ທິດສະດີ

ຄວາມສູນເສຍຈາກພາຍນອກ (external deprivation) ເປັນສະຖານນະການຂອງຄວາມຄັບຂ້ອງໃຈທີ່ ເກດີ ຈາກການສູນເສຍສີິ່ງຂອງບາງຢ່າງ ຫລ ການຕາຍຈາກໄປຂອງບຸກຄນົ ທ່ີມີຄວາມຜກູ ພັນກັນມາກູ່ອນເຊັນ່ົ ຜົວ ສນູ ເສຍເມຍສຸດທຮີ່ ັກຕາຍຈາກໄປ ຫລ ເຮອນທເີ່ ຄຍີ ອາໄສມາດົນຫລາຍປີຖກໄຟໄໝໄ້ ປ ເປນັ ຕນ້ົ . ຄວາມສູນເສຍຈາກພາຍໃນ (internal deprivation) ເປັນສະຖານນະການຂອງຄວາມຄັບຂ້ອງໃຈທ່ີ ເກດີ ຈາກການສນູ ເສຍທບີ່ ກ່ໍ ູຽ່ ວຂອ້ ງກັບສະພາບແວດລອ້ ມແຕູ່ບກຸ ຄນົ ຖວູ່າສິງ່ີ ທີ່ສນູ ເສຍໄປນນ້ົັ ເມອີ່ ກູ່ອນນພ້ົີ ວກເຂົາ ມຢີ ແູ່ ລະບສ່ໍ າມາດຫລີກລ້ຽງຄວາມເຄີຍຊິນກບັ ສະພາບເຊ່ັນົ ນັົນ້ ໄດ້ ເຊນົ່ັ ນາຍ ກ. ເຄີຍໄວ້ຜມົ ຍາວ ແຕູ່ຕອ້ ງຕດັ ຖົ້ິມ ໄປ ເຮດັ ໃຫ້ພວກເຂາົ ສູນເສຍຈດຸ ເດ່ົນັ ໃນຕວົ ພວກເຂາົ ໄປ. 3. ຄວາມຂັດແຍງ້ (conflicts) ຄວາມຂດັ ແຍ້ງມລີ ກັ ສະນະດັົ່ງນົ້ີຄ: ຄວາມຂັດແຍ້ງຈາກພາຍນອກ (external conflicts)ເປັນສະຖານນະການຂອງຄວາມຄັບຂ້ອງໃຈທີ່ເກີດ ຈາກຄວາມພິການທາງຮາູ່ ງກາຍຂອງຕົນແລະຄວາມພກິ ານນັົນ້ ໄດ້ຂັດຂວາງພຶດຕິກາໍ ຕນົ ເອງແລະຄວາມຂັດແຍ້ງຈາກ ພາຍໃນ(internal conflicts) ເປັນສະຖານນະການຂອງຄວາມຄັບຂ້ອງໃຈອັນເນ່ີອງມາຈາກການຢຶດໝັົ່ນໃນເຈົ້າ ງາມຄວາມດຊີ ຶງ່ີ ເປນັ ອປຸ ະສກັ ຂັດຂວາງບໃ່ໍ ຫ້ພົບບຸກຄົນປະສົບຄວາມສໍາເລັດທ່ີນໍາໄປສູ່ຄວາມພຶງພໃຈຂອງຕົນຄວາມ ຂັດແຍ້ງເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນຕ້ອງຜະເຊີນກັບສະພາບແວດລ້ອມຮອບຕົວທັງໃນສູ່ວນທ່ີກູ່ຽວຂ້ອງກັບຕົວບຸກຄົນ ສິ່ີງ ຂອງ ແລະ ເຫດການສີ່ິງທີ່ດຶງດູດໃຈຍູ່ອມເຮັດໃຫ້ເຮົາຢາກເຂົ້າຫາ ແລະ ເລອກສງິີ່ ນັົ້ນສ່ີິງໃດບໍ່ດຶງດູດໃຈຫລບໍ່ຕ່ໍສ່ິີງ ໃດ ຫລ ສະຖານນະການໃດນົັ້ນ ບໄໍ່ ດ້ຂ້ົນຶ ຢູ່ກັບສ່ິີງນ້ົັນຫລສະຖານນະການນນົັ້ ແຕູ່ເກີດຈາກຄວາມຮູ້ສກຶ ແລະເຈຕົກຕິ ຂອງຕົນເອງທມີ່ ຕີ ່ໍສງີ່ິ ນນົ້ັ ໆຄວາມຂັດແຍງ້ ມີ 3 ປະເພດໄດ້ແກູ່: 3.1 ຄວາມຂັດແຍ້ງຊະນດິ ບວກ-ບວກ (approach-approach conflict) ເປນັ ຄວາມຂັດແຍງ້ ທີ່ເກດີ ຂ້ຶົນ ເມອີ່ ສະຖານນະການ ຫລ ເປົາ້ ໝາຍຫລາຍໆ ຢ່າງດຶງດູດໃຈພອ້ ມໆ ກັນແຕູ່ເຮົາຈາໍ ເປັນຕ້ອງເລອກອນັ ໃດອັນໜງີ່ຶ . 3.2 ຄວາມຂັດແຍ້ງຊະນິດລົບ-ລົບ (avoidance-avoidance conflict) ເປັນຄວາມຂັດແຍ້ງທີ່ເກີດຂ້ົຶນ ເມີອ່ ສະຖານນະການ ຫລ ເປ້ົາໝາຍທັງສອງຢ່າງບໍ່ດຶງດູດໃຈ ແລະ ຕ້ອງການຫລບົ ຫລີກ ແຕູ່ຈໍາເປນັ ຕ້ອງຕດັ ສິນໃຈ ເລອກອນັ ໃດອນັ ໜງີ່ຶ . 3.3 ຄວາມຂັດແຍ້ງຊະນດິ ບວກ-ລົບ (approach-avoidance conflict) ເປນັ ຄວາມຂດັ ແຍ້ງທີ່ເກີດຂົ້ຶນ ຈາກສະຖານນະການຫລເປ້ົາໝາຍດຽວກັນຊ່ີຶງມີແຮງດຶງດູດໃຈໃຫ້ເຂົ້າຫາກັນ ແລະແຮງຜັກດັນໃຫ້ຫລີກລ້ຽງໃນ ເວລາດຽວກັນການແກ້ບັນຫາເມີ່ອເກດີ ຄວາມຂັດແຍ້ງຄບຸກຄົນມັກອົດທົນກັບຄວາມຂດັ ແຍ້ງທີ່ເກິດຂົ້ນ ຫລ ບໍ່ກ ຍົກເລີກ ຫລປຽ່ ນແປງຄວາມຕ້ອງການນົ້ນັ ເສຍໃໝູ່ ຫລ ໃຊ້ວທິ ີການຫລອກຕົວເອງໃຫ້ບັງເກີດຄວາມສະບາຍໃຈ ຊີຶ່ງເປັນລັກສະນະຂອງການໃຊ້ກົນວທິ ານໃນການປ້ອງກັນຕນົ ເອງ (ນິພາ ນດິ ແມູ່ເຖ້ົານ. 2530:84) ກົນວິທານໃນການປ້ອງກັນຕົນເອງທ່ີສາໍ ຄນັ ມີ 2 ຊະນດິ ຄ 1. ກົນວິທານໃນການພັດທະນາບຸກຄະລິກກະພາບບຸກຄະລິກກະພາບພັດທະນາເນ່ີອງມາຈາກການຕອບ ສະຫນອງຄວາມຄຽດທີ່ເກີດຈາກກະບວນການຈະເລີນເຕີບໂຕຂອງຮູ່າງກາຍຄວາມຄບັ ຂ້ອງໃຈຄວາມຂັດ ແຍ້ງໃຈແລະຄວາມຫວາດຫວົ່ັນ (threats) ເມ່ີອມີຄວາມຄຽດເກີດຂຶນົ້ ບຸກຄົນຈຶ່ີງແສວົງຫາວທິ ີການທ່ີຈະ 47

ລດຸ ຄວາມຄຽດເຮັດໃຫ້ບຸກຄະລິກກະພາບເກີດການພັດທະນາວິທີການທີ່ບຸກຄົນຮຽນຮູ້ໄດ້ແກູ່ ການຮຽນ ແບບ ແລະ ການຍ້າຍແຫລູ່ງທົດແທນ. 2. ກົນວິທານໃນການປ້ອງກັນຕົນເອງຂອງອີໂກ້ບຸກຄົນຈະສ້າງກົນໄກປ້ອງກັນຕົນເອງຂ້ົຶນ ເມີ່ອບໍ່ສາມາດຄ່ີ ຄາຍຄວາມວິຕົກກັງວົນທີ່ກໍາລັງຄຸກຄາມໄດ້ ກົນໄກປ້ອງກັນຕົນເອງທ່ີສໍາຄັນມີ 5 ຊະນິດ ໄດ້ແກູ່ ການ ເກັບກົດ (repression) ການຄຶງແໜ້ນ(fixation) ການກູ່າວໂທດຜູ້ອີ່ນ (projection) ການຖົດຖອຍ (regression) ແລະ ການສະແດງປະຕິກລິ ິຢາກງົ ກັນຂ້າມ (reaction formation). ຈະເຫັນໄດ້ວູ່າຄວາມວິຕົກກັງວົນຄວາມຄັບຂ້ອງໃຈ ແລະຄວາມຂັດແຍ້ງ ເປັນສະພາວະທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນ ຕ້ອງພົບຢູ່ສະເໝີ ດ່ົັງນ້ົັນ, ກົນວິທານໃນການປ້ອງກັນຕົນເອງມີໄວເ້ ພ່ີອປນິ່ ປົວສະພາບຈດິ ໃຈໃຫ້ຢູ່ສະພາວະສມົ ດຸນ ແລະສາມາດປິ່ນປົວສໍາພນັ ທະພາບທດ່ີ ີກັບບກຸ ຄົນອນ່ີ ໄວ້ໄດ້ດ້ວຍ. ການພັດທະນາບກຸ ຄະລກິ ກະພາບ ການພັດທະນາບຸກຄະລກິ ກະພາບຂອງຕາມແນວທິດສະດີນີົ້ສິ່ີງສໍາຄັນຄຄອບຄົວເປັນສະຖາບັນທາງສັງຄົມ ແຫູ່ງແຮກທທີ່ ຸກຄົນຕ້ອງກູ່ຽວຂ້ອງ ຊີວດິ ຄອບຄົວທມີ່ ີຄວາມຮັກໃຜ ຄວາມກມົ ກຽວ ແລະ ອົບອຸູ່ນຫມົ້ັນຄົງໃນໄວ ເຍົາຍູ່ອມເປັນຮາກຖານສໍາຄັນຂອງບຸກຄະລິກກະພາບທດ່ີ ີໃນພາຍໜ້າເດັກຈະມີຄວາມຫມ້ັົນຄົງໃນຈິດໃຈມີຄວາມ ໄວ້ວາງໃຈໃນຜູ້ອນ່ີ ມອງໂລກໃນແງ່ດູ ີ ສາມາດປັບຕົວໃຫ້ເຂົ້າກັບສງັ ຄົມແລະຜະເຊີນຊວີ ິດດ້ວຍຄວາມຫມນ້ັົ ໃຈ ແຕູ່ ໃນທາງກົງກັນຂ້າມຫາກຊີວິດເລິມແຮກໄດ້ຮັບແຕູ່ປະສົບການຊຶ່ີງສ້າງຄວາມຮູ້ສຶກຫວາດລະແວງແລະ ຫວັົ່ນຢ້ານ ຂາດຜູ້ໃຫ້ຄວາມຮັກແລະການອຸ້ມຊູເດກັ ປະເພດນມ້ົີ ັກຈະມີພຶດຕກິ ໍາໂດດດູ່ຽວ ພັດທະນາການທາງຮູາ່ ງກາຍແລະຈິດ ໃຈໄດ້ຮັບການກະທົບກະເທອນຢ່າງໜັກຈນົ ເຖິງຂັ້ົນມີຄວາມຜິດປົກກະຕິທາງຈິດໃຈໄດ້ໃນທີ່ສຸດ ແລະ ບຸກຄົນທີ່ມີ ຄອບຄວົ ປະເພດເຮອນແຕກ (broken home) ໝາຍເຖງິ ພໍ່ແລະຫລແມຕູ່ ອ້ ງຈາກເດັກໄປຈະດວ້ ຍການຢ່າຮ້າງຫລ ຄວາມຕາຍກຕາມເດັກຍ່ອູ ມໄດຮ້ ັບຄວາມກະທົບກະເທອນຢ່າງໜັກຈາກຄວາມສູນເສຍບຸກຄົນທີ່ຕົນຮັກແລະຢຶດຖ ເປັນເຈ້ົາຂອງຍິີ່ງຖ້າຝ່າຍທຍີ່ ັງຢູ່ກັບເດັກສະແດງຄວາມຮູ້ສຶກຫງດຸ ຫງິດກ້າວລາ້ ວຈະເກີດຜນົ ຮ້າຍແກູ່ຈິດໃຈເດັກຢ່າງ ຫລາຍແລະເປນັ ແຜໃຈຈນົ ກະທງ້ົັ ມາສະແດງອອກຕອນໄວລຸ້ນ. 2.2.4.2 ທິດສະດີຈິດສັງຄົມຫລທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບຂອງ Erikson (Psychosocial Theory of Personality) ທິດສະດີ ຈິດສັງຄົມ (Psychosocial Theory of Personality) ຜູ້ໃຫ້ ກໍາເນີດທິດສ ະ ດີ ຄ Erik Homburger Erikson ດັງ່ົ ອະທິບາຍລາຍລະອຽດດົັງ່ ນີົ້: ປະຫວັດErik H. Erikson ເປນັ ນັກຈດິ ວິທະຍາຄນິ ິກ ເກດີ ທີ່ເມອງ Frankfurt ປະເທດເຍອົນມັນ ເມີ່ອປີ 1902 ຫລັງຈາກທີ່ເຂົ້າເກີດບໍ່-ດົນພໍ່ກແຍກຈາກແມູ່ພວກເຂົາໄປຕ່ໍມາ Theodor Homburger ໄດ້ຮັບ ພ ວ ກ ເຂົ າເປັ ນ ບຸ ດ ບຸ ນ ທໍ າຫ ນັ ງສ ຂ ອ ງພ ວ ກ ເຂົ າທ່ີ ພິ ມ ກູ່ ອ ນ ປີ ຄ . ສ .1939 ຈ ະປ າກົ ດ ວູ່ າພ ວ ກ ເຂົ າໃຊ້ ຊີ່ Erikson Homburger ຕ່ໍມາພວກເຂົາໄດ້ໃຊ້ນາມົດກຸນເດີມມາຕໍ່ທ້າຍຊີ່ຈີ່ຶງເປັນ Erik H. Erikson ພວກເຂົາ ໄດ້ຮັບຍົກຍ້ອງເປັນສາດຕາຈານຍ໌ໃນວິຊາພັດທະນາການມະນຸດຈາກມະຫາວິທະຍາໄລ Harvard ງານຂຽນຂອງ ພວກເຂົາເປັນທີ່ແພູ່ຫລາຍມີການນໍາໄປແປແລະຕີພິມເປັນພາສາຕູ່າງໆ ຫລວງຫລາຍ ຕົວຢ່າງບັນຫາຕູ່າງໆ 48

ທີ່ Erikson ຍົກມາປະກອບໃນງານຂຽນຂອງພວກເຂົາໄດ້ມາຈາກຄົນໄຂ້ Erikson ຖວູ່າເປັນສິດຍ໌ຂອງ Freud ທີ່ມີຄວາມເຂ້ົາໃຈໃນງານແລະຄວາມຄິດຂອງFreud ພວກເຂົາໄດ້ນໍາຈິດວິເຄາະມາປະຍຸກຕ໌ໃນຂັົ້ນພັດທະນາການ ຕູ່າງ ໆແລະໄດ້ຮັບຍກົ ຍ້ອງວາູ່ ເປນັ ນກັ ວທິ ະຍາສາດມີຄວາມສາມາດບດໍ່ ອ້ ຍກວູາ່ Freud. Erikson ໄດ້ເຂົ້າມາຮ່ວູ ມງານແລະຖວູ່າເປັນສິດຍ໌ຄົນໜ່ີຶງຂອງ Freud ໃນການຕັົ້ງທດິ ສະດີພວກເຂົາກນໍາ ແນວຄິດພ້ົນຖານມາຈາກທິດສະດີຂອງ Freud ແຕູ່ມແີ ບບແຜນທແີ່ ຕກຕາູ່ ງໄປຈາກ Freud ສາໍ ຄນັ ໆ 3 ເລີ່ອງຄ: 1. ລະບົບໂຄງສ້າງຂອງບຸກຄະລິກກະພາບ (ຊຶີ່ງ Freud ເນັ້ົນການ-ເຮັດ-ວຽກງານຂອງ id ພັດທະນາ ການມະນຸດໂດຍໃຊ້ຂັົ້ນພັດທະນາການທາງເພດພາຍໃຕ້ການເຮັດວຽກງານຂອງພະລັງເພດ) ແຕູ່ທິດສະດີ ຂອງ Erikson ເນົັ້ນການວິເຄາະ ego ວາູ່ ມີຄວາມສາໍ ຄັນເພາະເປັນພະລັງທີ່ເຮດັ ໃຫ້ມະນຸດເກີດພັດທະນາການຂອງ ຊີວິດເຊ່ັົນ ການເກີດພັດທະນາການຂງົມໂນມຕິຕູ່າງໆ ແລະ ຄວາມສາມາດໃນການຕີຄວາມຫມາຍການສ້າງ ມະໂນພາບ ເປັນຕົນ້ ນອກຈາກນີົ້ ego ຍງັ ເຮັດໃຫ້ເກີດລະບົບຄວາມຄິດທີ່ສະແດງຄວາມເປັນປັດເຈກບຸກຄົນພວກ ເຂາົ ເຊອ່ີ ວູ່າການສກຶ ສາພັດທະນາການຂອງຊວີ ິດນບັ ຕ້ງັົ ແຕູ່ເກີດຈົນເຖິງໄວຜໃູ້ ຫຍລູ່ ວມເຖງິ ສະພາບແວດລ້ອມທີ່ເຂົ້າ ມາກຽູ່ ວຂ້ອງກບັ ບກຸ ຄົນນົ້ັນດວ້ ຍຂ້ໍຕົກລົງເບ້ອົ ງຕົ້ນກຽູ່ ວກັບພັດທະນາການມະນດຸ ຄຄວາມສໍາພນັ ແລະຄວາມຕ່ໍເນີອ່ ງ ຂອງປະສົບການກບັ ການເຮດັ ຫນ້າທ່ີຂອງ ego ແລະ ເພີມ່ ຊູວ່ ງພັດທະນາການທຂີ່ າດຫາຍໄປເປັນ 8 ຂັ້ົນ: 2. ແບບພິມທາງສງັ ຄົມ (social matrix) Erikson ກູ່າວວູ່າແບບພິມທາງສັງຄົມຄຄວາມສໍາພັນຂອງບຸກ ຄົນກບັ ຜູ້ລ້ຽງ-ດແູ ລະບກຸ ຄົນນອກຄອບຄວົ ທີ່ກຽູ່ ວຂ້ອງກບັ ສ່ງິີ ແວດລອ້ ມພາຍນອກຂອງບກຸ ຄົນດວ້ ຍ. 3. Erikson ມຸ້ງຄວາມສົນໃຈໄປທີ່ໂອກາດທີ່ບຸກຄົນຈະພັດທະນາຕົນເອງເພີ່ອຄວາມຢູ່ລອດຂອງ ຊີວິດ ພວກເຂາົ ເຫັນວູ່າທງັ ບຸກຄົນແລະສງັ ຄົມຕູ່າງກສາມາດຢຮູ່ ູ່ວມກນັ ແລະມີຄວາມຕອ້ ງການທຈີ່ ະຈະເລີນກາ້ ວໜ້າ ຈາກແນວຄວາມຄິດທີ່ແຕກຕູ່າງໄປຈາກ Freud ດັ່ົງກູ່າວຂ້າງຕົ້ນຈະເຫັນໄດ້ແຈ້ງວູ່າ Erikson ວາງແນວທາງໃໝູ່ ຂອງທິດສະດີຈິດວິເຄາະຊຶີ່ງເຮັດໃຫ້ການນໍາໄປໃຊ້ ແລະ ການແປຄວາມຫມາຍພຶດຕິກໍາກວ້າງຂວາງກວູ່າເດີມແລະ ສາມາດນາໍ ມາໃຊ້ໃນຊວີ ດິ ປະຈາໍ ວັນ. ຂ້ໍຕົກລງົ ເບອ້ົ ງຕນ້ົ ຂອງທິດສະດີ (Assumption Basic to Erikson’s Theory) ການສ້າງທິດສະດີຂອງ Erikson ມີພົ້ນຖານມາຈາກແນວຄວາມຄດິ ຂອງ Freud ຕາມທ່ີກ່າູ ວມາແລວ້ ດ່ົັງ ນັນົ້ ຂຕໍ້ ກົ ລົງເບອ້ົ ງຕ້ົນໃນທດິ ສະດີຂອງພວກເຂາົ ຈຶີ່ງມີລາຍລະອຽດແລະແນວຄວາມຄິດຂອງ Freud ແລະ ຂອງພວກ ເຂາົ ຮວູ່ ມກັນ. ຂ້ໍຕກົ ລົງເບອ້ົ ງຕນ້ົ ຂອງທິດສະດີErikson ທີ່ສາໍ ຄນັ ມີດງັົ່ ຕ່ໄໍ ປນົີ້ 1. ວິທີການສາ້ ງທດິ ສະດີ (Approach to Theory Formation) 2. ແບບແຜນຊວີ ິດມະນດຸ (Order of Human Life) 3. ຄນຸ ຄູ່າພນົ້ ຖານຂອງມະນດຸ (Basic Human Values) 4. ສາເຫດພດຶ ຕິກໍາມະນດຸ (Etiology of Human Behavior) 5. ແກນການເຮດັ ຫນາ້ ທີ່ຂອງມະນຸດ (Core of Human Functioning) 49

6. ເດກັ ນ້ອຍແຮກເກດີ (The Newborn) 7. ສ່ີິງແວດລ້ອມ(Environments) ໄດ້ແກູ່ສີິ່ງແວດລ້ອມທາງກາຍພາບ (Physical) ສັງຄົມ (Social) ວດັ ທະນະ ທໍາ (Culture) ແລະ ຄວາມຄດິ (Ideational) ດັງົ່ ຈະອະທບິ າຍເປັນຂໍ້ໆ ຄ: 1. ວທິ ີການສາ້ ງທດິ ສະດີ (Approach to Theory Formation) Erikson ຍອມຮັບໃນວິທີການແລະເທກນິກໃນການເກັບລວບລວມຂ້ໍມູນຂອງທິດສະດີຈິດວິ ເຄ າະ ໂດ ຍ ວິ ທີ ສັງເກ ດ ພ ວ ກ ເຂົ າໃຫ້ ຄ ວ າມ ສົ ນ ໃຈ ເປັ ນ ພິ ເສ ດ ກັ ບຄ ວ າມ ສໍ າຄັ ນ ຂ ອງຈິ ດ ຂ າດ ສໍ ານຶ ກ (unconscious) ແລະຈດິ ກູ່ອນສໍານຶກ (preconscious) ຊງ່ີຶ ສະແດງອອກມາໃນຮບູ ຂອງຄາໍ ເວ້າົ ຫລຈາກພຶດຕິກໍາທີ່ ສະແດງອອກແນວຄວາມຄິດຂອງທິດສະດີຈດິ ວິເຄາະໃນທັດນະຂອງພວກເຂົາຄການເຮັດຄວາມເຂາ້ົ ໃຈບກຸ ຄະລິກກະ ພາບຂອງແຕູ່ລະບຸກຄົນຊ່ຶີງສະແດງອອກມາຢ່າງບໍ່ຮູ້ຕົວແລະເປັນພຶດຕິກໍາທີ່ເກິດຂ້ົນເປັນປະຈໍາໃນຊີວິດປະຈໍາ ວັນ ພວກເຂົາກ່າູ ວວູ່າກະບວນການສໍາຄັນຂອງທດິ ສະດີຈິດວເິ ຄາະໃນການເຂົາ້ ໃຈພດັ ທະນາການຂອງບຸກຄົນຄການ ເຂ້ົາໃຈບຸກຄະລິກກະພາບທີ່ບູ່ຽງເບນອອກໄປຈາກປົກກະຕິຊີ່ຶງຖເປັນບັນຫາຫລັກທີ່ຈະຕ້ອງພິຈາລະນາເພີ່ອຈະໄດ້ ເຂົ້າໃຈພັດທະນາການຂອງບຸກຄະລິກກະພາບປົກກະຕິໄດ້ຊັດເຈນ Erikson ໄດ້ອະທິບາຍເພິີ່ມເຕິມຫລັກສໍາຄັນ ຂອງທິດສະດີຈິດວິເຄາະໃຫ້ກວ້າງຂວາງຂຶົ້ນໂດຍກູ່າວວູ່າການວິເຄາະເປັນລາຍບຸກຄນົ ນ້ັົນຈະຕ້ອງພິຈາລະນາບຸກຄົນ ນົ້ັນໃນກູຸ່ມສັງຄົມແລະວັດທະນະທໍາຂອງພວກເຂົາດ້ວຍ Erikson ໄດ້ນໍາຄວາມຮູ້ທາງຈິດວິເຄາະມາໃຊ້ຮູ່ວມກັບ ວິທີການທາງສັງຄົມວິທະຍາ ສູ່ວນ Freud ຈະພິຈາລະນາວູ່າບຸກຄົນຢຶດຕົນເອງເປັນສູນກາງໃນການກະທໍາ ຫລ ຄວາມຮູ້ສຶກນຶກຄິດຕູ່າງໆ ໂດຍອິດທິພົນຂອງຈິດຂາດສໍານຶກ (unconscious) Erikson ໃຫ້ຄວາມຄິດເຫັນໃນ ເລີ່ອງການຢຶດຕົວເອງເປັນສູນກາງທີ່ແຕກຕູ່າງໄປວູ່າການຢຶດຕົວເອງເປັນສູນກາງນັົ້ນເປັນເລ່ີອງການຮູ້ສໍານຶກ (conscious) ຕວົ ຢາ່ ງເຊ່ນົັ ການຫລິົ້ນຂອງເດັກສະແດງເຖິງການຢດຶ ຕວົ ເອງຂອງເດກັ ໄດ້ເປນັ ຢາ່ ງດີ. Erikson ກູ່າວວູ່າບ່ໍມີການສັງເກດໂດຍວິທີການທາງວິທະຍາສາດໃດໆ ທ່ີຈະນໍາມາໃຊ້ຢ່າງໄດ້ຜົນ ໂດຍບໍ່ ມີທິດສະດີນໍາທາງກູ່ອນ ດັ່ົງນັ້ົນ, ການຈະອະທິບານເຖິງລັກສະນະຂອງພັດທະນາການດ້ານຕູ່າງໆ ໄດ້ຈະຕ້ອງມີ ຄວາມຮູ້ຄວາມເຂົາ້ ໃຈໃນທິດສະດີພັດທະນາການຕູ່າງໆ ທັງໝົດກອູ່ ນ Erikson ໄດ້ຕົັ້ງທິດສະດີແລະໃຊ້ຄົນໄຂ້ໃນ ຄິນກິ ຂອງພວກເຂາົ ເປນັ ກມູຸ່ ຕົວຢ່າງ ພວກເຂົາສຶກສາຄນົ ໄຂ້ຈາກສີ່ິງແວດລ້ອມຕາມທາໍ ມະຊາດປະກອບກັບປະຫວັດ ສູ່ວນຕົວໂດຍໃຊ້ກຸູ່ມຕົວຢ່າງເປັນຈໍານວນຫລາຍຊີຶ່ງຜົນຈາກການສຶກສາໄດ້ພິສູດທິດສະດີຂອງພວກເຂົາໄດ້ຫລາຍ ຂົ້ນຶ ຢ່າງໃດກຕາມການສຶກສາເພີ່ອພິສູດທິດສະດີ Erikson ກູ່າວວູ່າຜູ້ສຶກສາຈະຕ້ອງມີຄວາມຫມັ້ົນໃຈໃນກູຸ່ມຕົວ ຢ່າງ ມີລະຍະເວລາໃນການສຶກສາດົນພ ແລະມີເທກນິກໃນການເລອກກູຸ່ມຕົວຢ່າງ ພວກເຂົາໃຫ້ຄວາມສົນໃຈ ຄວາມສໍາຄັນໃນຄຸນນະພາບຂອງຂ້ໍມູນຫລາຍກວູ່າວິທີການວັດຕູ່າງໆ ທິດສະດີຂອງພວກເຂົາຈະເປັນໄປຕາມລໍາ ດັບ ຄນໍາຂມໍ້ ູນທີ່ໄດ້ຈາກການພິຈາລະນາໂດຍໃຊ້ຫລັກເກນທົ່ວໆ ໄປມາປະກອບກັບຄວາມຄິດເຫັນຂອງພວກເຂົາ ແລວ້ ພຈິ າລະນາຄັດເລອກອກີ ເທີ່ອເພ່ີອໃຫ້ກງົ ກບັ ບັນຫາທີ່ຕ້ົັງໄວ້ຊີ່ຶງວທິ ີການນີ້ົມແີ ນວຄວາມຄິດໄປທາງດຽວກບັ ຈິດ ວິເຄາະຂອງ Freud ແລະ Erikson ໄດ້ນໍາຄວາມຮູ້ທ່ີໄດ້ຈາກວິທີການດ່ົັງກູ່າວໄປປະຍຸກຕ໌ໃຊ້ກັບທິດສະດີຈິດວິ 50

ເຄາະ ເຊັົ່ນ ການພິຈາລະນາຂ້ົັນພັດທະນາການຕູ່າງໆ ຂອງເດັກແຕູ່ພວກເຂົາໄດ້ນໍາການສຶກສາທາງສັງຄົມວິທະຍາ ແລະມານຸສຍົ ວິທະຍາເຂາົ້ ມາຮູ່ວມພຈິ າລະນາດ້ວຍ. 2. ແບບແຜນຊວີ ິດ (Order of Human Life) Erikson ກູ່າວວູ່າ“ບຸກຄະລິກກະພາບກັບຄວາມສົມດຸນກັນຂອງສຸກຂະພາບຈິດມີຄວາມສໍາພັນຊຶີ່ງກັນ ແລະກັນ” ພວກເຂົາໃຫ້ຄວາມຄິດເຫັນວູ່າການເບ່ີິງເຫັນຄຸນຄູ່າແລະເຈົ້າທໍາຕູ່າງໆ ຂົຶ້ນຢູ່ກັບທໍາມະຊາດຂອງການ ຈະເລີນເຕີບໂຕ ແລະ ຄວາມຕ້ອງການທີ່ຈະພັດທະນາຕົນເອງຊ່ຶີງຄຸນຄູ່າແລະເຈ້ົາທໍານ້ົີສູ່ວນຫນຶີ່ງເກີດຂົຶ້ນຈາກກະ ບວນການຝຶກຫັດໃນໄວເດັກ ໃນຄວາມຄິດຂອງພວກເຂົານ້ົັນຂອບຂູ່າຍພັດທະນາການຂອງມະນຸດໃນແງູ່ຈິດ ວິທະຍາ ມກີ ານປຽ່ ນແປງເໝອນໆກບັ ໂຄງສ້າງທາງຊີວພາບທັງຈິດວິທະຍາແລະຊີວວທິ ະຍາມຄີ ວາມສໍາພັນພາຍໃນ ກັນຫລາຍຄນັບຕົັ້ງແຕູ່ເກີດເປັນຕ້ົນມາ ບຸກຄົນຈະມີການພັດທະນາໂຄງສ້າງທາງກາຍພາບຄອບຄູ່ໄປກັບເຈ້ົາ ລັກສະນະທາງດ້ານຈິດໃຈຕົວຢ່າງເຊັ່ົນສິີ່ງແຮກທ່ີຈະເຮັດໃຫ້ເດັກນ້ອຍມີຊີວິດຢູ່ລອດຄຄວາມສາມາດໃນການໃຊ້ ປາກ ການຍູ່ອຍອາຫານແລະການຂັບຖູ່າຍ ດົັ່ງນົັ້ນພັດທະນາການຂ້ົັນແຮກຄການໃຊ້ປາກດູດເພີ່ອໃຫ້ຊີວິດຢູ່ລອດ ແລະໃນຂະນະດຽວກນັ ການດູດກໃຫ້ຄວາມສຸກແກູ່ເດັກດວ້ ຍ ໃນພດັ ທະນາການແຕູ່ລະຂນົ້ັ ພບົ ວູ່າມີພັດທະນາການ ຮ່ວູ ມກັນໄປທັງທາງດ້ານຮູ່າງກາຍແລະຈິດໃຈຢ່າງໃດກຕາມ ເມີ່ອເກີດອອກມາແລ້ວອະໄວຍະວະຕູ່າງໆ ກຢຸດການ ສ້າງເພີ່ມຂຶົ້ນແຕູ່ຈະພັດທະນາອະໄວຍະວະແຕູ່ລະສູ່ວນໃຫ້ຈະເລີນເຕີບໂຕຕ່ໍໄປຊ່ີຶງການພັດທະນານີົ້ຈະຄອບຄູ່ກັບ ພັດທະນາການທາງດ້ານຈິດໃຈ ເຮັດໃຫ້ມີຄວາມສາມາດປັບຕົວຢູ່ໃນສັງຄົມໄດ້ເປັນຢ່າງດີ Erikson ກູ່າວວູ່າກົດ ຂອງຄວາມຈະເລນີ ເຕີບໂຕທາງຮູ່າງກາຍ ລະຍະເວລາ ແລະ ສິີ່ງແວດລ້ອມ ຈະເຂົ້າມາສໍາພັນກັນທກຸ ເທີ່ອທມີ່ ີຄວາມ ຈະເລີນເຕີບໂຕເກີດຂ້ຶົນ ການພັດທະນາບຸກຄະລິກກະພາບເປັນຫນ້າທີ່ຂອງ ego ແລະ ກະບວນການທາງສັງຄົມ ຄວາມຈະເລີນເຕີບໂຕທາງຮູ່າງກາຍ ຈິດໃຈ ແລະ ສັງຄົມ ເປັນຜົນຈາກການເຮັດວຽກງານຮູ່ວມກັນຂອງອິນທີຊີຶ່ງ ປະກອບດ້ວຍ ego ແລະ ຄວາມຕະໜັກໃນການເປັນສະມາຊິກຂອງສັງຄົມ ຊຶີ່ງທັງ 2 ສິ່ີງນ້ີົຈະເຂ້ົາມາເຮັດວຽກ ຮູ່ວມກັນຕະຫລອດເວລາໂດຍບຸກຄະລິກກະພາບກັບຄວາມສົມດຸນກັນຂອງສຸກຂະພາບຈິດມີຄວາມສໍາພັນຊີ່ຶງ ກັນ ແລະ ກນັ ແລະເຮັດວຽກລະແວງກນັ ຈນົ ເຮດັ ໃຫ້ເກີດແບບຂອງບຸກຄະລິກກະພາບ. 3. ຄຸນຄາູ່ ພ້ນົ ຖານຂອງມະນຸດ (Basic Human Values) ຄນຸ ຄູ່າພນົ້ ຖານຂອງມະນຸດພວກເຂົາເນນັົ້ ເຖງິ ຄວາມສາມາດສາ້ ງສັນແລະຄວາມສາມາດໃນການປບັ ຕົວ ພວກເຂົາຍອມຮັບໃນຄວາມສາມາດຂອງແຕູ່ລະຄົນທີ່ສາມາດແຂວ້ ຝາ່ ຊວີ ດິ ຢໄູ່ ດດ້ ້ວຍຄວາມສາມາດແລະຄວາມເປັນ ຕົວຂອງຕົວເອງ Erikson ບ່ໍໄດ້ມອງວູ່າຄົນດີຫລເລວແຕູ່ເຊ່ີອວູ່າບຸກຄົນມີສັກຍະພາບທ່ີຈະເຮັດໃນສີິ່ງທ່ີດີ ຫລ ເລວໄດ້ເທ່ົາໆ ກັນ ສູ່ວນຄວາມເຊ່ີອໃນເລ່ີອງຄວາມຄິດສ້າງສັນນັົ້ນພວກເຂົາກູ່າວວູ່າບຸກຄົນມີສັກຍະພາບທີ່ຈະ ສາ້ ງສັນສັງຄົມທງັ ນຂ້ີົ ນົ້ຶ ຢກູ່ ັບເງອີ່ ນໄຂແລະສະພາບແວດລ້ອມຕູ່າງໆ ທາງດ້ານການປັບຕົວ ພວກເຂົາກູ່າວວູາ່ ມພີ ດຶ ຕິ ກໍາພຽງເລັກນ້ອຍເທົ່ານົັ້ນທີ່ບຸກຄົນບໍ່ສາມາດແກ້ໄຂໄດ້ ແຕູ່ມີພຶດຕິກໍາທ່ີບ່ໍພຶງປາດຖະຫນາ ເປັນຈໍານວນຫລາຍທີ່ ສາມາດປ້ອງກັນໄວກ້ ູອ່ ນໄດ້ບຸກຄົນຈະມີຄຸນຄູ່າເປນັ ທີ່ຮບັ ຮອງຈາກບກຸ ຄົນອ່ີນໄດຕ້ ້ອງເປັນຜູ້ທໄີ່ ດ້ຮັບຄວາມໄວ້ວາງ 51

ໃຈ ແລະ ໄດ້ຮັບການຍອມຮບັ ຈາກສງັ ຄົມແລະໃນທໍານອງດຽວກັນສງັ ຄົມກຕອ້ ງການບຸກຄົນທມ່ີ ີຄວາມຄິດເຫນັ ກົງ ກັນ ພ່ຶີງພາອາໄສແລະຍອມຮັບຊຶ່ີງກັນ ແລະ ກັນ ຄຸນຄູ່າພ້ົນຖານປະການສຸດທ້າຍຄບຸກຄົນຕ້ອງມີຄວາມໄວ້ວາງໃຈ ແລະເຄົາລົບສະຖາບນັ ຂອງສັງຄົມ ເຊນ່ົັ ສາດສະຫນາ ເປັນຕົນ້ . 4. ສາເຫດພດຶ ຕກິ ໍາມະນຸດ (Etilology of Human Bahavior) Erikson ຍອມຮັບໃນແບບແຜນພັດທະນາການທາງຈິດເພດຂອງ Freud (psychosexual) ຊຶີ່ງມີ ຄວາມເຫັນວູ່າການທີ່ບຸກຄົນຈະເຮັດພຶດຕິກໍາໃດນັົ້ນກເນີ່ອງຈາກພະລັງທີ່ຮຽກວູ່າແຮງຂັບຊ່ຶີງມີມາແຕູ່ກໍາເນີດຈະ ເຫນັ ວູ່າຄວາມຄິດຂອງພວກເຂົາກເປັນໄປຕາມຫລັກທິດສະດີຈິດວິເຄາະໂດຍຖວູ່າແຮງຂັບນເີົ້ ກີດຈາກສັນຊາດຍານ (instincts) ແລະເຮັດຫນ້າທ່ີເປັນແຮງຈູງໃຈ ສະແດງອອກມາຮູ່ວມກັນຮຽກວູ່າພະລັງເພດ (libido) ພະລັງເພດ (libido) ສະແດງອອກເປນັ ພຶດຕິກໍາສາໍ ຄັນ 2 ລກັ ສະນະຄເພອ່ີ ໃຫ້ມຊີ ີວດິ ຢລູ່ ອດພະລັງນສ້ີົ ະແດງອອກເພ່ອີ ໃຫ້ຊີວິດ ຢູ່ລອດໂດຍົດນອງຄວາມຕ້ອງການທີ່ເກີດຈາກສັນຊາດຍານຂອງການມີຊີວິດເພີ່ອໃຫ້ບຸກຄົນຈະເລີນເຕີບໂຕຕ່ໍ ໄປ (life instincts) ແລະ ເພີ່ອການທໍາລາຍ ສະແດງອອກໂດຍພຶດຕິກໍາຕູ່າງໆ ເຊ່ົັນ ຄວາມກ້າວລ້າວ ເປັນການ ສະແດງອອກຂອງສັນຊາດຍານຄວາມຕາຍ (dead instincts) ໂດຍການເຮັດວຽກງານຂອງຈິດຂາດສໍານຶກ (unconscious) ເປັນພຶດຕິກໍາທ່ີບຸກຄົນຕ້ອງການຈະກັບໄປສູ່ຄວາມຫມ້ົັນຄົງ ຕົວຢ່າງ ເຊົັ່ນ ຊີວິດໃນໄວເດັກຜູ້ ໃຫຍູ່ມັກຫັນກັບມາມອງວູ່າເປັນລະຍະເວລາແຫູ່ງການສຸກສະບາຍ ດັ່ົງນົັ້ນ, ບາງເທ່ີອຄົນເຮົາກຕ້ອງການມີຄວາມ ສຸກ ຈ່ຶີງອາດມີພຶດຕິກໍາຖອຍກັບໄປສູ່ສະພາບເດີມຊຶີ່ງອາດນໍາໄປສູ່ພຶດຕິກໍາທີ່ເປັນສັນຊາດຍານຂອງຄວາມຕາຍ Erikson ຍອມຮັບໃນພະລັງເພດ libido ແລະ ຖວູ່າເປັນສ່ິີງກໍານົດກໍາມະນຸດ ພະລັງນ້ົີໄດ້ເຮັດວຽກອອກມາໃນ ລະບົບ id ego ແລະ superego ການເຮັດວຽກງານຂອງ id ແລະsuperego ຈະຂັດແຍ້ງກັນຢສູ່ ະເໝີໂດຍມີ ego ເປັນຕົວກາງທີ່ຈະປະນີປະນອມທັງ 2 ລະບົບ Egoໃນທັດນະຂອງພວກເຂົາເປັນຕົວຕັດສິນໃນການທີ່ບຸກຄົນຈະ ສະແດງພຶດຕິກໍາໃດໆ ອອກມາໂດຍນໍາຄວາມຮູ້ຈາກປະສົບການມາຮູ່ວມພິຈາລະນາດ້ວຍ ego ຈີຶ່ງເປັນລະບົບທີ່ ສະແດງຄຸນຄູ່າຂອງມະນຸດ ego ເຮັດໃຫ້ມະນຸດມີຄວາມຄິດສ້າງສັນແລະມີຄວາມສາມາດໃນການປັບຕົວ ພະລັງ ເພດ (libido) ຈະມີຜົນຕ່ໍປະສົບການການຮັບຮູ້ຂອງຊີວິດທັງ 3 ລະດັບຄປະສົບການສໍານຶກ (conscious experience) ປ ະ ສົ ບ ກ າ ນ ໃ ກ້ ສໍ າ ນຶ ກ ( preconscious experience) ແ ລ ະ ປ ະ ສົ ບ ກ າ ນ ຂ າ ດ ສໍ າ ນຶກ (unconscious experience) ໂດຍປະສົບການ 2 ຕົວຫລັງມີອິດທິພົນສໍາຄັນຕ່ໍແຮງຈູງໃຈໃນການກະທໍາ ພດຶ ຕິກໍາຕູາ່ ງໆ ຂອງບຸກຄນົ ພະລັງເພດຈະສະແດງອອກຢ່າງເປດີ ເຜີຍໃນຈິດທັງ 3 ລະດັບໂດຍມີລະບົບການ-ເຮັດ- ວຽກງານທຄ່ີ ວບຄຸມໂດຍ ego ຊງ່ຶີ ເປັນລະບບົ ທສີ່ າໍ ຜັດຄວາມຈງິ ໃນຊວີ ິດແລະເປນັ ຕົວຕດັ ສິນວູ່າພຶດຕກິ ໍາໃດຄວນ ສະແດງອອກ. 5. ແກນການເຮັດຫນາ້ ທີ່ຂອງມະນຸດ (Core of Human Functioning) Erikson ມີຄວາມຄິດເຫັນເຊົ່ັນດຽວກັບ Freud ວູ່າອາລົມແຊກຊຶມຢູ່ໃນການເຮັດຫນ້າທີ່ ທຸກກະ ບວນການຂອງມະນຸດ ທໍາມະຊາດຂອງອາລົມພິຈາລະນາໄດ້ຈາກຄຸນນະພາບຄວາມສໍາພັນກັບບຸກຄົນອ່ີນ ສະພາບ 52

ທາງອາລົມຕ່າູ ງ ໆ ທີ່ສະແດງອອກມາໃນຮູບຂອງຄວາມຄິດ ການກະທໍາຄວາມຮູສ້ ຶກ ແລະ ອີ່ນໆ ຂນ້ຶົ ຢູ່ກັບສະພາບ ຄວາມສົມດຸນຂອງການເຮັດວຽກງານຮູ່ວມກັນຂອງ id ego ແລະ superego ສໍາລັບຊູ່ວງພັດທະນາການໃນໄວ ເດັກ ການຫລົ້ິນຂອງເດັກຖວູ່າເປັນສິີ່ງສໍາຄັນ Erikson ເຫັນວູ່າການຫລິ້ົນເປັນຫນ້າທີ່ສໍາຄັນຂອງ ego ໃນລະຍະ ນ້ົີ ເພາະການຫລ້ົິນປະກອບດ້ວຍກະບວນການ 3 ຢ່າງ ຄ ການຄດິ , ການສ່ີສານ ແລະ ພຶດຕິກາໍ ເຊ່ັົນການຄດິ ຂະນະ ຫລົ້ນິ ເດັກຈະມີຮູບແບບຂອງການຄດິ ແລະຄາໍ ເວ້ົາການສສີ່ ານ ເດກັ ມີການສສ່ີ ານຊ່ງຶີ ກນັ ແລະກັນໂດຍໃຊ້ທັງພາສາທູ່າ ທາງ (non verbal) ແລະ ພາສາເວົ້າ (verbal) ແລະ ພຶດຕິກາ ຄສິີ່ງຕູ່າງໆ ທ່ີສະແດງອອກໃນຂະນະຫລົ້ິນການ ຫລ້ິົນຂອງເດັກຈີຶ່ງເປັນການເຮັດຫນ້າທີ່ສໍາຄັນສະແດງເຖິງປະສົບການຕູ່າງໆ ໃນຊີວິດທີ່ເດັກສະສົມມາເປັນການ ຊູ່ວຍໃຫ້ເດັກໄດ້ຮູ້ຈັກຕົວເອງຮູ້ເຖິງຄວາມສາມາດ ນອກຈາກນັົ້ນ, ເດັກຍັງໃຊ້ການຫລ້ິົນເປັນເຄີ່ອງມໃນການ ລະບາຍຄວາມຄຽດຄວາມຫຍຸງ້ ຍາກ ແລະ ຄວາມຄບັ ຂອ້ ງໃຈຕູ່າງໆ ໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິ່ີງເປັນການພັດທະນາການໃຊ້ ພາສາ ແລະເຮັດໃຫ້ເດັກຮູ້ສຶກເປັນອິດສະຫລະຈາກຂໍ້ຈໍາກດັ ຕ່າູ ງໆ ແລະ ນອກຈາກນ້ົີການຫລ້ິນົ ຈະແຕກຕູາ່ ງກັນໄປ ໃນແຕູ່ລະສັງຄົມເຮັດໃຫ້ຮູ້ເຖິງໂຄງສ້າງຂອງສັງຄົມນ້ົັນໆ ໄດ້ການຫລິ້ົນກັບ ego Erikson ສະເໜີແນະວູ່າການ ຫລ້ິົນເປນັ ເຄອ່ີ ງມຂອງ ego ທີ່ຈະສະແດງອອກໃນຕົວຕນົ ຂອງບຸກຄົນ ເຊ່ົັນດຽວກັບຄວາມຝັນທີ່ສະແດງອອກເຖິງ ພະລັງ id ພວກເຂົາສະຫລຸບວູ່າ ການຫລົ້ິນຂອງເດັກແລະການໃຫ້ເຫດຜົນຂອງຜູ້ໃຫຍູ່ເປັນຜະລິດຕະຜົນດຽວກັນ ແຕູ່ເກີດຂຶົ້ນໃນເວລາທ່ີຕູ່າງກັນແກນການເຮັດຫນ້າທ່ີຂອງມະນຸດຊີຶ່ງມີອາລົມແລະການຫລິົ້ນຂອງເດັກດັ່ົງກູ່າວມາ ແລ້ວ ສ່ີິງທ່ີຈະຕ້ອງສ້າງຂ້ົນຶ ເພອ່ີ ໃຫ້ມີບຸກຄະລິກກະພາບສົມບູນໃນລະຍະຕ່ໍມາຄການທີ່ບກຸ ຄົນບໍ່ຂດັ ແຍງ້ ກັບຄວາມ ຕ້ອງການ ທາງເພດ ການບໍ່ຂັດແຍ້ງກັນໃນເລີ່ອງຂອງຄວາມຮັກກັບກາມາລົມນ໌ແລະການບ່ໍຂັດແຍ້ງກັນຂອງການ ສະແດງອອກທາງເພດກບັ ພດຶ ຕິກໍາທົ່ວໆ ໄປຂອງບກຸ ຄນົ . 6. ເດກັ ນ້ອຍແຮກເກດີ (The newborn) ເດັກນອ້ ຍແຮກເກີດຍູ່ອມໄດ້ປະທະສງັ ສັນກບັ ສິີ່ງແວດລ້ອມໃໝ່ທູ ແ່ີ ຕກຕູ່າງໄປຈາກສີ່ິງແວດລ້ອມພາຍ ໃນມົດລູກແລະເລມີ່ ຕົ້ນທີ່ຈະມີບກຸ ຄະລກິ ກະພາບເປັນຂອງພວກເຂາົ ເອງໃນລະຍະເດັກນ້ອຍສີິ່ງແຮກທີ່ພວກເຂົາຈະ ໄດ້ຮບັ ຄບົດບາດທາງເພດ ທັງເພດຊາຍແລະເພດຍງິ ຈະໄດ້ຮັບປະສົບການແລະສິີງ່ ແວດລອ້ ມທແ່ີ ຕກຕູ່າງກັນ ເປນັ ທ່ີ ຮແູ້ ລ້ວວູ່າສ່ິີງແວດລ້ອມຍູ່ອມມີອິດທິພົນຕ່ໍພັດທະນາການທຸກໆ ດ້ານສິີ່ງແວດລ້ອມໃນສັງຄົມແລະສະຖາບັນຕູ່າງໆ ຈະຂັດເກົາພດຶ ຕກິ ໍາແລະບຸກຄະລິກກະພາບຂອງເດັກ ນອກຈາກນີົ້ສງັ ຄົມແລະສະຖາບັນຕາູ່ ງໆ ຈະເປັນແຫລ່ງູ ທີ່ຊູ່ວຍ ໃຫ້ພ່ໍແມູ່ເຂົ້າໃຈພັດທະນາການຂອງເດັກແລ້ວນໍາຄວາມຮູ້ນັ້ົນມາອົບຮົມເດັກເພ່ີອໃຫ້ມີບຸກຄະລິກກະພາບຕາມທີ່ ສັງຄົມຍອມຮັບດັ່ົງນົັ້ນຄວາມສໍາພັນລະຫວູ່າງສັງຄົມແລະເດັກນ້ອຍແຮກເກີດຈະຢູ່ໃນເງີ່ອນໄຂພີຶ່ງພາອາໄສຊຶີ່ງກັນ ແລະກັນຄສັງຄົມຕ້ອງການເດັກນ້ອຍທີ່ເກີດມາເພ່ີອມາຮັບສະຖານພາບຕູ່າງໆ ຕາມເກນກໍານົດໃນຂະນະດຽວກັນ ເດກັ ນ້ອຍທເ່ີ ກດີ ມາກຕ້ອງການສງັ ຄົມເພ່ອີ ພັດທະນາຄວາມຈະເລນີ ເຕບີ ໂຕຂອງບຸກຄະລກິ ກະພາບຂອງພວກເຂາົ . 7. ສີິງ່ ແວດລ້ອມ (Environments) 53

ໄດ້ແກູ່ສິີ່ງແວດລ້ອມທາງກາຍ (Physical) ສັງຄົມ (Social) ວັດທະນະທໍາ (Culture) ແລະ ຄວາມ ຄິດ (Ideational) ສິ່ີງແວດລ້ອມເຫລົ່ານ້ົີມີອິດທິພົນສໍາຄັນຕ່ໍການວາງຮູບແບບການພັດທະນາບຸກຄະລິກກະພາບ ຂອງບຸກຄົນ ເພາະການປະຕິບັດຕໍ່ກັນຂອງບຸກຄົນໃນສັງຄົມ ເຊັ່ົນ ການອົບຮົມສ່ັົງສອນ ການຝຶກຫັດ ແລະການ ພະຍາຍາມໃຫ້ເດັກໄດ້ພັດທະນາສກັ ຍະພາບຂອງຕົນເອງເປັນຜນົ ມາຈາກສີງິ່ ແວດລ້ອມຕູ່າງໆ ດ່ົັງກູ່າວທັງສິ້ົນ ພະລັງ ຫລອໍານາດຂອງສິີ່ງແວດລ້ອມມີອິດທິພົນຕ່ໍບຸກຄົນໂດຍການຖູ່າຍທອດຈາກບັນພະບຸລຸດ ເຊົ່ັນ ຈາກພໍ່ແມູ່ແລະຄົນ ໃກ້ຊິດ ຄວາມສັດທາໃນສາດສະຫນາ ການຖ່າູ ຍທອດຫລປູກຝັງອດຸ ມົ ຄະຕິເຫລົ່ານຈ້ົີ ະເປັນແນວທາງໃນການຄົ້ນຫາ ສັກຍະພາບຂອງຕົນເອງ ດ່ັງົ ນນັ້ົ ທຸກຄນົ ຈີຶ່ງຕອ້ ງການຄວາມຮແູ້ ລະຄໍາແນະນໍາເພອີ່ ການດໍາລົງຊີວດິ ແລະພັດທະນາຕົນ ໃນເລ່ີອງຂອງວັດທະນະທໍາມີສູ່ວນໃນການສ້າງແບບແຜນການດໍາລົງຊີວິດ ການດໍາລົງຊີວິດ ສູ່ວນໃຫຍູ່ເປັນແຮງ ຈາກສັນຊາດຍານໂດຍມວີ ັດທະນະ ທໍາເປນັ ຕົວກໍານົດການສະແດງອອກທີ່ຖກຕ້ອງ Erikson ກູ່າວວາູ່ ຄວາມແຕກ ຕ່າູ ງຂອງວັດທະນະທໍາແລະກູຸ່ມສັງຄມົ ມີຜນົ ເຮັດໃຫ້ບຸກຄນົ ແຕກຕູ່າງກນັ ເດັກເລກັ ໆ ທກີ່ າໍ ລັງຈະເລີນເຕບີ ໂຕຈະຮບັ ຮູ້ ຄວາມຈິງຕູ່າງໆ ຈາກປະສົບການທີ່ພວກເຂົາໄດ້ຮັບແລະເປັນຈຸດເລ່ີມຕົ້ນຂອງແບບແຜນການດໍາເນີນຊີວິດຂອງ ພວກເຂົາຕໄໍ່ ປແລະເປັນແຮງທຈີ່ ະກາໍ ນົດຄວາມສາມາດໃນການທຊ່ີ ວີ ດິ ຈະປະສບົ ຄວາມສາໍ ເລັດ ຫລ ບ.່ໍ ແນວຄດິ ຂອງErikson ກຽູ່ ວກັບພັດທະນາການ (Erikson’s Concept of Development) ພດັ ທະນາການທັງ8ຂັ້ົນເປັນຕົວວາງຮູບແບບຂອງ ego ຄວາມສໍາເລັດຈາກການແກ້ບັນຫາຂໍ້ຂັດແຍ້ງ ໃນ ແຕູ່ລະຂົັ້ນພັດທະນາການເປັນສິີ່ງເລາົ້ ໃຫ້ເກດີ ວທຸ ິພາວະໄດ້ເປັນຢ່າງດີແຕູ່ກອາດມຄີ ວາມຜິດພາດເກີດຂນ້ົຶ ໄດ້ ຄຖ້າມີ ລະດັບສະຕິປັນຍາຕ່ໍາກວູ່າປົກກະຕິບກຸ ຄົນນ້ົັນຈະບສ່ໍ າມາດພັດທະນາສັກຍະພາບຂອງຕນົ ໃຫ້ເຖິງຂັົ້ນສູງສດຸ ໄດ້ ນອກ ຈາກນກ້ົີ ານພັດທະນາໄປຍັງຂັນົ້ ສູງຕ່ໍໄປນນົັ້ ຈະຕອ້ ງມຄີ ວາມພ້ອມທງັ ດ້ານຮູ່າງກາຍ ຈດິ ໃຈ ແລະ ສັງຄົມ. ພດັ ທະນາການຂອງບຸກຄະລກິ ກະພາບ ຂັົ້ນພັດທະນາການ 8 ຂົ້ັນຂອງ Erikson ນ້ົັນ 5 ຂັ້ົນແຮກຈະຢູ່ໃນຊູ່ວງໄວເດັກນ້ອຍໄວເດັກແລະໄວ ລຸ້ນ ຊຶີ່ງພວກເຂົາໃຫ້ຄວາມສົນໃຈຫລາຍກວູ່າ 3 ຂົັ້ນສຸດທ້າຍຊ່ີຶງຢູ່ໃນຊູ່ວງໄວຜູ້ໃຫຍູ່ພັດທະນາການ 8 ຂົັ້ນຂອງ ຊີວດິ ຕາມແນວຄວາມຄດິ ຂອງ Erikson ພັດທະນາການທງັ 8 ຂນົ້ັ ລຽງລາໍ ດັບດົ່ງັ ຕໍໄ່ ປນ:້ົີ 1. ຂັົ້ນພັດທະນາການຄວາມຮູ້ສຶກໄວ້ວາງໃຈພ້ົນຖານຊີ່ຶງເຮັດໃຫ້ຜູ່ານພົ້ນຄວາມຮູ້ສຶກບໍ່ໄວ້ວາງໃຈໄປໄດ້ ຄ ວ າ ມ ຫ ວັ ງ ເກີ ດ ຂຶ້ົ ນ (Acquiring a Sense of Basic Trust While Overcoming a Sense of Basic Mistrust a Realization of Hope) ເປນັ ລະຍະຕັົງ້ ແຕູ່ເກີດ 1 ປ.ີ 2. ຂ້ັົນພັດທະນາການຄວາມຮູ້ສຶກເປັນອິດສະຫລະຊຶີ່ງກົງກັນຂ້າມກັບຄວາມຮູ້ສຶກບ່ໍແນູ່ໃຈແລະຄວາມ ລ ະອ າຍ ກ ານ ຮັບ ຮູ້ໃນ ຄ ວ າມ ສ າມ າດ (Acquiring a Sense of Autonomy While Combating a Sense of Doubt and Shame a Realization of Will) ເປນັ ລະຍະ 1-3 ປີ. 3. ຂົັ້ນພັດທະນາການຄວາມຮູ້ສຶກຂອງຄວາມຄິດລິເລ່ີມຊີຶ່ງເຮັດໃຫ້ຜູ່ານພົ້ນຄວາມຮູ້ສຶກຜິດ ການຕົັ້ງ ຄ ວ າ ມ ມຸ້ ງ ໝ າ ຍ (Acquiring a Sense of Initiative and Overcoming a Sense of Guilt a Realization of Purpose) ເປນັ ລະຍະ 3-5 ປ.ີ 54

4. ຂ້ັົນພັດທະນາການຄວາມຮູ້ສຶກວູ່າຕົນເອງມີຄຸນຄູ່າ ແລະ ກາຈັດຄວາມຮູ້ສຶກເປັນປົມດ້ອຍ ຄວາມ ສ າ ມ າ ດ ເ ກີ ດ ຂຶົ້ ນ (Acquiring aSense of Industry and Fending Off a Sense of Inferiority a Realization of Co -mpetence) ເປັນລະຍະອາຍຸ 6-12 ປ.ີ 5. ຂ້ົັນພັດທະນາການຄວາມຮູ້ສຶກໃນຄວາມເປັນເອກລັກສົນ໌ຂອງຕົນເອງ ແລະ ຜູ່ານພ້ົນຄວາມຮູ້ສຶກສັບ ສົນໃນຕົນເອງໄປໄດ້ ຮັບຮູ້ຕາມຄວາມຈິງ (Acquiring a Sense of Identity While Overcoming a Sense of Ident -ity Diffusion a Realization of Fidelity) ເປນັ ລະຍະ 13-17 ປ.ີ 6. ຂ້ົັນພັດທະນາການຄວາມຮູ້ສກຶ ສໍາພັນທະພາບແລະເປັນມິດກັບບຸກຄົນອີ່ນໂດຍສະເພາະເພ່ີອນຕູ່າງເພດ ແລະຫລີກລ້ຽງຄວາມຮູ້ສຶກໂດດດູ່ຽວອ້າງ້ວາງ ຄວາມຮັກເກີດຂ້ົຶນ (Acquiring a Sense of Intimacy and Solidarity andAvoiding a Sense of Isolation a Realization of Love) ຊູ່ວງອາຍຸ 18-21 ປີ. 7. ຂົ້ັນພັດທະນາການຄວາມຮູ້ສຶກທີ່ຈະເປັນຜູ້ໃຫ້ກໍາເນີດ ແລະ ສ້າງສັນສັງຄົມ ແລະ ຫລີກລ້ຽງຄວາມ ຮູ້ສຶກທີ່ຄໍານຶງເຖິງແຕູ່ຕົນເອງ ການເອົາໃຈໃສູ່ເບີິ່ງແຍງເກີດຂ້ຶົນ (Acquiring a Sense of Generativists and Avoiding a Sense of Self absorption a Realization of Care) ຊູວ່ ງອາຍຸ 22-40 ປ.ີ 8. ຂັົ້ນພັດທະນາການຄວາມຮູສ້ ຶກຫມົ້ັນຄົງສົມບູນໃນຊີວິດ ແລະ ຫລີກລ້ຽງຄວາມຮູ້ສຶກສ້ິົນຫວັງທໍ້ຖອຍ ໃ ນ ຊີ ວິ ດ ຮູ້ ຈັ ກ ຊີ ວິ ດ (Acquiring a Sense of Integrity and Avoiding a Sense of Despair ab Realization of Wisdom) ຊູ່ວງອາຍຸ 40 ປຂີ ຶົ້ນໄປ. ຂ້ັົນພັດທະນາການທັງ 8ຂົັ້ນປະກອບດ້ວຍຄວາມຮູ້ສຶກຕູ່າງໆ ນັ້ົນໝາຍເຖິງຄວາມຮູ້ສຶກຂອງການປະສົບ ຄວາມສໍາເລັດຫລຄວາມລມ້ົ -ເຫລວໃນການທຈີ່ ະປກູ ຝັງອົງຄ໌ປະກອບທີ່ສໍາຄັນຂອງບຸກຄະລິກກະພາບຄ ຄວາມໄວ້ ວາງໃຈ ຄວາມເປັນອິດສະຫລະ ຄວາມຄິດລິເລີ່ມ ຄວາມຮູ້ສຶກວູ່າຕົນເອງມີຄຸນຄູ່າການມີເອກລັກສົນ໌ຂອງຕົນເອງ ເປັນຕ້ົນຊຶີງ່ ຄວາມຮສູ້ ກຶ ເຫລາ່ົ ນເີົ້ ປັນອົງຄ໌ປະກອບທີ່ສໍາຄນັ ໃນການຕດັ ສິນວ່າູ ພດັ ທະນາການທາງດ້ານຈດິ ໃຈຂອງບຸກ ຄົນນົັ້ນຜູ່ານພົ້ນໄປໄດ້ຕາມຊູ່ວງອາຍຸຫລບໍ່ ຖ້າສາມາດຜູ່ານໄປໄດ້ບຸກຄົນຍູ່ອມມີບຸກຄະລິກກະພາບທ່ີຫມ້ົັນຄົງ ສມົ ບູນມີການພດັ ທະນາທງັ ຮູ່າງກາຍແລະຈິດໃຈເປນັ ປົກກະຕລິ າຍລະອຽດຂອງພດັ ທະນາການແຕູ່ລະຂນົັ້ ມີດັງ່ົ ນ:ີົ້ 1. ຂັນ້ົ ພັດທະນາການຄວາມຮສູ້ ກຶ ໄວ້ວາງໃຈພົນ້ ຖານຊ່ຶງີ ເຮດັ ໃຫ້ຜ່າູ ນພ້ນົ ຄວາມຮສູ້ ກຶ ບ່ໍໄວ້ວາງໃຈໄປໄດ້ ຄວາມຫວງັ ເກດີ ຂົ້ນຶ ພັດທະນາການຂ້ົັນແຮກນົ້ີມີລະຍະເວລາຕົັ້ງແຕູ່ເກີດຈົນເຖິງອາຍຸ 1 ປີ ພດັ ທະນາການຂ້ົັນແຮກນນົ້ີ ັບວູ່າ ເປັນຮາກຖານສໍາຄັນຂອງພັດທະນາການຂົ້ນັ ຕ່ໍໆ ໄປ Erikson ໄດ້ອະທິບາຍເຖິງທໍາມະຊາດຂອງພັດທະນາການໃນ ລະຍະນີ້ົວູ່າເມ່ີອເດັກນ້ອຍເກີດຈາກມົດລູກມາສູ່ສ່ິີງແວດລ້ອມໃໝູ່ຈະມີຄວາມຕ້ອງການ 2 ປະການເກີດຂົຶ້ນຄ ຄວາມຕ້ອງການທາງກາຍ ຄ ຕ້ອງການອາຫານ ຄວາມອົບອນຸູ່ ທາງຮູ່າງກາຍເປັນຄວາມຮ້ສູ ຶກຕ້ອງການໃຫ້ຮບັ ສິງີ່ ທີ່ ຮູ່າງກາຍຕ້ອງການ ແລະຄວາມຕ້ອງການອີກຢ່າງຄ ຄວາມຕ້ອງການທີ່ຈະໄດ້ຮັບການຕອບສະຫນອງທາງດ້ານຈິດ ໃຈ ຄ ການໄດ້ຮັບຄວາມຮັກ ຄວາມຮູ້ສຶກອົບອຸູ່ນຫມ້ົັນຄົງທ່ີຈະຢູ່ຮູ່ວມກັບຜູ້ອ່ີນ ຖ້າເດັກນ້ອຍໄດ້ຮັບການຕອບ ສະຫນອງໃນສີິ່ງຕູ່າງໆ ທີ່ພວກເຂາົ ຕ້ອງການຢາ່ ງພພຽງກຈະເປັນຜົນໃຫ້ພດັ ທະນາຄວາມຮູ້ສກຶ ໄວວ້ າງໃຈ ໃນປະສົບ 55

ການໃໝູ່ທີ່ພວກເຂົາໄດ້ຮັບຊີ່ຶງຄວາມຮູ້ສຶກໄວ້ວາງໃຈທ່ີເກິດຂ້ົນໃນລະຍະນ້ີົຈະເປັນພ້ົນຖານຂອງການສ້າງຄວາມ ຮູ້ສຶກໄວ້ວາງໃຈຕໍ່ບຸກຄົນ ຫລ ສິີ່ງແວດລ້ອມອີ່ນໆ ໃນລະຍະຕໍ່ມາແຕູ່ໃນທາງກົງກັນຂ້າມຖ້າເດັກນ້ອຍບ່ໍໄດ້ຮັບ ຄວາມສຸກສະບາຍທັງທາງກາຍແລະທາງໃຈຍອູ່ ມເຮັດໃຫ້ເດກັ ນອ້ ຍເກີດຄວາມຮສູ້ ຶກຢາ້ ນກົວຕ່ໍສະຖານທຫີ່ ລສະຖານ ນະການຕູ່າງໆ ຕໍ່ໄປໃນອະນາຄດົ ການພັດທະ ນາຄວາມຮູ້ສຶກໄວວ້ າງໃຈໃຫ້ເກີດຂົ້ຶນໃນບຸກຄະລິກກະພາບຈະຊູ່ວຍ ໃຫ້ບຸກຄົນມີສຸກຂະພາບຈິດທີ່ດີ ແລະ ຍອມຮັບ ຫລ ກ້າຜະເຊີນສະຖານນະການຕູ່າງ ໆໄດ້ ໃນໄວເດັກພວກເຂົາ ຄວນຈະໄດ້ຮຽນຮູ້ທ່ີຈະໄວ້ວາງໃຈໃນຄົນອ່ີນໆ ຫລ ຕໍ່ປະ ສົບການຕູ່າງໆ ຊຶີ່ງນອກຈາກຈະໄດ້ຈາກປະສົບການກົງ ຂອງພວກເຂົາແລ້ວກຈະໄດ້ຈາກການອົບຮົມສັົ່ງສອນຂອງພໍ່ແມູ່ດ້ວຍການພັດທະນາຄວາມຮູ້ສຶກໄວ້ວາງໃຈຂອງ ເດັກໃນລະຍະນ້ີົເປັນລະຍະທ່ີເດັກກໍາລັງຈະເລີນເຕີບໂຕຊີ່ຶງສໍາພັນກັບລະບົບການ-ເຮັດ-ວຽກງານຂອງອະໄວຍະວະ ຕູ່າງໆ ຂອງຮູ່າງກາຍ ເຊັ່ົນ ລະບົບການຫາຍໃຈ ລະບົບຍູ່ອຍອາຫານລະບົບການເຄ່ີອນໄຫວຂອງກ້າມເນົ້ອ ຕາູ່ ງໆ ຄວາມຮູ້ສກຶ ຂອງຮູ່າງກາຍທີ່ເກິດຂົ້ນເທ່ີອແຮກເມີ່ອໄດຮ້ ັບການຕອບສະຫນອງຈາກສັງຄມົ ຈະເປນັ ຕົວກະຕຸ້ນ ເຮດັ ໃຫ້ເກີດຄວາມຮູ້ສຶກໄວ້ວາງໃຈຫລບໄ່ໍ ວ້ວາງໃຈສັງຄມົ ຫລບກຸ ຄນົ ໃນສງັ ຄມົ ໄດ້ ຊີ່ງຶ ເປນັ ຄວາມສາໍ ພນັ ຂອງພະລັງ ຈິດ (psychic energy) ກັບບລິເວນຮູ່າງກາຍທຖີ່ ກເລາົ້ ເປັນຜນົ ໃຫ້ເກີດການຮັບຮູ້ປະສບົ ການ ໃນເລ່ອີ ງຂອງພະລັງ ຈິດ Erikson ກມີຄວາມເຫັນຄ້ອຍຕາມກັບ Freud ວູ່າເປັນການ-ເຮັດ-ວຽກງານຂອງພະລັງເພດ (libido) ເດັກນ້ອຍໃນຊູ່ວງ 3-4 ເດອນແຮກ ການດູດ ແລະ ການກນອາຫານເປັນສີິ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ເດັກນ້ອຍມີຄວາມສຸກ ດັົ່ງ ນົັ້ນ, ຊູ່ວງລະຍະເວລາຂອງການດູດນົມ ອາຫານແລະປະລິມານຂອງອາຫານທີ່ໄດ້ຮັບຈຶີ່ງເປັນສີ່ິງສໍາຄັນທີ່ເຮັດໃຫ້ ເດັກນ້ອຍຮູ້ສກຶ ວູ່າສັງຄົມນໃ້ີົ ຫ້ຄວາມຮັກ ຄວາມອບົ ອຸູ່ນ ຄວາມຫມັ້ົນຄົງແກູ່ຈິດໃຈຂອງພວກເຂາົ ສ່ງິີ ແວດລອ້ ມທ່ີ ພວກເຂົາໄດ້ຮັບ ຄ ແມູ່ທ່ີໃຫ້ນົມແກູ່ພວກເຂົາ ຄວາມຮັກຄວາມອົບອຸູ່ນຈາກອ້ອມກອດຂອງແມູ່ຮອຍຍິົ້ມແລະວທິ ີ ການເວົາ້ ຂອງແມູ່ເຮັດໃຫ້ເດັກນອ້ ຍມີຄວາມສກຸ ແລະສະບາຍໃຈ Erikson ກາູ່ ວເຖິງລະຍະຂອງຄວາມຮສູ້ ຶກກູ່ຽວກັບ ປາກແລະການຫາຍໃຈ (an oral respiration sensory stage) ໄວ້ວູ່າທັງ 2 ລະບົບນ້ີົຈະເຮັດວຽກຮູ່ວມກັນແລະ ມຜີ ນົ ໂດຍກົງກັບການສ້າງຄວາມຮູ້ສຶກໄວ້ວາງໃຈຫລບໄ່ໍ ວ້ວາງໃຈຂອງເດັກລກັ ສະນະຂອງອາລົມເດັກຂົຶ້ນຢກູ່ ັບການ ໄດ້ຮັບແລະ ປະລິມານຂອງການໄດ້ຜູ່ອນຄາຍຄວາມຄຽດ ເດັກນ້ອຍຈະຮຽນຮູ້ສ່ີິງເຫລ້ົານົ້ີຈາກການປະຕິບັດທີ່ໃຫ້ ຄວາມຮັກ ຄວາມເອົາໃຈໃສູ່ ແລະຄວາມຫູ່ວງໃຍຈາກພໍ່ແມູ່ ຫລ ຄົນທີ່ລຽ້ ງພວກເຂົາການທສີ່ າມາດຫຍິບ ຄວາ້ ສ່ິີງ ຕູ່າງໆ ໄດ້ກເປັນແນວທາງທີ່ເຮັດໃຫ້ເດັກນ້ອຍໄດ້ຮຽນຮູ້ສ່ີິງຕູ່າງໆ ໃນສັງຄົມຂອງພວກເຂົາດ້ວຍ ການຫຍິບຫລ ຄວາ້ ບາງຢ່າງເຂົາ້ ປາກຫລການດູດຈກຸ ນມົ ຫລສີ່ິງອນ່ີ ໆ ແມູ່ນກະທ່ງົັ ສຽງທໄີ່ ດຍ້ ິນ ຕະຫລອດເຖິງຄວາມອູ່ອນນມຸູ່ ຫລ ແຂງກະດ້າງທ່ີພວກເຂົາສໍາຜັດລ້ວນມີຜົນຕ່ໍການປູກຝັງຄວາມຮູ້ສຶກໄວ້ວາງໃຈຫລບ່ໍໄວ້ວາງໃຈ ຖ້າເດັກນ້ອຍຂາດ ປະສົບການເຫລົ່ານົ້ີ ຫລເປັນປະສົບການທ່ີເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມບໍ່ສະບາຍໃຈບ່ໍພໃຈຈະເປັນສັນຍານເຕອນເຖິງການ ເລ່ມີ ຕ້ົນປກູ ຝງັ ຄວາມບໍ່ໄວ້ວາງໃຈໃນສ່ິີງຕາູ່ ງໆ ໃຫ້ເກດີ ຂນົຶ້ ໃນໃຈຂອງເດກັ ນອ້ ຍຕໍ່ໄປພັດທະນາການທາງສັງຄົມລະ ຍະແຮກ (Early Social Outreach) Erikson ແບູ່ງພັດທະນາການທາງປາກເປັນ 2 ລະຍະລະຍະແຮກຮຽກ ວູ່າ Oral dependent ເລ່ີມຕັ້ົງແຕູ່ເກີດແລະສົ້ີນສຸດເມ່ີອແຂ້ວຊີ່ແຮກເລ່ີມຂົ້ຶນ ເປັນລະຍະທີ່ເດັກນ້ອຍຍັງຊູ່ວຍ- ເຫລອຕົວເອງບໍ່ໄດ້ຕ້ອງພ່ີຶງພາອາໄສຜູ້ອີ່ນທີ່ຈະສະໜອງຄວາມຕ້ອງການຕູ່າງໆ ໃຫ້ຕົນ ເຊົັ່ນ ການກິນ ການ 56

ຊູ່ວຍເຫລອໃນເລ່ີອງ ການຂັບຖູ່າຍ ເປນັ ຕົ້ນ ລະຍະທ່ີ2 ຮຽກວູ່າ Oral aggressive ເລ່ມີ ເມອ່ີ ແຂ້ວຊ່ີແຮກຂົ້ຶນເປັນ ຕ້ົນມາຈົນສ້ົີນສຸດພັດທະນາການລະຍະນົີ້ໃນລະຍະທ່ີ 2ນີ້ົເດັກນ້ອຍໃຫຍູ່ຫລາຍຂຶົ້ນສາມາດຄວບຄຸມກ້າມເນົ້ອມ ໄດ້ ການຫຍິບຈັບສ່ິີງຕູ່າງໆ ເປັນໄປດ້ວຍຄວາມຕົ້ັງໃຈຫລາຍຂ້ົຶນ ເດັກນ້ອຍເລີ່ມຮຽນຮູ້ທີ່ຈະເຮັດສິີ່ງຕູ່າງໆ ຈາກ ປະສບົ ການຊີ່ງຶ ມີທັງປະສບົ ການທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມພໃຈແລະບພ່ໍ ໃຈ ປະສບົ ການທ່ີເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມບໍ່ພໃຈ ຫລ ບໍ່ສະບ າຍ ໃຈເດັ ກ ນ້ອຍ ຈະສ ະແ ດງອອກ ໂດຍ ກ ານກັ ດສິີ່ ງຕູ່າງໆ ພັດ ທ ະນ າກ ານ ຂົ້ັນ ປາກ ຈຸດເລ່ີ ມ ຕົ້ ນ ຂອງ ego ພັດທະນາການໃນຂ້ັົນປາກຈະສະແດງເຖິງຄວາມສໍາພັນລະຫວູ່າງເດັກນ້ອຍກັບແມູ່ ເດັກນ້ອຍຕ້ອງການ ອາຫານແລະຄວາມອບົ ອຸູ່ນໃຈ ຊີ່ຶງຖາ້ ໄດ້ຮັບ 2 ສິີ່ງນຢົີ້ ່າງພຽງພຍູອ່ ມເປັນຈດຸ ເລີມ່ ຕນົ້ ໃນການວາງພົ້ນຖານ ego ໃຫ້ ກັບເດັກນ້ອຍ ແຕູ່ຖ້າເດັກນ້ອຍໄດ້ຮັບປະສົບການໃນທາງກົງກັນຂ້າມຈະເປັນການຢຸດຊະງັກການພັດທະນາສັກຍະ ພາບ ແລະ ego ຂອງພວກເຂົາ ຖ້າເດກັ ນ້ອຍມີຄວາມຫມນັົ້ ຄົງໃນຈິດໃຈກຍູ່ອມມີຄວາມໄວ້ວາງໃຈໃນຜູ້ອີ່ນ ແລະ ສາມາດຜະເຊີນກັບເຫດການຕູ່າງໆ ໄດ້ຢ່າງດີ Erikson ໄດ້ກູ່າວເຖິງຄວາມສໍາພັນຂອງເດັກນ້ອຍກັບແມູ່ໄວ້ດົັ່ງ ນົີ້ “ການທແີ່ ມູ່ເບ່ິີງແຍງເອາົ ໃຈໃສູ່ໃນຄວາມຕ້ອງການຂອງເດກັ ຢ່າງສມົ ບູນເປັນການນາໍ ໃຫ້ເດກັ ຮຽນຮູ້ທຈ່ີ ະໄວ້ວາງ ໃຈແມໄູ່ ວ້ວາງໃຈຕວົ ເອງ ແລະ ໄວ້ວາງໃຈໂລກໃນທີ່ສຸດ” ຮາກຖານການລຽນແບບ (Roots for Identification) ລັກສະນະຄວາມສໍາພັນລະຫວູ່າງແມູ່ກັບລູກແລະຄວາມຮູ້ສຶກຂອງແມູ່ທ່ີມີຕໍ່ລູກເປັນຕົວທໍານວາຍເຖິງ ລັກສະນະຂອງເດັກໃນອະນາຄົດ ເດັກຈະລຽນແບບກັບສ່ິີງທີ່ໄດ້ຮັບຈາກແມູ່ແລະເປັນລັກສະນະທີ່ພວກເຂົາຈະ ສະແດງຕໍ່ບກຸ ຄນົ ອ່ີນຕ່ໍໄປ ຊງຶ່ີ ລກັ ສະນະນຈີົ້ ະເຫັນໄດ້ແຈ້ງເມີອ່ ເດັກອາຍຸໄດ້ 6 ເດອນ Erikson ໄດ້ກູ່າວເຖິງ ປະສົບ ການ ແລະ ການເກດີ ຄວາມຂ້ອງຄັບໃຈວູ່າເປັນອົງຄ໌ປະກອບທສ່ີ ໍາຄັນໃນການລຽນແບບໂດຍສະເພາະຄວາມຂອ້ ງຄັບ ໃຈຈະນໍາໄປສູ່ຄວາມຮູ້ ສຶກບ່ໍແນູ່ໃຈຊຶີ່ງເປັນພ້ົນຖານຂອງຄວາມບ່ໍໄວ້ວາງໃຈເດັກຈະຮຽນຮູ້ແລະຮັບເຂ້ົາໄວ້ໃນຈິດ ຂາດສໍານຶກ (unconscious) ແລະ ສະແດງອອກມາເປັນພຶດຕິກໍາທ່ີເປີດເຜີຍໂດຍທ່ີເດັກບ່ໍເຂົ້າໃຈເຖິງສາເຫດແລະ ຄວາມຫມາຍຂອງພຶດຕິກໍາເຫລົ່ານັ້ນົ ຄວາມຈິງແລ້ວ Erikson ບ່ໍໄດ້ກູາ່ ວເນ້ົັນເຖງິ ຄວາມເຄີຍຊິນ ຫລ ການເອົາໃຈ ໃສູ່ຂອງແມູ່ທີ່ມີຕ່ໍເດັກແຕູ່ພວກເຂົາເນັ້ົນທີ່ອາລົມ ທັດນົກຕິທແ່ີ ມູ່ມີຕໍ່ເດັກແຕູ່ພວກເຂົາເນົັ້ນທີ່ອາລມົ ເຈຕກົ ຕິທ່ີແມູ່ ມີຕໍ່ການລ້ຽງດູເດັກແທ້ໆ ບ່ໍ ແມູ່ນລ້ຽງຕາມຫນ້າທີ່ Erikson ແນະນໍາວູ່າການຝຶກຫັດໃນໄວແຮກໆ ຈະລົ້ມເຫ ລວ ຖາ້ ເປັນການຝກຶ ທພີ່ ໍ່ແມູ່ຝຶກໃຫ້ເດັກແທນທຈີ່ ະໃຫ້ເດັກຝກຶ ຕວົ ເອງ ວິທີການທແີ່ ມລູ່ ້ຽງດູລກູ ຂອງຕວົ ເອງຈະເປັນ ຢ່າງໃດນ້ົັນຂົ້ຶນຢູ່ກັບວູ່າແມູ່ໄດ້ຮັບການອົບຮົມລ້ຽງດູມາຢ່າງໃດ ລວມທັງວິທີການຂອງພ່ໍ ແລະ ການຍອມຮັບ ສະຖານພາບຂອງຄອບຄົວຈາກສັງຄົມ ລວມເຖງິ ອດິ ທິພນົ ຂອງວັດທະນະທາໍ ປະເພນີດວ້ ຍ. 2. ຂນົ້ັ ພັດທະນາການຄວາມຮູສ້ ຶກເປນັ ອດິ ສະຫລະ ຊຶງີ່ ກງົ ກນັ ຂ້າມກັບຄວາມຮູ້ສກຶ ບ່ໍແນູ່ໃຈແລະຄວາມລະ ອາຍ ການຮັບຮູ້ໃນຄວາມສາມາດ ພັດທະນາການຂັ້ົນນີົ້ອາຍຸ 1-3 ປີ ໃນຂັົ້ນນີົ້ເປັນລະຍະທ່ີເດັກກໍາລັງເຕີບໂຕຫລາຍຂົຶ້ນພວກເຂົາຈຶ່ີງຄ້ົນ ພບົ ວູ່າພວກເຂົາສາມາດເຮັດສີງ່ິ ຕາູ່ ງໆ ໄດ້ດ້ວຍຕນົ ເອງຊງ່ີຶ ຖວູ່າເປັນການຄົນ້ ພົບຄວາມຮູສ້ ຶກເປັນຕວົ ຂອງຕົວເອງ ໃນ 57

ຂະນະດຽວກັນກຍັງມີຄວາມຮູ້ສກຶ ລັງເລບແ່ໍ ນໃູ່ ຈໃນຄວາມສາມາດ ແລະ ອິດສະຫລະຂອງພວກເຂົາຄວາມບໍ່ແນູ່ໃຈ ນົີ້ຈະມີຜົນຕ່ໍການຈະເປັນຕົວຂອງຕົວເອງແລະເຮັດໃຫ້ຕ້ອງຄອຍຖ້າພີ່ຶງພາອາໄສຄົນອ່ີນສະເໝີ ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມ ຂັດແຍງ້ ຂົນ້ຶ ໃນຕົວເດັກໃນການຄົ້ນຫາເຖງິ ສິດທິ ແລະ ຄວາມສາມາດຂອງຕວົ ເອງ ເດັກຕ້ອງການຄາໍ ແນະນໍາ ຄວາມ ເຫັນໃຈ ຄວາມເຂ້ົາໃຈຈາກຜູ້ໃຫຍູ່ເພ່ີອການຄົ້ນຫາຕົວເອງ ໄວນີົ້ກົງກັບຂົັ້ນພັດທະນາການຂອງການຝຶກຂັບຖູ່າຍ (anal phase) ຂອງFreud ໃນໄວນີົ້ພັດທະນາການທາງກາຍຂອງເດັກມີວຸທິພາວະຫລາຍຂົ້ຶນ ການປະສານກັນ ລະຫວູາ່ ງກ້າມເນ້ອົ ມກີ ານເຮດັ ວຽກງານດຂີ ນ້ົຶ ເດັກສາມາດຍນ ຍູ່າງ ຖຂອງຫລປອ່ ຍຂອງໄດ້ ເດັກພະຍາຍາມຄນົ້ ຫາ ສໍາລວດສີ່ິງຕູ່າງໆ ຮອບຕົວພວກເຂົາ ເດັກສາມາດຄວບຄຸມກ້າມເນົ້ອໂດຍສະເພາະກ້າມເນ້ົອທີ່ທະວານໜັກ ແລະ ກະເພາະຍູ່ຽວ ແລະ ຄວບຄຸມລະບົບຍູ່ອຍອາຫານເດັກສາມາດກນິ ອາຫານທີ່ແຂງຂົນຶ້ ບຕໍ່ ອ້ ງກິນແຕູ່ອາຫານອ່ອູ ນເໝ ອນຊູ່ວງທ່ີຜູ່ານມາວຸທພິ າວະທາງກາຍແລະຄວາມສາມາດຂອງວຸທິພາວະທາງຮູ່າງກາຍມີຄວາມສໍາພັນກັບການເພ່ີມ ຂນຶົ້ ຂອງພະລງັ ເພດ (libido) ພະລັງເພດຈະສະແດງອອກໃນຮູບຂອງ if ego ແລະ superego ຄວາມຕ້ອງການເປັນ ຕົວຂອງຕົວເອງ ຫລ ຄວາມຕ້ອງການພ່ງຶີ ພາອາໄສຜູ້ອ່ນີ ເປນັ ພດຶ ຕກິ ໍາທີ່ສະແດງເຖງິ ແຮງກະຕຸ້ນຂອງ id ແຮງກະຕຸ້ນ ຂອງ id ນີ້ົມີພະລັງຫລາຍເກີນກວູ່າທີ່ເດັກນ້ອຍ ໆໃນໄວ 1-3 ປີ ຈະຈັດການໃຫ້ຮຽບຮ້ອຍແລະເໝາະສົມໄດ້ ພໍ່ ແມູ່ຈຶີ່ງຄວນຊູ່ວຍ-ເຫລອພວກເຂົາດ້ວຍ ຢ່າງໃດກຕາມໂດຍທ່ົວ ໆໄປແຮງກະຕຸ້ນທ່ີເພ່ີມຂົຶ້ນຂອງ id ນົີ້ ຈະເທົ່າ ກັບການຈະເລີນເຕີບໂຕຂອງ ego ເພເລາະມີການພັດ ທະນາການທາງດ້ານການຄວບຄຸມກ້າມເນ້ົອ ການຮັບ ຮູ້ ຄວາມຈໍາ ຄວາມຄິດແລະການປັບຕົວໃຫ້ເຂົ້າກັບສັງຄົມເພ່ີມຫລາຍຂົຶ້ນ ຊ່ີຶງເຮັດໃຫ້ຄວາມເຂົັ້ມແຂງຂອງego ເພີ່ມຫລາຍຂ້ຶົນດ້ວຍກະບວນການເຕີບໂຕທາງຮູ່າງກາຍຈະພັດທະນາໄປພ້ອມໆ ກັບພະລັງ id ແລະ ego ແລະ ຈະ ມີ superego ເຂົ້າມາກ່ຽູ ວຂ້ອງດວ້ ຍ ກະບວນການ-ເຮັດ-ວຽກງານເຫລ່ົານຈົີ້ ະມປີ ະສິດທິພາບເພມີ່ ຫລາຍຂນ້ົຶ ແລະ ມີຜົນໃຫ້ເດັກມີຄວາມເປັນຕົວຂອງຕົວເອງຢ່າງເຕັມທີ່ຄວາມສໍາຄັນຂອງ ego ການພັດທະນາດັົ່ງກູ່າວຂ້າງ ຕົ້ນ Erikson ເນ້ັົນຄວາມສໍາຄັນໄປທີ່ການພັດທະນາ ego ຫລາຍກວູ່າ id ຫລ superego ທັງນົ້ີເພາະ ego ເປັນ ຕວົ ທີ່ຍອມຮັບແລະຮຕູ້ ົວເອງຢຕູ່ ະຫລອດເວລາວູ່າພວກເຂົາມີຂອບເຂດຂອງຄວາມເປັນອິດສະຫລະໄດ້ຫລາຍນ້ອຍ ພຽງໄລເມ່ີອເດັກເບີງ່ິ -ເຫັນຄວາມສາມາດຂອງຕົວເອງແລະຮູ້ວູ່າຄົນອີ່ນມອງວູ່າພວກເຂົາເປັນຢ່າງໃດ ລວມກບັ ການ ຮບັ ຮູ້ວູ່າຂອບເຂດຂອງອິດສະຫລະຂອງພວກເຂົາມຫີ ລາຍນອ້ ຍພຽງໃດໃນຖານະທີ່ຢກູ່ ັບພ່ໍແມູ່ຫລຢກູ່ ັບຄົນອນີ່ ຫລັງ ຈາກນົ້ັນພວກເຂົາກຄໍ່ຍ ໆຮ້ສູ ຶກໝັົ່ນໃຈໃນຕົວເອງຫລາຍຂຶົ້ນຢ່າງໃດກຕາມຄວາມຮູ້ສຶກໄວ້ວາງໃຈຫລໝັົ່ນໃຈໃນ ຕົວເອງຂອງເດກັ ອາດໝົດໄປໄດ້ຖາ້ ພວກເຂາົ ມຄີ ວາມຮູ້ສຶກວູາ່ ຍງັ ຕ້ອງພ່ີງຶ ພາຄນົ ອນີ່ ຫລຢໃູ່ ຕຄ້ ໍາສົງ່ັ ຂອງຄົນອ່ນີ ລວມ ທງັ ຢພູ່ າຍໃຕ້ກົດເກນຂອງສງິີ່ ແວດລອ້ ມຢ່າງໜີ່ງຶ ຢາ່ ງໃດຊີ່ຶງພວກເຂາົ ຈະຮູສ້ ກຶ ວາູ່ ສິ່ີງແວດລອ້ ມຕູ່າງ ໆ ຮອບຕວົ ພວກ ເຂົາເປັນສັດຕູແລະມີຜົນເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມຢ້ານ ລັງເລ ບ່ໍແນູ່ໃຈຄວາມຫມ້ັົນໃຈໃນຕົນເອງ ການສະແດງພຶດຕິກໍາ ເດັກມັກມີຄວາມວິຕົກກັງວົນຕໍ່ຜົນຈະເກີດຂົຶ້ນຫລຜົນທີ່ພວກເຂົາຈະໄດ້ຮັບ ພະລັງເພດ (libido)ຈະເປັນຕົວຄອຍ ຖ້າຄວບຄຸມການກະທໍາຄວາມຄິດ ການສ້າງຄວາມສໍາພັນກັບບຸກຄົນຂົຶ້ນຄວາມຕ້ອງການ ແລະ ອ່ີນໆ ພຶດຕິກໍາ ຕູ່າງໆ ເຫລົ່ານີົ້ມີຜົນຕໍ່ຄວາມຄິດຂອງເດັກເຮັດໃຫ້ມີຄວາມຄິດທີ່ຕ້ອງຄວບຄຸມຕົວເອງທີ່ຈະບ່ໍໃຫ້ເກີດຄວາມຄຽດ 58

ຫລຄວາມຮູ້ສຶກບໍ່ສະບາຍໃຈ ແລະ ພະຍາຍາມເຮັດໃນສ່ິີງທີ່ສັງຄົມຕ້ອງການ ການຫລົ້ິນ (Play) ການຫລ້ິົນຖວູ່າ ເປັນສິ່ີງສໍາຄັນໃນພັດທະນາການຂົ້ັນນ້ີົ ເດັກຈະຕ້ອງຮູ້ຂອບເຂດຄວາມສາມາດຂອງຕົນເອງ ຕ້ອງຍອມຮັບແລະ ປະຕບິ ັດຕາມກດົ ເກນຂອງການຫລົ້ິນນດ້ົີ ວ້ ຍ Erikson ກ່າູ ວວູ່າ “ຂອງຫລິົນ້ ຖເປນັ ໂລກສົມມດຸ ນ້ອຍໆ ທເີ່ ດັກສາ້ ງ ຂ້ຶົນເພອີ່ ເປນັ ແນວທາງໃນການປບັ ປງຸ ego ຂອງພວກເຂາົ ເອງ” ເວລາຫລ້ນິົ ອາລົມຂອງເດັກຈະປ່ຽນແປງໄດ້ງູ່າຍແລະ ວ່ອູ ງໄວຊີຶ່ງມີຜົນຕ່ໍການພດັ ທະນາຄວາມຮູ້ສກຶ ທ່ີຕ້ອງການອິດສະຫລະແລະການເປັນຕົວຂອງຕົວເອງ ແຕູ່ຖາ້ ເດັກໄດ້ ຮບັ ການເອົາໃຈໃສູ່ຈາກພໍ່ແມູ່ຫລາຍເກີນໄປເດັກຈະກາຍເປັນຄົນທີ່ບມ່ໍ ີຄວາມຫມົັ້ນໃຈຕົວເອງບ່ໍກາ້ ທຈີ່ ະເຮັດ-ຫຍັງ ດ້ວ ຍ ຕົວເອງກ ານສ້າງຄ ວ າມ ສໍາພັນ (Relationship Formation) ເດັກ ໃນໄວ ນີົ້ຄ ວ າມ ຕ້ອງກ ານ ຄ ວ າມ ຊູ່ວຍເຫລອຈາກແມູ່ລຸດນ້ອຍລົງ ເດັກພະຍາຍາມທ່ີຈະຊູ່ວຍຕົວເອງ ເຮັດສິີ່ງຕູ່າງໆ ດ້ວຍຕົນເອງ ເຊັົ່ນ ຮັບປະທານ ອາຫານ ແຕູ່ງຕົວ ຫຍິບຈັບສີ່ິງຕູ່າງໆ ດ້ວຍຕົວເອງ ຄວາມຮູ້ສຶກຕ້ອງການເປັນຕົວຂອງຕົວເອງນົ້ີຈະພັດທະນາໄດ້ ຫມ້ົັນຄົງ ຫລ ບ່ໍຂຶົ້ນຢູ່ກັບພວກເຂົາສາມາດສະແດງຄວາມສາມາດຂອງພວກເຂົາອອກມາໄດ້ຫລາຍນ້ອຍແຄູ່ ໃດ ແລະ ເປັນທີ່ຍອມຮັບຈາກພໍ່ແມູ່ແລະບຸກຄົນຮອບຂ້າງ ຫລບໍ່ ການຮູ້ຈັກໃຫ້ແລະຮັບ (give and take) ລະຫວູາ່ ງພໍ່ ແມູ່ ລູກ ຈະຊູ່ວຍໃຫ້ເດກັ ຮູ້ສຶກພຶີ່ງພາຕົວເອງໄດ້ ແລະທສ່ີ ໍາຄນັ ກຄພໍ່ແມູ່ຄວນຮຂູ້ ອບເຂດຂອງການໃຫ້ ແກູ່ລກູ ເດັກຈະເຊ່ີອຟັງກຕ່ໍເມ່ອີ ພວກເຂາົ ເຂ້າົ ໃຈໃນຂອບເຂດວູ່າສີງ່ິ ໃດທພ່ີ ວກເຂົາສາມາດກະທໍາໄດ້ ໃນທາງກງົ ກັນ ຂາ້ ມແລ້ວພວກເຂົາບຮໍ່ ູ້ວູາ່ ພວກເຂົາສາມາດເຮັດກິດຈະກໍາຕູ່າງໆ ໄດ້ເພພຽງໄລ ຖ້າເຮັດລົງໄປແລ້ວຖກຂັດຂວາງຈະ ຍງ່ີິ ເຮັດໃຫ້ເດັກເກີດຄວາມສັບສນົ ບ່ໍແນູ່ໃຈຍິ່ີງຂຶ້ົນຊ່ີຶງນັບວູ່າເປັນຈດຸ ສໍາຄັນທີ່ຈະເລີ່ມຕ້ົນເດັກໃຫ້ເປັນຄົນທີ່ສາມາດ ຊູ່ວຍຕົວເອງແລະຄວບຄຸມຕົວເອງໄດ້ຫລເກີດຄວາມລັງເລບໍ່ແນູ່ໃຈແລະລະອາຍໃນການກະທໍາສ່ີິງຕູ່າງໆ ຄວາມ ຮູ້ສຶກສົງໄສບໍ່ແນູ່ໃຈໃນຕົວເອງຂອງເດັກເກີດຈາກຄວາມບໍ່ແນູ່ນອນໃນຖານະຂອງຕົວເອງ ເພາະພວກເຂົາມີຄວາມ ຮູສ້ ຶກວູ່າບ່ໍຫມ້ົັນຄົງໃນຈິດໃຈພຽງພຫລບສ່ໍ າມາດຄວບຄຸມຕົວເອງໃຫ້ເຮັດຫຍັງໄດ້ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມບ່ໍແນູ່ໃຈໃນ ຄວາມສາມາດວູ່າພວກເຂົາຈະຊວູ່ ຍເຫລອຕົວເອງໄດ້ຫລບ່ໍ ຄວາມສໍາພນັ ກັບພ່ໍແມູ່ ໃນລະຍະນເົ້ີ ດັກຄອູ່ ຍ ໆຮຽນຮທູ້ ີ່ ຈະຂົ່ມຂູ່ພໍ່ແມູ່ເມີ່ອພວກເຂົາຕ້ອງການຫຍັງຫລຕ້ອງການໃຫ້ພໍ່ແມູ່ເຮັດຫຍັງໃຫ້ພວກເຂົາເດັກຈະໃຊ້ວິທີການຂ່ົມຂູ່ ໂດຍການລົງນອນຮ້ອງດົິ້ນແລະໃນຂະນະດຽວກັນເປັນລະຍະທີ່ພ່ໍແມູ່ແລະຄົນໃກ້ຊິດຄາດຫວັງວູ່າເດັກມີຄວາມ ສາມາດເພີ່ມຫລາຍຂົ້ຶນ ແລະຕົວເດັກເອງກພະຍາຍາມຄ້ົນຫາຂອບເຂດຂອງຄວາມອິດສະຫລະຂອງພວກເຂົາວູ່າມີ ຫລາຍນ້ອຍພຽງໄລເດັກຮຽນຮວູ້ ູ່າການສະແດງພດຶ ຕິກາໍ ແບບໃດກັບໃຜຈ່ີຶງຈະໄດ້ໃນສິີ່ງທຕ່ີ ົນຕອ້ ງການ. ການລຽນແບບ (Identification Formation) Erikson ສະເໜີແນະວູ່າໃນຂນັ້ົ ພັດທະນາການລະຍະທີ່ 2 ນຖົີ້ າ້ ເປນັ ລະຍະທແ່ີ ມມູ່ ີລກູ ເພີມ່ ຂນ້ົຶ ເປນັ ສະມາ ຊິກໃໝູ່ຂອງເຮອນຊີຶ່ງເຮັດໃຫ້ແມູ່ຫັນມາເອົາໃຈໃສູ່ລູກທ່ີເກີດໃໝູ່ຫລາຍຂົ້ຶນ ເຮັດໃຫ້ພີ່ເກີດຄວາມລດິ ຢານອ້ ງໃໝູ່ ໄດ້ແລະອາດເປັນສາເຫດໜີ່ຶງທ່ີເດກັ ຕອ້ ງການເປັນຕົວຂອງຕົວເອງ ຕ້ອງການເປັນອິດສະຫລະແລະບໍ່ຕອ້ ງການພີ່ຶງພາ ຜູ້ອ່ີນອິດທິພົນຂອງສິີ່ງແວດລອ້ ມທີ່ມີຕໍ່ການລຽນແບບ ສິີ່ງແວດລ້ອມຂອງເດັກມີຜົນຕ່ໍຄວາມຄິດ ຄວາມຮູ້ສຶກເຮັດ ໃຫ້ ພຶ ດ ຕິ ກໍ າຂ ອ ງ ເດັ ກ ສ ະແ ດ ງ ອ ອ ກ ມ າ ໃ ນ ທ າ ງ ທ່ີ ດີ ຫ ລ ບ່ໍ ດີ ກ ໄດ້ ທັ ງ ນີົ້ ຂ້ຶົ ນ ຢູ່ ກັ ບ ອົ ງ ຄ໌ ປ ະ ກ ອ ບ ທ າ ງ ວດັ ທະນະທາໍ ລະບຽບປະເພນີ ແລະກະບວນການຂອງສັງຄົມປະກິດທກ່ີ າໍ ນົດແບບຢ່າງຂອງການປະຕິບດັ ໃຫ້ແກູ່ເດັກ 59

ຖາ້ ສັງຄົມໃດຂາດແບບແຜນທີ່ຈະເປນັ ແບບຢາ່ ງຈະນໍາໄປສກູ່ ານພັດທະນາຄວາມຮູ້ສຶກສັບສົນແລະລະອາຍຂອງເດັກ ດວ້ ຍ. 3. ຂ້ນັົ ພັດທະນາການຄວາມຮູ້ສຶກຂອງຄວາມຄດິ ລເິ ລມີ່ ຊງຶ່ີ ເຮດັ ໃຫຜ້ າູ່ ນພົ້ນຄວາມຮູ້ສຶກຜິດການຕງົ້ັ ຈດຸ ມຸ້ງ ໝາຍ. ຂ້ັົນນອົີ້ າຍຸ 3-5 ປີ ເດກັ ໄວຮູາ່ ງກາຍມີຄວາມສາມາດແລະຊວູ່ ຍຕົວເອງໄດ້ຫລາຍຂຶົ້ນກວາູ່ ເດມີ ແຕູ່ກຍັງຢູ່ ໃນວົງຈໍາກັດຄວາມຄິດລິເລູ່ອົມສ້າງສັນພັດທະນາຂ້ົຶນເມີ່ອເດັກໄດ້ເຮັດກິດຈະກໍາຕູ່າງໆ ທີ່ທ້າທາຍຄວາມສາມາດ ຂອງພວກເຂົາສິ່ີງແວດລ້ອມມີສູ່ວນຜັກດັນໃຫ້ເດັກເກີດຄວາມຄິດສ້າງສັນຂ້ົຶນມາໄດ້ຄ ຄວາມສາມາດພາຍໃນຕົວ ເດກັ ເອງ ຂອງຫລ້ິນົ ສັດລ້ຽງ ລວມເຖິງຍາດພ່ີນ້ອງດ້ວຍ ເດັກໄວນີົ້ມກັ ເວ້ົາແລະຕົ້ັງຄໍາຖາມ ເດັກຊາູ່ ງຊັກຖາມ ຊູ່າງ ສົງໄສແລະຈິນົດນາການຄວາມຄິດຕູ່າງໆ ຂົ້ຶນມາໃນຂະນະທີ່ກໍາລັງເຮັດກິດຈະກໍານັົ້ນໆ ຢູ່ ເດັກທ່ີຂາດຄວາມເຊ່ີອ ມ່ົນັ ໃນຕົນເອງຈະມີຄວາມຄິດຄັດຄ້ານ ຫລ ຄວາມຮູ້ສຶກຜິດເກີດຂ້ົຶນເນ່ີອງຈາກພວກເຂົາບສໍ່ າມາດເຮັດສ່ີິງຕາູ່ ງໆ ໄດ້ ສາໍ ເລັດດັົ່ງໃຈ ເປນັ ຄວາມຮູ້ສຶກທີ່ສບເນີ່ອງມາຈາກການພັດທະນາຄວາມຮູ້ສກຶ ໄວ້ວາງໃຈຫລບໍ່ໄວ້ວາງໃຈຜູ້ອ່ີນໃນ ຂນ້ົັ ທີ່1 ຊີຶ່ງເປັນຜົນມາຈາກການອົບຮົມລ້ຽງດູນົັ້ນເອງເດັກເກີດຄວາມຮູ້ສຶກຜິດຂຶ້ົນເນີ່ອງຈາກຄວາມສາມາດຂອງ ພວກເຂາົ ຖກລດິ ລອນຫລຂດັ ຂວາງ ຄວາມຄດິ ລເິ ລ່ີມຫລຄວາມຮູສ້ ຶກຜດິ ຈະເກີດສະສົມໃນຕົວເດັກໃນລະຍະນີົ້ອົງຄ໌ ປະກອບສາໍ ຄນັ ຂອງການສ້າງຄວາມຮູ້ສຶກຂອງຄວາມຄິດລິເລ່ີມແລະເຮັດໃຫ້ຜ່າູ ນພົ້ນຄວາມຮູ້ສກຶ ຜດິ ມີດົ່ງັ ນົ້ີ ວຸທິພາ ວະ (Maturity) ການລຽນແບບ (Identification Formation) ປົມ (Oedipus Complex) ຮູບແບບຂອງ ມະນຸດ (Human Modalities) ການຫລ້ົິນ (Play) ການສ້າງຄວາມສໍາພັນ (Relationship Formation) ແລະ ວທຸ ພິ າວະ (Maturity) Erikson ສະໜັບສະໜູນໃນດ້ານທີ່ວູ່າເດັກຈະເຮັດສິ່ີງໃດໆ ໃຫ້ດີຂົ້ຶນຢູ່ກັບວຸທິພາວະຂອງຕົວເດັກເອງ ດ້ວຍ ເຊັ່ົນ ຄວາມສາມາດດ້ານການເວົ້າ ການຈັບສິີ່ງຂອງຕູ່າງ ໆ ເປັນຕ້ົນ ເດກັ ໄວນົ້ີສາມາດຍູ່າງ ວ່ິີງ ກະໂດດໂລດ ເຕ້ັນົ ໄດ້ ເດກັ ຈະມີທັດນກົ ຕິໄປໃນທາງທດີ່ ີ ຖາ້ ພວກເຂົາໄດ້ເຮັດກິດຈະກໍາຕູ່າງໆ ຂອງພວກເຂາົ ຢາ່ ງມີອິດສະຫລະໄດ້ ໃຊ້ຄວາມຄິດ ແລະ ພະລັງງານຂອງພວກເຂົາເພີ່ອສໍາຜັດກັບສີ່ິງແວດລ້ອມ ເດັກຕ້ອງການເຄ່ີອນໄຫວຢູ່ຕະຫລອດ ເວລາ ຊ່ຶງີ ຜູ້ໃຫຍູ່ສູ່ວນຫລາຍບ່ໍມັກໃນຂະນະດຽວກັນເດກັ ກມີຄໍາຖາມຢຕູ່ ະຫລອດເວລາ ເດັກມີຄວາມສາມາດທາງ ພາສາແລະໃຊ້ໄດ້ດີຂຶົ້ນກວູ່າເດີມ ເດັກຕອ້ ງການຮູ້ໃນສ່ີິງແປກໆ ໃໝູ່ໆ ຜູ້ໃຫຍູ່ຄວນປອ່ ຍໃຫ້ເດັກໄດ້ໃຊ້ພາສາແລະ ເຮັດກິດຈະກໍາຕູ່າງໆ ຢ່າງອິດສະຫລະພາຍໃນຂອບເຂດຄວາມສາມາດຂອງພວກເຂົາແລະຕາມຈິນົດນາການ ຂອງ ເດກັ ເອງ ກດິ ຈະກໍາຕູ່າງໆ ເຫລ່ົານມ້ົີ ີ id ເປນັ ຕວົ ກະຕນຸ້ ຢພູ່ າຍໃນ Erikson ກ່າູ ວວູາ່ id ຈະສະແດງພະລັງເພ່ີອ ສະໜອງຄວາມຕ້ອງການຂອງຕົນຕະຫລອດເວລາ ຖ້າ ego ຖກສ້າງຂົຶ້ນມາແຂງພພຽງກຈະພະຍາຍາມຄວບ ຄຸມ id ໃຫ້ສະແດງອອກມາໃນຮູບແບບທີ່ເໝາະສົມ ພ້ອມກັນນັ້ົນຈະມີການສ້າງ superego ຂ້ຶົນມາໃນຕົວຂອງ ເດັກເອງດ້ວຍ id ego ແລະ superego ເປັນກະບວນການທີ່ຖກສ້າງແລະຂັດເກົາໃຫ້ເໝາະສົມຈາກຄອບຄົວ ຂອງເດັກແລະຂະໜົບທາໍ ນຽມປະເພນີ 60

ການລຽນແບບ (Identification Formation) ຄອບຄົວຂອງເດກັ ຈະເປນັ ແຫລູ່ງຊີ້ົແນະເຖິງສ່ິີງຕູ່າງໆ ໃນສັງຄມົ ໃຫ້ແກູ່ເດັກເດັກຈະເລ່ີມສາ້ ງບຸກຄະລິກກະ ພາບແລ ະຄ ວ າມ ຮູ້ສຶກ ຜິດຊ ອບ ຊົ່ວດີ ຈາກ ກ ານ ໄດ້ ປະທະສັງສັນ ກັ ບສີ່ິງແວ ດລ້ອມ ອ້ອມຮອບ ຕົວ ພວ ກ ເຂາົ superego ຖກສາ້ ງຂນ້ົຶ ໂດຍການອົບຮົມສັົ່ງສອນຈາກຄອບຄວົ ແລະຄູ່ອຍໆ ສະສົມຊຶມຊາບເຂ້ົາໄປເປັນຄວາມ ຮູ້ສຶກຜິດຊອບຊົ່ວດີໃນຕົວເດັກເອງ ຄວາມຮູ້ສຶກນ້ົີຖກສະສົມມາຈາກຕົວແບບໃນຄອບຄົວ (stereo-type) ໂດຍ ຕົວແບບບອກໃຫ້ ພວກເຂົາຮູ້ວູ່າສີ່ິງໃດຖກສີ່ິງໃດຜິດ ດ່ົັງນ້ົັນ, ຄວາມຮູ້ສຶກຜິດຊອບຊ່ົວດີຈຶີ່ງຖກສ້າງຂຶົ້ນ ຈາກ superego ໃນຄອບຄົວນົ້ນັ ໆ ຊ່ຶີງລວມເຖງິ ແນວຄວາມຄິດ ຄ່າູ ນຍິ ົມຂອງສງັ ຄົມອີກດ້ວຍ ເດັກຈະພິຈາລະນາ ສະຖານນະການໃດໆ ໂດຍມີ superego ຂອງຄອບຄວົ ພວກເຂາົ ເປັນມາດຕະຖານໃນການຕດັ ສິນ ແລະການຄິດ ພຈິ າລະນາສ່ິີງໃດໆ ຮອບຕວົ ຂອງເດັກກໃຊ້ບຸກຄະລິກກະພາບຂອງພວກເຂົາ ລະບຽບປະເພນີ ແລະ ວັດທະນະທາໃນ ສັງຄົມເປັນແນວທາງໃນການພິຈາລະນາດ້ວຍ ດ່ົັງນ້ົັນ, ໃນການປູກຝັງຄວາມຮູ້ສຶກຜິດຊອບຊົ່ວດີໃຫ້ແກູ່ເດັກ ຄອບຄວົ ຈີ່ງຶ ມບີ ດົ ບາດຢ່າງຍງິ່ີ . ປມົ (Oedipus complex) ພັດທະນາການຂ້ັົນທີ່ 3 ຊ່ງີຶ ຢູ່ລະຫວາູ່ ງອາຍຸ 3-5 ປີ ທັດນະຂອງ Erikson ກເຊັ່ົນດຽວກບັ Freud ຄເຂ້າົ ສູ່ ລະຍະ Oedipus complex ຊ່ີຶງເປັນກະບວນການຂອງຄວາມສໍາພັນລະຫວູ່າງເດັກແລະຄອບຄົວຂອງພວກ ເຂົາ Erikson ແລະ Freud ເຫັນພ້ອງຕ້ອງກັນວູ່າປົມ Oedipus complex ຈະມີຜົນຕໍ່ພັດທະນາການບຸກຄະລິກ ກະພາບໃນຂັ້ົນຕ່ໍໆ ໄປ ການຜູ່ານຜົມນີົ້ໄປໄດ້ສະແດງເຖິງຄວາມສາມາດແກູ່ພວກເຂົາພຽງໄລເດັກເລ່ີມມີຄວາມຮູ້ ກຽູ່ ວກບັ ເພດ ເຊົັ່ນ ຮູ້ເຖິງຄວາມແຕກຕູາ່ ງລະຫວູ່າງເພດ ກະບວນການພດັ ທະນາທາງເພດໃນລະຍະນກີ້ົ ເປັນໄປເຊ່ົັນ ດຽວກັບທີ່ Freud ກູ່າວໄວ້ໃນທິດສະດີຈິດວິເຄາະ ຄ ເດັກຊາຍຈະຮັກແລະຕ້ອງການເປັນເຈ້ົາຂອງແມູ່ແຕູ່ພຽງຜູ້ ດຽວ ເດັກຍິງກຮັກແລະຕ້ອງການເປັນເຈ້ົາຂອງພໍ່ແຕູ່ພຽງຜູ້ດຽວເຊັົ່ນກັນ ຄວາມຮູ້ສຶກຮັກແລະຕ້ອງການເປັນເຈ້ົາ ຂອງດົັ່ງກູ່າວເຮດັ ໃຫ້ເກີດຄວາມຮູ້ສຶກກຽດຊງັ ແລະບຄ່ໍ ຸ້ນເຄີຍຫູ່າງເຫີນກັບພໍ່-ແມູ່ທ່ີເປັນເພດດຽວກບັ ຕົນ ໃນຂະນະ ດ ຽ ວ ກັ ນ ກ ເກິ ດ ຄ ວ າ ມ ຢ້ າ ນ ວູ່ າ ພໍ່ ແ ມູ່ ທ່ີ ເປັ ນ ເພ ດ ດ ຽ ວ ກັ ບ ຕົ ນ ຈ ະ ລູ່ ວ ງ ຮູ້ ເຖິ ງ ຄ ວ າ ມ ຮູ້ ສຶ ກ ນີ້ົ ຈຶີ່ ງ ພ ະ ຍ າ ຍ າ ມ ລ ຽ ນ ແບບ (identification) ບຸກຄະລິກກະພາບຂອງພ່ໍ-ແມູ່ທີ່ມີເພດດຽວກັນເພີ່ອໃຫ້ພ່ໍແມູ່ທີ່ເປັນເພດກົງກັນຂ້າມກັບ ຕນົ ພໃຈຈຸດນມ້ົີ ີຜນົ ໃຫ້ເດັກເກດີ ການຮຽນຮທູ້ ຈ່ີ ະສະແດງພຶດຕິກາໍ ຕາມບົດບາດທາງເພດຂອງຕົນນອກຈາກນີ້ົໃນລະ ຍະ Oedipus complex ທັງເດັກຍິງແລະເດັກຊາຍຈະສົນໃຈອະໄວຍະວະເພດ ແລະພົບວູ່າເດກັ ຍິງນົ້ັນບ່ໍມີອະໄວຍະ ວະເພດເໝອນເດັກຊາຍ ຄບ່ໍມີ penis ຊຶີ່ງເຮັດໃຫ້ທັງເດັກຍິງແລະເດັກຊາຍຄິດວູ່າຄົງຈະເກີດບາງສິງີ່ ບາງຢາ່ ງກັບອະ ໄວຍະວະເພດຂອງເດັກຍິງແລະມັນອາດ ເກີດຂຶົ້ນກັບເດກັ ຊາຍນໍາກໄດ້ ຄວາມຢ້ານນກົີ້ ໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມບໍ່ແນູ່ໃຈແລະ ສະແດງອອກເຖິງຄວາມຢ້ານທຸກຢ່າງ ຫລ ການເກດີ ຈນິ ົດນາການໃນສງ່ີິ ທຜ່ີ ິດໆ ທີ່ຫາອະທບິ າຍບໄໍ່ ດ້. ຮູບແບບຂອງມະນຸດ (Human Modalities) 61

ຮບູ ແບບພັດທະນາການໃນຂ້ັນົ ຄວາມຄດິ ລິເລມີ່ ແລະຄວາມຮູສ້ ຶກຜິດຈະແຕກຕ່າູ ງກັນໃນແຕູ່ລະເພດ ໃນລະ ຍະແຮກໆ ຂອງຂນ້ົັ ນີ້ົ ເດັກຈະມພີ ດຶ ຕກິ ໍາທ່ີສະແດງເຖິງຄວາມກະຕລລົນ້ ແລະມີຄວາມກ້າວລາ້ ວ ຢ່າງອູ່ອນໆ ເພ່ອີ ຈະ ເອົາຊະ ນະໃນທ່ີສຸດຈະພັດທະນາເປັນບຸກຄະລິກກະພາບທ່ີສະແດງເຖິງຄວາມເປັນຊາຍແລະຍິງຢ່າງເຫັນໄດ້ ແຈ້ງ Erikson ແລະFreud ພດັ ທະນາການຂັົນ້ ນເົີ້ ປນັ ລະຍະຂອງການພັດທະນາທາງດ້ານເພດ. ຮບູ ແບບພຶດຕິກໍາຂອງເດັກຊາຍ ເດັກຊາຍຈະມັກກະໂດດໂລດເຕ້ົັນ ຕ້ອງການມີຄວາມຮູ້ໃໝູ່ໆ ແລະ ມັກ ຍຸູ່ງເລີ່ອງຂອງຄົນອ່ີນຊີ່ຶງເປັນເລ່ີອງກູ່ຽວກັບຄວາມຢາກຮູ້ຢາກເຫັນກູ່ຽວກັບເພດໂດຍສະແດງອອກມາໃນຮູບແບບ ຕູ່າງໆ ເຊັ່ົນ ການບໍ່ຢູ່ນີ່ິງ ການກະວົນກະວາຍ ການຈູ່ໂຈມເຖິງຕົວບຸກຄົນ ຄວາມຢາກຮູ້ ຢາກເຫັນ ພຶດຕິກໍາ ຕູ່າງໆ ເຫລົາ່ ນ້ົີຖວູ່າເປັນທໍາມະຊາດຂອງເດັກ ສະພາບແວດລ້ອມຂອງຄອບຄົວມີບົດບາດສາໍ ຄັນຕ່ໍການສະແດງອອກ ຂອງເດັກເປນັ ຢາ່ ງຫລາຍ ເມີ່ອເດັກຜູ່ານຊູວ່ ງນໄ້ົີ ປຄວາມສົນໃຈເລີ່ອງເພດ ຈະປ່ຽນຈາກຄວາມສົນໃຈໃນບຸກຄນົ ອີ່ນ ເປັນການຄົ້ນຫາສ່ິງີ ໃໝູ່ໆ ໃຫ້ກບັ ຕົວເອງ. ສໍາລັບເດັກຍິງ ຮູບແບບທີ່ສະແດງອອກມາຈະເລີມ່ ຕ້ົນຄ້າຍກັບຍິງສາວທວົ່ ໄປ ເຊັນ່ົ ມີສະເໜ, ໜ້າຮັກ, ມີ ທີທູ່າເຂີນອາຍ ແລະ ເຍົ້າຍວນ ຈົນເຖິງຂັົ້ນທີ່ສະແດງອອກເຖິງຄວາມສະຫງົບເສງີ່ຍົມຊີ່ຶງເປັນລັກສະນະຂອງ ສາວໆ ທັງນ້ົີທງັ ໝົດນເົ້ີ ປັນການເລີມ່ ຕົນ້ ທສ່ີ ະແດງອອກເຖງິ ເພດແມູ່ ເດັກຍິງເລີ່ມມີບົດບົດຂອງຄວາມເປັນແມູ່ຕ່ໄໍ ປ ໃນຮູບຂອງທູ່ວງທີການເວົ້າຄຸຍ ການສະແດງອອກຕູ່າງໆ ໃນສັງຄົມຈະສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນເຖິງພຶດຕິກໍາຕູ່າງ ໆ ລວມ ເຖງິ ອຸບນໄິ ສສູ່ວນເລກິ ທຈ່ີ ະຍອມຮັບໃຜເຂົາ້ ມາຮູວ່ ມກູ່ຽວຂ້ອງດວ້ ຍ. ການຫລນິົ້ (Play) ທັງເດກັ ຊາຍແລະເດກັ ຍງິ ຈະຄນ້ົ ພົບວທິ ີການແກ້ຄວາມຂັດແຍ້ງຂອງຕນົ ແຕກຕາູ່ ງກັນ ອອກໄປ ການຫລົິ້ນເປັນວິທີການຢ່າງໜຶີ່ງທ່ີພວກເຂົານໍາມາໃຊ້ໃນການແກ້ບັນຫາຄວາມຂັດແຍ້ງລັກສະນະການ ຫລ້ິົນທີ່ສາໍ ຄນັ ຂອງເດັກໄວນີ້ົຄການຫລິົ້ນຄົນດຽວ ແຕູ່ໃນບາງຂະນະເດກັ ກຕ້ອງການເພ່ີອນຫລິ້ນົ ເພີອ່ ແກ້ໄຂບນັ ຫາ ຕູ່າງໆ ຮູ່ວມກັນ ຂອງຫລົິ້ນຂອງເດັກຈະມີສູ່ວນໃນການສ້າງສົມປະສົບການໃຫ້ແກູ່ເດັກໃນເວລາຕໍ່ມາ ການຫລົ້ິນ ຮວູ່ ມກບັ ເພອີ່ ນເປັນການເປີດໂອກາດໃຫ້ເດັກຮຈູ້ ັກແກ້ບັນຫາຕ່າູ ງໆ ໄດຢ້ ່າງໃດກຕາມເດກັ ບາງຄົນເກດີ ຄວາມຮູ້ສຶກ ຜິດໃນການຫລົ້ິນຂອງຕົນເພາະຫລາຍເທ່ີອທ່ີເດັກຖກຫ້າມຫລ້ິົນໃນສິີ່ງທີ່ຕ້ອງຫ້າມແລະມັກຈະເປັນການຫລົິ້ນທີ່ ພວກເຂາົ ສະໜຸກແລະມັກຫລາຍ ຊຶງ່ີ ການຫລ້ິນົ ດົງັ່ ກາູ່ ວນ້ົີນາໍ ໄປສຄູ່ ວາມຮ້ສູ ຶກຜິດຊອບຊວ່ົ ດໃີ ນເວລາຕ່ໄໍ ປ. ການສາ້ ງຄວາມສໍາພນັ (Relationship Formation) ເດັກໃນລະຍະນີ້ຕົ ້ອງການຕົວແບບຈາກບຸກຄົນພາຍນອກຄອບຄົວເພ່ີອໃຫ້ໄດ້ປະສົບການຈາກຜູ້ອີ່ນສໍາລັບ ລະຍະນ້ົີຕ້ອງການຕົວແບບຈາກບຸກຄນົ ພາຍນອກຄອບຄົວເພ່ີອໃຫ້ໄດ້ປະສບົ ການຈາກຜູ້ອີ່ນ ສໍາລັບການພັດທະນາ ບຸກຄະລິກກະພາບຂອງຕົນ ເດັກຈະປຽບທຽບຄວາມແຕກຕູ່າງລະຫວູ່າງຕົວເອງແລະຕົວແບບທ່ີໄດ້ພົບເຫັນ ພວກ ເຂາົ ຈະມີຄວາມຮສູ້ ຶກວູາ່ ເປັນຫຍງັ ພ່ໍແມູ່ເຮັດຫຍັງໆ ໄດ້ໃນຂະນະທ່ີຕົວພວກເຂົາເອງຖກຫ້າມຢສູ່ ະເໝີ ເຮັດໃຫ້ເດັກ ເກີດຄວາມຮູ້ສຶກຕ້ອງການເອົາຊະນະ ເດັກຈະມີຄວາມສົງໄສໃນສິີ່ງຕູ່າງໆ ແລະ ຕ່ີນເຕັ້ົນຕໍ່ສິ່ີງທ່ີເກິດຂ້ົນໃນສັງຄົມ ຮອບຕວົ ພວກເຂາົ ພວກເຂົາຕ້ອງການຮູ້ທຸກໆ ສີິ່ງໃນໂລກກວ້າງຂອງພວກເຂົາ ຄວາມຢາກຮູ້ຢາກເຫັນຈະເພີ່ມຂຶົ້ນ ເລີ່ອຍໆ ໂລງເລຍນນຸບານແລະໂຮງຮຽນປະຖົມສຶກສາເປັນສະຖາບັນທີ່ 2 ຂອງເດັກຄອບຄູ່ໄປກັບຄອບຄົວທີ່ຈະ 62

ສອນໃຫ້ເດັກໄດ້ຮັບການຮຽນຮູ້ແລະສ້າງລະດັບຂອງຄວາມຢາກຮູ້ຢາກເຫັນພຶດຕິກໍາທີ່ທ້າທາຍແລະກ້າວລາ້ ວຕູ່າງໆ ຈະແຕກຕູ່າງກັນໄປຕາມອາຍຸເພດ ແລະ ລະດັບຊນົ້ັ ໃນສັງຄົມຂອງເດັກ. Erikson ໄດ້ຊ້ີົໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມສໍາພັນລະຫວູ່າງການລ້ຽງ-ດູເບົ້ອງຕົ້ນກັບລະບົບສງັ ຄົມເສດຖະກິດໃນ ຊຸມຊົນ ພວກເຂົາສະເໜີວູ່າຄວາມສາມາດຂອງບຸກຄົນທີ່ຈະກ້າວໄປສູ່ຄວາມສໍາເລັດຕູ່າງໆ ນົັ້ນຂ້ຶົນຢູ່ກັບການ ພັດທະນາໃນຊູ່ວງລະຍະເວລາເຫລ່ົານັົ້ນຈາກການສັງເກດພົບວູ່າ ເດັກຈະຈະເລີນເຕີບໂຕໄປຢ່າງຊ້າໆ ໃນລັກສະນະ ບນູ ນາການກັນລະຫວູ່າງການຈະເລີນເຕີບໂຕທາງຮູ່າງກາຍແລະຈິດໃຈ ເຊ່ັົນ ເດັກນ້ອຍໆ ຄູອ່ ຍໆ ເລີມ່ ເປັນຕວົ ຂອງ ຕົວເອງ ໂອກາດແລະ ບົດບາດທີ່ໄດ້ສະແດງອອກຈະເຮັດໃຫ້ເດັກມີຄວາມຮູ້ສຶກໃນດ້ານການຮັບຜິດຊອບຕົວເອງ ເມ່ີອໃຫຍູ່ເປັນຜູ້ໃຫຍູ່ເດັກຈະຮູ້ສຶກສະໜຸກສະໜານໃນຄວາມສາມາດຂອງຕົນເອງທ່ີໄດ້ຫລິ້ົນຂອງຫລົິ້ນທີ່ຍາກໆ ໃຊ້ຄວາມຄິດ ຫລ ມເີ ຄີ່ອງມຕ່າູ ງໆ ທຕ່ີ ້ອງໃຊ້ການຄວບຄຸມດ້ວຍຕົນເອງແລະຮັບຜິດຊອບຕ່ໍຕວົ ເອງຫລຕໍ່ເດກັ ທອ່ີ າ ຍຸນ້ອຍກວູ່າການສ້າງຄວາມສໍາພັນໃນລະຍະນ້ີົຈະເລີ່ມດ້ວຍຄວາມສໍາພັນລະຫວູ່າງແມູ່ເດັກຕ່ໍມາກມີພ່ໍເຂົ້າມາກູ່ຽວ ຂ້ອງດ້ວຍແລະເມ່ີອສັງຄົມຂອງເດັກກວ້າງຂວາງຂົຶ້ນເດັກກເລີ່ມສ້າງຄວາມສໍາພັນກັບບກຸ ຄົນອ່ີນ ເດັກເລີ່ມເປັນຕົວ ຂອງຕົວເອງເດັກທີ່ມີປະສົບການຫລາຍກຈະສາມາດຊູ່ວຍເຫລອຕົວເອງໄດ້ຫລາຍເດັກທ່ີບໍ່ສາມາດພັດທະນາຜູ່ານ ຄວາມຄິດລິເລມີ່ ໄປໄດ້ຈະເກີດຄວາມຮ້ສູ ຶກສັບສົນຂ້ນຶົ ໃນໃຈເກີດຄໍາຖາມຂຶ້ົນວູ່າ “ຕວົ ເອງເປັນໃຜ? ” ແລະ “ຄົນອີ່ນ ເປັນໃຜ?” ພັດທະນາການຂອງເດັກຈ່ີຶງເປັນຄວາມຮັບຜິດຊອບຮູ່ວມກັນທັງເດັກ ພ່ໍແມູ່ແລະຊຸມຊົນການໄດ້ມີ ກິດຈະກາໍ ຕາູ່ ງ ໆຮູ່ວມກັນຫລການມີປະຊາສາໍ ພນັ (interaction) ກນັ ໃນສງັ ຄົມຈະເປັນການຊ່ວູ ຍຖາູ່ ຍທອດຄວາມ ຮູ້ສຶກນຶກຄິດເຈຕົກຕິຄູ່ານິຍົມຂອງສັງຄົມໃຫ້ແກູ່ເດັກໄດ້ເທີ່ອ-ລະນ້ອຍໂດຍມີຜູ້ໃຫຍູ່ຊູ່ວຍກັນປະຄັບປະຄອງໃຫ້ ເດກັ ພດັ ທະນາໄປສຄູ່ ວາມສມົ ບູນໄດ້. 4. ຂ້ນັົ ພັດທະນາການຄວາມຮູ້ສຶກວູາ່ ຕົນເອງມີຄຸນຄູ່າແລະກໍາຈັດຄວາມຮູ້ສຶກເປັນປົມດ້ອຍ-ຄວາມສາມາດ ເກີດຂຶົນ້ ຂົັນ້ ນ້ີົຢູ່ໃນຊູ່ວງອາຍຸອາຍຸ 612 ປີ ຊູວ່ ງໄວເດັກຕອນປາຍເປັນລະຍະທີ່ເດັກມີຄວາມຈະເລີນເຕີບໂຕແລະມີ ຄວາມຢາກຮຢູ້ າກເຫັນໃນສ່ິງີ ແວດລ້ອມຕູ່າງໆ ຫລາຍຂົ້ນຶ ການເສາະແສວົງຫາສິີງ່ ຕ່າູ ງໆ ເຮດັ ໃຫ້ເດັກມປີ ະສົບການໃ ໝູ່ ໆຫລວງ-ຫລາຍ ພວກເຂົາຄິດວູ່າສິີ່ງໃດທີ່ພວກເຂົາຕ້ອງການພວກເຂົາຈະຕ້ອງແສວົງຫາໃຫ້ໄດ້ຕາມຄວາມ ປາດຖະຫນາເນ່ີອງຈາກໃນໄວເດັກທຜີ່ ູ່ານມາພວກເຂົາຮູ້ສຶກວູ່າຕົວເອງບ່ໍສາມາດກະທໍາສ່ິີງໃດໆ ດ້ວຍຕນົ ເອງ ເພາະ ມີຜູ້ໃຫຍູ່ຄອຍຖ້າບັງຄັບ ແລະ ຄວບຄຸມດ່ັົງນົ້ັນເມີ່ອເຖິງລະຍະນົ້ີເດັກຈີຶ່ງຕ້ອງການທີ່ຈະສະແດງຄວາມຄິດເຫັນແລະ ແກ້ບັນຫາຕູ່າງໆ ເພີ່ອສະແດງຄວາມເປັນຜູ້ໃຫຍູ່ ຈຸດສໍາຄັນຂອງພັດທະນາການລະຍະນ້ີົຄການສະແດງອກວູ່າພວກ ເຂົາໃຫຍູ່ແລ້ວ ການສະທ້ອນກັບຂອງກິດຈະກໍາຕ່າູ ງໆ ທີ່ພວກເຂົາໄດ້ກະທໍາໄປຈະເຮັດໃຫ້ພວກເຂົາຮູ້ສຶກວູ່າປະສົບ ຄວາມສໍາເລດັ ຫລລ້ົມເຫລວ ຄວາມຮູ້ສຶກລມົ້ ເຫລວເຮດັ ໃຫ້ພວກເຂາົ ມອງຕົວເອງວູ່າຍັງເປັນເດັກຢຊູ່ ງ່ີຶ ເຮັດໃຫ້ເກີດ ປມົ ດ້ອຍ ແຕູ່ຖ້າຮູ້ສຶກວາູ່ ປະສົບຄວາມສໍາເລັດຍູ່ອມເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມພາກພມູ ໃຈເຫັນຄວາມສໍາຄັນຂອງຕົນເອງ ແລະເຫັນຄວາມສາມາດຂອງຕົນກັບກູຸ່ມເພີ່ອນໄວດຽວກັນ ເຮັດໃຫ້ເກີດກາໍ ລັງໃຈທຈີ່ ະປັບປຸງຕົວເອງໃຫ້ ດີຂຶົ້ນລະ 63

ຍ ະນ້ີົ ສັ ງ ຄົ ມ ຄ ວ ນ ຊູ່ ວ ຍ ຊີົ້ ແ ນ ະ ແ ນ ວ ທ າງ ໃ ນ ກ າ ນ ດໍ າ ເນີ ນ ຊີ ວິ ດ ເພ າ ະ ເປັ ນ ລ ະ ຍ ະ ທ່ີ ເດັ ກ ເລີ່ ມ ໄຕູ່ ຕ ະຫ ລ ອ ງ ເຖິ ງ ອະນາຄົດ ການທີ່ໄດ້ພິສູດວາູ່ ມີຄວາມສາມາດໃນການກະທໍາຕູ່າງໆ ໃນຂອບເຂດຂອງພວກເຂົາເຮັດໃຫ້ເດັກໃນໄວນີົ້ ມຄີ ວາມເຊ່ອີ ຫມນ້ົັ ວູ່າພວກເຂົາຈະປະສບົ ຄວາມສໍາເລດັ ໃນອະນາຄດົ , ອງົ ຄ໌ປະກອບສາໍ ຄັນຂອງການສ້າງຄວາມຮູ້ສກຶ ວູ່າຕົນເອງມີຄຸນຄູ່າແລະກໍາຈັດຄວາມຮູ້ສຶກເປັນ ປົມດອ້ ຍຄ ກ າ ນ ລ ຽ ນ ແ ບ ບ (Identification Formation) ແ ລ ະ ຄ ວ າ ມ ສໍ າ ພັ ນ ລ ະ ຫ ວູ່ າ ງ ພ່ໍ ແ ມູ່ ກັ ບ ເດັກ (Parent Relationship) ດ່ັົງຈະອະທິບາຍຄ: 1. ການລຽນແບບ (Identification Formation) ເດັກຈະມີການແສວົງຫາແບບຢ່າງຕ່ໍໄປແລະແຕກຕູ່າງໄປຕາມເພດ ແລະທັງເດັກຍິງແລະເດກັ ຊາຍພົບ ວູ່າສມົ ຄວນທ່ີຈະສົນໃຈກດິ ຈະກາໍ ທັງ 2 ເພດແທນທຈີ່ ະໄປມຸ້ງສນົ ໃຈກດິ ຈະກໍາສະເພາະເພດຂອງຕົນ ສີິ່ງສາໍ ຄັນຂອງ ການເຮັດກິດຈະກໍາຕູ່າງໆ ຄ ຄວາມຮູ້ສຶກທ່ີສະທ້ອນອອກມາວູ່າເປັນການແຂູ່ງຂັນຫລການຕໍ່ສູ້ ເດັກຕ້ອງການ ປຽບທຽບ ຫລວດັ ຄນຸ ຄູ່າແລະຄວາມຖະຫນດັ ຂອງຕນົ ເອງ ເດັກຈະສນົ ໃຈໃນສ່ິີງຕາູ່ ງໆ ແລວ້ ພະຍາຍາມດັດແປງໃຫ້ ມາສູ່ແບບສະບບັ ຂອງພວກເຂົາ ຄວາມສາມາດໃນການລຽນແບບຈະປາກົດອອກມາໃນຮູບຂອງ “ການຮຽນຮູ້ພາຍ ໃນຂອບເຂດຂອງຕົວເອງໂດຍມີຮາກຖານມາຈາກວດັ ທະນະທໍາແລະສັງຄມົ ” . 2. ຄວາມສາໍ ພັນລະຫວູ່າງພໍ່ແມູ່ກັບເດກັ (Parent Relationship) ຄວາມສໍາພັນນ້ົີເປັນພົ້ນຖານສໍາຄັນ ເດັກສໍານຶກວູ່າໃນບໍ່ຊ້າ ພວກເຂົາກຕ້ອງແຍກຕົວອອກໄປມີ ຄອບຄວົ ໃໝູ່ ເດັກຈະເບີ່ິງເຫັນວູ່າພ່ໍແມູ່ເປັນຕົວແທນຂອງສັງຄົມເປັນແບບຢ່າງແກູ່ພວກເຂົາ ແຕູ່ພວກເຂາົ ກຕ້ອງ ການຕົວແບບອີ່ນໆ ເພີ່ອການປຽບທຽບດ້ວຍ ເຊົ່ັນ ເພີ່ອນຂອງພໍ່ແມູ່ ແລະ ພ່ໍແມູ່ຂອງເພີ່ອນເປັນບຸກຄົນສໍາຄັນທ່ີໃ ໝູ່ສໍາລັບພວກເຂົາ ນອກຈາກນົ້ີ, ເພ່ີອນເຮອນ ເພ່ີອນໃນໂຮງຮຽນ ເປັນສີ່ິງສໍາຄັນທາງສັງຄົມທີ່ພວກເຂົາຈະ ພິຈາລະນາ ແລະ ຄົນແປກໜ້າກາຍເປັນສີ່ິງທ່ີໜ້າສົນໃຈສໍາລັບພວກເຂົາ ເດັກຍິງ ແລະ ເດັກຊາຍຈະແສວົງຫາຜູ້ ໃຫຍູ່ແລະບຸກຄົນອີ່ນໆ ເພີ່ອການວິເຄາະ ພວກເຂົາຄິດວູ່າພໍ່ແມູ່ຍັງບໍ່ສົມບູນພທີ່ພວກເຂົາຈະລຽນແບບໄດ້ຄົບທຸກ ດາ້ ນ ໃນໂລກຂອງເດັກມີການສົມມດຸ ຕາໍ ແໜູ່ງຕາູ່ ງໆ ທີ່ສາໍ ຄນັ ເໝອນຜູ້ໃຫຍູ່ ເດັກມຄີ ວາມນັບຖຕົນເອງເປນັ ເກນ ເພ່ີອວັດຄວາມສໍາເລດັ ຫລ ຄວາມລົມ້ ເຫລວຂອງຕົນ ເດກັ ຈະແສວົງຫາຕົວແບບຈາກຄອບຄົວທີ່ມລີ ັກສະນະພິເສດ ອອກໄປ ທາງດ້ານການປັບຕົວຂອງເດັກໃນສັງຄົມ ເດັກຈະມີການຍອມຮັບຕົວເອງຫລາຍຂຶົ້ນ ນອກຈາກນ້ີົ ໂຮງຮຽນ ກູຸ່ມເພ່ີອນລຸ້ນດຽວກັນ ສາດສະຫນາມີສູ່ວນຊູ່ວຍສະໜັບ-ສະໜູນການປັບຕົວຂອງເດັກໄດ້ເປັນຢ່າງ ດີ ເດກັ ເລີມ່ ປ່ຽນຄວາມຜກູ ພນັ ຈາກຄອບຄົວໄປສສູ່ ະຖາບນັ ອນີ່ ໃນສງັ ຄົມ. Erikson ເນົ້ັນວູ່າ ຄວາມຮູ້ສຶກແລະນິໄສໃນການເຮັດວຽກງານຂອງແຕູ່ລະຄົນຂົ້ຶນຢູ່ກັບການມີຄວາມ ຮູ້ສຶກອຸດສາຫະຂະຫຍັນໝັົ່ນພຽນຊຶ່ີງກໍາລັງພັດທະນາໃນຊູ່ວງນ້ົີວັດທະນະທໍາເປັນສີ່ິງທ່ີມີອິດທິພົນຕໍ່ການປັບປຸງ ຄວາມຖະຫນັດ ຄວາມສາມາດຂອງຕົວເອງເພ່ີອນໍາໄປສຄູ່ ວາມສໍາເລັດ ສັງຄົມທີ່ກວ້າງຂົຶ້ນເຮັດໃຫ້ເດັກໄດ້ຮັບການ ຍອມຮັບ ໄດ້ເຂົ້າໃຈຫນາ້ ທີ່ຂອງຕນົ ເອງຫລາຍຂນ້ຶົ ໃນໄວນີ້ົເປນັ ໄວສໍາຄັນທຈ່ີ ະຕຽມຕົວເດັກໃຫ້ຮຈູ້ ກັ ເສຍສະລະເພີ່ອ 64

ສັງຄົມແລະເພີ່ອຄອບຄົວຂອງພວກເຂົາເອງ ໃນການແສວົງຫາ ຫລ ການພດັ ທະນາຄວາມຮູ້ສຶກວູ່າຕົນເອງມຄີ ຸນຄູ່າ ແລະກາໍ ຈດັ ຄວາມຮູ້ສກຶ ເປັນປົມດ້ອຍຂອບເຂດຄວາມສາມາດຂອງຕນົ ເອງຈຶີ່ງເປນັ ສີ່ງິ ສາໍ ຄນັ ແລະພດັ ທະນາການລະ ຍະນົີ້ຈະມີຜົນຕໍ່ລະຍະໄວລຸ້ນໂດຍທ່ົວໄປເດັກໄວລຸ້ນມັກມັກເຮັດກິດຈະກໍາຕູ່າງໆ ເກີນຄວາມສາມາດຂອງຕົວເອງ ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມຢ້ານຄວາມຜິດພາດ ຫລ ຄວາມລ້ົມເຫລວຊ່ຶີງເປັນແຮງຜັກດັນໃຫ້ພວກເຂົາພະຍາຍາມເຮັດ ກິດຈະກໍານົັ້ນໆ ໃຫ້ສໍາເລັດ ເດັກໄວລຸ້ນຈະພະຍາຍາມເອົາຊະນະເພີ່ອຄວາມສໍາເລັດຊີຶ່ງເປັນແນວທາງໄປສູ່ຄວາມ ເຊີອ່ ມັົ່ນໃນຕົວເອງເມີ່ອພວກເຂົາເຕີບໂຕເປນັ ຜູ້ໃຫຍູ່ກູ່າວໄດ້ວາູ່ ເດັກໄວລຸ້ນມີພະລັງຢ່າງພຽບພ້ອມທຈີ່ ະປັບຕົວເພີ່ອ ຄວາມສາໍ ເລດັ ໃນການເຮດັ ວຽກງານ. 5. ຂ້ົນັ ພັດທະນາການຄວາມຮູ້ສຶກໃນຄວາມເປນັ ເອກລກັ ສນົ ໌ຂອງຕົນເອງແລະຜາູ່ ນພນົ້ ຄວາມຮສູ້ ຶກສັບສົນໃນ ຕົນເອງໄປໄດ້ ຮບັ ຮູ້ຕາມຄວາມຈງິ . ໃນຂັົ້ນນຢ້ົີ ູ່ໃນຊູ່ວງອາຍຸ 1317 ປີ ອົງຄ໌ປະກອບສໍາຄນັ ຂອງການສ້າງຄວາມຮູສ້ ຶກເປນັ ເອກລກັ ສົນຂ໌ ອງຕົນ ເອງແລະ ຜາູ່ ນພົ້ນຄວາມຮູ້ສກຶ ສັບສນົ ໃນຕົນເອງ ມີດ່ງັົ ນ:້ີົ ການເຂົ້າໃຈໃນເອກລັກສນົ ໌ຂອງຕນົ ເອງຊູ່ວຍໃຫ້ເດກັ ໄວລຸ້ນເກີດຄວາມເຂົາ້ ໃຈໃນບັນຫາຕາູ່ ງໆ ແລະຊວູ່ ຍ ໃນການຕດັ ສິນໃຈກູ່ຽວກັບອະນາຄົດ ເຊັນ່ົ ການເລອກອາຊີບ ການເລອກຄູ່ຄອງ ເປັນຕ້ົນ ຄວາມຮັບຜິດຊອບຖວູ່າ ເປັນເອກລັກສົນ໌ສໍາຄັນຂອງໄວນີົ້ ຊຶີ່ງຄວາມຮັບຜິດຊອບນົີ້ມີຮາກຖານມາຈາກການອົບຮົມຂອງພໍ່ແມູ່ແລະຄວາມ ຮູ້ສຶກໄວວ້ າງໃຈແລະຄວາມຫມົັ້ນໃຈໃນຕນົ ເອງ ໃນໄວນ້ີົເດັກໄວລຸ້ນຈະເກີດຄວາມຄິດສົງໄສໃນຕົວເອງ ເຊັົ່ນ ເກີດ ບັນຫາຖາມຕົນເອງວູ່າ “ຂ້ອຍຄໃຜ?” ຫລ “ຂ້ອຍຈະເຮັດຫຍັງດີ?” ເນີ່ອງຈາກລະຍະໄວລຸ້ນເປັນລະຍະທີ່ມີຄວາມ ຮູ້ສຶກສັບສົນ ຂາດຄວາມຫມ້ົັນໃຈເພາະມີການປ່ຽນແປງທັງທາງດ້ານຮູ່າງກາຍແລະຈິດໃຈເພີ່ອຕຽມເຂົ້າສູ່ໄວຜູ້ ໃຫຍູ່ ບັນຫາຂອງເດັກໄວນົ້ີມກັ ເປັນໄປໃນທາໍ ນອງທວີ່ ູ່າ “ຂ້ອຍບໍ່ຮວູ້ ູ່າຂ້ອຍຄວນຈະເຮັດຫຍັງ ຂ້ອຍບໍ່ຮວູ້ ູ່າຂອ້ ຍຈະ ໄປທາງໃດ ແລະ ຂອ້ ຍບ່ໍຮວູ້ ູ່າຂອ້ ຍເປັນໃຜ” ດັ່ົງນ້ັນົ ກຸູມ່ ເພ່ີອນໄວດຽວກັນ ການຍອມຮັບຈາກກຸູ່ມສາດສະຫນາແລະ ວັດທະນະທໍາ ຈ່ີຶງມີຜົນຕ່ໍການປັບຕົວຢ່າງຍີ່ິງ ຢ່າງໃດກຕາມກະບວນການ-ເຮັດ-ວຽກງານຂອງ id ແລະ ego ຍັງ ພດັ ທະນາຕ່ໍໄປຊຶງ່ີ ຊ່ວູ ຍໃຫ້ເດັກໄວລ້ນຸ ສາມາດຜະເຊີນກບັ ບນັ ຫາຕ່າູ ງໆ ໃນຊີວດິ ປະຈາໍ ວນັ ໄດ້. ການແສວງົ ຫາສະຖານພາບທາງສງັ ຄົມ (Acquisition of Social Status) ເດກັ ໄວລຸ້ນຈະຄອູ່ ຍໆ ພັດທະນາຄວາມເປັນຕວົ ຂອງຕົວເອງຂົນຶ້ ຢ່າງຊ້າໆ ເພີອ່ ພດັ ທະນາເປນັ ລະດັບມາດຕະ ຖານຂອງຕົວເອງ ພວກເຂົາຈະແສວງົ ຫາຕົນຕາມອຸດມົ ຄະຕິ (ego ideal) ແລະ ຄົ້ນຫາເອກລັກສົນ໌ຂອງຕົວເອງເພີ່ອ ບົດບາດໃໝູ່ໃນສັງຄົມ Erikson ກູ່າວວູາ່ ມີເດັກໄວລຸ້ນຕອນປາຍອີກເປັນຈໍານວນຫລາຍທ່ີຍັງບ່ໍເປັນ ຕົວຂອງຕົວ ເອງແລະຍັງບໍ່ພົບເອກລັກສົນໃ໌ ນຕົວເອງ ຊີຶ່ງໄວລຸ້ນເຫລົ່ານ້ົີເມີ່ອມີບັນຫາຈະແກ້ບັນຫາແບບ “ໜີເສອປະຈະຫລະເຂ້ ” ຫລ ຫລົບໜີຈາກບັນຫານ້ົັນໄປ ຢາ່ ງໃດກຕາມໄວລນຸ້ ແຕູ່ລະຄົນຍອູ່ ມຕ້ອງການເວລາໃນການປັບຕວົ ເອງເພ່ອີ ການ ເຂ້ົາສຄູ່ ວາມເປນັ ຜໃູ້ ຫຍູ່ແລະໃຫ້ສັງຄມົ ຍອມຮັບຊ່ີຶງ Erikson ໄດ້ສະເໜີ ແນວທາງການປບັ ຕວົ ໄວ້ ດ່ັົງນ:້ົີ 65

ການປັບຕົວຂອງເດັກໄວລຸ້ນ ຊູ່ວງໄວລຸ້ນ Erikson ສະເໜີ ວູ່າມີຂັົ້ນຕອນໃນການປັບຕົວທີ່ສໍາຄັນ ມີ 7 ຂ້ົັນ ໃນແຕູ່ລະຂັ້ົນຖ້າບ່ໍສາມາດປັບຕົວໄດ້ຍູ່ອມເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມລ້ົມ-ເຫລວໃນເລີ່ອງນັ້ົນໆ ການປັບຕົວ ທງັ 7 ຂນ້ັົ ມີດົ່ັງນ:້ີົ 1. ສັດ ສູ່ ວ ນ ຂ ອງເວ ລ າກົ ງກັ ນ ຂ້ າມ ກັ ບ ຄ ວ າມ ສັບ ສົ ນ ຂ ອງເວ ລ າ (Time Perspective VS Time Diffusion) ໝາຍເຖິງ ເດັກໄວລຸ້ນຕ້ອງການເວລາທ່ີເໝາະສົມເພີ່ອການຕຽມຕົວແລະການປັບຕົວຕ່ໍ ຄວາມປຽ່ ນແປງທເີ່ ກິດຂົ້ນ. 2. ຄວາມຫມ້ັົນໃຈໃນຕົນເອງກົງກັນຂ້າມກັບຄວາມເສີຍເມີຍທໍ້ແທ້ (Self-certainty VS Apathy) ຄວາມ ຫມົ້ັນໃຈໃນຕົນເອງ ໝາຍເຖິງ ການແສວງົ ຫາເອກລກັ ສນົ ໌ຂອງຕົນເອງຢ່າງຖກຕ້ອງ ມີຄວາມສົນໃຈກູ່ຽວ ກັບຕນົ ເອງແລະຄວາມຄດິ ຂອງຄນົ ອ່ນີ ທມີ່ ີຕ່ໍຄົນ. 3. ການກວດສອບບົດບາດກົງກັນຂ້າມກັບການມີເອກລັກສົນ໌ທີ່ບໍ່ຖກຕ້ອງ (Role Experimentation VS Negative Identity) ໃນໄວເດັກຈະມີການແສວົງຫາບົດບາດຕູ່າງໆ ຫລວງຫລາຍຫລາຍຊະນິດ ສູ່ວນ ເດກັ ໄວລຸ້ນຈະຄັດເລອກສະເພາະບດົ ບາດທເ່ີ ໝາະສມົ ກບັ ຕົວເອງຫລາຍທ່ີສດຸ ໄວລຸ້ນອາດຈະທົດລອງ ຫລ ກວດສອບຫລາຍ ໆບົດບາດທຕ່ີ ນົ ເອງພໃຈ. 4. ການຄາດການນ໌ລູ່ວງໜ້າໃນຜົນລັບທ໌ກົງກັນຂ້າມກັບຄວາມຊະງັກງັນໃນການງານ(Anticipation of Achi -evement VS Work Paralysis) ການ-ເຮັດ-ວຽກງານໃດໆ ເດັກໄວລຸ້ນມີຄວາມຕອ້ ງການທີ່ຈະ ໃຫ້ງານນ້ັົນປະສົບຄວາມສໍາເລັດຫລສໍາເລັດລົງດ້ວຍດີ ດ່ັົງນັົ້ນ, ກູ່ອນທີ່ພວກເຂົາຈະລົງມກະເຮັດ ວຽກ ພວກເຂົາຈະຄາດການນ໌ລູ່ວງໜ້າໃນຜົນສໍາເລັດທີ່ເກິດຂ້ົນ ການຄາດໝາຍວູ່າງານຈະປະສົບຜົນສໍາ ເລັດເປັນແຮງກະຕຸ້ນໃຫ້ພວກເຂົາເກີດຄວາມພຶງພໃຈມີຄວາມສົນໃຈ ແລະ ມີຄວາມພຽນພະຍາຍາມເພ່ີອ ໄປສເູ່ ປ້ົາໝາຍນນັ້ົ ໆ ການຄາດການນ໌ລວູ່ ງໜ້າໃນຜນົ ສໍາລິດຈ່ງີຶ ເປນັ ອງົ ຄ໌ປະກອບໜງີຶ່ ທຈີ່ ະພັດທະນາຄວາມ ຫມັ້ົນໃຈໃນຕວົ ເອງ ແລະ ຄວາມເປນັ ຕວົ ຂອງຕວົ ເອງ. 5. ເອກ ລັ ກ ສົນ໌ທ າງເພດ ກົງກັນ ຂ້າມ ກັ ບຄ ວ າມ ສັບສົນ ທ າງເພດ (Sexual Identity VS Bisexual Diffusion) ໄວລຸ້ນຕ້ອງການປະສົບການທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ພວກເຂົາຮູ້ໃນບົດບາດທາງເພດຂອງຕົນເອງແລະ ຕ້ອງການທີ່ຈະສະ ແດງລັກສະນະ ແລະ ບົດບາດທາງເພດຂອງຕົນໃຫ້ຖກຕ້ອງເປັນທີ່ຍອມຮັບຂອງ ສງັ ຄົມ ຂະນະດຽວກັນກຕອ້ ງການທຈີ່ ະເປັນເພອີ່ ນກບັ ເພດກົງກນັ ຂາ້ ມ. 6. ຄວາມເປັນຜູ້ນໍາກົງກັນຂ້າມກັບຄວາມສັບສົນໃນອໍານາດ(Leadership Polarization VS Authority Diffusion) ຄວາມສາມາດຂອງໄວລຸ້ນໃນການເປັນຜູ້ນໍາຫລເປັນຜູ້ຕາມເກີດຂ້ຶົນພ້ອມໆ ກັນ ແລະ ສະຖານພາບທັງ 2 ລັກສະນະນົ້ີເປັນຕົວຊ້ົີໃຫ້ເຫັນເຖິງອໍານາດຂອງຕົວເອງໃນສັງຄມົ ເດັກໄວລຸ້ນຄວນໄດ້ ຮັບການຝຶກໃຫ້ເປັນຕົວຂອງຕົວເອງ ມີຄວາມຫມ້ັົນໃຈໃນຕົນເອງຊຶີ່ງຈະເປັນການສົ່ງເສີມໃຫ້ພວກເຂົາ ພັດທະນາຄວາມເປນັ ຜູ້ນໍາໃຫ້ເກີດຂຶ້ນົ . 66

7. ອຸດົມຄະຕິກົງກັນຂ້າມກັບຄວາມສັບສົນໃນອຸດົມຄະຕິ (Ideological Polarization VS Diffusion of Ideals) ໄວລຸ້ນຈະເລອກປັດຊະຍາຫລມີອຸດົມຄະຕິເປັນທີ່ຢຶດໜູ່ຽວຈິດໃຈຊ່ຶີງຈະນໍາທາງໃຫ້ພວກເຂົາຢູ່ ໃນ ສັງຄົມໄດ້ ນອກຈາກນ້ີົ, ການມີອຸດົມຄະຕິແລະມີປັດຊະຍາຊີວິດຈະຊູ່ວຍໃຫ້ພວກເຂົາໄປສູ່ຄວາມມີ ເອກລັກສນົ ຂ໌ ອງຕນົ ເອງ ພວກເຂາົ ຈະມແີ ນວທາງຊວີ ດິ ຂອງພວກເຂົາວູາ່ ພວກເຂົາຈະເປັນຫຍັງຕໍ່ໄປ ເມອ່ີ ມີ ສ່ີງິ ທບີ່ ຖໍ່ ກຕອ້ ງກັບອດຸ ມົ ຄະຕິຂອງພວກເຂາົ ໆ ກຈະບຍ່ໍ ອມຮັບຫລຕໍ່ຕາ້ ນກັບສ່ິງີ ເຫລົ້ານົີ້: ຂົັນ້ ຕອນທັງ 7 ຂ້ົັນດັົງ່ ກູາ່ ວຂ້າງຕົນ້ ນ້ົີ ຈະມີຜນົ ຕ່ໍພດັ ທະນາການຄວາມເປນັ ເອກລກັ ສົນຂ໌ ອງຕນົ ເອງ ແລະ ມປີ ະໂຫຍດຕໍ່ຕວົ ພວກເຂົາເອງໂດຍກົງ ເປັນການໄດ້ຜະເຊີນກັບສະຖານນະການຕູ່າງໆ ຊ່ີຶງເຮັດໃຫ້ເກດີ ການຮຽນຮູ້ ຢາ່ ງຄູ່ອຍເປັນຄູ່ອຍໄປ ໄດ້ປຽບທຽບສັງຄມົ ຂອງຜູ້ໃຫຍູ່ກບັ ຕວົ ເອງ ຊ່ຶີງເລ່ອີ ງນເ້ີົ ປນັ ເລ່ີອງສໍາຄນັ ຫລາຍເພາະເຮັດໃຫ້ ເກີດຄວາມພ້ອມ ຖາ້ ໄວລຸ້ນບໍ່ພ້ອມຫລປັບຕົວບໄ່ໍ ດ້ຫລປະສົບຄວາມລົ້ມເຫລວ ຈະເກດີ ຄວາມຮ້ສູ ຶກທີ່ຮຸນແຮງແລະ ມຜີ ົນຕ່ໍບຸກຄະລິກກະພາບ ການໄດເ້ ວົ້າ ຫລ ໄດ້ສະແດງຄວາມຄດິ ເຫັນຕໍ່ໜາ້ ຄົນໝຫູ່ ລາຍນັບວາູ່ ເປນັ ປະໂຫຍດເປັນ ການແສວົງຫາເອກລັກສົນ໌ຂອງຕວົ ເອງຢ່າງໜ່ີຶງ ນອກຈາກນ້ົັນ, ໄວລຸ້ນຈະຄັດເລອກຜູ້ໃຫຍູ່ທ່ີພວກເຂົາເຫັນວູ່າ ມີ ຄວາມສາໍ ຄນັ ໃນສາຍຕາຂອງພວກເຂົາຊ່ງີຶ ບ່ແໍ ມູ່ນພ່ໍແມູ່ ມາເປັນບຸກຄນົ ທມີ່ ີຄວາມຫມາຍແລະເປັນທໄີ ວວ້ າງໃຈຂອງ ພວກເຂົາ ໄວລຸ້ນຈະມອງຄຸນຄູ່າຂອງວັດທະນະທໍາ ສາດສະຫນາແລະອຸດົມຄະຕິວູ່າເປັນສີງິ່ ທີ່ດີງາມ ແລະ ເປັນສິີ່ງທ່ີ ສະໜັບສະໜູນສົງ່ ເສມີ ພັດທະນາການແລະການຄ້ນົ ຫາເອກລກັ ສົນຂ໌ ອງພວກເຂົາ. 6. ຂັົນ້ ພັດທະນາການຄວາມຮູ້ສກຶ ສໍາພນັ ທະພາບ ແລະ ເປນັ ມິດກັບບຸກຄົນອນີ່ ໂດຍສະເພາະເພ່ີອນຕູ່າງເພດ ແລະຫລກີ ລຽ້ ງຄວາມຮູສ້ ກຶ ໂດດດູ່ຽວອາ້ ງ້ວາງ . ຂັ້ນົ ນຢີົ້ ູ່ໃນຊູວ່ ງອາຍຸ 18-21 ປີ ຫລງັ ຈາກຜູ່ານຂົ້ນັ ທີ່ 5 ມາແລ້ວ ສາມາດຫາເອກລກັ ສນົ ໌ຂອງຕົນໄດ້ ຮູ້ວູ່າ ຕົນເອງຄໃຜ ມຄີ ວາມເຊ່ີອຢ່າງໃດ ຕ້ອງການຫຍັງໃນຊີວດິ ພວກເຂົາກຈະເກີດຄວາມຮູ້ສຶກຕ້ອງການມເີ ພີ່ອນສະນິດ ທ່ີຈະຮັບຮູ້ຮັບຟັງສີິ່ງຕູ່າງໆ ທີ່ຕົນເອງມີຢູ່ ຕ້ອງການແລກປ່ຽນສ່ິີງທ່ີຕົນມີຢູ່ກັບຜູ້ອີ່ນ ຄວາມຮູ້ສຶກຜູກພັນກັບຜູ້ອ່ີນ ຈຶງີ່ ພັດທະນາຂ້ຶົນ ແຕູ່ຖ້າບກຸ ຄົນບສໍ່ າມາດສ້າງຄວາມຮູ້ສຶກຜູກພັນໃກ້ຊິດກບັ ບຸກຄົນອ່ີນໄດ້ ມີຄວາມຕ້ອງການແຂູ່ງ ຂັນຊງິ ດຊີ ິງເດັນ່ົ ຫລມກັ ທະເລາະວວິ າດກັບຜອູ້ ນີ່ ກຈະນໍາໄປສຄູ່ ວາມຮູ້ສຶກໂດດດຽູ່ ວອາ້ ງ້ວາງ. ການເລອກຄູ່ຄອງ ເມີ່ອຊີວິດຄວາມເປັນເດັກແລະຄວາມເຍົາໄວສົີ້ນສຸດລົງ ພວກເຂົາກຈະເລີ່ມຊີວິດຂອງ ການເປັນສະມາຊິກຂອງສັງຄົມຢ່າງເຕັມທ່ີ ເລີ່ມໃຊ້ຊີວິດຢ່າງອິສົນເສລີແລະຮັບຜິດຊອບຕໍ່ຫນ້າທີ່ຂອງຕົນໃນ ສງັ ຄມົ Erikson ກູ່າວວູ່າ ຄວາມສົມບູນຂອງຈິດໃຈຜໃູ້ ຫຍູ່ຄການໄດ້ຮັບການຍອມຮັບມີຄວາມຈະເລີນເຕີບໂຕ ມີ ອາຊີບທເ່ີ ໝາະສມົ ມີການສະມາຄົມກບັ ເພດກົງກັນຂ້າມເພອີ່ ການເລອກຄູ່ຄອງຕໍ່ໄປການປັບຕວົ ຂອງຜູ້ໃຫຍູ່ໃນໄວ ນົ້ຄີ ການເລອກຄູ່ຄອງແລະການມີຫນ້າທ່ີການງານທເ່ີ ໝາະສົມການເຂົ້າກນັ ໄດ້ກັບເພ່ີອນຮູ່ວມງານ ການປັບຕົວຕສໍ່ ິ່ີງ ດັງ່ົ ກູ່າວເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມຮູ້ສກຶ ຕໍ່ສັງຄົມ ຖາ້ ສັງຄົມເຮັດໃຫ້ເກດີ ຄວາມຮສູ້ ຶກວູ່າງເປາົ່ັ ສນູ ເສຍ ບຸກຄົນກຈະແຍກຕົວ ອອກໄປຈາກສັງຄົມແຍກໄປຈາກຄອບຄວົ ແລະ ມີຜົນກະທົບໄປເຖງິ ຄວາມສາມາດຂອງການເປັນຜູ້ໃຫຍູ່ທີ່ສົມບູນ 67

“ງານ ແລະ ຄວາມຮກັ ” ເປນັ ສງີິ່ ທເີ່ ຮດັ ໃຫ້ພວກເຂົາປະສົບຄວາມສໍາເລດັ ໃນການວາງບຸກຄະລກິ ກະພາບຫລບ່ໍ ນອກ ຈາກນນັ້ົ , ໃນລະຍະນຍົີ້ ັງແສວົງຫາຄວາມຮສູ້ ກຶ ເປັນອັນໜງຶີ່ ອນັ ດຽວກັນ ແລະ ຄວາມເຫນັ ອົກເຫນັ ໃຈຈາກຄູ່ຄອງ. 7. ຂ້ນັົ ພັດທະນາການຄວາມຮູ້ສກຶ ທຈ່ີ ະເປັນຜໃູ້ ຫກ້ າໍ ເນດີ ແລະ ສາ້ ງສນັ ສັງຄມົ ແລະ ຫລີກລ້ຽງຄວາມຮ້ສູ ກຶ ທ່ີ ຄໍານງຶ ເຖງິ ແຕູ່ຕນົ ເອງ ການເອົາໃຈໃສູ່ເບີ່ງິ ແຍງເກດີ ຂ້ົຶນ. ຂ້ນັົ ນົ້ີຢູ່ໃນຊູ່ວງອາຍຸ 22-40 ປີ ໄວກາງຄົນເປັນໄວທີ່ສ້າງປະໂຫຍດໃຫ້ກັບສັງຄົມ ຖ້າພັດທະນາການຂອງ ບຸກຄົນໃນຂັົ້ນຕົ້ນໆ ເປັນໄປດ້ວຍດີ ຮູ້ວູ່າຕົນເອງມີເອກລັກສົນ໌ຢ່າງໃດ ມີຄວາມຕ້ອງການຢ່າງໃດໃນຊີວິດ ຕະຫລອດຈົນສ້າງສໍາພັນທະພາບກັບຜູ້ອ່ີນ ແລະ ເມີ່ອມາເຖິງຂັ້ົນນົີ້ກພ້ອມທີ່ຈະເຮັດປະໂຫຍດໃຫ້ແກູ່ສັງຄົມມີ ຄວາມຮູ້ສກຶ ຕ້ອງການມີບດຸ ສບໄປພາຍໜ້າ. ຄວາມຕ້ອງການບຸດ Erikson ກູ່າວວາູ່ ເມ່ອີ ບຸກຄນົ ເຖງິ ລະຍະນ້ີົຈະຕ້ອງການມີບຸດໄວ້ສບສະກຸນ ການທຈີ່ ະ ມບີ ຸດຊຶ່ີງຖເປນັ ສະມາຊິກໃໝູ່ໃນຄອບຄົວຈະຕອ້ ງມາຈາກຮາກຖານຂອງຄວາມຮກັ ແລະຄວາມໄວ້ວາງໃຈຊ່ຶງີ ກນັ ແລະ ກັນຂອງຜົວເມຍ ມີການກະກຽມສິ່ີງແວດລ້ອມຈໍາເປັນສໍາລັບບຸດທ່ີຈະເກີດມາ ບຸດທີ່ເກີດມານົ້ີຈະຕ້ອງໄດ້ຮັບການ ຍອມຮັບຈາກທັງ 2 ຝ່າຍ ຄທັງຜວົ ແລະເມຍ ໃນການລ້ຽງດູບຸດຈະຕ້ອງເອົາໃຈໃສູ່ແລະໃຫ້ຄວາມຮັກຢ່າງພພຽງ ພໍ່ ແມບູ່ ໍ່ຄວນປອ່ ຍເດັກແລວ້ ມຸງ້ ສົນໃຈແຕູ່ງານພຽງຢາ່ ງດຽວ ຄວາມຮູ້ສກຶ ຂອງການໃຫ້ກາໍ ເນີດຈະລວມເຖງິ ຄວາມຮັບ ຜິດຊອບຂອງພ່ໍແມູ່ຕ່ໍສັງຄົມ ເຊົັ່ນ ການລ້ຽງດູບຸດໃຫ້ເຕີບໂຕເປັນສະມາຊິກທ່ີດີຂອງສັງຄົມໃຫ້ການສຶກສາ ອົບຮົມ ສງ່ັົ ສອນ ຜູ້ໃຫຍູ່ໃນໄວນຕົ້ີ ້ອງເປັນຫລັກປະກັນ ແລະ ມີຄວາມຮັບຜິດຊອບເພ່ີອໃຫເ້ ປັນທີ່ວາງໃຈຂອງລູກຫລານຕ່ໍ ໄປສ່ີິງສໍາຄັນອີກປະການໜ່ີຶງຂອງພັດທະນາການຂົັ້ນນ້ົີຄບຸກຄົນຍັງຕ້ອງມີຄວາມກູ່ຽວຂ້ອງກັບສັງຄົມ ມີຄວາມສົນ ໃຈສັງຄົມ ຄວາມຮູ້ສຶກທີ່ມີຕໍ່ສັງຄົມນ້ົັນຈະເຂົ້າມາລວມເປັນອັນໜີ່ຶງອັນດຽວກັນກັບຊີວິດສູ່ວນຕົວ ບຸກຄົນທີ່ບ່ໍ ພດັ ທະນາມາເຖິງຂັົ້ນນ້ີົຍູ່ອມເກີດຄວາມຮູ້ສຶກທ້ໍຖອຍເໜີ່ອຍໜູ່າຍໃນຊີວິດຄິດເຖິງແຕູ່ຕົນເອງແລະບໍ່ສ້າງປະໂຫຍດ ໃຫ້ກບັ ສງັ ຄມົ . 8. ຂັົນ້ ພັດທະນາການຄວາມຮສູ້ ຶກຫມົ້ັນຄົງສົມບູນໃນຊີວິດແລະຫລີກລຽ້ ງຄວາມຮູ້ສຶກສນົິ້ ຫວງັ ທ້ໍຖອຍໃນ ຊວີ ິດ ຮູ້ຈັກຊີວດິ ຂົັ້ນນົີ້ຢູ່ໃນຊູ່ວງອາຍຸ 40 ປີຂົ້ຶນໄປ ພັດທະນາການໃນຂ້ັົນສຸດທ້າຍນີ້ົມີພົ້ນຖານມາຈາກການປັບຕົວໃນຂ້ົັນແຮກ ໆ ຂອງຊີວິດ ໄວນ້ີົຈະມີການປັບຕົວແສວົງຫາຄວາມອົບອູຸ່ນຫມັົ້ນຄົງພາຍໃນຈິດໃຈຊ່ຶີງຈະເກີດຂົ້ຶນ ເມ່ີອພວກເຂົາ ສາມາດພັດທະ ນາຜູ່ານຂ້ົັນຕູ່າງໆ ມາໄດ້ຢ່າງດແີ ຕູ່ໃນທາງກົງກັນຂ້າມຖາ້ ພວກເຂົາປບັ ຕົວໃນຂນ້ົັ ຕູ່າງໆ ທຜ່ີ ູ່ານມາບ່ໍ ໄດ້ຈະເກດີ ຄວາມຮູ້ສກຶ ທໍ້ແທແ້ ລະເໜີ່ອຍໜູ່າຍຕໍ່ຊວີ ິດຂອງຕົວເອງໄວຊະລາເປັນໄວສຸດທາ້ ຍຂອງຊີວິດ ບຸກຄົນຄວນ ມຄີ ວາມພຶງພໃຈໃນຊວີ ິດ ຮຈູ້ ັກຫາຄວາມສຸກ ຄວາມສະຫງບົ ໃນຈິດໃຈ ພໃຈກັບການມຊີ ີວິດຂອງຕນົ ໃນໄວຊະລາ ບໍ່ຮູ້ສຶກເສຍດາຍເວລາທີ່ຜູ່ານມາສາມາດຍອມຮັບສະພາບຄວາມຈິງຍອມຮັບຄວາມເປັນຢູ່ຂອງຕົນໃນປະຈຸບັນ Erikson ກູ່າວວູ່າ “ເດັກທ່ີມີສຸກຂະພາບສົມບູນທັງກາຍແລະໃຈ ຈະບໍ່ຢ້ານ-ກົວຕໍ່ຊີວິດ ແລະ ຖ້າພ່ໍແມູ່ໃຫ້ຄວາມ ຫມັົ້ນຄງົ ແກູ່ພວກເຂົາພຽງພພວກເຂາົ ກຈະບຢ່ໍ ້ານຄວາມຕາຍ” 68

ຫລັກການສາໍ ຄັນຂອງທິດສະດີຈິດສງັ ຄົມໃນການສະເໜີພດັ ທະນາການຂອງມະນດຸ ດັົງ່ ກູ່າວມາທັງໝົດຂາ້ ງ ຕົນ້ ນ້ີົErikson ກູ່າວວູ່າພວກເຂົາບ່ໍໄດ້ສ້າງທິດສະດີໃໝູ່ຂນ້ົຶ ມາດ້ວຍຕົວຂອງພວກເຂົາເອງແຕູ່ພວກເຂາົ ໄດ້ຂະຫຍາຍ ຄວາມຄິດຂອງ Freud ໃຫ້ກວາ້ ງຂວາງອອກໄປແລະໃຫ້ເໝາະສົມກັບສະພາບປະຈຸບັນ Erikson ໄດ້ອະທິບາຍເຖິງ ບຸກຄະລິກກະພາບຈາກພົ້ນຖານທິດສະດີຈິດວິເຄາະຂອງ Freud ພວກເຂົາຮຽກງານຂອງ Freud ເປັນງານທີ່ແຂງ ແກູ່ງ (rock) ເພາະເປນັ ການວາງຮາກຖານກູ່ຽວກັບທິດສະດີບຸກຄະລກິ ກະພາບ. ຄວາມແຕກຕູ່າງໃນຄວາມຄິດລະຫວູ່າງ Freud ກັບErikson ການສກຶ ສາບກຸ ຄະລິກກະພາບຂອງນກັ ຈິດ ວິທະຍາທັງ2ທູ່ານເຖິງວູ່າຈະມີຮາກຖານແລະໂຄງສ້າງທາງບຸກຄະລິກກະພາບຄກັນແຕູ່ກມີແນວຄວາມຄິດທ່ີແຕກ ຕູ່າງກນັ ຫລາຍປະການດັົ່ງຕໍໄ່ ປນີົ້ 1. Erikson ສຶກສາພດັ ທະນາການຈາກບຸກຄົນທ່ີມີບຸກຄະລິກກະພາບປົກກະຕິ ສູວ່ ນ Freud ສຶກສາຈາກ ຄົນໄຂ້ໃນຄິນິກຂອງພວກເຂາົ ຊ່ຶີງເປັນພະຍາດຈດິ ແລະພະຍາດປະສາດ. 2. ກ ະບ ວ ນ ກ ານພັດທ ະນາທ າງຈິ ດ Erikson ເນົັ້ນ ໃນເລີ່ອງຈິດສັງຄົມ (psychosocial stage) ແຕູ່ Freud ເນັົ້ນວ່າູ ການພດັ ທະນາທາງຈິດເປນັ ໄປຕາມຂົັນ້ ຂອງຈິດເພດ (psychosexual stage). 3. ທິດສະດີຂອງ Erikson ເນົ້ັນປະສົບການຈໍາເປັນທີ່ເປັນອົງຄ໌ປະກອບຂອງ ego ໂດຍພະຍາຍາມສຶກສາ ວູ່າ ego ມີຈຸດເລີ່ມຕົ້ນແລະພັດທະນາໄປຢ່າງໃດຕະຫລອດຈົນຫນ້າທີ່ຂອງ ego ຊ່ຶີງໄດ້ປັບ-ປຸງໃນ ລັກສະນະທີ່ມີເຫດມີຜົນນັ້ົນພັດທະນາຢ່າງໃດ ພວກເຂົາບໍ່ສົນໃຈພະລັງເພດແຕູ່ກບໍ່ລົບລ້າງທິດສະດີ ຂ ອ ງ Freud ໃ ນ ເລີ່ ອ ງ ຈິ ດ ພ ວ ກ ເຂົ າ ຍ ອ ມ ຮັ ບ ໃ ນ ກ າ ນ -ເຮັ ດ -ວ ຽ ກ ງ າ ນ ຂ ອ ງ ຈິ ດ ຂ າ ດ ສໍ າ ນກຶ (unconscious mind) ວູ່າເປັນແຮງຈູງໃຈຢາ່ ງໜຶີ່ງ ແຕູ່ພວກເຂາົ ສົນໃຈເລ່ອີ ງສງັ ຄົມປະກິດຫລການ ອົ ບ ຮົ ມ ລ້ ຽ ງ-ດູ ຫ ລ າຍ ກ ວູ່ າແ ລ ະຖ ວູ່ າ ກ ະບ ວ ນ ກ ານ ນົ້ີ ເຮັ ດ ໃ ຫ້ ego ພັ ດ ທ ະ ນ າຂຶົ້ ນ ທິ ດ ສ ະ ດີ ຂອງ Erikson ຈຶ່ີງໄດ້ຊີ່ວູ່າ Psychosocial Theory ຫລ ອາດມີຊ່ີອ່ີນໆ ເຊ່ັົນ David Rapport ຮຽກ ທິ ດ ສ ະ ດີ ນ້ີົ ວູ່ າ Theory of Reality Relationship ແ ລ ະ ຮ ຽ ກ ນັ ກ ຈິ ດ ວິ ທ ະ ຍ າ ກຸູ່ ມ ນົີ້ ວ່າູ ego psychologist 4. ເອກລັກສົນ໌ຂອງ ego ແລະບກຸ ຄະລິກກະພາບປົກກະຕິ Erikson ເຊ່ີອວູ່າການສຶກສາບຸກຄນົ ມີບຸກຄະ ລກິ ກະພາບປົກກະຕິຈະເປັນຕົວແບບຂອງລກັ ສະນະພັດທະນາການຂອງມະນດຸ ໄດ້ດີກວູ່າເພາະຍູ່ອມມພີ ຶດຕິ ກາໍ ແລະການຍອມຮັບໂລກຫລາຍກວູ່າແລະດກີ ວູ່າແລະຖກຕ້ອງກວູ່າຄົນທີ່ເປັນພະຍາດປະສາດພວກເຂົາ ໃຫ້ທັດນະວູ່າ “ເດັກຄບຸກຄົນທີ່ບໍ່ມີຫຍັງຢູ່ພາຍໃນພຶດຕິກໍາ ບໍ່ມີທັງດີແລະເລວແຕູ່ມີສັກຍະພາບທີ່ຈະ ສະແດງຄວາມດີຫລຄວາມເລວ” ແລະເມີ່ອພັດທະນາຂນົຶ້ ມາເຖິງຂນັົ້ ຕາູ່ ງໆ ກຈະເຮັດໃຫ້ເດັກມີຄວາມແຕກ ຕາູ່ ງກັນ ສ່ິີງທີ່ເຮັດໃຫ້ແຕກຕູາ່ ງກນັ ຄ ການຈະເລີນເຕີບໂຕ ຫລກະບວນການຂອງເອກລກັ ສນົ ໌ ego ການ ພດັ ທະນາ ego ຈະເປັນໄປ2 ລັກສະນະ ຄລັກສະນະແຮກເປັນການພັດທະນາສູ່ວນທຢ່ີ ູ່ພາຍໃນຕົວບຸກຄົນ ຊີ່ງຶ ຄກັນແລະຈະກ້າວໜ້າໄປຕາມເວລາ ລັກສະນະທີ່ 2 ຂ້ົນຶ ຢູ່ກັບອົງຄ໌ປະກອບພາຍນອກທີ່ແຕູ່ລະຄນົ ຍອມ 69

ຮບັ ແລະການລຽນແບບຈາກວັດທະນະທໍາຫລສັງຄົມພັດທະນາການຂອງບຸກຄົນຈະເລີ່ມຕົ້ນຈາກການບໍ່ມີ ເອກລກັ ສົນໃ໌ ນຕົວເອງໄປສູ່ການມີເອກລັກສົນ໌ໃນຕວົ ເອງສະນັົ້ນການພັດທະນາບກຸ ຄະລິກກະພາບຈີ່ຶງຂຶົ້ນຢູ່ ກບັ ອງົ ຄ໌ປະກອບພາຍໃນຕນົ ຂອງບກຸ ຄົນແລະອງົ ຄ໌ປະກອບພາຍນອກຊີງ່ຶ ໄດແ້ ກູ່ສິີ່ງແວດລ້ອມ. 5. ຫລກັ ການຂອງຄວາມຈະເລນີ ເຕີບໂຕ Erikson ເຊ່ອີ ວາູ່ ແບບແຜນຂອງພັດທະນາການເປັນຜົນມາຈາກພັນ ທກຸ ໍາຫລການຖູ່າຍທອດຂອງ genes ເປັນຕົວກໍານົດແບບແຜນຂອງພັດທະນາການແຕູ່ລະສູ່ວນ ອິດທິພົນ ຂອງພັນທຸກໍາບ່ໍໄດ້ຢຸດເຮັດວຽກເມ່ີອເດັກເກີດແຕູ່ຈະມີຜົນໄປເຖິງໄວລຸ້ນ ການສະແດງອອກຂອງພັນທຸກໍາ ຈະເປັນໄປຕາມລະຍະເວລາ ໝາຍຄວາມວູ່າ ທຸກສງີິ່ ທຸກຢ່າງທີ່ຈະເລນີ ເຕີບໂຕໃນແບບແຜນໜ່ີຶງ ໆ ຈະຂຶົ້ນ ຢກູ່ ັບເວລາ ຈົນກະທ້ົັງແຕູ່ລະສູ່ວນໄປສຈູ່ ຸດມຸ້ງໝາຍສຸດທ້າຍ ເຖິງວູ່າການຈະເລີນເຕບີ ໂຕຕາມໂຄງສ້າງພັນ ທກຸ ໍາຊີ່ຶງຖວູ່າເປັນກົດພາຍໃນ (Inner law) ຈະເຮັດໃຫ້ບຸກຄະລິກກະພາບຂອງບຸກຄົນກາ້ ວໜ້າຂຶ້ົນໂດຍ ເພີ່ ມ ສັ ກ ຍ ະ ພ າ ບ ເຮັ ດ ໃ ຫ້ ມີ ຄ ວ າ ມ ສາ ມ າ ດ ສູ ງ ຂ້ົຶ ນ ແ ຕູ່ ໃ ນ ຂະ ນ ະ ດ ຽ ວ ກັ ນ ເດັ ກ ກ ຕ້ ອ ງ ຮັ ບ ອິ ດ ທິ ພົ ນ ຂອ ງ ສັງຄົມ ສັງຄົມເປັນອງົ ຄ໌ປະກອບສໍາຄນັ ໃນການພັດທະນາແຕູ່ລະຂນົັ້ ຕັງ້ົ ແຕູ່ເກດີ ຈົນເຂົ້າສູ່ໄວລ້ນຸ . 6. ຄວາມຕ່ໍເນ່ອີ ງຂອງຂ້ົັນທາງຈິດວິທະຍາ ພັດທະນາການທັງ 8 ຂ້ັົນທີ່ກູ່າວມາແລ້ວເປັນພັດທະນາການທາງ ຈດິ ຊຶງ່ີ ເປນັ ກະບວນການທຕ່ີ ່ໍເນີ່ອງກັນ ໃນພດັ ທະນາການແຕູ່ລະຂົ້ນັ Erikson ໃຫ້ແນວຄວາມຄດິ ທສ່ີ ໍາຄັນ ແລະ ມີ ອດິ ທິພົນຂອງສັງຄມົ ກຽູ່ ວຂ້ອງໃນພັດທະນາການແຕູ່ລະຂົນັ້ ຂອງຊວີ ດິ . 2.3 ທດິ ສະດີບກຸ ຄະລິກກະພາບທີ່ກຽູ່ ວກບັ ການປຽ່ ນແປງ (Dynamic Theories) ທິດສະດີບຸກຄະລກິ ກະພາບທີ່ກູ່ຽວກັບການປ່ຽນແປງ ມີທິດສະດີບຸກຄະລກິ ກະພາບຂອງ Maslow ແລະ ທດິ ສະດີບກຸ ຄະລິກກະພາບຂອງRogers ດົ່ັງຈະອະທິບາຍໂດຍລະອຽດຄ 2.3.1 ທິ ດ ສ ະດີ ຈິ ດ ວິ ທ ະຍ າມ ານຸ ສົ ຍ ວິ ທ ະຍ າຫ ລ ທິ ດ ສ ະດີ ບຸ ກ ຄ ະ ລິ ກ ກ ະ ພ າບ ຂ ອ ງ Maslow (Humanistic Theory) ທິດສະດີຈິດວິທະຍາມານຸສົຍວິທະຍາ (Humanistic Theory) ອະທິບາຍວູ່າທິດສະດີ ຈິດວິທະຍາມານຸສົມວິທະຍາ ເປັນທິດສະດີຈິດວິທະຍາຮູ່ວມສະໄໝໃນປະຈຸບັນຫລາຍທີ່ສຸດ ແນວຄວາມຄິດຂອງ ນັກຈິດວິທະຍາກຸູ່ມນີ້ົເຮັດໃຫ້ເກດີ ການເຄີ່ອນໄຫວຢາ່ ງຫລາຍໃນວົງການຈິດວິທະຍາເພາະໄດ້ສະເໜີພາບຫລຄວາມ ຄິດເຫັນໃນມະນຸດແຕກຕູ່າງໄປຈາກຄວາມຄິດຂອງທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບທ່ີຜູ່ານມາເຊົ່ັນທິດສະດີຈິດວິເຄາະ ຫລທິດສະດີພຶດຕິກໍານິຍົມເປັນຕົ້ນຜູ້ຄິດທິດສະດີນ້ົີ ໄດ້ແກູ່ Abraham Maslow ເປັນຜູ້ຕົ້ັງທິດສະດີນ້ີົແລະໄດ້ຮັບ ກ າ ນ ຍົ ກ ຍ້ ອ ງ ວູ່ າ ເ ປັ ນ ພ່ໍ ແ ຫູ່ ງ ຈິ ດ ວິ ທ ະ ຍ າ ມ າ ນຸ ສົ ຍ ນິ ຍົ ມ ທິ ດ ສ ະ ດີ ນົີ້ ມີ ຊ່ີ ຮ ຽ ກ ຕາູ່ ງໆ ກັນ ເຊນ່ົັ A Humanistic Theory of Personality ແລະ Self Actuali-zationism Theory ທະລດ ດີມນຸສົຍນິຍົມເປັນທິດສະດີທີ່ກູ່າວເຖິງບຸກຄະລິກກະພາບໂດຍມີຄວາມເຊີ່ອພ້ົນຖານວູ່າມະນຸດມີຄວາມດີແລະມີ ຄນຸ ຄູ່າຕໍ່ການຍອມຮບັ ມະນຸດມີຄວາມຕ້ອງການທ່ີຈະມຸ້ງໄປສຄູ່ ວາມເຂ້າົ ໃຈໃນສກັ ຍະພາບຂອງຕົນເອງ ຖາ້ ສະພາບ ສິ່ີງແວດລອ້ ມຂອງພວກເຂົາດີພຫລເອົ້ອອໍານວຍດັງົ່ ນນັົ້ ທິດສະດີຈ່ີຶງມີແນວຄິດພົ້ນຖານໃນເລ່ີອງການສຶກສາບຸກຄົນ ທກີ່ ູຽ່ ວຂ້ອງກັບຄວາມບລບິ ູນຄວາມຈະເລີນງອກງາມແລະການສາ້ ງສັນຂອງມະນຸດຊຶີ່ງ Maslow ກາູ່ ວວູ່າ ມະນຸດ 70

ຈະບເໍ່ ຂົ້າໃຈຕົນເອງຈົນກວູ່າຈະເກີດຄວາມປາດຖະຫນາຢາ່ ງແຮງກາ້ ທຈ່ີ ະແສວົງຫາສິ່ີງຕໄ່ໍ ປນຄີ້ົ ຄວາມຕ້ອງການທຈີ່ ະ ເຂ້ົາໃຈຕົນເອງຢ່າງແທ້ຈິງ ຄວາມບລິບູນງອກງາມເອກລັກສົນ໌ແລະຄວາມເປັນຕົວຂອງຕົວເອງ ແລະ ສິີ່ງສໍາຄັນທີ່ ທິ ດສະດີ ຂອງ Maslow ເນ້ົັນ ຄ ເອ ກ ລັກ ສົນ໌ ຂ ອງບຸກ ຄົ ນ ຄ ວ າມ ສໍາຄັ ນ ແ ລ ະຄ ວ າມ ຫ ມ າຍ ຂອງຄຸ ນຄູ່ າ ຕາູ່ ງໆ (values) ສັກຍະພາບສາໍ ລັບການຊົີ້ນໍາຕົນເອງ ແລະຄວາມຕ້ອງການຈະເລນີ ເຕີບໂຕຂອງບຸກຄົນຊງ່ີຶ ສີິງ່ ເຫລົ້າ ນົ້ີເປັນອິດທິພົນສໍາຄັນຂອງຄວາມຄິດໃນປະຈຸບັນກູ່ຽວກັບພຶດຕິກໍາມະນຸດ (ນວນລະອ ສຸພາຜົນ. 2527: 255- 288). ປະຫວດັ ຜູ້ກາໍ ເນີດທດິ ສະດີ Abraham Maslow ເກີດເມ່ີອວັນທ່ີ 1 ເມສາຍນ ຄ. ສ. 1908 ທີ່ເມອງ Brooklyn ໃນປະເທດສະ ຫລັດອະເມລິກາ New York ບີດາ-ມານດາເປັນຊາວຍິວ (Jews) ຊຶ່ງີ ອົບຍົບມາຈາກລັດເຊຍ Maslow ເປນັ ອາ້ ຍ ຄົນໃຫຍູ່ມີພີ່ນ້ອງ 7 ຄົນ ພໍ່ແມູ່ຂອງພວກເຂົາມີຄວາມປາດຖະຫນາທຈີ່ ະໃຫ້ພວກເຂົາໄດຮ້ ັບການສກຶ ສາຢ່າງດີທີ່ສຸດ ຊງ່ີຶ Maslow ກຍອມຮັບໃນຄວາມປາດຖະຫນານ້ົີ ຢ່າງໃດກຕາມການສຶກສາເພ່ີອໄປສູ່ເປ້ົາໝາຍທ່ີພ່ໍແມູ່ຕັົ້ງໄວ້ໃນ ລະຍະໄວເດັກແລະໄວລຸ້ນຕອນຕ້ົນກສ້າງຄວາມຂົມຂ່ີນໃຫ້ແກູ່ພວກເຂົາຫລາຍຄກັນ ດ່ັົງທີ່ພວກເຂົາໄດ້ຂຽນກູ່ຽວ ກບັ ຕວົ ເອງໄດ້ວູ່າ “ດ້ວຍຄວາມເປັນເດກັ ຈ່ງີຶ ບເ່ໍ ປນັ ທໜີ່ ້າສົງໄສວາູ່ ເປນັ ຫຍງັ ຂອ້ ຍຈຶ່ີງບປໍ່ ວ່ ຍເປນັ ພະຍາດຈິດຂອ້ ຍເປັນ ເດັກຊາຍຍິວຕົວເລັກໆ ຢູ່ໃນກຸູ່ມເພີອ່ ນທີ່ບ່ໍ-ແມູ່ນຊາວຍິວຊີ່ຶງມັນເໝອນກັບສະພາບຂອງເດັກນິໂກຄົນແຮກທີ່ເຂ້ົາ ໄປຢູ່ໂຮງຮຽນທີ່ມີແຕູ່ເດັກຜິວຂາວ ຂ້ອຍຮູ້ສຶກໂດດດູ່ຽວແລະບ່ໍມີຄວາມສຸກຂ້ອຍໃຊ້ເວລາຢູ່ແຕູ່ໃນຫ້ໍງົດມຸດແລະ ຫ້ອມລອ້ ມດວ້ ຍຫນັງສຕາູ່ ງໆ ໂດຍປາດສະຈາກເພີ່ອນ”ຈາກປະສົບການດ່ັົງກູ່າວເຮດັ ໃຫ້ ບາງຄົນອາດຄດິ ວາູ່ ຄວາມ ປາດຖະຫນາຂອງ Maslow ທີ່ຈະຊູ່ວຍ-ເຫລອເພີ່ອນມະນຸດໃຫ້ມີຊີວິດຄວາມເປັນຢູ່ດີຂ້ຶົນນົ້ັນເລີ່ມຕົ້ນມາຈາກ ຄວາມປາດຖະຫນາທ່ີຈະໃຫ້ຊີວິດຄວາມເປັນຢູ່ຂອງພວກເຂົາດີຂ້ົຶນນ້ັົນເອງ Maslow ໄດ້ທຸ້ມເທເວລາຢ່າງຫລາຍ ໃຫ້ກບັ ການສຶກສາຈິດວິທະຍາກຽູ່ ວກບັ ມະນຸດແຕູ່ພວກເຂົາກຍັງມີປະສົບການງານດ້ານອ່ີນໆ ເຊນົ່ັ ໃຊ້ເວລາໃນຊູ່ວງ ລ ະດູ ຮ້ ອ ນ ຊູ່ ວ ຍ -ເ ຫ ລ ອ ຄ ອ ບ ຄົ ວ ໃ ນ ກ າ ນ ປ ະ ກ ອ ບ ທຸ ລ ະ ກິ ດ ສ້ າ ງຖັ ງໄມ້ ຊຶ່ີ ງ ນ້ ອ ງ ຊ າຍ ຂ ອ ງ ພ ວ ກ ເຂົ າ ກ ຍັ ງເ ຮັ ດ ກິດຈະການນຢ້ົີ ູ່ທກຸ ມ້ນົ ີົ້ Maslow ເລມີ່ ຕົ້ນການສກຶ ສາໃນລະດັບປນຍາໃນວຊິ າກົດຫມາຍຕາມຄາໍ ສະເໜີແນະຂອງ ພ່ໍທີ່ City College of New York ແຕູ່ເມີ່ອຮຽນໄປພຽງ 2ອາທິດພວກເຂົາກຕັດສິນໃຈວູ່າພວກເຂົາບ່ໍສາມາດ ເປັນນັກກົດຫມາຍໄດ້ພວກເຂົາຈ່ຶີງປ່ຽນມາສຶກສາທີ່ມະຫາວິທະຍາໄລCornell ແລະ ຕໍ່ມາກມາຮຽນທີ່ມະຫາ ວທິ ະຍາໄລ Wisconsin ໃນສາຂາຈິດວິທະຍາ ພວກເຂົາໄດ້ຮບັ ປນຍາຕີເມອີ່ ຄ. ສ. 1930ປນຍາໂທໃນປີກ. ສ. 1931 ແລະ ປນຍາເອກໃນປີຄ. ສ.1934 ທາງດ້ານຊີວິດຄອບຄົວ ພວກເຂົາໄດ້ແຕູ່ງງານກັບ Bertha Goodman ຊຶ່ີງMaslow ຍົກຍອ້ ງເມຍວ່າູ ມຄີ ວາມສໍາຄັນຕ່ໍຊວີ ດິ ຂອງພວກເຂົາຫລາຍດ່ົັງທພີ່ ວກເຂາົ ກາູ່ ວວ່າູ “ຊວີ ິດຍງັ ບໄ່ໍ ດ້ເລ່ີມ ຕົນ້ ສໍາລບັ ຂອ້ ຍຈົນກະທ້ງັົ ເມີ່ອຂອ້ ຍແຕງູ່ ງານ ແລະ ໄດ້ຍາ້ ຍເຂ້ົາມາຢູ່ໃນWisconsin” ງານວິໄຈເພີ່ອຮັບປນຍາເອກຂອງພວກເຂົາເປັນຜົນງານທີ່ໄດ້ຮັບການຍົກຍ້ອງມາຈົນກະທັ້ົງທຸກມົ້ນີົ້ ນ້ັົນ ຄ ການສຶກສາເລ່ີອງເພດແລະເຈົ້າລັກສະນະຂອງລິງ ການສຶກສາເລີ່ອງນ້ີົເຮັດໃຫ້ Maslow ເກີດຄວາມສົນໃຈໃນ 71

ເລ່ີອງເພດແລະຄວາມຮັກຊຶ່ີງຕ່ໍມາໄດ້ປ່ຽນຄວາມສົນໃຈນ້ົີມາສູ່ມະນຸດ Maslow ໄດ້ເຮັດວິໄຈເລ່ີອງເພດໂດຍ ສະເພາະການສຶກສາຮັກຮູ່ວມເພດ (homosexuality) ຊຶີ່ງມີສາລະສໍາຄັນເຮັດໃຫ້ເຂົ້າໃຈມະນຸດເລິກລຶກຫລາຍຂົຶ້ນ ລະຫ ວູ່າງປີຄ. ສ. 1930-1934 Maslow ເປັນຜູ້ຊູ່ວຍຫົວຫົວໜ້ າພາຄວິຊາຈິດວິທະຍາທີ່ມະຫາວິທະຍາ ໄລ Wisconsin ຕໍ່ມາໄດ້ຍ້າຍມາສອນທມ່ີ ະຫາວິທະຍາໄລ Columbia ພວກເຂາົ ເຮັດວຽກຢູ່ບູ່ອນນົລ້ີ ະຫວາູ່ ງປຄີ . ສ.1935-1937 ຕ່ໍມາໄດ້ຮັບຕໍາແໜູ່ງເປັນຜູ້ຊູ່ວຍສາດຕາຈານຍ໌ທີ່ມະຫາວິທະຍາໄລ Brooklyn ຈົນເຖິງປີຄ. ສ. 1951 Maslow ກໄດ້ຍາ້ ຍມາສອນທີ່ມະຫາວິທະ ຍາໄລ New York ຊ່ີຶງເປັນມະຫາວິທະຍາໄລທ່ີໄດ້ຮບັ ການຍົກ ຍອ້ ງວູ່າເປັນສູນກາງຂອງມະຫາວິທະຍາໄລທ່ີສອນວຊິ າຈິດວທິ ະຍາ ນ ທ່ີນເ້ີົ ອງ ພວກເຂົາໄດ້ພົບກັບນັກຈິດວິທະຍາ ຊັ້ນົ ນໍາຫລາຍຄົນທ່ີຫລົບໜີຈາກ Hitler ໃນສະໄໝນົ້ັນໄດ້ແກູ່ Erich From, Alfred Adler, Karen Horney, Ruth Benedick ແລະ Max Wertheimer ຊ່ຶີງເປັນໂອກາດດີທີ່ພວກເຂົາໄດ້ແລກປ່ຽນຄວາມຮູ້ແລະປະສົບການ ກັບນກັ ຈດິ ວິທະຍາເຫລ່າົ ນ້ົັນຢ່າງຫລວງ-ຫລາຍແລະເປນັ ພົ້ນຖານສາໍ ຄນັ ທີ່ເຮັດໃຫ້ Maslow ໄດ້ສຶກສາເຖິງກົດພົ້ນ ຖານຂອງຄວາມເປັນມະນຸດແລະໃນລະຫວູ່າງນົັ້ນເຮັດໃຫ້ພວກເຂົາກາຍເປັນນັກຈິດວິເຄາະໄປດ້ວຍ Maslow ມີ ຄວາມປາດຖະຫນາຢ່າງຫລາຍທີ່ຈະສຶກສາພຶດຕິກໍາທຄີ່ ອບຄຸມມະນດຸ ຢາ່ ງແທ້ຈິງ Maslow ມີລູກສາວ 2 ຄົນ ເມີ່ອ ມລີ ູກສາວຄົນແຮກພວກເຂົາກູ່າວວາູ່ “ລູກຄົນແຮກໄດ້ປຽ່ ນຂ້ອຍໃຫ້ມາເປັນນກັ ຈດິ ວິທະຍາແລະພບົ ວາູ່ ຈິດວິທະຍາ ພຶດຕິກໍານິຍົມເປັນສິ່ີງທ່ີເປັນໄປບ່ໍໄດ້ນົັ້ນທ່ີຈະນໍາມາໃຊ້ໃນການລ້ຽງ-ດູ ຂ້ອຍກູ່າວໄດ້ວູ່າທຸກໆ ຄົນທີ່ມີລູກຈະບໍ່ ສາມາດເປັນນັກພຶດຕິກໍານິຍົມໄດ້ ”Maslow ໄດ້ພົບພຶດຕິກໍາທີ່ຊັບຊ້ອນຂອງມະນຸດ ຊີ່ຶງສະແດງອອກໂດຍ ລກູ ໆ ຂອງພວກເຂົາ ພວກເຂາົ ກູ່າວູ່າ “ຈດິ ວິທະຍາພຶດຕິກໍານິຍມົ ມີຄວາມສໍາພັນທຈີ່ ະເຂົ້າໃຈໜູ (rodents) ຫລາຍ ກວູາ່ ຈະເຂ້າົ ໃຈມະນຸດ” ເມ່ີອສົງຄາມໂລກເທ່ອີ ທ່ີ 2 ເກີດຂົນ້ຶ ເປັນສາເຫດໃຫ້ການ-ເຮດັ -ວຽກງານຂອງ Maslow ປ່ຽນແປງໄປ ໃນ ຄວາມເຫັນຂອງພວກເຂົາສົງຄາມກໍ່ໃຫ້ເກີດອະຄະຕິຄວາມກຽດຊັງຊຶ່ີງເປັນຄວາມຊວ່ົ ຮ້າຍຂອງມະນດຸ ຫລງັ ຈາກທ່ີ ທະຫານຢຶດ Pearl Harbor ໄດ້ນັ້ົນມີຜົນຕ່ໍງານຂອງ Maslow ຫລາຍດັົ່ງທີ່ພວກເຂົາບັນທຶກໄວ້ຕອນໜຶ່ີງວູ່າ“ຂ້າ ພະເຈົ້າຍ ນມ ອງກ ານ ຮົບ ດ້ວ ຍ ນ້ໍາຕ ານອງໜ້ າຂ້ າພະເຈົ້າບ່ໍເຂົ້ າໃຈເລີ ຍ ວູ່າພວ ກ Hitler ພວ ກ German ພວກ Stalin ຫລພວກ Communist ມີຈຸດມຸ້ງໝາຍຫຍງັ ບ່ໍມໃີ ຜທຈີ່ ະເຂົາ້ ໃຈການກະທາໍ ຂອງພວກເຂົາເຫລົ່ານັົ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຢາກຈະເຫັນໂຕະສັນຕິພາບຊຶ່ີງມບີ ຸກຄົນນົັ່ງຢູ່ຮອບໂຕະນ້ັົນແລະເວົ້າກັນກູ່ຽວກັບທາໍ ມະຊາດຂອງມະນຸດ ບ່ໍ ເວ້ົາເຖິງຄວາມກຽດຊັງສົງ ຄາມເວົ້າແຕູ່ເລີ່ອງສັນຕິພາບແລະຄວາມເປັນພີ່ເປັນນ້ອງກັນ” ໃນເວລາທີ່ຂ້າພະເຈົ້າຄິດ ເຊ່ນົັ ນເ້ີົ ຮັດໃຫ້ຂາ້ ພະເຈ້າົ ຕັດສິນໃຈໄດ້ວູາ່ ຄວນຈະເຮັດ-ຫຍງັ ຕໍ່ໄປນັບຕງ້ົັ ແຕູ່ວິນາທີນົັນ້ ໃນປີຄ. ສ. 1941 ຂ້າພະເຈ້ົາ ໄດ້ອຸທິດຕົວເອງໃນການພັດທະນາທິດສະດີກູ່ຽວກັບທໍາມະຊາດຂອງມະນຸດຊຶີ່ງທິດສະດີນ້ົີຈະສາມາດທົດສອບໄດ້ ຈາກການທດົ ລອງແລະການວໄິ ຈ. ປີ ຄ. ສ.1951 Maslow ໄດ້ຮັບແຕູ່ງຕົັ້ງເປັນປະທານຂອງຄະນະຈິດວິທະຍາທ່ີມະຫ າວິທະຍາໄລ Brandeisແລະຢູ່ໃນຕໍາແໜູ່ງນ້ີົຈົນເຖິງປີຄ. ສ.1961 ແລະ ຫລັງຈາກນ້ົັນພວກເຂົາກໄດ້ຮັບຕໍາແໜູ່ງເປັນສາດຕາ 72

ຈານຍ໌ທາງຈິດວິທະຍາ ໃນລະຫວູ່າງນົີ້ພວກເຂົາເປນັ ບຸກຄົນສໍາຄັນໃນການເຄ່ີອນໄຫວໃນກູຸ່ມຈິດວິທະຍາມານຸສົຍ ນິຍົມໃນໝູ່ນັກຈິດວິທະຍາຊາວເມລິກັນເຖິງປີຄ. ສ. 1969 ພວກເຂົາໄດ້ຍ້າຍໄປເປັນປະທານມູນນິທິ W. P. Laughlinໃນ Menlo Part ທີ່California ແລະ ທີ່ນ້ົີເອງ ພວກເຂົາໄດ້ສຶກສາໃນເລີ່ອງທີ່ພວກເຂົາສົນໃຈຄປັດ ຊະຍາທາງການເມອງແລະຈະຫລຍິ ທໍາ ແລະແລ້ວວາລະສດຸ ທ້າຍຂອງພວກເຂາົ ກມາເຖິງເມ່ີອວັນທ່ີ 8 ມິຖຸນາຍນຄ. ສ. 1970 ເມ່ີອອາຍຸພຽງ 62 ປີ ພວກເຂົາກເຖິງແກູ່-ກໍາ ດ້ວຍອາການຫົວໃຈວາຍຫລັງຈາກທີ່ພວກເຂົາປ່ວຍເປັນ ພ ະ ຍ າດ ຫົ ວ ໃ ຈ ຊໍ າ ເຮົ້ ອ ມ າເປັ ນ ເວ ລ າດົ ນ ຫ ນັ ງ ສ ທີ່ Maslow ຂ ຽ ນ ມີ ເປັ ນ ຈໍ າ ນ ວ ນ ຫ ລ າ ຍ ຕົ ວ ຢ່ າ ງ ເ ຊົ່ັ ນ Toward a Psychology of Being, Religions, Values and Peak Experiences, The Psycholo gy of Science : A Reconnaissance. ຫລກັ ເບົອ້ ງຕົນ້ ຂອງຈດິ ວິດຍາມນສຸ ຍົ ນຍິ ົມ (Basic Tenets of Humanistic Psychology) ຄໍາວູ່າ “ຈິດວິທະຍາມານຸສົຍນິຍົມ” (Humanistic psychology) ຕ້ັົງຂ້ົຶນໂດຍກຸູ່ມນັກຈິດວິທະຍາ ເມ່ີອ ປະມານຕົ້ນໆ ປີ 1960 ໂດຍມີ Maslow ເປັນຫົວໜ້າກູຸ່ມໃນສະໄໝນົ້ັນ ທິດສະດີທີ່ມີອິດທິພົນຕໍ່ວົງການຈິດ ວິທ ະຍ າຄ ທິ ດ ສະດີ ຈິດວິ ເຄ າະແ ລ ະທິ ດ ສະດີ ພຶດຕິ ກໍານິ ຍົມ (psychoanalysis and behaviorism) ແຕູ່ Maslow ໄດ້ຕງ້ົັ ທິດສະດີທມີ່ ີຕວົ ແປແຕກຕາູ່ ງອອກໄປຈາກກຸູ່ມທິດສະດີທັງ 2 ແລະ ເປນັ ທິດສະດີທີ່ ບເ່ໍ ໝອນກັບ ທິດສະດີອ່ີນໆ ຈິດວິທະຍາມານຸສົຍນິຍົມບໄໍ່ ດ້ມີລະບບົ ຫລການລວບລວມສະເພາະສງ່ີິ ໜີ່ຶງສີິງ່ ໃດ ແຕູ່ມັນສະແດງເຈົ້າ ລັກສະນະຂອງຄວາມເຄີ່ອນໄຫວ ຊ່ີຶງເປັນການເຂ້ົາມາລວມກັນຂອງຄວາມຄິດຫລາຍໆ ຢ່າງ Maslow ຮຽກ ວູ່າ “ພະລັງທ່ີ 3 ຂອງຈິດວິທະຍາ”(third force psychology) ເຖິງ-ແມູ່ນ-ວູ່າການເຄ່ີອນໄຫວນີ້ົຈະສະແດງ ຄວາມຄດິ ເຫນັ ໄດ້ກວ້າງຂວາງແຕູ່ທັງໝົດສະແດງເຖງິ ຄວາມຄິດພ້ົນຖານຂອງທາໍ ມະຊາດມະນຸດ ແລະຄວາມຄິດພົ້ນ ຖານໃນທິດສະດີນ້ີົມີຮາກຖານມາຈາກປັດຊະຍາຕະເວັນຕົກ ກູຸ່ມຈິດວິທະຍາມານສຸ ົຍນິຍົມເນົັ້ນ ຢ່າງຫລາຍໃນປັດ ຊະຍາເລ່ີອງອັດຖິພາວນິຍົມ (Existential) ຊີ່ຶງເປັນປັດຊະຍາທ່ີກູ່າວວູ່າບຸກຄົນມີຄວາມຮັບຜິດຊອບໃນຕົນ ເອງ ອິດທິພົນຈາກປັດຊະຍານີ້ົມີຕ່ໍແນວຄວາມຄິດທາງຈິດວິທະຍາໄດ້ພັດທະນາຂົ້ຶນໂດຍນັກຄິດ ແລະ ນັກຂຽນ ຫລາຍຄົນ ເຊົ່ັນ Kierkegaarad, Startre, Camus, Binswanger, Boss ແລະ Frankl ສູ່ວນນັກຈິດວິທະຍາ ຊາວເມລິກັນ ເຊົັ່ນ Rollo May ກໄດ້ຮັບອດິ ທິພົນຈາກປດັ ຊະຍານເົ້ີ ຊ່ັົນກັນ. ປັດຊະຍາອັດຖິພາວນິຍົມ (Existential) ກູ່າວເຖິງ ມະນຸດໃນແງູ່ຂອງຄວາມເປັນເອກັດບຸກຄົນແລະ ບັນຫາກູ່ຽວກັບຄວາມຄົງຢູ່ຂອງແຕູ່ລະບຸກຄົນ ມະນຸດເປັນຜູ້ທີ່ມີຄວາມສໍານຶກໃນຕົນເອງຢູ່ຕະຫລອດເວລາ ແມູ່ນ ກະທັົ່ງເຖງິ ວາລະສຸດທາ້ ຍຂອງຊວີ ິດທີ່ທຸກຄົນຕ້ອງປະສົບຄ ຄວາມຕາຍ ປດັ ຊະຍາຂອງລັດທິນົ້ີບຍໍ່ ອມຮັບວູາ່ ບຸກຄົນ ເປັ ນ ຜົ ນ ມ າ ຈ າ ກ ກ າ ນ ຖູ່ າ ຍ ທ ອ ດ ທ າ ງ ພັ ນ ທຸ ກໍ າ ຫ ລ ເປັ ນ ຜົ ນ ມ າ ຈ າ ກ ສ່ິີ ງແ ວ ດ ລ້ ອ ມ ໂດ ຍ ສ ະ ເພ າ ະ ຊີ ວິ ດ ໃ ນ ຕ ອ ນ ຕ້ົນ ໆ ແລະເຊ່ີອວູ່າມະນຸດມີສິດທິທີ່ຈະເລອກທາງເດີນຊີວິດຂອງຕົນເອງ ບໍ່ມີສາເຫດຫລເຫດຜົນໃດທີ່ສໍາພັນກັບ ພຶດຕິກໍາມະນຸດ ທຸກຄົນມີຄວາມຮັບຜິດຊອບຕ່ໍຊີວິດຂອງຕົນເອງ ແລະມີອິດສະຫລະພາບທີ່ຈະເລອກໃນສີ່ິງທີ່ຕົນ ສົນໃຈຫລຕ້ອງການ ກູ່າວໄດ້ວູ່າ “ຊີວິດເປັນໄປຕາມທີ່ຕົນສ້າງຂົຶ້ນ” ມະນຸດເປັນຜູ້ກໍານົດວູ່າສີ່ິງໃດທີ່ພວກເຂົາຈະ 73

ກະທໍາຫລສີ່ິງໃດທີ່ພວກເຂົາຈະບ່ໍກະທໍາ ມະນຸດມີອິດສະຫລະທີ່ຈະເປັນໃນສິີ່ງທີ່ພວກເຂົາຕ້ອງການ ການມີ ອດິ ສະຫລະໃນການເລອກບໍ່ໄດ້ເປັນສິີ່ງທີ່ປະກັນວູ່າສີ່ງິ ທີ່ພວກເຂົາເລອກນັ້ົນຈະດີສໍາລັບພວກເຂົາ ເພາະຖ້າເຊ່ັົນນ້ົັນ ບຸກຄົນກຈະບພ່ໍ ບົ ກັບຄວາມຜດິ ຫວງັ ຫລມຄີ ວາມວຕິ ກົ ກງັ ວນົ ຫລມີຄວາມເບີອ່ ໜູາ່ ຍ ຫລຄວາມຮູສ້ ກຶ ຜດິ ເກີດຂນຶົ້ . ແນ ວ ຄິ ດ ທີ່ ສໍ າ ຄັ ນ ຂອ ງ ກູຸ່ ມ ຈິ ດ ວິ ທະ ຍ າ ມ າ ນຸ ສົ ຍ ນິ ຍົ ມ ສູ່ ວ ນ ຫ ລ າ ຍ ນໍ າ ມ າ ໃຊ້ ຈ າ ກ ປັ ດ ຊ ະ ຍ າ ອັ ດ ຖິ ພ າ ວ ນິຍົມ (Existential) ຄ ມະນຸດເປັນຜູ້ບໍ່ຢູ່ນີ່ິງ ມະນຸດຈະແປປ່ຽນໄປຕາມສະຖານນະການຕູ່າງໆ ເຊົ່ັນເມີ່ອ 4 ປີ ກູອ່ ນເປັນເດກັ ໄວລຸນ້ ທລີ່ ູາ່ ເລງີ ສະໜຸກສະໜານ ແຕູ່ພຽງບຈ່ໍ ັກປີຫລງັ ຈາກນ້ັົນ ເດັກໄວລນຸ້ ເຫລົາ່ ນັນ້ົ ກກາຍເປນັ ຜູ້ຈັນ ໂລງສັງຄົມແລະມີຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຕໍ່ສັງຄົມໃນເວລາຕ່ໍມາທັງນົີ້ເນອີ່ ງມາຈາກມະນຸດສາມາດຕະໜັກໃນຄວາມຮັບ ຜດິ ຊອບແລະພະຍາຍາມຄົ້ນຫາສກັ ຍະພາບແຫູງ່ ຕນົ ເພອ່ີ ກະທາໍ ໃນສິງີ່ ທຕີ່ ນົ ເອງສາມາດຈະກະທໍາໃຫ້ຫລາຍທ່ສີ ດຸ ເທົ່າ ທຈີ່ ະເຮັດໄດ້ ດ້ວຍເຫດນ້ີົມະນຸດຈີ່ຶງສາມາດຜະເຊີນກັບຄວາມຈິງຂອງຊີວິດໄດ້ ໃນທັດນະຂອງກຸູ່ມອັດຖິພາວນິຍົມ ແລະກຸ່ມູ ຈິດວທິ ະຍາມານຸສຍົ ນຍິ ມົ ມີຄວາມສອດຄ້ອງກນັ ວູ່າມະນດຸ ເປນັ ຜູ້ຄ້ົນຫາຄວາມເປນັ ຈິງຂອງຊີວິດນອກເໜອ ໄປຈາກຄວາມຕ້ອງການໃນການຕອບສະຫນອງທາງຊີວພາບຫລການຕອບສະຫນອງທາງເພດແລະສັນຊາດຍານ ຂອງຄວາມກ້າວລ້າວແລ້ວ ແລະຖ້າບກຸ ຄົນໃດປະຕິເສດການຈະເລີນເຕີບໂຕຫລບຕໍ່ ້ອງການຄວາມຈະເລີນກາ້ ວໜ້າ ສະແດງວູ່າບຸກຄົນນ້ັົນບ່ໍຍອມຮັບຕົນເອງບໍ່ຍອມຮັບໃນຄວາມສາມາດທີ່ຈະຍນຫຍັດຕ່ໍສູ້ກັບຊີວິດດ້ວຍຕົນເອງ ຊຶີ່ງ ນກັ ຈດິ ວທິ ະຍາກ່ມຸູ ມານຸສຍົ ນິຍົມໄດ້ກາູ່ ວວ່າູ ເປັນເລ່ີອງເສ້າົ ທເີ່ ຮັດໃຫ້ຊວີ ິດມະນດຸ ຕ້ອງບດິ ເບອນໄປແລະເປນັ ສາເຫດ ໃຫ້ Maslow ເລ່ີມສົນໃຈກະບວນການຂອງຄວາມຈະເລີນເຕີບໂຕຫລການເຂ້ົາໃຈຕົນເອງຢ່າງແທ້ຈິງໃນທໍາມະ ຊາດທີ່ກູ່ຽວກັບມະນຸດແນວຄິດປັດຊະຍາອັດຖິພາວະນຍິ ົມ (existential) ໄດ້ເນົນັ້ ມະນຸດໃນເລອີ່ ງຄວາມຮູສ້ ຶກແລະ ອາລົມຊີຶ່ງເປັນສີິ່ງທີ່ວັດໄດ້ຍາກລວມທັງເນົັ້ນປະສົບການສູ່ວນຕົວທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນສາມາດຢູ່ຮູ່ວມກັບຜູ້ອ່ີນໄດ້ດົັ່ງ ນົັນ້ ການສຶກສາທໍາມະຊາດຂອງມະນຸດຈີ່ຶງມຸ້ງອະທິບາຍພຶດຕິກໍາທີ່ເກີດພາຍໃນຈິດຊ່ີຶງພວກເຂາົ ຖວູ່າເປັນປະສົບການ ພາຍໃນຫລປະສົບການສູ່ວນຕົວທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບ Maslow ມແີ ນວຄດິ ສາໍ ຄນັ ໆ 5 ເລ່ອີ ງ ດົັງ່ ນ:ີ້ົ 1. ເອກັດບຸກຄົນເປັນບູນນາການໂດຍສູ່ວນລວມທັງໝົດ (The Individual as an Integrated whole) ພນົ້ ຖານສໍາຄັນທີສ່ ຸດຂອງທິດສະດີຈິດວິທະຍາມານຸສົຍນິຍົມຄ ນັກຈິດວທິ ະຍາຈະຕ້ອງສຶກສາສງ່ີິ ທ່ີເຮັດໃຫ້ເກີດບູນ ນາການ ຄວາມເປັນເອກລັກສົນ໌ແລະການຈັດລະບົບຮູ່ວມກັນທັງໝົດ Maslow ຮູ້ສຶກວູ່ານັກຈິດວິທະຍາໄດ້ເສຍ ເວລາເນັ້ົນການວິເຄາະສວູ່ ນຍອູ່ ຍທີ່ແຕກແຍກອອກມາໂດຍບ່ໍຄິດເຖິງບຸກຄົນໂດຍສູ່ວນລວມທັງໝົດແລະຂາດການ ລະເລກິ ເຖງິ ທໍາມະຊາດຂອງມະນຸດ ອບຸ ປະມາເຫມອນການສກຶ ສາຕນົ້ ໄມ້ໂດຍບມໍ່ ຄີ ວາມຮູ້ເລອ່ີ ງປາ່ ເລີຍ ດວ້ ຍເຫດນ້ົີ ທດິ ສະດີຂອງMaslow ຈ່ີຶງເປັນທິດສະດີເລິມແຮກທີ່ພັດທະນາຂຶ້ົນມາໃໝູ່ໂດຍຕ່ໍຕ້ານທິດສະດີເຫລ່ົານີ້ົໂດຍສະເພາະ ຢາ່ ງຍ່ີິງກຸູ່ມພຶດຕິກໍານິຍົມ (Behaviorism) ເພາະທິດສະດີພດຶ ຕິກໍານິຍົມໄດ້ກູ່ຽວຂອ້ ງພຽງເລັກນ້ອຍຫລພຽງສູ່ວນ ຫນ່ງຶີ ຂອງພຶດຕກິ ໍາແລະລະເລຍີ ບຸກຄົນໃນຖານະທເີ່ ປັນເອກພາບລວມ Maslow ໄດ້ກູາ່ ວເຖິງທິດສະດີບກຸ ຄະລກິ ກະ ພາບທ່ີດີໄວ້ວູ່າຄວນມີລັກສະນະດັ່ົງຕ່ໍໄປນີົ້“ທິດສະດີທ່ີດີນ້ັົນຕ້ອງບໍ່ກູ່າວເຖິງຄວາມຕ້ອງການຂອງມະນຸດສະເພາະໃນ ເລີ່ອງທ້ອງ ປາກ ຫລຄວາມຕ້ອງການທາງເພດ ແຕູ່ຈະຕ້ອງກູ່າວເຖິງຄວາມຕ້ອງການທັງໝົດຂອງຕົວບຸກ ຄົນ ເຊັົ່ນ John Smith ຕ້ອງການອາຫານຊີ່ຶງບໍ່-ແມູ່ນແຕູ່ພຽງ ເພີ່ອບໍາບັດຄວາມຫິວເທົ່ານັ້ົນ ແຕູ່ພວກເຂົາຕ້ອງ 74

ການຄວາມພຶງພໃຈດ້ວຍ ດັ່ົງນ້ົັນເມີ່ອເກີດຄວາມຫິວຈຶີ່ງບ່ໍໄດ້ທ້ອງຫິວແຕູ່ພຽງຢ່າງດຽວແຕູ່ເປັນຄວາມຫິວທີ່ເກີດ ຈາກສູ່ວນລວມຂອງຕົວພວກເຂົາທັງໝົດ”ດັົ່ງນ້ົັນສໍາລັບທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບຂອງ Maslow ສົນໃຈເລີ່ອງ ສູນກາງເຈົ້າລັກສະນະຂອງບຸກຄະລິກກະພາບຈະຕ້ອງມີລກັ ສະນະເປນັ ເອກພາບແລະລວມເຂາົ້ ມານາໍ ກັນທັງໝົດມອງ ບຸກຄົນໂດຍສູ່ວນລວມທງັ ໝົດແລະເຮັດຄວາມເຂົ້າໃຈເລີອ່ ງທໍາມະຊາດຂອງມະນຸດຂອງມະນດຸ ແຕູ່ລະຄນົ 3. ບໍ່ມີຄວາມສໍາພັນກັນລະຫວູ່າງຜົນການວິໄຈພດຶ ຕກິ ໍາຂອງສັດກັບພຶດຕິກໍາມະນຸດ (Irrelevance of Animal Research) ສ່ິີງໜີ່ຶງທີ່ສະໜັບ-ສະໜູນຄວາມຄິດຂອງນັກຈິດວິທະຍາມານຸສົຍນິຍົມທີ່ວູ່າ ພຶດຕິກໍາຂອງມະນຸດມີ ຄວາມແຕກຕູ່າງຈາກສດັ ກຄ ຄວາມເປັນຢຂູ່ ອງມະນຸດດຫີ ລາຍກວູ່າສັດ ເຖງິ ແມນູ່ ວູ່າມະນຸດຈະເປນັ ສດັ ຊະນິດພເິ ສດ ກຕາມຊີ່ຶງຄວາມຄດິ ນຄີ້ົ ້ານກັນຢ່າງແຮງກັບກຸູ່ມພຶດຕິກໍານຍິ ົມຊຶ່ີງໃຫ້ຄວາມສໍາຄັນຂອງມະນດຸ ດໍາເນີນ ໄປຢ່າງດຽວ ກັບໂລກຂອງສັດ Maslow ໄດ້ໃຫ້ຄວາມເຫັນວູ່າມະນຸດມີຄວາມເປັນເອກພາບແລະແຕກຕູ່າງຈາກສັດພວກເຂົາ ກູ່າວວູ່າກູຸ່ມພຶດຕິກໍານິຍົມມີປັດຊະຍາວູ່າ“ມະນຸດເປັນເອກັດບຸກຄົນມີຊີວິດຢູ່ເຫມອນເຄີ່ອງຈັກລະຊຶ່ີງປະກອບໄປ ດວ້ ຍພັນທະນາການທເີ່ ຕັມໄປດວ້ ຍເງີອ່ ນໄຂຫລຄວາມບມ່ໍ ີເງ່ີອນໄຂ” ແນວຄິດຂອງMaslow ເຊີ່ອວາູ່ ແທ້ຈງິ ແລວ້ ການວິໄຈພຶດຕກິ ໍາຈາກສັດບ່ໍມຄີ ວາມສໍາພັນກັບຄວາມເຂົ້າໃຈ ພຶດຕິກໍາມະນຸດເນ່ີອງຈາກສັດແລະການສຶກສາພຶດຕິກໍາຂອງສັດກບໍ່ໄດ້ເຮັດໃຫ້ເຮົາເຂ້ົາໃຈສິີ່ງຕໍ່ໄປນ້ົີຄວາມຄິດຂອງ ມະນຸດ ຄ່າູ ນິຍມົ ຂອງມະນຸດ ຄວາມອາຍຂອງມະນຸດ ອາລມົ ຂນັ ຂອງມະນດຸ ຄວາມກ້າຫານຂອງມະນດຸ ຄວາມຮັກ ຂອງມະນຸດລວມໄປເຖງິ ງານສິລະປະ ຄວາມຮູ້ສຶກອິດສາບັງບຽດ ແລະ ທ່ີສໍາຄັນຄສັດບສໍ່ າມາດສາ້ ງສັນຜົນງານໃນ ດ້ານການປະພັນ ດົນຕີ ວິທະຍາສາດແລະງານອີ່ນ ໆ ອັນເປັນຜົນມາຈາກສະຫມອງແລະຈິດໃຈຂອງມະນຸດໄດ້ ເລຍີ ແລະບພໍ່ ບົ ເລີຍວູ່າມຕີ ໍາລາເລູ່ມໃດທີ່ກູ່າວຂວັນຫລຍົກຍ້ອງໃນຄວາມສາມາດຂອງໜູ ນກົ ພິລາບ ລິງ ແລະແມູ່ນ ແຕູ່ປາໂລມາວູ່າມນັ ສະຫລາດທຽບຄຽງມະນຸດສະນນັ້ົ ຈະເອາົ ພດຶ ຕິກໍາສດັ ມາສະຫລຸບເປັນພຶດຕກິ າໍ ມະນດຸ ບໄ່ໍ ດ. 3. ທໍາມະຊາດພາຍໃນຂອງມະນຸດ (Man’s Inner Nature) ທດິ ສະດີຂອງ Freud ເຊອ່ີ ວາູ່ ມະນດຸ ນັ້ນົ ມີຄວາມຊວົ່ ຮາ້ ຍເປັນພນົ້ ຖານ ແຮງກະຕນຸ້ ຂອງມະນຸດຖາ້ ບມ່ໍ ີ ກ ານ ຄ ວ ບ ຄຸມ ກ ຈ ະນໍ າໄປ ສູ່ກ ານທໍ າລ າຍ ຜູ້ ອ່ີນ ແ ລ ະທໍ າລ າຍ ຕົນ ເອງໄດ້ ທັ ດ ນ ະນົ້ີ ຈ ະຖ ກ ຕ້ອ ງຫ ລ ບໍ່ກ ຕາມ Freud ມອງວູ່າຄົນມີຄວາມດີນໍາເລັກນ້ອຍຢ່າງໃດກດີແນວຄິດຂງົດລດດີມນຸສົຍນິຍົມເຊີ່ອວູ່າແທ້ຈິງ ແລ້ວ “ມະນຸດເປັນຄົນດີຫລຢາ່ ງນ້ອຍກມີທງັ ດີແລະເລວພໆ ກັນ” ທງັ ທິດສະດີກູຸ່ມຈດິ ວິເຄາະ ແລະ ທະລດດີມນຸສົຍ ນິຍົມຕູ່າງມເີ ຈຕົກຕິແຕກຕູ່າງກັນກຸູ່ມົມນຸສົຍນິຍົມຈະມອງວາູ່ “ຄວາມຊົ່ວຮາ້ ຍການທໍາລາຍແລະແຮງທ່ີຜັກດັນຮຸນ ແຮງໃນຕົວມະນຸດຈະເກດີ ຈາກສ່ງິີ ແວດລອ້ ມທຊ່ີ ົ່ວຮ້າຍຫລາຍກວູ່າຈະເກດີ ຈາກສັນດານຂອງມະນຸດເອງ\" 4. ສັກຍະພາບໃນການສ້າງສັນຂອງມະນດຸ (Human Creative Potential) ການສ້າງສັນຂອງມະນຸດເປັນຄວາມຄິດສໍາຄັນຂອງຈິດວິດຍາມນຸສົຍນິຍົມໂດຍ Maslow ກູ່າວຍົກ ຍ້ອງວູ່າບຸກຄົນທ່ີພວກເຂົາສຶກສາຫ ລສັງເກດນ້ົັນສູ່ວນໃຫ ຍູ່ມີບຸກຄະລິກກະພາບປະການແຮກຄເປັນຜູ້ມີ 75

ລັກສະນະ ການສ້າງສັນໝາຍເຖິງການສ້າງສັນເປັນເຈາ້ົ ລັກສະນະທ່ົວໄປຂອງທາໍ ມະຊາດຂອງມະນດຸ ແລະເປັນສັກຍະ ພາບທີ່ສະແດງອອກນັບຕັົ້ງແຕູ່ເກີດມາແລະການສ້າງສັນຖວູ່າເປັນທໍາມະຊາດຢ່າງໜຶີ່ງເຊ່ົັນດຽວກັບປາກົດການນ໌ທໍາ ມະຊາດອີ່ນໆ ເໝອນກັບທີ່ຕົ້ນຕົ້ນໄມ້ໃຫ້ຜົນໃບ ຫລ ນົກສາມາດບິນເປັນຕົ້ນ ຢ່າງໃດກດີ Maslow ໃຫ້ຄວາມ ເຫັນວູ່າມະນຸດສູ່ວນໃຫຍູ່ຈະສນູ ເສຍການສ້າງສນັ ໄປເມ່ີອພວກເຂົາຈະເລນີ ເຕີບໂຕເພາະການເຂ້ົາສູ່ກອບຂອງສັງຄົມ ແລະວັດທະນະທໍາຕູ່າງໆ ເຊັົ່ນລະບົບການສຶກສາໃນໂຮງຮຽນມັກຈະເຮັດໃຫ້ການສ້າງສັນລົບເລອນໄປແຕູ່ກມີຄົນ ເປັນຈໍານວນນ້ອຍທີ່ຍັງປ່ິນປົວໄວ້ໄດ້ ການສ້າງ ສັນທີ່ສູນເສຍໄປນີົ້ສາມາດຮຽກກັບຄນມາໄດ້ໃນລະຍະຕ່ໍມາຂອງ ຊີວິດ Maslow ກູ່າວວູ່າການສ້າງສັນເປັນສັກຍະພາບຂອງແຕູ່ລະບຸກຄົນບໍ່-ແມູ່ນເປັນຄວາມສາມາດພິເສດເພາະ ຄວາມສາມາດພິເສດມີສະເພາະບາງຄນົ ເທ່ົານັົ້ນຊີຶ່ງສະແດງອອກເປນັ ຜົນງານທ່ີມີຄນົ ເປັນຈໍານວນນ້ອຍສາມາດເຮັດ ໄດ້ ເຊົັ່ນ ຄວາມສາມາດພິເສດໃນການເປັນນັກປະພັນ ຄວາມສາມາດພິເສດໃນການເປັນສິລະປະເປັນຕ້ົນ ສູ່ວນ ຄວາມສາມາດສ້າງສັນເປັນຄວາມສາມາດທັງໝົດຂອງມະນຸດທ່ີສະແດງອອກມາໄດ້ໃນອາຊີບຕູ່າງໆ ເຊົ່ັນ ຊູ່າງສ້າງ ເຮອນ ຈໍ໊ກະກ້ົີ ຊາູ່ ງເຮດັ ຮອງຕີນ ນກັ ເຕັ້ນົ ລາໍ ອາຈານໃນມະຫາວທິ ະຍາໄລ ເປນັ ຕົ້ນ. 5. ການໃຫ້ຄວາມສໍາຄັນຂອງຈດິ ໃຈທີ່ສມົ ບນູ (Emphasis on Psychological Health) Maslow ກູ່າວວູ່າການສຶກສາພຶດຕິກໍາມະນຸດຂອງນັກຈິດວິທະຍາທີ່ຜູ່ານໆ ມານັົ້ນບ່ໍມີວິທີການທາງຈິດ ວິທະຍາວິທີໃດທີ່ຈະສຶກສາພຶດຕກິ ໍາຕ່ໍໄປນ້ີົໄດ້ຖກຕ້ອງການເຮດັ ຫນາ້ ທີ່ຂອງການມຊີ ີວດິ ຢ່າງສົມບູນຂອງມະນຸດຮູບ ແບບຂອງຊີວດິ ເປົ້າໝາຍຂອງຊີວດິ ໂດຍສະເພາະພວກເຂົາວິຈານນ໌ທິດສະດີຂອງ Freud ວ່າູ ເປັນທິດສະດີທີ່ໝົກ ມຸູ່ນໃນການສຶກສາພະຍາດປະສາດ ແລະ ພະຍາດຈິດຫລາຍເກີນໄປແລະທິດສະດີຈິດວິເຄາະເປັນການມອງຄົນໃນ ດ້ານດຽວ ແລະ ຂາດຄວາມເຂົ້າໃຈທີ່ແທ້ຈິງຄມອງມະນຸດສະເພາະດ້ານຄວາມຜິດປົກກະຕິ ຫລ ຄວາມເຈັບປ່ວຍ ຂອງພຶດຕິກໍາເທົ່ານນົັ້ (ມະນຸດບໄໍ່ ດ້ກູ່ຽວຂ້ອງກັບທໍາມະຊາດໃນດ້ານທບ່ີ ່ໍພຶງປາດຖະຫນາພຽງດ້ານດຽວມະນຸດມີທັງ ທີ່ຜິດປົກກະຕິ ແລະປົກກະຕິ ຖ້າສົນໃຈມະນຸດດ້ານຜິດປົກກະຕິເຮົາກຈະພົບ ຄວາມລົ້ມເຫລວ ແລະ ຄວາມບໍ່ດີ ຕູ່າງໆ ໃນຕວົ ມະນຸດ, ເພອ່ີ ແກ້ໄຂຂ້ໍບົກຜ່ອູ ງນີ້ົ Maslow ແລະ ຜູ້ຮູ່ວມງານໃນກູ່ມຸ ມານຸສົຍນິຍົມ ຂອງພວກເຂາົ ຈ່ີຶງຫັນມາສົນ ໃຈ“ທໍາມະຊາດທາງຈິດທ່ີດີງາມຂອງມະນຸດ” ແລະການເຂ້ົາໃຈສະພາບຈິດດັ່ົງກູ່າວໂດຍຈະສຶກສາກັບ ຄົນປົກກະຕິ ຫລາຍກວູ່າຈະນໍາໄປປຽບທຽບກັບຜູ້ທີ່ມີຄວາມເຈັບປ່ວຍທາງຈິດໃຈ Maslow ເຊີ່ອວູ່າເຮົາຈະບ່ໍສາມາດເຂົ້າໃຈ ຄວາມເຈັບປ່ວຍທາງຈິດໃຈໄດ້ຈົນກວູ່າເຮົາຈະເຂົ້າໃຈສະພາບຈິດໃຈທ່ີມີຄວາມສົມບູນ Maslow ຍອມຮັບວູ່າ ການສກຶ ສາຄົນພິການບຸກຄົນທມ່ີ ີບັນຫາທາງຈິດຜູ້ທ່ີບ່ໍມີວຸທິພາວະ (immature) ແລະ ຜູ້ທ່ີສະຕິ ປັນຍາອູ່ອນ ເປັນ ຕົວຢ່າງການສຶກສາຜູ້ມີຄວາມບົກຜູ່ອງທາງຈິດໄດ້ ພວກເຂົາມີຄວາມເຊ່ີອຫມັົ້ນວູ່າການສຶກສາໃນເລີ່ອງຄວາມ ເຂົ້າໃຈຕົນເອງຢ່າງແທ້ຈິງ (Self-actualizing) ຈະເປນັ ການສຶກສາບຸກຄນົ ທ່ີມີຮາກຖານກວ້າງຂວາງໃນສາດຂອງ ຈດິ ວທິ ະຍາ ກູ່າວໂດຍສະຫລບຸ ຈດິ ວິທະຍາໃນກຸູ່ມມານຸສຍົ ນິຍົມພຈິ າລະນາວູ່າ “ການກະທາໍ ຕົນໃຫ້ສົມບູນ” (Self- fulfillment) ເປັນເລີ່ອງສໍາຄັນໃນຊີວດິ ມະນດຸ ແລະ ຫລກັ ການດົ່ັງກູ່າວນຈ້ີົ ະບສໍ່ າມາດພົບຈາກການສຶກສາບຸກຄົນ ທຜີ່ ດິ ປົກກະຕິໄດ້ເລຍີ . ທິດສະດີລາໍ ດັບຂນົ້ັ ຄວາມຕ້ອງການ (Maslow’s Hierarchical Theory of Motivation) 76

Maslow ເຊ່ອີ ວ່າູ ພດຶ ຕກິ ໍາຂອງມະນຸດເປນັ ຈໍານວນຫລາຍສາມາດອະທບິ າຍໂດຍໃຊ້ແນວໂນ້ມຂອງບຸກຄົນ ໃນການຄົ້ນຫາເປ້ົາໝາຍທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ຊີວິດຂອງພວກເຂົາໄດ້ຮບັ ຄວາມຕ້ອງການຄວາມປາດຖະຫນາແລະໄດ້ຮັບສີ່ິງ ທມ່ີ ຄີ ວາມຫມາຍຕໍ່ຕນົ ເອງເປັນຄວາມຈິງທຈີ່ ະກູ່າວວາູ່ ກະບວນການຂອງແຮງຈູງໃຈເປັນຫົວໃຈຂອງທດິ ສະດີບກຸ ຄະ ລກິ ກະພາບຂອງ Maslow ໂດຍພວກເຂົາເຊອ່ີ ວ່າູ ມະນຸດເປນັ “ສັດທມ່ີ ີຄວາມຕ້ອງການ” (wanting animal) ແລະ ເປັນການຍາກທີ່ມະນຸດຈະໄປເຖິງຂົັ້ນຂອງຄວາມພຶງພໃຈຢ່າງສົມບູນ ໃນທິດສະດີລໍາດັບຂັົ້ນຄວາມຕ້ອງການຂອງ Maslow ເມີ່ອບຸກຄົນປາດຖະຫນາທ່ີຈະໄດ້ຮັບຄວາມພຶງພໃຈແລະເມີ່ອບຸກຄົນໄດ້ຮັບຄວາມພຶງພໃຈໃນສ່ີິງໜີ່ຶງ ແລວ້ ກຈະຍງັ ຄງົ ຮຽກ ຮ້ອງຄວາມພຶງພໃຈສີິງ່ ອນ່ີ ໆຕໄ່ໍ ປຊຶງີ່ ຖເປນັ ເຈາົ້ ລັກສະນະຂອງມະນດຸ ຊງ່ຶີ ເປນັ ຜູ້ທມີ່ ີຄວາມຕອ້ ງ ການຈະໄດ້ຮັບສິີ່ງຕູາ່ ງໆ ຢສູ່ ະເໝີ. Maslow ກູ່າວວູ່າຄວາມປາດຖະຫນາຂອງມະນຸດນົ້ັນຕິດຕົວມາແຕູ່ກໍາເນີດ ແລະ ຄວາມປາດຖະຫນາ ເຫລົ່ານຈ້ົີ ະລຽງລໍາດບັ ຂ້ນັົ ຂອງຄວາມປາດຖະຫນາຕ້ງົັ ແຕູ່ຂົ້ນັ ແຮກໄປສູ່ຄວາມປາດຖະຫນາຂັນົ້ ສູງຂຶົ້ນໄປເປນັ ລໍາດັບ. ລໍາດັບຂົັ້ນຄວາມຕອ້ ງການຂອງມະນຸດ (The Need Hierarchy Conception of Human Motiv -ation) Maslow ລຽງລາໍ ດັບຄວາມຕ້ອງການຂອງມະນດຸ ຈາກຂນັ້ົ ຕນົ້ ໄປສູ່ຄວາມຕ້ອງການຂນົັ້ ຕໄໍ່ ປໄວເ້ ປນັ ລາໍ ດບັ ດງັົ່ ນົີ້: (Maslow. 1970: 170) 1. ຄວາມຕ້ອງການທາງດາ້ ນຮາູ່ ງກາຍ (Physiological needs) 2. ຄວາມຕອ້ ງການຄວາມປອດໄພ (Safety needs) 3. ຄວາມຕ້ອງການຄວາມຮກັ ແລະຄວາມເປັນເຈາົ້ ຂອງ (Belongingness and love needs) 4. ຄວາມຕອ້ ງການໄດຮ້ ັບຄວາມນບັ ຖຍົກຍອ້ ງ (Esteem needs) 5. ຄວາມຕອ້ ງການທຈ່ີ ະເຂົາ້ ໃຈຕນົ ເອງຢ່າງແທ້ຈງິ (Self-actualization needs) ລໍາດັບຂັົ້ນຄວາມຕ້ອງການຂອງມາດໂລວ໌ມີການລຽງລໍາດັບຂັ້ົນຄວາມຕ້ອງການທີ່ຢູ່ໃນຂັ້ົນຕໍ່າສຸດຈະຕ້ອງ ໄດ້ຮັບຄວາມພຶງພໃຈເສຍກູ່ອນບຸກຄນົ ຈ່ຶງີ ຈະສາມາດຜູາ່ ນພົ້ນໄປສູ່ຄວາມຕ້ອງການທຢີ່ ູ່ໃນຂ້ົນັ ສງູ ຂນຶ້ົ ຕາມລໍາດບັ ດົ່ັງ ຈະອະທິບາຍໂດຍລະອຽດດັງ່ົ ນີ້ົ: 1. ຄວາມຕ້ອງການທາງຮູ່າງກາຍ (Physiological needs) ເປັນຄວາມຕ້ອງການຂົ້ັນພົ້ນຖານທ່ີມີ ອາໍ ນາດຫລາຍທີ່ສດຸ ແລະ ສັງເກດເຫັນໄດ້ແຈງ້ ທີ່ສຸດຈາກຄວາມຕ້ອງການທັງໝົດເປັນຄວາມຕ້ອງການທຊ່ີ ູ່ວຍການ ດໍາລົງຊີວິດໄດ້ແກູ່ຄວາມຕ້ອງການອາຫານນໍ້າດ່ີມ ອອກຊິເຈນການພັກຜູ່ອນນອນຫລັບຄວາມຕ້ອງການ ທາງ ເພດ ຄວາມຕ້ອງການຄວາມອົບອຸູ່ນຕະຫລອດຈົນຄວາມຕ້ອງການທ່ີຈະຖກກະຕຸ້ນອະໄວຍະວະຮັບສໍາຜັດແຮງຂັບ ຂອງຮູາ່ ງກາຍເຫລ່ົານ້ົີຈະກູ່ຽວຂ້ອງໂດຍກົງກັບຄວາມຢູ່ລອດຂອງຮູ່າງກາຍແລະຂອງອິນທີ ຄວາມພຶງພໃຈທໄີ່ ດ້ຮັບ ໃນຂ້ັົນນ້ີົຈະກະຕຸ້ນໃຫ້ເກີດຄວາມຕ້ອງການໃນຂ້ັົນທີ່ສູງກວູ່າແລະຖາ້ ບຸກຄົນໃດປະສົບຄວາມລົ້ມ-ເຫລວທີ່ຈະສະໜ ອງຄວາມຕ້ອງການພົ້ນຖານນີົ້ກຈະບໍ່ໄດ້ຮັບການກະຕຸ້ນໃຫ້ເກີດຄວາມຕ້ອງການໃນລະດັບທ່ີສູງຂ້ົຶນຢ່າງໃດກຕາມ ຖາ້ ຄວາມຕ້ອງການຢາ່ ງໜ່ີຶງຍັງບໄ່ໍ ດ້ຮບັ ຄວາມພຶງພໃຈບກຸ ຄນົ ກຈະຢພູ່ າຍໃຕ້ຄວາມຕ້ອງການນັົ້ນຕະຫລອດໄປ ຊຶີ່ງ ເຮັດໃຫ້ຄວາມຕອ້ ງການອນ່ີ ໆບປ່ໍ າກົດຫລກາຍເປັນຄວາມຕ້ອງການລະດັບຮອງລົງໄປເຊັົ່ນ ຄນົ ທີ່ອົດຢາກຫິວໂຫຍ ເປັນເວລາດົນຈະບໍ່ສາມາດສ້າງສັນສ່ິີງທີ່ມີປະໂຫຍດຕ່ໍໂລກໄດ້ ບຸກຄົນເຊົັ່ນນົ້ີຈະໝົກມູຸ່ນຢູ່ກັບການຈັດຫາບາງສີິ່ງ 77

ບາງຢ່າງເພີ່ອໃຫ້ມີອາຫານໄວ້ຮັບປະທານMaslowອະທິບາຍຕ່ໍໄປວູ່າບຸກຄົນເຫລາ່ົ ນ້ົີຈະມີຄວາມຮສູ້ ຶກເປັນສຸກຢ່າງ ເຕັມທີ່ເມີ່ອມີອາຫານພຽງພສໍາລັບພວກເຂົາແລະຈະບໍ່ຕ້ອງການສ່ິີງອ່ີນໃດອີກ ຊີວິຕິຂອງພວກເຂົາກູ່າວໄດ້ວູ່າເປັນ ເລ່ີອງຂອງການຮັບປະທານສິ່ີງອນ່ີ ໆນອກຈາກນຈີ້ົ ະບມ່ໍ ີຄວາມສາໍ ຄັນບໍ່ວາູ່ ຈະເປັນເສລີພາບ ຄວາມຮັກ ຄວາມຮສູ້ ຶກ ຕໍ່ຊຸມຊົນການໄດ້ຮັບການຍອມຮັບ ແລະປັດຊະຍາຊີວິດບຸກຄົນເຊົ່ັນນີ້ົມີຊີວິດຢູ່ເພ່ີອທີ່ຈະຮັບປະທານພຽງຢ່າງດຽວ ເທົ່ານັ້ົນຕົວຢ່າງການຂາດແຄນອາຫານມີຜົນຕໍ່ພຶດຕິກໍາ ໄດ້ມີການທົດລອງແລະການສຶກສາຊີວະປະຫວັດເພ່ີອ ສະແດງວູ່າຄວາມຕ້ອງການທາງດ້ານຮູ່າງກາຍເປັນເລີ່ອງສໍາຄັນທ່ີຈະເຂົ້າໃຈພຶດຕິກໍາມະນຸດ ແລະໄດ້ພົບຜູ່ວາເກີດ ຄວາມເສຍຫາຍຢາ່ ງຮຸນແຮງຂອງພຶດຕກິ ໍາຊ່ງຶີ ມີສາເຫດຈາກການຂາດອາຫານຫລນ້ໍາຕດິ ຕໍ່ກັນເປັນເວລາດົນຕົວຢ່າງ ຄ ເມອີ່ ສງົ ຄາມໂລກເທອີ່ ທີ່ 2 ໃນຄ້າຍ Nazi ຊຶງີ່ ເປນັ ທກີ່ ັກຂງັ ຊະເລຍີ ຊະເລຍີ ເຫລົ່ານ້ນັົ ຈະລະຖມົ້ິ ມາດຕະຖານທາງ ສິນລະທາໍ ແລະຄູ່ານຍິ ົມຕູ່າງໆ ທພີ່ ວກເຂົາເຄີຍຢດຶ ຖພາຍໃຕ້ສະພາບການປກົ ກະຕິ ເຊົ່ັນລັກອາຫານຂອງຄົນອ່ີນຫລ ໃຊ້ວິທີການຕູ່າງໆ ທ່ີຈະໄດ້ຮັບອາຫານເພ່ີມຂຶົ້ນ ອີກຕົວຢ່າງໜ່ີຶງໃນປີຄ. ສ. 1970 ເຄີ່ອງບິນຂອງສາຍການ ບິນ Peruvian ຕົກລົງທ່ີຝັ່ງອູ່າວເມລິກາໃຕ້ຜູ້ທ່ີນອົດຕາຍລວມທັງພະນິກາຍ Catholic ອາໄສການມີຊີວິດ ຢູ່ ລອດໂດຍການກິນຊາກສົບຂອງຜູ້ທ່ີຕາຍຈາກເຄີ່ອງບິນຕົກ ຈາກປາກົດການນ໌ນ້ີົຊີົ້ໃຫ້ເຫັນວູ່າເມີ່ອມະນຸດເກີດ ຄວາມຫິວຂນຶົ້ ຈະມອີ ດິ ທິພົນເໜອລະດັບສນິ ລະທໍາຈັນຢາ ຈ່ຶງີ ບຕໍ່ ້ອງສງົ ໄສເລີຍວູ່າມະນດຸ ມີຄວາມຕອ້ ງການທາງດ້ານ ຮູ່າງກາຍເໜອຄວາມຕ້ອງການອີ່ນໆ ແລະ ແຮງຜັກດັນຂອງຄວາມຕ້ອງການນີ້ົໄດ້ເກີດຂຶົ້ນກັບບຸກຄົນກູ່ອນຄວາມ ຕອ້ ງການອ່ນີ ໆ. 2. ຄວາມຕ້ອງການຄວາມປອດໄພ (Safety needs) ເມ່ີອຄວາມຕ້ອງການທາງດ້ານຮູ່າງກາຍ ເມ່ີອໄດ້ ຮັບຄວາມພຶງພໃຈແລ້ວບກຸ ຄນົ ກຈະພັດທະນາການໄປສຂູ່ ັົ້ນໃໝູ່ຕ່ໍໄປ ຊຶງີ່ ຂ້ນັົ ນ້ີົຮຽກວ່າູ ຄວາມຕ້ອງການຄວາມປອດ ໄພ ຫລຄວາມຮູ້ສຶກຫມົັ້ນຄົງ (safety or security) Maslow ກູ່າວວູ່າຄວາມຕ້ອງການຄວາມປອດໄພນີ້ົຈະ ສັງເກດໄດ້ງາູ່ ຍໃນເດັກນອ້ ຍແລະໃນເດັກນອ້ ຍໆ ເນ່ີອງຈາກເດກັ ນອ້ ຍແລະເດັກນອ້ ຍໆ ຕ້ອງການຄວາມຊວູ່ ຍເຫລອ ແລະ ຕ້ອງພີ່ຶງພອາໄສຜູ້ອີ່ນ ຕົວຢ່າງ ເດັກນ້ອຍຈະຮູ້ສຶກຢ້ານເມ່ີອຖກຖິ້ົມໃຫ້ຢູ່ຕາມລໍາພັງ ຫລ ເມີ່ອພວກເຂົາໄດ້ ຍນິ ສຽງດັ່ົງໆ ຫລ ເຫັນແສງສະຫວູ່າງຫລາຍໆ ແຕູ່ປະສົບການ ແລະ ການຮຽນຮູ້ຈະເຮັດໃຫ້ຄວາມຮູ້ສຶກຢ້ານໝົດ ໄປດ່ົັງຄໍາເວົ້າທີ່ວູ່າ “ຂ້ອຍບໍ່ຢ້ານສຽງຟ້າຮ້ອງແລະຟ້າແລບອີກຕໍ່ໄປແລ້ວເພາະຂ້ອຍຮູ້ທໍາມະຊາດໃນການເກີດຂອງ ມນັ ” ພະລັງຄວາມຕ້ອງການຄວາມປອດໄພຈະເຫັນໄດ້ຊດັ ເຈນເຊ່ັົນກັນເມີ່ອເດັກເກີດຄວາມເຈັບປ່ວຍ ຕົວຢ່າງເດັກ ທປ່ີ ະສົບອຸບັດເຫດຂາຫັກກຕະຮສູ້ ຶກຢ້ານແລະອາດສະແດງອອກດ້ວຍອາການຝັນຮ້າຍແລະຄວາມຕ້ອງການທີ່ຈະໄດ້ ຮບັ ຄວາມປົກປອ້ ງຄມຸ້ ຄອງແລະການໃຫ້ກາໍ ລັງໃຈ. Maslow ກາູ່ ວເພີ່ມິ ເຕິມວູ່າພໍ່ແມູ່ທີ່ລ້ຽງ-ດລູ ກູ ຢ່າງບໍ່ກວດຂນັ ແລະຕາມໃຈຫລາຍຈນົ ເກນີ ໄປຈະບເໍ່ ຮັດໃຫ້ ເດັກເກີດຄວາມຮູ້ສຶກວູ່າໄດ້ຮັບຄວາມພຶງພໃຈຈາກຄວາມຕ້ອງການຄວາມປອດໄພການໃຫ້ນອນ ຫລ ໃຫ້ກິນບ່ໍ ເປນັ ເວລາບໍ່ພຽງແຕູ່ເຮັດໃຫ້ເດັກສັບສົນເທົ່ານ້ົັນແຕູ່ຍັງເຮດັ ໃຫ້ເດັກຮູ້ສກຶ ບຫໍ່ ມັົນ້ ຄງົ ໃນສິີ່ງແວດລ້ອມອອ້ ມຮອບຕົວ ພວກເຂົາ ສໍາພັນທະພາບຂອງພ່ໍແມູ່ທີ່ບໍ່ດີຕ່ໍກັນ ເຊັົ່ນ ທະເລາະກັນເຮັດຮ້າຍຮາູ່ ງກາຍຊີ່ຶງກັນແລະກັນ ພ່ໍແມູ່ແຍກກັນ 78

ຢູ່ຫຍູ່າຕາຍຈາກໄປ ສະພາບ-ການເຫລົ່ານີ້ົຈະມີອິດທິພົນຕໍ່ຄວາມຮູ້ທີ່ດີຂອງເດັກເຮັດໃຫ້ເດັກຮູ້ວູ່າສີິ່ງແວດລ້ອມ ຕູ່າງ ໆ ບຫໍ່ ມັນ້ົ ຄົງບ່ໍສາມາດຄາດການນ໌ໄດ້ແລະນາໍ ໄປສຄູ່ ວາມຮູສ້ ຶກບປ່ໍ ອດໄພ. ຄວາມຕອ້ ງການຄວາມປອດໄພຈະຍງັ ມີອິດທິພົນຕ່ໍບຸກຄນົ ເຖິງວູ່າຈະຜູ່ານພ້ົນໄວເດັກໄປແລ້ວແມູ່ນໃນບຸກ ຄົນທເີ່ ຮັດວຽກໃນຖານະເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງເຊັົ່ນ ຜູ້ປນ່ິ ປວົ ເງີນ ນັກບັນຊີ ຫລເຮດັ ວຽກກູ່ຽວກັບການປະກັນຕູ່າງ ໆແລະ ຜູ້ທີ່ເຮັດຫນ້າທີ່ໃຫ້ການຮັກສາບຢາບານເພີ່ອຄວາມປອດໄພຂອງຜູ້ອີ່ນເຊັົ່ນແພດພະຢາບານ ແມູ່ນກະທ່ົັງຄົນ ຊະລາ ບກຸ ຄົນທງັ ໝົດທີ່ກາູ່ ວມານຈີົ້ ະໃຝ່ຫາຄວາມປອດໄພຂອງຜູ້ອີ່ນ ເຊົ່ນັ ແພດ ພະຢາບານ ແມູ່ນກະທົ່ັງຄນົ ຊະລາ ບກຸ ຄນົ ທງັ ໝົດທີ່ກ່າູ ວມານຈ້ົີ ະໃຝ່ຫາຄວາມປອດໄພນາໍ ກນັ ທງັ ສ້ົິນສາດສະຫນາແລະປດັ ຊະຍາທມີ່ ະນດຸ ຢດຶ ຖເຮັດໃຫ້ ເກີດຄວາມຮູ້ສຶກຫມັົ້ນຄົງ ເພາະເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນໄດ້ຈັດລະບົບຂອງຕົວເອງໃຫ້ມີເຫດຜົນແລະວິທີທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນ ຮູສ້ ກຶ “ປອດໄພ” ຄວາມຕ້ອງການຄວາມປອດໄພໃນເລີ່ອງອີ່ນໆ ຈະກ່ຽູ ວຂ້ອງກັບການຜະເຊນີ ກັບສິີ່ງຕາູ່ ງໆ ເຫລົ່າ ນົີ້ສົງຄາມ ອາດຊະຍາກອນລົມນໍ້າທູ່ວມ ແຜູ່ນດິນໄຫວ ການຈະລາຈົນ ຄວາມສັບສົນບ່ໍເປັນລະບຽບຂອງ ສງັ ຄມົ ແລະເຫດການອນີ່ ໆ ທີ່ຄາ້ ຍຄງຶ ກັບສະພາບເຫລາົ່ ນ.ົີ້ Maslow ໄດ້ໃຫ້ຄວາມຄິດຕໍ່ໄປວູ່າອາການພະຍາດປະສາດໃນຜູ້ໃຫຍູ່ໂດຍສະເພາະພະຍາດປະສາດຊະນິດ ຢ້າຄິດ-ຢ້າເຮັດ (obsessive-compulsive neurotic) ເປັນລັກສະນະເດົັ່ນແຈ້ງຂອງການຄ້ົນຫາຄວາມຮູ້ສຶກ ປອດໄພ ຜູ້ປ່ວຍພະຍາດປະສາດຈະສະແດງພຶດຕິກໍາວູ່າພວກເຂົາກໍາລັງປະສົບເຫດການທີ່ຮ້າຍກາດແລະກໍາລັງມີ ອັນຕະລາຍຕູ່າງ ໆ ພວກເຂົາຈ່ີຶງຕ້ອງການມີໃຜສັກຄົນທ່ີປົກປ້ອງຄຸ້ມຄອງພວກເຂົາແລະເປັນບຸກຄົນທ່ີມີຄວາມ ເຂ້ັມົ ແຂງ ຊີ່ງຶ ພວກເຂາົ ສາມາດຈະພຶີງ່ ພາອາໄສໄດ້. 3. ຄວາມຕອ້ ງການຄວາມຮກັ ແລະຄວາມເປັນເຈົ້າຂອງ (Belongingness and Love needs) ຄວາມ ຕ້ອງການຄວາມຮັກແລະຄວາມເປັນເຈ້ົາຂອງເປັນຄວາມຕ້ອງການຂັົ້ນທີ່ 3 ຄວາມຕ້ອງການນີ້ົຈະເກີດຂ້ຶົນເມີ່ອ ຄວາມຕ້ອງການທາງດ້ານຮາູ່ ງກາຍແລະຄວາມຕ້ອງການຄວາມປອດໄພໄດ້ຮັບການຕອບສະຫນອງແລວ້ ບກຸ ຄນົ ຕ້ອງ ການໄດ້ຮັບຄວາມຮັກແລະຄວາມເປັນເຈົ້າຂອງໂດຍການສ້າງຄວາມສໍາພັນກັບຜູ້ອ່ີນ ເຊົັ່ນ ຄວາມສໍາພັນພາຍໃນ ຄອບຄວົ ຫລກັບຜູ້ອ່ນີ ສະມາຊິກພາຍໃນກູຸ່ມຈະເປັນເປົາ້ ໝາຍສໍາຄນັ ສໍາລັບບຸກຄນົ ກູ່າວຄ ບກຸ ຄນົ ຈະຮູ້ສກຶ ເຈັບປວດ ຫລາຍເມ່ີອຖກທອດຖິ້ົມບມ່ໍ ີໃຜຍອມຮບັ ຫລຖກຕັດອອກຈາກສັງຄົມບໍ່ມີເພີອ່ ນ ໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິີງ່ ເມ່ີອຈໍານວນ ເພີ່ອນ ໆຍາດ-ພີ່ນ້ອງຜົວຫລເມຍຫລລູກ ໆໄດ້ລຸດນ້ອຍລົງໄປ ນັກຮຽນທີ່ເຂົ້າໂຮງຮຽນທີ່ຫູ່າງໄກເຮອນຈະເກີດ ຄວາມຕ້ອງການເປນັ ເຈົ້າຂອງຢາ່ ງຍີິ່ງ ແລະຈະແສວງົ ຫາຢາ່ ງຫລາຍທຈີ່ ະໄດ້ຮັບການຍອມຮັບຈາກກມູຸ່ ເພີອ່ ນ. Maslow ແ ລ ະ Freud ທີ່ ວູ່ າຄ ວ າມ ຮັ ກ ເປັ ນ ຜົ ນ ມ າຈ າກ ກ ານ ທົ ດ ເທີ ດ ສັ ນ ຊ າດ ຍ ານ ທ າງເພ ດ (sublimation) ສໍາລັບ Maslow ຄວາມຮັກບ່ໍ-ແມູ່ນສັນຍະລັກຂອງເລ່ີອງເພດ (sex) ພວກເຂົາອະທິບາຍ ວາູ່ ຄວາມຮັກທແີ່ ທ້ຈງິ ຈະກູ່ຽວຂອ້ ງກບັ ຄວາມຮູ້ສຶກທດີ່ ີ ຄວາມສາໍ ພັນຂອງຄວາມຮັກລະຫວ່າູ ງຄນົ 2 ຄົນ ຈະລວມ ເຖງິ ຄວາມຮູ້ສກຶ ນັບຖຊ່ງີຶ ກນັ ແລະກນັ ການຍົກຍ້ອງແລະຄວາມໄວ້ວາງໃຈແກູ່ກນັ ນອກຈາກນົ້ີ Maslow ຍັງຢາ້ ວູ່າ ຄວາມຕອ້ ງການຄວາມຮັກຂອງຄນົ ຈະເປນັ ຄວາມຮັກທເີ່ ປັນໄປໃນລກັ ສະນະທັງການຮຈູ້ ັກໃຫ້ຄວາມຮັກຕ່ໍຜູ້ອີນ່ ແລະ 79

ຮຈູ້ ັກທຈ່ີ ະຮບັ ຄວາມຮັກຈາກຜູ້ອນີ່ ການໄດ້ຮັບຄວາມຮັກແລະໄດ້ຮັບການຍອມຮັບຈາກຜູ້ອ່ີນເປັນສ່ງີິ ທ່ີເຮັດໃຫ້ບຸກ ຄົນເກີດຄວາມຮູສ້ ຶກວູ່າຕົນເອງມີຄຸນຄູ່າ ບຸກຄົນທີ່ຂາດຄວາມຮັກກຈະຮູ້ສຶກວາູ່ ຊີວິດຂາດຄູ່າມີຄວາມຮູ້ສກຶ ອ້າງ້ວາງ ແລະຄຽດແຄ້ນ ກູ່າວໂດຍສະຫລຸບ Maslow ມີຄວາມເຫັນວູ່າບຸກຄົນຕ້ອງການຄວາມຮັກແລະຄວາມຮູ້ສກຶ ເປັນ ເຈົ້າຂອງແລະການຂາດສິີ່ງນີ້ົມັກຈະເປັນສາເຫດໃຫ້ເກີດຄວາມຂ້ອງຄັບໃຈແລະເຮັດໃຫ້ເກີດບັນຫາການປັບຕົວບ່ໍ ໄດ້ ແລະຄວາມຍນິ ດໃີ ນພດຶ ຕິກໍາຫລຄວາມເຈັບປວ່ ຍທາງດາ້ ນຈດິ ໃຈໃນລກັ ສະນະຕູ່າງໆ . ສ່ີິງທ່ີຄວນສັງເກດປະການໜ່ີຶງ ກຄມີບຸກຄົນຈໍານວນຫລາຍທີ່ມີຄວາມລໍາບາກໃຈທ່ີຈະເປີດເຜີຍຕົວເອງ ເມອີ່ ມີຄວາມສາໍ ພນັ ໃກ້ຊິດສະໜິດສະໜົມກັບເພດກົງກນັ ຂ້າມເນ່ອີ ງຈາກຢາ້ ນວາູ່ ຈະຖກປະຕິເສດຄວາມຮູ້ສກຶ ເຊນ່ົັ ນົ້ີ Maslow ກູ່າວວູ່າສບເນີອ່ ງມາຈາກປະສົບການໃນໄວເດັກການໄດ້ຮັບຄວາມຮັກ ຫລ ການຂາດຄວາມຮັກໃນໄວ ເດກັ ຍ່ອູ ມມີຜນົ ກບັ ການເຕບີ ໂຕເປັນຜູໃ້ ຫຍູ່ທີ່ມີວຸທພິ າວະ ແລະ ການມທີ ດັ ນກົ ຕິໃນເລີອ່ ງຂອງຄວາມຮັກ Maslow ປຽບທຽບວູ່າຄວາມຕ້ອງການຄວາມຮັກກເປັນເຊ່ົັນດຽວກັບລົດຍົນຕ໌ທ່ີສ້າງຂົຶ້ນມາໂດຍຕ້ອງການກ໊າຊະຫລນ້ໍາມັນ ນ້ົັນເອງ (Maslow. 1970: 170) 4. ຄວາມຕ້ອງການໄດ້ຮັບຄວາມນັບຖຍົກຍ້ອງ (Self-Esteem needs) ເມ່ີອຄວາມຕ້ອງການໄດ້ຮັບ ຄວາມຮັກແລະການໃຫ້ຄວາມຮັກແກູ່ຜູ້ອີ່ນເປັນໄປຢ່າງມີເຫດຜົນແລະເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນ ເກີດຄວາມພຶງພໃຈ ແລ້ວ ພະລັງຜັກດັນໃນຂ້ົັນທີ່ 3 ກຈະລຸດລົງແລະມີຄວາມຕ້ອງການໃນຂັນົ້ ຕ່ໍໄປມາແທນທີ່ ກູ່າວຄມະນຸດຕ້ອງການ ທຈ່ີ ະໄດຮ້ ັບຄວາມນັບຖຍົກຍ້ອງອອກເປັນ 2 ລກັ ສະນະຄ ລກັ ສະນະແຮກເປັນຄວາມຕອ້ ງການນັບຖຕົນເອງ (self- respect) ສູ່ ວ ນ ລັ ກ ສ ະ ນ ະ ທ່ີ 2 ເ ປັ ນ ຄ ວ າ ມ ຕ້ ອ ງ ກ າ ນ ໄ ດ້ ຮັ ບ ກ າ ນ ຍົ ກ ຍ້ ອ ງ ນັ ບ ຖ ຈ າ ກ ຜູ້ ອ່ີ ນ (esteem from others). 4.1 ຄວາມຕ້ອງການນັບຖຕົນເອງ (self-respect) ຄ ຄວາມຕ້ອງການມີອໍານາດ ມີຄວາມເຊີ່ອມັ່ົນໃນ ຕົນເອງ ມີຄວາມແຂງແຮງ ມີຄວາມສາມາດໃນຕົນເອງ ມີຜົນສໍາລິດບ່ໍຕ້ອງພີ່ຶງພາອາໄສຜູ້ອ່ີນແລະມີຄວາມເປັນ ອດິ ສະຫລະທຸກຄົນຕອ້ ງການທ່ີຈະຮູ້ສຶກວູ່າພວກເຂາົ ມີຄຸນຄູ່າແລະມີຄວາມສາມາດທີ່ຈະປະສບົ ຄວາມສໍາເລດັ ໃນງານ ພາລະກິດຕູ່າງໆ ແລະ ມຊີ ີວດິ ທເີ່ ດ່ັົນ. 4.2 ຄວາມຕອ້ ງການໄດ້ຮັບການຍົກຍ້ອງນບັ ຖຈາກຜູ້ອນ່ີ (esteem from others) ຄຄວາມຕ້ອງການ ມີກຽດຕິຍົດ ການໄດ້ຮັບຍົກຍ້ອງ ໄດ້ຮັບການຍອມຮັບ ໄດ້ຮັບຄວາມສົນໃຈ ມີສະຖານພາບ ມີຊີ່ສຽງເປັນທີ່ກູ່າວ ຂານ ແລະເປັນທີ່ຊ່ີນຊົມຍິນດີ ມີຄວາມຕ້ອງການທີ່ຈະໄດ້ຮັບຄວາມຍົກຍ້ອງຊົມເຊີຍໃນສິ່ີງທີ່ພວກເຂົາກະທໍາຊ່ີຶງ ເຮັດໃຫ້ຮູ້ສກຶ ວູ່າຕນົ ເອງມີຄນຸ ຄາູ່ ວູ່າຄວາມສາມາດຂອງພວກເຂາົ ໄດ້ຮັບການຍອມຮັບຈາກຜອູ້ ນ່ີ . ຄວາມຕ້ອງການໄດ້ຮັບຄວາມນັບຖຍົກຍ້ອງກເປັນເຊ່ັົນດຽວກັບທໍາມະຊາດຂອງລໍາດັບຊ້ົັນໃນເລີ່ອງ ຄວາມຕ້ອງການດ້ານແຮງຈູງໃຈຕາມທັດນະຂອງ Maslow ໃນເລີ່ອງອ່ີນໆ ທີ່ຄວາມພຶງພໃຈຂອງຄວາມຕ້ອງການ ໄດ້ຮັບການຍົກຍ້ອງໂດຍທົ່ວໆ ໄປ ເປນັ ຄວາມຮູ້ສຶກແລະທັດນົກຕິຂອງຄວາມເຊີ່ອມັົ່ນໃນຕົນເອງ ຄວາມຮູ້ສຶກວູ່າ ຕົນເອງມີຄຸນຄູ່າການມີພະກໍາລັງ ການມີຄວາມສາມາດແລະຄວາມຮູ້ສຶກວູ່າມີຊີວິດຢູ່ຢ່າງມີປະໂຫຍດແລະເປັນບຸກ 80

ຄນົ ທີ່ມີຄວາມຈໍາເປັນຕໍ່ໂລກ ໃນທາງກົງກນັ ຂ້າມການຂາດຄວາມຮູ້ສຶກຕູ່າງໆ ດົ່ັງກູ່າວນົີ້ຍູ່ອມນໍາໄປສູ່ຄວາມຮູ້ສຶກ ແລະທດັ ນົກຕຂິ ອງປົມດອ້ ຍແລະຄວາມຮ້ສູ ກຶ ບໍ່ພພຽງ ເກີດຄວາມຮູ້ສຶກອູ່ອນແອແລະຊວູ່ ຍ-ເຫລອຕົນເອງບໄໍ່ ດ້ ສິີ່ງ ຕາູ່ ງໆ ເຫລົ່ານເ້ີົ ປັນການຮັບຮູ້ຕນົ ເອງໃນທາງນເິ ສດ (negative) ຊ່ີຶງອາດກ່ໍໃຫ້ເກີດຄວາມຮູສ້ ກຶ ຂາດຢາ້ ນແລະຮູ້ສຶກ ວາູ່ ຕນົ ເອງບ່ໍມປີ ະໂຫຍດແລະສ້ິົນຫວັງໃນສ່ີງິ ຕູ່າງ ໆ ທກີ່ ູ່ຽວຂ້ອງກັບຄວາມຕ້ອງການຂອງຊີວິດ ແລະປະເມນີ ຕົນເອງ ຕໍ່າກວູ່າຊີວິດຄວາມເປັນຢູ່ກັບການໄດ້ຮັບການຍົກຍ້ອງແລະຍອມຮັບຈາກຜູ້ອີ່ນຢ່າງຈິງໃຈຫລາຍກວູ່າການມີຊີ່ ສຽງ ຈາກສະຖານພາບຫລການໄດ້ຮັບການປະຈົບປະແຈງ ການໄດ້ຮບັ ຄວາມນັບຖຍົກຍອ້ ງເປນັ ຜົນມາຈາກຄວາມ ພຽນພະຍາຍາມຂອງບຸກຄົນ ແລະຄວາມຕອ້ ງການນອົ້ີ າດເກດີ ອັນຕະລາຍຂຶົ້ນໄດຖ້ ້າບຸກຄົນນນ້ົັ ຕ້ອງການຄໍາຊມົ ເຊີຍ ຈາກຜູ້ອີ່ນຫລາຍກວູ່າການຍອມຮັບຄວາມຈິງແລະເປັນທີ່ຍອມຮັບກັນວູ່າການໄດ້ຮັບຄວາມນັບຖຍົກຍ້ອງ ມີພ້ົນ ຖານຈາກການກະທາໍ ຂອງບກຸ ຄົນຫລາຍກວູ່າການຄວບຄຸມຈາກພາຍນອກ. 5. ຄວາມຕ້ອງການທີ່ຈະເຂ້ົາໃຈຕົນເອງຢ່າງແທ້ຈິງ (Self-Actualization needs) ເຖິງລໍາດັບຂົ້ັນສຸດ ທ້າຍຖ້າຄວາມຕ້ອງການລໍາດັບຂັ້ົນກູ່ອນໆ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມພຶງພໃຈຢ່າງມີປະສິດທິພາບ ຄວາມຕ້ອງການ ເຂົ້າໃຈຕົນເອງຢ່າງແທ້ຈິງກຈະເກີດຂ້ຶົນ Maslow ອະທິບາຍຄວາມຕ້ອງການເຂົ້າໃຈຕະໜອງຢ່າງແທ້ຈິງວູ່າເປັນ ຄວາມປາດຖະຫນາໃນທກຸ ສີ່ິງທຸກຢ່າງຊຶງ່ີ ບກຸ ຄົນສາມາດຈະໄດຮ້ ັບຢ່າງເໝາະສົມບຸກຄນົ ທີ່ປະສົບຜົນສໍາເລັດໃນຂັ້ົນ ສູ ງສຸ ດ ນ້ີົ ຈ ະ ໃຊ້ ພ ະ ລັ ງ ຢ່ າ ງ ເຕັ ມ ທີ່ ໃ ນ ສິີ່ ງ ທ່ີ ທ້ າ ທາ ຍ ຄ ວ າ ມ ສາ ມ າ ດ ແ ລ ະ ສັ ກ ຍ ະ ພ າ ບ ຂອ ງ ພ ວ ກ ເຂົ າ ແ ລ ະ ມີ ຄ ວ າ ມ ປາດຖະຫນາທີ່ຈະປັບ-ປຸງຕົນເອງ ພະລັງແຮງຂັບຂອງພວກເຂົາຈະກະທໍາພຶດຕິກໍາກົງກັບຄວາມສາມາດຂອງ ຕນົ ກູ່າວໂດຍສະຫລຸບການເຂົ້າໃຈຕົນເອງຢ່າງແທ້ຈິງເປັນຄວາມຕ້ອງການຢ່າງໜ່ີຶງຂອງບຸກຄົນທີ່ຈະບັນລຸເຖິງຈຸດ ສູງສຸດຂອງສັກຍະພາບເຊົັ່ນ “ນັກດົນຕີກຕ້ອງໃຊ້ຄວາມສາມາດທາງດ້ານດົນຕີ ສິນປນກຈະຕ້ອງວາດຮູບ ກະວີຈະ ຕ້ອງຂຽນໂຄງກອນ ຖາ້ ບຸກຄນົ ເຫລົ່ານ້ີົໄດ້ບັນລເຸ ຖິງເປົ້າໝາຍທ່ີຕົນຕັົ້ງໄວ້ກເຊີ່ອໄດ້ວາູ່ ພວກເຂາົ ເຫລ່າົ ນົັ້ນເປັນຄົນທີ່ ຮຈູ້ ັກຕົນເອງຢ່າງແທຈ້ ິງ”(Maslow. 1970: 46). ຄວາມຕ້ອງການທ່ີຈະເຂົ້າໃຈຕົນເອງຢ່າງແທ້ຈິງຈະດໍາເນີນໄປຢ່າງງ່າູ ຍຫລເປັນໄປໂດຍອັດໂນມະຕິກ ໂດຍ ຄວາມເປັນຈິງແລ້ວ Maslow ເຊ່ີອວູ່າຄົນເຮົາມັກຈະຢ້ານຕົວເອງໃນສີ່ິງເຫລ້ົານີ້ົ“ດ້ານທີ່ດີທ່ີສຸດຂອງເຮົາຄວາມ ສາມາດພິເສດຂອງເຮົາສ່ີິງທີ່ດີງາມທີ່ສຸດຂອງເຮົາພະລັງຄວາມສາມາດຄວາມຄິດສ້າງສັນ” (Maslow. 1962: 58) ຄວາມຕ້ອງການເຂົ້າໃຈຕົນເອງຢ່າງແທ້ຈິງບໍ່ໄດ້ມີແຕູ່ສະເພາະໃນສິນປນເທົ່ານົ້ັນ ຄົນທົ່ວ ໆໄປ ເຊັົ່ນ ນັກກີລາ ນັກ ຮຽນ ຫລແມູ່ນແຕູ່ກໍາກອນກສາມາດຈະມີຄວາມເຂ້ົາໃຈຕົນເອງຢ່າງແທ້ຈິງໄດ້ຖ້າທຸກຄົນສາມາດເຮັດໃນສີ່ິງທີ່ຕົນ ຕ້ອງການໃຫ້ດີທີ່ສຸດ ຮູບແບບສະເພາະຂອງການເຂົ້າໃຈຕົນເອງຢ່າງແທ້ຈິງຈະມີຄວາມແຕກຕູ່າງຢ່າງກວ້າງຂວາງ ຈາກຄົນໜຶ່ີງໄປສູ່ອີກຄົນໜຶ່ີງ ກູ່າວໄດ້ວູ່າມັນຄລະດັບຄວາມຕ້ອງການທີ່ສະແດງຄວາມແຕກຕູ່າງລະຫວູ່າງບຸກຄົນ ຢາ່ ງຍ່ງີິ ໃຫຍູ່ທ່ີສດຸ Maslow ໄດ້ຍົກຕວົ ຢາ່ ງຂອງຄວາມຕອ້ ງການເຂ້ົາໃຈຕົນເອງຢ່າງແທ້ຈິງ ໃນກລະນີຂອງນັກສຶກ ສາຊີ່ Mark ຊຶີ່ງພວກເຂົາໄດ້ສຶກສາວິຊາບຸກຄະລິກກະພາບເປັນລະຍະເວລາຍາວ-ນານເພ່ີອຕຽມຕົວເປັນນັກຈິດ ວິທ ະຍ າຄິ ນິກ ນັກ ທິ ດສະດີ ຄົນອ່ີນ ໆ ອາດ ຈະອະທິ ບາຍ ວູ່າເປັນຫ ຍັງພວ ກ ເຂົາຈຶີ່ງເລອກ ອາຊີບນົີ້ ຕົ ວ 81

ຢ່າງ ເຊົ່ັນ Freud ອາດກູ່າວວູ່າມັນສໍາພັນຢ່າງເລິກລຶກກັບສີິ່ງທ່ີພວກເຂົາເກັບກົດຄວາມຢາກຮູ້ຢາກເຫັນໃນເລ່ີອງ ເພດໄວ້ຕ້ົັງແຕູ່ໄວເດັກຂະນະທີ່ Adler ອາດມອງວູ່າມັນເປັນຄວາມພະຍາຍາມເພ່ີອຊົດເຊີຍຄວາມຮູ້ສຶກດ້ອຍບາງ ຢ່າງໃນໄວເດັກ Skinner ອາດມອງວູ່າເປັນຜົນຈາກການຖກວາງເງ່ີອນໄຂຂອງຊີວິດ ໃນອະດີດ ຂະນະທີ່ Bandura ສາໍ ພັນເລີ່ອງນ້ົີກັບຕົວແປຕູ່າງໆ ທາງການຮຽນຮູ້ທາງສັງຄົມແລະ Kelly ອາດພິຈາລະນາວູ່າ Mark ກໍາ ລງັ ຈະພຸູ່ງກົງໄປເພີ່ອທ່ີຈະເປັນບຸກຄົນທີ່ພວກເຂົາຕ້ອງການຈະເປັນຕົວຢ່າງທ່ີສະແດງເຖິງການມຸ້ງກົງໄປສູ່ເປົ້າປະສົງ ໃນອາຊີບໂດຍຄວາມຕ້ອງການທຈີ່ ະເຂົ້າໃຈຕົນເອງຢາ່ ງແທ້ຈງິ ແລະຖາ້ ຈະພິຈາລະນາກລະນຂີ ອງ Mark ໃຫ້ເລິກຊີຶ່ງ ຍງິີ່ ຂຶ້ົນຖ້າ Mark ໄດ້ຜູ່ານກາຮຽນວິຊາຈິດວິທະຍາຈົນຄົບຫລັກສູດແລະໄດ້ຂຽນວິທະຍານິພົນທ໌ລະດັບປນຍາເອກ ແລະໃນທີ່ສຸດກໄດ້ຮັບປນຍາເອກທາງຈິດວິທະຍາຄິນິກສ່ິີງທີ່ຈະຕ້ອງວິເຄາະ Mark ຕໍ່ໄປກຄເມີ່ອພວກເຂົາສໍາເລັດ ການສຶກສາດັ່ົງກູ່າວແລ້ວຖ້າມີບຸກຄົນໜ່ີຶງໄດ້ສະເໜີງານໃຫ້ພວກເຂົາໃນຕໍາແໜູ່ງຕໍາລວດສບສວນ ຊ່ຶີງງານໃນ ຫນ້າທ່ີນີ້ົຈະໄດຮ້ ັບຄູ່າຕອບແທນຢ່າງສູງແລະໄດ້ຮັບຜົນປະໂຫຍດພິເສດຫລາຍໆ ຢ່າງຕະຫລອດຈົນຮັບປະກັນການ ວາູ່ ຈາ້ ງແລະຄວາມຫມັົ້ນຄງົ ສໍາລັບຊວີ ິດ ເມີ່ອປະສົບເຫດການເຊັ່ົນນີົ້ Mark ຈະເຮັດຢ່າງໃດ ຖ້າຄາໍ ຕອບຂອງພວກ ເຂົາຄ “ຕົກລົງ” ພວກເຂາົ ກຈະຍ້ອນກັບມາສູ່ຄວາມຕ້ອງການລະດັບທ່ີ 2 ຄຄວາມຕ້ອງການຄວາມປອດໄພ ສໍາລັບ ການວິເຄາະຄວາມເຂົາ້ ໃຈຕົນເອງຢ່າງແທຈ້ ິງ Maslow ກູ່າວວູ່າ “ຫຍງັ ທີ່ມະນດຸ ສາມາດຈະເປນັ ໄດ້ພວກເຂົາຈະຕ້ອງ ເປັນໃນສິງີ່ ນັົ້ນ” ເລ່ີອງຂອງ Mark ເປນັ ຕວົ ຢ່າງງາູ່ ຍ ໆ ວູ່າ ຖາ້ ພວກເຂົາຕກົ ລງົ ເປັນຕາໍ ລວດສບສວນ ພວກເຂາົ ກຈະ ບມ່ໍ ໂີ ອກາດທ່ີຈະເຂ້ົາໃຈຕົນເອງຢ່າງແທ້ຈິງ. ເປັນຫຍັງທຸກໆຄົນຈ່ີຶງບໍ່ສໍາລດທິຜົນໃນການເຂົ້າໃຈຕົນເອງຢ່າງແທ້ຈິງ (Why Can’t All People Achieve Self-Actualization) ຕາມຄວາມຄິດຂອງ Maslow ສູ່ວນຫລາຍມະນຸດແມູ່ນຈະບໍ່-ແມູ່ນທັງໝົດທີ່ ຕອ້ ງການແສວົງຫາເພ່ອີ ໃຫ້ເກີດຄວາມສົມບູນພາຍໃນຕົນ ຈາກງານວິໄຈຂອງພວກເຂົາເຮດັ ໃຫ້ Maslow ສະຫລຸບ ວ່າູ ການຮູ້ເຖິງສັກຍະພາບຂອງຕົນນົັນ້ ມາຈາກພະລັງຕາມທາໍ ມະຊາດ ແລະ ຈາກຄວາມຈໍາເປນັ ບັງຄັບສູ່ວນບຸກຄົນທ່ີ ມີພົນສະຫວັນມີຈໍານວນນ້ອຍຫລາຍພຽງ 1% ຂອງປະຊາກອນທີ່ Maslow ປະມານ Maslow ເຊ່ີອວູ່າການນໍາ ສັກຍະພາບຂອງຕນົ ອອກມາໃຊ້ເປັນສ່ີິງທຍ່ີ າກຫລາຍ ບກຸ ຄົນມັກບ່ໍຮວູ້ າູ່ ຕົນເອງມີຄວາມສາມາດແລະບຮໍ່ ູ້ວູາ່ ສັກຍະ ພາບນົ້ັນຈະໄດ້ຮັບການສ່ົງເສີມໄດ້ຢ່າງໃດມະນຸດສູ່ວນໃຫຍູ່ຍັງຄົງບໍ່ໝັົ່ນໃຈໃນຕົວເອງຫລບ່ໍໝົັ່ນໃຈໃນຄວາມ ສາມາດຂອງຕົນຈີ່ຶງເຮັດໃຫ້ໝົດໂອກາດເຂ້ົາໃຈຕົນເອງຢ່າງແທ້ຈິງ ແລະຍັງມີສ່ິີງແວດລ້ອມທາງສັງຄົມທ່ີມາບົດບັງ ພດັ ທະນາການທາງດ້ານຄວາມຕອ້ ງການຂອງບກຸ ຄນົ ດງັົ່ ນ້ົີ ສາໍ ລັບລາໍ ດບັ ຄວາມຕ້ອງການຂອງມະນຸດທັງ 5 ຂ້ັົນ. ອິດທິພົນຂອງວັດທະນະທໍາ ຕົວຢ່າງໜຶີ່ງທີ່ສະແດງໃຫ້ເຫັນວູ່າອິດທິພົນຂອງສັງຄົມມີຕ່ໍການເຂົ້າໃຈຕົນ ເອງ ຄແບບພິມຂອງວັດທະນະທໍາ (cultural stereotype) ຊຶ່ີງກໍານົດວູ່າລັກສະນະເຊົ່ັນໄລທີ່ສະແດງຄວາມເປັນ ຊາຍ(masculine) ແລະ ລັກສະນະໃດທ່ີບ່ໍແມູ່ນຄວາມເປັນຊາຍ ເຊົັ່ນຈັດພຶດຕິກໍາຕູ່າງໆ ເຫລົ່ານົ້ີ ຄວາມເຫັນອົກ ເຫັນໃຈຜູ້ອນີ່ ຄວາມເມດຕາກະລຸນາ ຄວາມສຸພາບແລະຄວາມອູ່ອນໂຍນ ສິີ່ງເຫລົ້ານ້ົີວັດທະນະທໍາມີແນວໂນມ້ ທີ່ ຈະພຈິ າລະນາວາູ່ “ບ-ໍ່ ແມູ່ນລັກສະນະຂອງຄວາມເປັນຊາຍ” (unmasculine) ຫລ ຄວາມເຊ່ີອຖຂອງວັດທະນະທໍາ 82

ດາ້ ນອ່ນີ ໆ ຊຶ່ງີ ເປນັ ຄວາມເຊ່ີອທບີ່ ມໍ່ ີຄຸນຄາູ່ ເຊນົ່ັ ຢຶດຖວູ່າບົດບາດຂອງຜູຍ້ ິງຂ້ນຶົ ຢກູ່ ບັ ຈດິ ວທິ ະຍາພັດທະນາການຂອງ ຜູຍ້ ງິ ເປນັ ຕ້ົນ ການພຈິ າລະນາຈາກເກນຕູ່າງໆ ດັົງ່ ກາູ່ ວນົ້ີເປັນພຽງການເຂ້ົາໃຈ “ສະພາບການທດີ່ ”ີ ຫລາຍກວາູ່ ເປັນ ເກນຂອງການເຂ້ົາໃຈຕົນເອງຢ່າງແທຈ້ ງິ . ປະການສຸດທາ້ ຍ Maslow ໄດ້ສະຫລບຸ ວູ່າການບເໍ່ ຂົາ້ ໃຈຕົນເອງຢ່າງແທ້ຈິງເກດີ ຈາກຄວາມພະຍາຍາມທ່ີ ບຖ່ໍ ກຕ້ອງຂອງການແສວງົ ຫາຄວາມຫມົ້ັນຄງົ ປອດໄພ ເຊນົັ່ ການທີ່ບຸກຄົນສ້າງຄວາມຮູ້ສກຶ ໃຫ້ຜູ້ອີ່ນເກີດຄວາມພຶງ ພໃຈຕົນໂດຍພະຍາຍາມຫລີກລ້ຽງຫລກໍາຈດັ ຂໍ້ຜິດພາດຕູ່າງ ໆ ຂອງຕົນ ບຸກຄນົ ເຊົັ່ນນຈົ້ີ ີ່ຶງມີແນວໂນ້ມທ່ີຈະພທິ ັກສ໌ ຄວາມຫມັົ້ນຄົງປອດໄພຂອງຕົນໂດຍສະແດງພຶດຕິກໍາໃນອະດີດທີ່ເຄີຍປະສົບຜົນສໍາເລັດ ແສວົງຫາຄວາມອົບ ອຸນູ່ ແລະສ້າງົມນຸສົຍສາໍ ພນັ ກບັ ຜູ້ອີ່ນ ຊີຶງ່ ລັກສະນະເຊນ່ົັ ນຍີົ້ ອູ່ ມຂັດຂວາງວທິ ີທຈີ່ ະເຂົາ້ ໃຈຕນົ ເອງຢາ່ ງແທຈ້ ງິ . ແຮງຈູງໃຈເບົ້ອງຕ້ົນແລະແຮງຈູງໃຈລະດັບສູງ (Deficit Motivation versus Growth Motivation) ໃນລະຍະຕ່ໍມາ Maslow ໄດ້ອະທິບາຍຄວາມຄິດຂອງພວກເຂົາເລີ່ອງລາໍ ດັບຂອງແຮງຈູງໃຈເພີມ່ ຂຶົນ້ ຈາກທ່ີກ່າູ ວມາ ແລ້ວຄພວກເຂົາໄດ້ແບູ່ງແຮງຈູງໃຈຂອງມະນຸດອອກ ເປັນ 2 ຊະນິດໃຫ ຍູ່ໆ ໄດ້ແກູ່ ແຮງຈູງໃຈເບ້ົອງຕົ້ນ (deficit motive) ແລະ ແຮງຈູງໃຈລະດັບສູງ (growth motive). 1. ແຮງຈງູ ໃຈເບອົ້ ງຕົ້ນ (Deficit motive or Deficiency or D motive) ຄແຮງຈງູ ໃຈທ່ີຢ່ໃູ ນລໍາ ດບັ ຕາ່ໍ ຊງ່ີຶ ກ່ຽູ ວຂ້ອງກັບເສລີພາບຂອງອນິ ທີແລະຄວາມຕ້ອງການຄວາມປອດໄພຈຸດມ້ງຸ ໝາຍຂອງແຮງຈງູ ໃຈຊະນິດ ນີົ້ ຄ ການກໍາຈັດບໍ່ໃຫ້ອິນທີເກີດຄວາມຕຶງຄຽດຈາກສະພາບການຂາດແຄນ ເຊົນັ່ ຄວາມຫິວຄວາມກະຫາຍຄວາມ ໜາວຄວາມຮູ້ສກຶ ບໍ່ປອດໄພໃນສະພາບການນີົ້ແຮງຈູງໃຈເບົ້ອງຕົ້ນຈະເຮັດໃຫ້ເກີດແຮງຂັບພຶດຕິກໍາລັກສະນະຂອງ ແຮງຈງູ ໃຈເບອ້ົ ງຕນ້ົ ເຮັດໃຫ້ເກີດແຮງຈູງໃຈເບ້ົອງຕົ້ນ 5 ປະການດົງັ່ ນ:ົ້ີ 1. ການຂາດແຮງຈູງໃຈເບົ້ອງຕົ້ນເຮດັ ໃຫ້ບຸກຄົນເກີດຄວາມເຈັບປ່ວຍບ່ໍສະບາຍ ຕົວຢ່າງເຊ່ນົັ ຄວາມຫິວຖ້າ ມະນດຸ ບໄ່ໍ ດ້ຮບັ ປະທານອາຫານພວກເຂົາກຈະເກີດຄວາມເຈບັ ປວ່ ຍ. 2. ການເກີດຂ້ົຶນຂອງແຮງຈູງໃຈເບົ້ອງຕ້ົນຈະປ້ອງກັນມິໃຫ້ເກີດຄວາມເຈັບປ່ວຍ ເຊັ່ົນ ເມ່ີອຫິວຖ້າເຮົາຮັບ ປະທານອາຫານຢາ່ ງເໝາະສົມເຮາົ ກຈະບເໍ່ ກດີ ຄວາມເຈັບປ່ວຍ. 3. ແຮງຈູງໃຈເບອົ້ ງຕົ້ນຈະຊູ່ອມແຊມແລະປິ່ນປົວຄວາມເຈັບປ່ວຍ ໝາຍຄວາມວາູ່ ບມໍ່ ີສ່ິີງໃດໆ ທ່ີຈະປ່ນິ ປົວ ຄວາມອົດຢາກໄດ້ເໝອນອາຫານ. 4. ພາຍໃຕ້ຄວາມຊັບຊ້ອນຂອງສະພາບການທີ່ໃຫ້ບຸກຄົນເລອກໄດ້ໂດຍອິດສະຫລະແຮງຈູງໃຈເບ້ົອງຕົ້ນຈະ ໄດ້ຮັບການເລອກຈາກບຸກຄົນທີ່ຂາດແຄນຫລາຍກວູ່າຄົນທີ່ໄດ້ຮັບຄວາມພຶງພໃຈແລ້ວ ເຊັ່ົນ ຄົນທີ່ອົດ ຢາກຍູ່ອມເລອກອາຫານຫລາຍກວາູ່ ເລ່ີອງເພດ. 5. ຄນົ ທີ່ມີສຸກຂະພາບດີພຶດຕິກໍາຂອງພວກເຂົາຈະບ່ໍຖກຄວບຄຸມໂດຍແຮງຈູງໃຈເບ້ົອງຕົ້ນທັງນົ້ີເພາະຄົນທ່ີມີ ສກຸ ຂະພາບດກີ ເນ່ີອງຈາກມໂີ ອກາດທີ່ຈະໄດ້ຮັບສ່ິີງທີ່ຕ້ອງການຢ່າງພພຽງ ດົັ່ງນົ້ັນພດຶ ຕິກາໍ ຂອງພວກເຂົາກ ຈະບຖ່ໍ ກຄວບຄຸມໂດຍການແສວງົ ຫາອາຫານເປນັ ຕ້ົນ. 83

2. ແຮງຈງູ ໃຈລະດັບສງູ (Growth motive or Metaneeds or B motive) ແຮງຈູງໃຈລະດບັ ສງູ ຈະ ກົງກັນຂ້າມກັບແຮງຈູງໃຈເບົ້ອງຕົ້ນ ເພາະເປົ້າໝາຍຂອງແຮງຈູງໃຈຊະນິດນົີ້ເປັນເປົ້າໝາຍລະຍະໄກຊ່ີຶງກູ່ຽວຂ້ອງ ກັບພະລງັ ທ່ີຕດິ ຕົວມາແຕູ່ກໍາເນີດເພ່ີອທຈີ່ ະພັດທະນາສັກຍະພາບຂອງບຸກຄົນ ຈຸດປະສົງຂອງແຮງຈູງໃຈລະດັບສູງກ ເພອີ່ ຈະປບັ ປຸງຄວາມເປັນຢໂູ່ ດຍການເພີ່ມພນູ ປະສບົ ການ ຊີ່ຶງບເ່ໍ ໝອນກບັ ແຮງຈູງໃຈເບົ້ອງຕົນ້ ເພາະແຮງຈູງໃຈເບອ້ົ ງ ຕົນ້ ເກີດຂຶນົ້ ເພອີ່ ລດຸ ຫລເພມ່ີ ຄວາມຕຶງຄຽດ ຕົວຢ່າງຂອງແຮງຈູງໃຈລະດບັ ສູງ ເຊ່ົັນ ບຸກຄົນທ່ີເລອກຮຽນວິຊາອິນທີ ເຄມີກເພາະວູ່າພວກເຂົາຕ້ອງການທ່ີຈະຮູ້ເລ່ີອງລາວຕູ່າງໆ ກຽູ່ ວກັບວຊິ ານີ້ົຊ່ຶີງສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນແຮງຈູງໃຈລະດບັ ສູງ ຫລາຍກວູ່າຈະເປນັ ແຮງຈູງໃຈເບອ້ົ ງຕ້ົນ ແຮງຈູງໃຈລະດບັ ສູງຈະສະແດງອອກຢ່າງເດ່ົັນແຈ້ງພາຍຫລັງທ່ີແຮງຈູງໃຈ ເບອ້ົ ງຕ້ົນ ແຮງຈູງໃຈລະດບັ ສູງຈະສະແດງອອກຢາ່ ງເດົັ່ນແຈ້ງພາຍຫລງັ ທແ່ີ ຮງຈູງໃຈເບອ້ົ ງຕ້ົນໄດ້ຮບັ ຄວາມພຶງພໃຈ ແລ້ວ ເຊົ່ັນບຸກຄົນຈະບໍ່ມີຄວາມສົນໃຈທີ່ຈະຮຽນວິຊາອິນທີເຄມີຢ່າງແນູ່ນອນຖ້າພວກເຂົາກໍາລັງໄດ້ຮັບຄວາມອົດ ຢາກແທບຈະສິນົ້ ຊີວິດ. ແຮງຈູງໃຈລະດັບສູງແລະຄວາມເຈັບປ່ວຍທາງຈິດ (Metaneeds and Metapathologies) ຫລັງຈາກ ທ່ີ Maslow ໄດ້ອະທິບາຍເຖິງແຮງຈູງໃຈເບ້ົອງຕົ້ນແລະແຮງຈູງໃຈລະດັບສູງແລ້ວ ພວກເຂົາໄດ້ສຶກສາຄົ້ນຄວ້າ ເລີ່ອງແຮງຈູງໃຈລະດບັ ສງູ ຊຶງ່ີ ເປັນເຫມອນສັນຊາດຍານຫລເປນັ ສງ່ີິ ທຕ່ີ ດິ ຕົວມາແຕູ່ກໍາເນດີ ເຊົັນ່ ດຽວກັບແຮງຈງູ ໃຈ ເບົ້ອງຕົ້ນແລະແຮງຈູງໃຈລະດັບສູງຖ້າບຸກຄົນໄດ້ຮັບການຕອບສະຫນອງຈົນເກີດຄວາມພຶງພໃຈແລ້ວກຈະປ່ິນປົວ ສະພາບແລະພັດທະນາໃຫ້ເກີດສຸກຂະພາບຈິດທີ່ດີ ຫລ ກູ່າວອີກຢ່າງໜີຶ່ງໄດ້ວູ່າບຸກຄົນອາດເກີດຄວາມເຈັບປ່ວຍ ທາງຈິດ (psychologically sick) ເປັນຄວາມເຈັບປ່ວຍທີ່ເປັນຜົນມາຈາກຄວາມລ້ົມເຫລວໃນການບັນລຸເຖິງ ຄວາມສົມບູນຫລ ຄວາມຈະເລີນກ້າວໜ້າ Maslow ຮຽກຄວາມເຈັບປ່ວຍນ້ົີວູ່າ “metapathologies” ຊ່ີຶງເປັນ ສະພາບຂອງຈິດໃຈທ່ີມີອາການເສີຍເມີຍ (apathy) ມີຄວາມຜິດປົກກະຕິທາງຈິດ (alienation) ເສ້ົາຊຶມ (depress) ຄວາມຄບັ ຂອ້ ງໃຈຂອງແຮງຈູງໃຈລະດບັ ສູງແລະຄວາມເຈັບປ່ວຍທາງຈດິ . ຄ ວ າມ ຄິ ດ ເຫັ ນ ເບ້ົ ອ ງຕົ້ ນ ກູ່ ຽ ວ ກັ ບ ທໍ າມ ະຊ າດ ຂ ອ ງມ ະນຸ ດ (Maslow’s Basic Assumptions Concerning Human Nature) ດົ່ັງໄດ້ກູ່າວມາແລ້ວໃນຕອນຕົ້ນຂອງທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບທີ່ວູ່າຈິດ ວທິ ະຍາມານຸສຍົ ນິຍົມແຕກຕູ່າງຢ່າງຫລາຍກັບທິດສະດີຈິດວິເຄາະ ແລະທິດສະດີພຶດຕິກໍານຍິ ົມໃນເລ່ີອງຄວາມຄິດ ເຫັນເບ້ົອງຕົ້ນຂອງທໍາມະຊາດມະນຸດ ແລະຖ້າຈະວິເຄາະຢ່າງກົງໄປກົງມາແລ້ວ ຈະເຫັນໄດ້ວູ່າຈິດວິທະຍາມານຸສົຍ ນິຍົມສ້າງຂົຶ້ນມາເພ່ີອຄັດຄ້ານຢ່າງຮຸນແຮງກັບທິດສະດີຈິດວິເຄາະ ແລະ ທິດສະດີພຶດຕິກໍານິຍົມໃນຄວາມຄິດເຫັນ ກູ່ຽວມະນຸດ ຄວາມແຕກຕູ່າງຢ່າງຍີິ່ງກຄເລີ່ອງ “ແຮງ” (force) ເພາະທິດສະດີມານຸສົຍນິຍົມຈະແຕກຕູ່າງຢ່າງເດ່ົັນ ແຈ້ງກບັ ທດິ ສະດີຂອງ Freud ແລະSkinner. ທາໍ ມະຊາດຂອງມະນດຸ ຕາມທິດສະດີຂອງ Maslow ມີ 7 ປະການດງ່ົັ ນີົ້ 1. ຄວາມເປນັ ອິດສະຫລະ ການຖກກາໍ ນດົ ມາແລວ້ (Freedom Determine) 2. ຄວາມເປັນເຫດຜົນ ຄວາມບມໍ່ ເີ ຫດຜນົ (Rationality Irrationality) 3. ການລວມເຂົາ້ ເປັນສວູ່ ນລວມ ປະກອບດວ້ ຍສູ່ວນຍອູ່ ຍ (Holism Elementalism) 84

4. ສ່ີິງທຕີ່ ດິ ຕົວມາແຕູ່ກາໍ ເນດີ ສິ່ງີ ແວດລອ້ ມ (Constitutionalism Environmentalism) 5. ຄວາມສາມາດທຈີ່ ະປ່ຽນແປງຄວາມບສ່ໍ າມາດທຈ່ີ ະປຽ່ ນແປງ (Changeability Unchangeability) 6. ຄວາມຮູ້ສຶກສູ່ວນຕົວ ຄວາມຮສູ້ ຶກເປັນກາງ (Subjectivity Objectivity) 7. ການກະທາໍ ການຕອບສະຫນອງ (Proactivity Reactivity) ດັ່ງົ ຈະອະທບິ າຍໂດຍລະອຽດເປນັ ຂ້ໍໆ ຄ: 1. ຄວາມເປນັ ອດິ ສະຫລະ ການຖກກາໍ ນົດມາແລ້ວ (Freedom Determine) ກຸູ່ມອັດຖິພາວນິຍົມ Existentialists ຍັງບໍ່ແນູ່ໃຈໃນການຍອມຮັບຄວາມຄິດກູ່ຽວກັບຄວາມເປັນ ອິດສະຫລະຂອງມະນຸດ ແຕູ່ແນວຄິດຈິດວິທະຍາກຸູ່ມົມນຸສົຍນິຍົມເຊ່ີອວູ່າມະນຸດສາມາດທີ່ຈະເລອກວິທີຂອງ ຕນົ ແລະ ມະນຸດມີຮາກຖານຂອງຄວາມເປນັ ອິດສະຫລະແລະຮບັ ຜິດຊອບພຶດຕິກໍາຂອງພວກເຂາົ ເອງ ຊ່ີຶງຄວາມເປັນ ອດິ ສະຫລະນົ້ຈີ ະປາກົດຊດັ ເຈນໃນສີງິ່ ທບີ່ ຸກຄົນເລອກກະທໍາພດຶ ຕກິ ໍານນົ້ັ ໆ ເພີອ່ ທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມພງຶ ພໃຈໃນ ຄວາມຕ້ອງການຂອງຕົນເຊົັ່ນບຸກຄົນຈະເລອກສິີ່ງໃດ ຫລ ເລອກຢ່າງໃດທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ພວກເຂົາເກີດຄວາມພຶງພ ໃຈ ແລະ ສີິ່ງສໍາຄັນກຄບຸກຄົນມີອິດ ສະຫລະໃນການແສວົງຫາເພີ່ອມຸ້ງໄປສູ່ການເຂົ້າໃຈຕົນເອງຢ່າງແທ້ຈິງແລະ ການທ່ີບຸກຄົນຈະເລອກຫຍັງນ້ົັນຄສັກຍະພາບຂອງຕົວພວກເຂົາ ແລະ ພວກເຂົາຈະພັດທະນາສັກຍະພາບນັົ້ນໄດ້ ຢ່າງໃດກຕົວພວກເຂົາເອງນົັ້ນແຫລະທີ່ເປັນຕົວກໍານົດໃນທິດສະດີຂອງ Maslow ເຊ່ີອວູ່າບກຸ ຄົນທີ່ອາຍຸຫລາຍຈະ ໄປເຖິງຂົັ້ນຂອງຄວາມຕ້ອງການກູ່ອນຜທູ້ ່ີມີອາຍຸອອູ່ ນກວູ່າແລະເມີ່ອມີອາຍຸເພ່ີມຂ້ຶົນເລ່ີອຍ ໆຄວາມມີອດິ ສະຫລະກ ຈະເພ່ີມຫລາຍຂ້ຶົນດ້ວຍເຊ່ນົັ ໃນຊູ່ວງໄວເດັກນ້ອຍບຸກຄນົ ຈະຍັງບ່ໍມີອດິ ສະຫລະຢ່າງແທ້ຈິງເພາະໃນໄວນີົ້ບຸກຄົນຍັງ ຖກຄວບຄຸມດ້ວຍຄວາມຕອ້ ງການຕູ່າງໆ ຈາກສະພາບຮູ່າງກາຍ ບຸກຄົນຍງັ ບ່ໍສາມາດເລອກທຈີ່ ະຮບັ ປະທານອາຫານ ເອງເລອກທີ່ຈະນອນຫລັບຫລການຂັບຖູ່າຍ ແຕູ່ຢ່າງໃດກຕາມສັກຍະພາບຂອງບຸກຄົນໄດ້ມີຢູ່ໂດຍທໍາມະຊາດໃນ ຂະນະທ່ີບຸກຄົນມີວຸທິພາວະເພ່ີມຂຶ້ົນບຸກຄົນກຈະເຄີ່ອນໄປສູ່ຄວາມຕ້ອງການຕາມລໍາດັບຂ້ົຶນແລະມີຄວາມຈະເລີນ ເຕີບໂຕທີ່ແຕກຕູ່າງກັນໄປໃນແຕູ່ລະບຸກຄົນໂດຍບຸກຄົນຈະມີອິດສະຫລະທີ່ຈະສ້າງສັນຕົນເອງແລະສ້າງຕົນເອງໃຫ້ ເປັນໄປຕາມທດິ ທາງທຕີ່ ົນເອງຕອ້ ງການຕະຫລອດລະຍະເວລາຂອງການເຄີ່ອນໄປຕາມລໍາດັບຄວາມຕ້ອງການຂອງ ແຕູ່ລະບຸກຄົນກມສີ ັກຍະພາບທ່ີຈະນໍາຕວົ ເອງໄປຕາມວທິ ີຂອງຕົນນ້ັົນກຄຄວາມມີອິດ ສະຫລະທຈີ່ ະຊົ້ີນາໍ ຕນົ ເອງນັົ້ນ ເອງ. 2. ຄວາມເປນັ ເຫດຜນົ ຄວາມບມ່ໍ ີເຫດຜົນ (Rationality Irrationality) ການພິຈາລະນາວູ່າມະນຸດມເີ ຫດຜົນຫລບຕ່ໍ າມຄວາມຄິດຂອງ Maslow ນັ້ນົ ສິີ່ງທີ່ຄວນພິຈາລະນາກູ່ອນກ ຄຄວາມຄິດຂອງ Maslow ທີ່ມີຕໍ່ການວໄິ ຈສັດ Maslow ກູ່າວວາູ່ ການວໄິ ຈສດັ ບມໍ່ ີເຫດຜົນພພຽງທີ່ຈະນໍາມາອ້າງ ອິງກບັ ຈິດວທິ ະຍາມະນຸດ ເຫດຜົນສໍາຄັນຢ່າງໜີ່ຶງໃນການປະຕິເສດເລີ່ອງນ້ົີຄສັດເປັນສິີ່ງມີຊີວິດຂນ້ັົ ຕໍ່າຊ່ຶີງບ່ໍສາມາດ ຈໍາປະສົບການໃນອະດີດໄດ້ ສັດຄິດໄດ້ສະເພາະເລີ່ອງທີ່ເປັນສ່ີິງແວດລ້ອມປະຈຸບັນແລະສໍາລັບເລີ່ອງອະນາຄົດແລ້ວ ສັດບໍ່ສາມາດທຈ່ີ ະຄດິ ໄດ້ເລີຍ ດງົ່ັ ນນ້ັົ ທິດສະດີຂອງ Maslow ຈີງ່ຶ ຢຶດຖຄວາມມີເຫດຜົນຂອງມະນຸດເປນັ ສນູ ກາງຊຶ່ີງ ຖວ່າູ ມະນດຸ ນນົ້ັ ເປັນຜູ້ທຮີ່ ຈູ້ ກັ ເຫດຜົນມີສະຕິແລະຮູ້ສໍານຶກໃນພຶດຕກິ າໍ ຂອງຕົນ. 85

ຢ່າງໃດກຕາມ Maslow ຍອມຮັບວາູ່ ມີພຶດຕິກາໍ ບາງຢາ່ ງທສ່ີ ະແດງເຖງິ ຄວາມບມ່ໍ ີເຫດຜົນຂອງມະນຸດເຊົ່ັນ ຂະ ນະທີ່ບຸກຄົນມີຄວາມຄິດຂັດແຍ້ງລະຫວູ່າງຄວາມຕ້ອງການຫລຢູ່ໃນພາວະທີ່ຖກບັງຄັບເປັນຕົ້ນ ໃນສະພາບ- ການເຊ່ນົັ ນພົີ້ ຶດຕິກໍາຂອງບຸກຄົນຈະບຄ່ໍ ົງເສັົ້ນຄະງວາແລະບາງເທີ່ອຈະເປນັ ພຶດຕິກໍາທເີ່ ກີດຈາກກະບວນການຂອງຈິດ ຂາດສໍານຶກ (unconscious) Maslow ເຊີ່ອວູ່າ ການກະທໍາຫລພຶດຕິກໍາສູ່ວນໃຫຍູ່ຂອງມະນຸດຖກຄວບຄຸມໂດຍ ພະລັງທ່ີມີເຫດມີຜົນແລະຮູ້ສໍານຶກMaslow ພິຈາລະນາວູ່າບຸກຄົນຈະຮູ້ສຶກຫລສໍານຶກໃນຕົນເອງແລະຄວາມຮູ້ສຶກ ຫລ ຮູ້ສາໍ ນກຶ ດງ່ົັ ກ່າູ ວນ້ົີຈະສະແດງອອກໂດຍປະສົບການທາງຄວາມຄດິ ຂອງພວກເຂົາຊ່ີຶງນັບວູ່າເປັນຂໍ້ມູນທທ່ີ ູ່ຽງກົງ ສາໍ ລັບການສກຶ ສາມະນຸດໂດຍວິທີການທາງວິທະຍາສາດກະບວນການຂອງຄວາມບໍ່ມເີ ຫດຜົນຫລຄວາມບ່ໍຮຕູ້ ົວນ້ົັນ ບໍ່ໄດ້ຄວບຄຸມຊີວິດຄວາມເປັນຢູ່ຂອງມະນຸດMaslow ໄດ້ສະເໜີພາບຂອງມະນຸດໃໝູ່ວູ່າມະນຸດນົ້ັນເປັນຜູ້ມີ ເຫດຜົນມີຄວາມຮູ້ສຶກຕົວມີການຮັບຮູ້ໃນຕົນເອງຊ່ຶີງສີ່ິງຕູ່າງໆ ດ່ັົງກ່າູ ວນົີ້ຊວູ່ ຍໃຫ້ມະນຸດຕັດສິນໃຈແລະຄນ້ົ ຫາສັກ ຍະພາບຂອງຕົນເອງ. 3. ການລວມເຂົ້າເປນັ ສູ່ວນລວມ ປະກອບດວ້ ຍສວູ່ ນຍອູ່ ຍ (Holism Elementalism) Maslow ກູ່າວວູ່າມະນຸດນົັ້ນລວມເຂົ້າໄປເປັນອັນໜຶີ່ງອັນດຽວກັນທັງຮູ່າງກາຍແລະຈິດໃຈຫລມະນຸດຈະ ບູນນາການເຂົາ້ ເປັນສວູ່ ນລວມ Maslow ໄດຍ້ ົກຕົວຢາ່ ງທີ່ສະແດງເຖິງຄວາມເປນັ ອັນໜຶີ່ງອັນດຽວກນັ ຂອງບກຸ ຄົນ ດົ່ັງນ້ີົ ຖ້າJohn Smith ຫິວ “ນັົ້ນກຄ John Smith ຕ້ອງການອາຫານບ່ໍ-ແມູ່ນທ້ອງຂອງ John Smith ທີ່ຕ້ອງ ການອາຫານ” (Maslow 1980 p. 19 - 20) ໃນເລ່ີອງອີ່ນ ໆກເຊັົ່ນດຽວກັນຄ John Smith ຕ້ອງການຄວາມ ປອດໄພ John Smithຕອ້ ງການໄດຮ້ ບັ ຄວາມນັບຖຍົກຍ້ອງ ແລະ John Smith ຕ້ອງການທຈ່ີ ະເຂາ້ົ ໃຈຕນົ ເອງຢາ່ ງ ແທ້ຈິງ ເປັນຕົ້ນຈະເຫັນໄດ້ວູ່າ Maslow ລວມທຸກ ໆດ້ານຂອງບຸກຄະລິກກະພາບເຂົ້າມາເປັນສ່ວູ ນລວມແລະການ ສຶກສາບກຸ ຄົນໂດຍສູ່ວນລວມທັງໝົດເທ່ົານ້ັົນຈີຶ່ງຈະມີຄວາມທູ່ຽງກົງຕ້ອງການໃຫ້ຂໍ້ມູນທາງຈິດວິທະຍາ ບຸກຄົນບໍ່ ໄດ້ແບູ່ງອອກເປັນສູວ່ ນຍູ່ອຍໆ ດງ່ົັ ນົັນ້ ການເລອກສຶກສາພຽງສວູ່ ນຫນີ່ຶງສູ່ວນໃດຂອງບຸກຄົນຍອູ່ ມກ່ໍໃຫ້ເກດີ ຄວາມ ຜິດພາດໄດ້. 4. ສິງ່ີ ທຕ່ີ ິດຕົວມາແຕູ່ກໍາເນີດ ສງ່ີິ ແວດລ້ອມ (Constitutionalism Environmentalism) ກຸູ່ມອິດຖິພາວນິຍົມ (existentialist) ເນ້ັົນເຖິງຄວາມເປັນອິດສະຫລະທີ່ບຸກຄົນສະແດງອອກທິດສະດີ ຂອງ Maslow ກຍອມຮັບໃນທໍາມະຊາດນີົ້ຂອງມະນຸດແຕູ່ສິງ່ີ ທ່ີຄວນພິຈາລະນາຄຖ້າບຸກຄົນມີອິດສະຫລະຢ່າງເຕັມ ທີ່ ທຈີ່ ະປຸງແຕູງ່ ຕົວເອງ ແລະສາ້ ງສນັ ແນວໂນ້ມການກໍານດົ ຕວົ ເອງໄດຊ້ ຶີ່ງຖາ້ ເປັນເຊັນ່ົ ນ້ົີແລ້ວບໍ່ວາູ່ ສງິີ່ ທ່ີຕດິ ຕົວມາແຕູ່ ກໍາເນີດຫລສິີ່ງແວດລ້ອມກຈະບ່ໍມີບົດບາດສໍາຄັນໃນການສ້າງລັກສະນະພຶດຕິກໍາຂອງມະນຸດ ດົັ່ງນັ້ົນເຖິງແມູ່ນ ວາູ່ Maslow ຈະຍອມຮັບໃນຄວາມເປັນອິດສະຫລະຂອງມະນຸດດັ່ົງກູ່າວມາແລ້ວຂາ້ ງຕ້ົນພວກເຂົາກຍັງຄໍານຶງເຖິງ ອດິ ທິພົນຂອງສ່ີິງທ່ີຕິດຕົວມາແຕູ່ກາໍ ເນີດແລະສີງ່ິ ແວດລ້ອມວູ່າໄດ້ເຂ້ົາມາມີບົດບາດໃນການປຸງແຕູ່ງພຶດຕິກໍາມະນຸດ ລະຫວູ່າງສິີ່ງທີ່ຕິດຕົວມາແຕູ່ກໍາເນີດກັບສ່ີິງແວດລ້ອມ Maslow ມີຄວາມໂນ້ມອຽງທີ່ຈະໃຫ້ສີ່ິງທີ່ຕິດຕວົ ມາແຕູ່ກໍາ ເນີດມີຄວາມສໍາຄັນກວູ່າເລັກນ້ອຍ ເຊ່ົັນ ຄວາມຕ້ອງການທາງດ້ານຮູ່າງກາຍ ເຫັນໄດ້ແຈ້ງວູ່າເປັນສ່ີິງທີ່ຕິດຕົວມາ 86

ແຕູ່ກໍາເນີດ ແລະຄວາມຕ້ອງການທາງຮູ່າງກາຍເປັນພົ້ນຖານຂອງລໍາດັບຂ້ົັນຄວາມຕ້ອງການຂອງແຮງຈູງໃຈຂອງ ມະນຸດ ແລະທ່ີສໍາຄັນກວາູ່ ນຄ້ີົ Maslowຖວາູ່ ແຮງຈງູ ໃຈລະດບັ ສງູ (B motive) ແລະ ຄວາມຕອ້ ງການເຂ້ົາໃຈຕົນ ເອງຢ່າງແທ້ຈິງ (self-actualization) ເປັນສີິ່ງທ່ີຕິດຕົວມາແຕູ່ກໍາເນີດໂດຍ Maslow ອາດໃຊ້ຊີ່ຕູ່າງໆ ຕ່ໍໄປນີ້ົ ເຊັ່ົນ “ພະລັງທີ່ ຕິດ ຕົວ ມ າແ ຕູ່ ກໍ າເນີ ດ (inborn urge) ສັນ ຊ າດຍ ານ ” (instinct) ແ ລ ະ “ສັນ ດານມ ະນຸ ດ ” (inherent in human) ແລະ Maslow ຍັງພິຈາລະນາເລິກຊີຶ່ງໄປກວູ່ານ້ີົວູ່າແຮງຂັບທ່ີມຸ້ງໄປສູ່ການເຂົ້າໃຈສັກ ຍະພາບຂອງຕົນເປນັ ສັນດານຂອງມະນຸດຫລາຍກວູ່າຈະເປັນສີງິ່ ທ່ີມະນດຸ ໄດ້ຮຽນຮູ້ ຫລເປັນແຮງຂັບທີ່ຕດິ ຕວົ ມາແຕູ່ ກໍາເນດີ ນັນົ້ ເອງ. ໃນຄວາມສໍາຄັນຂອງສີິ່ງແວດລ້ອມ Maslow ຍອມຮັບວູ່າອິດທິພົນຂອງສິ່ີງແວດລ້ອມຈະມີຕ່ໍບຸກຄົນໃນ ລະຍະເລິມແຮກຂອງຊີວິດແລະມີຜົນຕໍ່ພັດທະນາການຂອງບກຸ ຄະລິກກະພາບ ແຕູ່ເບິງີ່ ຄວູາ່ Maslow ຈະໃຫ້ຄວາມ ສໍາຄັນດ່ົັງກູ່າວນີ້ົໃນດ້ານທ່ີເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມເສຍຫາຍໃນດ້ານທີ່ທໍາລາຍພະລັງຊ່ີຶງເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມກະທົບກະ ເທອນທາງອາ ລົມໃນລະຍະຕ່ໍມາຫລາຍກວູ່າຈະໃຫ້ຄວາມສໍາຄັນໃນດ້ານການສະໜັບ-ສະໜູນສົ່ງເສີມພັດທະນາ ການອາດກູ່າວໂດຍສະ ຫລຸບໄດ້ວູ່າລະຫວູ່າງສິ່ີງທີ່ຕິດຕົວມາແຕູ່ກໍາເນີດກັບສີິ່ງແວດລ້ອມ Maslow ໃຫ້ຄວາມ ສໍາຄັນຂອງສິີ່ງທີ່ຕິດຕົວມາແຕູ່ກໍາເນີດວູ່າມີອິດທິພົນຕໍ່ພຶດຕິກໍານໍາແຕູ່ກບ່ໍສໍາຄັນເທ່ົາໃດ ທັງນົ້ີ ເພາະວູ່າສີິ່ງທີ່ພວກ ເຂາົ ໃຫ້ຄວາມສໍາຄັນກຄເລອ່ີ ງຂອງຄວາມມອີ ິດສະຫລະ (freedom). 5. ຄວາມສາມາດທຈີ່ ະປຽ່ ນແປງຄວາມບສໍ່ າມາດທຈີ່ ະປ່ຽນແປງ (Changeability Unchangeability) ການຈະເຂ້ົາໃຈຄວາມຄິດຂອງ Maslow ໃນເລອ່ີ ງທວີ່ ູ່າບກຸ ຄນົ ມຄີ ວາມສາມາດທ່ີຈະປ່ຽນແປງ ຫລ ບ່ໍເຮົາ ຈໍາເປັນຈະຕ້ອງເຂ້ົາໃຈຄວາມສໍາພັນລະຫວູ່າງຄວາມສາມາດທີ່ຈະປ່ຽນແປງ ຫລ ບ່ໍ ເຮົາຈໍາເປັນຈະຕ້ອງເຂົ້າໃຈ ຄວາມສໍາພັນລະຫວ່າູ ງຄວາມມອີ ິດສະຫລະແລະແຮງຈງູ ໃຈລະດບັ ສູງໃນແນວຄິດຂອງທດິ ສະດີມານຸສົຍນິຍົມຕາມທີ່ ກູ່າວມາແລ້ວເສຍກູ່ອນ Maslow ເຊ່ີອວູ່າບຸກຄົນມີອິດສະຫລະຢ່າງໃຫຍູ່ຫລວງທີ່ຈະກໍານົດຈຸດມຸ້ງໝາຍຂອງຕົນ ເອງ ສູ່ວນແຮງຈູງໃຈລະດັບສູງຊີຶ່ງຖວູ່າເປັນສນູ ກາງໃນທິດສະດີນີົ້ເຊ່ີອວູ່າບຸກຄົນແສວົງຫາວິທີເພ່ີອຄວາມກ້າວໜ້າ ຂອງຕົນຕະຫລອດເວລາແລະເພ່ີອການເຂ້ົາໃຈຕົນເອງຢ່າງແທ້ຈິງອັນເປັນຈຸດຍອດຂອງປລາມິດລໍາດັບຂັົ້ນຂອງ ຄວາມຕອ້ ງການ ຄວາມເປັນອິດສະຫລະແລະແຮງຈງູ ໃຈລະດັບສູງຈະເຂົາ້ ມາປະຕິສໍາພນັ ກນັ ແລະປາກົດໃນບກຸ ຄະລິກ ກະພາບ ຄຂະນະທີ່ບຸກຄົນມີຄວາມຕ້ອງການຕ່ໍເນີ່ອງໄປຕາມລໍາດັບຂັົ້ນຂອງຄວາມຕ້ອງການພວກເຂົາກມີ ອິດສະຫລະທີ່ຈະຄິດແລະປ່ຽນແປງຕົວເອງເພີ່ອໃຫ້ຄວາມຕ້ອງການໃນແຕູ່ລະຂ້ັົນຂອງພວກເຂົາໄດ້ຮັບການຕອບ ສະຫນອງ ບຸກຄົນຈ່ຶີງມຄີ ວາມສາມາດທຈີ່ ະປຽ່ ນແປງກຽູ່ ວກບັ ວທິ ີຂອງການມຊີ ີວດິ ຂອງຕົນເອງ. 6. ຄວາມຮ້ສູ ຶກສ່ວູ ນຕວົ ຄວາມຮ້ສູ ຶກເປັນກາງ (Subjectivity Objectivity) Maslow ມີຄວາມເຊ່ີອໃນເລີ່ອງຄວາມຮູ້ສຶກສູ່ວນຕົວວູ່າມີຄວາມສໍາຄັນຢ່າງຍີິ່ງ ພວກເຂົາເຫັນວູ່າປະສົບ ການຫລຄວາມຮູ້ສຶກສວູ່ ນຕວົ ຂອງບຸກຄົນເປັນຂ້ໍມູນທສ່ີ ໍາຄັນທາງຈິດສາດ (Psychological science) ພວກເຂົາ ກູ່າວວູ່າເຮົາຈະບໍ່ສາມາດເຂົ້າໃຈມະນຸດໄດ້ ຖ້າປາດສະຈາກການອ້າງອິງເຖິງໂລກສູ່ວນຕົວຂອງພວກເຂົາ 87

(private world) ສໍາລັບຈດິ ສາດແລ້ວປະສົບການ ຫລ ຄວາມຮູ້ສຶກສູ່ວນຕົວມຄີ ວາມສໍາຄັນຫລາຍກວູ່າພດຶ ຕິກໍາ ທໄີ່ ດ້ຈາກການສງັ ເກດໃນຂະນະທີ່ Maslow ໄດ້ສະແດງລໍາດັບຂັົນ້ ຂອງຄວາມຕ້ອງການວູ່າເປັນເລີ່ອງປົກກະຕິວິໄສ ຂອງມະນຸດ ພວກເຂົາກຍອມຮັບວູ່າຄວາມຕ້ອງການເຫລ່ົານ້ົີຈະມີລັກສະນະສະເພາະໃນແຕູ່ລະຄົນຈະສະແດງອອກ ໃນວິທີທເີ່ ປັນເອກລກັ ສນົ ຂ໌ ອງຕົນ ຕົວຢາ່ ງ ເຊ່ນົັ Ann ແລະ Betty ທງັ 2 ຄົນຕ່າູ ງກມີຄວາມຕອ້ ງການທຈີ່ ະໄດຮ້ ັບ ການຍົກຍ້ອງ ແຕູ່ທັງ 2 ຄົນນ້ີົຕູ່າງກມີປະສົບການສູ່ວນຕົວແລະພະຍາຍາມທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມພຶງພໃຈໃນ ຄວາມຕ້ອງການນົີ້ແຕກຕູ່າງກນັ ເຊົັ່ນ Ann ອາດຈະສະແດງຕົວວູ່າເປັນແມູ່ທີ່ດີຂອງລູກເພ່ີອໃຫ້ຄນົ ອນ່ີ ຍອມຮັບນາງ ໃນດ້ານຂອງຄວາມເປັນແມູ່ແຕູ່ Betty ອາດຈະໄດ້ຮັບຄວາມພຶງພໃຈທີ່ຈະໄດ້ຮັບການຍົກຍ້ອງຈາກການປະສົບ ຄວາມສໍາເລັດໃນການປະກອບອາຊີບດັ່ົງນົ້ັນການຈະເຂ້ົາໃຈບຸກຄະລິກກະພາບຂອງບຸກຄນົ ຈງີ່ຶ ມີຄວາມຈາໍ ເປັນທີ່ຈະ ຕ້ອງເຂາ້ົ ໃຈຄວາມຮູ້ສຶກນກຶ ຄິດພາຍໃນຈດິ ໃຈຂອງພວກເຂາົ ຊຶງ່ີ ເປນັ ຂໍ້ມນູ ສາໍ ຄັນທຈ່ີ ະນາໍ ມາວິເຄາະພຶດຕິກາໍ . 7. ການກະທາໍ ການຕອບສະຫນອງ (Proactivity Reactivity) ນກັ ຈດິ ວິທະຍາໃນກູຸ່ມ Maslowian ບ່ໍເຊີອ່ ວູ່າພຶດຕິກາໍ ຂອງມະນຸດເກດີ ຈາກປະຕິກິລຢິ າຕອບສະຫນອງຕໍ່ ສິີ່ງເລົ້າພາຍນອກ ແຕູ່ພວກເຂົາເຊ່ີອວູ່າມະນຸດຈະເປັນຜູ້ກະທໍາ (act) ຫລາຍກວູ່າທີ່ຈະເປັນຝ່າຍໂຕ້ຕອບ (react) ຕວົ ຢາ່ ງເຊົັນ່ ການທ່ີບຸກຄົນພະຍາຍາມຈະສະໜອງຄວາມພຶງພໃຈໃນຄວາມຕ້ອງການຕູາ່ ງໆ ພວກເຂົາກຈະສະແດງ ພຶດຕິກາໍ ອອກມາເອງ ຫລຄວາມຕ້ອງການທີ່ຈະເຂົ້າໃຈຕນົ ເອງຢາ່ ງແທຈ້ ິງກບໄ່ໍ ດ້ເກີດຈາກສິີງ່ ເລາ້ົ ພາຍນອກຢ່າງໜຶ່ີງ ຢາ່ ງໃດມາກະຕນຸ້ ມະນດຸ ຈີ່ຶງມີທໍາມະຊາດທຈີ່ ະສະແດງພຶດຕິກໍາຫລາຍກວາູ່ ຈະເປັນຝາ່ ຍໂຕ້ຕອບ. ເຈ້ົາລັກສະນະຂອງຜູ້ທ່ີມີຄວາມເຂົາ້ ໃຈຕົນເອງຢ່າງແທ້ຈິງ (Characteristics of Self-Actualizing People) Maslow ໄດ້ກໍານົດເຈາ້ົ ລັກສະນະຂອງບຸກຄນົ ທີ່ມຄີ ວາມເຂ້າົ ໃຈຕົນເອງຢາ່ ງແທ້ຈງິ ໄວ້ 15 ຂດໍ້ ັົ່ງນົີ້: 1. ມີຄວາມສາມາດທີ່ຈະຮັບຮູ້ຄວາມເປັນຈິງຢ່າງຖກຕ້ອງ (Efficient Perception of Reality) ເຈົ້າ ລັກສະ ນະທີ່ເດົັ່ນຢາ່ ງໜ່ຶີງຂອງຜູ້ທມີ່ ຄີ ວາມເຂົາ້ ໃຈຕນົ ເອງຢາ່ ງແທ້ຈງິ ຄມີຄວາມສາມາດທຈີ່ ະຮັບຮູ້ກຽູ່ ວກັບຕນົ ເອງຜູ້ ອີ່ນ ແລະສິີ່ງແວດລ້ອມຕູ່າງ ໆໄດ້ຖກຕ້ອງແລະກົງຕາມຄວາມຈິງແລະຈະມີຄວາມສໍາພັນກັບຄວາມເປັນຈິງ ນົັ້ນໆ ຢ່າງມີຄວາມສຸກ ໂດຍບໍ່ມອງວູ່າຄວາມເປັນຈິງເຫລ່ົານົັ້ນເປັນບັນຫາກັບຕົນ ພວກເຂົາຈະບໍ່ຍອມໃຫ້ຄວາມ ປາດຖະຫນາແລະຄວາມຫວັງຂອງພວກເຂົາບິດເບອນສິ່ີງທີ່ພວກເຂົາໄດ້ປະສົບ ພວກເຂົາຈະມີຄວາມເຂົ້າໃຈຜູ້ອ່ີນ ແລະສາມາດຕັດສິນຜູ້ອ່ີນໄດ້ຢ່າງວູ່ອງໄວໃນພຶດຕິກໍາຕູ່າງໆ ເຊົ່ັນ ການທໍາທູ່າ ຄວາມບໍ່ຈິງໃຈ ຄວາມບ່ໍຊີ່ສັດສຸ ຈະລິດ ແລະ ອີ່ນໆ Maslow ຄົ້ນພົບວູາ່ ຄວາມສາມາດທ່ີຈະຮັບຮູ້ຄວາມເປັນຈິງຢ່າງຖກຕ້ອງຈະເຫັນໄດ້ຊັດເຈນ ໃນບກຸ ຄນົ ຫລາຍ ໆອາຊບີ ເຊ່ນັົ ສິລະປະ, ນກັ ດນົ ຕ,ີ ນັກວທິ ະຍາສາດ, ນັກການເມອງ ແລະນັກປດັ ຊະຍາເປັນຕົ້ນ. ບຸກຄົນທ່ີມີຄວາມສາມາດຮັບຮູ້ຄວາມເປັນຈິງຢ່າງຖກຕ້ອງຈະເປັນຄົນທີ່ມີສຸກຂະພາບຈິດດີ ບ່ໍມີຄວາມວິ ຕົກກັງວົນ ບ່ໍມອງໂລກໃນແງູ່ຮ້າຍ ແລະມີຄວາມສາມາດອົດທົນຕໍ່ຄວາມບສ່ໍ ົມຫວັງຫລຄວາມປັ່ນປ່ວນບໍ່ແນູ່ນອນ ຂອງສິ່ີງຕ່າູ ງ ໆ ໄດ້ງູາ່ ຍກວູ່າຄົນອ່ີນໆ ແລະ ເມີ່ອມີຄວາມຜິດຫວັງໃດໆ ເກີດຂ້ຶົນກຈະຍອມຮັບ ແລະບ່ໍຮູ້ສກຶ ກະທົບ ກະເທອນໃຈໂດຍຈະຢູ່ໃນສະຖານນະການຕູາ່ ງໆ ໄດ້ຢ່າງສະດວກສະບາຍໃຈ. 88

2. ຍອມຮັບໃນຕົນເອງ ຍອມຮບັ ຜູ້ອີນ່ ແລະຍອມຮບັ ທໍາມະຊາດ (Acceptance of Self, others, and Nature) ບຸກຄນົ ທມີ່ ສີ ຸກຂະພາບຈິດດຈີ ະມີຄວາມຮ້ສູ ກຶ ຍກົ ຍ້ອງນບັ ຖຕົນເອງແລະຜອູ້ ີ່ນເປັນຄວາມຮູ້ສຶກ ຍກົ ຍ້ອງທີ່ ບຫ່ໍ ລາຍເກີນໄປຈົນເກີນຄວາມເປນັ ຈງິ ແລະມີຄວາມອົດທນົ ໃນຂໍ້ບົກຜອູ່ ງ ຄວາມຜດິ ຫວງັ ຄວາມອູ່ອນແອຂອງຕົນ ແລະເປນັ ຄົນທີ່ມີອດິ ສະຫລະຈາກການຖກຄອບງໍາໃນຄວາມຮສູ້ ຶກຜດິ ຄວາມຮສູ້ ຶກອາຍ ຄວາມຮສູ້ ຶກທແໍ້ ທ້ໃຈ ຫລ ຄວາມວິຕົກກງັ ວນົ ສໍາລບັ ການຍອມຮັບໃນທໍາມະຊາດ ໝາຍເຖງິ ການຍອມຮັບໃນທໍາມະຊາດນ້ນົັ ໆ ເຊ່ົັນ ຍອມຮັບ ວູ່ານາ້ໍ ຍູ່ອມເຮັດໃຫ້ປຽກຫິນຍູ່ອມແຂງ ຕ້ນົ ໄມໃ້ ບໄມຍ້ ູ່ອມມສີ ີຂຽວ ເປນັ ຕົ້ນ. ລັກສະນະຂອງບຸກຄົນທີ່ຍອມຮັບໃນຕົນເອງສະແດງອອກແລະເຫນັ ໄດ້ຊດັ ເຈນໃນລະດັບກາລົດນອງຄວາມ ຕ້ອງການທາງຮູ່າງກາຍຄຈະເປັນຄົນທ່ີຮບັ ປະທານອາຫານໄດ້ ນອນຫລັບສະນິດແລະມີຄວາມສກຸ ໃນເລອີ່ ງເພດ 3 . ມີ ຄ ວ າ ມ ຄູ່ ອ ງ ຕົ ວ ມີ ຄ ວ າ ມ ເປັ ນ ທໍ າ ມ ະ ຊ າ ດ ໂດ ຍ ບໍ່ ທໍ າ ທູ່ າ (Spontaneity, Simplicity, Naturalness) ພດຶ ຕກິ ໍາຂອງຜູ້ທ່ີມຄີ ວາມເຂາົ້ ໃຈຕົນເອງຢ່າງແທ້ຈິງຈະສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມຄອູ່ ງຕົວແລະບ່ໍມີ ການແສ້ງເຮດັ ພວກເຂົາຈະສະແດງອອກເຖິງຊວີ ິດພາຍໃນທເີ່ ປນັ ຕວົ ຂອງຕົວເອງ ເຊົັ່ນ ຄວາມຄິດ ແລະແຮງກະຕຸ້ນ ຕູ່າງໆ ຊີ່ງຶ ບາງເທ່ີອອາດເປັນພດຶ ຕກິ ໍາທບີ່ ່ໍເປັນທຊີ່ ີ່ນຊົມຫລປະທັບໃຈຜູ້ອນີ່ ຫລບາງເທີ່ອອາດເບີ່ິງເໝອນກັບວູ່າຂາດ ຄວາມສຸພາບ ແຕູ່ພຶດຕກິ າໍ ຕູ່າງໆ ຂອງພວກເຂົາກຈະບຜ່ໍ ິດໄປຈາກົກນບົ ທາໍ ນຽມປະເພນີ. 4. ໃຊ້ບັນຫາເປັນສູນກາງ (Problem Centering) ເມີ່ອມີບັນຫາຕູ່າງໆ ເຊົັ່ນບັນຫາການປະກອບອາ ຊີບ ການເຮັດວຽກງານໃນຫນ້າທີ່ ແລະ ອີ່ນໆ ພວກເຂົາຈະບ່ໍຢຶດຕົນເອງເປັນສູນກາງ ຫລ ເອົາແຕູ່ໃຈຕົນໃນການ ແກ້ບັນຫາເຫລົ່ານັ້ົນ ແຕູ່ຈະແກ້ບັນຫາໃຫ້ກົງສາເຫດໂດຍບໍ່ເຂົ້າຂ້າງຕົນເອງນອກຈາກນົ້ີການເຮັດວຽກງານຂອງ ພວກເຂາົ ຈະມຫີ ລກັ ການວາູ່ ມີຊິວິດຢູ່ເພີອ່ ງານຫລາຍກວູາ່ ທຈ່ີ ະເຮດັ ວຽກເພ່ອີ ໃຫ້ມີຊວີ ດິ ຢູ່ ຄມີແນວໂນມ້ ທຈີ່ ະອຸທິດ ຕນົ ເອງໃນການປະຕບິ ັດຫນາ້ ທີ່ຢາ່ ງເຕັມຄວາມສາມາດ 5. ມີຄວາມສນັ ໂດດມີຄວາມຕ້ອງການທີ່ຈະມີຊີວດິ ຢຢູ່ າ່ ງສະຫງົບຮຽບຮອ້ ຍ (Detachment : Need for Privacy) ເປັນຜູ້ທ່ີບ່ໍສ້າງຄວາມຜູກພັນຫລພຶ່ີງພາອາໄສຜູ້ອ່ີນເທົ່າໃດ ຊຶີ່ງມີລັກສະນະເຊ່ົັນນ້ົີເຮັດໃຫ້ຜູ້ອ່ີນມອງວູ່າ ເປນັ ຄົນໄວ້ຕວົ ເຮັດຕວົ ຫາູ່ ງເຫີນ ຍິີງ່ ຫວົ ສງູ ແລະເຢັນຊາ ທັງນີ້ົເນີ່ອງຈາກຜູ້ທມ່ີ ີຄວາມເຂົ້າໃຈຕົນເອງຢ່າງແທຈ້ ງິ ບໍ່ ມີຄວາມຕ້ອງການສ້າງມິດພາບກັບຜູ້ອ່ີນຫລາຍເກີນໄປ ພວກເຂົາຈະເຊີ່ອມ່ົັນໃນຄວາມສົມບູນພາຍໃນຕົວຂອງ ພວກເຂາົ ເອງແລະບຮໍ່ ູສ້ ກຶ ເດອດຮອ້ ນທຈີ່ ະຕ້ອງພຶ່ງີ ພາອາໄສຜູ້ອນ່ີ . 6 . ເປັ ນ ຕົ ວ ຂ ອ ງຕົ ວ ເອ ງມີ ອິ ດ ສ ະຫ ລ ະຈ າກ ວັ ດ ທ ະ ນ ະທໍ າ ແ ລ ະ ສີິ່ ງແ ວ ດ ລ້ ອ ມ (Autonomy : Independence of Culture and Environment) ຜູ້ທີ່ມີຄວາມເຂົ້າໃຈຕົນເອງຢ່າງແທ້ຈິງຈະບໍ່ສ້າງເງີ່ອນໄຂໃຫ້ ຄວາມ ພຶງພໃຈຂອງຕນົ ເອງຂນ້ົຶ ຢູ່ກັບວັດຖຸແລະສິີງ່ ແວດລ້ອມຂອງສັງຄົມ ພວກເຂົາເຊ່ີອມົັນ່ ໃນສກັ ຍະພາບຂອງຕົນ ເອງ ທ່ີມີຕໍ່ຄວາມຈະເລີນເຕີບໂຕແລະພັດທະນາການ ໃນລັກສະນະເຊ່ົັນນົ້ີ ພວກເຂົາຈຶ່ີງບ່ໍຮຽກ-ຮ້ອງສີິ່ງແວດລ້ອມ ພິເສດທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ເກີດການຮຽນຮູ້ບຸກຄົນທີ່ມີສຸກຂະພາບຈິດດີຍູ່ອມຕ້ອງການນໍາຕົນເອງແລະຕ້ອງການຄວາມ ອິດສະຫລະພວກເຂົາຈະມອງຕົນເອງວູ່າເປັນຜູ້ບັງຄັບບນັ ຊາຫລປກົ ຄອງຕົນເອງ ພວກເຂາົ ຈະມີຄວາມກະຕລລ້ົນ ມີ 89

ຄວາມຮັບຜິດຊອບແລະມວີ ິໄນໃນຕົນເອງໃນອັນທີ່ຈະກໍານົດວິຖີຊວີ ິດຫລຈຸດມຸ້ງໝາຍຂອງພວກເຂົາແລະມຄີ ວາມ ເຊີ່ອມັ່ົນໃນຕົນເອງໃນດ້ານຄວາມຄິດເຫັນຕູ່າງ ໆໂດຍຈະໃຫ້ຄວາມສໍາຄັນນ້ອຍຫລາຍໃນເລ່ີອງຄວາມມີໜ້າມີຕາ ການໄດ້ຮັບກຽດຕິຍົດ ຫລການເປັນທີ່ຮູ້ຈັກຂອງຄົນທ່ົວໄປແຕູ່ພວກເຂົາກັບໃຫ້ຄວາມສໍາຄັນໃນເລີ່ອງການ ພດັ ທະນາຕນົ ແລະການຈະເລີນເຕີບໂຕຂອງຈິດໃຈ. 7. ມີຄວາມຮູ້ສຶກຊ່ີນຊົມຍິນດີຢສູ່ ະເໝີ (Continued Freshness of Appreciation) Maslow ພົບວູ່າ ຜູ້ທີ່ມີສຸກຂະພາບຈິດດີແລະມີວຸທິພາວະຈະມີຄວາມຊີ່ນຊົມໃນຊີວິດຄວາມເປັນຢູ່ຂອງຕົນໂດຍບ່ໍຮູ້ສຶກ ເບ່ີອໜູ່າຍ ຫລທໍ້ແທ້ສິ້ົນຫວັງ ພວກເຂົາຈະມອງທຸກສ່ິີງທຸກຢ່າງດ້ວຍຄວາມສຸກສົດຊີ່ນ ເຫັນຄວາມສົດຊີ່ນສວຍ-ງາມຂອງສິີ່ງ ແວດລ້ອມຕູ່າງໆ ເຊ່ັົນ ເຫັນຄວາມສວຍ-ງາມຂອງພະອາທິດທີ່ກໍາລັງລັບຂອບຟ້າ ເຫັນຄວາມໜ້າຮັກຂອງດອກໄມ້ ທີ່ກໍາລັງແຍ້ມບານກູ່າວໄດ້ວູ່າຊົ່ວທຸກຂະນະຂອງພວກເຂົາຈະເປັນຊີວິດທ່ີຕີ່ນເຕັ້ົນ ເລ້ົາໃຈແລະມີຄວາມຫມາຍ ຕະຫລອດເວລາ. 8. ມີຄວາມຮູ້ສຶກລ້ໍາເລິກກັບທໍາມະຊາດ (Peak of Mystic Experience) ຄວາມຮູ້ສຶກລໍ້າເລິກກັບທໍາ ມະຊາດໝາຍເຖິງຄວາມຮ້ສູ ຶກວູ່າຕົວເອງປະສົມກໍ້າກນໄປກບັ ທໍາມະຊາດຫລກບັ ໂລກ ຊງຶ່ີ ບາງເທ່ີອອາດເຮັດໃຫ້ສູນ ເສຍຄວາມຮູ້ສຶກຕວົ ເຊົັ່ນ ການສະແດງອອກເຖິງການຫຍົັ່ງຮແູ້ ລະຄົ້ນພົບສີ່ິງທີ່ແອບແຝງເລິກລບັ ເຮັດໃຫ້ບາງເທ່ີອ ເບງ່ິີ ຄວູາ່ ພວກເຂາົ ບໄໍ່ ດ້ຢູໃ່ ນຄວາມເປນັ ຈງິ ຂອງໂລກໃນປະຈບຸ ນັ . 9. ສົນໃຈສັງຄົມ (Social Interest) ພວກເຂົາຈະມີຄວາມສາມາດທ່ີຈະຢູ່ຮູ່ວມກັບຜູ້ອີ່ນໄດ້ຢ່າງດີ ມີ ຄວາມປາດຖະຫນາທຈີ່ ະຊູວ່ ຍເຫລອຜູ້ອີ່ນ ມຄີ ວາມຮູ້ສຶກເຫັນອົກເຫນັ ໃຈ ແລະມີຄວາມຮັກໃນເພ່ີອນມະນຸດ ມີທັດ ນົກຕິຕໍ່ຕົວ ເອງວາູ່ ເຫມອນເປັນພີ່ທຈ່ີ ະໃຫ້ຄວາມອົບອນູຸ່ ແລະຄ້ມຸ ຄອງນອ້ ງໆ. 10. ສ້າງຄວາມສໍາພັນລະຫວູ່າງບຸກຄົນ (Interpersonal Relations) ບຸກຄົນທ່ີມີຄວາມເຂົ້າໃຈຕົນເອງ ຢ່າງແທ້ຈິງມີແນວໂນ້ມທີ່ຈະສ້າງຄວາມສໍາພັນກັບຜູ້ອ່ີນທີ່ເລິກລຶກແລະສະໜິດສະໜົມເປັນເພີ່ອນສະນິດພຽງ 2-3 ຄົນພວກເຂົາບຕໍ່ ້ອງການເພອ່ີ ນຫລາຍແຕູ່ຕ້ອງການເພອ່ີ ນແທ້ແລະມີແນວໂນ້ມທຈີ່ ະສ້າງຄວາມສາໍ ພັນກັບບກຸ ຄນົ ທມີ່ ີ ລກັ ສະນະແລະມີຄວາມສາມາດພິເສດຄ້າຍຄຶງກບັ ສູ່ວນໃຫຍູ່ບຸກຄົນເຫລ່ົານ້ົີຈະມຄີ ວາມຮູສ້ ຶກອູ່ອນໂຍນກັບເດກັ ແລະ ມັກຈະເຮັດໃຫ້ເດັກເກີດຄວາມໄວ້ວາງໃຈໄດ້ງູ່າຍ ພວກເຂົາເປັນຄົນທ່ີມີຄວາມເມດຕາກະລຸນາ ແລະຈະສະແດງ ຄວາມຮສູ້ ຶກບພ່ໍ ໃຈຢ່າງເປດີ ເຜຍີ ກບັ ຄນົ ທີ່ຫລອກລວງຫລບຈໍ່ ິງໃຈກັບພວກເຂົາ. 11. ມີຄວາມເປັນປະຊາທິບຫມາກໄຂູ່ຫລັງຍ (Democratic Character Structure) ຈະເປັນຜູ້ທ່ີມີຄູ່າ ນິຍົມຂອງຄວາມເປນັ ປະຊາທິບຫມາກໄຂ່ຫູ ລັງຍະຢ່າງແທ້ຈງິ ບມ່ໍ ີອະຄະຕິ ມຄີ ວາມເຄາົ ລົບຕຜ່ໍ ູ້ອ່ີນ ມີຄວາມເຕັມໃຈ ທຈີ່ ະຮຽນຮູ້ຈາກບກຸ ຄນົ ໃດກໄດ້ທມີ່ ີຄວາມສາມາດຈະເປນັ ຄູພວກເຂາົ Maslow ພບົ ວ່າູ ຜູ້ທມີ່ ີຄວາມເຂ້ົາໃຈຕົນເອງ ຢາ່ ງແທຈ້ ິງຈະບແໍ່ ບູງ່ ແຍກວ່າູ ມະນຸດນົ້ັນບເໍ່ ທ່າົ ທຽມກນັ . 90

12. ຮູ້ ຄ ວ າມ ແ ຕ ກ ຕູ່າງລ ະຫ ວູ່າງວິທີ ກ ານ ແ ລ ະເປົ້ າປະສົງ (Discrimination between Means and Ends) ພວກເຂົາຈະຢດຶ ໝັ່ົນໃນຫລັກສິນລະທໍາຈັນຢາຢ່າງຫມັົ້ນຄົງໃນການກະທາໍ ທຸກຢ່າງເພີ່ອໃຫ້ບັນລຸ ເຖິງ ເປົ້າປະສງົ ທດີ່ ີງາມແລະບມໍ່ ີຄວາມຮູ້ສກຶ ສັບສົນຫລຄວາມຄິດຂັດແຍ້ງວູ່າສີງິ່ ໃດຖກຫລຜດິ ສິີງ່ ໃດດີຫລເລວພວກເຂົາ ສາມາດທີ່ຈະວິເຄາະລະຫວູ່າງສິີ່ງທ່ີພວກເຂົາພະຍາຍາມຄົ້ນຫາກັບວິທີການທ່ີຈະປະສົບຄວາມສໍາເລັດແລະຮູ້ສຶກມີ ຄວາມສຸກທຈີ່ ະສະແດງພຶດຕກິ າໍ ອັນຖກຕ້ອງເໝາະສມົ ອນັ ຈະນາໍ ໄປສເູ່ ປົ້າປະສງົ . 13. ມີອາລົມຂັນຢ່າງມີສັນຕິ (Sense of Philosophical Humor) ພວກເຂົາຈະມີອາລົມຂັນຢ່າງມີ ຄວາມຄິດ ເຊ່ົັນ ບ່ໍຂົບຂັນໃນສີ່ິງໂຫດຮ້າຍທາລຸນ ຫລຂົບຂັນໃນສ່ິີງທີ່ເປັນຂ້ໍບົກຜູ່ອງຫລເປັນປົມດ້ອຍຂອງຜູ້ ອ່ີນ ແລະ ບໍ່ສ້າງສະຖານນະການຂົບຂັນທ່ີຈະເຮັດໃຫ້ຜູ້ອີ່ນອັບອາຍຫລເຈັບປວດ ສູ່ວນການສະແດງອາລົມຂັນນ້ັົນ ຈະໃຊ້ການຍົ້ິມຫລາຍກວ່າູ ຫົວເຮົາ. 14. ມີຄວາມສາມາດໃນການສ້າງສັນ (Creativeness) Maslow ພົບວູ່າຄວາມຄິດລິເລີ່ມສ້າງສັນຈະມີ ໃນຄົນທ່ີເຂົ້າໃຈຕົນເອງຢ່າງແທ້ຈິງຫລາຍກວູ່າບຸກຄົນອີ່ນໆ ຄວາມຄິດສ້າງສັນຂອງພວກເຂົາຈະສະແດງອອກໃນ ການດໍາເນນີ ຊີວດິ ປະຈໍາວັນທົ່ວໆ ໄປ ແລະສະແດງອອກໃນບຸກຄະລິກກະພາບ ຫລໃນຜົນງານຕາູ່ ງໆ ເຊ່ັົນ ບົດກະວີ, ສິລະປະດົນຕງີ ານທາງດາ້ ນວທິ ະຍາສາດ ເປນັ ຕນົ້ . 15. ການຕໍ່ຕ້ານວັດທະນະທໍາພາຍນອກທີ່ຂັດແຍ້ງກັບວັດທະນະທໍາພາຍໃນຕົນ (Resistance to Enculturation) ບຸກຄົນທ່ີມີຄວາມເຂົ້າໃຈຕົນເອງຢ່າງແທ້ຈິງຈະມີຄວາມພ້ອມທີ່ຈະຜະເຊີນກັບວັດທະນະທໍາຫລ ປະສົບການໃໝູ່ໆ ຈາກສິ່ີງແວດລ້ອມຂອງພວກເຂົາແລະສາມາດທຈ່ີ ະບນູ ນາການປະສົບການໃໝູ່ໃຫ້ສອດຄອ້ ງກັບ ຕົນ ຫລອາດຈະຮບັ ວັດທະນະທໍາໃໝູ່ໆ ເພ່ີອນາໍ ມາພດັ ທະນາແລະປັບປງຸ ສັງຄົມໃຫ້ດີຂ້ນົຶ . ຢ່າງໃດກຕາມບຸກຄົນເຫລົ່ານີ້ົກຈະມີຄວາມຮູ້ສຶກສູ່ວນຕົວທີ່ບ່ໍກົງກັບບັນທັດຖານທາງວັດທະນະທໍາ ເຊັົ່ນ ພວກເຂົາອາດມຄີ ວາມພໃຈທຈ່ີ ະເຮດັ ພດຶ ຕິກາໍ ບາງຢ່າງຊຶ່ີງຂັດແຍ້ງກບັ ຄວາມຄດິ ເຫັນຂອງຄນົ ສູ່ວນໃຫຍູ່ ທັງນີົ້ ບໄ່ໍ ດ້ໝາຍຄວາມວູ່າ ການກະທໍາຂອງພວກເຂົາຈະຂດັ ຕໍ່ຂະໜົບທໍານຽມປະເພນີຫລບ່ໍມີຂອບເຂດຈໍາກັດຂອງພຶດຕິ ກໍານົນັ້ ໆ ໂດຍແທ້ຈິງແລ້ວພວກເຂາົ ຍັງມີຂໍ້ຈາໍ ກັດທຈີ່ ະຢູໃ່ ນກົດເກນແຕູ່ຈະມີຄູາ່ ນິຍມົ ຂອງຕົນເອງທີ່ຈະເລອກປະພຶດ ປະຕິບັດໃນສ່ິີງທຕ່ີ ົນເອງພຶງພໃຈ Maslow ເຊ່ອີ ວູາ່ ການພັດທະນາຕນົ ເພ່ີອໄປສຄູ່ ວາມຕ້ອງການຂັ້ົນສູງສຸດ ຄ ການ ເຂ້ົາໃຈຕົນເອງຢ່າງແທ້ຈິງ ສາມາດເກີດຂົຶ້ນໄດ້ກັບບຸກຄົນທຸກຄົນໂດຍບ່ໍຈໍາເປັນຈະຕ້ອງມີສະຕິປັນຍາສະຫລຽວ ສະຫລາດ ເຖິງວູ່າຈະເປັນຄວາມຈິງທີ່ວູ່າສະຕິປັນຍາມີສູ່ວນຊູ່ວຍໃນການພັດທະນາແຕູ່ກບໍ່ແມູ່ນອົງຄ໌ປະກອບທີ່ ສາໍ ຄັນ ຢາ່ ງໃດກຕາມບຸກຄົນທພີ່ ັດທະນາມາເຖິງຈຸດສູງສດຸ ຂອງຄວາມຕ້ອງການກບ່ໍໄດ້ໝາຍຄວາມວາູ່ ພວກເຂາົ ຈະ ເປັນຜູ້ທີ່ມີຄວາມສົມບູນແບບທຸກຢ່າງ ເພາະພວກເຂົາກຍັງເປັນບຸກຄົນທໍາມະດາທ່ີຍັງມີຄວາມຮູ້ສຶກນຶກຄິດເໝອນ ຄົນທ່ົວໆ ໄປ ເຊົັ່ນ ມີຄວາມຮູ້ສຶກເສຍໃຈ ຮ້າຍ ຢ້ານ ມີຄວາມລະແວງສົງໄສຫລມີຄວາມຮູ້ສຶກອູ່ອນໄຫວທ່ີອາດ ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມຮູ້ສຶກເບ່ີອໜູ່າຍ ເຫັນແກູ່ຕົວ ໃຈນ້ອຍ ຫລ ເສົ້າຊຶມ ແຕູ່ພວກເຂົາສາມາດລະງບັ ແລະ ກາຈັດ ອາລົມຕາູ່ ງໆ ເຫລົ່ານ້ີົໄດ້ຢ່າງດີບໃ່ໍ ຫ້ສະແດງອອກມາຢ່າງບ່ໍສົມເຫດສົມຜົນ ດງັ່ົ ນນັົ້ ຜທູ້ ີ່ເຂ້ົາໃຈຕນົ ເອງຢ່າງແທ້ຈິງຈຶີ່ງ 91

ບໍ່ແມູ່ນບກຸ ຄົນທ່ີມີຄວາມສຸກສົມບູນໃນຊີວິດຫລປະສົບຄວາມສໍາເລັດໃນຄວາມປາດຖະຫນາທຸກຢ່າງຫລມຄີ ວາມ ສາມາດປັບຕົວໄດ້ດີຍິ່ີງ ແຕູ່ສງ່ີິ ສໍາຄັນຂອງບຸກຄົນເຫລົ່ານີ້ົຄມີຄວາມເຂາ້ົ ໃຈຕົນເອງ ເຂົ້າໃຈໂລກແລະສງ່ີິ ແວດລ້ອມ ຊຶີ່ງເປນັ ເຄ່ອີ ງມທີ່ຈະຊ້ົີນໍາການດໍາເນນີ ຊວີ ດິ ຂອງຕນົ ໄດປ້ ະສົບຄວາມສກຸ ແລະຄວາມສາໍ ເລັດໄດດ້ ກີ ວູ່າຄນົ ອນ່ີ ໆ. ກະບວນການພັດທະນາບຸກຄະລິກກະພາບ (The Process of Personality Development) ການ ພັດທະນາບກຸ ຄະລກິ ກະພາບໃນທັດນະຂອງ Maslow ຄການໄດ້ຮັບຄວາມພງຶ ພໃຈຈາກຄວາມຕ້ອງການຂັ້ົນຕໍ່າໄປ ສູ່ຄວາມຕ້ອງການຂັົ້ນຕ່ໍາໄປສູ່ຄວາມຕ້ອງການຂ້ົັນທ່ີສູງຂ້ຶົນຕາມລໍາດັບ ການຜູ່ານພ້ົນຄວາມຕ້ອງການແຕູ່ລະຂັົ້ນນ້ົີ ຂົ້ຶນຢກູ່ ັບສ່ີິງແວດລອ້ ມຂອງບຸກຄົນນົັ້ນ ສງີິ່ ແວດລ້ອມທ່ີເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມຫວາດຫວັ່ົນແລະບ່ໍສະໜອງຄວາມຕ້ອງ ການຕູ່າງ ໆ ຍູ່ອມຈະສົງ່ ເສີມຄວາມຈະເລີນເຕີບໂຕຂອງບຸກຄະລິກກະພາບແລະນໍາໄປສູ່ການເຂົ້າໃຈຕົນເອງຢາ່ ງແທ້ ຈິງ ໃນທັດນະຂອງ Maslow ສີິ່ງແວດລ້ອມສໍາຄັນຫລາຍໃນຄວາມຕ້ອງການເບ້ົອງຕົ້ນ ຕົວຢ່າງທ່ີສະແດງຄວາມ ສາໍ ຄັນຂອງສີ່ິງແວດລ້ອມ ເຊ່ັົນ ເປັນທີ່ເຂ້ົາໃຈຊັດເຈນວູ່າຄວາມຕ້ອງການຕູ່າງໆ ຕໍ່ໄປນີົ້ ຄວາມປອດໄພຄວາມຮັກ ແລະຄວາມເປນັ ເຈົ້າຂອງ ເປັນຄວາມຕອ້ ງການທຂ່ີ ຶນົ້ ຢູ່ກບັ ຄວາມຮວູ່ ມມຈາກບກຸ ຄນົ ອີນ່ ທ່ີຈະເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມພຶງ ພໃຈ ຕ່ໍມາໃນຄວາມຕ້ອງການລະດັບສງູ ຂົ້ຶນບກຸ ຄນົ ຈະອາໄສສງີິ່ ແວດລ້ອມນອ້ ຍລົງແຕູ່ຈະໃຊ້ປະສົບການພາຍໃນຕົນ ເພີ່ອຊ້ີົນໍາພຶດຕິກໍາ ດັ່ົງນົ້ັນໃນຄວາມຕ້ອງການລະດັບສູງ ພຶດຕິກໍາຈີຶ່ງຖກກໍານົດໂດຍທໍາມະຊາດພາຍໃນຂອງບຸກ ຄນົ ເຊົັ່ນ ຄວາມສາມາດ ສັກຍະພາບ ຄວາມສາມາດພິເສດ ແລະ ແຮງກະຕຸ້ນທາງການສ້າງສນັ ເມີ່ອເຖິງລະຍະນ້ົີກ ເປັນທຮີ່ ູ້ຄັກແນູ່ແຈ້ງວູ່າບຸກຄົນຕ້ອງການລາງວັນຫລຄວາມເຫັນມັກຈາກຜູ້ອ່ີນລດຸ ນ້ອຍລົງເປັນການປຽ່ ນການຮຽນ ຮູ້ ຈ າ ກ ກ າ ນ ເ ຊ່ີ ອ ມ ໂ ຍ ງ ຄ ວ າ ມ ສໍ າ ພັ ນ ໄ ປ ສູ່ ກ າ ນ ຮ ຽ ນ ຮູ້ ໂ ດ ຍ ວິ ທີ ຮັ ບ ຮູ້ ດ້ ວ ຍ ຕົ ນ ເອງ (associative learning to perceptual learning) ການຮຽນຮູ້ໂດຍວິທີຮັບຮູ້ດ້ວຍຕົນເອງຈະເປັນການ ຮຽນຮູ້ໂດຍຄວາມສະໝັກໃຈ ມີຄວາມສາມາດໃນການຫຍ່ັົງເຫັນ (insight) ມີຄວາມສາມາດເຂົ້າໃຈຕົນ ເອງ ແລະໄປສພູ່ ດັ ທະນາການຂອງບຸກຄະລກິ ກະພາບຂົນັ້ ສຸດທ້າຍ ຄມີຄວາມເຂາ້ົ ໃຈຕົນເອງ ແລະໂລກຢາ່ ງແທຈ້ ງິ ຊ່ີຶງ ຈະຊວູ່ ຍໃຫ້ການດໍາເນນີ ຊວີ ດິ ເປນັ ໄປຢ່າງລາບລນີ່ ແລະປະສບົ ຄວາມສາໍ ເລັດ. ທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບຂອງ Maslow ເປັນທິດສະດີທີ່ໃຫ້ຄວາມຮູ້ແລະຂໍ້ຄິດເຫັນກູ່ຽວກັບມະນຸດ ແຕກຕູ່າງໄປຈາກທິດສະດີທ່ີຕັົ້ງຂຶນ້ົ ໃນລະຍະແຮກໆ ຂອງການສຶກສາໃນເລ່ອີ ງນ້ົີ ເປນັ ທດິ ສະດີທ່ີມອົງມະນດຸ ໃນມຕິ ິ ໃໝວູ່ ູ່າມະນຸດນນົ້ັ ມີຄວາມດີ ມີຄວາມງາມມີຄຸນຄູ່າ ແລະມຄີ ວາມປາດຖະຫນາທຈ່ີ ະພັດທະນາຕົນເອງຊຶ່ີງນັບວູາ່ ເປັນ ຄວາມຄິດເຫັນທ່ີມີປະໂຫຍດໃນການສກຶ ສາຈດິ ວິທະຍາບກຸ ຄະລກິ ກະພາບເຮດັ ໃຫ້ເຂົາ້ ໃຈພຶດຕິກາໍ ໄດ້ຊັດເຈນຍງ່ິີ ຂ້ຶົນ ຊີຶງ່ ຈະເປັນຂໍ້ມນູ ສໍາລບັ ການພດັ ທະນາບກຸ ຄະລກິ ກະພາບໃຫ້ໄປສຈູ່ ຸດມງຸ້ ໝາຍສຸດທ້າຍຄບກຸ ຄະລິກກະພາບທີ່ສມົ ບູນ ແບບຫລໃນທດັ ນະຂອງ Maslow ຄການພັດທະນາບຸກຄນົ ໄປສກູ່ ານເຂາ້ົ ໃຈຕົນເອງຢ່າງແທຈ້ ງິ ນັ້ົນເອງ. 2.3.2. ທະລດດມີ ນຸສຍົ ນິຍມົ ຫລບກຸ ຄະລິກກະພາບຂອງຄາລ໌ ອາລ໌ ໂລເຈລີ ໌ສ 92

ທິດສະດີບຸກຄະລກິ ກະພາບຂອງຄາລ໌ ອາລ໌ ໂລເຈີລ໌ສ (Carl R. Rogers, 1902-1987) ໂລເຈລີ ໌ ເປັນນກັ ຈິດວິທະຍາຊາວເມລິກນັ ຢູ່ໃນກຸ່ມູ ມານສຸ ົຍນິຍມົ ທິດສະດີນົ້ີອະທບິ າຍວູ່າມະນຸດມີທາໍ ມະຊາດທດີ່ ີງາມ ມີແຮງ ຈງູ ໃຈທາງບວກທຈີ່ ະພດັ ທະນາຕົນເອງໃນທິດທາງທເີ່ ໝາະສມົ . ປະຫວດັ ຂອງຜູ້ກາໍ ເນດີ ທິດສະດີ ຄາລ໌ ໂລເຈີລ໌ສເກີດເມີ່ອວັນທີ່ 8 ມະກາກມ ຄ. ສ. 1902 ເປັນບຸດຊາຍຄົນທີ່ 4 ມີພີ່ນ້ອງ 6 ຄົນ ເກີດທ່ີ ເມອງ ອະກະປາລ໌ຄ (Ork Park) ລັດອິລິນອຍສ໌ (Illinois) ປະເທດສະຫລັດອະເໝລິກາ ພວກເຂົາມາຈາກ ຄອບຄົວທີ່ອົບອຸູ່ນ ມີຄວາມຮັກໃຜ ແລະໃກ້ຊິດກັນລະຫວູ່າງພໍ່ແມູ່ພ່ີນ້ອງ ບີດາ-ມານດາຂອງພວກເຂົາເປັນຜູ້ທີ່ມີ ຄວາມສົນໃຈທາງການສຶກສາຫລາຍ ແລະເປັນຄົນທີ່ເຄ່ັົງຄັດທາງສາດສະຫນາ ຈີຶ່ງສ່ົງເສີມແລະສະໜັບສະໜູນການ ສຶກສາຂອງລກູ ໆ ຢາ່ ງເຕັມທ່ີ ພ້ອມໆ ກັບການອົບຮມົ ໃຫ້ລກູ ໆ ຝັກໃຝ່ໃນສາດສະຫນາດວ້ ຍ ແລະເນີອ່ ງຈາກບດີ າ- ມານດາ ມີຄວາມລະມັດລະວັງບໍ່ໃຫ້ລູກ ໆ ພົບເຫັນ ຫລຢູ່ໃນສີິ່ງແວດລ້ອມທ່ີບໍ່ພຶງປາດຖະຫນາ ຈີຶ່ງໄດ້ຍ້າຍ ຄອບຄົວໄປຢູ່ທ່ີຟາລ໌ມ ທາງທິດຕະເວນັ ຕົກຂອງຊິຄາໂກ ເຮດັ ໃຫ້ໂລເຈີລ໌ສໄດ້ໃຊ້ຊີວດິ ໄວລຸ້ນໃນຊົນນະບົດ ທີ່ຖວູ່າ ເປນັ ຊວູ່ ງຊວີ ິດທີ່ເຕມັ ໄປດ້ວຍຄວາມຮູ້ສກຶ ອົບອຸູ່ນປອດໄພ ຈາກຄອບຄວົ ພວກເຂົາມັກອູ່ານຫນງັ ສຫລາຍແລະອາູ່ ນ ຫນັງສທຸກປະເພດ ແລະມີຜົນການຮຽນດີເດົ່ັນສະເໝີມາຄາລ໌ ໂລເຈີລ໌ສ ສໍາເລັດການສຶກສາໃນລະດັບປນຍາຕີ ໃນ ສາຂາປະຫວັດສາດ ແລະປນຍາໂທໃນສາຂາສາດສະຫນາແລະຈິດວິທະຍາ ແລະປນຍາເອກໃນສາຂາທາງດ້ານຈິດ ວທິ ະຍາ ທີ່ມະຫາວິທະຍາໄລ ໂຄລໍາເບຍ (Columbis University) ໃນປີ ຄ. ສ. 1931 ໃນລະຫວູ່າງຮຽນພວກ ເຂົາໄດ້ມີໂອກາດໄດ້ຝຶກງານດ້ານຄິນິກກູຽ່ ວກບັ ເດັກ ທ່ີໃຊ້ວິທີການບໍາບັດຂອງຈິດວິເຄາະ ແລະເມີ່ອພວກເຂົາໄດ້ມີ ໂອກາດເຮັດຈິດບໍາບັດເທ່ີອແຮກ ກພົບວູ່າ ມີຄວາມຂັດແຍ້ງກັນລະຫວູ່າງການບໍາບັດແບບຈິດວິເຄາະກັບວິທີການ ສກຶ ສາຕາມກະບວນການທາງວທິ ະຍາສາດທີ່ພວກເຂົາໄດ້ສຶກສາຈາກມະຫາວິທະຍາໄລໂຄລາໍ ເບຍ ເມ່ອີ ສາໍ ເລດັ ການ ສຶກສາໃນລະດັບປນຍາເອກແລ້ວ ໄດເ້ ຮັດວຽກເປນັ ນກັ ຈິດວທິ ະຍາ ສະຖາບັນການສຶກສາເດກັ ເພ່ີອປ້ອງກນັ ການທາ ລຸນກໍາແກູ່ເດັກ ຊ່ີຶງພວກເຂົາໄດ້ນໍາຫລັກການທາງຈິດວິທະຍາໄປໃຊ້ໃນການຊູ່ວຍ-ເຫລອເດັກທີ່ມີບັນຫາຢ່າງຈິງ ຈັງ ແລະ ປະສົບຜົນສໍາເລັດຢ່າງດີຕະຫລອດມາ ເຊົັ່ນ ເດັກເຫລອກອ ອາດຊະຍາກອນໄວລຸ້ນ ເດັກທີ່ດ້ອຍໂອ ກາດ ແລະ ອີ່ນໆ. ໃນລະຫວູ່າງປີຄ. ສ.1940-1945 ໂລເຈີລ໌ສະ [ໄດ້ຣັບ] [ຕາແຫນູ່ງ] ເປັນສາດຕາຈານຍ໌ທາງດ້ານຈິດ ວິທະຍາ ແລະສອນຫນັງສທີ່ມະຫາວິທະຍາໄລໂອໄຮໂອ (Ohio State University) ແລະໃນລະຫວູ່າງປີຄ. ສ. 1945-1957 ໄດ້ຍ້າຍໄປສອນ ມະຫາວິທະຍາໄລຊິຄາໂກ (University of Chicago) ແລະ ໃນຊູ່ວງເວລາດັ່ົງ ກູ່າວໂລເຈລີ ໌ໄດ້ຜະລິດຕະຜົນງານຕູ່າງໆ ຢ່າງຕ່ໍເນ່ີອງໂດຍສະເພາະຢ່າງຍ່ີິງໃນສູ່ວນທ່ີກູ່ຽວຂ້ອງກັບທິດສະດີການໃຫ້ ຄໍາປຶກສາເນັົ້ນບຸກຄົນເປັນສູນກາງ (Person-Centered Counseling) ໃນລະຫວູ່າງປີ ຄ. ສ. 1957-1963 ໄດ້ ຍ້າຍໄປສອນ ມະຫາວິທະຍາໄລວິດຄອນຊິນ (University of Wisconsin) ຈາກນັ້ົນ ໄດ້ຍ້າຍໄປເຮັດວຽກທີ່ສູນ ການສກຶ ສາລະດບັ ສູງທາງດ້ານທາງພຶດຕິກາໍ ສາດ ທ່ີແສຕົນຟອລ໌ດ (Standford) ແລະໃນປີ ຄ. ສ. 1963 ໄດ້ຍ້າຍ 93

ໄປເຮັດວຽກສູນການສຶກສາກູ່ຽວກັບບຸກຄົນ (Center for Studies of the Person) ທີ່ແຄລິຟອລ໌ເນຍ ຊ່ີຶງພວກ ເຂົາໄດ້ ນໍາຫ ລັ ກ ກ ານ ທາງຈິດວິທະຍາມາໃຊ້ເພ່ີອພັດທະນາບຸກ ຄົນໃນວົງກ ານຕູ່າງ ເຊ່ົັນ ແພດກ ານສຶກ ສາ ອຸດສາຫະກໍາ ລວມທງັ ປະຊາຊນົ ໂດຍທົ່ວໄປໃຫເ້ ກດີ ການພັດທະນາບຸກຄະລກິ ກະພາບທສີ່ ົມບູນ ພວກເຂາົ ໄດ້ໃຊ້ ຊີວິດບູ່ອນນົ້ັນຈົນເສັຍຊີວິດເມ່ີອ ປີ ຄ. ສ. 1986 ໂລເຈີລ໌ສມີຜົນງານຕູ່າງໆ ແລະໄດ້ຮັບລາງວັນທາງວິຈາການ ຕູ່າງ ໆ ຫລວງ-ຫລາຍ ຕະຫລອດເວລາທ່ີຜູ່ານມາ ພວກເຂົາໄດ້ຮັບຕໍາແໜູ່ງທ່ີສໍາຄັນໆ ໃນທາງຈິດວິທະຍາຢ່າງ ຫລວງຫລາຍເຊ່ົັນດຽວກັນ ເຊ່ັົນ ປະທານສະມາຄົມຈິດວິທະຍາແຫູ່ງເມລິກາ (American Psychological Association) ນອກຈາກນ້ີົ, ພວກເຂົາຍັງໄດ້ຂຽນບົດຄວາມແລະຫນັງສກູ່ຽວກັບການແນະແນວ ແລະຈິດບໍາ ບດັ ແລະບກຸ ຄະລິກກະພາບໄວຫ້ ລວງຫລາຍຫລາຍສິບເລີ່ອງໂລເຈີລ໌ສໄດ້ຊ່ີວູ່າເປັນນັກຈິດວທິ ະຍາມານສຸ ົຍນິຍົມທີ່ ສາໍ ຄັນແລະເປັນທີ່ຮຈູ້ ັກກັນຢ່າງແພູ່ຫລາຍອີກທູ່ານໜ່ີຶງ ພວກເຂົາໄດ້ຮັບການຍອມຮັບວູ່າ ເປັນຜູ້ທີ່ຍົກ-ລະດບັ ວິຊາ ຊີບຈິດວທິ ະຍາໃຫ້ໄດ້ຮັບການຍອມຮບັ ແລະເຊ່ີອຖຈາກມະຫາຊົນ ໂດຍພສິ ູດໃຫ້ເຫນັ ປະຈັກວາູ່ ນກັ ຈດິ ວິທະຍາທຮີ່ ູ້ ຈິງ ປະຕິບັດຈິງ ຍູ່ອມເປັນຜູ້ທີ່ມີຄວາມສຸກ ແລະຄວາມສໍາເລັດໃນຊີວິດ ຊຶີ່ງເປັນຄຸນສົມບັດທີ່ສໍາຄັນທ່ີຈະຊູ່ວຍ- ເຫລອຜູ້ທີ່ມີຄວາມທຸກຮ້ອນທາງດ້ານຈິດໃຈ ແລະມີບັນຫາທາງບຸກຄະລິກກະພາບໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິພາບ ຜູ້ທີ່ໄດ້ ເຄີຍຮູ້ຈັກກັບໂລເຈີລ໌ສ ຕູ່າງກຍົກຍ້ອງວູ່າ ໂລເຈີລ໌ສວູ່າ ພວກເຂົາເປັນຜູ້ທ່ີມີຈິດໃຈເຕັມປ່ຽມໄປດ້ວຍຄວາມຮັກ ຄວາມເມດຕາ ຕໍ່ເພີ່ອນມະນຸດທຸກຄົນຢ່າງບລິສຸດໃຈໂດຍສະເພາະຢ່າງຍີ່ິງກັບບຸກຄົນ ທ່ີຕົກຢູ່ໃນຫ້ວງແຫູ່ງຄວາມ ທກຸ ໂສກຄວາມສັບສົນແລະຄວາມເດອດເນ້ົອຮ້ອນໃຈ ບວໍ່ ູ່າເດັກແລະຜ້ໃູ ຫຍູ່ ແມນູ່ ພຽງໄດ້ຢູ່ໃກ້ ໆ ກເຮັດໃຫ້ພວກ ເຂົາເຫລ່ົານັນົ້ ມີຄວາມສະບາຍໃຈແລະອົບອູຸ່ນໃຈໄດ້ສະເໝີທງັ ນເ້ົີ ພາະເຫັນພະລັງຄວາມຮກັ ແລະຄວາມປາດຖະຫນາ ທມີ່ ີຕ່ໍເພອ່ີ ນມະນຸດແລະຄວາມເຊີ່ອຂອງພວກເຂົາທີ່ມີຢູ່ໃນຈິດສໍານຶກວ່າູ ຄວາມທຸກຂອງມະນຸດຍູ່ອມມີຫົນທາງແກ້ ໄຂໄດ້ສະເໝີ. ແນວຄດິ ທີ່ສາໍ ຄນັ ແນວຄິດທີ່ສໍາຄັນໂລເຈີລ໌ສເຊີ່ອວູ່າມະນຸດມີທໍາມະຊາດທີ່ດີມີແຮງຈູງໃຈໃນດ້ານບວກເປັນຜູ້ທ່ີມີເຫດຜົນ (Rational) ເປັນຜູ້ທ່ີສາມາດໄດ້ຮັບການຂັດເກົາ (Socialized) ສາມາດຕັດສິນໃຈເລອກວິຖີຊີວິດຂອງຕົນເອງ ໄດ້ ຖ້າມອີ ິດສະຫລະພຽງພ ແລະ ມີບັນຢາກາດທີ່ເອົ້ອອໍານວຍ ຊີງຶ່ ຈະນໍາໄປສູ່ການພັດທະນາຕນົ ເອງຢ່າງເຕັມສັກຍະ ພາບ (Full Potential) ແລະ ພັດທະນາໄປສູ່ທິດທາງທີ່ເໝາະສົມກັບຄວາມສາມາດຂອງແຕູ່ລະບຸກຄົນ ອັນຈະນໍາ ໄປສກູ່ ານຕະໜັກຮໃູ້ ນຕົນເອງຢາ່ ງແທ້ຈິງ (Self-Actualization). ໂຄງສ້າງທາງບຸກຄະລິກກະພາບ ໂຄງສ້າງບຸກຄະລິກກະພາບຂອງໂລເຈີລ໌ສປະກອບດ້ວຍສູ່ວນສໍາຄັນ 3 ສູ່ວນຄອິນທີ (The organism) ປະສົບການທັງໝົດຂອງບຸກຄົນ (Phenomenology Field) ແລະ ຕົວຕົນ (The Self) ດງັົ່ ອະທິບາຍໂດຍລະອຽດດ່ົັງນີ້ົ: 1. ອິນທີ (The organism) ໝາຍເຖິງ ທັງໝົດທີ່ເປັນຕົວບຸກຄົນລວມເຖິງສູ່ວນທາງຮູ່າງກາຍ ຫລ ທາງສີລະຂອງບຸກຄົນ (Physical Being) ທີ່ປະກອບດ້ວຍຄວາມຄິດຄວາມຮູ້ສຶກທ່ີສະແດງປະຕິກິລິຢາຕອບຕໍ່ສ່ີິງ 94

ແວດລ້ອມຊີ່ຶງເປັນການສະແດງພຶດຕິກໍາທັງໝົດຂອງບຸກຄົນໂດຍສະແດງພຶດຕິກໍາ ເພີ່ອຕອບສະຫນອງຄວາມຕ້ອງ ການ (Needs) ທີ່ເກິດຂ້ົນພາຍໃນຕົວບຸກຄົນແລະເຮັດໃຫ້ມະນຸດ ມີແຮງຈູງໃຈທີ່ຈະພັດທະນາຕົນເອງໄປສູ່ການຮູ້ ຈກັ ຕົນເອງຢ່າງແທ້ຈງິ (Self-Actualization) ນອກຈາກນ,ີ້ົ ມະນດຸ ຈະສະແດງພຶດຕິກາໍ ໂດຍການນໍາເອົາປະສົບການ ເດີມບາງຢາ່ ງທພ່ີ ວກເຂາົ ໃຫ້ຄວາມຫມາຍຫລໃຫ້ຄວາມສາໍ ຄັນຕ່ໍກັບປະສບົ ການເດີມບາງຢ່າງ ທເີ່ ກີດຈາກການຮຽນ ຮູ້ ແ ລ ະ ນໍ າ ເ ອົ າ ປ ະ ສົ ບ ກ າ ນ ເ ຫ ລ່ົ າ ນ້ີົ ມ າ ເ ປັ ນ ສັ ນ ຍ ະ ລັ ກ ໃ ນ ຈິ ດ ສໍ າ ນຶ ກ ຂ ອ ງ ພ ວ ກ ເ ຂົ າ (Symbolized in the Consciousness) ໂດຍປະຕິເສດປະສົບການບາງຢ່າງດ່ັົງນັ້ົນ ຜູ້ທ່ີມີຄວາມສາມາດຮັບຮູ້ໄດ້ ຢ່າງມີປະສິດທິພາບ ແລະ ໃຫ້ຄວາມຫມາຍຂອງປະສົບການທີ່ຖກຕ້ອງກັບຄວາມເປັນຈິງຫລາຍທີ່ສຸດຈະເປັນຜູ້ທ່ີ ສາມາດພດັ ທະນາໄດ້ຕາມປກົ ກະຕິ (Normal Development). 2. ປະສົບການທງັ ໝົດຂອງບຸກຄນົ (Phenomenology Field) ທເີ່ ປັນສີງິ່ ທບີ່ ຸກຄນົ ຈະຮູ້ ສະເພາະຕົນ ເທົ່ານັ້ົນແລະປະສົບການຂອງບຸກຄົນນົ້ີ ຈະມີການປ່ຽນແປງແລະເພ່ີມພູນຢູ່ຕະຫລອດເວລາ ໂລເຈີລ໌ສອະທິບາຍວູ່າ ມະນດຸ ຢ່ໃູ ນໂລກຂອງການປ່ຽນແປງ ທມ່ີ ີຕົນເອງເປັນສູນກາງເປັນປະສົບການທ່ີອາດເກດີ ຈາກສິີ່ງເລົ້າພາຍນອກແລະ ສີ່ິງເລົ້າພາຍໃນຕົວບຸກຄົນ ສາມາດແບູ່ງອອກເປັນປະສົບການທັງສູ່ວນທີ່ກູ່ຽວຂ້ອງກັບຈິດສໍານຶກ ແລະ ຈິດໃຕ້ສໍາ ນກຶ ຂອງບຸກຄົນທີ່ຜູ່ານເຂ້ົາມາໃນຊີວິດຂອງພວກເຂົາ ທງັ ເປັນສງ່ິີ ທສີ່ ີ່ສານໄດ້ ແລະ ທັງທີ່ສ່ີສານບ່ໍໄດ້ ຊີຶ່ງເປັນພະລັງ ກະຕຸ້ນໃຫ້ບຸກຄົນສະແດງພຶດຕິກໍາຕູ່າງໆ ເຊັົ່ນ ເດັກຮ້ອງໄຫ້ເມີ່ອເຫັນໝາອາດເກີດຈາກເຄີຍຖກໝາກັດ ຫລອາດ ເຄີຍຖກຂົ່ມຂູ່ໃຫ້ຢ້ານໝາຈົນຝັງໃຈຫລປະສົບການທີ່ຢໃູ່ ນຈິດໃຕ້ສໍານກຶ ບາງຢ່າງ ບຸກຄົນບໍ່ສາມາດສສ່ີ ານອອກມາ ໄດ້ ເພາະອາດຖກເກບັ ໄວ້ແລະຊູ່ອນຢູ່ພາຍໃນຈິດໃຈຈນົ ເຈົ້າຕວົ ບສ່ໍ າມາດເຂົາ້ ໃຈໄດ້ ເປນັ ລັກສະນະຂອງເງ່ີອນປົມທີ່ ຝັງຢພູ່ າຍໃນຈິດໃຈ ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວບຸກຄນົ ຈະໃຫ້ຄວາມຫມາຍແລະເລອກຮັບຮູ້ສະເພາະປະສບົ ການທສີ່ ໍາຄັນ ໂລ ເຈີລ໌ສ ໃຫ້ຄວາມສໍາຄັນຕ່ໍຄວາມສາມາດໃນການສີ່ສານປະສົບການສະເພາະຕົນໃຫ້ກັບຜູ້ອ່ີນສາມາດຮັບຮູ້ແລະ ເຂາົ້ ໃຈໄດ້ຈະເປັນແນວທາງໜຶ່ງີ ທຈ່ີ ະນາໍ ໄປສູ່ການເຂາົ້ ໃຈຕົນເອງຂອງບຸກຄົນ ໃນຂະນະທີ່ຜູ້ທີ່ມຄີ ວາມປນ່ັ ປ່ວນທາງ ອາລມົ ແລະບກຸ ຄະລກິ ກະພາບ ເກີດຈາກຄວາມບສ່ໍ າມາດໃນການສສີ່ ານປະສບົ ການ ສະເພາະຕນົ ຢ່າງເໝາະສົມໄດ້. 3. ຕົວຕົນ (The Self) ເປັນສູນກາງຂອງບຸກຄະລິກກະພາບ ທ່ີເປັນສູ່ວນຂອງການຮັບຮູ້ ແລະຄູ່ານິຍົມ ກູຽ່ ວກັບຕົວເຮົາ ຕົວຕົນພດັ ທະນາມາຈາກການທ່ີອນິ ທມີ ປີ ະຕິສໍາພັນກບັ ສະພາບແວດລ້ອມ ເປນັ ປະສບົ ການສະເພາະ ຕນົ ໃນການພດັ ທະນາຕົວຕົນຂອງບຸກຄົນນ້ນົັ ບຸກຄົນຈະພບົ ວູ່າມີບາງສູ່ວນທີ່ຄ້າຍແລະບາງສູ່ວນທີ່ແຕກຕູ່າງໄປຈາກ ຜູ້ອີ່ນຕົວຕົນເປັນສູ່ວນທ່ີເຮັດໃຫ້ພຶດຕິກໍາຂອງບຸກຄົນມີຄວາມຄົງເສົ້ັນຄະງວາ (Consistency) ແລະ ປະສົບການ ໃດທ່ີຊູ່ວຍຢືນຢັນຄວາມຄິດລວບຍອດຂອງຕົນ (Self-concept) ທີ່ບຸກຄົນມີຢູ່ບຸກຄົນຈະຮັບຮູ້ ແລະປະສົມຜະ ສານປະສົບການນ້ົັນເຂ້ົາມາສູ່ຕົນເອງໄດ້ຢ່າງບ່ໍມີຄວາມຄັບຂ້ອງໃຈ ແຕູ່ປະສົບການທີ່ເຮັດໃຫ້ບກຸ ຄນົ ຮູ້ສຶກວູາ່ ອັດມະ ໂນທັດນ໌ທີ່ມີຢູ່ບູ່ຽງເບນໄປຈະເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນເກີດຄວາມຄັບຂ້ອງໃຈທີ່ຈະຍອມຮັບປະສົບການນ້ົັນຄວາມຄິດລວບ ຍອດຂອງຕົນເປັນສິ່ີງທມ່ີ ີການປຽ່ ນແປງຕະຫລອດເວລາ ເພາະບກຸ ຄນົ ຈະຕອ້ ງຢູ່ໃນໂລກແຫ່ງູ ຄວາມປ່ຽນແປງໂດຍມີ ຕວົ ເອງ (Self) ເປັນສູນກາງໃນການສະແດງພຶດຕິກໍາຕູ່າງໆ ໂລເຈີລ໌ສອະທິບາຍວູ່າ “ຕົວຕົນ” ຂອງບກຸ ຄົນສາມາດ ແບູ່ງອອກເປັນລັກສະນະຕູ່າງໆ ໄດ້ແກູ່: ມະໂນພາບແຫູ່ງຕົນ ຫລ ຄວາມຄິດລວບຍອດຂອງຕົນຫລຕົວຕົນຕາມທີ່ 95

ເບີິ່ງເຫັນ (Self-Concept) ເປັນສູ່ວນທ່ີຕົນເບ່ີິງ-ເຫັນພາບຂອງຕົນເອງ ທີ່ບຸກຄົນມີການຮັບຮູ້ແລະເບີິ່ງ-ເຫັນຕົນ ເອງໃນຫລາຍແງູ່ຫລາຍມຸມ ເຊ່ົັນ“ຂ້ອຍເປັນຄົນເກ່ົັງ” “ຂ້ອຍເປັນຄົນງາມ” “ຂ້ອຍເປັນຄົນອາພັບ ດໍ້ຍວາດນາ ” “ຂ້ອຍເປັນຄົນຂີົ້ອາຍ” ເປັນຕົ້ນ ແລະ ສິີ່ງທ່ີບຸກຄົນເບີິ່ງເຫັນຕົວເອງນົີ້ອາດບ່ໍກົງກັບທີ່ຜູ້ອ່ີນເບິີ່ງ-ເຫັນ ຫລຮັບຮູ້ກ ໄດ້ ເຊັົ່ນ ຜູ້ທີ່ເຫັນແກູ່ຕົວແລະມັກເອົາປຽບຜູ້ອ່ີນ ຫລຜູ້ທ່ີມີຄວາມທະເຍີທະຍານສູງ ອາດບໍ່ຮູ້ວູ່າ ຕົນເປັນຄົນເຊົ່ັນ ນົ້ນັ ຕວົ ຕົນແບູ່ງອອກເປັນ 2 ປະເພດຄຕວົ ຕນົ ທເ່ີ ປນັ ຈງິ ກບັ ຕົວຕນົ ຕາມອຸດົມຄະຕິ. 3.1 ຕົວຕົນຕາມທີ່ເປັນຈງິ (Real Self) ເປັນລກັ ສະນະຂອງບກຸ ຄນົ ທເ່ີ ປນັ ໄປຕາມຄວາມເປນັ ຈງິ ທີເ່ ກິດ ຂົ້ນ ຊຶີ່ ງບຸ ກ ຄົ ນ ອ າດ ຮູ້ ຕົ ວ ຫ ລ ບ່ໍຕົ ວ ກ ໄດ້ ເຊັ່ົ ນ “ເປັ ນ ຄົ ນ ຮ ຽນ ເກ່ົັ ງ” “ເປັນ ຄົ ນ ງາມ ” “ເປັນ ຄົ ນ ລ້ໍ າລ ວ ຍ ” ແລະ ອີ່ນໆ ແລະ ພບົ ວູ່າຫລາຍ-ເທ່ີອທບີ່ ຸກຄົນ ຈະເບິ່ີງບ່ໍເຫັນໃນສູ່ວນທີ່ເປັນຕົວຕົນທແີ່ ທ້ຈງິ ຂອງຕົນເລີຍ ຊີ່ຶງຈະ ນໍາໄປສູ່ບັນຫາຕູ່າງໆ ຕາມມາເຊັົ່ນ ແຕງກວາ ເບິີ່ງເຫັນວູ່ານາງເປັນຄົນຮຽນເກ່ົັງ ກວູ່າເພ່ີອນໆ ທັງໆ ທ່ີໃນຄວາມ ເປນັ ຈິງແລ້ວ ນາງບ່ໍໄດ້ເປັນເຊັ່ນົ ນົ້ັນເລີຍ ນາງຈີຶງ່ ເຮັດຕວົ ເບ່ິີງຖກເພີ່ອນໆ ທີ່ຮຽນບໍ່ເກ່ັົງ ແລະ ເປັນສາເຫດສໍາຄັນທີ່ ເຮດັ ໃຫ້ນາງບຄ່ໍ ອູ່ ຍມເີ ພີ່ອນເທ່ົາທຄ່ີ ວນ ເປນັ ຕົ້ນ. 3.2 ຕົວຕົນຕາມອຸດົມຄະຕິ (Ideal Self) ໝາຍເຖິງ ພາບທີ່ຕົນເອງຢາກຈະເປັນຊີ່ງຶ ໝາຍເຖິງ ບຸກຄົນ ຍັງບໍ່ສາມາດເປນັ ໄດ້ໃນສະພາວະປະຈຸບັນເຊັົ່ນ “ນ້ອງແດງຢາກເປັນທັງຄົນເກົ່ັງ ແລະ ຄົນງາມເໝອນພ່ີນາງສາວໄທ ” ເປນັ ຕົ້ນ ເປັນພາບທບ່ີ ກຸ ຄົນສ້າງມະໂນພາບຂອງຕົນເອງວູ່າຈະເປນັ ໃຜຢາ່ ງໃດ. ໂລເຈີລ໌ສໄດ້ອະທິບາຍເຖິງການ-ເຮັດ-ວຽກງານຂອງຕົວຕົນໃນບຸກຄູ່ວາຕ້ອງສອດຄ້ອງກັນຢ່າງເໝາະ ສົມ ກູ່າວຄມະໂນພາບແຫູ່ງຕົນຂອງບຸກຄົນຈີ່ຶງຕ້ອງມີຄວາມສົມເຫດສົມຜົນກົງກັບຄວາມເປັນຈິງແລະກົງຈາກ ປະສົບການ ການທ່ີບຸກຄົນມີປະຕິສໍາພັນກັບສ່ີິງແວດລ້ອມ ບຸກຄົນທີ່ມີມະໂນພາບແຫູ່ງຕົນຢ່າງໃດກຈະມີພຶດຕິກໍາ ໄປຕາມແນວທາງຂອງມະໂນພາບທີ່ພວກເຂົາມີຢູ່ ຖ້າບຸກຄົນມີປະສົບການທ່ີເຮັດໃຫ້ມະໂນພາບແຫູ່ງຕົນເດີມທີ່ ພວກເຂົາມີ ຢູ່ບ່ໍກົງກັບຄວາມເປັນຈິງ ຫລອາດກູ່າວໄດ້ວູ່າ ຖ້າມະໂນພາບແຫູ່ງຕົນ ຂັດແຍ້ງ ແລະ ບ່ໍສອດ ຄ້ອງ (Incongruence) ກັບຕົນຕາມຄວາມເປັນຈິງຫລາຍເທົ່າໃດ ບຸກຄົນຈະເກີດການປ້ອງກັນຕົນເອງ ເກີດ ຄວາມວິຕົກກັງວົນ ແລະນໍາໄປສູ່ບັນຫາທາງອາລົມຈິດໃຈ ແລະ ບຸກຄະລິກກະພາບຫລາຍຂຶົ້ນເທົ່ານ້ັົນ ແລະ ນອກ ຈາກນົີ້, ຜູ້ທີ່ມີມະໂນພາບແຫູ່ງຕົນ ສອດຄ້ອງກັບຕົນຕາມຄວາມເປັນຈິງນົັ້ນ ກມັກຈະພໃຈແລະເບ່ີິງ-ເຫັນຕົນຕາມ ອຸດົມຄະຕິສອດຄ້ອງກັນໄປດ້ວຍເຊ່ົັນກັນ ເພາະພວກເຂົາຈະມີຄວາມຮູ້ສຶກພຶງພໃຈກັບຕົວຕົນທີ່ແທ້ຈິງຂອງພວກ ເຂົາສະເໝີ ບໍ່ຈໍາເປັນຕ້ອງສ້າງພາບຕົນຕາມທີ່ຕ້ອງການເປັນຂົ້ຶນມາ ເພາະພວກເຂົາຈະບໍ່ຢາກຈະເປັນໃຜອີກນອກ ຈາກເປັນຕົວເອງເທ່ົານັົ້ນ ຈະເປັນຜູ້ທ່ີມີສຸກຂະພາບຈິດດີບໍ່ປ້ອງກັນຕົນເອງ ຍອມຮັບການປ່ຽນແປງ ແລະມີແນວ ໂນ້ມທ່ີຈະພັດທະນາໄປສູ່ການຮູ້ຈັກຕົວເອງຢ່າງແທ້ຈິງ ຍອມຮັບຕົນເອງ ສາມາດປັບຕົວໃຫ້ສອດຄ້ອງກັບຄວາມ ເປັນຈິງ ມີການຮັບຮູ້ຕໍ່ສິີ່ງແວດລ້ອມໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິພາບ ກ້າເປີດຕົນເອງອອກຮັບປະສົບການໃໝູ່ໆ ເລອກຕັດ 96