄະລິກະພາບໃນໄວຕໍ່ມາ ເຊັົ່ນ ການມີພຶດຕິກໍາພວກຮັກເພດສູ່ວນຜົນຂອງການເກີດ 115

ປະກົດການ ເອດີປສຸ ອາດຈະເຫັນໄດ້ຈາກການທີ່ເດັກຈະເລີອດຄູ່ຄອງຫແຼ ຕູ່ງງານກບັ ຄົນທ່ີມີລັກສະນະຄ້າຍຄກບັ ພໍ່ ແມູ່ເພດກງົ ກັນຂາ້ ມຂອງຕົນລວມທງັ ຕົນເອງກຈະມີລັກສະພຶດຕິກາໍ ບາງຢ່າງທຄ່ີ ້າຍຄພໍ່ແມ່ເູ ພດດຽວກບັ ຕົນເປັນຕົ້ນ 4.ຂົ້ັນສະແຫວງຫາຄວາມສຸກຈາກສີິ່ງແວດລ້ອມຮອບຕົວ ຫຼ ໄລຍະພັກຕົວ (Latency stage) ໄລຍະນີ້ົຈະຢູ່ ໃນຊ້ວງເດັກອາຍຸປະມານ 6 -11ເດອນ ໄລຍະນີ້ົພດັ ທະນາການທາງກາຍະພາບເປນັ ຢ່າງຊັກຊ້າເມ່ີອທຽບກັບໄລຍະ ທີຜ່ ູ່ານມາ ແລະ ໄລຍະທ່ີເກັບກົດຄວາມເພິ່ີງພໃຈທາງເພດໄວຈະບມີບລິເວນໃດໃນສູ່ວນຄູ່າຂອງຮາູ່ ງກາຍທີ່ຈະເປັນ ບເວນແຫູ່ງຄວາມເພງ່ີິ ພໃຈ ຟຣອຍກ່າູ ວໄວ້ວູ່າຄວາມເພງິີ່ ພທາງເພດຈະຖກເກັບກົດແຕູ່ບໍໄ່ ດ້ໝາຍຄວາມວູ່າຄວາມ ເພິີ່ງພໃຈທາງເພດຫາຍໄປແຕູ່ເດັກທີ່ຈະກ້າວໄປສະແຫວງຄວາມພໃຈຈາກສີິ່ງແວດລ້ອມແທນ ເຊ່ົັນ: ເພ້ົອນໃນ ລະຍະນີົ້ເດັກມັກສະແດງອອກເຖີງຄວາມສົນໃຈໃນເລີ່ອງອ່ີນໆ ເຊົັ່ນ: ການແຂູ່ງຂັນໃນການຮຽນ ແລະ ການຫຼີົ້ນ ກິລາ ແລະ ເປັນລະຍະທເີ່ ດັກເລົີມ້ ຮູ້ຈັກໃຊເ້ ຫດຜົນ 5.ຂັນ້ົ ສະແຫວງຫາຄວາມສຸກຈາກແຮງກະຕຸ້ນຂອງທຸຕິຍພມູ ີທາງເພດຫຼການເພງີ່ິ ພໃຈການຮັກເພດກົງກັນຂ້າມ (Genital stage) ຂັ້ົນໄວລນຸ້ (Genital Stage)ໃນໄລຍະນີົເ້ ດກັ ຈະຢູ່ໃນຊວ້ ງອາຍຸ 13 -2O ເປັນໄລຍະທີເ່ ດກັ ກາ້ ວເຂ້ົາສູ່ ໄວລຸ້ນ ແລະເລ້ົີມຈະເປນັ ຜໃູ້ ຫູຍ່ ລັກສະນະທຕຸ ິຍພູມີທາງເພດພັດທະນາຂົ້ຶນສົມບູນ ເຊນ່ັົ : ເດັກຍິງເລີ່ມມີໜ້າເອີກ ຂະຫຍາຍມີລະດຮູ ັງໄຂຜະລິດໄຂ່ເູ ພອ່ີ ສບພນັ ເດັກຊາຍຜະລດິ ນໍາ້ ອະສຸຈິຄວາມພໃຈທາງເພດເລົມ້ີ ສະແດງອອກຢ່າງ ເຫັນຊັດເຊນຟຣອຍເຊີ່ອວູ່າບຸກຄະລິກະພາບໄດກ້ ຮ່ໍ ູບຕງັ້ົ ແຕຢູ່ ູ່ໃນພັດທະນາການຂນັົ້ ທີ3(phallic Stage) ການ ພັດທະນາຂົ້ັນໄວລນຸ້ ນເ້ົີ ປນັ ພຽຽການພັດທະນາເພີມເຕີມຈາກຂົັນ້ ຕ້ົນທີ່ຜູ່ານມາເທົາ່ ນນົັ້ ຄວາມຮູ້ສກຶ ທາງເພດຕບ່ໍ ດິ າ ມານດາທເີ່ ຄຍີ ມກີ ຫາຍໄປໃນເພດກງົ ກນັ ຂາ້ ມເດກັ ຊາຍກບັ ມີຄວາມຮູ້ສຶກຢາກຮຽນແບບ(ldentity)ພ່ໍ ເຊ່ົັນ: ການ ຮຽນແບບທາງດາ້ ນກລິ ິຍາທ່າູ ທາງຄວາມຄູາ່ ນີຍມົ ສູວ່ ນເດັກຍງິ ພະຍາຍາມຮຽນແບບແມໄູ່ ວຂ້ົນ ໄລຍະນ້ີົເດັກຈະມີຄວາມເພີິ່ງພໃຈເລ່ີອງເພດ ໂດຍມີຄວາມເພິ່ີງພໃຈສູ່ວນຕົວ ແລະຄວາມຕ້ອງການໃຫ້ຜູ້ ອີ່ນເຂ້າົ ມາຮູ່ວມກັບຄວາມເພິີ່ງພໃຈນ້ົີດ້ວຍຊີ່ິງແຕກຕູ່າງກັບອະໄວຍະວະເພດໂດຍເດັກຈະພໃຈກັບຕນົ ເອງ ແລະຄໍາ ເນີງເຖີງຄວາມຮູ້ສຶກຂອງຄົນອີ່ນເດັກໃນໄລຍະໄວລຸ້ນຫຼຢູ່ໃນຂ້ັົນໄວລຸ້ນຈະເລ້ີົມຮູ້ຈັກຮັກ ແລະມັກຜູ້ອ່ີນມີຮັກກັບ ເພດກົງກັນຂາ້ ມມີການເຮດັ ກິດຈະກໍາກມຸູ່ ຢ່າງແບບໃດກຕາມພັດທະນາການໃນຂົ້ັນນ້ີົຈະເປັນຢ່າງແບບນີ້ົຂົ້ນຢູ່ກັບຜົນຂອງການພັດທະນາການໃນ ໄລຍະຕ້ົນໂດຍສະເພາະໃນຊ້ວງ5 ເດອນທໍາອິດຂອງຊີວິດຖ້າມີພັດທະນາການທີດີໃນໄລບະຕົ້ນກຈະເຮັດໃຫ້ ພດັ ທະນາການຂົັ້ນຕ່ໍໄປບມີບນັ ຫາໄລຍະຕູ່າງໆຂອງພັດທະນາການຈະມກີ ູ່ຽວພັນກນັ ຢາ່ ງໃກຊ້ ິດໄລຍະທໍາອດິ ຈະເປັນ ພ້ົນຖານຂອງໄລຍະຕໍ່ໆໄປຖ້າໄລຍະໜີ່ງບໍ່ໄດ້ການຕອບສະໜອງຕບໍ່ ເໍ່ ວນແຫູງ່ ຄວາມເພີ່ິງພໃຈກໍ່ຈະເກດີ ການຢືນການ ຂອງພຶດຕິກໍາ(Fixation) ໃນລະຍະນັົ້ນ ນົ້ີກໍ່ຄເດັກຈະສະແດງພຶດຕິກໍາຂອງສະແດງຫາຄວາມເພິ່ີງພໃຈໃນລະຍະ ນົນ້ັ ໆ ຕໍ່ໄປຢ່າງບໍ່ມີຢຸດຢັົ້ງໂດຍທພ່ີ ຶດຕິກໍານົ້ນັ ຄວນຢຸດເພາະຜູ່ານລະຍະນ້ັົນໄປແລ້ວ ເຊັ່ົນ: ໃນລະຍະ Oral ຖ້າຫາກ ບ່ໄໍ ດ້ຮບັ ການຕອບສະໜອງທາງປາກຢ່າງພຽຽພກໍ່ຈະເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມຂັດຂ້ອງໃນຂນັ້ົ ນເ້ົີ ຮັດໃຫ້ພຶດຕິກາໍ ກຽູ່ວກັບ ປາກໄປຕະຫຼອດຊິວດິ ເປັນຕົ້ນວູ່າເມີອ່ ເກດີ ຄວາມຄັບຂ້ອງໃຈກຈ່ໍ ະໃຊ້ການກນິ ເປນັ ທາງອອກ ມີການກນິ ຈູບກິນຈິບ ຕດິ ຢາສບູ ຫຼ ບາງຄນົ ມັກໃຊ້ປາກໃນການນນິ ທາ ເຢາະເຢົຍ້ີ ຖາກຖາງຜູ້ອ່ີນ ເຊົັ່ນ: ນີ້ົເປນັ ຕ້ົນ ສູ່ວນໃນໄລຍະ Anal ເປັນລະຍະທ່ີພໍ່ແມູ່ເລີ່ມຝຶກຫັດການຂັບຖູ່າຍ ຖ້າການຝຶກຫັດທີ່ຜີຖີພີຖັນຈົນເກີນໄປ ເດັກບໍ່ສາມາດເຮັດຢ່າງທີ່ຜູ້ 116

ໃຫູ່ຍຄາດຫັວງຈະໃຫ້ເດັກເກີດຄວາມວິຕົກກງັ ວນົ ວ່າູ ຕນົ ເອງຂາດຄວາມຮກັ ອາດຈະມີຜນົ ເຮັດໃຫ້ເດັກເກີດທັດສະ ຄະຕິທ່ີບໍ່ດີຕ່ໍການໃຊ້ອໍານາດ ການຈູ້ຈ້ົີ ຈຸກຈິກໃນການຂັບຖູ່າຍຈາກແມູ່ ຖ້າຫຼາຍເກີນໄປອາດເຮັດໃຫ້ເດັກເກີດ ກາຍເປັນຄົນເຈົ້າລະບຽບ ພິຖີພິຖັນຈົນເກີນໄປຫຼບໍ່ດັ່ົງນັົ້ນເປັນຄົນສົກກະປົກໄປເລີຍລະຍະທີ່ສໍາຄັນອີກລະຍະຄ. Phallic ຖ້າລະບະນົີ້ເກີດການຕິດຄ້ອງຢູ່ກໍ່ຈະມີຜົນເຮັດໃຫ້ເດັກຊາຍ ເມີ່ອໂຕເປັນຜູ້ໃຫູ່ຍມີບຸກກະລິກະພາບແບບ ເຢັນຊາ ມີຄວາມສາໍ ພັນທາງເພດກັບຜູ້ຍິງຈໍານວນຫຼາຍ ຫຼ ກໍ່ບກາຍເປັນຜູ້ທ່ີມີຄວາມສໍາພັນທາງເພດກັບເພດດຽວ ກນັ ອນັ ເປັນບນັ ຫາຂອງການຮູ່ວມເພດກ່ໍໄດ້ ສວູ່ ນໃນກ່ລໍ ະນເີ ດັກຍງິ ກຈ່ໍ ະເຮດັ ໃຫ້ເດກັ ສະແດງພຶດຕກິ ໍາແບບຜູ້ຊາຍ ຮຽນແບບບົດບາບເພດຊາຍແທນ ຫຼ ບແ່ໍ ມູ່ນເປນັ ຜຍູ້ ງິ ທີ່ມັກຢົວຢວນ ແລະ ມີຄວາມສໍາທາງເພດກບັ ຜູ້ຊາຍຈໍານວນ ຫາຼ ຍ ຟຣອຍ ໄດໃ້ ຫ້ຄວາມສໍາຄັນກັບການພັດທະນາໃນ 3ລະຍະທໍາອິດເປັນຢ່າງຫຼາຍ ແລະເຊ່ີອວູ່າເປັນລະຍະທ່ີສໍາ ຄັນຫຼາຍໃນການຫ່ໍຼຫຼອມບຸກຄະລິກະພາບຂອງບຸກຄົນເຮົາ ແລະ ຖ້າເດັກພົບກັບຄວາມວຸ້ນວາຍຫຼ ຂັດແຍ້ງໃນໃຈ ອາດເຮັດໃຫ້ເດັກເກີດພຶດຕິກໍາເທາະຖອຍ (regression) ໂດຍຫັນໄປສະແດງພຶດຕິກໍາເກ່ົາທ່ີເຄີຍເຮັດມາໃນ ອາດິດໄດ້ ເຊນົ່ັ : ກນັ ດງ່ົັ ນ້ັົນສະຫຸຼບໄດ້ວູ່າ: ບຸກກະພາບທີ່ດີ ຄການປະສົມປະສານການໄດ້ຮບັ ຄວາມພໃຈຕອບສະໜອງ ແຮງກະ ຕຸນ້ ຈາກສູວ່ ນຕູາ່ ງໆ ຂອງຮູ່າງກາຍເຫ່ຼາົ ນັນົ້ ໃນອດັ ຕາທີ່ເໝາະສົມພສົມຄວນຕາມໄວ ຟຣອຍກູ່າວວູ່າ ສັນຊາດຕະຍານເປັນເລ່ີອງທີ່ອະທິບາຍຍາກ ແລະ ເຮົາບໍ່ສາມາດເຮັດຄວາມເຂົ້າໃຈກັບ ຄວາມຕອ້ ງການຂອງສັນຊາດຕະຍານໂດຍຕງົ ໄດ້ ເພາະສງີິ່ ເຫາຼົ່ ນົີມ້ ັກຜກູ ພນັ ແລະສັບສົນປນົ ເປກນັ ກບັ ແນວຄິດອນີ່ ໆ ຂອງມະນດຸ ຊງິ່ີ ໝາຍຄວາມວາູ່ ເຮົາບ່ມໍ ີທາງຮບັ ຮສູ້ ນັ ຊາດຕະຍານຂອງເຮາົ ໄດ້ ຫາກປະສາຈາກສຂ່ີ ອງຄວາມຄດິ ແລະ ຄໍາເວ້ົາ ຟຣອຍໄດອ້ ະທິບາຍສັນຊາດຕະຍານຂອງມະນຸດວູ່າອາດແບູ່ງໄດ້ເປັນ 2 ປະເພດໃຫູຍ່ ຄ 1. ຖິຕິສນັ ຊາດຕະຍານ ສນັ ຊາດຕະຍານແຫູ່ງການສະແຫວງຫາຄວາມສກຸ ຄວາມເພງີິ່ ພໃຈ ຫຼ ສນັ ຊາດຕະຍານ ຂອງການຕ້ອງການມີຊິວິດ(Lite lnstrinct) ຄສັນຊາດຕະຍານເພີ່ອເອົາຊິວິດລອດ ແລະການດໍາລົງພັນ ເຊັົ່ນ: ຄາວມຫີວ ຄວາມກະຫາຍ ແຮງຂັບດັນທາງເພດ ສະຫຸຼບໄດ້ວູ່າເປັນພະລັງຊິວິດ(libido) ຟຣອຍ ຊ້ົີ ໃຫ້ເຫນັ ວູ່າ ມະນຸດພະຍາຍາມສະແຫວງຫາຄວາມສຸກໃຫ້ແກູ່ຕົນເອງສະເໝີ ພະຍາຍາມຫົຼີ້ນລົນຂົນຂວາຍ ເພອີ່ ສ້າງສາສະພາບແວດລ້ອມທີ່ອໍານວຍຄວາມສຸກສະບາຍໃຫແ້ ກ່ຕູ ົນ ຫົີນ້ຼ ລົນສະແຫວງ ແລະ ການກະທໍາ ນັນົ້ ມາສັນຊາຕະຍານທັງເພດຫຼທາງເພດທີ່ເຕີບໂຕມາພ້ອມກັບທາລົກ ນັົ້ນຄການສະແຫວງຫາຄວາມເພ່ີິງ ພໃຈທາງຮູ່າງກາຍ ສັນຊາດຕະຍານໃນກູຸ່ມທ່ີຟຣອຍສົນໃຈຫຼາຍເປັນພິເສດຄສັນຊາດຕາຍານເພດ ແລະ ສັນຊາດຕາຍານເພດຂອງຟຣອຍນົ້ັນມີໄດ້ຈໍາກັດແຕູ່ຄວາມສໍາພັນລະຫວູ່າງຊາຍກັບຍິງເທົ່ານ້ົັນ ແຕູ່ລວມ ເຖິງຄວາມເພິງພທີມະນຸດໄດ້ຮັບຈາກກິດຈະກໍາທາງຮາງກາຍເຊັົ່ນ ກິດຈະກໍາທາງປາກ,ການເວົ້າ,ການ ສບູ ຢາ,ການດມ່ີ ນໍ້າແກວ້ ດຽວເປນັ ຕນົ 2. ກັງສັນຊາດຕາຍານ (Death Instrinct) ເປນັ ສັນຊາດຕາຍານຂອງການທາໍ ລາຍລ້າງ ແລະ ຄວາມຮນຸ ແຮງ ຟຣອຍອະທີບາຍວ່າູ ໃນສວນເລິກຂອງຈິດໃຕ້ສາໍ ນກຶ ມະນຸດປາກດົ ມາຈະຕາຍ ມະນຸດຮດູ້ ີວູ່າ ເປ້ົາໝາຍສຸດ ທ້າຍຂອງຊີວິດຄຄວາມຕາຍ ລັກສະນະເດັ່ົນຂອງສັນຊາດຕາຍານນີ້ົຄ ແຮງກະຕູຸ່ນໃຫ້ລວງເກີນທໍາລາຍ ເປັນຄວາມຈິງທມີ່ ະນຸດຍອມລວງເກີນຕໍ່ຕົນເອງ (ເຊັົ່ນການເຮດັ ໃຫ້ຕົນເອງເຈັບປວດ ຫຶຼລໍາບາກ) ເຮັດຕໍ່ຜູ້ ອີນ່ຶ (ເຊົ່ັນ ລັງກຽດ,ຂມ່ົ ເຂີນ) ຜູ້ໃດຈະສະແດງຄວາມລວງເກີນຕ່ໍຕົນເອງຫຼາຍຫຼຜູ້ອ່ີນນອ້ ຍ ຫຼ ສະແດງຕ່ໍຄົນ ອ່ນີ ຫາຼ ຍ ຕ່ຕໍ ົນເອງນ້ອຍນັ້ນົ ແຕູ່ກຕູ່າງກນັ ໄປຕາມແຕູ່ລະບກຸ ຄົນ. 117

118