ທິດສະດີ

ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິ າ ກມົ ສ້າງຄູ ວທິ ະຍາໄລຄຫູ ວຼ ງພະບາງ ວທິ ະຍາໄລຄຫູ ວຼ ງພະບາງ ສາ້ ງວຊິ າຊບີ ຄສູ ຄູ່ ວາມເປນັ ເລີດ ປະເສີດດວ້ ຍຄນຸ ນະທາໍ ສົ່ງເສີມວດັ ທະນະທາໍ ທເ່ີ ປນັ ເອກະລກັ ພັດທະນາສງ່ີິ ແວດລອ້ ມ ສາ້ ງຄວາມພອ້ ມກາ້ ວສູ່ສາກນົ ເອກະສານຄົ້ນຄວ້າອູ່ານເພີ່ມ ທດິ ສະດີ ສາຍຄມູ ດັ ທະຍມົ ທກຸ ສາຍ ລະບົບ 12+4 ສົມໝາຍ ຄໍາມະນີ 2020

ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິ າ ກມົ ສາ້ ງຄູ ວທິ ະຍາໄລຄຫູ ວຼ ງພະບາງ ວທິ ະຍາໄລຄຫູ ວຼ ງພະບາງ ສາ້ ງວຊິ າຊບີ ຄສູ ຄູ່ ວາມເປນັ ເລດີ ປະເສດີ ດວ້ ຍຄນຸ ນະທາໍ ສົ່ງເສມີ ວດັ ທະນະທາໍ ທເີ່ ປນັ ເອກະລກັ ພດັ ທະນາສງິີ່ ແວດລອ້ ມ ສາ້ ງຄວາມພ້ອມກາ້ ວສ່ສູ າກນົ ເອກະສານຄົ້ນຄວ້າອາູ່ ນເພີ່ມ ວຊິ າ: ທດິ ສະດີ ຮຽບຮຽງໂດຍ: ທາູ່ ນ ປຕ ສມົ ໝາຍ ຄາໍ ມະນີ ກວດແກໂ້ ດຍ: ທາູ່ ນ ປທ ບນຸ ຈນັ ວນັ ທະມາລີ ທາູ່ ນ ປທ ຖະໜອມຈດິ ມະໂນສານ ທາູ່ ນ ປຕ ສົມຈດິ ສີສພຸ ັນ 2020

ຄາໍ ນໍາ ເພ່ີອຕອບສະໜອງຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການຂອງການຮຽນ-ການສອນໃນວິທະຍາລຄູຫຼວງພະບາງ ແລະ ວີ ທະຍາໄລຕູ່າງໆ, ເພ່ອີ ເປັນຄູມ່ ໃຶ ຫ້ແກູ່ຄູອາຈານ ແລະ ການສກສາຄ້ນົ ຄວ້ າຂອງບນັ ດານັກສກສາຕະຫຼອດບນັ ດາທູ່ານ ຜທູ້ ່ີມີຄວາມສົນໃຈສກສາທິດສະດີບຸກຄະລກິ ກະພາບ ພວກຂາ້ ພະເຈ້ົາຈິ່ີງໄດ້ພະຍາຍາມຮຽບຮຽງເອົາບາງບົດຮຽນທີ່ ສາໍ ຄັນກຽູ່ ວກັບທດິ ສະດີບຸກຄະລິກກະພາບ ໂດຍຄັດຈາກບົດຮຽນ, ຄວາມຮູ້ຂອງບັນດາທູ່ານນັກຈິດຕະວິທະຍາທ່ີມີ ຊສີ່ ຽງຈາກຕູ່າງປະເທດ ແລະ ບດົ ຮຽນປະສບົ ການຕົວຈງິ ຂອງປະເທດເຮົາ. ເຖີງແມູ່ນວູ່າທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບ ເຫລ້ົັມນົີ້ຈະຖກຮຽບຮຽງຂ້ົນເປັນຄົັ້ງທໍາອິດ, ແຕູ່ແນູ່ນອນວູ່າຄົງບໍ່ ປາສະຈາກຂ້ໍຂາດຕົກບົກພູ່ອງ ບ່ໍວູ່າຈະເປັນທາງເນົ້ອໃນ ແລະ ດ້ານຮູບການຕີພີມພວກຂ້າພະເຈ້ົາຫັວງຢ່າງຍິງວູ່າ ທກຸ ໆ ທູ່ານທ່ີໄດ້ອູາ່ ນ, ໄດ້ສກສາຄົ້ນຄ້ວາຈະໃຫ້ຄໍາຕໍານິຕິຊມົ ເພີ່ອຊູ່ວຍໃຫ້ພວກຂ້າເຈົ້າໄດ້ນໍາມາດັດແປງ, ແກ້ໄຂ ແລະ ປັບປງຸ ໃຫມ້ ີຄວາມສົມບນູ ຍງ່ີ ຂົ້ນ.

ສາລະບານ ທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບ...................................................................................................... 1 1. ຄວາມຮທູ້ ົ່ວໄປກູ່ຽວກບັ ທິດສະດີບກຸ ຄະລິກກະພາບ............................................................1 1.1 ຄວາມຫມາຍຂອງທດິ ສະດີບຸກຄະລກິ ກະພາບ............................................................1 1.2 ຄວາມສໍາຄນັ ຂອງທິດສະດີບກຸ ຄະລກິ ກະພາບ.............................................................2 1.3 ອົງປະກອບຂອງທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບ............................................................2-5 1.4 ຫນາ້ ທີ່ແລະບົດບາດຂອງທິດສະດີບກຸ ຄະລິກກະພາບ.....................................................6 2. ທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບ.........................................................................................6 2.1 ທິດສະດີບກຸ ຄະລິກກະພາບແບບແບູ່ງປະເພດ (Type Theories)......................................7 2.1.1 ທິດສະດີບຸກຄະລກິ ກະພາບຂອງເຄດສ໌ເມີລ໌ (Kretschmer Theory)........................8 2.1.2 ທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບຕາມແນວຄວາມຄດິ ຂອງເຊນດັນ (Sheldon’s Theory).....9 2.1.3 ທິດສະດີບກຸ ຄະລກິ ກະພາບຂອງຄາລ໌ຈຈີ ຸງ (Carl G. Jung Theory).................10-17 2.2 ທິດສະດີບຸກຄະລກິ ກະພາບກຽູ່ ວກັບນໄິ ສ (Trait Theories).........................................18 2.2.1 ທິດສະດີອບຸ ນິໄສຂອງກອລ໌ດອນອອນພອລ໌ຕ (Psychology of Individual Gordon Allport. 1897-1967).......................................................................18-24 2.2.2 ທິດສະດີວເິ ຄາະອົງຄ໌ປະກອບ ຫລ ທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບຂອງ Raymond B.Cattell (Factor Analytic Theory)...............................................................25-35 2.2.3 ທິ ດ ສ ະດີ ຈິ ດ ວິ ທ ະຍ າລາຍ ບຸ ກ ຄົ ນ ຫ ລ ທິ ດ ສ ະດີ ບຸ ກ ຄ ະລິ ກ ກ ະພ າບ ຂອ ງ Adler (Individual Psychology)........................................................................36-38 2.2.4 ທິດສະດີພດັ ທະນາການ (Developmental Theories)...............................39-72 2.3 ທິດສະດີບກຸ ຄະລກິ ກະພາບທກ່ີ ຽູ່ ວກັບການປຽ່ ນແປງ (Dynamic Theories)...................73 2.3.1 ທິດສະດີຈິດວິທະຍາມານຸສົຍວິທະຍາ ຫລ ທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບຂອງ Maslow (HumanisticTheory)ທິດສະດີຈິດວິທະຍາມານສຸ ຍົ ວິທະຍາ...........................73-96 2.3.2. ທະລດດີມນຸສົຍນຍິ ມົ ຫລບກຸ ຄະລິກກະພາບຂອງຄາລ໌ ອາລ໌ ໂລເຈລີ ໌ສ............97-102 2.4 ກູຸມ່ ຄວາມຄດິ ທາງຈິດວິທະຍາ............................................................................103 2.4.1 ແນວຄິດກູ່ມຸ ໂຄງສ້າງຂອງຈດິ (Structuralism).................................104 -106 2.4.2 ແນວຄິດກູ່ມຸ ຫນ້າທີ່ຂອງຈິດ (Functionalism)...................................107-108 2.4.3 ແນວຄດິ ກຸູ່ມພດຶ ຕິກໍານິຍມົ (Behaviorism).......................................109-110 2.4.4 ແນວຄິດກູຸ່ມຈດິ ວິເຄາະ (Psychoanalysis)........................................111-113 2.4.5 ແນວຄິດກຸ່ມູ ຈິດວິທະຍາເກດຕອນ (Gestalt Psychology)...........................114 2.4.6 ແນວຄດິ ກຸູ່ມົມນຸສຍົ ນິຍົມ (Humanism)...........................................115-118

ທດິ ສະດບີ ຸກຄະລກິ ກະພາບ 1. ຄວາມຮທູ້ ວົ່ ໄປກຽູ່ ວກັບທດິ ສະດບີ ຸກຄະລກິ ກະພາບ 1.1 ຄວາມຫມາຍຂອງທດິ ສະດບີ ກຸ ຄະລກິ ກະພາບ ຄໍາວູ່າ“ທິດສະດີ”ພົດນານຸກົມສະບັບລາດບັນທິຕົຍສະຖານພ. ສ. 2525 ໄດ້ໃຫ້ຄໍາອະທິບາຍວູ່າ“ຄວາມ ເຫນັ ກຽູ່ ວກັບລກັ ສະນະທີ່ຄິດຄາດເອາົ ຕາມຫລກັ ວິຊາເພ່ີອເສີມເຫດແລະຮາກຖານໃຫ້ແກູ່ປາກົດການນ໌ຫລຂ້ໍມູນໃນ ພາກປະຕິບັດຊຶ່ີງເກີດຂ້ົຶນມາຢ່າງມີລະບຽບ”ໃນພາດອັງກະຫລົດທິດສະດີກົງກັບຄໍາວູ່າ “Theory“ ຊຶີ່ງມີຄວາມ ຫມາຍ 5 ປະການຄ ທິດສະດີເກີດຈາກການວິເຄາະຄວາມສໍາພນັ ລະຫວູ່າງຂໍ້ເທັດຈິງທັງຫລາຍ (Set of Facts) ມີ ຫລກັ ເກນ (Principle) ທີ່ເປັນຂ້ໍສະຫລຸບກູ່ຽວກັບຂ້ໍເທັດຈິງທາງດ້ານວິທະຍາສາດຫລສງັ ຄົມສາດໄດ້ມີເກນທີ່ເປັນ ວທິ ະຍາສາດເພີ່ອຊວູ່ ຍໃນການອະທິບາຍປາກົດການນ໌ (Phenomena) ມີດມມົ ຕິຖານ (Hypothesis) ຊ່ວູ ຍເປັນ ແນວທາງໃນການຄ້ົນຄວ້າແລະສບສວນແລະທ້າຍຄໄດ້ແນວຄິດທາງທິດສະດີທີ່ເປັນນາມທໍາ (Abstract Thought) ຈາກຄວາມຫມາຍຂອງທິດສະດີທ່ີກູ່າວມາອາດໂຍງຄວາມສໍາພັນລະຫວູ່າງຂໍ້ເທັດຈິງທີ່ຕ້ອງອາໄສ ເຫດຜົນໃນການທີ່ຈະອະທິບາຍລະບຽບກົດເກນຕາູ່ ງໆ ທຕ່ີ ້ອງອາໄສການສຶກສາຄ້ົນຄວ້າຫາຂ້ໍມູນຈາກປາກົດການນ໌ ຕູ່າງໆ ແລ້ວນໍາມາກວດສອບພ້ອມກັບຕ້ັົງສະໝົມຕຖິ ານອີກເທີ່ອເມີ່ອເກີດຄວາມຫມັ້ົນໃຈແລະມີຄວາມເຊ່ີອມັ່ົນກ ສະຫລຸບແນວຄິດນັ້ົນໃຫ້ເປັນຮູບທໍາສ້າງເປັນທິດສະດີຕ່ໍໄປແລະທິດສະດີທ່ີຖກສ້າງນ້ົັນໆ ກສາມາດທ່ີຈະນໍາໄປສູ່ ການປະຕິບດັ ໄດ້ດ່ັງົ ຈະອະທບິ າຍຄວາມຫມາຍດັົ່ງນ:ົີ້ ທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບໝາຍເຖິງປະກອບດວ້ ຍສມົ ມຸດຖານແລະຄວາມຄິດລວບຍອດຕາູ່ ງໆ ຊງີ່ຶ ໄດ້ມາ ຈາກການລວບລວມຜົນການສຶກສາຄ້ນົ ຄວ້າ ແລະ ພິຈາລະນາຫລາຍໆ ຢ່າງເຂົ້າໄວນ້ ໍາກັນ ແລະ ສະເໜີແນະຄວາມ ສາໍ ພັນ ໃໝູ່ໆພາຍໃຕ້ເງ່ອີ ນໄຂທີ່ກາໍ ນດົ ເພີວິນ (Pervin. 1970, ອ້າງອງິ ຈາກນວນລະອສຸພາຜົນ. 2527: 5-7) ຮອນລ໌ແອນດ໌ລິນຍ໌ເຊ (Hall & Lindzey. 1970: 9) ອະທິບາຍຄວາມຫມາຍຂອງຄໍາວູ່າທິດສະດີບຸກ ຄະລກິ ກະພາບດ່ງົັ ນົ້ີ ທິດສະດີບກຸ ຄະລກິ ກະພາບປະກອບດວ້ ຍສມົ ມດຸ ຖານທຍີ່ ງັ ບໄ່ໍ ດຮ້ ັບການພິສູດວູ່າເປັນຈງິ . ທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບໝາຍເຖິງ ສົມມຸດຖານທີ່ຍັງບໍ່ໄດ້ພິສູດຫລເປັນຄວາມຈິງທີ່ໄດ້ຈາກການຄາດ ຄະເນຊຶ່ີງບໍ່ສາມາດຊີ້ົສະເພາະລົງໄປວູ່າຈິງຫລບ່ໍເມ່ີອໃດທີ່ທິດສະດີໄດ້ຮັບການຍອມຮັບທິດສະດີຈຶ່ີງຈະກາຍເປັນຈິງ ເຖງິ -ແມ່ນູ -ວູາ່ ທິດສະດີນົ້ັນຈະໄດຮ້ ັບການຍອມຮັບຫລມີຜູ້ເຫັນດ້ວຍກບ່ໍໄດ້ໝາຍຄວາມວູ່າທິດສະດີນົ້ັນຈະຖກຕ້ອງ ສະເໝີໄປການຕງົ້ັ ທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບເປນັ ການຄົນ້ ຫາຄວາມຈງິ ໂດຍປາດສະຈາກຄວາມລາໍ ອຽງແລະທດິ ສະດີ ມກັ ຈະຖກນໍາໄປວໄິ ຈໃນລັກສະນະຕາູ່ ງໆ ທຈີ່ ະສົ່ງເສມີ ໃຫ້ທິດສະດີນນົັ້ ມຄີ ວາມຈງິ ຍ່ິີງຂ້ົຶນ ຈາກຄວາມຫມາຍຂອງທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບທີ່ກູ່າວມາຂ້າງຕ້ົນພຈະສະຫລຸບຄວາມຫມາຍຂອງທິດ ສະດີບຸກຄະລກິ ກະພາບໄດ້ວູ່າທດິ ສະດີບຸກຄະລິກກະພາບເປັນຄວາມພະຍາຍາມຂອງນັກຈດິ ວິທະຍາ ແລະ ນັກການ ສຶກສາອະທິບາຍ ເລ່ີອງມະນຸດມີລັກສະນະຕູ່າງໆ ທີ່ແຕກຕູ່າງກັນ ມີແບບແຜນຂອງພຶດຕິກໍາທ່ີແຕກຕູ່າງກັນມີສາ ເຫດມາຈາກສ່ີິງໃດສາມາດທີ່ຈະຄວບຄຸມ ຫລ ສາມາດທີ່ຈະທໍານວາຍພຶດຕິກໍາທີ່ບຸກຄົນສະແດງອກວູ່າຈະເປັນ ຢ່າງໃດ ແລະ ລວມຮຽກວູ່າບກຸ ຄນົ ນ້ນົັ ໆ ວາູ່ ມີບຸກຄະລິກກະພາບເປນັ ຢ່າງໃດຊຶ່ີງກເປັນເລອ່ີ ງສະເພາະຕວົ ຂອງບກຸ ຄົນ ແນວຄິດເລ່ີອງທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບຈີຶງ່ ເປນັ ແນວທາງໃນການອະທິບາຍແນວໂນ້ມທບ່ີ ຸກຄົນຈະມບີ ຸກຄະລິກກະ ພາບແບບເດີມໆ ຊໍ້າໆ ຊ່ີຶງທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບຈະສາມາດຊູ່ວຍອະທິບາຍໄດ້ແຕູ່ບ່ໍ-ແມູ່ນທັງໝົດເພາະໃນ 1

ຄວາມເປນັ ມະນຸດຍງັ ມີປດັ ໄຈອ່ນີ ໆທີ່ຊັບຊອ້ ນອີກຫລວງ-ຫລາຍທເີ່ ຮດັ ໃຫ້ບກຸ ຄົນມບີ ຸກຄະລິກກະພາບແຕກຕູ່າງກັນ ດັ່ົງນ້ົັນ, ຈາກຄວາມຫມາຍຂອງທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບຈ່ີຶງເປັນພຽງແນວທາງໜີຶ່ງ ທີ່ນັກຈິດວິທະຍາຈະ ອະທິບາຍຄວາມແຕກຕູ່າງຂອງບຸກຄົນໂດຍໃຊ້ວິທີການທາງວິທະຍາສາດ ການສັງເກດຢ່າງມີແບບແຜນ ການທົດ ລອງ ການສໍາພາດການໃຊ້ແບບທົດສອບເພີ່ອຫາຄວາມກູ່ຽວຂ້ອງ ແລະ ສໍາພນັ ກັນຂອງບຸກຄະລິກກະພາບຂອງບຸກ ຄົນ 1.2 ຄວາມສາໍ ຄນັ ຂອງທດິ ສະດີບກຸ ຄະລກິ ກະພາບ ໃນເລີ່ອງຄວາມສາໍ ຄນັ ຂອງທິດສະດີບຸກຄະລກິ ກະພາບອະທິບາຍວາູ່ ພຶດຕກິ ໍາຂອງມະນດຸ ເປັນເລ່ີອງທີ່ໄດ້ຮັບ ຄວາມສົນໃຈມາດົນແລ້ວແຕູ່ເດີມການສຶກສາເລີ່ອງນົ້ີອາດຖູ່າຍທອດເປັນນິທານນິແມູ່ເຖົ້າໂຄງກອນເປັນຕົ້ນການ ຖາູ່ ຍທອດອອກເປັນເລີ່ອງລາວໃນລັກສະນະຕາູ່ ງສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນວູ່າບຸກຄົນໃນຍຸກຫລໃນສະໄໝນ້ັົນໆ ມີພຶດຕິກໍາ ຢາ່ ງໃດແລະເປັນຫຍັງຈງຶີ່ ເຮັດເຊ່ັົນນ້ັົນລະຍະຕໍ່ມາການສຶກສາເລ່ອີ ງພຶດຕິກໍາກເປັນແບບແຜນຂົ້ຶນມີການສຶກສາແລະ ສັງເກດໃນເລີ່ອງຄວາມຈະເລີນເຕີບໂຕແລະຮຽນຮູ້ຊ່ຶີງເປັນການສຶກສາທ່ີມີລະບຽບແບບແຜນຂົ້ຶນໂດຍໃຊ້ວິທີການ ທາງວິທະຍາສາດແລະ ຖວູາ່ ບຸກຄະລກິ ກະພາບເປັນສາດສາຂາໜຶີ່ງເປັນການສຶກສາທີ່ມີລະບບົ ມີຫລັກເກນໂດຍເລ່ີມ ຕົ້ ນ ຈ າກ ກ ານ ສຶ ກ ສ າກ ານ ວິ ເຄ າະຈິ ດ (mental analysis) ຕ່ໍ ມ າໄດ້ ເຮັ ດ ກ ານ ສຶ ກ ສ າເລີ່ ອ ງກ ານ ຕ ອ ບ ສະຫນອງ (response) ກະບວນການປັບຕົວ (adjustment pattern) ແລະ ການສະແດງອອກຂອງພຶດຕກິ າໍ ດ້ານ ອ່ນີ ໆ ຊ່ີຶງລວມກັນເປັນບຸກຄະລິກກະພາບການເຂົ້າໃຈຄວາມຫມາຍແລະການສະແດງອອກຂອງບຸກຄະລິກກະພາບ ເປັນເລອ່ີ ງຄູອ່ ນຂ້າງຊບັ ຊອ້ ນໂດຍສະ ເພາະການທຈ່ີ ະເຂົາ້ ໃຈເລອີ່ ງທໍາມະຊາດຕູາ່ ງໆ ສາເຫດການທໍານວາຍແລະການ ຄວບຄຸມ ລວມເຖິງການປ່ຽນແປງຂອງບຸກຄະລິກກະພາບຊ່ຶີງຈໍາເປັນຕ້ອງເຮັດການສຶກສາເລີ່ອງບຸກຄະລິກກະພາບ ໃຫ້ກວ້າງຂວາງແລະເລກິ ລຶກໂດຍສະເພາະໃນເລ່ີອງໂຄງສ້າງຂອງບຸກຄະລິກກະພາບແລະທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບ ທມີ່ ີຮູບແບບຢ່າງໃດເພ່ີອໃຊ້ໃນການອະທິບາຍພດຶ ຕິກໍາທີ່ປາກົດອອກມາວູ່າມີບຸກຄະລິກກະພາບເຊົັ່ນໃດ (ນວນລະ ອ ສພຸ າຜົນ. 2527: 20) ດງ່ັົ ນ້ັົນ, ອາດກູ່າວໄດ້ວາູ່ : ບຸກຄະລິກກະພາບມີຄວາມສາໍ ຄນັ ຕ່ໍບກຸ ຄນົ ຫລາຍແລະການເສີມສ້າງບຸກຄະລິກ ກະພາບກຕອ້ ງເລີ່ມທຕີ່ ົນເອງຕົັ້ງການເບິີ່ງ-ແຍງຮູ່າງກາຍໃຫ້ສະອາດປິນ່ ປົວຈິດໃຈໃຫ້ດມີ ີການແຕູ່ງກາຍທີ່ເໝາະສົມ ຖກຕ້ອງເໝາະສົມມີການສ່ີສານທາງບວກທີ່ກ່ໍໃຫ້ເກີດສໍາພັນທະພາບທ່ີດີບຸກຄະລິກກະພາບຈະເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນມີ ຄວາມຫມັົ້ນໃຈໃນຕົນເອງເກີດຄວາມເຊີ່ອມ່ົັນໃນຄວາມສາມາດຂອງຕົນແລະພັດທະນາຢ່າງຕໍ່ເນີ່ອງໃນຊູ່ວງໄວ ຕາູ່ ງໆ. 1.3 ອງົ ປະກອບຂອງທິດສະດີບກຸ ຄະລິກກະພາບ ທິດສະດີມີອົງຄ໌ປະກອບທ່ີສໍາຄັນໆ 3 ສູ່ວນຄໂຄງສາ້ ງ (structure) ກະບວນການ (process) ແລະ ເນົອ້ ຫາ (content) 1. ໂຄງສ້າງ (structure) ໝາຍເຖິງກະສວນ (pattern) ຊ່ີຶງກະສວນນີົ້ມີຄວາມສໍາພັນຄົງທີ່ຊູ່ວຍໃນການ ຄິດກູ່ຽວກັບຕົວແປຕາູ່ ງໆ ທປີ່ າກດົ ໂດຍໃຫ້ຄວາມກະຈ່າູ ງໃນສາເຫດຂອງຄວາມສາໍ ພນັ ແລະລັກສະນະຕູ່າງໆ. 2. ກະບວນການ (process) ໝາຍເຖງິ ວທິ ີການຫລວິທີທຈີ່ ະເກດີ ຄວາມສາໍ ພນັ ຕູ່າງໆຕົວຢາ່ ງທິດສະດີທາງ ຈດິ ວທິ ະຍາເລ່ີອງການປະຕິສາໍ ພັນໃນສງັ ຄົມ (social interaction) ກະບວນການ ທເີ່ ກິດຂ້ົນຄຄວາມສໍາພນັ ລະ 2

ຫວາູ່ ງບຸກຄນົ ກບັ ບກຸ ຄົນຫລກະບວນການສາໍ ພນັ ລະຫວູາ່ ງບຸກຄນົ ກັບສງີ່ິ ເລ້ົາຕາູ່ ງໆ ເປນັ ຕ້ນົ . 3. ເນ້ົອຫາ (content) ໝາຍເຖິງສາລະລາຍລະອຽດທີ່ສຶກສາເຊ່ັົນແນວຄວາມຄິດຕູ່າງໆ ເຈຕົກຕິພາສາ ແລະສິງີ່ ອນ່ີ ທກ່ີ ່ຽູ ວຂອ້ ງໃນການອະທິບາຍທດິ ສະດີນນົ້ັ ໆ. ໂດຍທ່ົວໄປແລ້ວໃນການສາ້ ງທດິ ສະດີບຸກຄະລິກກະພາບນນົ້ັ ມັກຈະອາໄສຂ້ໍມນູ ທີ່ໄດ້ຈາກການສັງເກດຫລ ການທົດລອງແລ້ວໃຊ້ວິທີກາລນຸມານ ເພ່ີອການອະທິບາຍຜົນຈາການສັງເກດຫລການທົດລອງດົ່ັງກູ່າວແຕູ່ໃນ ບາງເທີອ່ ອາດຈະໃຊ້ຄວາມຄດິ ສາ້ ງສນັ ສາ້ ງທິດສະດີຂຶ້ົນມາ ແລະ ເມີອ່ ພາຍຫລງັ ເມີອ່ ມປີ າກດົ ການນ໌ທກ່ີ ູ່ຽວຂ້ອງກັບ ທດິ ສະດີນັົ້ນເກດີ ຂ້ຶນົ ກຈະໃຊ້ທດິ ສະດີນົ້ັນອະທິບາຍປາກດົ ການນ໌ຕູາ່ ງໆ ໄດຢ້ ່າງໃດກຕາມໄດ້ມີແນວຄິດໃນການສ້າງ ທດິ ສະດໂີ ດຍອາໄສຫລກັ ການໃນການສ້າງທິດສະດີທ່ີສໍາຄນັ 3 ປະການໄດແ້ ກູ່: 1. ສາ້ ງຈາກການລວບລວມຂໍ້ມູນຈາກປະສົບການແລະນໍາຂໍ້ມູນມາຕ້ົັງເປັນທິດສະດີຫລອາດຮຽກວູ່າເປັນ ສົມມຸມຕຖິ ານທ່ີອາ້ ງອງິ ປະສບົ ການນນົ້ັ ເອງ 2. ສ້າງໂດຍການຂະຫຍາຍກົດ ຫລ ທິດສະດີທ່ີມີຢູ່ເດີມເປັນການກວດວິເຄາະທິດສະດີທີ່ມີຢູ່ແລ້ວ ໂດຍ ເພີ່ມຄວາມຄດິ ໃໝູ່ຫລຕດັ ຕອນສ່ີງິ ທບີ່ ່ໍເຫັນດ້ວຍອົກໄປຫລປັບ-ປຸງເປັນອີກທິດສະດີໜຶີ່ງທີ່ມໂີ ຄງສາ້ ງຄ້າຍ ຄຶງກັບຂອງເດມີ ແຕູ່ມີເນ້ອົ ຫາທແີ່ ຕກຕູ່າງກນັ ອອກໄປ 3. ສ້າງໂດຍປຽບທຽບກັບທິດສະດີທີ່ມີຢູ່ເດີມໂດຍມີໂຄງສ້າງແລະກະບວນການທ່ີເປັນໄປໃນທໍານອງດຽວ ກັບແຕູ່ມເີ ນອ້ົ ຫາສາລະທີ່ແຕກຕາູ່ ງກນັ ອອກໄປ ຄວາມສໍາພັນລະຫ ວູ່າງສາລະສໍາຄັນໃນທິດສະດີຄຂ້ໍເທັດຈິງ (fact) ຄວາມຄິດລວບຍອດ ຫ ລັກ ການ ສົມມຸດຖານ ທິດສະດີ ແລະກົດ ຄວາມຮູ້ທາງວິທະຍາສາດຊີ່ຶງໄດ້ມາຈາກກະບວນການສຶກສາໂດຍວິທີການ ທາງວິທະຍາສາດ ສາມາດແບູ່ງອອກໄດ້6ປະເພດຄຂ້ໍເທັດຈິງຄວາມຄິດລວບຍອດຫລັກການ ສົມມຸດຖານ ທິດສະ ດີ ແລະກົດຄວາມຮູ້ເລີ່ອງຕາູ່ ງ ໆເຫລ່ົານ້ຈີົ ະເຂົາ້ ມາສໍາພັນຕໍ່ເນີ່ອງກັນການສກຶ ສາຈດິ ວທິ ະຍາຊຶີ່ງເປັນວິທະຍາສາດສາ ຂາໜ່ີຶງ ຜູ້ສຶກສາຈໍາເປັນຕອ້ ງເຂົ້າໃຈຄວາມຫມາຍຂອງອົງຄ໌ຄວາມຮູ້ແຕູ່ລະປະເພດດັົ່ງກູ່າວຂາ້ ງຕົ້ນແລະເຂົ້າໃຈເຖິງ ຄວາມສາໍ ພັນ ຄວາມກູ່ຽວຂ້ອງຊຶງ່ີ ກນັ ແລະກັນຂອງຄວາມສໍາພນັ ໜ່ີຶງກັບຄວາມສາໍ ພັນອີກຢ່າງໜງ່ີຶ ໂດຍຈະອະທິບາຍ ເປນັ ຫວົ ຂໍ້ດັງ່ົ ນ:ົ້ີ 1. ຂໍ້ເທດັ ຈິງໝາຍເຖິງ ສ່ິງີ ທີ່ສງັ ເກດໄດ້ໂດຍກົງແລະຕອ້ ງເປັນຄວາມເປັນຈງິ ໂດຍສາມາດທົດສອບໄດ້ຜົນເ ໝອນເດີມທຸກເທີ່ອຕວົ ຢ່າງຂ້ໍເທັດຈງິ ທາງຈິດວິທະຍາເຊັນ່ົ ພັດທະນາການທາງດ້ານຮູ່າງກາຍຂອງມະນຸດຈະເລ່ີມຈາກ ສູ່ວນໃຫຍູ່ໄປຫາສວູ່ ນນອ້ ຍແລະພັດທະນາການຂອງມະນຸດໃນແຕູ່ລະຊູ່ວງມອີ ັດຕາໄວ ບເ່ໍ ທາົ່ ກັນຕົວຢາ່ ງທີ່ຍກົ ມານ້ົີ ເປັນຂ້ໍເທດັ ຈງິ ທສີ່ າມາດສັງເກດຫລທົດສອບໄດວ້ ູ່າຖກຕອ້ ງຫລບ່ໍແຕູ່ສ່ີິງທຕ່ີ ອ້ ງລະມັດລະວັງຄຈະຕ້ອງບອກວິທີການ ທີ່ນໍາມາໃຊ້ທົດສອບແລະຂ້ໍເທັດຈິງນັ້ົນ ໆດ້ວຍເພ່ີອໃຫ້ຜູ້ທີ່ສົນໃຈໄດ້ກ່ໍການກວດສອບຄວາມຖກຕ້ອງຂອງຂໍ້ເທັດ ຈິງນນ້ົັ ໆ ໄດ້ດວ້ ຍ 2. ຄວາມຄິດລວບຍອດ (Concept) ເມ່ອີ ບຸກຄົນສັງເກດວັດຖຸຫລປາກດົ ການນ໌ຕູ່າງໆ ຈະເຮດັ ໃຫ້ເກີດ ການຮັບຮູ້ຊຶ່ີງເມ່ີອນໍາເອົາການຮັບຮູ້ນ້ົີມາສໍາພັນກັບປະສົບການຈະເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມຄິດລວບຍອດຊີ່ຶງເປັນຄວາມ ເຂົ້າໃຈກູ່ຽວກບັ ວດັ ຖຫຸ ລປາກົດການນ໌ນນົ້ັ ໆ ແລະ ເຮດັ ໃຫ້ເກີດຄວາມຮອູ້ ນີ່ ຄວາມຄດິ ລວບຍອດເປນັ ເລີອ່ ງຂອງແຕູ່ 3

ລະບຸກຄນົ ຊ່ີຶງບາງຄົນອາດມີຄວາມຄດິ ລວບຍອດໄດ້ພຽງແຄບໆ ແຕູ່ສໍາລັບບາງຄົນອາດມີຄວາມຄດິ ລວບຍອດຂອງ ວັດຖຸ ຫລ ປາກົດການນ໌ຢ່າງດຽວກັນໄດ້ກວ້າງຂວາງກວູ່າທັງນົ້ີຂ້ົຶນຢູ່ກັບຄວາມຮູ້ເດີມຂອງພວກເຂົາປະສົບການ ແລະ ວຸທິພາວະຂອງບຸກຄນົ ນັົ້ນດ້ວຍຕົວຢ່າງເຊນັ່ົ ຄວາມດີ ເດັກອາດໝາຍເຖິງການປະຕິບັດຕາມຄໍາສ່ັົງສອນຂອງພ່ໍ ແມູ່ແຕູ່ສໍາລັບຜູ້ໃຫຍູ່ ຫລ ຜູ້ທ່ີມີການສຶກສາສູງຂ້ຶົນນ້ົັນບຸກຄົນກຈະມີຄວາມຄິດລວມຍອດທີ່ກວ້າງຂວາງອອກໄປ ອີກວູ່າຄວາມດີກຄພຶດຕິກໍາທີ່ມີກາຍສຸຈະລິດວະຈີສຸຈະລິດແລະມະໂນສຸຈະລິດເປັນຕົ້ນ ດ່ັົງນັົ້ນ, ຄວາມຄິດລວບ ຍອດຂອງຄົນໜີ່ຶງອາດເປັນພຽງຂໍ້ເທັດຈິງຂອງຄົນອີກຄົນໜ່ຶີງ ຫລ ຄວາມຄິດລວບຍອດຂອງຄົນໄວໜຶງ່ີ ກອາດເປັນ ພຽງຂ້ໍເທັດຈງິ ຂອງຄົນຄນົ ນັົ້ນເມ່ີອພວກເຂາົ ຈະເລນີ ເຕບີ ໂຕຂນົ້ຶ ແລະມີປະສບົ ການຫລາຍຂນ້ົຶ ຫລ ມີການສຶກສາເພ່ີມ ຂ້ົຶນຄວາມຄິດລວບຍອດໃນເລ່ີອງນັົ້ນໆ ອາດມີການປ່ຽນແປງໄດ້ການເກີດຄວາມຄິດລວບຍອດຖເປັນທໍາມະຊາດ ຂອງມະນຸດ ແລະ ເປັນຄຸນສົມບັດທີ່ສໍາຄັນທີ່ມະນຸດຈະໃຊ້ໃນການຄິດຄົ້ນເລີ່ອງລາວຕູ່າງໆ ທ່ີຕົນເອງສົນໃຈສູ່ວນ ການທີ່ບຸກຄົນຈະເກີດຄວາມຄິດລວບຍອດໃນເລີ່ອງໃດບກຸ ຄົນນົ້ັນບກຸ ຄົນຈະຕອ້ ງເຂ້ົາໃຈຄວາມຫມາຍຂອງສິ່ງີ ນັົ້ນ ຢ່າງແທ້ຈິງ ແລະ ຝັງແໜ້ນໃນຈິດໃຈມີຄວາມຊັດເຈນໃນສິີ່ງນ້ົັນໆ ດ້ວຍຕົວຢ່າງຄວາມຄິດລວບຍອດໃນທາງຈິດ ວທິ ະຍາເຊ່ນັົ ຄົນທກຸ ຄົນທ່ີເກີດມາມີຄວາມແຕກຕູ່າງກັນ ໃນໄວເດັກເປັນໄວແຫູ່ງການວາງຮາກຖານຂອງຊີວິດ ເພີ່ອ ທຈີ່ ະດາໍ ເນີນຊີວິດຕໄໍ່ ປໃນມົ້ຂາ້ ງໜາ້ ສາດສະຫນາເຮດັ ໃຫ້ຄົນເປັນຄນົ ດີ ຈາກທີ່ກູ່າວມາຂ້າງຕົນ້ ອາດສະຫລບຸ ຄວາມຫມາຍຂອງຄາໍ ວາູ່ ຄວາມຄິດລວບຍອດໝາຍເຖິງຄວາມຮຄູ້ ວາມ ເຂົ້າໃຈກູ່ຽວກັບວັດຖຸສ່ິີງໃດໆ ຫລ ປະສົບການຕູ່າງ ໆມາສໍາພັນກັບປະສົບການຂອງແຕູ່ລະບຸກຄົນທີ່ສັົ່ງສົມມາຕົ້ັງ ແຕູ່ເຍາົ ໄວໂດຍນາໍ ເອາົ ການຮບັ ຮູ້ແລະເກດີ ການແປຄວາມຫມາຍເຮັດໃຫ້ເກດີ ເປນັ ຄວາມຄິດລວບຍອດຂຶົ້ນ 3. ຫລັກການ (principle) ຫລັກການເປັນຄວາມຈິງທີ່ສາມາດໃຊ້ເປັນຫລັກໃນການອ້າງອິງໄດ້ເຮົາຮູ້ ແລວ້ ວູ່າຖາ້ ເອົາຂ້ໍເທັດຈິງທີ່ສໍາຄັນມາປະສົມຜະສານກັນຈະໄດ້ຄວາມຄດິ ລວບຍອດໃນທາໍ ນອງດຽວກນັ ຖາ້ ນໍາຄວາມ ຄິດລວບຍອດທີ່ສໍາພັນກັນມາປະສົມຜະສານກັນແລະສາມາດໃຊ້ອ້າງອິງໄດ້ກຈະເປັນຫລັກການ ດ່ົັງນັົ້ນຫລັກການ ຈະຕ້ອງເປັນຄວາມຈິງທສີ່ າມາດທົດສອບໄດ້ແລະໄດ້ຜົນເໝອນເດີມຫລັກການຈຶີ່ງເປັນຄວາມຄິດລວບຍອດໄດ້ແຕູ່ ຄວາມຄິດລວບຍອດບຈໍ່ ໍາເປນັ ຕ້ອງເປັນຫລກັ ການສະເໝີໄປທັງນເ້ີົ ພາະຄວາມຄິດລວບຍອດເປັນພຽງຄວາມຄິດຂອງ ສງີິ່ ໃດສ່ີິງໜີ່ຶງຊ່ຶີງແຕູ່ລະຄົນອາດມີຄວາມຄິດລວບຍອດຂອງສງີິ່ ດຽວກັນໄດ້ແຕກຕູ່າງກັນ ແຕູ່ເມ່ອີ ໄດ້ພິຈາລະນາຢ່າງ ຮອບຄອບທີສ່ ຸດແລ້ວສາມາດນໍາມາທຽບຄຽງນໍາມາທດົ ລອງຈົນສາມາດຫາຄໍາອະທິບາຍຄວາມຄິດລວບຍອດນນ້ັົ ກ ຈະເປັນຫລັກການໄດ້ ຕົວຢ່າງ ເຊັ່ົນຫລັກການທາງຈິດວິທະຍາເຊ່ີອວູ່າລະບົບທີ່ມີຄວາມຕຶງຄຽດ ແລະ ບສ່ໍ າມລົດ ຜູ່ອນຄາຍຄວາມຕງຶ ຄຽດນົັ້ນໄດ້ຈະແຍກຕົວອອກຈາກລະບົບອ່ີນໆ ແລະ ອາດຈະແຍກຕົວຢູ່ຢ່າງນົ້ັນດົນຖ້າບໍ່ໄດ້ຮັບ ການຕອບສະຫນອງ ແລະ ຈະເປັນທີ່ເກັບພະລັງອັນຖາວອນ ຈນົ ກູ່າວເປັນນິໄສນ້ນັົ ເອງ ການເພີມ່ ຄວາມຕຶງຄຽດຫລ ການຖູ່າຍເທພະລັງງານໃນລະບົບອັນເກີດຈາກສີ່ິງເລົ້າຈະເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມຕ້ອງການຄວາມຕ້ອງການອາດເປັນ ຄວາມຕອ້ ງການທາງດ້ານຮູ່າງກາຍເຊນັ່ົ ຄວາມຫວິ ຄວາມກະຫາຍ ຫລຄວາມຕ້ອງການທາງເພດການປ່ຽນແປງພດຶ ຕິ ກາໍ ທີ່ເກິດຂົ້ນໃນພັດທະນາການຂອງບຸກຄົນປ່ຽນແປງຕາມອາຍຸທີ່ສາມາດສະແດງໄດ້ສາມາດປ່ຽນໃນຮູບຂງດົ ນາມ ຊີວດິ ອນິ ທມີ ີກະບວນການ 2 ຢ່າງເກີດຂົ້ຶນົດລັບກັນໄປສະ ເໝີຄຄວາມສມົ ດຸນແລະຂາດສົມດຸນ 4. ສົມມຸດຖານ (hypothesis) ສົມມຸດຖານເປັນຂ້ໍຄວາມຊີຶ່ງເປັນຄໍາຕອບທ່ີອາດຈະເປັນໄປໄດ້ຂອງ ບນັ ຫາທີ່ຜູ້ສົນໃຈສກຶ ສາເຂ້ົາໃຈສົມມຸດຖານມັກໄດ້ຈາກການຄາດຄະເນຊ່ີຶງອາດຈະເກດີ ຈາກຄວາມເຊອີ່ ສົມມຸດຖານ ໃດເປັນທຍ່ີ ອມຮັບຫລສມົ ມຸດຖານໃດບເໍ່ ປັນທຍ່ີ ອມຮັບຍ່ອູ ມຂົ້ຶນຢກູ່ ບັ ຫລກັ ຖານຫລເຫດຜົນທຈ່ີ ະສະໜັບ-ສະໜູນ 4

ຫລ ຄັດຄ້ານສົມມຸດຖານທີ່ພິສູດໄດ້ວູ່າຖກຕ້ອງເປັນທ່ີຍອມຮັບໃນສະໄໝໜຶີ່ງແຕູ່ອີກຊູ່ວງເວລາໜີຶ່ງສົມມຸດຖານ ນົ້ັນອາດປ່ຽນແປງຫລ ຖກຍົກເລີກກໄດ້ເມ່ີອມີຜູ້ຄົ້ນພົບຄວາມຈິງຫລຫລັກຖານທີ່ອ່ີນທ່ີມາຄັດຄ້ານແລະກມີບາງ ສົມມຸດຖານທຕີ່ ັ້ົງຂຶນົ້ ໄວເ້ ປນັ ເວລາດົນຈົນເປນັ ທ່ີເຊ່ີອຖໄດ້ໂດຍບມ່ໍ ີຜົນຈາກການສັງເກດ ຫລ ການທົດລອງມາລົບ ລ້າງໄດສ້ ົມມຸດຖານກກາຍເປັນກົດເຊນົັ່ ຕົວຢ່າງສົມມຸດຖານທາງຈດິ ວິທະຍາທເີ່ ປັນສົມມຸດຖານ ເຊ່ັນົ ເດັກທໄີ່ ດຮ້ ັບ ການອົບຮົມລຽ້ ງ-ດູແບບຄວບຄຸມຈະມີພຶດຕິກໍາຄູ່ອນຂ້າງກ້າວລາ້ ວ ກວູ່າເດັກທ່ີໄດ້ຮັບການລ້ຽງ-ດູແບບປະຊາທິບ ຫມາກໄຂຫູ່ ລັງຍະຊ່ງຶີ ເດັກໃນກ່ມູຸ ນົີ້ມັກເຄົາລົບເຫດຜົນເຂ້ົາກບັ ຄນົ ອີ່ນໄດ້ ເພດຊາຍມີຄວາມສາມາດທາງົກນດິ ສາດ ສູງກວ່າູ ເພດຍງິ . 5. ທິດສະດີ (theory) ທິດສະດີປະກອບດ້ວຍສົມມຸດຖານທ່ີຍັງບໍ່ໄດ້ຮັບການພິສູດວູ່າເປັນຈິງແຕູ່ເປັນ ແນວທາງໃນການສຶກສາເພ່ີອພະຍາຍາມອະທິບາຍເທິງພ້ນົ ຖານຂອງຄວາມຈງິ ຫລັກການເຫດຜົນແລະເລີ່ອງໃນສ່ວູ ນ ທສ່ີ າໍ ພັນກັບກດົ ຫລ ຫລກັ ການຈນົ ເປນັ ທ່ີຍອມຮັບ ຫລ ທິດສະດີຄຂໍ້ຄວາມຊີ່ຶງບຸກຄນົ ໃຫ້ການຍອມຮັບກັນທົວ່ ໄປ ໃນການອະທິບາຍກົດຫລຫລັກການຫລກູ່າວອີກຢ່າງໜຶ່ີງໄດ້ວູ່າທິດສະດີຄຂ້ໍຄວາມທ່ີໃຊ້ອະທິບາຍປາກົດການທັງ ຫລາຍນົັ້ນເອງຕົວຢ່າງທິດສະດີທາງຈດິ ວິທະຍາເຊົ່ັນທິດສະດີຈິດວິເຄາະທິດສະດີພຶດຕິກໍານິຍົມທິດສະດີການຮຽນຮູ້ ສັງຄົມເປັນຕ້ນົ 6. ກົດ (law) ກົດກັບຫລັກການອາດນໍາມາໃຊ້ແທນກັນໄດ້ເພາະກົດກຄຫລັກການຢ່າງໜ່ີຶງ ແຕູ່ເປັນ ຫລັກການທ່ີເປັນເລ່ີອງຂອງຄວາມສໍາພັນລະຫວູາ່ ງເຫດກັບຜົນແລະອາດຂຽນສົມການແທນໄດ້ກດົ ມຄີ ວາມເປັນຈິງ ໃນຕົວຂອງມັນເອງແລະສາມາດທົດສອບໄດ້ຫາກມີຜົນການທົດລອງໃດມາຂັດແຍ້ງກດົ ນນ້ັົ ກຕ້ອງລົ້ມເລກີ ໄປແມູ່ນ ກົດຈະບອກເຖິງຄວາມສໍາພັນລະຫວູ່າງເຫດກັບຜູ່ວາເປັນຢ່າງໃດແລະເຂຍນົດມາການສະແດງຄວາມສໍາພັນໄດ້ແຕູ່ ກົດບສໍ່ າມາດອະທິບາຍໃຫ້ເຂ້ົາໃຈໄດ້ວູາ່ ເປັນຫຍັງຈ່ງີຶ ມີຄວາມສໍາພັນເຊນ່ັົ ນນົັ້ ແຕູ່ສີ່ິງທຈ່ີ ະອະທິບາຍຄວາມສໍາພັນໃນ ກດົ ໄດຄ້ ທດິ ສະດີຕົວຢ່າງກດົ ທາງຈິດວທິ ະຍາ. ສະຫລຸບ: ຄວາມສໍາພັນຂອງຂໍ້ເທັດຈິງຄວາມຄິດລວບຍອດ ຫລັກການສົມມຸດຖານ ທິດສະດີແລະກົດຂໍ້ ເທັດຈິງທໍານອງດຽວກັນມາກ ໆນໍາມາຈັດໝວດໝູ່ແລ້ວສະຫລຸບເປັນຄວາມຄິດລວບຍອດ ຫລ ສມົ ມຸດຖານແລະ ເມ່ີອລວບລວມຄວາມຄິດລວບຍອດ ແລະ ສົມມຸດຖານຮູ່ວມກັນສາມາດຕົ້ັງເປັນທິດສະດີຈາກທິດສະດີມີກາລນຸ ມານຄວາມຮູ້ທີ່ໄດ້ສະຫລຸບເປັນຫລັກການ ຫລ ກດົ ນໍາຫລັກການນ້ົັນມາອະໜຸມານຕ່ໍໄປອີກຍອູ່ ມທໍານວາຍສ່ິີງທ່ີ ຈະເກີດຂຶົ້ນໄດ້ມີການພິສູດທົດລອງຜົນຈາກການທໍານວາຍຈະໄດ້ຂ້ໍເທັດຈິງຕູ່າງໆ ເພີ່ມຂຶ້ົນເປັນເນົ້ອຫາຄວາມຮູ້ທ່ີ ແຕກແຍກອອກໄປອກີ ແລະເປນັ ຂ້ໍມູນທຈີ່ ະໃຊ້ໃນການສ້າງຄວາມຄດິ ລວບຍອດ ແລະ ທດິ ສະດີໄດ້ຕ່ໍໄປອີກ 1.4 ຫນາ້ ທແ່ີ ລະບດົ ບາດຂອງທດິ ສະດບີ ກຸ ຄະລກິ ກະພາບ ຫນ້າທີ່ແລະບົດບາດຂອງທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບຈະມີ ຫນາ້ ທີ່ ແລະ ບດົ ບາດຕູາ່ ງໆ ດົງ່ັ ນ:ົີ້ 1. ນໍາສະເໜີຄວາມຄິດລວບຍອດແລະກົດເກນຕາູ່ ງໆ ທີ່ກ່ຽູ ວກບັ ສີ່ິງທຕີ່ ້ອງການອະທິບາຍກຽູ່ ວກັບບຸກຄະ ລກິ ກະພາບ. 2. ຊູ່ວຍໃຫ້ເຂ້ົາໃຈປາກົດການນ໌ຕູ່າງໆ ທ່ີຍາກຕ່ໍການເຮັດຄວາມເຂ້ົາໃຈໃຫ້ງູ່າຍຂ້ົຶນດ້ວຍວິທີການເຊ່ີອມ ໂຍງຂ້ໍມນູ ມາຈັດເປັນລະບບົ ແລະ ອະທິບາຍເຖງິ ຄວາມສາໍ ພັນດງົ່ັ ກູາ່ ວເພີອ່ ງາູ່ ຍຕ່ໍການເຂ້ົາໃຈ. 5

3. ເປັນເຄີ່ອງມໃນການທໍານວາຍ ຫລ ຊ້ົີແນະແນວທາງວູ່າພາຍໃນສະຖານນະການນ້ົັນໆ ບຸກຄົນຈະ ສະແດງຫຍັງນໍາອນັ ເປັນການສະແດງເຖິງຄວາມສາໍ ພນັ ຂອງວິທີການແລະເປົ້າໝາຍທບ່ີ ຸກຄວາງໄວ້. 4. ເປັນການສົ່ງເສີມໃຫ້ມີການສຶກສາວິໄຈເພີ່ອຫາຂໍ້ມູນເພີ່ິມເຕິມກູ່ຽວກັບຄວາມຄິດລວບຍອດແລະກົດ ເກນຕູ່າງໆ ຕະຫລອດຈົນກະຕຸ້ນໃຫ້ມີການພັດທະນາວິທີການທີ່ຈະລວບລວມຂ້ໍມູນຕູ່າງໆ ໄດ້ມາຈັດລະບົບຢ່າງມີ ປະສິດທິພາບຍີ່ິງຂ້ນົຶ ເພອ່ີ ຢນື ຢັນເຖງິ ຄວາມສົມບນູ ຂອງທດິ ສະດີຫລາຍຂົນ້ຶ 5. ອະທິບາຍເຖິງຄວາມຄົງທີ່ການປຽ່ ນແປງພຶດຕິກໍາຈາກຕົວຢ່າງວູ່າເປັນຫຍັງບາງຄົນຈ່ີຶງມີແບບພຶດຕິກໍາ ຄົງທເີ່ ປນັ ລະຍະເວລາຍາວ-ນານໃນຂະນະທຄ່ີ ົນອ່ນີ ໆ ປຽ່ ນພດຶ ຕິກາໍ ຢ່າງວອູ່ ງໄວ 6. ຊູ່ວຍໃຫ້ເຂົ້າໃຈຄວາມປັ່ນປ່ວນຂອງບຸກຄະລິກກະພາບ ແລະ ຄວາມເຈັບປ່ວຍທາງຈິດແລະອະທິບາຍ ສາເຫດທເ່ີ ຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມປນັ່ ປ່ວນນ້ນົັ 7. ເພອີ່ ອະທບິ າຍວູ່າບກຸ ຄະລິກກະພາບພັດທະນາໄດ້ຢາ່ ງໃດ 8. ເພີອ່ ອະທບິ າຍໂຄງສ້າງຂອງບຸກຄະລກິ ກະພາບ 9. ຊູ່ວຍໃຫ້ເຂົ້າໃຈອົງຄ໌ປະກອບຕູ່າງໆ ຂອງບກຸ ຄະລິກກະພາບວູ່າເຮັດງູ່ານຮູ່ວມກັນຢ່າງໃດ ອາດສະຫລຸບ ໄດ້ວູ່າຫນ້າທ່ີ ແລະ ບົດບາດຂອງທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບຊູ່ວຍເຮັດໃຫ້ນັກຈິດວິທະຍາ ແລະ ນັກການສຶກສາມີ ມຸມມອງທ່ີເປັນວິທະຍາສາດໃນກາລິເຄາະພຶດຕກິ ໍາຂອງບຸກຄົນບໍ່-ແມູ່ນນ່ົັງທຽນ ຫລ ເບ່ີິງມົເ້ ດອນປີແລະວິເຄາະວູ່າ ບກຸ ຄະລິກກະພາບເປັນຢາ່ ງນັ້ນົ ຢ່າງນ.ົ້ີ 2. ທດິ ສະດບີ ກຸ ຄະລກິ ກະພາບ ໂດຍທົວ່ ໆໄປທິດສະດີບກຸ ຄະລິກກະພາບຈະມຫີ ລາຍສໍານກັ ທມ່ີ ີແນວຄິດທີ່ແຕກຕູ່າງອອກໄປແຕູ່ໃນທີ່ນໄ້ົີ ດ້ແບູ່ງ ທິດສະດີບກຸ ຄະລິກກະພາບອອກເປັນກມຸູ່ ໃຫຍູ່ໆ 4 ທດິ ສະດີ ຄ: 2.1 ທິດສະດແີ ບງູ່ ປະເພດ (Type Theories) 2.2 ທິດສະດລີ ກັ ສະນະນໄິ ສ (Trait Theories) 2.3 ທິດສະດກີ ານປຽ່ ນແປງ (Dynamic Theories) 2.4 ທດິ ສະດພີ ັດທະນາການ (Development Theories) ສໍາລັບທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບຈະເຮັດໃຫ້ຜູ້ສຶກສາຮູ້ແນວຄິດຂອງນັກຈິດວິທະຍາໃນກຸູ່ມຕູ່າງໆ ທີ່ມີ ແນວຄິດກູ່ຽວກັບບຸກຄະລິກກະພາບທີ່ຕູ່າງກັນ ແລະ ເຮັດໃຫ້ຮູ້ວູ່າການເກີດບຸກຄະລິກກະພາບໃນແຕູ່ລະແນວຄິດ ເກີດຈາກປັດໄຈໃດບາງທິດສະດີອາດສຶກສາລັກສະນະຮູບຮູ່າງເຮັດໃຫ້ເກີດບຸກຄະລິກກະພາບທ່ີແຕກຕູ່າງກັນບາງ ທິດສະດີອະທິບາຍວູາ່ ຈດິ ເປັນຕົນເຫດແລະບາງທິດສະດີບອກ-ວູ່າພຶດຕິກາໍ ເຮັດໃຫ້ເກີດບຸກຄະລິກກະພາບຕູາ່ ງໆ ດົ່ັງ ຈະອະທບິ າຍລາຍລະ ອຽດເປັນລໍາດັບຄ: 2.1 ທິດສະດບີ ກຸ ຄະລກິ ກະພາບແບບແບງູ່ ປະເພດ (Type Theories) ທິດສະດີແບູ່ງປະເພດ (Type Theories) ໄດ້ແກູ່ທິດສະດີຂອງ Ernest Kretschmer ທິດສະດີບຸກຄະ ລິກກະພາບຂອງ Sheldon ແລະ ທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບຂອງ Carl G. Jung ສໍາລັບທິດສະດີແບູ່ງປະເພດ (Type Theories) ຜູ້ຂຽນໃຊ້ຫນັງສຂອງ (ກັນຢາສຸວັນນະແສງ. 2533: 6974) ໂລເບິລ໌ຕອີ. ຊິນເວີລ໌ແມນ 6

(Robert E. Silverman. ແປໂດຍສປຸ ານີສົນທິລັດນ. 2547: 260262) ແລະ (ນວນລະອ ສພຸ າຜົນ. 2527:124 152) ອະທບິ າຍໂດຍສະຫລຸບເປນັ ພາບລວມດັົງ່ ນ:ົີ້ ທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບແບບແບູ່ງປະເພດ (Type Theories) ບາງທູ່ານຮຽກສ້ັົນໆ ວູ່າທິດສະດີແບບ ແບງູ່ ປະເພດບາງຕາໍ ລາຮຽກທິດສະດີແບບບກຸ ຄະລິກຊີ່ຶງທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບແບບແບູ່ງປະເພດມີມາແຕູ່ບູຮານ ການແລ້ວແລະປະຈຸບັນກຍັງເຊ່ີອຖກັນຢູ່ແລະມີຜູ້ເຊ່ີອຖກັນຫລາຍແມູ່ນຈະບ່ໍເປັນທ່ີຍອມຮັບຂອງນັກຈິດວິທະຍາ ເທົ່າໃດກຕາມທິດສະດີນີົ້ເປັນທິດສະດີທີ່ຂຶ້ົນຢູ່ກັບການສັງເກດໂດຍທ່ົວໆ ໄປຂອງນັກຈິດວິທະຍາ ແລະ ມຸ້ງ ພິຈາລະນາກູ່ຽວກັບຕົວບຸກຄົນໂດຍພິຈາລະນາແບູ່ງບຸກຄະລິກກະພາບຂອງບຸກຄົນອອກເປັນການແບູ່ງປະເພດເຊົ່ັນ ການແບູ່ງປະເພດຂອງຮູ່າງກາຍ(Body Type) ການແບູ່ງປະເພດທາງຈິດວິທະຍາ (Psychological Type) ໃຈ ຄວາມສໍາຄັນຂອງທິດສະດີນ້ົີຄບຸກຄະລິກກະພາບຂອງບຸກຄົນເປັນໄປຕາມແບບຂອງອົງຄ໌ປະກອບທາງກາຍແບບ ຫລ ລກັ ສະນະຂອງຮບູ ຮູ່າງຈງ່ີຶ ເປັນຕວົ ກໍາ ນດົ ບກຸ ຄະລິກກະພາບການຈາໍ ແນກບຸກຄກິ ພາພ-ອົກເປນັ ແບບໆ ນ້ນັົ ເຄີຍ ມີມາແຕູ່ເກົ່າກູ່ອນຈວບຈົນທຸກມ້ົນ້ົີຊ່ຶີງເປັນການແບູ່ງທີ່ສາມາດສັງເກດເຫັນໄດ້ເຊັົ່ນຄົນທີ່ມີບຸກຄະລິກແບບ “ມັກ ເປັນໃຫຍູ່” (Dominating) ກເປັນຄົນທີ່ມີລັກ ສະນະທີ່ມີອົງຄ໌ປະກອບບຸກຄະລິກກະພາບຄມີຄວາມມັກໃຫຍູ່ໃຝ່ ສງູ ກ້າຕັດສິນໃຈມັກຈະຍ່ິີງໝົັ່ນໃຈໃນຕົນເອງໄປໃດໄປກັນກ້າໄດ້ກ້າເສຍຮກັ ຄວາມສະດວກສະບາຍ ບຍ່ໍ ອມຮັບຜິດ ພຶດຕິກາໍ ເຫລ່ົານີົ້ຈະສະແດງອອກໃຫ້ເຫັນໄດ້ຈາກການໃຊ້ວຖິ ຊີ ວີ ິດທບີ່ ກຸ ຄົນນົ້ັນ ໆດາໍ ເນນີ ຊີວດິ ຂອງພວກເຂາົ (Lift style) ໃນສະໄໝບູຮານນັກຈິດວິທະຍາມີຄວາມຄິດແລະເຊອີ່ ກັນວູ່າບຸກຄົນມີບຸກຄະລິກກະພາບແບບໃດເປັນເພາະ ບກຸ ຄົນມີລກັ ສະນະ ແລະ ສູວ່ ນປະກອບຂອງຮູາ່ ງກາຍສະເພາະຕາມແບບຂອງຄນົ ນັ້ົນໆ ເທ່ົານນັົ້ ແຕູ່ໃນປະຈຸບນັ ມີນັກ ຈິດວິທະຍາ ແລະ ນັກວິທະຍາສາດມີແນວຄວາມຄິດໃໝູ່ວູ່າເຮົາບ່ໍສາມາດຈະແບູ່ງມະນຸດອອກເປັນແບບໆ ຕາມ ລັກສະນະທາງຮູ່າງກາຍແລ້ວອະທິບາຍວູ່າບຸກຄົນນົ້ັນໆ ຄວນມີບຸກຄະລິກກະພາບຢ່າງນັົ້ນຢ່າງນ້ີົຊຶ່ີງຖວູ່າເປັນການ ແບງູ່ ເລ່ອີ ງບຸກຄະລິກກະພາບຢ່າງຈໍາກດັ ເກີນໄປບຸກຄົນທມີ່ ີບກຸ ຄະລິກກະພາບປະເພດເປດີ ເຜີຍຫລສະແດງຕົວອາດມີ ລັກສະນະບາງຢ່າງທໂີ່ ນ້ມອຽງໄປໃນທາງບຸກຄະລິກກະພາບແບບເກບັ ຕົວກໄດຄ້ ເບ່ງິີ -ເຫັນຕາມຄວາມເປນັ ຈິງທິດສະ ດີການແບູ່ງບຸກຄະລິກກະພາບຂອງບກຸ ຄົນອອກເປັນປະເພດໆ ນົ້ີແມູ່ນຈະມນີ ັກຈິດວິທະຍາບາງທາູ່ ນບຍ່ໍ ອມຮັບແຕູ່ກ ຍງັ ມີຜູ້ນຍິ ົມໃຊ້ອາ້ ງອິງກັນຢູ່ສະເໝີດັ່ົງຈະອະທິບາຍໃຫ້ເຂົ້າໃຈພສັງເຂບຄການຈໍາແນກບຸກຄິກພາພອົກເປັນແບບໆ ໃຊ້ຫລັກການແບູ່ງບຸກຄະລິກກະພາບອອກເປັນຊົນ້ັ ໆ ແລະ ແບູ່ງບຸກຄະລິກກະພາບຕາມລກັ ສະນະຮູບຮູ່າງທາງກາຍ (Body Type) ໂດຍເຮັດການສຶກສາ ແລະ ອະທິບາຍລັກສະນະບຸກຄະລິກກະພາບຂອງບຸກຄົນອອກໄດ້ເປັນ3ປະ ເພດ ແ ລ ະ ຢຶດຖ ຫ ລັກ ເກ ນ ຕູ່າງໆ ກັນ ທິ ດສະດີ ແ ບູ່ງປະເພດ (Type Theories) ໄດ້ ແ ກູ່ທິ ດສະດີ ຂອງ Ernest Kretschmer ແນວຄິດນ້ົີແບ່ງູ ບກຸ ຄະລິກກະພາບຂອງບຸກຄົນອອກຕາມລກັ ສະນະຂອງຮູ່າງກາຍ ແລະ ຈັດ ເປນັ ພວກໆ 4 ພວກຄພວກຜອມສູງພວກອວ້ ນເຕຍ້ ພວກສົມສູ່ວນ ແລະ ພວກບໍ່ສມົ ປະກອບທິດສະດີບຸກຄະລິກກະ ພາບຂອງ Sheldon ຊຶີ່ງແບູ່ງບຸກຄະລິກກະພາບຂອງບຸຄົນອອກເປັນ 3 ແບບຕາມລັກສະນະຂອງຮູບຮູ່າງ ຫລໂຄງ ສາ້ ງທາງຮາູ່ ງກາຍແລະທິດສະດີບຸກຄະລກິ ກະພາບຂອງ Carl G. Jung ດ່ົັງຈະອະທິບາຍໂດຍລະອຽດດົງ່ັ ນ:້ີົ 2.1.1 ທິດສະດບີ ກຸ ຄະລກິ ກະພາບຂອງເຄດສເ໌ ມລີ ໌ (Kretschmer Theory) ເຄດສ໌ເມີລ໌ (Ernest Kretschmer) ເປັນຈິດແພດແລະນັກຈິດວິທະຍາຊາວເຍອົນມັນເກີດປີ ຄ. ສ. 1888ໄດ້ແບູ່ງບຸກຄະລິກກະພາບຂອງຄົນອອກເປັນ4ປະເພດຕາມລັກສະນະທາງຮູ່າງກາຍຫລສີລະແລະນິໄສເຄດສ໌ ເມີລ໌ເຊ່ີອວູ່າມະນດຸ ສາມາດຈາໍ ແນກລັກສະນະໂດຍຖເອົາໂຄງຮູ່າງເປັນຫລັກແລະສະຫລຸບວູ່າບຸກຄະລິກກະພາບທົ່ວ ໄປຂອງບກຸ ຄົນມີ4ແບບຄ 7

1. ປະເພດ Asthenicor Leptosomic type ໄດ້ແກູ່ພວກທໂີ່ ຄງຮາູ່ ງ ຫລ ຮບູ ຮາູ່ ງທີ່ມີລັກສະນະຜອມສູງ ຊະລດູ ລບີ ນອ້ ຍທອ້ ງແຟບ ແບບບາງໄຫລູ່ແຄບກະດູກໃຫຍູ່ ຂາແຂນຍາວອົກແຟບກາ້ ມເນົ້ອນ້ອຍຜິວບມ່ໍ ີເລອດແຝດ ຮູ່າງກາຍທກຸ ສູ່ວນໜ້າອົກຄຂາລາໍ ຕົວຂາດລກັ ສະນະຄວາມໜາທຶບພວກນມ້ົີ ີລກັ ສະນະນໄິ ສງຽບຂຶມຄິດຫລາຍຄ່ອູ ນ ຂ້າງຈະເກັບຕົວມກັ ຈະມໃີ ຈນໄິ ສໃຈຄທີ່ຜດິ ປກົ ກະຕິໄດງ້ ູ່າຍຫາກມຫີ ຍັງເຂາ້ົ ມາກະທບົ ກະເທອນຈິດໃຈ. 2. ປະເພດ Pyknic type ໄດ້ແກູ່ພວກທີ່ມີໂຄງຮູ່າງລັກສະນະອ້ວນເຕ້ຍ, ທ້ອງພຸ້ຍ, ມີໃບໜ້າກົມແລະລໍາ ຕົວກົມປ້ອມເຕ້ຍເປັນພວກທີ່ຫົວນ້ອຍໜ້າອົກກະເພາະອາຫານພັດທະນາສົມບູນຍີິ່ງກວູ່າສູ່ວນອີນ່ ໆ ລໍາຕົວສົມບູນ ດ້ວຍໄຂມັນລໍາຄໜາໃບໜ້າແບນແຂນຂາສ້ັົນໃບໜ້າເຕັມໄຫລູ່ກວ້າງມີນິໄສປ່ອຍຕົວຕາມສະບາຍເປັນແບບພວກ ສະແດງຕົວມັກສະແດງຕົວອາລົມອູ່ອນໄຫວປ່ຽນແປງງູ່າຍ ຮ້າຍງູ່າຍຫາຍໄວຖ້າມີສ່ີິງລ້ໍໃຈດີໆ ມັກຢູ່ເປັນກູຸ່ມຫົວ ເລາະໄດ້ທັງມົ້ບມໍ່ ກັ ເຮດັ ວຽກໜກັ . 3. ປະເພດ Athetotic or Athletic or Muscular type ໄດ້ແກູ່ພວກຮາູ່ ງກາຍສມົ ສວູ່ ນ ແບບນກັ ກີລາຮູບ ຮາູ່ ງສັນທັດເຕັມໄປດ້ວຍກ້າມເນົ້ອແຂງແຮງກ້າມເນົ້ອງາມຊູ່ວງຂາຊູ່ວງແຂນສົມສູ່ວນຮູ່າງກາຍສງູ ພເໝາະອົກຜາຍ ໄຫລູ່ຜຶີ່ງເປນັ ພວກມພີ ະກາໍ ລັງບາງເທີ່ອມັກກ້າວລ້າວມີລັກສະນະນິໄສໃຈຄເປັນແບບກາງ ໆທ່ົວໄປຮກັ ກູຸ່ມຮກັ ເພ່ີອນ ຝງູ . 4. ປະເພດ Dysplastic type ເປັນພວກບ່ໍສົມປະກອບມີຮູ່າງກາຍບາງສູ່ວນຜິດປົກກະຕິທໍາມະດາ ຫລ ຮູ່າງກາຍຜິດສູ່ວນຄູ່ອນຂ້າງມີສະຕິປັນຍາຕໍ່າຫລມີປົມດ້ອຍພວກນ້ີົມັກມີພຶດຕິກໍາທ່ີຄູ່ອນຂ້າງ ເປັນບັນຫາມີ ລັກສະນະຮູບຮູ່າງປະປົນປະສົມຜະສານຈາກທຸກໆ ແບບທີ່ກູ່າວມາບ່ໍສາມາດຈັດເຂົ້າປະເພດໃດປະເພດໜຶີ່ງດ່ົັງກູ່າວ ແລ້ວໄດ້ມີລກັ ສະນະນໄິ ສເກເລສບັ ສນົ ບໍ່ເຂາ້ົ ໃຈຕົນ ການຮັບຮຕູ້ ົນບດ່ໍ ີນກັ ເຄດສ໌ເມລີ ໌ໄດ້ສະຫລຸບຂໍ້ສັງເກດແລະການຄົ້ນຄວ້າຂອງພວກເຂົາໄວ້ອີກປະການໜຶ່ີງວູ່າໂຄງສາ້ ງຂອງແຕູ່ລະ ບຸກຄົນຊຶ່ງີ ອາດຈະຈັດຈາໍ ແນກໄດ້ເປັນປະເພດໆ ດງ່ັົ ໄດ້ກູ່າວແລ້ວນົັ້ນໂຄງສ້າງຂອງແຕູ່ລະບກຸ ຄົນ ຍັງມີສູ່ວນສາໍ ພັນ ຢ່າງໃກ້ຊິດກັບລັກສະນະອາລົມຂອງແຕູ່ລະບຸກຄົນໃນປະເພດຕູ່າງໆ ເຊົັ່ນຄົນອ້ວນໂດຍສູ່ວນໃຫຍູ່ມັກຈະມັກ ສະມາຄມົ ແລະອາລົມດເີ ປນັ ຕົ້ນ 2.1.2 ທດິ ສະດບີ ກຸ ຄະລກິ ກະພາບຕາມແນວຄວາມຄດິ ຂອງເຊນດນັ (Sheldon’s Theory) ເຊນດັນ (William H. Sheldon) ເປັນນັກຈິດວິທະຍາແລະແພດຊາວເມລິກັນໄດ້ສຶກສາຄົ້ນຄວ້າ ເລີ່ ອງລັກ ສະນະຄວ າມສໍາພັນ ຂອງໂຄ ງຮູ່າງຂອງມະນຸດກັບກ ານ ສະແດງອອກ ໃນລັກ ສະນະຕູ່າງ ໆຂອງ ມະນຸດ Sheldon ໄດ້ຖາູ່ ຍຮູບພາບຂອງຄົນໄຂ້ທີ່ເຂ້ົາມາໃນຄິນິກ ເຊນດັນເກັບຂໍ້ມູນໂດຍການນໍາພາບຂອງຄົນໄຂ້ ເປັນຈໍານວນຫລາຍມາກໍ່ການພິ ຈາລະນາລັກສະນະໂຄງຮູ່າງແລະແບູ່ງປະເພດຂອງໂຄງຮູ່າງອອກເປັນກຸູ່ມໆ ແລະ ສະຫລຸບເປັນທິດສະດີວູ່າມະນຸດມີລັກສະ ນະທາງຮູບຮູ່າງແຕກຕູ່າງກັນແລະພວກເຂົາແບູ່ງໂຄງສ້າງຂອງຮູ່າງກາຍ ອອກເປນັ 3 ກມູຸ່ ທິດສະດີບກຸ ຄະລກິ ກະພາບຕາມແນວຄວາມຄິດຂອງເຊນດັນ (Sheldon’s Theory) ແບູ່ງບຸກຄະ ລິກກະພາບເປນັ 3 ພວກມີດງ່ົັ ນ:້ີົ 1. ພວກທີ່ມີໂຄງສ້າງແບບ Ectomorphic ຫລ Ectomorphy ປະເພດນີົ້ມັກເປັນຄົນຜອມສູງແອວບາງ ຮູ່າງນ້ອຍກ້າມເນ້ອົ ນ້ອຍໄຫລູ່ຫ່ໍນົວິ້ ມລຽວຍາວແຂນຂາຍາວທ່າູ ທາງບອບບາງຜິວແລະເສັົ້ນຜົມລະອຽດໜາ້ ອົກແບນ 8

ແຟບຊວດຊົງຊະລູດປະສາດໄວຕໍ່ຄວາມຮູ້ສຶກຫລາຍມັກຫລົບໜີສັງຄົມ ຢ້ານການຢູ່ໃນກູຸ່ມບໍ່ຄູ່ອຍກ້າທູ່າທາງ ອູ່ອນແອບ່ໍກະຕລລົ້ນໃຈນ້ອຍມັກສັນໂດດມັກຢູ່ຕາມລໍາພັງອາລົມອູ່ອນໄຫວວິຕົກກັງວົນງູ່າຍຊູ່າງຄິດມັນເປັນ ພະຍາດຈິດປະເພດHeboid ຄມັກຫລົບໜີສັງຄົມຫຸູ່ນແບບເອກໃຫຍູ່ມຟີເຊນດັນວູ່າຈະເປັນຜູ້ມີແນວໂນ້ມທີ່ຈະມີ ບກຸ ຄະລກິ ກະພາບທີ່ຮຽກວູ່າເຊເລໂບນໂທເນຍ (Cerebrotonia) ຄເປນັ ຄົນບມ່ໍ ກັ ສງັ ຄມົ ມຄີ ວາມຄຽດທາງອາລົມ ຢເູ່ ປນັ ນິດຕດັ ສິນໃຈຫຍັງບາງຢາ່ ງວູ່ອງໄວເດັດຂາດນອນນອ້ ຍແລະມັກການສັນໂດດໂດຍສະເພາະເມອີ່ ຕ້ອງຜະເຊີນ ກບັ ບັນຫາຕູ່າງໆ ບກຸ ຄນົ ທມ່ີ ີລັກສະນະບຸກຄະລກິ ກະພາບປະເພດນີ້ົຈະບໍ່ເຮດັ -ຫຍັງທເ່ີ ປນັ ການຮຽກ-ຮ້ອງຄວາມສົນ ໃຈຈາກຜູ້ອີນ່ ເລີຍ ບເໍ່ ໝອນກັບພວກອນ່ີ ໆ. 2. ພວກທີ່ມີໂຄງສ້າງແບບ Endomorphic ຫລ Endomorphy ເປັນປະເພດມີລັກສະນະອ້ວນເຕ້ຍ ມີ ໂຄງສ້າງອ້ວນກມົ ໜ້າກົມມີເນົ້ອ ແລະ ໄຂມັນຫລາຍຮູ່າງກາຍເຕັມໄປດ້ວຍໄຂມັນພຸງຍນ່ີ ໜາມກັ ສະໜຸກ-ສະໜານ ລູ່າເລີງມັກຢູ່ສະບາຍໆ ເປີດເຜີຍກິນເກ່ັົງເພາະລະບົບຍູ່ອຍອາຫານເຮັດວຽກດີຈູ້ຈີົ້ຂີ້ົຈ່ົມຮ້າຍງູ່າຍຫາຍໄວມັກເປັນ ພະຍາດຈິດຊະນິດ Manic depressive ຄບາງເທ່ີອດີໃຈຫລາຍບາງເທ່ີອເສຍໃຈຫລາຍມັກສະແດງອິດທິລິດປ່ອຍ ຊີວິດຕາມຍະຖາກໍາຫູຸ່ນແບບເອນໂດມຟີຈະມີບຸກຄະລິກກະພາບປະເພດທີ່ພວກເຂົາຮຽກວູ່າວິຊະໂລໃຫຍູ່ເນຍ (Viscerotonia) ກູ່າວຄເປັນຜູ້ມີບຸກຄະລິກກະພາບປະເພດຮັກຄວາມສະດວກສະບາຍມັກການສັງຄົມມັກເຮັດ- ຫຍັງຊ້າໆ ປ່ອຍອາລົມຕາມສະ ບາຍ ຊວີ ິດບໍ່ມີຮບີ ມີຮ້ອນມີຄວາມດົດນອດກັົ້ນທາງອາລົມດີຫລາຍເປັນຄນົ ທ່ີງາູ່ ຍ ແກູ່ ການຄບົ ຄ້າສະມາຄົມດ້ວຍຮກັ ການກິນເປັນທີ່ໜ່ີງຶ . 3. ພວກທ່ີມໂີ ຄງສາ້ ງແບບ Mesomorphic ຫລ Mesomorphy ພວກນົີ້ເປັນປະເພດນັກກີລານັກຜະຈົນ ໄພມີຮູາ່ ງກາຍສມົ ສູ່ວນສະຫງູ່າງາມໄຫລູ່ກວ້າງຕະໂພກນ້ອຍມກັ ກີລາການຕໍສ່ ູ້ມັກຜະຈົນໄພກະສັບກະເສງຄອູ່ ງແຄູ່ວ ວູ່ອງໄວມີນໍ້າໃຈເປັນນັກກີລາກໍາຍໍາລໍ່າສັນກ້າມເນ້ົອສົມບູນຮູ່າງກາຍ ເຕັມໄປດ້ວຍກ້າມເນົ້ອບຶກບຶນແຂງແຮງ ມັກໃຊ້ກໍາລັງຫລຄວາມກ້າວລ້າວຂະຫຍັນຂັນແຂງມີກະດູກແລະກ້າມເນ້ົອແຂງແຮງໄດ້ສັດສູ່ວນມີພະລັງງານຫລາຍ ມັກເປັນພະຍາດຈດິ ປະສາດParanoid ຄິດວາູ່ ຕົວເອງເປັນໃຫຍູ່ໃນໂລກມກັ ກໍາລງັ ມງຸ້ ທາໍ ລາຍຊີວິດຄນົ ຫຸູ່ນແບບເມ ໂຊມຟີຈະມີບຸກຄະລິກກະພາບປະເພດໂຊມາໃຫຍູ່ໃຫຍູ່ເນຍ (Somatotonia) ຄເປັນພວກຮັກການຕ່ໍສູ້ຜະຈົນໄພ ມັກການສູຽ່ ງເປນັ ຄົນທີ່ຄອູ່ ນຂາ້ ງຈະກາ້ ວລ້າວມັກຈະກະທໍາການໃດໆ ທີ່ເປນັ ການສະແດງວາູ່ ຕົວມອີ າໍ ນາດ ແລະ ພະ ກໍາລັງຫລາຍມີຂ້ໍທີ່ໜ້າສັງເກດຄຄວາມອ້ວນຜອມລັກສະນະສູງເຕ້ຍຂອງຮູ່າງກາຍກູ່ຽວຂ້ອງສໍາພັນກັບເລ່ີອງໂພດນາ ການຢຫູ່ ລາຍເຊັົ່ນນັກກີລາເລີກຫລ້ິົນກີລາອາດກາຍເປັນຄົນອ້ວນລົງພຸງ ແລະ ການກໍານດົ ລັກສະນະທາງຈິດໃຈວູ່າ ຮູບຮູ່າງຢ່າງນົ້ັນມີອາລົມຢ່າງນີົ້ໜ້າຈະເປັນການເໝົາລວມ (Stereotype) ຫລາຍກວູ່າເມ່ີອເຫັນຄົນອ້ວນມັກຈະ ຄາດຫວງັ ເອົາວູ່າເປັນຄະນົດລົກສະໜຸກ-ສະໜານລູ່າເລີງໄປເສຍໝົດທຸກຄົນເພາະຕນົ ເອງເຄີຍມີປະສົບການມາເຊັົ່ນ ນົັ້ນແຕູ່ວູ່າແທ້ຈິງແລ້ວອາດຈະບ່ໍ-ແມູ່ນເປັນກົດຕາຍຕົວວູ່າຕ້ອງເປັນຢ່າງນ້ັົນທຸກຄົນແລະບາງເທ່ີອຄົນອ້ວນສະແດງ ພຶດຕິກໍາເຊັ່ົນນັ້ົນອາດເປັນພຽງການສວມບົດບາດ (Role) ທີ່ສັງຄົມຄິດວູ່າພວກເຂົາຄວນຈະສະແດງບົດບາດຢ່າງ ນັົ້ນກເປັນໄດຊ້ ຶ່ີງຄົນອ້ວນບາງຄົນອາດຈະກາ້ ວລ້າວຫລາຍແຕູ່ອາດຈະເກບັ ກົດຄວາມຮສູ້ ກຶ ໄວ້ແລະຫາວິທີການ ເຮັດ ຮາ້ ຍຄົນອ່ນີ ດວ້ ຍວິທີທເ່ີ ຮົາຄິດບເໍ່ ຖງິ ຫລ ວິທີການແຍບຍົນຕູາ່ ງໆ ກມີ. 2.1.3 ທິດສະດບີ ກຸ ຄະລກິ ກະພາບຂອງຄາລຈ໌ ຈີ ງຸ (Carl G. Jung Theory) ປະຫວັດຂອງຄາລ໌ ຈີຈຸງ ເກີດທີ່ປະເທສົດວິດເຊີລ໌ແລນດ໌ເມ່ີອວັນທີ່26ກະຫລົກດາກມຄ. ສ. 1875 ແລະເສັຍຊີວິດເມີ່ອວັນທີ່6ມິຖຸນາຍນຄ. ສ. 1961 ພວກເຂົາເປັນນັກຈິດແພດຊາວົດວິດ ແລະ ເຄູ່ງສາດສະຫນາ 9

ແນວຄດິ ທ່ີສາໍ ຄນັ ຂອງ Jung ພວກເຂົາເຊ່ີອວ່າູ ມະນຸດທີ່ເກີດມາມີແນວໂນ້ມທ່ີຈະຮັບມລະດົກຈາກບນັ ພະບລຸ ຸດຂອງ ພວກເຂົາຊີຶ່ງຈະເປັນການຊີົ້ນໍາພຶດຕິກໍາແລະກໍານົດຈິດສໍານຶກຕະຫລອດຈົນການຕອບສະຫນອງຕໍ່ປະສົບການແລະ ໂລກສູ່ວນຕົວຂອງພວກເຂົາ ຫລ ອາດກູ່າວໄດ້ອີກຢ່າງໜີຶ່ງວູ່າມີການກ່ໍຕົວຂອງເຊົ້ອ-ຊາດແລະເຜ່ົາພັນ (Racial) ຈະສະສົມໃນບຸກຄະລິກກະພາບທີ່ນາໍ ໄປສູ່ການເລອກຮູບແບບຂອງການປັບຕົວແລະການເລອກທີ່ຈະຢູ່ໃນໂລກຂອງ ປະສົບການແຕູ່ລະບຸກຄົນບຸກຄະລິກກະພາບແຕູ່ລະບຸກຄົນຈ່ີຶງເປັນຜົນຂອງການກະທໍາຂອງແຮງພາຍໃນ (Inner Forces) ທ່ີກະທໍາຕ່ໍແຮງພາຍນອກ (Outer Forces) ທິດສະດີນ້ີົເນົ້ັນເລີ່ອງຂອງການເລ່ີມຕົ້ນຂອງບຸກຄະລິກກະ ພາບທ່ີ ເຊອົ້ -ຊາດ ຫລ ເຜົາ່ ພັນໃນຂະນະທຟ່ີ ະລອຍດເ໌ ນົນ້ັ ຈດຸ ເລີ່ມຕນ້ົ ຂອງບຸກຄະລິກກະພາບຈາກຫລງັ ກາໍ ເນດີ ໂດຍ ສະເພາະຢ່າງຍີ່ິງໃນໄວເດັກນ້ອຍນອກຈາກນີ້ົJung ຍັງໄດ້ອະທິບາຍວູ່າບຸກຄະລິກກະພາບຂອງແຕູ່ລະບຸກຄົນເປັນ ເຫມອນຜນົ ຜະລິດຂອງອະດີດກູ່າວຄມະນດຸ ໄດ້ຖກປຸງແຕູ່ງແລະຖກວາງຮູບແບບໃຫ້ເປັນຕົວຕົນໃນປະຈຸບນັ ໂດຍມີ ປະສົບການທີ່ສະສມົ ໃນອະດີດໂດຍບຮໍ່ ູ້ຈຸດເລີ່ມຕ້ົນຂອງມະນຸດວ່າູ ແຍກມາຈາກເຜົ່າໃດຮາກຖານຂອງບຸກຄະລິກກະ ພາບຈ່ີຶງເປັນເລີ່ອງອະດີດຊາດ (Archaic) ແລະບັບການ (Primitive) ຊີຶ່ງຕິດຕົວມາຕງັ້ົ ແຕູ່ກໍາເນີດແລະເປັນເລ່ີອງ ຂອງຄວາມຂາດສໍານຶກທີ່ບໍ່ສາມາດຈົດຈໍາໄດ້ແລະມີຂອບເຂດຢ່າງກວ້າງຂວາງ (Universal) ໃນສູ່ວນທີ່ກູ່ຽວກັບ ພຶດຕິກໍາຂອງມະນຸດນ້ົັນທິດສະດີນີົ້ເຊີ່ອວູ່າ ພຶດຕິກໍາຂອງມະນຸດເປັນຜົນລວມຂອງອະນາຄົດການກັບອະດີດການ (Teleology and Causality) ຜນົ ລວມທງັ ໝົດຂອງບຸກຄະລິກກະພາບທີ່ປະກອບດ້ວຍລະບບົ ຕູ່າງໆ ຊງີຶ່ ເຮັດວຽກ ຮວູ່ ມກັນດົງັ່ ນ:້ົີ ອົງຄ໌ປະກອບຂອງຈດິ (Structural Components of Psyche) ມີ 3 ລະບົບຄລະບົບໂຄງສ້າງທາງ ບຸກຄະລິກກະພາບ (Structure of Personality) ລະບົບຕົນ (Self) ແລະ ລະບົບຄວາມສໍາພັນພາຍໃນ (Interdependent Systems) ອງົ ຄປ໌ ະກອບຂອງຈດິ (Structural Components of Psyche) ມີ 3 ລະບບົ ດງ່ັົ ອະທິບາຍຄ 1. ລະບົບໂຄງສ້າງທາງບຸກຄະລິກກະພາບ (Structure of Personality) ປະກອບດ້ວຍປັດໄຈຕູ່າງໆ ສໍາຄັນໄດ້ແກູ່ ຕົວຕົນ (Ego) ປະສົບການຂາດສໍານຶກ (Personal Unconscious) ຈິດຂາດສໍານຶກທີ່ສະສົມ ມາ ແຕູ່ອະດີດການ (Collective Unconscious) ໜ້າກາກ (Persona) ລັກສະນະຂອງຍິງທີ່ມີຢູ່ໃນຊາຍ (Anima) ແລະເງົາ (Shadow). 1.1 ຕົວຕົນ (Ego) ເປັນການຮັບຮູ້ໃນຕົນເອງມີການລະເລິກຮູ້ເປັນຈິດສໍານຶກ (Conscious Mind) ປະ ກອບດ້ວຍການຮູ້ສໍານຶກໃນການຮັບຮູ້ສິີ່ງຕູ່າງໆ ໄດ້ແກູ່ຄວາມເຂ້ົາໃຈຄວາມຈໍາແລະລະເລິກຮູ້ໃນການສະແດງ ພຶດຕິກໍາຕະຫລອດຈົນຄວາມຮູ້ສຶກທ່ີເປັນເອກລັກສົນ໌ ແລະ ບົດບາດຂອງຕົນເອງຊຶີ່ງຖວູ່າ Ego ເປັນສູນກາງຂອງ ຄວາມຮູ້ສໍານກຶ ເຮັດໃຫ້ເກີດບກຸ ຄະລິກກະພາບແລະປົມ (Complex) ທີ່ໝາຍເຖິງການລວບລວມຄວາມຄດິ ຕູ່າງໆ ເຂົ້າມາເປັນເອກລກັ ສນົ ຊ໌ ີຶ່ງເກີດຈາກຄວາມຮູສ້ ຶກທ່ົວ ໆໄປ Ego ຖວູ່າເປັນສວູ່ ນຫນງ່ີຶ ຂອງຈິດ (Psyche) ທ່ີເຮດັ ໃຫ້ ບຸກຄົນຮບັ ຮພູ້ ຶດຕິກໍາຂອງຕົນ. 1.2 ປະສົບການຂາດສໍານຶກ (Personal Unconscious) ເປັນສູ່ວນທ່ີຕິດຢູ່ກັບ Ego ທີ່ປະກອບດ້ວຍ ປະສົບການຊີຶ່ງເທີ່ອໜຶີ່ງຍັງຢູ່ໃນຈິດສໍານຶກ (Conscious) ແຕູ່ບຸກຄົນພະຍາຍາມເກັບກົດໄວ້ (Repressed) ການ ສະກົດໄວ້ຈນົ ລມ (Forgotten) ຫລ ການເພກີ ເສີຍບຮ່ໍ ັບຮູ້ (Ignored) ຈາກເຫດຜົນ ບາງປະການເຊົັ່ນເປນັ ປະສົບ ການບາງເລ່ີອງທ່ີບ່ໍເປັນທີ່ພງຶ ພໃຈເມ່ີອເວລາຜູ່ານໄປຈະເຮັດໃຫ້ກໍາລັງ ອູ່ອນລົງໃນລະຍະແຮກຈະເຮັດໃຫ້ເກດີ ການ 10

ຮບັ ຮູ້ຢ່ໃູ ນລະດບັ ຈິດສາໍ ນຶກລັກສະນະຂອງປະສບົ ການສາມາດຈະນໍາຂ້ຶົນມາຮັບຮໄູ້ ດ້ອກີ ເມ່ອີ ມີສິີ່ງເລ້ົາທ່ີເໝາະສົມມາ ກະຕ້ນຸ ແລະເລ່ີອງປມົ (Complex) ໝາຍເຖິງ ການລວບລວມຄວາມຄິດໃຫເ້ ປນັ ເອກລັກສົນ໌ຫລເປນັ ກູຸ່ມຂອງການ ຈັດລະບົບທາງຄວາມຄິດການຮັບຮ້ຄູ ວາມຈໍາການຄິດຕູ່າງໆ ທມີ່ ີຢູໃ່ ນລະດັບຈິດຂາດສໍານກຶ ເປນັ ສູນກາງຊຶ່ີງມກີ ານ- ເຮັດ-ວຽກງານ ຫລ ກະທໍາເຫມອນແມູ່ເຫລັກທີ່ຄອຍ-ຖ້າດຶງດູດກຸູ່ມປະສົບການຕູ່າງໆ ເຊັົ່ນປົມກູ່ຽວກັບແມູ່ (Mother Complex) ຈະປະກອບດ້ວຍປະສົບການໃນອະດີດຂອງເຊົ້ອ-ຊາດທີ່ຕົນຢູ່ແລະເຜ່ົາພັນທີ່ມີກັບແມູ່ແລະ ອີກສູ່ວນຫນີຶ່ງມາຈາກປະສົບການຂອງເດັກກັບແມູ່ຄວາມຮູ້ສຶກຕູ່າງ ໆຄວາມຊົງຈໍາແລະ ອ່ີນໆ ທີ່ກູ່ຽວຂ້ອງຈາກ ຄວາມສໍາພນັ ກັບແມູ່ເຮັດໃຫ້ບກຸ ຄົນເກີດຄວາມຮູ້ສຶກນຶກຄິດທ່ີມີແມູ່ເປັນສູນກາງເປັນປົມກູ່ຽວກັບແມູ່ວູ່າມີຄວາມ ຍ່ີິງໃຫຍູ່ ແລະ ມີຄວາມສໍາຄັນມີຄວາມເຂົັ້ມແຂງ ແລະ ມີຄວາມອູ່ອນໂຍນພາບຂອງແມູ່ຈະຖກລະເລິກໃນຈິດໃຈ ແລະ ມຄີ ວາມຫມາຍຢ່າງສງູ ຕໍ່ບກຸ ຄນົ ໂດຍບຮໍ່ ຕູ້ ວົ ແຕູ່ກສາມາດປຽ່ ນເປນັ ຈິດສາໍ ນຶກໄດໃ້ ນເວລາແລະສະຖານນະການ ທເ່ີ ໝາະສົມຢາ່ ງໃດກຕາມປົມຈະສະແດງຄຸນສົມບດັ ເໝອນບຸກຄະລກິ ກະພາບໂດຍອັດໂນມະຕິໂດຍມີລະບົບຄວາມ ຄດິ ແລະ ພະລັງການເຄີ່ອນໄຫວດ້ວຍຕົວຂອງມັນເອງຊ່ີຶງປົມຂອງບາງຄົນອາດມີຄວາມເຂົັ້ມແຂງແລະມີຄວາມຍ່ິີງ ໃຫຍູ່ຈົນສາມາດຄວບຄຸມບຸກຄະລິກກະພາບທັງໝົດຊຶ່ີງນໍາໄປສູ່ການສະແດງອອກເພີ່ອໃຫ້ປົມໄປສູ່ເປົ້າໝາຍໃນທີ່ ສຸດເຊັ່ົນຮດິ ເລລີ ໌ຈະເປນັ ອີກບຸກຄນົ ໜຶີ່ງທ່ີຖກຄວບຄມຸ ດ້ວຍຄວາມປາດຖະຫນາໃນອໍານາດຄວາມຕອ້ ງການຍງິ່ີ ໃຫຍູ່ ເປນັ ຕນົ້ . 1.3 ຈິດຂາດສໍານຶກ ທ່ີ ສະສົມ ມາແຕູ່ ອະດີດກ ານ (Collective Unconscious) ເປັນເຫ ມອນ ທ່ີ ລວບລວມແລະ ສະສົມຄວາມຊົງຈາໍ ທຊີ່ ູ່ອນຢພູ່ າຍໃນແລະຕດິ ຕາມສບຕຕ່ໍ ະຫລອດຈົນຕົກ-ທອດເປັນມລະດກົ ຈາກ ບັນພະບຸລຸດໃນອະດີດກູ່ອນກໍາເນີດເປັນພະລັງຈິດສູ່ວນທ່ີເຫລອ ຫລ ຕົກຄ້າງມາຈາກພັດທະນາການແລະ ວວິ ັດທະນາ-ການຂອງມະນດຸ ທີ່ເກີດຈາກປະສບົ ການຕູ່າງໆ ທີ່ເກິດຂົ້ນຊາໍ້ ໆ ກນັ ຈາກຄົນລນຸ້ ໜງຶ່ີ ໄປສຄູ່ ນົ ອກີ ລຸ້ນໜີຶ່ງ ມະນຸດຈະສບທອດປະສົບການໃນອະດີດຂອງຄນົ ລຸ້ນກູ່ອນໆ ມາເປັນແນວໂນ້ມທ່ີເຮັດໃຫ້ເກີດກໍານົດພຶດຕິກາໍ ທີ່ຈະ ໂຕ້ຕອບກັບແມູ່ໂດຍJung ອະທິບາຍວູ່າເມ່ີອຍ້ອນຫລັງກັບໄປໃນອະດີດຊາດໃດໆ ກຕາມມະນຸດຍູ່ອມໄດ້ຮັບສີິ່ງ ຕູາ່ ງໆ ຈາກແມູຊ່ ີຶ່ງເຮັດໃຫ້ມະນຸດເກີດຄວາມສມົ ບນູ ແລະມສີ ກັ ຍະພາບປະສບົ ການລະຫວາູ່ ງແມູ່ກັບເດັກນ້ອຍຈະຖກ ຖູ່າຍທອດກັນ ແລະ ສ້າງເປັນຮູບແບບໃນສະຫມອງຂອງມະນຸດຕົກ-ທອດສບຕ່ໍກນັ ມາດນົ ຕົ້ັງແຕູ່ອະດີດຊາດ ດັົ່ງນັ້ົນ , ປາກົດການນ໌ເຫລົາ່ ນຈົີ້ ຶ່ີງເຮັດໃຫ້ເດກັ ນອ້ ຍເກີດມາພ້ອມກັບຄວາມສາມາດທີ່ຈະເບີ່ິງ-ເຫັນ ແລະ ພັດທະນາຄວາມ ສາມາດໃນການຮັບຮູ້ແລະໂຕ້ຕອບກບັ ແມູ່ໂດຍຜູ່ານປະສບົ ການ ແລະ ການຝຶກຫດັ ໃນຊາດປະຈຸບັນໂດຍມຮີ າກຖານ ມາຈາກດີດຊາດເປັນພົ້ນຖານທີ່ຢູ່ເບ້ົອງຫລັງ ຫລ ໃນກລະນີອ່ີນໆ ກເຊ່ັົນດຽວກັນຈະເຫັນໄດ້ວູ່າມະນຸດເກີດມາ ພ້ອມດ້ວຍແນວໂນ້ມ ຫລ ທຸນເດີມຫລາຍໆ ຢ່າງເພ່ີອຄິດຮູ້ສຶກແລະຮັບຮູ້ໃຫ້ສອດຄ້ອງກັບແບບແຜນທ່ີມີຢູ່ໃນ ສະຫມອງຢູ່ແລ້ວຕົວຢ່າງເຊ່ນັົ ມະນດຸ ສູ່ວນໃຫຍູ່ຢາ້ ນງູທຸກຄົນທັງນເີ້ົ ພາະເກີດຈາກການສະຫລບຸ ຂອງຄົນໃນຍຸກເກົາ່ ທ່ີ ຕອ້ ງຕ່ໍສູ້ກັບອັນຕະລາຍໃນຄວາມມດຫລາຍໆ ຢ່າງ ແລະມະນຸດກຕົກເປັນເຫຍ່ີອຂອງພິດງູຄວາມຢ້ານພາຍໃນຈິດ ເຫລົ່ານເົ້ີ ກີດຈາກປະສົບການດົັງ່ ກູ່າວທີ່ຍງັ ຄົງເຫລອຢູ່ຈນົ ເຖງິ ມະນຸດໃນຍຸກປະຈຸບັນຫລໃນກລະນີອີ່ນໆ ເຊນົ່ັ ຄວາມ ຄດິ ທກີ່ ູ່ຽວກັບຄວາມຕ້ອງການຄວາມຍີິ່ງໃຫຍູ່ຊງ່ີຶ ອະທິບາຍໄດ້ວູ່າມະນຸດມີແນວໂນ້ມໃນເລອ່ີ ງດັ່ົງກາູ່ ວຢ່າງຫມັ້ົນຄົງ ຢູ່ໃນສະຫມອງມາແລ້ວຈ່ີຶງຕ້ອງການແຮງເສີມພຽງເລັກນ້ອຍຈາກປະສົບການໃນປະຈຸບັນທີ່ກະຕຸ້ນໃຫ້ຄວາມຄິດ ເຫລົ່ານ້ັນົ ເຂ້າົ ມາຢູ່ໃນລະດັບຈິດສາໍ ນກຶ ຂອງບຸກຄນົ ຊງ່ີຶ ຈະເຂ້ົາມີອິດທິພນົ ຕໍ່ການສະແດງພດຶ ຕິກໍາຂອງບຸກຄນົ ແລະມີ ການສບທອດກັນໄປ Jung ເຊ່ີອວູ່າ Collective Unconscious ເປັນຮາກຖານຂອງໂຄງສ້າງທາງບຸກຄະລິກກະ ພາບທີ່ກ່ໍຮບູ ຮູ່າງໃຫ້ກັບມະນຸດຢ່າງຮຽບຮ້ອຍແລ້ວຕ້ົັງແຕູ່ກໍາເນີດຊຶ່ີງເປັນເຫມອນພາບທ່ີຕິດຕົວຢູ່ແລ້ວນ້ັົນເອງໂດຍ ມສີ ິີ່ງທີ່ຮຽກວູ່າຮບູ ຫລແມູ່ພິມຫລແມູ່ແບບ (Archetype) ຈະເປນັ ສູ່ວນປະກອບຂອງCollective Unconscious 11

ຊ່ຶີງມີ ຊ່ີ ຮຽກ ຕູ່າງໆ ກັນ ໄປໄດ້ ແ ກູ່ ສ່ີິງທີ່ຈ ະມີອິດທິ ພົນ ຕໍ່ ສ່ິີງຕູ່າງໆ (Dominant) ພາບໃນເທ ບນິແ ມູ່ ເຖົ້ າ (Mythological Images) ຫລ ຮູບແບບໃນການສະແດງພດຶ ຕກິ ໍາ (Behavior Pattern) ໂດຍທີ່Archetype ຈະ ເປັນຄວາມຄິດທີ່ກວ້າງຂວາງຂອງມະນຸດຊຶ່ີງໄດ້ກໍ່ຕົວຂຶົ້ນເປັນຈິນົດນາການຫລຮູບພາບຕູ່າງໆ (Image or Visions) ໂດຍຮູບພາບເຫລົ່ານ້ົີຈະສອດຄ້ອງກັບຄວາມສໍານຶກແລະການຮັບຮູ້ຕາມປົກກະຕິໃນຊີວິດຊຶ່ີງຢູ່ໃນ ສະຖານນະການທີ່ຮູ້ຕົວເຊັ່ົນພາບແມູ່ (Mother Archetype) ທີ່ບຸກຄົນສ້າງຂ້ຶົນເປັນພາບຈະເປັນເອກລັກສົນ໌ຂອງ ແມູ່ຕາມຄວາມເປັນຈິງກັບຄວາມຄິດທີ່ກ່ໍຕົວຊຶີ່ງເກີດຈາກການສ້າງຄວາມສໍາພັນ ແລະ ປະສົບການຂອງເດັກນ້ອຍ ກບັ ແມູ່ທ່ີເຮດັ ໃຫ້ເກີດພາບແມູ່ (Mother Archetype) ທ່ີເປັນຜົນຜະລິດຂອງປະສົບການຈາກເຊົ້ອ-ຊາດແລະເຜົ່າ ພນັ ໃນອະດດີ ກັບປະສບົ ການໂລກປະຈຸບນັ ຊຶງີ່ ເປນັ ເຊ່ັົນດຽວກນັ ມາຫລາຍຊວົ່ ອາຍຸກນມາຢໃູ່ ນຄວາມຊົງຈໍາແລະການ ລະເລິກໄວດ້ ້ວຍຄວາມສວຍ-ງາມດ້ວຍຄວາມດີໃນພາບລວມຂອງແມູ່ (Mother Archetype) ວູ່າແມູ່ເປນັ ພະພົນ ຫົມຂອງລູກຈະເຫັນໄດ້ວູ່າ Archetype ອີ່ນໆ ຈະເປັນປະສົບການທີ່ເກີດຊ້ໍາໆ ກັນຫລາຍຊົ່ວອາຍຸກນເຊົັ່ນມະນຸດ ເບ່ິີງ-ເຫັນພະອາທິດຂົນຶ້ ວນົ ວຽນເປັນປະຈໍາຈາກຟາກຟາ້ ໜີງຶ່ ໄປສອູ່ ກີ ຟາກຟ້າໜງຶີ່ ພະຮອ້ ງທັງໃຫ້ຄວາມຮ້ອນແລະແສງ ສະຫວູ່າງປະສບົ ການປະທບັ ໃຈດົັ່ງກູ່າວຈະມີລກັ ສະນະວົນວຽນຊໍ້າໆ ກັນຈ່ີຶງເຮັດໃຫ້ເຮົາຮູ້ສຶກວູ່າດວງອາທິດເປັນສ່ິີງ ທ່ີຕຶງແໜ້ນຫລຜະໜຶກຢູ່ໃນCollective Unconscious ແລະ ກາຍເປັນ Archetype ຂອງສຸລິຍະເທບ (Sun God) ຊ່ຶີງສະແດງເຖິງ ຄວາມມີອໍານາດຄວາມສະຫວູ່າງໄສວຄວາມຮ້ອນດັ່ົງນ້ັົນມະນຸດຈຶີ່ງບູຊາແລະກາບໄຫວ້ພະ ອາທິດໃຫ້ເປັນພະເຈາ້ົ ດ່ົັງນນ້ັົ ມະນດຸ ຈ່ີຶງມີຄວາມຮ້ສູ ຶກນຶກຄດິ ທີ່ສາ້ ງຮູບຂອງພະອາທດິ (Sun Archetype) ນ້ົັນເອງ Archetype ໃນທາໍ ນອງດຽວກັນເມີອ່ ມະນຸດໄດຮ້ ັບພະລັງຈາກທໍາມະຊາດອີນ່ ໆ ເຊັົນ່ ແຜູ່ນດິນໄຫວນ້ໍາທູ່ວມລົມພາ ຍຸຟ້າຜູ່າໄຟໄໝ້ ປ່າປະສົບການດັ່ົງກູ່າວກຈະຖກພັດທະນາຂຶ້ົນມາໃນຮູບຂອງພະລັງອໍານາດ (Archetype of Energy) ນອກຈາກນ້ີົArchetype ບ່ໍຈໍາເປັນຕ້ອງເປັນຮູບດຽວແຕູ່ອາດຈະມາຈາກຮູບຫລາຍ ໆຮູບເຂົ້າມາປະສົມ ປະສານກັນເກີດເປນັ ຮູບໃໝ່ເູ ຊົນ່ັ ຄວາມກ້າຫານຂອງວລີ ະບລຸ ຸດກບັ ຄວາມສະຫລາດຄວາມຮັກຊາດຮັກແຜູ່ນດນິ ອາດ ກາຍມາເປັນ “ມະຫາລາດ” ໄດ້ຢ່າງໃດກຕາມຈາກການສຶກສາໃນເລີ່ອງ Archetype ນົັ້ນ Jung ພົບວູ່າມີ Archetype ຫລວງ-ຫລາຍທ່ີແຊກຊຶມເຂົ້າມາຢູ່ໃນຈິດສໍານຶກໂດຍສະແດງອອກໃນຮູບແບບຂອງເທບນິແມູ່ເຖ້ົາ ຄວາມຝັນການທໍານວາຍຝັນພິທີກໍາທາງສາດສະຫນາພາບຂຽນງານສິລະປະ ຫລ ແມູ່ນແຕູ່ສະແດງອອກມາໃນຮູບ ແບບຂອງອາການຕູາ່ ງໆ ທາງພະຍາດຈດິ ພະຍາດປະສາດກໄດ້ໃນຂະນະທA່ີ rchetype ອີກຫລວງ-ຫລາຍທີ່ຢູໃ່ ນຈິດ ຂາດສໍານຶກທ່ີສະສົມມາແຕູ່ອະດີດອາດຈະສະແດງອອກມາໃນຮູບຂອງການເກີດການກັບມາເກີດໃໝູ່ຄວາມຕາຍ ອາໍ ນາດວລີ ະບຸລດຸ ພະເຈົ້າປີສາດເປັນຕົ້ນ. 1.4 ໜ້າກາກ (Persona) ເປັນສີ່ິງທີ່ຕົວລະຄົນໃຊ້ສວມໄວ້ເພ່ີອສະແດງບົດບາດຕູ່າງໆ ໃນການສະແດງ ໜ້າກາກຍັງສະແດງປະຕິກິລິຢາ ຫລ ຕອບໂຕ້ກັບຂໍ້ຮຽກ-ຮ້ອງທາງສັງຄົມ ແລະ ຂະໜົບທໍານຽມປະເພນີເພ່ີອຕອບ ສະຫນອງຄວາມຕ້ອງການຂອງ Archetype ພາຍໃນຕົນເອງແລະເພ່ີອໃຫ້ສອດຄ້ອງກັບຄວາມຄາດຫວັງຂອງ ສງັ ຄົມທີ່ຕ້ອງການເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນສະແດງພຶດຕິກໍາຕູ່າງໆ ໜ້າກາກຈີ່ຶງມີລັກສະນະຮູ່ວມກັນຂອງການປະນີປະນອມ ລະຫວູ່າງຄວາມຕ້ອງການຕາູ່ ງໆ ຂອງສ່ີິງແວດລອ້ ມກັບຮາກຖານຄວາມເປັນຈງິ ທ່ີຢູ່ພາຍໃນແຕູ່ຂອງລະບຸກຄົນເຮັດ ໃຫ້ສະແດງບດົ ບາດຫລາຍໆ ຢ່າງໃນຊວີ ິດປະຈາໍ -ວັນທ່ີຈະຊູ່ວຍຄວບຄຸມພະລງັ ຮຸນແຮງທເີ່ ປັນຕົ້ນຕແລກໆ ຂອງອຸບ ນໄິ ສຕູ່າງໆ ທີ່ມີຢູ່ໃນCollective Unconscious ແລະ ມີຈດຸ ມຸ້ງໝາຍເພອ່ີ ໃຫ້ເກີດຄວາມປະທັບໃຈກັບຄນົ ອ່ີນໆ ຊ່ີຶງເປັນເຫມອນບຸກຄະລິກກະພາບສາທາລະນະ (Public Personality) ຊຶີ່ງເປັນພຶດຕິກໍາຕູ່າງໆ ທ່ີບຸກຄົນສະແດງ ໂດຍໃຊ້ຄວາມເຫັນຂອງສາທາລະນະຊົນຊ່ີຶງກົງກັນຂ້າມກັບບຸກຄະລິກກະພາບສູ່ວນຕົວ (Private Personality) 12

ແຕູ່ໃນເວລາດຽວກັນໜ້າກາກກມີສູ່ວນເສຍເພາະເຮດັ ໃຫ້ບຸກຄົນຮຽນຮູ້ທ່ີຈະປດບັງຕົວຕົນທ່ີແທ້ຈງິ ໄວນ້ ອກຈາກນ້ົີ ຍັງເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນປດບັງສັກຍະພາບຫລພະລັງຄວາມສາມາດຕູ່າງໆ ທ່ີອາດເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນສູນເສຍຄວາມເປັນຕົວ ຂອງຕົວເອງໄປໃນປະເດັນດ່ັົງກູ່າວຫາກເຮົາສັງເກດຈາກຕົວເຮົາເອງຈະພົບວູ່າເມີ່ອໃດກຕາມທີ່ເຮົາສວມໜ້າກາກ ຫລ ສະແດງພດຶ ຕິກໍາຕາມບົດບາດຂອງສງັ ຄົມທີ່ກາໍ ນົດໄວ້ຫລາຍໆ ເຮົາອາດເຮັດໃຫ້ຮູ້ສຶກອຶດອັດ ແລະ ຂາດຄວາມ ເປັນຕົວຂອງຕົວເອງບ່ໍສາມາດເວົ້າເຮັດ ຫລສະແດງອອກຕາມຕົວຕນົ ທີ່ເປັນຈິງຂອງເຮົາຊ່ີຶງສ່ງິີ ເຫລ້ົານີ້ົຈະເປັນກາລົດ ກດັ ກົັ້ນຄວາມສາມາດຕູ່າງໆ ທ່ີມຢີ ູ່ໃນຕົນເອງແລະເປັນຜົນເສຍຕ່ໍການພດັ ທະນາບກຸ ຄະລກິ ກະພາບໃນທີ່ສຸດ. 1.5 ລັກສະນະຂອງຍິງທ່ີມີຢູ່ໃນຊາຍ (Anima and Animus) ແລະ ລັກສະນະຂອງຊາຍທ່ີມີຢູ່ໃນຍິງ ຫລອາດຮຽກວູ່າລັກສະນະເພດແຝງເລ້ນຊຶ່ີງເປັນການອະທິບາຍເຖິງລັກສະນະຄວາມເປັນຍິງໃນບຸກຄະລິກກະພາບ ຂອງຜູ້ຊາຍເຊນ່ົັ ຄວາມອູ່ອນໂຍນຄວາມອູອ່ ນນວນເປນັ ຕ້ົນລກັ ສະນະຄວາມເປັນຍິງທມີ່ ັກແຝງໄວ້ໃນຊາຍ (Anima) ແລະ ລັກສະ ນະຄວາມເປັນຊາຍໃນບຸກຄະລິກກະພາບຂອງຜູ້ຍິງເຊົັ່ນຄວາມເຂົ້ັມແຂງຄວາມເດດັ ດຽູ່ ວທີ່ມັກແຝງໄວ້ ໃນຕົວຍິງເຊັ່ົນກັນ (Animus) ຫາກຈະພິຈາລະນາໃນດ້ານສີລະຈະພົບວູ່າໃນເພດຊາຍຈະມີທັງຮອລ໌ໂມນເພດຊາຍ ແລະຮອລ໌ໂມນເພດຍິງໃນຂະນະທີ່ເພດຍິງກຈະມີຮອລ໌ໂມນເພດຍິງແລະຮອລ໌ໂມນເພດຊາຍຢູ່ເຊັົ່ນກັນຊຶ່ີງ Jung ອະທິບາຍວູ່າລກັ ສະນະຄວາມເປນັ ຍິງໃນບຸກຄະລິກກະພາບຂອງຊາຍຫລຄວາມເປັນຊາຍໃນບຸກຄະລິກກະພາບຂອງ ຍິງເກີດຈາກ Archetype ຄຮບູ ຂອງຜູ້ຍງິ ໃນຊາຍ (Feminine Archetype) ທີ່ຮຽກວູ່າ Anima ຫລ ຮູບຂອງຜູ້ ຊາຍໃນຜຍູ້ ງິ (masculine Archetype) ທຮີ່ ຽກວາູ່ Animus ຮບູ ຕູ່າງໆ ເຫລາົ່ ນເ້ົີ ຖງິ ວາູ່ ອາດເກດີ ຈາກໂຄໂມໂຊມ ເພດ (Sex Chromosomes) ແລະການ-ເຮດັ -ວຽກງານຂອງຕອູ່ ມເພດ (Sex Glands) ກຕາມແຕູ່ສາເຫດສໍາຄັນ Jung ເຊີອ່ ວູ່າເປັນຜົນຂອງປະສົບການທາງເຊ້ອົ -ຊາດ ແລະ ເຜາ່ົ ພນັ ຂອງມະນຸດລະຫວ່າູ ງຊາຍກັບຍິງຊ່ຶີງມີຊີວິດແລະ ໃຊ້ຊີວິດຢູ່ຮວູ່ ມກັນມາໂດຍໝາຍຄວາມວູ່າປະສົບການໃນອະດີດທີ່ເພດຊາຍມຊີ ີວດິ ຢູ່ກັບເພດຍິງເຮດັ ໃຫ້ຜູ້ຊາຍຮັບ ລັກສະນະຄວາມເປັນຍິງໄວ້ໃນຕົນເອງໃນຂະນະທ່ີປະສົບການຂອງການຢູ່ຮູ່ວມກັນເຮັດໃຫ້ຜູ້ຍິງຮັບລັກສະນະຂອງ ຄວາມເປັນຊາຍໄວ້ໃນຕົນເອງເຮັດໃຫ້ເພດຍງິ ມຄີ ວາມເຂົ້ັມແຂງມີຄວາມອົດທນົ ແລະ ກ້າຫານໃນຂະນະທເີ່ ພດຊາຍ ເອງກມີຄວາມອູ່ອນໂຍນແລະນຸູ່ມນວນແຝງຢູ່ສີິ່ງເຫລົ້ານີ້ົເປັນສາເຫດໃຫ້ແຕູ່ລະເພດສະແດງເຈົ້າລັກສະນະຂອງເພດ ກົງກັນຂ້າມໃນຕົວຕົນນອກຈາກນີົ້ການສະແດງເຈົ້າລັກສະນະທີ່ເປັນເພດກົງກັນຂ້າມຍັງເປັນແຮງຈູງໃຈໃຫ້ແຕູ່ລະ ເພດມີການຕອບສະຫນອງເພ່ີອການເຂົ້າໃຈເພດກົງກັນຂ້າມ ໂດຍຝ່າຍຊາຍຈະເຂົ້າໃຈທໍາມະຊາດຂອງຝ່າຍຍິງຈາ ກົກເຈົ້າລັກສະນະຂອງຝ່າຍຍິງທີ່ມີຢູ່ໃນຕົວຝ່າຍຊາຍເອງ ແລະໃນທໍານອງດຽວກັນກຈະເຮັດໃຫ້ຝ່າຍຍິງເຂ້ົາໃຈທໍາ ມະຊາດຂອງຝ່າຍຊາຍທມີ່ ີຢໃູ່ ນຕົວຂອງຍງິ ເຊ່ັົນກັນ. 1.6 ເງົາ (Shadow) ເປນັ ຮູບ (Archetypes) ເປັນສີິງ່ ທີ່ຮຽກວ່າູ ສັນຊາດຍານພ້ົນຖານທີ່ມຄີ ້າຍ ກັບສັດ ເມີ່ອມີວິວັດທະນາ-ການຈົນກາຍເປັນມະນຸດໆ ຈ່ຶີງຮັບແລະສບທອດມາຈາກວິວັດທະນາ-ການຈາກຮູບແບບທີ່ຕ່ໍາ ກວູ່າມາສູ່ຄວາມເປັນມະນຸດເຮັດໃຫ້ມະນຸດມີແນວໂນ້ມທ່ີຈະເຮັດສ່ິີງຮ້າຍແຮງແລະຜິດສິນລະທາໍ ເປັນສູ່ວນຂອງຈິດ ທີ່ຢູ່ເລິກທີ່ສຸດຫລອາດຮຽກໄດ້ວູ່າເປັນ Shadow ຊີ່ຶງ Jung ເຊີ່ອວູ່າ Shadow ເປັນດ້ານຂອງຄວາມເປັນສັດ (Animal Side) ທີ່ຢູ່ໃນທໍາມະຊາດຂອງມະນຸດແລະເປັນຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງຄວາມຄິດຂອງມະນຸດໃນສູ່ວນທ່ີເປັນ ຄວາມຊົ່ວຮ້າຍຊີຶ່ງສະທ້ອນອອກມາໃຫ້ເຫັນໃນລັກສະນະພາຍນອກເຮັດໃຫ້ເປັນພຶດຕິກໍາທີ່ຍັງບ່ໍໄດ້ ຂັດເກົາຫລ ພຶດຕິກໍາທ່ີສະແດງຄວາມຮູ້ສຶກກ້າວລ້າວພຶດຕິກໍາທີ່ເປັນສັດຕູກັບຜູ້ອີ່ນຫລເປັນພຶດຕິກໍາທ່ີບ່ໍໜ້າຊ່ີນຊົມລວມເຖິງ ຄວາມຄິດຄວາມຮູ້ສກຶ ແລະການກະທໍາທ່ີສັງຄມົ ບຍ່ໍ ອມຮບັ ເພາະເປັນການສະແດງສງ່ີິ ທບ່ີ ໍ່ເໝາະສມົ Shadow ເຫລົ່າ 13

ນີົ້ຈະຖກປດບັງໂດຍໃຊ້ໜ້າກາກ (Persona) ຫລເກັບລົງສູ່ປະສົບການຂາດສໍານຶກຂອງບຸກຄົນ (Personal Unconscious) ນ້ນັົ ເອງ. 2. ລະບົບຕົນ (Self) ຕົນເປັນຈຸດສູນກາງຂອງບຸກຄະລິກກະພາບໝາຍເຖິງຮູບ (Archetype) ຊ່ີຶງນໍາ ບຸກຄົນໄປສູ່ການແສວົງຫາວິທີການຕູ່າງໆ ເພ່ີອພັດທະນາສັກຍະພາບຂອງຕົນເອງໃຫ້ເຖິງຈຸດສູງສຸດ (Self Realization) ແລະ ເປັນວິທີຂອງບຸກຄນົ (Way of Individual) ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄະລິກກະພາບມີຄວາມເປັນເອກ ພາບ ແລະ ມີຄວາມສົມດຸນ ແລະ ຫມົັ້ນຄົງການ-ເຮັດ-ວຽກງານຂອງ Self ຈະເປັນເຊັົ່ນດຽວກັບ Archetype ອ່ີນ ໆຄຈູງໃຈໃຫ້ເກີດພຶດຕິກໍານອກຈາກນີ້ົ Self ຈະເຮັດຫນ້າທີ່ເປັນເປົ້າໝາຍຂອງຊີວິດແລະເປັນເປົ້າໝາຍສຸດ ທ້າຍທີ່ມະນຸດພຶງແສວົງຫາ ຖວູ່າເປັນກະບວນການທ່ີບຸກຄົນມຸ້ງໄປສູ່ຄວາມເຂົ້າໃຈຕົນເອງຊີຶ່ງການທີ່ບຸກຄົນຈະ ເຂົ້າໃຈຕົນເອງນ້ັົນຈະເປັນກະບວນການທ່ີເກິດຂ້ົນຄູ່ອນຂ້າງຍາກເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນແສວົງຫາເປົ້າໝາຍນ້ີົຕະຫລອດ ເວລາ. ຄວາມເຂົ້າໃຈຕົນເອງຈະຍັງບ່ໍເກີດກັບບຸກຄົນທີ່ອາຍຸນ້ອຍເພາະເປັນເລີ່ອງທ່ີຕ້ອງໃຊ້ເວລາແລະບຸກຄົນຈະ ພະຍາ ຍາມແກ້ໄຂບນັ ຫາຕະຫລອດຈົນຄວາມຄິດຂັດແຍ້ງຫລາຍໆ ຢ່າງທີ່ເກິດຂ້ົນໃນຈິດແລະກມີຄົນເປັນຈາໍ ນວນ ນອ້ ຍທີ່ຈະບັນລຸເຖິງຄວາມເຂົ້າໃຈຕົນເອງໄດ້ທັງນົ້ີເນອີ່ ງຈາກ Archetype ຂອງSelf ຍັງຈະບ່ໍສະແດງອອກຢ່າງຊັດ ເຈນຈົນກວູ່າຈະເຖິງໄວກາງຄົນຊ່ຶີງເປັນໄວທີ່ບຸກຄົນເລີ່ມຕົ້ນທີ່ຈະມີຄວາມພະຍາຍາມຢ່າງຈິງຈັງທີ່ຈະປ່ຽນສູນກາງ ຂອງບຸກຄະລິກກະພາບຈາກການຮັບຮູ້ຕົນເອງ (Ego) ມາເປັນຄວາມເຂ້ົາໃຈໃນຕນົ ເອງ (Self Realization) ທິດ ສະດີນ້ົີເຊີ່ອວູ່າມະ ນຸດຈະແສວົງຫາຄວາມສົມບູນໄດ້ກໂດຍການຜູ່ານທາງຫລັກທໍາທາງສາດສະຫນາຊີຶ່ງທຸກ ສາດສະຫນາຈະກູ່າວເຖິງສັດຈະທໍາທີ່ກູ່ຽວຂ້ອງກັບຕົວຕົນການແສວົງຫາຫລັກທໍາໃນທາງສາດສະຫນາເປັນເລີ່ອງ ຂອງການແສວງົ ຫາເອກພາບແລະຄວາມເປັນອນັ ໜີຶ່ງອນັ ດຽວກັນຂອງບຸກຄົນຕະຫລອດຈົນຄວາມຕ້ອງການເປັນຜູ້ ບລິສຸດສະອາດສະຫວູ່າງສະຫງົບໂດຍໃຊ້ການຝຶກຝົນຫລການປະຕິບັດຕາມພິທີກໍາທາງສາດສະຫນາໂດຍສະເພາະ ຢາ່ ງຍິ່ີງຫລັກທໍາຈາກສາດສະຫນາທາງຊກີ ໂລກຕະເວັນອອກເຊົນັ່ ໂຍຄະການຝຶກົດມາທິເປັນຕົນ້ ທດິ ສະດີນຍີົ້ ັງພົບວູ່າ ຮູບແມນດາລັດ (Mandalas) ຫລ Magic Circle ເປັນສັນຍະລັກທີ່ພົບຈາກການຂຽນຮູບ ແລະ ສິນປະຂອງທຸກ ວັດນາທາໍ ທບີ່ ກຸ ຄົນສາ້ ງຂນ້ົຶ ຈາກການຮບັ ຮທູ້ າງປະສາດສໍາຜັດທງັ ຫ້າຂອງມະນຸດ(Sensation) ການກາໍ ນດົ ຮພູ້ າຍໃນ ໃຈຕົນເອງ (Intuition) ການຮູ້ສຶກ (Feeling) ແລະ ການຄິດ (Thinking) ຊີຶ່ງເປັນການພະຍາຍາມທ່ີຈະສ້າງ ຄວາມຈະເລີນງອກງາມໃຫ້ຕົນເອງໂດຍການຮັບເອົາຫລັກທໍາຕູ່າງໆ ຂອງສາດສະຫນາຊີ່ຶງແຕກຕູ່າງໄປຕາມຄວາມ ເຊີ່ອຂອງແຕູ່ລະບຸກຄົນຫລແຕູ່ລະສາດສະຫນາຢ່າງໃດກຕາມຮບູ Mandalas ທ່ີພົບໃນສາດສະຫນາພຸດທລັດທິເຕົ໋າ ແລະສາດສະຫນາອີ່ນໆ ທາງຊກີ ໂລກຕະເວັນອອກໂດຍມີດອກໄມ້ສີເຫລອງທອງຢສູ່ ູນກາງຊີງຶ່ ສະແດງຂອບເຂດຂອງ ຄວາມສຸກຢ່າງສູງສຸດ ຫລ ຄວາມດີຄວາມງາມຢ່າງສູງສຸດ ຫລ ອາດຈະນໍາເຂ້ົາໄປປະດັບຕົກແຕູ່ງພາຍໃນໂບດຖ໌ວິ ຫານເປນັ ຕ້ົນ. 3. ລະບບົ ຄວາມສາໍ ພນັ ພາຍໃນ (Interdependent Systems) ລະບົບຄວາມສໍາພນັ ພາຍໃນຂອງບຸກຄນົ ປະກອບດວ້ ຍຮູບແບບທາງຈດິ ວທິ ະຍາຂອງບຸກຄົນທີ່ເປັນເຈ ຕົກຕິພົ້ນຖານ (Basic Attitudes) ໂດຍສາມາດແບູ່ງບຸກຄະລິກກະພາບຂອງບຸກຄົນອອກເປັນ 2 ປະເພດ ຄ (Two Psychological Type) 14

3.1 ພວກສະແດງຕົວຫລຜູ້ທີ່ມີເຈຕົກຕິທີ່ຫັນອອກຈາກຕົນເອງ (Extraversion)ຊຶີ່ງຈະມີການສະແດງ ອອກທີ່ຜະເຊີນກັບໂລກພາຍນອກບຸກຄົນປະເພດນ້ີົຈະມັກສະແດງຕົວມັກສັງຄົມມັກຈະມີ ເພີ່ອນຫລາຍມັກເວົ້າ ຫລາຍກວູ່າຟັງຊູ່າງເວ້ົາລູ່າເລີງແຈູ່ມໃສມີຄວາມສາມາດສ້າງຄວາມສໍາພັນກັບຜູ້ອີ່ນມັກການປ່ຽນແປງມີນິໄສເປີດ ເຜີຍມີຄວາມເຊ່ີອມັົ່ນເທິງພ້ົນຖານແຫູ່ງຄວາມເປັນຈິງຮູ້ຈັກຜູ່ອນ-ຜັນແລະປັບຕົວໃຫ້ເຂ້ົາກັບສະຖານນະການຢ່າງເ ໝາະສົມມີຄວາມຍດຫຍຸູນ່ ກາ້ ຕ່ໍສູ້ແລະຜະເຊນີ ກັບບັນຫາສົນໃຈກບັ ການປຽ່ ນແປງໃໝູ່ ໆມກັ ມີປະສົບການດວ້ ຍຕົນ ເອງແລະບຈໍ່ ິງຈັງກບັ ຄວາມຜິດຫວັງຕາູ່ ງໆ ເປນັ ຕົນ້ . 3.2 ພວກເກັບຕົວຫລຜູ້ມີເຈຕົກຕິຫັນເຂົ້າຫາຕົນເອງ (Introversion) ເປັນຜູ້ທີ່ມຸ້ງເຂ້ົາຫາຕົນເອງບຸກ ຄນົ ເຫລ່ົານົີ້ມັກຈະບກໍ່ ້າຕັດສິນໃຈບແໍ່ ນໃູ່ ຈຈິດໃຈບໍ່ຫມ້ັົນຄົງສະຫງບົ ເສງີ່ຍມບມໍ່ ັກສະມາຄົມກັບຜູ້ອີນ່ ເກັບຕວົ ມກັ ຢູ່ ຕາມລໍາພັງບ່ໍຍດຫຍຸູ່ນມັກມີກົດເກນທີ່ຕາຍຕົວຢຶດ-ໝົັ່ນໃນຄວາມຮູ້ສຶກຂອງຕົນເອງອາລົມຫງຸດຫງິດ ແລະ ຫວັ່ົນ ໄຫວງູ່າຍມກັ ຈະມີຄວາມຮູ້ສຶກເຫງາົ ແລະ ວາ້ ເຫວູ່ ແລະ ເມອ່ີ ເກີດບັນຫາກມັກຈະແຍກຕົວອອກໄປຈາກສະຖານນະ ກ າ ນ ທ່ີ ກ່ໍ ໃ ຫ້ ເກີ ດ ບັ ນ ຫ າ ນ ອ ກ ຈ າ ກ ນ້ົີ ຍັ ງບ່ໍ ມີ ຄ ວ າ ມ ໄວ້ ວ າ ງ ໃ ຈ ຜູ້ ອ່ີ ນ ກ າ ນ ມ ອ ງຜູ້ ອີ່ ນ ດ້ ວ ຍ ຄ ວ າ ມ ພິ ນິ ດ ພິ ເຄ າ ະ ຕະຫລອດຈົນຈະບມໍ່ ັກຄວາມກ້າວລາ້ ວ ແລະ ຮນຸ ແຮງ ເຈຕກົ ຕິ ພນົ້ ຖານທັງສອງປະການນຈີ້ົ ະເກດີ ຂ້ົນຶ ໃນບຸກຄະລິກ ກະພາບໂດຍທບີ່ ຸກຄົນຈະບ່ໍມີລັກສະນະຢາ່ ງໃດຢ່າງໜີຶ່ງຢູໃ່ ນຕົວເອງແຕູ່ພຽງຢາ່ ງດຽວເທ່ົານ້ັົນແຕູ່ຈະມບີ ຸກຄະລິກກະ ພາບທັງສອງລກັ ສະນະຢູ່ໃນຕວົ ແລະຖາ້ ເຈຕົກຕິຢາ່ ງໃດຢ່າງໜຶີ່ງມີລັກສະນະເດ່ັົນເຈຕກົ ຕິນັ້ົນກຈະເຂົາ້ ມາຢໃູ່ ນຈິດສໍາ ນຶກໃນຂະນະທອີ່ ີກເຈຕົກຕິໜຶີ່ງຈະດ້ອຍ ແລະ ຢໃູ່ ນຈດິ ຂາດສາໍ ນກຶ ເຮັດໃຫ້ການຮັບຮູ້ຕນົ ເອງ (Ego) ຈະສະແດງຕົນ ໂດຍຫັນຕົວເອງອອກສູ່ການຕິດຕໍ່ກັບໂລກພາຍນອກໃນຂະນະທ່ີສິ່ີງທີ່ຢູ່ໃນປະສົບການຂາດສໍານຶກ (Personal Unconscious) ຈະເປັນລກັ ສະນະທຫີ່ ັນເຂາົ້ ຫາຕນົ ເອງຢາ່ ງໃດກຕາມລັກສະນະທາງບຸກຄະລກິ ກະພາບທັງ 2 ຢ່າງນົີ້ ຕູ່າງກໃຫ້ຜົນ-ດີແລະຜົນເສຍຕູ່າງກັນໄປເຊົັ່ນການຫັນເຂົ້າຫາຕົນເອງອາດຈະເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນມີການສ້າງສັນແລະ ຜະລິດສິ່ີງທີ່ເປນັ ປະໂຫຍດແຕູ່ຈະເກີດຜົນເສຍທີ່ອາດໝົກມູຸ່ນ ແລະ ຊຶມເສົ້າຢູ່ກັບຕົນເອງຫລາຍເກີນໄປສູ່ວນການ ຫັນອອກຈາກຕົນເອງຈະເຮັດໃຫ້ກ້າຕັດສິນໃຈແຕູ່ອາດເກີດຜົນເສຍຄກ້າຫລາຍເກີນໄປໂດຍປາດສະຈາກການວິ ເຄາະ ແລະ ການພິຈາລະນາສິີ່ງຕູາ່ ງໆ ດວ້ ຍຄວາມຮອບຄອບ. ການເຮດັ ຫນ້າທຂ່ີ ອງບກຸ ຄະລກິ ກະພາບ 4 ປະການ (Four Functions) ການເຮດັ ຫນ້າທີ່ຂອງບຸກຄະລິກກະພາບ (Four Functions) ຕາມສະພາບທາງຈິດໃຈຂອງມະນດຸ ມີ 4 ປະ ການໄດ້ແກູ່ການຄິດ (Thinking) ການຮູ້ສຶກ (Feelings) ການຮັບຮູ້ທາງປະສາດສາໍ ຜັດ (Sensing) ການກໍານົດ ຮູ້ໃນໃຈ (Intuition) ໂດຍການຄິດຈະກູ່ຽວຂ້ອງກັບຄວາມເຂົ້າໃຈແລະສະຕິປັນຍາຈາກຄວາມພະຍາຍາມທີ່ຈະ ເຂົ້າໃຈທໍາມະຊາດຂອງໂລກແລະຕົວເອງສູ່ວນຄວາມຮູ້ສຶກຈະເຮັດຫນ້າທີ່ໃນການໃຫ້ຄຸນຄູ່າຂອງສິ່ີງຕູ່າງໆ ທີ່ກູ່ຽວ ຂ້ອງກບັ ບຸກຄນົ ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມຮູ້ສກຶ ສຸກ ຫລ ເກດີ ຄວາມເຈັບປວດຄວາມຮາ້ ຍຄວາມຢ້ານຄວາມລ່ີນເລີງ ແລະ ຄວາມຮັກເປັນຕນ້ົ ສໍາລັບການຮັບຮູ້ທາງປະສາດສໍາຜັດນນ້ົັ ຈະເປັນການຮບັ ຮູ້ ຫລ ການເຮັດຫນ້າທີ່ຕາມຄວາມເປັນ ຈິງ (Reality Function) ຈະເປັນການຮັບຮູ້ໂດຍກະບວນການຂອງຈິດຂາດສໍານຶກທີ່ຮລູ້ ູ່ວງໜ້າໃນສງີິ່ ຕູ່າງໆ ເຮັດ ໃຫ້ບຸກຄົນມຄີ ວາມສາມາດຮູ້ຄວາມເປນັ ຈງິ ໃນສິງ່ີ ສໍາຄັນຕາູ່ ງໆ. Jung ອະທິບາຍວູ່າຖ້າການເຮັດຫນ້າທ່ີ 4 ປະການຂອງບຸກຄະລິກກະພາບເປັນໄປໃນລັກສະນະທ່ີເຮັດ ຫນ້າທ່ີແຕູ່ລະຢ່າງຢູ່ເທິງເສົັນ້ ຮອບວົງກມົ ໂດຍມລີ ະຍະຫາູ່ ງເທົ່າໆ ກນັ ສະແດງໃຫ້ເຫນັ ວູາ່ ການເຮັດຫນ້າທີ່ທັງ 4 ເປັນ ໄປຢາ່ ງສມົ ດນຸ ໂດຍບມ່ໍ ີຫນ້າທີ່ເດັ່ົນຫນ້າທີ່ດ້ອຍ ແລະ ການຊູວ່ ຍ-ເຫລອທງັ ນ້ີົເນອີ່ ງຈາກການເຮັດຫນ້າທີ່ແຕູ່ລະຢາ່ ງ 15

ມີແ ຮງເທົ່າໆກັນໃນບຸກຄ ະລິກ ກະພາບຈະເຮັດໃຫ້ ບຸກ ຄົນເກີດ“ກ ານເຂ້ົາໃຈຕົນເອງຢ່າງສົມບູນ (Fully Actualized) ” ການພັດທະນາການທາງບກຸ ຄະລິກກະພາບ (The Development of Personality) Jung ເນ້ັົນເຖງິ ເຈົ້າ ລກັ ສະນະຂອງການມງຸ້ ໄປຂາ້ ງໜ້າເພ່ອີ ພັດທະນາບກຸ ຄະລກິ ກະພາບແລະເຊອ່ີ ວູາ່ ມະນດຸ ຕອ້ ງການຄວາມກ້າວໜ້າໂດຍ ພະຍາຍາມທີ່ຈະກ້າວໄປຂ້າງໜ້າໂດຍການພັດທະນາຕົນເອງຈາກຄວາມສົມບູນນ້ອຍໄປສູ່ຄວາມສົມບູນທີ່ສູງຂຶ້ົນ ໂດຍເຊີ່ອວູ່າຫລັກການເບົ້ອງຕ້ົນຂອງການພັດທະນາການ (Basic Concept of Development) ຂອງມະນຸດມີ ລັກສະນະ 3 ປະການພສະຫລບຸ ໄດ້ດົ່ງັ ນ:ີົ້ 1. ເປາ້ົ ໝາຍ ຂອງການພັດທະນາການ (The Goal of Development) ເປນັ ການແສວງົ ຫາເປົ້າໝາຍສງູ ສຸດ ທມີ່ ະນຸດພງຶ ແສວົງຫານັ້ົນຄການເຂາົ້ ໃຈຕົນເອງ (Self-Actualization) ຊ່ຶີງເປັນຄວາມສົມບູນສງູ ສດຸ ເປັນ ບູລົນການຂອງທຸກໆ ລະບົບຂອງບຸກຄະລິກກະພາບໂດຍທີ່ຈິດ (Psyche) ໄດ້ມີສູນກາງຂົຶ້ນໃໝູ່ຄ ຕົນ (Self) ແທນສູນກາງເດີມຄການຮັບຮໃູ້ ນຕົນເອງ (Ego) ດົ່ັງນ້ົັນ Self ຈຶີ່ງເປັນສູນກາງຂອງບຸກຄະລິກກະ ພາບແທນEgo ແລະ ຈຸດມງຸ້ ໝາຍນເີ້ົ ຮັດໃຫ້ມະນຸດພດັ ທະນາຕົນເອງຢາ່ ງບຍໍ່ ບັ ຍັົ້ງຈົນກວູາ່ ຈະເຖງິ ຈດຸ ມ້ງຸ ໝ າຍຂອງການແສວົງຫາຊ່ຶີງຖວູ່າເປັນຈຸດສຸດທ້າຍຂອງວິວັດທະນາ-ການຂອງມະນຸດຊຶ່ີງຈະເຮັດໃຫ້ມະນຸດມີ ຄວາມແຕກຕູ່າງໄປຈາກສັດອ່ີນໆ ພວກເຂົາປຽບທຽບຊີວິດ ແລະ ບຸກຄະລິກກະພາບຂອງແຕູ່ລະບຸກຄູ່ວາ ປຽບເຫມອນກບັ ການເດິນທາງໄປສູ່ຈດຸ ມງຸ້ ໝາຍປາຍທາງທ່ີສົມບນູ ແບບແລະເປົາ້ ໝາຍດັ່ົງກູ່າວຈະບັນລຸໄດ້ ໂດຍກະບວນການວິວັດທະນາ-ການທາງດ້ານຈິດໃຈແລະບຸກຄະລິກກະພາບຂອງແຕູ່ລະບຸກຄົນທ່ີຕໍ່ເນ່ີອງ ກັນມາເປນັ ເວລາຍາວ-ນານຊຶີ່ງເປັນເລີ່ອງກູ່ຽວກັບການເວຍນວູ່ າຍຕາຍເກີດຂອງມະນຸດນັົ້ນເອງ. 2. ອະດີດກັບອະນາຄົດ (Casually versus Theology) ທັງອະດີດແລະອະນາຄົດເປັນສ່ີິງທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ ເຂາ້ົ ໃຈບຸກຄະລິກກະພາບຂອງບຸກຄົນໂດຍສົມບນູ ຊງ່ຶີ ຈະຕ້ອງລະເລິກສະເໝີວູ່າປະຈບຸ ັນບ່ໍໄດ້ຖກກາໍ ນົດຈາ ກດີດເທົ່ານ້ົັນແຕູ່ໄດ້ຖກກໍານົດໂດຍອະນາຄົດດ້ວຍເຊັົ່ນນ້ົັນດັ່ົງນ້ົັນທີ່ເຮົາຈະເຂ້ົາໃຈມະນຸດໄດ້ນົັ້ນຈະຕ້ອງ ພິຈາລະນາມະ ນຸດທັງສອງດ້ານຄດ້ານໜຶ່ີງມອງໃນອະດີດ ແລະ ອີກດ້ານໜີ່ຶງກຈະມອງໃນອະນາຄົດແລະ ທັດນະທັງສອງນ້ີົເມ່ີອນໍາມາພິຈາລະນາຮູ່ວມກັນກຈະເປັນພາບຂອງມະນຸດທີ່ສົມບູນນອກຈາກນົ້ີແລ້ວ ຄວາມຄິດເຫນັ ໃນເລີ່ອງເປາົ້ ໝາຍຊຶງ່ີ ໄດ້ແກອູ່ ະນາຄົດ (Teleology) ຫລເປົາ້ ໝາຍສຸດທາ້ ຍ (Finalistic) ຈະເປັນຕົວຊີົ້ນໍາແລະກໍານົດຈຸດມຸ້ງໝາຍຂອງມະນຸດໂດຍກົງໂດຍສະເພາະຢ່າງຍ່ິີງເມີ່ອພິຈາລະນາໃນເລ່ີອງ ຈິດ (Psyche) ຈະພົບວູ່າຈິດດ້ານໜີ່ຶງເປັນພາບຂອງອະດີດທີ່ໝົກມູນຸ່ ຢູ່ຫລຕົກຕະກອນຢູສ່ ູວ່ ນອີກດ້ານໜຶີ່ ງຈະເປັນພາບຂອງການເລີ່ມກໍ່ຕົວຂ້ົຶນຂອງຄວາມຮູ້ສຶກທັງໝົດທ່ີໄດ້ເຂົ້າມາສູ່ຈິດນອກຈາກນີ້ົຈິດຍັງເປັນ ຄວາມສາມາດທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ມະນຸດຕົກເປັນຂ້າທາດຫລເປັນນັກໂທດທ່ີບ່ໍສາມາດຫລຸດພົ້ນຈາກເລີ່ອງເກ່ົາ ໆໄດສ້ ູ່ວນອະນາຄດົ ຈະເຮັດໃຫ້ມະນຸດຮູ້ສກຶ ມີຄວາມຫວັງທີ່ຈະມີຊວີ ດິ ຢູ່. 3. ພັນທຸກໍາ (Heredity) ເປັນສີິ່ງທີ່ມີຄວາມສໍາຄັນໃນທັດນະຂອງ Jung ທັງນົີ້ເນ່ີອງຈາກພັນທຸກໍາເປັນພົ້ນ ຖານຂອງສັນຊາດຍານທາງຊີວພາບທີ່ເຮັດຫນ້າທ່ີສບເຜົ່າພັນແລະສັນຊາດຍານເປັນຮາກຖານໃນທໍາມະ ຊາດຂອງມະນຸດເປັນຕົວເຊີ່ອມໂຍງມະນຸດກັບອະດີດຂອງຄວາມເປັນສັດນອກຈາກນ້ົີພັນທຸກໍາຍັງເປັນ ມລະດົກຈາກບັນ ພະບຸລຸດທີ່ກູ່ຽວຂ້ອງກັບປະສົບການຂອງບັນພະບຸລຸດຊ່ຶີງອາດກ່ໍຮູບເປັນຮູບຕູ່າງໆ (Archetype) ຫລ ອາດເປັນຄວາມຈໍາໃນອະດີດຊຶ່ີງກາຍເປັນສູ່ວນຫນ່ຶີງຂອງພັນທຸກໍາຂອງມະນຸດທີ່ເກິດ ຂົ້ນຊ້ໍາໆ ກັນຫລາຍໆ ຊວົ່ ອາຍກຸ ານ 16

ຂ້ົັນຂອງການພັດທະນາການທາງບກຸ ຄະລກິ ກະພາບ (Stage of Personality Development) Jung ບໄ່ໍ ດ້ອະທິບາຍລາຍລະອຽດໃນຂ້ົັນຕູາ່ ງ ໆຂອງບຸກຄະລກິ ກະພາບຈາກໄວເດັກນອ້ ຍຈົນເຖິງໄວຜູ້ ໃຫຍູເ່ ຊັນ່ົ ດຽວກບັ ຟະລອຍດ໌ ແຕູ່ຈງຸ ໄດ້ສະຫລຸບພັດທະນາການຂອງບກຸ ຄົນໄວ້ເປັນ 4 ຂົ້ນັ ຄ: 1. ລະຍະແຮກເກີດເຖິງ 5 ປເີ ປັນລະຍະແຮກຂອງຊວີ ິດທ່ີພະລັງເພດ (Libido) ຈະຄອບຄຸມ ຫລ ເຮັດກິດ ຈະ ກາໍ ຕ່າູ ງໆ ທຈ່ີ ໍາເປນັ ສໍາລັບການມຊີ ີວິດຢ.ູ່ 2. ໄວລຸ້ນເປັນໄວທ່ີກໍາລັງມີຄວາມສາມາດມີກໍາລັງຄວາມຄິດມີຄວາມກະຕລລົ້ນແລະຄວາມຂະຫຍັນຂັນ ແຂງໃນກິດຈະການຕາູ່ ງໆ ມີແຮງກະຕຸ້ນມີພະລັງໃນການກະທາໍ ຕູ່າງ ໆເຕັມໄດ້ດ້ວຍຄວາມມີຊວີ ດິ ຊີວາແຕູ່ກເປັນລະ ຍະທີ່ຍັງພີ່ຶງພາຜູ້ອ່ີນຢເູ່ ປັນຊູ່ວງທີ່ກໍາລັງຮຽນຮູ້ໃນເລອີ່ ງອາຊີບການແຕູ່ງງານ ແລະ ການສ້າງຄົນເພອີ່ ໃຫ້ມີຊວີ ິດຢູ່ໃນ ສັງຄົມ 3. ໄວຜູ້ໃຫຍູ່ຕອນຕ້ົນເປັນລະຍະຂອງການປ່ຽນແປງຕູ່າງໆ ທີ່ເກິດຂ້ົນ ເຊ່ັົນ ມີຄວາມສົນໃຈໃໝູ່ໆ ເກີດ ຂ້ຶົນແລະກມັກເປນັ ຄວາມສນົ ໃຈໃນເລອ່ີ ງຂອງວດັ ທະນະທາໍ ຕ່າູ ງໆ. 4. ໄວກາງຄົນເປັນລະຍະທບ່ີ ຸກຄນົ ຕ້ອງການອິດສະຫລະຊຶີ່ງອາດຈະເກັບຕົວຫລາຍຂຶົ້ນມີຄາູ່ ນິຍົມໃນເລີ່ອງ ການເຮັດປະໂຫຍດຕ່ໍສັງຄົມສົນໃຈສາດສະຫນາປັດຊະຍາຄວາມເປັນພົນລະເມອງດີມັກຈະປ່ຽນແປງເປັນຜູ້ທີ່ມີຈິດ ໃຈຕໍ່ຜູ້ອນ່ີ ມເີ ຈົາ້ ທໍາແລະມະນຸສົຍທາໍ ເປນັ ຕ້ົນ. 2.2 ທດິ ສະດບີ ກຸ ຄະລກິ ກະພາບກຽູ່ ວກບັ ນໄິ ສ (Trait Theories) ທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບກູ່ຽວກັບນິໄສ (Trait Theories) ໄດ້ແກູ່ທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບຂອງ Allport ທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບຂອງ Cattell ແລະທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບຂອງ Adler ທິດສະດີບຸກຄະ ລິກກະພາບເຈົາ້ ລກັ ສະນະ (Trait Theories) ນັກຈດິ ວທິ ະຍາໃນກມູຸ່ ນ້ີໄົ ດ້ພິຈາລະນາແລະສກຶ ສາບຸກຄະລກິ ກະພາບ ຂອງບຸກຄົນໃນເຊີງເຈ້ົາລັກສະນະ (Trait) ວູ່າມີສູວ່ ນກູ່ຽວຂ້ອງກັບລັກສະນະນິໄສທ່ີສັງເກດໄດ້ຈາກພຶດຕິກໍາທ່ີບຸກ ຄົນໄດ້ກະທໍາຢເູ່ ປນັ ປະຈໍາຈົນຄຸ້ນເຄຍີ ແລະກາຍເປນັ ເຈ້ົາລກັ ສະນະຂອງບກຸ ຄົນນນັ້ົ ໆ ຊຶີ່ງເປນັ ເຈາົ້ ລກັ ສະນະຂອງແຕູ່ລະ ບກຸ ຄົນທີ່ພ້ອມຈະໂຕຕ້ ອບຫລຕອບສະຫນອງກັບສິີ່ງແວດລອ້ ມຫລສະຖານນະການຕູ່າງໆ ທີ່ແຕກຕູ່າງກັນອອກໄປ ເຊົ່ນັ ຜູ້ທມ່ີ ີຄວາມອູ່ອນໂຍນມັກຈະຕອບສະຫນອງຕ່ໍເດັກແລະຄົນຊະລາຢ່າງອອູ່ ນໂຍນເຊັນ່ົ ດຽວກນັ ໃນຂະນະທຜີ່ ູ້ທມີ່ ີ ຄວາມຫຍາບກະດ້າງກຈະຕອບສະຫນອງຕ່ໍບຸກຄົນດ່ັົງກູ່າວແຕກຕູ່າງກັນອອກໄປນັກຈິດວິທະຍາທີ່ສໍາຄັນໃນກູຸ່ມນ້ີົ ໄດ້ແກູ່ກອລ໌ດອນອອນພອລ໌ຕ (Gordor Allport) ເລີ໌ຍມອນດ໌ບີເຄດເທນລ໌ແລະທິດສະດີຂອງແອດເລີລ໌ໃນການ ອະທິບາຍທິດສະດີດ່ົັງກູ່າວຜູ້ຂຽນໃຊ້ຫນັງສປະກອບແລະສະຫລຸບທິດສະດີໂດຍພາບລວມເພີ່ອໃຫ້ການອະທິບາຍ ເຂົ້າໃຈຍ່ີິງຂ້ົຶນໂດຍໃຊ້ຫນັງສຂອງສີເຮອນແກ້ວກັງວານ. 2547: 195-213 ສະຖິດວົງສະຫວັນ. 2540:74 77 ນວນລະອ ສພຸ າຜົນ. 2527:173 202 ແລະ Hall and Lindzey.1970: 386: citing Cattell. 1950: 2 3. ດັົ່ງ ອະທບິ າຍໂດຍສະຫລຸບເປັນພາບລວມຄ: 2.2.1 ທິດສະດີອຸບ ນິໄສຂອງກ ອລ໌ດ ອນອອນ ພອລ໌ຕ (Psychology of Individual Gordon Allport. 1897 1967) ທດິ ສະດີອບຸ ນິໄສ (Psychology of Individual Gordon Allport) ຂອງກອລ໌ດອນອອນພອລ໌ 17

ຕະເຊ່ີອວູ່າບຸກຄະລິກກະພາບເກີດຈາກອຸບນໄິ ສແລະເປັນຕົວສະໜັບ-ສະໜູນດັ່ົງຈະອະທິບາຍໂດຍລະອຽດເປນັ ເລອ່ີ ງ ຕໄ່ໍ ປນ:ົີ້ ປະຫວັດອອນພອລ໌ຕ (Allport) ເກີດເມ່ີອວັນທ່ີ11ພະລດຈິກາຍນ ຄ. ສ. 1897ນລັດອິນເດຍນາ ປະເທດສະຫລັດອະເໝລິກາພໍ່ເປັນແພດແມູ່ເປັນຄູພວກເຂົາຮຽນທ່ີເມອງຄິຟະແລນດ໌ (Cleveland) ແລະ ສໍາເລັດ ການສຶກສາລະດັບປນຍາຕີທາງເສສົດສາດທ່ີມະຫາວທິ ະຍາໄລຮາລ໌ວາລ໌ດ (Harvard) ເມີ່ອ ຄ. ສ. 1919ແລະກັບ ມາສຶກສາຕ່ໍຈົນສໍາເລັດການສຶກສາໃນລະດັບປນຍາເອກທາງຈິດວິທະຍາເມີ່ອຄ. ສ. 1922ອອນພອລ໌ຕະໄປສຶກສາ ເພິີ່ມເຕິມທີ່ເບີລ໌ລິນ (Berlin) ຮໍາບູລ໌ກ (Hamburg) ແລະເຄມົບລິດ (Cambrige) ເຮັດໃຫ້ພວກເຂົາມີຄວາມຮູ້ ທາງຈິດວິທະຍາຂອງຕູ່າງແດນຢ່າງກວ້າງຂວາງຂົຶ້ນເມີ່ອກັບມາຈາກຍຸໂລບໄດ້ມາສອນຫນັງສທີ່ມະຫາວິທະຍາໄລ ຕາູ່ ງ ໆແລະເທີ່ອຫລັງສຸດໄດ້ຍ້າຍມາສອນທີ່ມະຫາວິທະຍາໄລຮາລ໌ວາລ໌ດະອີກເທອ່ີ ໜີຶ່ງພວກເຂົາເປັນຄນົ ສໍາຄັນຄົນ ໜ່ີຶງໃນການເຄ່ີອນໄຫວທຈີ່ ະບູລົນການວິຊາຈິດວທິ ະຍາສັງຄົມວທິ ະຍາແລະມະນຸສຍົ ວິທະຍາເຂາົ້ ນໍາກນັ ນອກຈາກນີ້ົ ພວກເຂາົ ຍງັ ໄດ້ພະຍາຍາມທີ່ຈະປະຍຸກຕ໌ວິທີການທາງຈິດວິທະຍາມາຊວູ່ ຍ-ເຫລອສັງຄົມຫລສະຖານນະການທ່ີເປັນ ບັນຫາເຊົ່ັນການສຶກສາເລ່ີອງອະຄະຕິ (Prejudice) ແລະ ຄວາມສໍາພັນລະຫວູ່າງປະເທດ (International Relation) ເປັນຕົ້ນໃນຊີວິດການ-ເຮັດ-ວຽກງານອອນພອລ໌ຕະໄດ້ສ້າງຜົນງານໃນດ້ານການຂຽນຕູ່າງ ໆທ່ີສໍາຄັນ ຫລວງ-ຫລາຍແລະຍັງໄດ້ຮັບກຽດແລະລາງວັນທາງດ້ານວິຊາການຕູາ່ ງ ໆແທບທຸກຊະນິດຕະຫລອດຈົນດໍາລົງຕໍາແ ໜູ່ ງສໍາຄັນ ໆເຊົ່ັນໄດ້ ດໍາລົງຕໍາແໜູ່ ງເປັນປະທ ານ ຂອງສະມາຄົມຈິດວິທະຍ າແຫູ່ ງເມລິ ກັນ (American Psychological Association) ເປັນບັນນາທິການວານສານຈິດວິທະຍາອະ [ປກຕິ] ແລະຈິດວິທະຍາສັງຄົມ (Journal of Abnormal and Social Psychology) ແນວຄິດທີ່ສໍາຄັນຂອງທິດສະດີອຸບນິໄສຂອງກອລ໌ດອນອອນພອລ໌ຕ ແນວຄິດທີ່ສໍາຄັນເນ່ີອງຈາກ ອອນພອລ໌ຕໄດ້ສຶກສາແນວຄິດທາງຈິດວິທະຍາຢ່າງກວ້າງຂວາງເຮັດໃຫ້ພວກເຂົາໄດ້ຮັບອດິ ທິພົນຈາກແນວຄວາມ ຄິດຕູ່າງໆເຫລົ່ານົ້ັນມາເປນັ ແນວທາງໃນການສ້າງທິດສະດີຂອງພວກເຂົາພວກເຂາົ ໄດ້ນໍາວທິ ີການສັງເຄາະມາໃຊ້ໃນ ການສຶກສາບຸກຄະລິກກະພາບຊີ່ຶງເປັນແບບຢ່າງໃຫ້ແກູ່ນັກທິດສະດີໃນລະຍະຕໍ່ມານອກຈາກນ້ີົອອນພອລ໌ຕຍັງໄດ້ ເນນົ້ັ ວາູ່ ການສກຶ ສາບຸກຄະລິກກະພາບຄວນສຶກສາຈາກຄນົ ປົກກະຕິຫລາຍກວູາ່ ເພາະບຸກຄົນປົກກະຕິຈະມີພດຶ ຕິກາໍ ທ່ີ ສອດຄ້ອງກັນຢູ່ໃນຕົວເອງມີຄວາມສົມດຸນແລະການຮຕູ້ ົວ (Congruence Unit and Conscious) ແນວຄິດຂອງ ພວກເຂົາໂດຍພາບລວມແລ້ວຈະມີຄວາມຄ້າຍຄຶງກັບແນວຄິດຂອງແນວຄດິ ຂອງກູຸ່ມົມນຸສົຍນິຍົມ (Humanistic Psychology) ອອນພອລ໌ຕະເຊີ່ອວູ່າບຸກຄົນຈະມີພຶດຕິກໍາຢູ່ໃນອິດທິພົນຂອງປະຈຸບັນຫລາຍກວູ່າອະດີດໂດຍ ສະແດງພຶດຕິກໍາທີ່ເກີດຈາກອົງຄ໌ປະກອບຕູ່າງໆ ໃນປະຈຸບັນຫລາຍກວູ່າເຫດການໃນອະດີດໂດຍສະເພາະຢ່າງຍີ່ິງ ການສະແດງພຶດຕິກໍາຕູ່າງໆ ຈະກູຽ່ ວຂ້ອງກັບແຮງຈູງໃຈທ່ີເກດີ ຈາກຈດິ ສໍານຶກເປນັ ສູ່ວນໃຫຍູ່ແລະລວມເຖິງການຮູ້ ຕົວຍິີ່ງໄປກວູ່ານັົ້ນອອນພອລ໌ຕະຫຍັງມອງມະນຸດໃນແງູ່ດີພວກເຂົາເຊີອ່ ວູ່າບ່ໍມີຄວາມຕ່ໍເນີ່ອງກັນລະຫວູ່າງພຶດຕິກໍາ ປົກກະຕິກັບພຶດຕິກໍາຜິດປົກກະຕິຂອງບຸກຄົນເດັກກັບຜູ້ໃຫຍູ່ຫລ ສັດກັບມະນຸດແລະການສະຫລຸບສ່ີິງໜີຶ່ງເພ່ີອ ອະທິບາຍປາກົດການນ໌ຂອງອີກສີິ່ງໜີ່ຶງເປັນສິ່ີງທີ່ຄວນໃຫ້ຄວາມລະມັດລະວັງຢ່າງຍ່ີິງເຊັ່ົນຕາມທິດສະດີຈິດວິເຄາະ ອາດເປັນທດິ ສະດີທເີ່ ໝາະສົມໃນການອະທບິ າຍຄວາມປັ່ນປວ່ ນຂອງພຶດຕິກາໍ ແລະ ພຶດຕກິ ໍາທຜີ່ ດິ ປົກກະຕແິ ຕູ່ອາດມີ ປະໂຫຍດບໍ່ເທົ່າໃດໃນການອະທິບາຍພຶດຕິກໍາປົກກະຕິ ຫລ ທິດສະດີທີ່ມີຄວາມສົມບູນໃນເລີ່ອງການພັດທະນາ ການຂອງເດັກລາຍລະອຽດຂອງທິດສະດີດັ່ົງກ່າູ ວກບສ່ໍ າມາດອະທບິ າຍເຖິງພດຶ ຕກິ ໍາໃນໄວຜູ້ໃຫຍູ່ໄດ້ຢ່າງສມົ ບູນໂດຍ 18

ພວ ກ ເຂົ າ ໄດ້ສະ ຫ ລຸ ບວູ່ າ ບໍ່ ມີ ທິ ດສະ ດີ ໃດ ທີ່ ມີ ເນົ້ ອຫ າທ່ີ ຄ ອ ບຄຸ ມ ເຖິ ງໂຄ ງ ສ້າ ງ ທາ ງພຶ ດຕິ ກໍ າ ຂອ ງ ມ ະ ນຸດ ໄດ້ ໂດ ຍ ສົມບນູ ພວກເຂົາຈຶີ່ງເນັົ້ນຄວາມສໍາຄນັ ຂອງການສຶກສາລາຍລະອຽດທີ່ກູ່ຽວຂ້ອງໂດຍກົງໃນການວດັ ພຶດຕິກາໍ ຊ່ງີຶ ຖ ວູ່າເປັນການນໍາວິທີການທາງວິທະຍາສາດມາໃຊ້ໃນການສຶກສາທາງຈິດວິທະຍາ ແລະ ຈຸດມຸ້ງໝາຍທ່ີສໍາຄັນຂອງ ການສຶກສາບຸກຄະລິກກະພາບຄການເຂົ້າໃຈໃນພຶດຕິກໍາຂອງມະນຸດເພ່ີອການແກ້ບັນຫາທາງພຶດຕິກໍາໂດຍເນັົ້ນສີິ່ງ ແວດລ້ອມໃນປະຈຸບັນວູ່າມີອິດທິພົນຕໍ່ການສະແດງພຶດຕິກໍາຫລາຍກວູ່າປະຫວັດສູ່ວນຕວົ ໃນອະດີດຢ່າງໃດກຕາມ ແນວຄິດຂອງ ອອນພອລ໌ຕ ເປນັ ທິດສະດີທເ່ີ ນ້ົັນການ-ເຮັດ-ວຽກງານຂອງອຸບນິໄສ (Traits) ຈຶີ່ງເປນັ ທຮີ່ ບັ ຮູ້ໃນກູຸ່ມ ນັກຈດິ ວິທະຍາວາູ່ ເປນັ ຈດິ ວິທະຍາເຊງີ ອຸບນິໄສ (Traits Psychology). ໂຄງສາ້ ງທດິ ສະດີອບຸ ນິໄສຂອງອອນພອລ໌ຕ ໂຄງສ້າງບຸກຄະລິກກະພາບປະກອບດ້ວຍອຸບນິໄສ (Traits) ບຸກຄະລິກກະພາບຖກກາໍ ນົດຈາກອຸບນິ ໄສຫລ ເປັນການ-ເຮັດ-ວຽກງານຂອງອບຸ ນິໄສແລະໃນເວລາດຽວກັນພດຶ ຕິກໍາຂອງບກຸ ຄົນຈະເກີດຈາກແຮງຈງູ ໃຈ ຫລ ແຮງຂັບຈາກອຸບນິໄສຊ່ຶີງສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນບຸກຄົນໄດ້ເທົ່າໆ ຄວາມຄດິ ຂອງບຸກຄນົ ນ້ົນັ ເອງອອນພອລ໌ຕໄດ້ແບູ່ງ ໂຄງສາ້ ງຫລ ອບຸ ນິໄສຂອງບຸກຄົນອອກເປນັ ສູ່ວນໆ ເຮັດໃຫ້ເຂົ້າໃຈພຶດຕິກໍາແລະກະບວນການ-ເຮັດ-ວຽກງານຂອງ ອຸບນິໄສຕູ່າງໆ ໄດ້ຊັດເຈນຂົຶ້ນໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິີ່ງອຸບນິໄສທີ່ຢູ່ພາຍໃນຕົວເອງຊີຶ່ງອຸບນິໄສນົີ້ເກີດມາຈາກການ- ເຮດັ -ວຽກງານຂອງອິນທີ (Organism) ນ້ັົນເອງອອນພອລ໌ຕະໃຫ້ຄວາມຫມາຍຂອງຄໍາວູາ່ “ບຸກຄະລິກກະພາບ” ຄ ລະບົບການ-ເຮັດ-ວຽກງານທັງໝດົ ຊີຶງ່ ຢູ່ພາຍໃນຂອງແຕູ່ລະບກຸ ຄນົ ເປັນຫລກັ ການຂອງລະບົບທາງກາຍແລະຈິດທມ່ີ ີ ພະລັງໃນຕົວບຸກຄົນຊ່ຶີງກໍານົດການປັບຕົວທີ່ເປັນເອກລັກສົນ໌ຂອງບຸກຄົນທ່ີມີຕ່ໍສ່ີິງແວດລ້ອມ ຫລ ອາດກູ່າວສ້ົັນໆ ວູ່າບຸກຄະລິກກະພາບຄລັກສະນະບາງຢາ່ ງແລະການກະທາໍ ບາງຢາ່ ງຊງ່ີຶ ຢູ່ເບອ້ົ ງຫລັງຂອງການ ຮດັ ຫນ້າທີ່ສະເພາະເຈາະ ຈງ່ົ ທ່ີຢພູ່ າຍໃນບຸກຄົນ ແລະ ການເຮັດຫນ້າທີ່ທສ່ີ າໍ ຄນັ ຂອງບກຸ ຄະລກິ ກະພາບກຄການປັບຕົວຂອງບຸກຄນົ ຕ່ໍສິ່ີງແວດ ລ້ອມໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິພາບອອນ ພອລ໌ຕະໃຫ້ ຄວາມສໍາຄັນ ໃນເລີ່ອງລະບົບການ ແປພະລັງ (Dynamic Organization) ທີ່ຈະຕ້ອງມີການປ່ຽນແປງແລະພັດທະນາການຕະຫລອດເວລາລະບົບການປ່ຽນແປງນ້ົີຈະມີການ ເຊ່ີອມໂຍງແລະກູ່ຽວຂ້ອງກັບອງົ ຄ໌ປະກອບອນ່ີ ໆ ທງັ ທາງຮາູ່ ງກາຍແລະຈດິ ໃຈ (Psychophysical) ທເ່ີ ຮັດໃຫ້ເກີດ ການຫະຫລ່ໍຫລອມຄວາມເປັນອັນໜຶ່ີງອັນດຽວກັນຂອງບຸກຄົນ ແລະ ເປັນການກໍານົດ (Determine) ແນວທາງ ໃນການສະແດງພຶດຕິກໍາຂອງບຸກຄນົ ໂຄງສ້າງບຸກຄະລິກກະພາບ ມີອົງຄ໌ປະກອບອຸບນິໄສ (Traits) ເຈດນາລົມນ໌ (Intentions) ແລະ ຕນົ (The Propium ຫລ Self) ມລີ າຍລະອຽດດງັ່ົ ນ:້ີົ 1. ອຸບນິໄສ (Traits) ເປັນຕວົ ກໍານົດແນວໂນ້ມໃນການຕອບສະຫນອງຂອງບກຸ ຄນົ ຕ່ໍສິ່ີງເລົ້າ ແລະ ຊ້ົີ ນໍາພຶດຕິກໍາຂອງບຸກຄົນອຸບນິໄສຈະສັງເກດໄດ້ຈາກພຶດຕິກໍາທ່ີປາກົດອອກມາ (Overt Behavior) ຖວູ່າເປັນສູນ ກາງຂອງລະບົບຈິດທີ່ມີລັກສະນະສະເພາະ ແລະ ລັກສະນະພິເສດຂອງແຕູ່ລະບຸກຄົນເຮັດໃຫ້ເກດີ ຄວາມສາມາດທຈີ່ ະ ເຮັດຫນ້າທີ່ຕ່ໍສ່ິີງເລົ້າໃຫ້ເກີດຄວາມສົມດຸນໃນຮູບຂອງການປັບຕົວແລະການສະແດງອອກທາງພຶດຕິກໍາອອນພອລ໌ ຕໄດ້ອະທິບາຍໃຫ້ເຫັນເຖງິ ຄວາມແຕກຕູ່າງລະຫວູາ່ ງອຸບນໄິ ສ (Traits) ກບັ ຄໍາອີ່ນໆ ທມີ່ ຄີ ວາມຫມາຍໃກ້ຄຽງກັນ ຄອບຸ ນິໄສ (Traits) ແລະ ນໄິ ສ (Habits) ວູ່າທັງສອງຕູ່າງກເປັນຕົວກາໍ ນົດແນວໂນ້ມຂອງພດຶ ຕິກໍາໂດຍທອ່ີ ຸບນໄິ ສ ຈະມີຄວາມຫມາຍກວ້າງກວູ່ານິໄສທັງນເ້ົີ ພາະອຸບນິໄສຈະເຮດັ ຫນ້າທີ່ເຊ່ອີ ມໂຍງຫລລວບລວມນິໄສຕາູ່ ງໆ ຕ້ົງັ ແຕູ່ 2 ລັກສະນະຂົຶ້ນໄປສູວ່ ນອບຸ ນິໄສກັບເຈຕົກຕິ (Attitudes) ນັນ້ົ ມຄີ ວາມຫມາຍທີ່ຄາ້ ຍຄຶງກນັ ຫລາຍເພາະທງັ ສອງຕ່າູ ງ ກເປັນໄປຕົວກໍານົດແນວໂນ້ມໃນການຕອບສະຫນອງຕ່ໍສ່ິີງເລ້ົາຕູ່າງໆ ແລະ ເປັນເອກລັກສົນ໌ຂອງບຸກຄົນແຕູ່ທີ່ຕູ່າງ 19

ກນັ ຄເຈຕົກຕເິ ປັນສ່ີິງທີ່ບຸກຄົນມີຕ່ໍສິີ່ງໃດສງ່ິີ ໜ່ຶີງຢາ່ ງສະເພາະເຈາະຈົງ່ ທເີ່ ກີດຈາກການເຊ່ີອມໂຍງຂອງຄວາມຮູ້ສຶກທີ່ ມຕີ ່ໍສີິ່ງນ້ົັນໆ ຊີ່ຶງອາດຈະມີລະດັບຄວາມຮູ້ສຶກແຕກຕູ່າງກັນໄປ ໃນຂະນະທີ່ອບຸ ນິໄສຈະກູ່ຽວຂ້ອງກັບລັກສະນະໂດຍ ທ່ົວໆ ໄປຫລາຍກວູ່າເຈຕົກຕິ ນອກຈາກນີ້ົ,ເຈຕົກຕິຈະເປັນເລ່ີອງຂອງການປະເມີນ ຫລ ຕັດສິນທ່ີມີຕ່ໍສີ່ິງຕູ່າງໆ ຫລາຍກວູ່າອຸບນິໄສຕົວຢາ່ ງເຊ່ົັນການຍອມຮັບການບໍ່ຍອມຮັບແລະເຈຕົກຕນິ ້ັົນຈະນໍາມາໃຊ້ເມີ່ອກູ່າວເຖິງສີ່ິງໃດສ່ິີງ ໜ່ີຶງທ່ີກູ່ຽວຂ້ອງກັບຄູ່ານິຍົມ (Value) ຈະເກີດເມີ່ອບຸກຄົນຖກກະຕຸ້ນຈາກສ່ິີງເລ້ົາທ່ີເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມຮູ້ສຶກມັກ ໃຈຫລບໍ່ມັກເທົ່ານົັ້ນແຕູ່ສໍາລັບອຸບນິໄສກັບຮູບລັກສະນະ (Type) ນົັ້ນແຕກຕູ່າງກັນທີ່ຮູບຮູ່າງລັກສະນະເປັນໂຄງ ສາ້ ງທາງຄວາມຄິດເຫັນຂອງຜູ້ສັງເກດແລ້ວຈດັ ບຸກຄົນໄວ້ໃນລັກສະນະທີ່ເຫັນວູ່າເໝາະສົມຈຶີ່ງບມໍ່ ີລັກສະນະທີ່ໂດດ ເດ່ັນົ ເປັນຂອງຕນົ ເອງແຕູ່ຈະຈດັ ໄວ້ເປັນພາບລວມໃນຂະນະທອີ່ ບຸ ນິໄສນົນ້ັ ຈະເປນັ ຕົວແທນຫລພດຶ ຕິກໍາທສີ່ ະແດງໃຫ້ ເຫນັ ເຖງິ ເອກລກັ ສນົ ໌ຂອງບຸກຄນົ ນອກຈາກນີ້ົອບຸ ນໄິ ສຂອງມະນຸດມີຫລາຍແລະບມໍ່ ີອຸບນິໄສໃດທີ່ຕາຍຕົວໃນແຕູ່ລະ ບຸ ກ ຄົ ນ ແ ລ ະ ກ າ ນ ທີ່ ບຸ ກ ຄົ ນ ຈ ະ ສະ ແ ດ ງ ອຸ ບ ນິ ໄສທ່ີ ໂດ ດ ເດົ່ັ ນ ອ ອ ກ ມ າ ນົັ້ ນ ຂ້ົຶ ນ ຢູ່ ກັ ບ ສ່ີິ ງ ແ ວ ດ ລ້ ອ ມ ທ າ ງ ກ າ ຍ ພ າ ບ (Physical Environment) ແລະ ສິີງ່ ແວດລ້ອມທາງສັງຄົມ (Social Environment) ລວມທງັ ອຸບນໄິ ສຂອງແຕູ່ ລະຄນົ ທີ່ຈະສະແດງອອກນົັ້ນຈະມີການປະສົມປະສານກັນຂອງຫລາຍໆ ອຸບນິໄສ ທ່ີເປັນເຫດເປັນຜົນຢ່າງກູ່ຽວຂ້ອງ ກນັ ເຊ່ັົນອຸບນິໄສຂອງຄົນມັກເຂ້າົ ສັງຄົມຈະເຮັດວຽກປະສານກັບອຸບນິໄສທ່ີມັກເຈນຈາມັກສະແດງຕົວນອກຈາກນ້ົີ ອຸບນິໄສໃດໆ ຂອງບຸກຄົນນ້ົັນຈະຂ້ຶົນຢກູ່ ັບພ້ົນຖານທາງຈິດໃຈຂອງຜູ້ນ້ນົັ ດ້ວຍເຊົນັ່ ກນັ ອບຸ ນິໄສຈະແບູ່ງອອກເປັນ 2 ຊະນດິ ໄດ້ແກູອ່ ຸບນິໄສສາມນັ (Common Traits) ແລະ ອຸບນິໄສສະເພາະຕວົ (Personal Disposition Traits) 1.1 ອຸບນິໄສສາມັນໝາຍເຖິງບຸກຄະລິກກະພາບທົ່ວໆ ໄປທ່ີເໝອນກັບຄົນອີ່ນໆ ທ່ີສາມາດນໍາມາ ປຽບທຽບກັນໄດ້ສູ່ວນຫນ່ີຶງໂດຍສະເພາະຜູ້ທີ່ຢູ່ໃນວັດທະນະທໍາດຽວກັນ ແລະ ເຜ່ົາພັນຄກັນກຈະເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນມີ ບກຸ ຄະລິກກະພາບຄກນັ ໄດ້ສູວ່ ນຫນຶ່ີງສູ່ວນໃຫຍູ່ຊຶີງ່ ໄດ້ແກູ່ຄ່າູ ນຍິ ົມຕາູ່ ງໆ ຫລ ລກັ ສະນະລວມໆ ຂອງບຸກຄົນໃນແຕູ່ ລະວດັ ທະນະທາໍ ເຊ່ົນັ ຄນົ ໄທໃຈດີຄະນເມລກິ ນັ ອດິ ສະຫລະຄນົ ຈນີ ມີຄວາມຂະຫຍັນເປັນຕນ້ົ . 1.2 ອຸບນິໄສສະເພາະຕົວໝາຍເຖິງເອກລັກສົນ໌ຂອງແຕູ່ລະບຸກຄົນທີ່ເປັນລັກສະນະສະເພາະຕົວທີ່ບ່ໍ ສາມາດນໍາມາປຽບທຽບກບັ ລະຫວາູ່ ງຄົນສອງຄົນໄດ້ອຸບນິໄສສະເພາະຕົວແບູ່ງອອກເປັນ 3 ລະດັບຄອຸບນິໄສສໍາຄັນ ອຸບນິໄສສໍາຄັນຫລອຸບນິໄສຮູ່ວມ ແລະ ອຸບນິໄສທຸຕິຍພູມິຊຶີ່ງເຮັດວຽກຕາມຄວາມສໍາຄັນທີ່ມີອິດທິພົນຕ່ໍການ ສະແດງພຶດຕກິ ໍາຂອງບຸກຄນົ ດ່ງົັ ນຄ້ົີ : 1.2.1 ອຸບນິໄສສໍາຄັນ (Cardinal Disposition Traits) ຫລ ຮຽກອີກຢ່າງໜີ່ຶງວູ່າອຸບນິໄສເດັົ່ນ (Eminent Traits) ຈະມອີ ິດທິພົນຢາ່ ງຍ່ິີງຕໍ່ພຶດຕິກໍາເກອບທຸກດ້ານຂອງບຸກຄົນເປັນລັກສະນະເດັົ່ນທສີ່ ະແດງອອກ ຊດັ ເຈນເໜອພຶດຕິກໍາອີ່ນໆ ທີ່ບ່ໍສາມາດປດບັງຊູ່ອນເລ້ນໄດ້ເປັນອຸບນິໄສທ່ີມາກໍານົດອາລົມຄວາມຮູ້ສຶກແລະຊີົ້ນໍາ ວິທີຊວີ ິດຄວບຄມຸ ແຮງຈູງໃຈຕູ່າງໆ ເພ່ອີ ໃຫ້ບຸກຄົນເກີດພະລັງໃນການສະແດງພດຶ ຕິກໍາທງັ ໝົດຂອງບຸກຄນົ ເຊນ່ົັ ສົມ ເດດັ ພະນະເລສວນມະຫາລາດຊງົ ມີຄວາມກ້າຫານເປັນອຸບນໄິ ສທໂີ່ ດດເດັົ່ນທມີ່ ີຢູ່ໃນພະອງົ ຈົນເປັນທປີ່ ະຈກັ ໂດຍທົ່ວ ໄປເປັນຕົ້ນອຸບນິໄສສໍາຄັນນ້ົີອາດບໍ່ປາກົດກັບທຸກໆ ຄົນກໄດ້ແຕູ່ຖ້າຜູ້ໃດມີອຸບນິໄສສໍາຄັນພຽງລັກສະນະດຽວທ່ີ ຄວບຄຸມພຶດຕິກໍາຂອງບຸກຄົນນ້ົັນກຈະກາຍເປັນບຸກຄະລິກກະພາບອ້າງອິງ (Reference Personality) ທີ່ມັກຈະ ໃຊ້ຮຽກຜູ້ອ່ີນທ່ີມີລັກສະນະ ເໝອນພວກເຂົາເຊັ່ົນເຮົາມັກຈະອ້າງອິງຄົນທີ່ມີຄວາມຂີົ້ຖ່ີຂ້ີົໜຽວວູ່າເໝອນກັບໄຊ ລັອກຫລຜຊູ້ າຍທ່ີເຈົ້າຊູ້ວູ່າເປັນຂຸນແຜນເປັນຕ້ນົ . 20

1.2.2 ອຸບນິໄສສູນກາງຫລອຸບນິໄສຮູ່ວມ (Central Disposition Traits) ເປັນກູຸ່ມຂອງອຸບນິ ໄສຂອ ງບຸກ ຄົ ນ ໃດ ບຸ ກ ຄົ ນໜຶ່ີ ງທີ່ ມີ ຢູ່ ພາຍ ໃນ ຕົ ວ ບຸກ ຄົ ນ ເປັ ນ ອຸ ບນິ ໄສທີ່ ສັ ງເກ ດ ໄດ້ ງູ່າຍ ເຊົັ່ນ ດ ຽ ວ ກັ ນ ເປັ ນ ສ່ີິງທີ່ ຫມົນ້ັ ຄົງຢໃູ່ ນບກຸ ຄະລິກກະພາບແຕູ່ອາດສະແດງອອກມາພຽງເລັກນ້ອຍແຕູ່ກເປນັ ເຈົ້າລັກສະນະທມ່ີ ີຄວາມສໍາຄນັ ໃນ ການຄວບຄຸມພຶດຕິກໍາຂອງບກຸ ຄນົ ເຊັົ່ນຄວາມທະເຍີທະຍານ ການແຂງູ່ ຂັນ ຄວາມຊ່ີສັດການກົງຕໍ່ເວລາແລະຄວາມ ເມດຕາກະລຸນາລັກສະນະເຫລົ່ານີົ້ຈະຄວບຄຸມພຶດຕິກໍາຂອງບຸກຄົນໃນສະຖານນະການຕູ່າງໆ ຢ່າງໃດກຕາມເປັນ ການຈະເຂ້າົ ໃຈອຸບນິໄສນົີ້ຕ້ອງສັງເກດຫລາຍເພາະບາງຢ່າງບ່ໍສາມາດສັງເກດຢ່າງກົງໄປກົງມາຈາກທູ່ວງທີອາກບັ ກິລິ ຢາແລະການສະແດງອອກພາຍນອກໄດ້ ດົັ່ງນ້ົັນ, ຈຶີ່ງຄວນຄໍານຶງເຖິງຄວາມຖີ່ແລະຄວາມເຂ້ມຂອງພຶດຕິກໍານົ້ັນໃນ ສະຖານນະການຕູ່າງໆ ຢ່າງຫລາກຫລາຍໃນຂະນະດຽວກນັ . 1.2.3 ອຸບນິໄສທຸ ຕິຍ ພູມິ (Secondary Traits) ເປັນ ເຈົ້າລັກ ສະນະທີ່ ຢູ່ບລິເວນ ຮອບນອກ (Peripheral) ທຜ່ີ ກັ ດັນໃຫ້ບຸກຄົນສະແດງອອກໂດຍທວ່ົ ໄປເປນັ ລກັ ສະນະທີ່ມຢີ ູ່ຫລາຍໃນຕົວບກຸ ຄົນໄດ້ແກູ່ຄວາມ ສົນໃຈແລະປະຕິກິລິຢາຕອບສະຫນອງຕໍ່ສີິ່ງເລົ້າຕູ່າງໆ ເຊັ່ົນເມ່ີອບຸກຄົນມັກສງີິ່ ໃດສ່ີິງໜຶ່ີງພວກເຂົາກມັກຈະສະແດງ ຄວາມຄິດເຫັນທີ່ດີທ່ີມີຕໍ່ສິ່ີງນັ້ົນໆ ເຮັດໃຫ້ພວກເຂົາເກີດຄວາມມັກແລະສົນໃຈຫລເປັນເຈຕົກຕິຊຶີ່ງບາງເທີ່ອຮຽກ ອບຸ ນໄິ ສຊະນິດນວົີ້ ູາ່ ເປນັ ອບຸ ນິໄສເຊີງເຈຕກົ ຕິ (Attitudinal Traits) 2. ເຈດນາລົມນ໌ (Intentions) ເປັນຄວາມຕ້ັົງໃຈຂອງບຸກຄົນທີ່ຈະກ້າວໄປຂ້າງໜ້າ ຫລ ແສວົງຫາ ເປົ້າໝາຍເພີ່ອອະນາຄົດເປນັ ສ່ີິງທີ່ຈະຊູ່ວຍໃຫ້ບຸກຄນົ ເຂົ້າໃຈບຸກຄະລິກກະພາບຂອງບຸກຄົນໄດ້ຫລາຍກວູາ່ ການຄົ້ນ ຫາອະດດີ ຫລປະຫວັດຄວາມເປັນມາຂອງບກຸ ຄນົ ເຊັົ່ນຄວາມຫວງັ ຄວາມປາດຖະຫນາຄວາມໃຝ່ຝັນ ຄວາມທະເຍີທະ ຍານແລະການວາງແຜນເປັນຕົ້ນສີ່ິງເຫລ້ົານີົ້ຈະຜັກດັນໃຫ້ບຸກຄົນກ້າວໄປຂ້າງໜ້າແລະເປັນປັດໄຈທ່ີມີອິດທິພົນຕ່ໍ ພຶດຕິກາໍ ຂອງມະນຸດແລະເປັນສ່ີິງຊົ້ີນໍາພຶດຕິກໍາປະຈຸບນັ ເພ່ອີ ບັນລຸເປາ້ົ ໝາຍໃນອະນາຄົດດັົ່ງນົ້ັນເຈດນາລົມນ໌ຈຶ່ີງເປັນ ກນຸ ແຈທີ່ສາໍ ຄັນທຈ່ີ ະຊວູ່ ຍໃຫ້ເຂົ້າໃຈພດຶ ຕກິ ໍາຂອງມະນຸດ 3. “ຕົນ” (The Propium ຫລ Self)ອອນພອລ໌ຕຈະໃຊ້ຄໍາວູ່າ “Proprium” ແທນຄໍາວູ່າ “Self” ຊງຶີ່ ໝາຍເຖິງລກັ ສະນະສະເພາະຂອງບຸກຄນົ ພວກເຂາົ ປຽບວູ່າຖ້າບຸກຄະລິກກະພາບຂອງມະນຸດເໝອນຕ້ົນໄມໃ້ ຫຍູ່ທີ່ ປະກອບໄປດ້ວຍຮາກກີ່ິງໃບກ້ານເປືອກ“The Propium” ກຈະປຽບເຫມອນແກູ່ນຂອງຕ້ົນໄມ້ແລະອະທິບາຍວູ່າ ລັກສະນະຕາູ່ ງ ໆທປ່ີ ະກອບເປັນບຸກຄະລິກກະພາບຂອງແຕູ່ລະບຸກຄົນຈະມີທງັ ສູ່ວນກາຍຈດິ ສງັ ຄົມອາລົມມີຈດຸ ຮວູ່ ມ ແລະຈດຸ ລວມຫ ລ “The Propium” ຖາ້ ຈຸດຮູ່ວມແລະຈດຸ ລວມນສີ້ົ າມາດປະສານສໍາພັນກັນໄດ້ຢ່າງເໝາະສມົ ກຈະ ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນນັ້ົນມີບຸກຄະລິກກະພາບທີ່ສົມບູນ (Healthy Personality) ແຕູ່ຖ້າຈຸດ ທັງສອງບ່ໍສາມາດປະສານ ສໍາພັນກັນຢ່າງເໝາະສົມກຈະນໍາໄປສູ່ພະຍາດຈິດພະຍາດປະສາດຄວາມອູ່ອນແອຄວາມກ້າວລ້າວການເປັນອັນທະ ພານເປັນຕ້ົນດ່ົັງນັົ້ນ“The Propium” ຈຶີ່ງໝາຍລວມເຖິງທຸກສິ່ີງທຸກຢ່າງຂອງບຸກຄະລິກກະພາບຊີຶ່ງເປັນເຄີ່ອງ ສະແດງເຖິງເອກພາບພາຍໃນຂອງບຸກຄົນທີ່ເກີດຈາກພັດທະນາການທີ່ຕ່ໍເນ່ີອງຕັົ້ງແຕູ່ໄວເດັກນ້ອຍຈົນສິ້ົນອາຍຸໄຂ ໂດຍຜ່າູ ນຂົັນ້ ຕູ່າງໆ ຂອງພັດທະນາການຊວີ ດິ 21

ຂັ້ົນຕອນຂອງການພັດທະນາການທາງບຸກຄະລິກກະພາບ (Stage of Personality Development) ແບູງ່ ພັດທະນາການຂອງຊວີ ດິ ເປັນ 5 ຂົນ້ັ ໄດ້ແກູ່ 1. ໄວເລິມແຮກຂອງເດັກນ້ອຍ (Early Infancy) ເປັນລະຍະແຮກເກີດໂດຍໃນລະຍະເລິມແຮກຂອງຊີວິດ ເດັກ ນ້ອຍຍງັ ບມ່ໍ ຄີ ວາມຮສູ້ ຶກກູ່ຽວກບັ ຕນົ ເພາະເດກັ ນອ້ ຍບສ່ໍ າມາດແຍກ “ຕົວຂອ້ ຍ” (Me) ອອກຈາກສ່ີິງ ແວດລ້ອມອອ້ ມຮອບຕວົ ໄດ້. 2. ໄວເລິມແຮກຂອງຕົວຕົນ (The Early Self) ເປນັ ລະຍະ 3 ປແີ ຮກຂອງຊີວິດເດັກຈະເລີ່ມຮູ້ສຶກກູ່ຽວກັບ ຮູ່າງກາຍຂອງຕົນເອງ (Sense of Bodily Self) ເດັກຈະມີພັດທະນາການແລະການຈະເລີນເຕີບໂຕທາງ ດາ້ ນຮູ່າງກາຍແລະການ-ເຮດັ -ວຽກງານຂອງອະໄວຍະວະຕາູ່ ງໆ ເປັນລະຍະທເີ່ ດັກຈະສາໍ ລວດແລະຈັດການ ສ່ີິງຕູ່າງໆອ້ອມຮອບຕົວໂດຍການຮັບຮູ້ສິ່ີງເລ້ົາຕູ່າງໆ ຈາກອະໄວຍະວະສໍາຜັດແລະເມີ່ອເດັກນ້ອຍຈະເລີນ ເຕີບໂຕຂ້ົຶນກຈະມີວທຸ ິພາວະຫລາຍຂຶົ້ນເດັກຈະເລີມ່ ຮັບຮູ້ເຖິງຮູ່າງກາຍຂອງຕົນຫລາຍຂົຶ້ນ ເຊົ່ັນ“ຂ້ອຍເປັນ ຄົນອູ່ອນແອ” “ຂ້ອຍເປັນຄົນໜ້າກຽດຊັງ” “ຂ້ອຍເປັນສວຍ-ງາມ” “ຂ້ອຍເປັນຄົນມີຈິດໃຈເຂົ້ັມແຂງ ” “ອົດທົນ” ເປັນຕົ້ນແລະການຮັບຮູ້ກູ່ຽວກັບຮູ່າງກາຍຈະເລ່ີມກ່ໍຕົວເປັນສູນກາງຂອງ “ຕົນ” (The Propium) ແລະ ສ້າງຄວາມຮູ້ສຶກນຶກຄິດກູ່ຽວກັບຕົນເອງ (Self-Concept)ໄປຕະຫລອດຊີວິດຈາກນ້ັົນ ເດັກຈະຮູ້ສຶກໃນເອກລັກສົນ໌ຂອງຕົນເອງ (Sense of Self-Identity) ໂດຍສ້າງລັກສະນະສະເພາະຕົວ ຫລ ເອກລັກສົນ໌ຂອງຕົນຂນຶ້ົ ມາທີ່ແຕກຕູ່າງໄປຈາກຜູ້ອ່ີນເອກລັກສົນ໌ນ້ີົຈະເປັນສີິ່ງທ່ີຕິດຕົວຕ່ໍໄປແລະເປັນ ວທິ ີດຽວກັນກັບທເ່ີ ຮົາຮັບຮູ້ກູ່ຽວກັບຕົວເອງເດັກຈະສ້າງລັກສະນະສະເພາະດັງົ່ ກູ່າວຈາກຕວົ ແບບທສີ່ ໍາຄນັ ໆ ເຊົັ່ນຈາກບຸກຄົນທີ່ພວກເຂົາຍົກຍ້ອງນັບຖຄົນໃກ້ຊິດໂດຍການສະແດງເອກລັກສົນ໌ອອກມາໃນລັກສະນະ ຕາູ່ ງໆ ເຊນົັ່ ອຸດມົ ຄະຕິເອກລັກສົນເ໌ ປນັ ສິີ່ງທ່ີຄວບຄມຸ ແຮງຂັບແລະເຮັດໃຫ້ຮູ້ສຶກວູ່າຕນົ ເປນັ ຄົນຢ່າງໃດ ຫລ ຕ້ອງການຫຍງັ ແລະຄວນຕັດສິນໃຈຢາ່ ງໃດຕ່ໍມາເດັກຈະພັດທະນາຄວາມຮສູ້ ຶກຍົກຍ້ອງຕົນເອງ ຫລ ຄວາມ ພາກພມູ ໃຈໃນຕົນເອງ (Self-Esteem, Pride) ທເີ່ ກດີ ມາຈາກຄວາມຮູ້ສຶກພາກພມູ ໃຈຂອງພວກເຂົາໃນ ການ-ເຮັດ-ວຽກງານຢ່າງໃດຢ່າງໜ່ຶີງໄດ້ສໍາເລັດໃນຂະນະທີ່ຈະເກີດຄວາມຮູສ້ ຶກຕ່ໍາຕ້ອຍເມ່ີອປະສົບຄວາມ ລົ້ມ-ເຫລວຖ້າເດັກສາມາດຈັດການກັບສ່ິີງແວດລ້ອມຕູ່າງໆ ໄດ້ພວກເຂົາຈະຮູ້ສຶກເປັນຕົວຂອງຕົວເອງທີ່ ແຍກຈາກຄນົ ອີ່ນໆ ຊີ່ຶງຖວາູ່ ເປນັ ລະຍະຂອງການສະແດງອອກແລະການສະແດງຄວາມສາມາດຂອງຕນົ ເອງ 3. ລະຍະ 4 6 ປີ (Four to Six) ເປັນລະຍະຂອງເດັກທ່ີມຄີ ວາມຮສູ້ ກຶ ກຽູ່ ວກບັ ຕນົ ເອງໃນລັກສະນະຕ່າູ ງໆ ຄ ມີຄວາມຮູ້ສຶກເປັນເຈົ້າຂອງ (The Extension of Self) ມີຄວາມຮູ້ສຶກແຂູ່ງຂັນແລະມີແບບແຜນຫລາຍ ຂົ້ຶນໃນລະຍະນົ້ຄີ ການຢຶດຕວົ ເອງເປນັ ສູນກາງ (Egocentric) ເຊນ່ົັ “ນ້ເິົ ປນັ ຂອງຂ້ອຍ” “ເຮອນຂອງຂ້ອຍ” “ຂອງໆ ຂ້ອຍ” ເປັນຕົ້ນຄວາມຮູ້ສຶກເປັນເຈ້ົາຂອງທ່ີຢຶດຕົວເອງເປັນສູນກາງເຮັດໃຫ້ເດັກຮູ້ສຶກອົບອູຸ່ນ ຄວາມຮູ້ສກຶ ນເ້ີົ ຮັດໃຫ້ບກຸ ຄົນພດັ ທະນາເຈົ້າລັກສະນະລວມໆ ໃນໄວຕໍ່ມາເຊນ່ົັ ຄວາມຮູສ້ ກຶ ທມ່ີ ຕີ ໍ່ສູ່ວນລວມ ສັງຄມົ ແລະປະເທດຊາດໃນທ່ີສຸດອກີ ລກັ ສະນະໜີຶ່ງຂອງຄວາມຮູສ້ ຶກທີ່ບຸກຄົນມຕີ ່ໍຕົນເອງຄມະໂນພາບແຫູ່ງ ຕົນ (Self-Image) ເປັນບົດບາດຂອງບຸກຄົນທ່ີຈະສະແດງອອກເພີ່ອໃຫ້ໄດ້ຮັບການຍອມຮັບຈາກຜູ້ອ່ີນ ແລະ ເປັນສິີງ່ ທີ່ສໍາຄັນທ່ີຈະກໍານົດວິທີການແລະຮບູ ແບບຕ່າູ ງໆ ໃນການສະແດງພຶດຕກິ ໍາເພີ່ອໃຫ້ບນັ ລຸຕາມ ວັດຖຸປະສົງ ແລະ ເປົ້າໝາຍສໍາ ລັບອະນາຄົດໃນລະຍະນີ້ົເດັກຈະຮຽນຮູ້ວູ່າພໍ່ແມູ່ຄາດຫວັງຫຍັງຈາກຕົວ ພວກເຂົາ ແລະ ພວກເຂົາຈະເຮັດຢ່າງ ໃດແລະປຽບທຽບຄວາມຄາດຫວັງຕູ່າງໆ ດ່ັົງກູ່າວກັບພຶດຕິກໍາຂອງ 22

ຕົນເອງຈາກກະບວນການປະຕິສໍາພັນເຊົັ່ນເດັກຮູ້ວາູ່ ພໍ່ແມູ່ຕ້ອງການໃຫ້ພວກເຂົາເປັນເດກັ ຄົນດີແຕູ່ເດັກກ ຍງັ ຊຸກຊນົ ແຕູ່ໂດຍຄວາມເປັນຈງິ ແລ້ວພວກເຂົາກຍັງບເໍ່ ກີດຄວາມເຂາ້ົ ໃຈຢາ່ ງຊັດເຈນນກັ ໃນການທຈ່ີ ະສ້າງ ມະໂນພາບຂອງຕົນເອງວູາ່ ຕ້ອງການເປັນເຊັົ່ນໄລເມອີ່ ເຕີບໂຕເປັນຜູ້ໃຫຍູ່ຊີງ່ຶ ລະຍະນ້ົີຈງຶີ່ ເປັນພຽງຄວາມຄິດ ທຈີ່ ະເປັນຮາກຖານຂອງການພດັ ທະນາຕນົ ໃນໄວທສ່ີ ງູ ຂຶນ້ົ ຕໍ່ໄປ. 4. ລະຍະ 6 12 ປີ (Six to Twelve) ເປັນລະຍະທເ່ີ ດັກເຂ້າົ ໂຮງຮຽນ ແລະ ພັດທະນາສະຕປິ ນັ ຍາ ຫລາຍຂຶົນ້ ໃນຂະນະດຽວກັນຄວາມຮູ້ສຶກຂອງຄວາມເປັນເອກລັກສົນ໌ໃນຕົນເອງມະໂນພາບແຫູ່ງຕົນ ແລະ ຄວາມ ຮູ້ສຶກເປັນເຈົ້າຂອງກຈະພັດທະນາຫລາຍຂົຶ້ນເຮັດໃຫ້ເດັກຮູ້ສຶກມີຄຸນຄູ່າໃນຕົນເອງຫລາຍຍິ່ີງຂົຶ້ນເດັກຈະ ຮຽນຮູ້ເຖິງສ່ິີງ ໃໝູ່ໆ ແລະ ສາມາດເລອກສັນສງີິ່ ຕູ່າງໆ ເດກັ ເລີມ່ ຮູ້ສຶກວູ່າຕົນເອງມີພະລັງໃໝູ່ໆ ໃນຕົນ ເອງເກີດຂນົຶ້ ແລະ ໄດ້ຄົນ້ ພບົ ຕົນເອງໃນແງມູ່ ຸມອ່ີນໆ ເພ່ີມຂົ້ຶນອີກຫລາຍຢ່າງນອກຈາກນົ້ີຍັງມີລັກສະນະທີ່ ເດົັ່ນອີກຢ່າງໜຶ່ີງທີ່ເກິດຂ້ົນໄດ້ແກູ່ການມີເຫດຜົນໃນຕົນເອງ (Self as Relational Copper) ເປັນ ລັກສະນະຂອງການມີຄວາມເຊ່ີອຫມ້ົັນວູ່າພວກເຂົາມີຄວາມສາມາດທີ່ຈະຄິດຢ່າງມີເຫດມີຜົນໃນການ ຈັດການກັບບັນຫາຕູ່າງໆ ຊ່ີຶງເປັນລະຍະເລີ່ມຕນ້ົ ຂອງການມພີ ະລັງຄວາມຄດິ ຢ່າງມີເຫດຜນົ ເຮດັ ໃຫ້ບກຸ ຄົນ ມອງວາູ່ ຕນົ ເອງມຄີ ວາມສາມາດທຈ່ີ ະຄດິ ແລະ ຕັ້ງົ ຈຸດມຸ້ງໝາຍທີ່ເປັນປະໂຫຍດ 5. ລະຍະໄວລຸ້ນ (Adolescence) ເປັນລະຍະຕົ້ັງແຕູ່ອາຍຸ 12-21 ປີ ໄວນ້ົີບຸກຄົນຈະມີບັນຫາໃນດ້ານຕູ່າງໆ ເຊົັ່ນບັນຫາການລຽນແບບການເລອກອາຊີບລວມທັງບັນຫາໃນການເລອກເປ້ົາໝາຍຂອງຊີວິດພວກເຂົາ ຈງ່ີຶ ຮຽນຮວູ້ ູ່າຈະຕອ້ ງມີການວາງແຜນເພ່ີອໄປເຖິງຈຸດມຸ້ງໝາຍລະຍະຍາວ (Propriety Striving) ທ່ີກູ່ຽວ ຂ້ອງກັບແຮງຈູງໃຈໃນພາຍໃນຊີ່ຶງຖວູ່າເປັນສູນກາງຂອງການມີຊີວິດຢູ່ແລະເປັນຈຸດກໍາເນີດຂອງການ ພັດທະນາ ມະໂນທໍາ (Conscience) ທ່ີເຮດັ ໃຫ້ເກີດຄວາມແຕກຕ່າູ ງລະຫວາູ່ ງມະນດຸ ກັບສັດ ອອນພອລ໌ຕ ໄດ້ອະທິບາຍຂົັ້ນຕອນການພັດນາມໂນທໍາວູ່າຈະເລີ່ມຈາກການທ່ີເດັກຈະຮັບລູ້ມໂນທໍາໃນແງູ່ຂອງການ ຢ້ານການຖກລົງໂທດ (Authoritarian Conscience) ຈາກພໍ່ແມູ່ພວກເຂົາຈະຮູ້ສຶກຜິດຫາກຂັດຂນຕ່ໍ ກດົ ເກນຕາູ່ ງໆ ແຕູ່ເມອີ່ ເດັກມວີ ທຸ ິພາວະຫລາຍຂົ້ນຶ ກຈະມີການຮບັ ຮູ້ກ່ຽູ ວກັບສິ່ີງແວດລ້ອມແລະບຸກຄນົ ອ່ີນ ປ່ຽນແປງໄປຈາກເດມີ ໂດຍມີຄວາມຮູ້ສຶກໃນເລອ່ີ ງມະໂນທໍາໂດຍຄວາມເຊີ່ອຟັງຈາກສັງຄົມ ແລະ ຈະປ່ຽນ ມາເປັນວິທີການສ້າງມາດຕະຖານພາຍໃນຕົວເອງຊ່ຶີງຖວູ່າເປັນຈຸດເລ່ີມຕົ້ນໃນການສ້າງກົດເກນຂອງຕົນ ເອງ (Self-Generated Rules) ແລະໂດຍຄວາມເປັນຈິງແລ້ວຊີວິດຂອງບຸກຄົນຈະຖກຫະຫລ່ໍຫລອມ ຄວາມເປັນ “ຕົນ” ໂດຍກະບວນການ-ເຮັດ-ວຽກງານຕາມຂົັ້ນຕອນຕູ່າງໆ ຮູ່ວມກັນພັດທະນາການຂອງ ບກຸ ຄນົ ທຫ່ີ ະຫລ່ໍຫລອມລວມກັນຈນົ ເຂ້ົາສວູ່ ທຸ ິພາວະຈະມພີ ັດທະນາການເລ່ີອງຕູ່າງໆ ໄດ້ຢ່າງສມົ ດນຸ ແລະມີ ລັກສະນະດງັ່ົ ນ້ີົຄ: 1. ພັດທະນາການທາງບຸກຄະລິກກະພາບທີ່ມີວຸທິພາວະ (Mature Personality) ເປັນການພັດທະນາ ການທາງບຸກຄະລິກກະພາບເປັນກະບວນການທ່ີຕ້ອງໃຊ້ເວລາຍາວ-ນານທີ່ຈະຕ້ອງພັດທະນາຕົວເອງກູ່ອນແລະ ພັດທະນາການໃນລະຍະແຮກເກີດຈາກແຮງຈງູ ໃຈທາງຮາູ່ ງກາຍແລະຕໍ່ມາເມ່ີອບຸກຄົນມີອາຍຫຸ ລາຍຂນຶົ້ ກຈະປ່ຽນມາ ເປນັ ມີແຮງຈງູ ໃຈພາຍໃນລວມທັງການໃຊ້ຄວາມຄິດສ້າງສັນທຈ່ີ ະເຮດັ ໃຫ້ບກຸ ຄົນດາໍ ເນີນໄປສູຄ່ ວາມມີວທຸ ິພາວະໄດ້ ຢາ່ ງສມົ ບນູ ລັກສະນະຂອງຜູ້ມີບກຸ ຄະລິກກະພາບທີ່ສົມບນູ ຈະພຈິ າລະນາໄດ້ຈາກ. 23

2. ການພັດທະນາຄວາມຮູ້ສຶກເປັນເຈົ້າຂອງ (Extension of the Sense of Self) ຄຄວາມສາມາດ ຮູ່ວມເຮັດກິດຈະກໍາຕູ່າງໆ ທີ່ນອກເໜອໄປຈາກກິດຈະກໍາຂອງຕົນພວກເຂົາຈະສະແດງພຶດຕິກໍາຕູ່າງ ໆເພີ່ອຄວາມ ສກຸ ຂອງທັງຕົນເອງແລະຜູ້ອີນ່ ຢ່າງເໝາະສມົ . 3. ການພັດທະນາການມີຄວາມສໍາພັນທີ່ດີກັບບຸກຄົນອີ່ນ (Warm Relatedness to Others) ຄ ມີ ຄວາມສາມາດໃນການສ້າງສໍາພັນທີ່ໃກ້ຊິແລະອົບອຸູ່ນກັບຜູ້ອີ່ນ (Intimacy) ສາມາດທີ່ຈະໃຫ້ຄວາມຮັກຕໍ່ຜູ້ອີ່ນ ດວ້ ຍຄວາມບລິສດຸ ໃຈແລະຍງັ ມີຄວາມເຂ້ົາໃຈ ແລະ ຄວາມເຫັນອກົ ເຫັນໃຈຜູ້ອີ່ນ (Compassion) ພວກເຂາົ ຈະບ່ໍ ມອີ ະຄະຕິໃນການຕິດຕ່ໍແລະສໍາພັນກັບຜູ້ອ່ີນຈະຍອມຮັບແລະຊີ່ນຊົມໃນພຶດຕິກໍາ ແລະ ຄວາມຄດິ ເຫັນທີ່ແຕກຕູ່າງ ກນັ ຂອງຜູ້ອີນ່ ບນ່ໍ ນິ ທາຜູ້ອນີ່ ມກີ ານປະຕິບັດຕາມກດົ ເກນຕູາ່ ງ ໆຢາ່ ງເໝາະສົມບເໍ່ ຮັດໃຫ້ສຽບລນົ ຢາກາດໃນການມຄີ ວາມສາໍ ພນັ ກັນ. 4. ການພັດທະນາການຍອມຮັບຕົນເອງ (Self-Acceptance) ຄມີອາລົມຫມັົ້ນຄົງຫລີກລ້ຽງການໂຕ້ ຕອບທບ່ີ ໍ່ສົມຄວນຕະຫລອດຈນົ ຄວບຄມຸ ຕົນເອງໄດເ້ ມີ່ອມຄີ ວາມຄບັ ຂ້ອງໃຈມີຄວາມອົດທົນບ່ໍຕໍາໜຜິ ູ້ອນ່ີ ແບບບມໍ່ ີ ເຫດຜນົ ໂທດຄນົ ອນ່ີ ບຍ່ໍ ອມຮັບຄວາມຈງິ . 5. ການພັດທະນາການຮັບຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ (Realistic Perception of Reality) ຄ ມີຄວາມ ສາມາດຮັບຮູ້ສິ່ີງຕູ່າງໆ ຕາມຄວາມເປັນຈິງໂດຍບໍ່ບິດເບອນມີຄວາມຮອບຮູ້ ແລະ ທັກສະທີ່ຈໍາເປັນສໍາລັບການດໍາ ເນີນຊວີ ິດທີ່ມີປະສິດທິພາບແລະສາມາດອຸທິດຕົນເອງເພ່ີອການ-ເຮັດ-ວຽກງານໂດຍມີລກັ ສະນະຢຶດບັນຫາເປັນສູນ ກາງ (Problem-Centered) ບ-່ໍ ແມ່ນູ ຢດຶ ຕນົ ເອງເປນັ ສນູ ກາງ (Ego-Center). 6. ການພດັ ທະນາການມອງຕນົ ເອງດ້ວຍສາຍຕາເປນັ ກາງ (Self-Objectification) ໝາຍເຖິງການຮຈູ້ ັກ ຕົນເອງແລະມີຄວາມສກຸ ທີ່ເບິີ່ງ-ເຫັນຄວາມສາມາດແລະຂດີ ຈາໍ ກັດຂອງຕົນເອງການມີອາລົມຂັນ ມີຄວາມສາມາດທີ່ ຈະເຫັນຄວາມສະໜຸກ-ສະໜານໃນມະໂນພາບແຫູ່ງຕົນ (Self-Image) ສາມາດມອງສີິ່ງແວດລ້ອມຮອບຕົວຢ່າງ ເປັນກາງ. 2.2.2 ທິດສະດີວເິ ຄາະອງົ ຄປ໌ ະກອບ ຫລ ທິດສະດີບກຸ ຄະລກິ ກະພາບຂອງ Raymond B.Cattell (Factor Analytic Theory) ທິ ດສະດີ ວິ ເຄ າະອົງຄ໌ ປະກ ອ ບ (Factor Analytic Theory) ຂ ອງເລີ໌ຍ ມ ອ ນດ໌ ບີແ ຄ ດ ເທ ນລ໌ (Raymond B. Cattell) ເປັນນັກຈິດວິທະຍາບຸກຄະລິກກະພາບທ່ີໄດ້ພະຍາຍາມສຶກສາບຸກຄະລິກກະພາບຢ່າງມີ ລະບົບລະບຽບເປັນການພະຍາຍາມທີ່ຈະນໍາວິຊາບຸກຄະລິກກະພາບມາສູ່ການຄິດການສຶກສາການເຂົ້າໃຈທີ່ເປັນຮູບ ທາໍ ມີຄວາມຊັດເຈນທູ່ຽງກົງດວ້ ຍການວັດແລະວິທີຄິດແລະວິທີການທາງສະຖິດ ອັນເປນັ ວິທີການທາງວິທະຍາສາດ ຢ່າງຈິງຈັງປະຫວັດແລະແນວຄິດຂອງພວກເຂົາພສະຫລຸບໄດ້ດ່ົັງນ້ົີ Raymond B. Cattell ຄ. ສ. 1905 1998 ໂດຍສຶກສາຈາກຫນັງສຂອງ (ສີເຮອນແກ້ວກັງວານ.2539: 195 213) (ສະຖິດວົງສະຫວັນ. 2540: 74 77) (ນວນລະອສຸພາຜົນ. 2527: 202 235) ແລະ (ສຸບວັນນະພັນຈັນ.2543: 10-21) ໂດຍອະທິບາຍສະຫລຸບພາບ ລວມດົັ່ງນ້ົີຄປະຫວັດຂອງເລ໌ີຍມອນດບ໌ ີແຄດເທນລ໌ (Raymond B. Cattell) ເກີດທີ່ເມອງສະຕາຟະຟອລ໌ດະຊຽລ໌ (Stanffordshire) ປະເທດອງັ ກະຫລົດມີຊີວິດຢູ່ໃນຊູ່ວງຄ. ສ. 1905 - ຄ. ສ. 1998 ພວກເຂົາເປັນບຸດຊາຍຄົນທ່ີ ສອງຂອງຕະກູນແຄດເທນ (Cattell) ສໍາເລັດການສຶກສາໃນລະດັບປນຍາຕີສາຂາເຄມີກຽດນິຍົມຈາກມະຫາ 24

ວິທະຍາໄລຄິງສ໌ (Kings College) ປະເທດອັງກະຫລົດເມີ່ອມີອາຍຸພຽງ 19 ປີຫລັງຈາກນັົ້ນພວກເຂົາໄດ້ສົນໃຈ ໃນເລ່ີອງຈິດວິທະຍາໃນເຊີງວິທະຍາສາດແລະໄດ້ສຶກສາສາຂາຈິດວິທະຍາຕ່ໍມາແລະສົນໃຈເປັນຜູ້ຊູ່ວຍນັກວິໄຈຊີ່ Charles Spearman ແລະ ເປັນຜູ້ໃຫ້ສ້າງທິດສະດີວິເຄາະອົງຄ໌ປະກອບ (Factor Analytic Theory) ຂະນະທີ່ ພວກເຂາົ ຮຽນຢໃູ່ ນມະຫາວທິ ະຍາໄລໄດ້ມີໂອກາດເປນັ ຜູ້ຊູ່ວຍໃນການເຮດັ ວໄິ ຈກັບນກັ ຈິດວິທະຍາທມີ່ ີຊີ່ສຽງຄຊາລ໌ ລສະປຽລ໌ແມນ (Charles Spearman) ສຶກສາເລ່ີອງສະຕິປັນຍາແລະໄດ້ກ່ໍການທົດສອບເພ່ີອສຶກສາທາງດາ້ ນສະຕິ ປັນຍາຢ່າງຫລາກຫລາຍວິທີລວມທັງໄດ້ຫາຄູ່າຄວາມສໍາພັນພາຍໃນຂອງຄະແນນຈາກແບບທົດສອບ ແລະ ໄດ້ ສະຫລບຸ ວ່າູ ຄວາມສາມາດທາງສະຕິປັນຍາປະກອບໄປດ້ວຍອງົ ຄ໌ປະກອບທົວ່ ໄປ (General Factors) ເຮັດໃຫ້ແຄດ ເທນຮັບວິທີການເຫລ່ົານ້ົີເປັນແນວທາງໃນການສຶກສາທາງບຸກຄະລິກກະພາບ ແລະ ຄວາມສາມາດໃນດ້ານຕູ່າງໆ ເຮັດໃຫ້ການວິໄຈທາງຈດິ ວິທະຍາເປນັ ລະບົບລະບຽບຫລາຍຂຶົ້ນລວມທັງໃຊ້ວິທີຫາຄູ່າສາໍ ປະສິດສະຫະ [ສມັ ພັນທ໌] ແຄດເທນອະທິບາຍຄໍາວູ່າບຸກຄະລິກກະພາບໄວ້ວູ່າ “ບຸກຄະລິກກະພາບຄສິ່ີງທ່ີຈະຊູ່ວຍໃຫ້ເຮົາທໍານວາຍໄດ້ວູ່າບຸກ ຄນົ ຈະເຮັດ-ຫຍັງໃນສະຖານນະການທີ່ກໍານົດໃຫ້”ດົັ່ງນ້ົັນບຸກຄະລິກກະພາບຈີງ່ຶ ເປັນເລ່ີອງຂອງພຶດຕິກາໍ ທງັ ໝົດຂອງ ບຸກຄນົ ທັງພດຶ ຕກິ ໍາທເ່ີ ປີດເຜີຍແລະພດຶ ຕິກໍາທີ່ຊູ່ອນເລ້ນແລະພຶດຕິກໍາທ່ີຊອູ່ ນເລ້ນຢູ່ພາຍໃນດ່ົັງນັນົ້ ການສກຶ ສາບຸກຄະ ລິກກະພາບຈະຕ້ອງສຶກສາພຶດຕິກໍາທັງໝົດບ່ໍແມູ່ນສຶກສາເລ່ີອງໃດເລ່ີອງໜີ່ຶງ ແຄດເທນ (Hall and Lindxzey. 1970: 386; citing Catelle. 1950: 2 3). ໂຄງສາ້ ງບກຸ ຄະລິກກະພາບຂອງແຄດເທນ ທິ ດ ສ ະດີ ບຸ ກ ຄ ະ ລິ ກ ກ ະພ າ ບ ຂ ອງ ແ ຄ ດ ເທ ນ ມີ ໂຄ ງ ສ້ າງ ບຸ ກ ຄ ະ ລິ ກ ກ ະ ພ າ ບ ປ ະ ກ ອ ບ ດ້ ວ ຍ ອຸ ບ ນິ ໄສ (Traits) ຫນູ່ວຍພະລັງ (Ergs) ເມຕະເອິລ໌ກ (Metaergs) ສັງກັບອຸດໜຸນ (Subsidiation) ແລະຕົວຕົນ (The Self) ຊ່ຶງີ ມີລາໂດຍລະອຽດດົງ່ັ ນົ້ີ ຮອລແ໌ ລະລນິ ດ໌ເຊຍ໌ີ (1970: 386 396) 1. ອຸບນິໄສ (Traits) ເປັນສູ່ວນທ່ີສໍາຄັນທີ່ສຸດທີ່ແຄດເທນຖວູ່າອຸບນິໄສຄ“ໂຄງສ້າງຂອງຈິດ” (Mental Structure) ເປັນຕົວກະທໍາໃຫ້ພຶດຕິກໍາຂອງບຸກຄົນຄົງທ່ີແລະແຄດເທນມີແນວຄວາມຄິດເໝອນອອນ ພອລ໌ຕ (Allport) ວູ່າບຸກຄນົ ແຕູ່ລະຄົນມີອຸບນິໄສຮູ່ວມຫລສາມັນລັກສະນະ (Common Traits) ນໍາກັນທັງນ້ັົນ ເຊັົ່ນການມີປະສົບການທາງສັງຄົມຢ່າງດຽວກັນສູ່ວນທ່ີເປັນເອກລັກສົນ໌ຫລວິສາມັນລັກສະນະ (Unique Traits) ໝາຍເຖິງອຸບນິໄສທ່ີມີຢູ່ສະເພາະໃນບຸກຄົນແຕູ່ລະຄົນຊ່ີຶງຄ້າຍຄຶງອຸບນິໄສຮູ່ວມເປັນເຈົ້າລັກສະນະຕູ່າງ ໆທີ່ມີຢູ່ໃນ ບກຸ ຄົນທ່ົວໄປເຊັ່ົນຄວາມສາມາດການຢຮູ່ ູ່ວມກັນເປນັ ກຸູ່ມສະຕິປັນຍາແລະຄວາມເຊີ່ອມັົ່ນໃນຕົນເອງສູ່ວນອຸບນິໄສ ທເ່ີ ປັນເອກລັກສນົ ຈ໌ ະເປັນລກັ ສະນະທ່ີປາກົດຂ້ົຶນໃນສູ່ວນຂອງເຈຕົກຕິແລະຄວາມສົນໃຈສະເພາະຂອງແຕູ່ລະບຸກຄົນ ອບຸ ນໄິ ສມີ2ຊະນິດຄ: 1.1 ອຸບນິໄສພ້ົນຜິວ (Surface Traits) ເປັນອຸບນິໄສທ່ີສາມາດສັງເກດໄດ້ຊັດເຈນເປັນລັກສະນະ ນິໄສຂອງບຸກຄົນທສີ່ ະແດງອອກມາຢາ່ ງເປີດເຜີຍອຸບນິໄສຕ້ນົ ຕເປັນໂຄງສາ້ ງທແີ່ ທ້ຈງິ ຊງ່ຶີ ຖເປນັ ຮາກຖານຂອງບຸກຄະ ລິກກະພາບແລະເປັນຕົວທກີ່ ໍານົດການສະແດງອອກຂອງອບຸ ນິໄສພົ້ນຜິວຫລາຍໆ ແບບຈີຶ່ງເປັນສີິງ່ ຈາໍ ເປັນທ່ີຈະຕ້ອງ ສກຶ ສາເມີອ່ ພບົ ບນັ ຫາກ່ຽູ ວກບັ ພດັ ທະນາການບກຸ ຄະລກິ ກະພາບ ອາການເຈບັ ປວດທາງກາຍ ຫລ ພະຍາດທາງກາຍ ທີ່ມີສາເຫດເນີ່ອງມາຈາກຈິດໃຈແລະຄວາມປ່ຽນແປງໃນບູນນາການຂອງບຸກຄະລິກກະພາບ (Dynamic Intergration) ນອກຈາກນອີ້ົ ຸບນິໄສຕົ້ນຕຍັງເປນັ ຜົນຂອງພັນທຸກາໍ ແລະສີິ່ງແວດລ້ອມປະສົມກັນຊີຶ່ງອາດຮຽກອບຸ ນິ ໄສຕນົ້ ຕວາູ່ ເປນັ ອບຸ ນິໄສແມູ່ບດົ (Constitutution Traits) ໄດ້. 25

1.2 ອຸບນິໄສຕ້ົນຕ (Source Traits) ແບງູ່ ອອກເປັນ3ແບບຕາມການສະແດງອອກຄອຸບນິໄສ ແຮງ ຂັບ (Dynamic Traits) ໄດ້ແກູ່ອຸບນິໄສທີ່ກູ່ຽວຂ້ອງກັບແຮງຈູງໃຈແລະຄວາມສົນໃຈຂອງບຸກຄົນ ເພ່ີອນໍາໄປສູ່ ຈຸດມຸ້ງໝາຍໃດ ໆກຕາມອຸບນິໄສກູ່ຽວກັບຄວາມສາມາດ (Ability Traits) ໄດ້ແກູ່ອຸບນິໄສທີ່ເປັນຕົວກໍານົດ ຄວາມສາມາດຂອງບຸກຄົນໃຫ້ເຮັດວຽກໄປສູ່ຈຸດມຸ້ງໝາຍແລະອຸບນິໄສທາງລັກສະນະອາລົມ (Temperament Traits) ໄດ້ແກູ່ອຸບນິໄສທີ່ເປັນຕົວກໍານົດຄວາມສາມາດຂອງບຸກຄົນໃຫ້ເຮັດວຽກໄປສູ່ຈຸດມຸ້ງໝາຍແລະອຸບນິໄສ ທາງອາລົມ (Temperament Traits) ໄດ້ແກ່ອູ ຸບນິໄສທີ່ກູ່ຽວຂ້ອງກັບການຕອບສະຫນອງທາງ ດາ້ ນໂຄງສ້າງເປັນ ຄວາມໄວຂອງພະລັງເປັນຕົ້ນໃນການສະແດງອອກຂອງພຶດຕິກໍາໃດໆ ກຕາມອາດເກີດຈາກອຸບນໄິ ສທັງ3ແບບຮ່ວູ ມ ກັນແຕູ່ທັງນີົ້ອຸບນິໄສແຮງຂັບຈະມີຄວາມສໍາຄັນຫລາຍກວູ່າອຸບນິໄສກູ່ຽວກັບຄວາມສາມາດ ແລະ ອຸບນິໄສທາງ ອາລມົ ເພາະອບຸ ນິໄສແຮງຂບັ ສາມາດຍດຫຍຸູ່ນແລະອາດເປນັ ຕົວປ່ຽນແປງພຶດຕກິ ໍາສູ່ວນໃຫຍູ່ໄດ້. 2. ຫນູວ່ ຍພະລັງ (Ergs ) ເປັນອຸບນໄິ ສຕົ້ນຕຫລແຮງຂັບດັນທີ່ມມີ າແຕູ່ກໍາເນີດທງັ ໃນກາຍ ແລະ ໃນ ຈິດໃຈເຮັດໃຫ້ບຸກຄນົ ມີປະຕິກິລຢິ າຕອບສະຫນອງທັງໂດຍຈົ່ງໃຈຫລເອົາໃຈໃສູ່ຕ່ໍວດັ ຖຸໃດວັດຖໜຸ ຶີ່ງຫລາຍກວູ່າວັດ ຖຸປະເພດອ່ີນແລະສະແດງປະສົບການສະເພາະຂອງອາລົມຕໍ່ວັດຖຸປະເພດນົ້ັນໆ ເປັນຈຸດເລ່ີມຕ້ົນຂອງການກະທໍາສິີ່ງ ໃດສີ່ິງໜຶ່ີງເພີ່ອໄປໃຫ້ເຖິງຈຸດມຸ້ງໝາຍຂອງກິດຈະກໍານົັ້ນໆ ຂອງຕົນຫລາຍກວູ່າກິດຈະກໍາປະເພດອ່ີນໆ ແຄດເທນ ໄດ້ກໍານົດຄໍານິຍາມຂອງຄໍາວູ່າຫນູ່ວຍພະລັງມີຫນ້າທ່ີ 4 ຢ່າງຄການຕອບສະຫນອງການຮັບຮູ້ (Perceptual Response) ການຕອບສະຫນອງທາງອາລົມ (Emotional Response) ການກະທໍາທ່ີນໍາໄປສູ່ຈຸດມຸ້ງໝາຍ (Instrumental Acts Leading to the Goal) ແລະ ຈຸດມຸ້ງໝາຍທີ່ເຮັດໃຫ້ໄດ້ຮັບຄວາມພໃຈ (The Goal Satisfaction Itself) ຖ້າລວມຫ ນູ່ວຍພະລັງ 4 ໝ ວດເຂ້ົານໍາກັນຄໍານິຍາມຈະປະກອບໄປດ້ວຍການ ຄິດ (Cognition) ຄວາມຮູ້ສຶກ (Affection) ແລະຄວາມມຸ້ງມ່ັົນ (Conation) ຊີຶ່ງເໝອນກັບຄໍາວູ່າສັນຊາດຍານ (Instinct) ຕາມທິດສະດີຂອງແມກເບິີ່ງກັນ (McDougall’s Theory) ແລະແຄດເທນໄດ້ສຶກສາຄວາມສໍາພັນ ລະຫວູ່າງພດຶ ຕິກໍາຂອງຫນູ່ວຍພະລງັ ກບັ ກະບວນການທາງຊີວວິທະຍາຂອງມະນດຸ ພອ້ ມທງັ ສະເໜີວູ່າ ຫນູ່ວຍພະລັງ ທີ່ຕິດຕົວມະນຸດມາແຕູ່ກໍາເນີດມີ 10 ຫນູ່ວຍພະລັງຄພະລັງເພດ (Sex) ການຢືນຢັນສິດທິຂອງຕົນ (Self Assertion) ການໜີຄວາມຢ້ານຄວາມວິຕົກກັງວົນ (Escape, Fear, Anxiety) ການປ້ອງກັນພຶດຕິກໍາການປົກ ປ້ອງຂອງພແໍ່ ມູ່ (Protection Parental Behavior) ການເຂົາ້ ຮູ່ວມກູຸ່ມ (Gregariousness) ຄວາມຕອ້ ງການຜັກ ຜູ່ອນ (Rest Seeking) ການສໍາລວດ (Exploration) ການຫລົງຮກັ ຕົນເອງ (Narcistic Sex) ການຂຮອ້ ງ (Appeal) ການກໍ່ສາ້ ງ (Construction)D 3. ເມຕະເອິລ໌ກ (Metaergs) ເປັນອຸບນິໄສຕົ້ນຕທີ່ກູ່ຽວກັບແຮງຂັບຊຶີ່ງໄດ້ຮັບການຂັດເກົາຈາກສ່ິີງ ແວດລອ້ ມແລະປາກົດໃນພັດທະນາການເມຕະເອິລ໌ກະຕ່າູ ງຈາກຫນ່ວູ ຍພະລັງຄຫນູ່ວຍພະລັງມີມາແຕູ່ກໍາເນີດແຕູ່ ເມ ຕະເອິລ໌ກະເກີດຂົ້ຶນພາຍຫລັງແລະພັດທະນາມາຈາກແຮງຈູງໃຈໄດ້ແກູ່ເຈຕົກຕິ (Attitude) ຄວາມສົນໃຈ (Interest) ແລະ ຄວາມອູອ່ ນໄຫວທາງອາລົມ (Sentiment). ຄວາມອອູ່ ນໄຫວທາງອາລົມມຄີ ວາມສໍາຄັນທີ່ສຸດໃນເມຕະເອິລ໌ກຄວາມອ່ອູ ນໄຫວທາງອາລົມກຄ ໂຄງ ສ້າງຂອງອບຸ ນິໄສທກີ່ ູ່ຽວກບັ ແຮງຂັບຊງີຶ່ ເກດີ ຈາກສ່ິີງແວດລອ້ ມ ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນມຄີ ວາມເອົາໃຈໃສູ່ຕໍ່ວັດຖຸບາງຢ່າງ 26

ຕະຫລອດຈົນຮູ້ສຶກແລະສາມາດຕອບສະຫນອງໄດ້ໃນສະຖານນະການສະເພາະຄວາມອູ່ອນໄຫວທາງອາລົມຈະມີ ຄວາມຫມ້ັົນຄົງແລະຖາວອນກວູ່າເຈຕົກຕິແລະຄວາມສົນໃຈເພາະຄວາມອູ່ອນໄຫວທາງອາລົມປາກົດຢູ່ໃນຊູ່ວງ ພັດທະນາການຕອນຕົນ້ ຫລາຍກວາູ່ ໄວອນີ່ ໆເຈຕົກຕຄິ ວາມສົນໃຈແລະຄວາມອູ່ອນໄຫວທາງອາລົມຈະບແ່ໍ ຍກອອກ ຈາກກນັ ແລະມກີ ານ-ເຮັດ-ວຽກງານເກ້ົອກູນກນັ ສາໍ ລບັ ຄວາມອ່ອູ ນໄຫວທາງອາລົມທສີ່ ໍາຄນັ ໄດ້ແກຄູ່ ວາມສົນໃຈໃນ ອາຊີບຄວາມສົນໃຈໃນກີລາແລະເກມຕູ່າງ ໆຄວາມສົນໃຈເພາະຄວາມອູ່ອນໄຫວທາງອາລົມປາກົດຢູ່ໃນຊູ່ວງ ພດັ ທະນາການຕອນຕົນ້ ຫລາຍກວາູ່ ໄວອີ່ນໆ ເຈຕົກຕຄິ ວາມສນົ ໃຈແລະຄວາມອອູ່ ນໄຫວທາງອາລົມຈະບແ່ໍ ຍກອອກ ຈາກກນັ ແລະມກີ ານ-ເຮັດ-ວຽກງານເກອົ້ ກນູ ກນັ ສໍາລັບຄວາມອູອ່ ນໄຫວທາງອາລົມທສ່ີ ໍາຄັນໄດ້ແກູ່ຄວາມສນົ ໃຈໃນ ອາຊີບຄວາມສົນໃຈໃນກີລາແລະເກມຕູ່າງ ໆຄວາມສົນໃຈໃນເລີ່ອງສາດສະຫນາຄວາມສົນໃຈທາງດ້ານເຄີ່ອງຈັກ ແຮລູ່ ຄວາມຮກັ ຊາດ ໂຄງສາ້ ງຂອງຫນູ່ວຍພະລັງຍອູ່ ຍແລະອາລົມຄວາມຮ້ສູ ກຶ ຕໍ່ຕນົ ເອງ. 4. ສັງກັບອຸດໜຸນ (Subsidiation) ຖ້າເຮົາສຶກສາອຸບນິໄສທ່ີສໍາພັນກັບຈໍານວນໜ່ີຶງເຮົາຈະພົບວູ່າມີ ເປົາ້ ໝາຍສຸດທາ້ ຍຊ່ີຶງບກຸ ຄົນສາມາດຈະໄປໄດ້ໂດຍການຜູ່ານເປົ້າໝາຍຍູ່ອຍໆ ໄປເປັນລໍາດັບ ຫລ ອາດຮຽກວູ່າເປົ້າ ໝາຍຍູ່ອຍເຫລົ່ານົັ້ນເປັນເຄ່ີອງມທີ່ຈະນໍາໄປສູ່ເປ້າົ ໝາຍສຸດທ້າຍອຸບນິໄສທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບັນລເຸ ປົ້າໝາຍແຮກໄດ້ ແກູ່ອຸບນິໄສທັງຫລາຍທີ່ຈະມາອຸດໜຸນອຸບນິໄສທີ່ເຮັດໃຫ້ບັນລຸເປົ້າໝາຍສຸດທ້າຍ ຫລ ໃກ້ຄຽງກັບເປົ້າໝາຍສຸດ ທ້າຍການແບູ່ງລະຫວູ່າງຫນູ່ວຍພະລັງຄວາມອູ່ອນໄຫວທາງອາລົມເຈຕົກຕິ ແລະ ຄວາມສົນໃຈນົັ້ນຖ້າຈະເວົ້າໃຫ້ ເຂົ້າໃຈງູ່າຍກຄລູກໂຊູ່ຂອງການອຸດໜຸນ (Subsidiation Chain) ທັງໝົດເປັນອຸບນິໄສທ່ີກູ່ຽວກັບແຮງຂັບໂດຍ ຄວາມສົນໃຈເປັນສີ່ິງທີ່ອຸດໜຸນເຈຕົກຕິ (Subsidiary to Attitude) ລວມທັງເປັນສ່ິີງອຸດໜຸນຄວາມອູ່ອນໄຫວ ທາງອາລົມຊີຶ່ງກເປັນສິີ່ງທີ່ອຸດໜຸນຫນູ່ວຍພະລັງ (Subsidiary to Eggs) ດ້ວຍ ແລະ ຕາມປົກກະຕິແລ້ວປະຕິກິລິ ຢາຊີງ່ຶ ກັນ ແລະ ກັນລະຫວູ່າງອຸບນິໄສທີ່ກູ່ຽວກັບແຮງຂັບມີຄວາມຊບັ ຊ້ອນຫລາຍການກວດສອບການກະທໍາໃດໆ ຈະສະແດງໃຫ້ເຫັນເປັນລູກໂຊູ່ຂອງການອຸດໜຸນທີ່ເຊີ່ອມໂຍງຫນູ່ວຍພະລັງແຕູ່ລະຢ່າງແລະຄວາມອູ່ອນໄຫວທາງ ອາລົມແລະເຈຕກົ ຕໄິ ວ້. 5. ຕົວຕົນ (The Self) ເປນັ ສູ່ວນຫນຶງ່ີ ຂອງຄວາມອູ່ອນໄຫວທາງອາລົມຕົວຕົນເປັນສີ່ິງສໍາຄນັ ຫລາຍ ເພາະເຈຕົກຕິເກອບທັງໝົດຈະສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນຕົວຕົນນ້ົັນເອງຕົວຕົນຈະກູ່ຽວຂ້ອງກັບການສະແດງອອກຂອງ ຫນູ່ວຍພະລັງຫລຄວາມອູ່ອນໄຫວທາງອາລົມອ່ີນໆ ຕົວຕົນມີບົດບາດໃນການບູນນາການບຸກຄະລິກກະພາບແລະ ຕົວຕນົ ນຍົ້ີ ັງກຽູ່ ວຂອ້ ງກັບຫນູວ່ ຍພະລງັ ທກີ່ ູຽ່ ວກັບເຈົ້າທໍາ (Superego) ແລະ ຕົວຕົນຕາມອຸດົມຄະຕິ (Ideal Self) ຊ່ີຶງທັງສອງນີົ້ໄດ້ມາຈາກອດິ ທິພົນທາງສັງຄົມນອກຈາກນີົ້ຕົວຕົນຍັງມີອິດທິພົນຄວບຄຸມອຸບນໄິ ສທີ່ກູຽ່ ວກັບແຮງຂັບ ໃຫ້ປະຕິບັດງານຮູ່ວມກັນຮຽກວູ່າຕົວຕົນທາງໂຄງສ້າງ (Structural Self) ຫລ ຕົວຕົນທີ່ເກີດຈາກແຮງຂັບ (Drive Self) ຫລ ເກີດຄວາມອູອ່ ນໄຫວທາງອາລມົ ຂອງຫນູ່ວຍພະລງັ (Ego Sentiment) ການ-ເຮັດ-ວຽກງານ ຂອງອບຸ ນິໄສທກ່ີ ູ່ຽວກບັ ແຮງຂັບອນັ ໃດກຕາມຈະສະແດງຕວົ ອອກມານນ້ັົ ຈະຕ້ອງຂົຶນ້ ຢູ່ກັບວາູ່ ອຸບນິໄສນນັ້ົ ເໝາະສົມ ກັບຕົວບຸກຄົນ ຫລ ບ່ຖໍ ້າອບຸ ນິໄສນັົ້ນໆ ບສ່ໍ າມາດເຂົ້າກັບຕົວຕົນໄດ້ກຈະເຮັດໃຫ້ເກີດລກັ ສະນະອາການພະຍາດຈິດ ພະຍາດປະສາດໃນບຸກຄົນໄດ້. ໂຄງສາ້ ງຂອງຕວົ ຕົນ ໂຄງສ້າງຂອງຕົວຕົນແບູ່ງອອກເປັນ 2 ຢ່າງຄຕົວຕົນຕາມອຸດົມຄະຕິ (Idea Self) ກັບຕົວຕົນຕາມ ຄວາມເປັນຈິງ (Real Self) ທັງສອງຢ່າງນ້ົີຂຶົ້ນຢູ່ກັບການສັງເກດຕົນດ້ວຍຕົນເອງຕາມຄວາມເປັນຈິງຄຕົວຕົນທ່ີ 27

ພວກເຂົາຍອມຮັບວູ່າພວກເຂົາເປັນໃນຂະນະທພ່ີ ວກເຂົາພິຈາລະນາຢ່າງມີເຫດຜົນສູ່ວນຕົວຕົນຕາມອຸດມົ ຄະຕິ ກຄ ຕວົ ຕົນຢາ່ ງທພ່ີ ວກເຂາົ ຕອ້ ງການຈະເປັນໃນການເລີ່ມຕນົ້ ພດັ ທະນາການຂອງຕົວຕນົ ຕາມຄວາມເປັນຈິງຈະເປັນພາບ ສະທອ້ ນທບີ່ ່ໍສມົ ບູນຂອງຕົວຕນົ ຕາມອດຸ ມົ ຄະຕິແລະເມອີ່ ລະຍະເວລາຜາູ່ ນໄປພດັ ທະນາການຂອງບກຸ ຄົນເປັນໄປຕາມ ປົກກະຕິການບູນນາການບຸກຄະລິກກະພາບຕູ່າງໆ ອາດນໍາໄປສູ່ການເປັນຕົວຕົນຊຶີ່ງທັງຕົວຕົນຕາມອຸດົມຄະຕິ ແລະຕວົ ຕນົ ຕາມຄວາມເປັນຈິງຈະມຄີ ວາມອູ່ອນໄຫວທາງອາລົມຂອງຕວົ ຕນົ (Self Sentiment) ເປນັ ຕົວກາໍ ນດົ . ການພັດທະນາບກຸ ຄະລິກກະພາບ (The Development of Personality) ການສຶກສາພັດທະນາການບຸກຄະລິກກະພາບຂອງແຄດເທນເຮົາຕ້ອງສຶກສາກູ່ຽວກັບເລ່ີອງພັນທຸກໍາແລະ ອດິ ທິພົນຂອງສ່ິີງແວດລ້ອມຊີ່ຶງເປັນປັດໄຈທ່ີສໍາຄັນໃນການກໍານົດບຸກຄະລິກກະພາບແລະພັດທະນາການບຸກຄະລິກ ກະພາບປະກອບດວ້ ຍການປບັ -ປຸງຫນວູ່ ຍພະລງັ ກັບເມຕະເອລິ ໌ກະແຫລະການຈັດລະບບົ ຕົວຕົນທາງໂຄງສ້າງຊຶີງ່ ການ ທບີ່ ກຸ ຄົນຈະມພີ ັດທະນາການໄດ້ຫລາຍນ້ອຍພຽງໃດນ້ນົັ ຂຶ້ົນຢກູ່ ັບການພັດທະນາຄວາມສາມາດໃນການເຮດັ ຫນ້າທີ່ ຂອງ ສະຕປິ ັນຍາ ຄວາມພ້ອມໃນການແຂງຂັນແລະ ຄວາມເຂ້ມຂອງຄວາມຈໍາ (Strength of Memory) ການຮຽນຮູ້ (Learning) ແຄດເທນຈໍາແນກການຮຽນຮອູ້ ອກເປນັ 3ປະເພດແລະການຮຽນຮທູ້ ັງ 3 ປະເພດຄ 1. ການວາງເງ່ອີ ນໄຂແບບຄາດສກິ (Familiar Classical) ມີຄວາມສາໍ ຄັນຕກໍ່ ານຕອບສະຫນອງທາງຈດິ ໃຈ ແລະ ເງີ່ອນໄຂຂອງສິີງ່ ແວດລອ້ ມ 2. ການວາງເງີ່ອນໄຂແບບປະຕິບັດການ (Instrumental Conditioning) ເປັນການຕອບສະຫນອງ ເພ່ີອ ການນໍາໄປສູ່ເປົ້າໝາຍຕູ່າງໆ ໃຫ້ເກີດຄວາມພຶງພໃຈແລະການຮຽນຮູ້ຊະນິດນ້ົີມີຄວາມສໍາພັນກັບຕາລາງ ການເຄ່ອີ ນໄຫວ (Dynamic Lattice) ແຄດເທນຮຽກການຮຽນຮູ້ແບບນວີົ້ າູ່ ການຮຽນຮູ້ຈາກການມາພົບ ກັນ (Confluence Learning) ພຶດຕິກໍາຫລເຈຕົກຕິທີ່ສະແດງອອກມານ້ັົນຈະສະແດງຄວາມພຶງພໃຈ ຫລາຍກວູ່າເປົ້າໝາຍດັົ່ງນ້ົັນເຈຕົກຕິໜີຶ່ງຈີ່ຶງກູ່ຽວຂ້ອງກັບຄວາມອູ່ອນໄຫວທາງອາລົມຫລາຍຢ່າງແລະ ຄວາມອູອ່ ນໄຫວທາງອາລົມກຈະກູ່ຽວຂອ້ ງກັບຫນວູ່ ຍພະລງັ ຫລາຍ ໆຫນູ່ວຍແລະອາດເຫັນໄດ້ຈາກໂຄງ ສາ້ ງຂອງຕາລາງການເຄ່ີອນໄຫວ. 3. ການຮຽນຮແູ້ ບບບູນນາການ (integration Learning) ການຮຽນຮູ້ແບບນ້ົີບຸກຄົນຈະສາ້ ງຄວາມພຶງພໃຈ ໃນລະຍະຍາວແລະສະແດງອອກໂດຍຫນວູ່ ຍພະລງັ ທງັ ຫລາຍ. ກົ ດ ກ າ ນ ຮ ຽ ນ ຮູ້ ຂ ອ ງ ແ ຄ ດ ເທ ນ ມີ 2 ຂ້ໍ ຄ ທ າງ ເລ ອ ກ ທ່ີ ແ ປ ປ່ຽ ນ ຂໍ້ 1 (The First Dynamic Crossroad)ເກດີ ຂົນ້ຶ ເມີ່ອບຸກຄນົ ພະຍາຍາມຂົນ້ັ ແຮກທີ່ຈະສະໜອງຄວາມພງຶ ພໃຈຂອງຫນວູ່ ຍພະລງັ ຢ່າງໜ່ີຶງເຮດັ ໃຫ້ເກດີ ຜົນຕາມມາ 4 ປະການຄ: 1. ບກຸ ຄົນໄດຮ້ ັບການຕອບສະຫນອງຄວາມປາດຖະຫນາຊີຶ່ງເກີດຈາກຜົນຂອງພຶດຕິກໍາທີ່ມີຮູບແບບ ຕິດຕົວ ມາແຕູ່ກາໍ ເນດີ . 2. ບກຸ ຄົນບ່ໍສາມາດສົມປາດຖະຫນາໄດເ້ ພາະບສ່ໍ າມາດໃຊ້ການຕອບສະຫນອງທາງດ້ານການເຄີ່ອນໄຫວແລະ ການຮັບຮຢູ້ ່າງມປີ ະສດິ ທພິ າບເມີ່ອພົບສະພາບສີ່ິງແວດລ້ອມທຈີ່ ໍາກັດ. 28

3. ຮບູ ແບບຂອງພະລັງອາດຈະໄດ້ຮັບການປັບ-ປຸງຫລຖກແທນທີ່ໂດຍຫນູ່ວຍພະລັງອີ່ນທີ່ເຂາົ້ ມາສະໜັບ-ສະ ໜູນຫນ່ວູ ຍພະລັງອັນແຮກ. 4. ບຸກຄົນບໍ່ສາມາດທີ່ຈະບັນລຸເປົ້າໝາຍໄດ້ທັງນົ້ີເພາະມີອຸປະສັກຂັດຂວາງເຖິງ-ແມູ່ນ-ວູ່າທາງໄປສູ່ເປົ້າໝາຍ ນົັ້ນຈະເໝາະສົມກັບບຸກຄົນນັ້ົນ ແລະ ສາມາດຮັບຮູ້ໄດ້ຢ່າງຊັດເຈນກຕາມ ແຄດເທນ ຖວູ່າປະຕິກິລິຢາ ຂອງຂໍ້ສອງເປັນການຕອບສະຫນອງທກີ່ ະຈດັ ກະຈາຍ (Response Dispersion) ໃນກລະນີນ້ີົບຸກຄົນບໍ່ຮູ້ ວູ່າຈະມີປະຕິກິລິຢາຕອບໂຕ້ຫລພຶດຕິກໍາຢ່າງໃດຈີ່ຶງຈະສາມາດລຸດຄວາມຄຽດຊີ່ຶງເກີດຈາກຫນູ່ວຍພະລັງ ນ້ນົັ ດ້ວຍເຫດນບ້ີົ ກຸ ຄົນບອ່ໍ າດຮວູ້ ູ່າຈະມີປະຕິກິລິຢາຕອບສະຫນອງທ່ີປ່ຽນແປງໄປໄດ້ຫລາຍຮບູ ແບບແລະບ່ໍ ອາດຈະແຍກແຍະຄວາມແຕກຕາູ່ ງໃນທາງກົງກັນຂ້າມບກຸ ຄນົ ທປີ່ ະສບົ ອຸປະສັກໃນຂ້ໍສຈ່ີ ະຮູ້ສຶກຮາ້ ຍແລະຫາ ແນວທາງຕອບສະຫນອງດ້ວຍຄວາມກ້າວລ້າວແຄດເທນເຊ່ີອວູ່າຈາກທາງເລອກຫລການຕ່ໍສູ້ທັງສ່ີຂ້ໍນົ້ີ ສາມາດສະແດງໃຫ້ເຫັນຄວາມສໍາຄນັ ຂອງການມາພົບກັນ (Confluence) ຫລ ພັດທະນາການຂອງການ ຕອບສະຫນອງຄວາມອູ່ອນໄຫວທາງອາລົມທີ່ຊູ່ວຍໃຫ້ບຸກຄົນໄດ້ຮັບຄວາມພຶງພໃຈໃນຫນູ່ວຍພະລັງຕ້ັົງ ແຕູ່ສອງຫນູ່ວຍຂ້ົຶນໄປພ້ອມກັບການຕອບສະຫນອງທ່ີກະຈັດກະຈາຍແລະ ມີຄວາມສໍາພັນກັບກົດຂອງ ແຮງຂັບຊີງ່ຶ ຈະນາໍ ໄປສພູ່ ດັ ທະນາການການສາ້ ງຮູບແບບພຶດຕິກາໍ ໃໝູ່. ທາງເລອກທີ່ແປປ່ຽນຂໍ້ 2 (The Second Crossroad) ຈາກທາງເລອກຂໍ້ສີ່ເມີ່ອການຕອບສະຫນອງ ຂອງຫນວູ່ ຍພະລງັ ພົບອປຸ ະສກັ ບກຸ ຄົນຈະມແີ ນວທາງເລອກຫລາຍໆ ທາງເຊນ່ັົ ການເພ່ີມກດິ ຈະກໍາບາງຢາ່ ງເພີອ່ ໃຫ້ ໄດ້ມາຊີ່ຶງຄວາມພໃຈລະບາຍອາລົມຮາ້ ຍເພອີ່ ເອົາຊະນະອຸປະສກັ ຕູ່າງໆ ໃຊ້ຄວາມຮ້າຍໃນຮູບການເຮັດຮາ້ ຍຕນົ ເອງ ຈນົ ເປນັ ຄົນທ່ີບໍ່ມປີ ະສດິ ທິພາບເມ່ີອຕ້ອງຜະເຊນີ ໜາ້ ກບັ ບັນຫາ ຫລ ອຸປະສກັ ຕູ່າງໆ. ທາງເລອກທີ່ແປປ່ຽນຂໍ້ 3 (The Third Dynamic Crossroad) ເກີດຂົ້ຶນເມີ່ອບຸກຄົນມີແບບການ ຕອບສະຫນອງຕໍ່ອຸປະສັກດ້ວຍຄວາມຮ້າຍແຕູ່ບ່ໍສາມາດເອົາຊະນະໄດ້ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນເລອກທີ່ຈະກ່ໍການຕອບ ສະຫນອງໃນ 4ລັກສະນະນາໍ ກນັ ຄໝດົ ຫວງັ ຫລ ຍົກເລກີ ຢ້ານ ຫລ ໜສີ ະແດງຄວາມກ້າວລາ້ ວແລະໃຊ້ວທິ ີການຈິ ນດົ ນາການຖ້າບກຸ ຄົນເລອກຕອບສະຫນອງຈາກຂ້ໍສອງ ແລະ ຂ້ໍສາມໃນບຊ່ໍ ້າບຸກຄົນຈະຖອຍໜີຈາກສະຖານນະ ການນນັ້ົ ຫລອາດມີພະລງັ ຄວາມສາມາດເອາົ ຊະນະອປຸ ະສັກຈນົ ປະສົບຄວາມສາໍ ເລັດຕາມຈດຸ ມຸ້ງໝາຍ ຫລ ອາດຍກົ ເລີກຄວາມພະຍາຍາມໂດຍການປະຕິເສດສີ່ິງເລົ້າທີ່ເຮັດໃຫ້ເກດີ ຄວາມຕ້ອງການນັ້ນົ ໆ ເສຍ. ທາງເລອກທ່ີແປປ່ຽນຂ້ໍ 4 (The Fourth Dynamic Crossroad) ເປັນການລ້ົມເລີກຫນູ່ວຍພະລັງ ໂດຍທີ່ບກຸ ຄນົ ປຽ່ ນແປງການປບັ ຕວົ ຈາກລກັ ສະນະພາຍນອກເຂາ້ົ ສກູ່ ານປບັ ຕວົ ພາຍໃນໂດຍການປະຕເິ ສດ ຫລ ລມົ້ ເລກີ ພະລັງຄວາມຕ້ອງການຄວາມວິຕກົ ກງັ ວນົ ມີບດົ ບາດທີ່ສໍາຄັນທີ່ສຸດໃນການທ່ີຈະຕ້ອງລະຖົິ້ມແນວໂນ້ມຂອງ ຫນ່ວູ ຍພະລງັ ນນົັ້ ໆບຸກຄນົ ມີທາງເລອກ 4 ຢ່າງນໍາກນັ ຄ: 1. ເກັບກົດພະລັງໄວ້ຄການປະຕິເສດດ້ວຍຄວາມສະໝັກໃຈແລະຕ່ໍຕ້ານທ່ີຈະສະແດງປະຕິກິລຢິ າທ່ີເປັນໄປ ຕາມຄວາມຕອ້ ງການ. 2. ພະຍາຍາມເກັບກົດແຕູ່ເປນັ ຂະບວນການທບ່ີ ຸກຄົນບພໍ່ ໃຈໃນກລະນນີ ບົີ້ ຸກຄນົ ຈະຕ່ໍຕ້ານ ແລະ ຂັບໄລູ່ສີ່ິງ ທບີ່ ຕ່ໍ ້ອງການອອກໄປຈາກຈິດສໍານຶກ. 3. ປ່ຽນຄວາມຕ້ອງການໂດຍການສ້າງກົນວິທານປ້ອງກັນຕົວຊະນດິ ທົດເທີດ (Sublimate) ໂດຍຫາຈຸດ ມຸ້ງໝາຍທສີ່ ງັ ຄມົ ຍອມຮັບມາທົດແທນຢ່າງຮຕູ້ ວົ ແລະຮຕູ້ ົວວາູ່ ກາໍ ລັງເຮັດຫຍງັ . 29

4. ບຸກຄົນອາດຈະກັບໄປໃຊ້ພຶດຕິກໍາທ່ີບໍ່ໄດ້ປັບປຸງຊ້ໍາແລ້ວຊ້ໍາອີກ ຫລ ບດໍ່ ່ົັງນົນັ້ ກພານເກເລ ຫລ ຫາຈຸດ ມຸ້ງ ໝາຍອ່ນີ ໆ ທມີ່ ລີ ັກສະນະຕໍ່ຕ້ານສັງຄົມ. ທາງເລອກທ່ີແປປ່ຽນຂໍ້ 5 (The Fifth Crossroad) ໃນການເກັບກົດຄວາມຕ້ອງການເຮັດໃຫ້ບຸກຄນົ ເກີດການຕອບສະຫນອງ 4 ລັກສະນະຄ: 1. ເພີົ້ຝັນຢາ່ ງບຮ່ໍ ຕູ້ ວົ ແລະບາງເທ່ອີ ກຮຕູ້ ວົ . 2. ເກັບກົດໄວ້ໃນຈິດຂາດສາໍ ນກຶ . 3. ເກັບກົດຢ່າງຫມ້ົັນຄົງຊຶີ່ງຫນູ່ວຍພະລັງຈະສະແດງອອກມາທາງອ້ອມແລະມີຜົນຕໍ່ພຶດຕິກໍາຂອງບຸກຄົນ ໃນລະຍະຕມໍ່ າ. 4. ບກຸ ຄນົ ອາດໃຊ້ການທົດເກດີ ຢ່າງບຮໍ່ ຕູ້ ົວ. ທາງເລອກທ່ີແປປ່ຽນຂໍ້ 6 (The Sixth Crossroad)ເປັນລັກສະນະການເກັບກົດທີ່ບ່ໍຫມ້ົັນຄົງແລະບ່ໍໄດ້ ຜນົ ເຕມັ ທີ່ບຸກຄົນຈງຶີ່ ເພ່ີມກົນວິທານປ້ອງກັນຢ່າງໃດຢ່າງໜຶີ່ງໃນ10ຢ່າງຊຶ່ີງເປັນແນວດຽວກັບຈິດວິເຄາະກົນວິທານ ປ້ອງກັນຕົວ10ຢ່າງມີດົັ່ງນ້ີົຄການຈິນົດນາການ (Fantasy) ການເຮັດປະຕິກິລິຢາກົງກັນຂ້າມ (Reaction Formation) ການໂຍນຄວາມຜິດໃຫ້ຜູ້ອ່ີນ (Projection) ການຫາເຫດຜົນມາອ້າງ (Rationalization) ການ ເກັບກົດ (Repression) ການເກັບກົດຫລາຍຍ່ີິງຂ້ົຶນ (Further Repression) ການຄວບຄຸມຫນູ່ວຍພະລັງຍູ່ອຍ (Restriction of Ego) ການຖົດຖອຍ (Regression) ການຍ້າຍແຫລູ່ງທົດແທນ (Displacement) ການຍ້າຍ ແຫລງູ່ ທດົ ແທນໂດຍການສາ້ ງອາການຂອງພະຍາດຕູາ່ ງໆ (Displacement with Symption Formation) ແຄດ ເທນຖວູາ່ ກົນວທິ ານໃນການປອ້ ງກນັ ຕນົ ເອງປ້ອງກນັ 3 ປະການຫລງັ Id ເປນັ ຕວົ ໜນຸ ກໍາລັງທສ່ີ ໍາຄນັ . ບກຸ ຄະລິກກະພາບໃນສັງຄົມລະດບັ ກູຸ່ມ (The Social Context) ແຄດເທນໄດ້ພະຍາຍາມເນັ້ົນເຖິງອິດທິ ພົນຂອງວັດທະນະທໍາແລະສັງຄົມທ່ີມີຕໍ່ພຶດຕິກໍາແລະບຸກຄະລິກກະພາບຂອງບຸກຄົນໄວ້ວູ່າສະຖາບັນທາງສັງຄົມທີ່ ກູ່ອມເກົາຫລ ມີອິດທິພົນຕໍ່ບຸກຄະລິກກະພາບມີຫລາຍົດຖາບັນແຕູ່ທ່ີສໍາຄັນທີ່ສຸດຄຄອບຄົວແລະທ່ີສໍາຄັນຮອງລົງ ມາຄສະຖາບັນການສຶກສາສະຖາບັນອາຊີບກູຸ່ມທີ່ບຸກຄົນເປັນສະມາຊິກສາດສະຫນາພັກການເມອງ ແລະ ປະເທດ ຊາດສະຖາບັນເຫລົ່ານອີ້ົ າດສົງ່ ຜົນຕ່ໍບກຸ ຄະລິກກະພາບຂອງບກຸ ຄນົ ໄດ້ດັ່ົງນ:້ົີ 1. ສະຖາບັນທີ່ຈົງ່ ໃຈຈະເຮດັ ໃຫ້ເກີດບຸກຄະລິກກະພາບຊະນິດໃດຊະນດິ ໜີ່ຶງໝາຍເຖງິ ລກັ ສະນະບກຸ ຄະລິກ ກະພາບທສີ່ ັງຄົມນົ້ນັ ຕ້ອງການອາດລວມອບຸ ນິໄສ ແລະ ບຸກຄະລິກກະພາບສະເພາະໂດຍທສີ່ ະຖາບັນນ້ົັນຈ່ງົ ໃຈຜະລິດ ລັກສະນະທີ່ຕ້ອງການຂ້ນຶົ . 2. ອງົ ຄ໌ປະກອບທາງດ້ານນິເວດວິທະຍາຫລສະຖານນະການອາດສົງ່ ຜນົ ໃຫ້ເກີດບກຸ ຄະລກິ ກະພາບຊຶ່ີງດົ ຖາ ບັນໃນສງັ ຄົມບໄ່ໍ ດ້ຈງົ່ ໃຈ. 3. ເມີ່ອເກີດຮູບແບບຂອງພຶດຕິກໍາອັນເປັນຜົນຂອງຂະບວນການຂໍ້ໃດຂ້ໍໜີຶ່ງໃນສອງຂໍ້ຂ້າງຕົ້ນແຕູ່ລະບຸກ ຄົນອາດພບົ ວ່າູ ຈາໍ ເປັນຕອ້ ງປບັ -ປງຸ ແກ້ໄຂບກຸ ຄະລິກກະພາບຂອງພວກເຂາົ ເພອີ່ ການພດັ ທະນາຕົນຕໍໄ່ ປ. ດັງ່ົ ນ້ົນັ . ເພີອ່ ເຮດັ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈໃນເລ່ີອງພັດທະນາການບກຸ ຄະລິກກະພາບໃຫ້ດບີ ອຈງ່ຶີ ມີຄວາມຈາໍ ເປັນຈະ ຕອ້ ງພິຈາລະນາເຖິງຄວາມສາໍ ຄນັ ຂງົດຖາບນັ ທາງສງັ ຄມົ ຕູາ່ ງໆ ທສີ່ ົງ່ ຜນົ ເຖງິ ບຸກຄະລກິ ກະພາບຕົ້ງັ ແຕູ່ສະຖາບນັ ຄອບຄົວໄປ ຈນົ ຖຶງດົ ຖາບັນລະດບັ ປະເທດຊາດດວ້ ຍ. ອງົ ຄ໌ປະກອບບຸກຄະລິກກະພາບ 30

ບຸກຄະລິກກະພາບຂອງCattell ເປັນລັກສະນະລວມທັງໝົດຂອງບຸກຄົນຊ່ຶີງປະກອບໄປດ້ວຍຮູ່າງກາຍ ແລະ ຈິດໃຈສະແດງພຶດຕິກໍາຕອບສະຫນອງຕໍ່ສິ່ີງເລົ້າທັງຈາກພາຍໃນແລະພາຍນອກໂດຍມີການບູນນາການຈາກ ລັກສະນະຕູ່າງໆ ຂອງພຶດຕິກໍາຄອບຄຸມໄປເຖິງສະພາບທາງດ້ານອາລົມຄວາມສາມາດຄວາມສົນໃຈ ເຈຕົກຕິຄູ່າ ນຍິ ົມ ແລະ ສະຕິປັນຍາຂອງບຸກຄົນບຸກຄະລິກກະພາບຕາມທິດສະດີນີົ້ປະກອບໄປດ້ວຍບຸກຄະລິກກະພາບທ່ີມີອົງຄ໌ ປະກອບ 16 ດາ້ ນໂດຍຮຽກວູ່າThe Sixteen Personality ໄດ້ແກູ່ ຮອລ໌ ແລະ ລນິ ດເ໌ ຊີຍ໌ (1970: 390). 1. ອົງຄ໌ປະກອບA ມກັ ອອກສງັ ຄມົ ສາລວມ. 2. ອົງຄ໌ປະກອບB ສະຕປິ ນັ ຍາ. 3. ອົງຄ໌ປະກອບC ອາລົມຫມນົ້ັ ຄົງ ອາລົມອູ່ອນໄຫວ. 4. ອົງຄ໌ປະກອບE ເປນັ ອິດສະຫລະແກູ່ຕົນຖູອ່ ມຕົນ. 5. ອງົ ຄ໌ປະກອບF ເຮັດຕົນຕາມສະບາຍ ຖຖ່ີ ວ້ ນລະມດັ ລະວງັ . 6. ອງົ ຄ໌ປະກອບG ຊີ່ກງົ ຕໍ່ຫນ້າທ່ີ ບເໍ່ ຮດັ ຕາມກດົ . 7. ອົງຄ໌ປະກອບH ກາ້ ສງັ ຄົມ ຂົີ້ອາຍ. 8. ອົງຄ໌ປະກອບI ຈິດໃຈອອູ່ ນແອ ຈິດໃຈຫມນົັ້ ຄົງ. 9. ອົງຄ໌ປະກອບL ລະແວງ ໄວ້ວາງໃຈ. 10. ອງົ ຄ໌ປະກອບM ເພົ້ີຝນັ ເຮັດຕາມຄວາມຈິງ. 11. ອງົ ຄ໌ປະກອບN ມີຫລຽູ່ ມ ກົງໄປກົງມາ. 12. ອົງຄ໌ປະກອບO ຢາ້ ນ-ກົວ ປະສາດຫມັົນ້ ຄງົ . 13. ອົງຄ໌ປະກອບQ1 ນກັ ທົດລອງ ນກັ ອະໜຸລັກສ໌. 14. ອົງຄ໌ປະກອບQ2 ອາໄສຕນົ ເອງ ອາໄສກູຸ່ມ. 15. ອົງຄ໌ປະກອບQ3 ຄວບຄຸມຕົນເອງໄດ້ ຂາດວິໄນໃນຕົນເອງ. 16. ອົງຄ໌ປະກອບQ4 ເຄັງຄຽດ ຜູ່ອນຄາຍ. ອງົ ຄ໌ປະກອບທງັ 16 ດ້ານມລີ າຍລະອຽດThe Sixteen Personality Factor Questionnaireມີລາຍ ລະອຽດດັົງ່ ນ້ົີ: 1. ອົງຄ໌ປະກອບ A ຄມັກອອກສັງຄົມ (Outgoing) ສໍາລວມ (Reserved) ຜູ້ທ່ີເຮັດຄະແນນໄດ້ສູງ (A+) ເປັນບຸກຄົນທມີ່ ັກເຂາົ້ ສັງຄົມມີຄວາມຮູ້ສຶກອບົ ອຸູ່ນແລະເປັນກັນເອງກັບຜູ້ອ່ີນມີນ້ໍາໃຈດີໃຫ້ຄວາມຮູ່ວມມດີມີ ຄວາມສາມາດໃນການປັບຕົວມີຄວາມເມດຕາກະລຸນາຜູ້ທີ່ເຮັດຄະແນນໄດ້ຕໍ່າ (A-) ເປັນບຸກຄົນທ່ີມີລັກສະນະສໍາ ລວມເສີຍເມີຍຊາເຢັນໃຈແຂງບໍ່ນິຍົມການປະນີປະນອມມັກປີກຕົວຫລມັກຢູ່ຄົນດຽວແລະມັກໃຊ້ສະຕິປັນຍາໃນ ການໄຕູ່ຕະຫລອງຢາ່ ງພນິ ດິ ພິເຄາະ. 2. ອົງຄ໌ປະກອບ B ຄສະຕິປັນຍາ (Intelligent) ຜູ້ທີ່ໄດ້ຄະແນນສູງ (B+) ເປັນຜູ້ທ່ີມີສະຕິປັນຍາສູງ (More Intelligent) ມຄີ ວາມສາມາດໃນການຄດິ ເຊງີ ນາມທາໍ ສະຫລຽວສະຫລາດມີຄວາມພຽນໃນການສຶກສາຫາ 31

ຄວາມຮູ້ແລະເປນັ ຜູ້ມີວັດທະນະທໍາຜູ້ທ່ີໄດ້ຄະແນນຕ່ໍາ (B-) ເປັນຜູ້ທ່ີມີສະຕິປນັ ຍາບ່ໍສະຫລຽວສະຫລາດນັກ (less Intelligent) ມັກຈະໃຊ້ຄວາມຄິດໃນເຊີງຮູບທໍາຫລາຍກວູ່ານາມທໍາເຮັດຄວາມເຂົ້າໃຈໃນສ່ີິງຕູ່າງ ໆໄດ້ຊ້າ ຂາດ ຄວາມຫມ້ົັນຄງົ ໃນຕນົ ເອງແລະຂາດຄວາມຈິງຈັງ. 3. ອົງຄ໌ປະກອບ C ຄອາລົມຫມົັ້ນຄົງ (Stable) ອາລົມອູ່ອນໄຫວ (Emotional) ຜູ້ທີ່ໄດ້ຄະແນນສູງ (C+) ເປນັ ບຸກຄນົ ທມ່ີ ອີ າລົມຫມົ້ັນຄົງມອງຊວີ ິດຕາມຄວາມເປນັ ຈງິ ແລະເປນັ ຜູ້ທມີ່ ວີ ຸທິພາວະທາງອາລົມບ່ໍມີອາການ ເໜີ່ອຍໜູ່າຍທາງປະສາດຈິດໃຈສະຫງົບຜູ້ທີ່ໄດ້ຄະແນນຕໍ່າ (C-) ເປັນບຸກຄົນທີ່ມີອາລົມອູ່ອນໄຫວບໍ່ມີຄວາມອົດ ທົນຕ່ໍສະຖານນະການຫຍຸ້ງ-ຍາກເຈຕົກຕິປ່ຽນແປງຢູ່ສະເໝີມີອາການເໜີ່ອຍໜູ່າຍທາງປະສາດຫງຸດຫງດິ ຮ້າຍງູ່າຍ ແລະມຄີ ວາມວຕິ ກົ ກງັ ວົນສະເໝີ. 4. ອົງຄ໌ປະກອບ E ເປນັ ອິດສະຫລະແກູ່ຕົນ (Assertive) ຖອູ່ ມຕົນ (Humble) ຜູ້ທ່ີເຮດັ ຄະແນນໄດ້ສູງ (E+) ເປັນບຸກຄົນທີ່ມີຄວາມຫມົນັ້ ໃຈໃນຕນົ ເອງຖຕົນເອງເປັນໃຫຍູ່ມີຄວາມກາ້ ວລ້າວມັກມອີ ດິ ທພິ ົນເໜອຜູ້ອີ່ນຜູ້ ທ່ີໄດ້ຄະແນນຕ່ໍາ (E-) ເປັນບຸກຄົນທີ່ມີລັກສະນະຖູ່ອມຕົນມັກຈະຍອມຜູ້ອີ່ນໃຈດີມີລັກສະນະຄວາມເປັນມິດແລະ ພ້ອມທຈີ່ ະປະພຶດຕາມແບບແຜນ. 5. ອົງຄ໌ປະກອບ F ຄເຮັດຕົນຕາມສະບາຍ (Happy-go-lucky) ຖ່ີຖ້ວນລະມັດລະວັງ (Sober) ຜູ້ທີ່ເຮັດ ຄະແນນໄດ້ສງູ (F+) ເປນັ ບກຸ ຄົນທມີ່ ີລກັ ສະນະຕາມສະບາຍວູ່ອງໄວຊ່າູ ງຄຍຸ ລູ່າເລີງແຈມູ່ ໃສເປດີ ເຜີຍແລະຄວາມກະ ຕລລ້ົນຜູ້ທ່ີເຮດັ ຄະແນນໄດ້ຕ່ໍາ (F-) ເປັນບຸກຄົນທີ່ມລີ ັກສະນະຖີ່ຖ້ວນລະມັດລະວັງໄຕູ່ຕະຫລອງຈິງຈັງຄະລຸ້ນຄິດບ່ໍ ມກັ ຕດິ ຕໍ່ກບັ ຜູ້ອນ່ີ ແລະບຊ່ໍ າູ່ ງຄຸຍ. 6. ອງົ ຄ໌ປະກອບ G ຄຊ່ີກົງຕ່ໍຫນ້າທີ່ (Conscientious) ບເໍ່ ຮດັ ຕາມກດົ (Expedient) ຜູ້ທ່ີເຮັດຄະແນນ ໄດ້ສູງ (G+) ເປັນບຸກຄົນທ່ີຊີ່ກົງຕ່ໍຫນາ້ ທີ່ມີທໍາມະມີຄວາມພາກພຽນມີຄວາມຕ້ົັງໃຈແນູ່ວແນູ່ມີຄວາມຮບັ ຜິດຊອບ ຜູ້ທ່ີເຮັດຄະແນນໄດ້ຕໍ່າ (G-) ເປັນບຸກຄົນທີ່ມີລັກສະນະບ່ໍມີຈຸດມຸ້ງໝາຍທ່ີແນູ່ນອນບໍ່ຕົ້ັງໃຈຮຽນຂາດຄວາມ ພະຍາຍາມລະເລີຍຕ່ໍຫນາ້ ທ່ີທຕີ່ ອ້ ງປະຕິບັດຂາດຄວາມອດົ ທນົ . 7. ອົງຄ໌ປະກອບ H ຄກ້າສັງຄົມ (Venturesome) ຂົີ້ອາຍ (Shy) ຜູ້ທ່ີເຮັດຄະແນນໄດ້ສູງ (H+) ເປັນ ບກຸ ຄົນທ່ີມີລກັ ສະນະກາ້ ຫານກາ້ ສູ່ຽງມັກເຂ້ົາສັງຄມົ ລູ່າເລີງມກັ ຜະຈົນໄພມກັ ທົດລອງຂອງໃໝູ່ ແລະມກັ ເປນັ ມດິ ກັບ ຄົນອີ່ນຜູ້ທີ່ເຮັດຄະແນນໄດ້ຕ່ໍາກວູ່າ (H-) ເປັນບຸກຄົນທີ່ຂ້ົີອາຍມັກມີຄວາມຮູ້ສຶກດ້ອຍເວົ້າແລະສະແດງອອກຊ້າບ່ໍ ມັກອາຊີບທີ່ຕ້ອງຕິດຕ່ໍກັບບຸກຄົນອ່ີນບໍ່ມັກສະໜິດ-ສະໜົມກັບໃຜຄວາມສົນໃຈແຄບແລະຫລີກລ້ຽງການຜະເຊີນ ໜາ້ ກບັ ເພດກງົ ກນັ ຂ້າມ. 8. ອົງຄ໌ປະກອບ I ຄຈິດໃຈອູ່ອນແອ (Tender-minded) ຈິດໃຈຫມັົ້ນຄົງ (Tough-minded) ຜູ້ທີ່ ເຮດັ ຄະແນນໄດ້ສງູ (I+) ເປັນບຸກຄົນທມີ່ ີຈິດໃຈອ່ອູ ນໄຫວເອາົ ໃຈຍາກຕ້ອງການຄວາມຊູວ່ ຍເຫລອແລະຄວາມເຫັນ ໃຈຈາກຜູ້ອີ່ນມັກພີຶ່ງພາຜູ້ອ່ີນແລະມີຄວາມວຕິ ົກກັງວົນຜູ້ທີ່ໄດ້ຄະແນນຕາ່ໍ (I-) ເປນັ ບຸກຄົນທ່ີມີຈິດໃຈຫມັົ້ນຄົງຈິງ ຈັງຕ່ໍຊວີ ິດມີຄວາມຮັບຜດິ ຊອບມີຄວາມເຊີ່ອມັ່ົນໃນຕນົ ເອງແລະສະແດງພຶດຕິກາໍ ຕສໍ່ ິ່ີງທເ່ີ ຫນັ ວູ່າເປັນໄປໄດ້ແລະເປັນ ຈງິ . 9. ອົງຄ໌ປະກອບ L ຄລະແວງ (Suspicious) ໄວ້ວາງໃຈ (Trusting) ຜູ້ທີ່ເຮັດຄະແນນໄດ້ສູງ (L+) ເປັນບຸກຄົນທີ່ມີລັກສະນະບ່ໍໄວ້ວາງໃຈໃຜຢຶດຖແຕູ່ຄວາມຄິດຂອງຕົນເອງເປັນໃຫຍູ່ສົນໃຈແຕູ່ຕົວເອງຜູ້ທີ່ເຮັດຄະ ແນນໄດ້ຕາໍ່ (L-) ເປັນບຸກຄົນທສີ່ າມາດໄວ້ວາງໃຈບຸກຄົນອ່ີນລູ່າເລງີ ບມໍ່ ກັ ການແຂູງ່ ຂນັ ສາມາດເຂົ້າກບັ ຄົນອ່ີນໄດ້ດີ ແລະເປນັ ສະມາຊິກທດີ່ ຂີ ອງກມູຸ່ . 32

10. ອົງຄ໌ປະກອບ M ຄເພົ້ີຝັນ (Imaginative) ເຮັດຕາມຄວາມຈິງ (Practical) ຜູ້ທີ່ເຮັດຄະແນນໄດ້ ສງູ (M+) ມກັ ເປັນບຸກຄົນທີ່ຊ່າູ ງຝນັ ມີແຮງຈູງໃຈໃນຕົນເອງບໍ່ສົນໃຈສີງິ່ ທີ່ຈະປະຕິບັດໄດ້ຈິງຜູ້ທີ່ເຮັດຄະແນນໄດ້ຕໍ່າ (M-) ເປັນບຸກຄົນທີ່ມີລັກສະນະລົງມປະຕິບດັ ໄດ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງເຈ້ົາລະບຽບມີຄວາມກະຕລລ້ົນມີຄວາມຕົັ້ງໃຈ ຈງິ ສົນໃຈໃນສ່ິີງເປັນໄປໄດ້ແລະສາມາດປະຕິບັດງານໄດ້ໂດຍບໃ່ໍ ຊ້ອາລມົ . 11. ອົງຄ໌ປະກອບ N ຄມີຫລູ່ຽມ (Shrewd) ກົງໄປກົງມາ (Forthright) ຜູ້ທ່ີເຮັດຄະແນນໄດ້ສູງ (N+) ເປນັ ບຸກຄົນທ່ີສະຫລາດແຫລມຄົມຫລສະຫລາດແບບມີເລ້-ຫລູ່ຽມຊູ່າງວິເຄາະມີຄວາມທະເຍີທະຍານ ຜູ້ທີ່ ເຮັດໄດ້ຄະແນນຕ່ໍາ (N-) ມັກເປັນບຸກຄົນທີ່ມີລັກສະນະເປີດເຜີຍຈິງຈັງບ່ໍມີຫລູ່ຽມມັກຢູ່ລວມກັນເປັນກຸູ່ມມີລົດ ນິຍົມງູາ່ ຍ ໆຂາດທກັ ສະການເຂົ້າໃຈຕົນເອງ. 12. ອົງຄ໌ປະກອບ O ຄຢ້ານ-ກົວ (Apprehensive) ປະສາດຫມົ້ັນຄົງ (Placid) ຜູ້ທີ່ເຮັດຄະແນນໄດ້ ສູງ (O+) ມັກເປັນບຸກຄົນທ່ີມີຄວາມຢ້ານ-ກວົ ມີຄວາມວິຕົກກັງວົນສູງຕົກໃຈງູ່າຍອາລມົ ເສຍງາູ່ ຍມັກມີອາລົມເສ້ົາ ໝອງຫງອຍເຫງົາແລະຂາດຄວາມຮສູ້ ຶກປອດໄພຜູ້ທ່ີເຮັດຄະແນນໄດ້ຕໍ່າ (O-) ເປັນບຸກຄົນທີ່ມປີ ະສາດຫມົັ້ນຄົງມີວຸ ທພິ າວະທາງອາລົມມີຄວາມເຊອ່ີ ມັົ່ນໃນຕນົ ເອງແລະເຊ່ີອຄວາມສາມາດຂອງຕນົ ເອງໃນການ-ເຮດັ -ວຽກງານ. 13. ອົງຄ໌ປະກອບ Q ຄນັກທົດລອງ (Experiment ion) ນັກອະໜຸລັກສ໌ (Conservative) ຜູ້ທ່ີເຮັດ ຄະແນນໄດ້ສູງ (Q1+) ມັກເປັນບຸກຄົນທີ່ສົນໃຈທາງດ້ານການທົດລອງເປັນນັກວິເຄາະສົນໃຈເລ່ີອງການໃຊ້ສະຕິ ປັນຍາແລະການປ່ຽນແປງຜູ້ທີ່ເຮັດຄະແນນໄດ້ຕໍ່າ (Q2-) ເປັນບຸກຄົນທີ່ມີແນວຄິດຕິດໄປທາງດ້ານນຸລັກສ໌ຫົວເກ່ົາ ເຊີອ່ ມັ່ົນໃນສີ່ິງທີ່ໄດ້ຮັບການປກູ ຝັງແລະການອົບຮົມສັງ່ົ ສອນຕໍ່ຕ້ານແລະພະຍາຍາມປະວງິ ເວລາການປ່ຽນແປງບໍ່ສົນ ໃຈການວິເຄາະ. 14. ອົງຄ໌ປະກອບ Q2 ຄອາໄສຕົນເອງ (Self-sufficient) ອາໄສກຸູ່ມ (Group-dependency) ຜູ້ທີ່ ເຮັດຄະແນນໄດ້ສູງ (Q2+) ເປັນບກຸ ຄົນທ່ີພີ່ຶງຕົນເອງເຄີຍຊິນກັບການ-ເຮັດ-ວຽກງານຕາມວິທີການຂອງຕົນບໍ່ສົນ ໃຈຄວາມຄດິ ເຫນັ ຂອງສັງຄມົ ມີຄວາມພງຶ ພໃຈໃນຕົນເອງຜູ້ທເີ່ ຮດັ ຄະແນນໄດ້ຕໍາ່ (Q2-) ມກັ ເປັນບກຸ ຄົນທ່ີມັກເຮັດ ວຽກຫລຕດັ ສນິ ໃຈຮູວ່ ມກບັ ຜູ້ອີນ່ ເປນັ ຜູ້ຮວູ່ ມງານແລະຜູ້ຕາມທດີ່ ີຕ້ອງການການສະໜັບ-ສະໜູນຈາກໝຄູ່ ະນະ. 15. ອົງຄ໌ປະກອບ Q3 ຄຄວບຄຸມຕົນເອງໄດ້ (Controlled) ຂາດວິໄນໃນຕົນເອງ (Undiscipline Self-conflict) ຜູ້ທີເຮັດຄະແນນໄດ້ສູງ (Q3+) ມັກເປັນບຸກຄົນທ່ີຄວບຄຸມອາລມົ ແລະພຶດຕກິ ໍາຂອງຕົນເອງໄດ້ດີ ສົນໃຈແລະເອົາໃຈໃສູ່ຕໍ່ສັງຄົມມີຄວາມຕັົ້ງໃຈຈິງຜູ້ທີ່ເຮັດຄະແນນໄດ້ຕໍ່າກວູ່າ (Q3-) ເປັນບຸກຄົນທີ່ບໍ່ສາມາດຄວບ ຄຸມຕນົ ເອງໄດ້ຂາດວິໄນມກັ ມີຄວາມຂັດແຍ້ງໃນຕົວເອງປັບຕວົ ຍາກ. 16. ອົງຄ໌ປະກອບ Q4 ຄເຄູ່ງຄຽດ (Tense) ຜູ່ອນຄາຍ (Relaxed) ຜູ້ທ່ີເຮັດຄະແນນໄດ້ສູງ (Q4+) ມັກເປັນບຸກຄົນທີ່ມີຄວາມຄຽດຕ່ີນເຕັ້ົນຕົກໃຈງູ່າຍແລະຫງຸດຫງິດມີຄວາມຄັບຂ້ອງໃຈສູງຜູ້ທີ່ເຮັດຄະແນນໄດ້ຕ່ໍາ (Q4-) ເປັນບກຸ ຄົນທ່ີ ບເ່ໍ ຄູ່ງຄຽດອາລົມເຢນັ ຮັກສະຫງົບ ສະແດງພຶດຕິກໍາຕາມຄວາມພໃຈບ່ໍມີຄວາມຄັບຂ້ອງໃຈພ ໃນສະຖານນະການທເີ່ ປນັ ຢູ່ ພັດທະນາການຂອງບກຸ ຄະລກິ ກະພາບ (The Development of Personality) Cattel ໄດ້ພິຈາລະນາກະບວນການພັດທະນາບຸກຄະລິກກະພາບຢ່າງກວ້າງຂວາງທັງການພິຈາລະນາ ພດັ ທະນາການຂອງໂຄງສ້າງຂອງບຸກຄະລິກກະພາບແລະການພຈິ າລະນາພດັ ທະນາການຂອງພຶດຕິກາໍ ໃນລະດັບອາຍຸ ຕາູ່ ງໆ ຊ່ີຶງຄວາມຄິດໃນເລ່ີອງພດັ ທະນາການເຫລົ່ານີົ້ພວກເຂົາໄດ້ນໍາຄວາມສາໍ ຄັນມາຈາກແນວຄິດໃນທິດສະດີຂອງ 33

ຈິດວິເຄາະ ແລະ ທິດສະດີການຮຽນຮູ້ທີ່ນໍາມາອ້າງອິງແຕູ່ກໄດ້ເພີ່ິມເຕິມຄວາມຄິດຕູ່າງໆ ຂອງພວກເຂົາລົງໄປໃນ ການສັງເຄາະດ້ວຍການພັດທະນາບຸກຄະລິກກະພາບໃນທັດນະຂອງພວກເຂົາຄການປັບ-ປຸງພະລັງ (ergs) ພະລັງ ເສີມ (metaergs) ແລະການຈັດລະບົບໂຄງສ້າງຂອງຕົນ (self) ກະບວນການພັດທະນາການບຸກຄະລິກກະພາບມີ ອົງຄ໌ປະກອບຕາູ່ ງໆ ທເີ່ ຂ້ົາມາກູ່ຽວຂ້ອງກັບພດັ ທະນາການຂອງບຸກຄະລິກກະພາບດ່ົັງຕໄໍ່ ປນ:ົ້ີ 1. ອິດທິພົນທາງສີນວິທະຍາຂອງແມູ່ທີ່ມີຕໍ່ເດັກນ້ອຍໃນມົດລູກ (Physiological influence of the mother) 2. ບົດບາດຂອງການຮຽນຮູ້ (Role of learning) ຂອງບຸກຄົນ 3. ຫລັກການຂອງການຮຽນຮູ້ (Principle of learning) 4. ອດິ ທພິ ນົ ຂອງສັງຄມົ (Social context) ດັົ່ງຈະອະທບິ າຍໂດຍລະອຽດຄ ຂົັ້ນພັດທະນາການຂອງບຸກຄະລິກກະພາບ (Stages of Personality Development) Cattell ໄດ້ ແບງູ່ ຊນົັ້ ພັດທະນາການນບັ ຕົັງ້ ແຕູ່ເກດີ ຈນົ ເຖິງໄວຊະລາດັງົ່ ນົີ້: 1. ລະຍະເກດີ 5 ປີ ໃນລະຍະນ້ົີ Cattell ຍອມຮບັ ຢາ່ ງຍິີ່ງໃນຄວາມຄິດເຫັນຂອງ Freud ວາູ່ ລະຍະນົ້ີຖກ ກາໍ ນດົ ໂດຍຄວາມຄິດຂດັ ແຍງ້ ຕູ່າງໆ (conflicts) ແລະ ເປັນລະຍະສໍາຄັນໃນພັດທະນາການຂອງບຸກຄະລກິ ກະພາບ. 2. ລະຍະ 6-13 ປີເປັນລະຍະປ່ຽນຄວາມຊີ່ສັດພັກດີຈາກພໍ່ແມູ່ໄປສູ່ກຸູ່ມເພີ່ອນ Cattell ມອງລະຍະນ້ີົວູ່າ ເປນັ ລະຍະປາດສະຈາກຄວາມກງັ ວນົ ໃຈເດກັ ແຜູ່ຂະຫຍາຍຄວາມຮັກຈາກພ່ໍແມູ່ແລະຮກັ ຕົນເອງໄປສບູ່ ຸກຄົນອ່ີນເປັນ ຊູ່ວງທeີ່ go ລວບລວມຄວາມຫມ້ົນັ ຄົງແຂງແຮງ. 3. ໄວລຸ້ນເລີ່ມຕົັ້ງແຕູ່ອາຍຸ 14 ປີຈົນເຖິງອາຍຸ 24 ປີນັບວູ່າ Cattell ໄດ້ພິຈາລະນາຊູ່ວງນ້ົີຍາວ-ນານກວູ່າ ນກັ ຈດິ ວິທະຍາຄນົ ອນີ່ ໆ ລະຫວູາ່ ງໄວລຸ້ນມີການປ່ຽນແປງທາງຮູ່າງກາຍຢ່າງວູ່ອງໄວທັງໃນເດກັ ຜູ້ຊາຍແລະເດກັ ຜູຍ້ ິງ ຄວາມບ່ໍຫມົ້ັນຄົງທາງອາລົມເພ່ີມຂ້ົຶນມີຄວາມບໍ່ຄູ່ອງຕົວທາງສັງຄົມມີຄວາມສົນໃຈໃນເລ່ີອງເພດມີຄວາມຂັດແຍ້ງ (conflict) ໃນເລອ່ີ ງຕູ່າງໆ ທກີ່ ູ່ຽວຂອ້ ງກັບພວກເຂົາ. ສາເຫດທເີ່ ຮດັ ໃຫໄ້ ວລນຸ້ ເກີດຄວາມຂດັ ແຍງ້ (Conflicts) ມດີ ງົັ່ ນ້ີົ: 1. ຄວາມຕອ້ ງການອດິ ສະຫລະຈາກແມູ່. 2. ຄວາມຕອ້ ງການສະຖານພາບໃນອາຊີບການຕຽມຕວົ ສາໍ ລບັ ການປະກອບອາຊີບແລະການປະສບົ ຄວາມ ສໍາເລັດໃນລາຍໄດ້ທີ່ຈະລຽ້ ງຕົວເອງ. 3. ການບໄ່ໍ ດ້ຮບັ ຄວາມພຶງພໃຈທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມປະທັບໃຈແກູ່ເພດກົງກນັ ຂ້າມ. 4. ການບໄໍ່ ດຮ້ ັບຄວາມຮສູ້ ຶກຫມັນ້ົ ຄົງທາງຈດິ ໃຈ. ສາເຫດທັງ 4 ປະການນົ້ີຖາ້ ໄວລຸ້ນສາມາດຜ່າູ ນພົນ້ ໄດ້ ກຈະເຮດັ ໃຫ້ເກີດບູນນາການແລະເກດີ ຄວາມເພິີ່ງພ ໃຈໃນມະໂນພາບຕົນ (self concept) ແລະ ພດັ ທະນາບຸກຄະລກິ ກະພາບເຂົາ້ ສໄູ່ ວຕ່ໄໍ ປໄດຕ້ າມວຸທິພາວະດັົງ່ ນ້ນົັ ໃນ ຊູ່ວງພັດທະນາການຂອງໄວນົ້ີໄວລຸ້ນຕ້ອງການຄວາມເປັນຕົວຂອງຕົວເອງສູງມີໂລກສູ່ວນຕົວສູງຫາກຄອບຄົວ ເຂົ້າໃຈລັກສະ ນະຊ່ວູ ງໄວດົັ່ງກູ່າວແລະບໍ່ເຂ້ມງວດກບັ ເດັກຫລາຍເກີນໄປໃຫ້ພວກເຂົາໄດ້ມີໂອກາດສະແດງຕົວຕົນ ຢ່າງທ່ີພວກເຂາົ ຈະເປັນໂດຍສອດຄອ້ ງກບັ ຄວາມຕອ້ ງການຂອງພວກເຂາົ ຜູ້ປກົ ຄອງຄວນສ່ົງເສີມຫລາຍກວູ່າດຸ ແລະ ຕໍານິ. 2.2.3 ທິດສະດີຈິດວິທະຍາລາຍບຸກ ຄົນ ຫ ລ ທິດສະດີບຸກ ຄະລິກກ ະພາບ ຂອງ Adler (Individual Psychology). 34

ປະຫວັດ Alfred Adler ເກດີ ປະເທດອອດເຕຍເມີ່ອວັນທີ່ 7 ກຸມພາຄ. ສ.1870 ຄອບຄົວຂອງພວກເຂົາ ມີຖານະປານກາງ Adler ເປນັ ບຸດຄົນທີ່ 3 ໃນຈໍານວນພີ່ນ້ອງ7ຄນົ ການສຶກສາຫລັງຈາກຮຽນຈບົ ການສຶກສາເບົ້ອງ ຕົ້ນແລ້ວພວກເຂົາໄດ້ເຂາ້ົ ການສຶກສາແພດທ່ີ Vienna Medical School ຈາກການສກຶ ສາບູ່ອນນພົ້ີ ວກເຂົາໄດ້ຮັບ ການເນົ້ັນວູາ່ ແພດຕ້ອງກກໍ່ ານປິ່ນປົວຄົນໄຂ້ທຸກເລີ່ອທ່ີກຽູ່ ວຂ້ອງກັບຕົວພວກເຂົາທັງໝົດບສ່ໍ ະເພາະແຕູ່ເລ່ີອງຄວາມ ເຈັບປ່ວຍເທ່ົານ້ົັນ Adler ມັກຄໍາສອນທ່ີວູ່າ“ຖ້າເຈົ້າຕ້ອງການເປັນໝໍທ່ີດີເຈົ້າກຕ້ອງເປັນຄົນທ່ີມີຄວາມເມດຕາ ກະລຸນາ” (If you want to be a good doctor, you have to be a kind person) ຄໍາກູ່າວນົີ້ເປັນສີ່ິງທີ່ພວກ ເຂົາສນົ ໃຈຫລາຍ ແລະຈດົ ຈໍາບລ່ໍ ມ. ເມ່ີອພວກເຂົາໄດ້ຮັບປນຍາແພດສາດແລ້ວພວກເຂົາໄດ້ຕ້ົັງຄິນິກສູ່ວນຕົວໃນຍູ່ານທ່ີຢູ່ອາໄສຂອງຄົນ ຊ້ັົນ ກາງຊີຶ່ງມີຖານະບຄໍ່ ູ່ອຍດີເທົາ່ ໃດນກັ ໃນເມອງ Vienna ໃກ້ໆ ກັບສວນສາທາລະນະແຫູງ່ ໜ່ີຶງຄນົ ໄຂ້ຂອງພວກເຂາົ ມີ ທັງສິນປນແລະນັກກາຍກໍາຊີ່ຶງມາເປີດການສະແດງທ່ີສວນສາທາລະນະແຫູ່ງນີ້ົໃນຈໍານວນຄົນໄຂ້ເຫລົ່ານີົ້ມີຄົນໄຂ້ ບາງຄົນທີ່ເຮັດໃຫ້ Adler ພົບວູ່າພວກເຂົາເຫລ່ົານົ້ັນໄດ້ພົບຄວາມສໍາເລັດມີພະກໍາລັງ ຫລ ຄວາມແຂງແຮງທ່ີເກີດ ຈາກປະສບົ ການຂອງຄວາມອູ່ອນແອ ແລະ ຄວາມເຈັບປ່ວຍຂອງຕົນເກອບນໍາໃຫ້ເກີດຂົ້ຶນຈຸດນ້ີົເອງເຮັດໃຫ້Adler ສົນໃຈໃນຄວາມຄິດເລີ່ອງການໄດ້ຮັບຄວາມສໍາເລັດຈາກການຊົດເຊີຍແລະໄດ້ກາຍມາເປັນຄວາມຄິດລວບຍອດ (concept) ທສີ່ ໍາຄນັ ຢ່າງໜຶີງ່ ໃນທດິ ສະດີບກຸ ຄະລກິ ກະພາບຂອງພວກເຂາົ . ນັກຈິດວິທະຍາໃນກູຸ່ມຂອງ Adler ໄດ້ເຂ້ົາມາເຮັດວຽກຮູ່ວມກັບFreud ຕໍ່ມາພວກເຂົາບໍ່ເຫັນດ້ວຍກັບ Freud ໃນເລີ່ອງຂອງຄວາມຝັນ (dreams) ແລະ ໄດ້ຕພີ ິມວພິ າກສ໌ວິຈານນ໌ຄວາມຄດິ ເຫັນນປີ້ົ ີ 1910 ພວກເຂົາໄດ້ ຮັບເລອກເປນັ ປະທານຄົນແຮກຂອງສະມາຄມົ ຈິດວິທະຍາວິເຄາະ (Vienna Psycho Analytic Society) ໃນລະ ຍະຫລັງໆAdler ບໍ່ເຄີຍສ້າງຄວາມສໍາພັນທ່ີອົບອຸູ່ນກັບ Freud ຫລ ກັບນັກຈິດວິທະຍາຄົນສໍາຄັນໆ ໃນກຸູ່ມຈິດວິ ເຄາະພວກເຂົາບ-່ໍ ແມນູ່ ຄນົ ທີ່ຈະສະຫຍບົ ໃຫ້ກັບຜູ້ທີ່ມອີ າໍ ນາດເໜອກວູ່າແລະປະກອບຄໍາຖາມແລະຄໍາວິຈານນຄ໌ ວາມ ຄິດບາງຢ່າງໃນທິດສະດີຂອງFreud ຢ່າງກົງໄປກົງມາເປັນເຫດໃຫ້ພວກເຂົາຕ້ອງລາອອກຈາກສະມາຄົມນ້ົີໄປໃນ ປີ ຄ. ສ.1911. ຫລັງຈາກນັົ້ນ Adler ກໄດ້ມາລວບລວມນກັ ຈິດວທິ ະຍາທ່ີມີຄວາມຄິດເຫັນກງົ ກນັ ຕົງັ້ ກຸູ່ມຈິດວທິ ະຍາຂົຶ້ນ ໃໝູ່ຮຽກຊີ່ວູ່າ Society for Free Psycho Analytic Research ການຕັງົ້ ຊີ່ເຊັົ່ນນ້ົີສະແດງໃຫ້ເຫັນຢ່າງເດ່ນັົ ແຈ້ງ ເຖິງການບໍ່ເຫັນດ້ວຍວິທີການທີ່ Freud ສຶກສາຄົນໄຂ້ແຕູ່ໃນປີ 1913 ພວກເຂົາໄດ້ປ່ຽນຊ່ີສະມາຄົມນີົ້ໃໝູ່ເປັນ Individual Psychology ເປັນຊ່ີທີ່ສະທ້ອນເຖງິ ຄວາມກູ່ຽວຂ້ອງຕູ່າງໆ ທຈີ່ ະເຂົ້າໃຈບຸກຄະລິກກະພາບທັງໝົດບໍ່- ແມູ່ນພຽງດ້ານໃດດ້ານໜີຶ່ ງໃນເລ່ີອງພຶດຕິກໍາເທ່ົານົ້ັນຄວາມຫ ມາຍ ອີກ ຢ່າງໜຶີ່ ງຂອງຄໍາວູ່າ“ລາຍບຸກຄົນ (individual) ” ຄການສະແດງສີງິ່ ທີ່ປາກົດທັງໝົດ ຫລ ສີິ່ງທ່ີຢູ່ໃນລາຍບຸກຄົນແຕູ່ຄາໍ ໆ ນີົ້ມັກນໍາໄປໃຊ້ເປນັ ຄວາມ ຫມາຍໃນການສຶກສາລາຍບຸກຄົນ (study of the individual) ຊ່ີຶງເປັນການສຶກສາທ່ີກົງກັນຂ້າມກັບການສຶກສາ ພຶດຕິກໍາເປັນກຸູ່ມ ແລະ ບໍ່ແມູ່ນຄວາມຫມາຍໃນທັດນະຂອງAdler ໃນທິດສະດີຂອງAdler ຄໍາວູ່າ“ລາຍບຸກຄົນ” (individual) ສາມາດເຂາົ້ ໃຈໄດ້ຈາກຄວາມສໍາພັນລະຫວູ່າງບຸກຄົນກບັ ສະມາຊກິ ອ່ີນໆ ໃນສງັ ຄມົ . ລະຫວູ່າງສົງຄາມໂລກເທ່ີອທີ່1 Adler ໄດ້ເປັນແພດປ່ິນປົວທະຫານທ່ີບາດເຈັບໃນໂລງົບຢາບານໃນກຸງ ວຽນນາ (Vienna hospital) ຊ່ຶີງເຮັດໃຫ້ພວກເຂົາໄດ້ຮັບປະສົບການຕູ່າງໆ ກວ້າງຂວາງຂ້ຶົນພວກເຂົາໄດ້ຄົ້ນພົບ ຄວາມສໍາຄັນຂງມົ ໂນມຕິ (concept) ໃນເລ່ີອງຄວາມສົນໃຈສັງຄົມ (social interest) ພວກເຂົາໄດ້ເຫັນຄວາມ 35

ທາລຸນໂຫດຮ້າຍຂອງສົງຄາມທີ່ມີຕ່ໍປະຊາຊົນສົງຄາມເປັນຜົນມາຈາກການຂາດຄວາມໄວ້ວາງໃຈແລະຂາດຄວາມ ຮວູ່ ມມກນັ ສີ່ິງເຫລົ້ານີ້ົເປນັ ແຮງຈງູ ໃຈໃນການຂຽນຜົນງານເພີ່ອສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງຂ້ໍມນູ ທວ່ົ ໆ ໄປຂອງມະນຸດເຊົັ່ນ ຄວາມຕ້ອງການທີ່ຈະຮູ່ວມມກັນ (cooperation) ຄວາມຮັກ (love) ແລະການໄດ້ຮັບການຍອມຮັບນັບຖ ລະຫວູ່າງມະນຸດນໍາກັນ (respect) ໃນຂະນະດຽວກັນພວກເຂາົ ກໃຫ້ຄວາມຊູ່ວຍເຫລອທ່ີຈະສາ້ ງຄິນິກແນະແນວ ເດັກຂ້ຶົນໃນໂຮງຮຽນໃນກງຸ ວຽນນາ (child guidance clinic) ໃຫ້ຄໍາປກຶ ສາແກູ່ເດກັ ແລະຄອບຄົວຕ້ົງັ ແຕູ່ປີ ຄ. ສ. 1920 ເປັນຕ້ົນມາ. Adler ເປັນນັກຈິດວິທະຍາທີ່ໄດຮ້ ັບການຍອມຮັບລະຫວູ່າງປະເທດພວກເຂົາໄດ້ໄປບັນລະຍາຍໃນຍຸໂລບ ສະຫລັດອະເໝລິກາແລະໄດ້ເຖິງແກູ່ກໍາ ດ້ວຍຫົວໃຈວາຍຂະນະທີ່ໄດ້ຮັບເຊີນເປັນອາຈານອາຄັນຕຸກະ (tour lecture) ເມີອ່ ວນັ ທ່ີ 28 ພະລດພາກມຄ. ສ. 1937. ຈິດວິທະຍາລາຍບຸກຄົນ (Individual Psychology) ເປັນທິດສະດີລາຍບຸກຄົນທ່ີມຸ້ງເຮັດຄວາມເຂ້ົາໃຈ ພດຶ ຕກິ າໍ ຂອງມະນຸດໂດຍຄໍານງຶ ເຖິງຄວາມຊບັ ຊ້ອນແລະການຈັດລະບົບຂອງແຕູ່ລະບກຸ ຄນົ . ໂຄງສ້າງຂອງທດິ ສະດີ ໂຄງສາ້ ງທດິ ສະດີບກຸ ຄະລກິ ກະພາບມີແນວຄວາມຄດິ ທສີ່ າໍ ຄນັ ໆ ຂອງ Adler ມີ 6 ເລອີ່ ງຕ່ໄໍ ປນ:້ີົ 1. ການຢດຶ ຖສິີງ່ ທເ່ີ ປນັ ຈນິ ດົ ນາການ (Fictional Finalism). 2. ການແສວົງຫາຄວາມຍີິ່ງໃຫຍູ່ (Striving for Superiority). 3. ຄວາມຮູສ້ ຶກດ້ອຍແລະການຊົດເຊຍີ (Inferiority Feeling and Compensation). 4. ຄວາມສົນໃຈສັງຄມົ (Social Interest). 5. ແບບແຜນຊີວດິ (Style of Life). 6. ການລຽ້ ງດູຂອງພໍ່ແມູ່ ໂດຍຈະອະທບິ າຍເປນັ ພາບລວມດງັົ່ ນ:ົ້ີ Adler ເຊ່ີອໃນເລອ່ີ ງອິດທິພົນຂອງພັນທກຸ ໍາແລະສງ່ິີ ແວດລ້ອມມຜີ ນົ ຕໍ່ບຸກຄະລກິ ກະພາບຂອງບຸກຄົນນອກ ຈາກນພີົ້ ວກເຂາົ ຍັງເຊ່ີອວູ່າສະຖານນະການທີ່ກດົ ດັນຈະເຮັດໃຫ້ບຸກຄນົ ທພີ່ ິການ ຫລ ຄນົ ທ່ີຂາດສາມາດຢ້າໃຫ້ເຫັນ ບກຸ ຄະລິກກະພາບທໂີ່ ດດເດົັ່ນໄດ້ຍິ່ີງຂຶົ້ນ ແລະ ພວກເຂົາສະຫລຸບໂຄງສ້າງທິດສະດີຂອງພວກເຂາົ ວູ່າການສ້າງບຸກຄະ ລິກກະພາບເປັນຜົນສບເນ່ີອງມາຈາກສິ່ີງທີ່ເປັນມາແຕູ່ກໍາເນີດ (Organism) ເພາະມະນຸດມີລະຍະເວລາທ່ີເປັນ ເດັກນ້ອຍດົນໃນຊູ່ວງນົ້ັນບຸກຄົນຈະໄດ້ຮັບອິດທິພົນຂອງເຈຕົກຕິໃນຄອບຄົວຂອງຕົນ ຫລ ອິດທິພົນຂອງພໍ່ແມູ່ຜູ້ ປກົ ຄອງຊຶ່ີງເຮັດໃຫ້ບຸກຄນົ ອາດ ຮູ້ສກຶ ເຖງິ ຄວາມຮູ້ສຶກດ້ອຍ ແລະ ພະຍາຍາມຫາທາງຊດົ ເຊຍີ ໂດຍວິທີການຕ່ໍສູ້ດົິ້ນ ລົນເພີ່ອລົບລ້າງເພ່ີອໃຫ້ຕົນຮູ້ສຶກດີໃນກູຸ່ມຜູ້ໃຫຍູ່ໂດຍການແສວົງຫາຄວາມຍີ່ິງໃຫຍູ່ການຢຶດຖສ່ິີງທ່ີເປັນຈິນົດນາ ການແລະຍູ່າງໄປສູ່ຈິດນາການແຫູ່ງຕົນໂດຍມີຄວາມຮູ້ສຶກກູ່ຽວກັບສັງຄົມແລະຄວາມສົນໃຈສັງຄົມຊ່ຶີງຈະເປັນປັດ ໄຈທ່ີເຮັດໃຫ້ເກີດການພັດທະນາການຂອງບຸກຄົນ ຊ່ີຶງຖເປັນເລີ່ອງຂອງການມີສາມັນສໍານຶກ (Common sense) ດງັ່ົ ນ້ົັນວຖິ ີຊວີ ິດຂອງມະນຸດທຸກຄົນມີແບບແຜນຊີວິດທຫີ່ ລາກຫລາຍກນັ ໄປ ແລະ ສ່ີິງສາໍ ຄັນໃນເລີ່ອງຂອງຊວີ ິດແລະ ໃນເລີ່ອງການລ້ຽງດູ ການພັດທະນາບຸກຄະລິກກະພາບໃນຊູ່ວງ 5 ປີແຮກນັ້ົນ ສ່ິີງແວດລ້ອມ (Milieu) ຖວູ່າເປັນ 36

ສ່ີິງສໍາຄັນທີ່ສຸດ ແລະ ຍັງລວມເຖິງເຈຕົກຕິທີ່ພ່ໍແມູ່ມີຕໍ່ເດັກສໍາພັນທະພາບລະຫວູ່າງພ່ີນ້ອງກເປັນສິີ່ງທີ່ຈໍາເປັນໃນ ການພັດທະນາບຸກຄະລິກກະພາບ ດ່ັົງນ້ົັນ, ພໍ່ແມູ່ທ່ີຕ້ອງການໃຫ້ລູກມີບຸກຄະລິກກະພາບທ່ີດີພໍ່ແມູ່ຄວນຈະສົງ່ ເສີມ ໃຫ້ລູກເປນັ ຕົວຂອງຕົວເອງ ໃຫ້ຄວາມຮັກກັບລູກຂອງທູ່ານໃຫ້ຄວາມຍຸດຕທິ ໍາບ່ໍຊູ່ວຍເຫລອລູກຈົນລູກເຮັດຫຍັງ ເອງບ່ໍເປັນ ມີຄວາມເຂົ້າໃຈໃນຕົວລູກຂອງທູ່ານ ແລະ ທີ່ສໍາຄັນຄທູ່ານຕ້ອງສາມາດຮັບຟັງຄວາມຄິດເຫັນລູກທູ່ານ ໄດ້ ແລະ ບໍ່ວູ່າລູກຈະເກີດໃນລໍາດັບໃດຫາກູກໄດ້ຮັບຄວາມຮູ້ສຶກທີ່ດີໆ ດົັ່ງກູ່າວຈາກພໍ່ແມູ່ສົມບູນການພັດທະນາ ບຸກຄະລິກກະພາບຈະເປັນໄປຕາມແບບແຜນແຕູ່ພວກເຂົາກບປ່ໍ ະຕິເສດວາູ່ ລາໍ ດບັ ການເກີດມີຜົນຕໍ່ການພັດທະນາບຸກ ຄະລກິ ກະພາບ. ຄວາມສາໍ ພັນຂອງຄອບຄວົ ກບັ ບຸກຄະລິກກະພາບ ໃນເລ່ີອງຄວາມສໍາພັນຂອງຄອບຄົວພວກເຂົາເຊີ່ອວູ່າລໍາດັບການເກີດເຮັດໃຫ້ບຸກຄະລິກກະພາບຂອງບຸກ ຄນົ ແຕກຕູາ່ ງກນັ ເຊັ່ົນ: 1. ລູກຄົນໃຫຍູ່ມັກຈະມີບຸກຄະລິກກະພາບເປັນຄົນເອົາຈິງເອົາຈັງຕໍ່ຊີວິດມີຄວາມຮັບຜິດຊອບມັກເປັນຜູ້ ນໍາຜູ້ໄວ້ອໍານາດແຕູ່ຖ້າແກ້ຄວາມກ້າວລ້າວບ່ໍໄດ້ ລູກຄົນໃຫຍູ່ມັກມີບຸກຄະລິກກະພາບກ້າວລ້າວເຄູ່ງຄຽດ ແລະ ອດິ ສາບງັ ບຽດ 2. ລູກຄົນຮອງ ມກັ ມີບຸກຄະລິກກະພາບເປັນຄົນບເ່ໍ ຄູ່ງຄຽດບໍ່ເອົາຈິງເອົາຈັງເທົາ່ ໃດນັກມີນິໄສຮັກສະໜຸກ ບໍ່ຄູ່ອຍສົນໃຈທ່ີຈະເປັນຜູ້ນໍາຫລຮັບຜິດຊອບສັກເທົ່າໃດແຕູ່ເມ່ີອລູກຄົນຮອງມີນ້ອງ ຄວາມຮູ້ສຶກການແຂູ່ງຂັນຈະ ເກີດຂ້ຶົນທັນທີຖ້າໃນຄອບຄົວມີສໍາພັນທະພາບບໍ່ດີອາດເຮັດໃຫ້ລູກຄົນຮອງທີ່ກາຍມາເປັນຄົນກາງອາດມີຄວາມ ຮູສ້ ຶກວູ່າພ່ໍແມູ່ລາໍ ອຽງແລະເກດີ ບັນຫາໃນທ່ີສດຸ . 3. ລູກຄົນສຸດທ້ອງ ມັກມີບຸກຄະລິກກະພາບເປັນຄົນທີ່ເອົາແຕູ່ໃຈຕົນເອງຊູ່າງປະຈົບມັກໃຫ້ຄົນອ່ີນ ຊວູ່ ຍເຫລອໄດຮ້ ບັ ຄວາມຮັກຈາກພໍ່ແມູ່ ຂອ້ ນຂາ້ ງຫລາຍຖາ້ ລ້ຽງດກີ ຈະດີຫລາຍແຕູ່ຖາ້ ລ້ຽງຕາມໃຈຫລາຍເດກັ ອາດ ເສຍໃນທີ່ສດຸ . 4. ລູກໂທນ ມັກຈະມີບຸກຄະລິກກະພາບທີ່ມັກຈະເອົາແຕູ່ໃຈຕົນເອງມັກຖກຕາມໃຈຈົນເຄີຍຕົວແຕູ່ຖ້າ ຄອບຄົວສອນໃຫ້ຮູ້ເຫດຮູ້ຜົນລູກໂທນຈະມີຄວາມເຊີ່ອມ່ົັນໃນຕົນເອງອົງອາດນັບຖຕົນເອງແຕູ່ຄວາມຮັບຜິດຊອບ ອາດນ້ອຍເພາະຕອ້ ງການຫຍັງກມກັ ຈະໄດ້ໂດຍງ່າູ ຍຈີຶງ່ ບຮໍ່ ຄູ້ າູ່ ຂອງສ່ີງິ ທ່ີມີ. ແນວຄິດຂອງ Adler ຍັງເນົ້ັນເຖິງຄວາມແຕກຕູ່າງລະຫວູ່າງບຸກຄົນແລະພວກເຂົາບອກ-ວູ່າການເບີິ່ງຄົນ ຕ້ອງເບີິ່ງທັງໝົດເບິ່ີງທຸກແງູ່ທຸກມຸມແລະນໍາຄວາມຮູ້ຈາກການເບິ່ີງນົັ້ນມາເຮັດຄວາມເຂົ້າໃຈບຸກຄົນນົັ້ນທັງໝົດ (Person as a whole) ແລະ ເດັກຈະຮູ້ເຖິງ ”ຕນົ ” ເມ່ີອອາຍຸ 2 ປີ ແລະ ເດັກກຈະຮເູ້ ຖິງຄວາມ”ເດນັ່ົ ” ແລະ ຄວາມ ”ດອ້ ຍ” ດວ້ ຍເຊນົ່ັ ກັນ. 2.2.4 ທດິ ສະດີພັດທະນາການ (Developmental Theories) ທິດສະດີພັດທະນາກ ານ (Developmental Theories) ໄດ້ ແກູ່ ທິດສະດີ ບຸກ ຄ ະລິກ ກ ະພາບ ຂອງ Sigmund Freud ແລະ ທິດສະດີບຸກຄະລິກກະພາບຂອງ Erik Erikson ສໍາລັບທິດສະດີພັດທະນາການໃຊ້ຂຽນ 37

ໃຊ້ຫນັງສຂອງ (ນວນລະອ ສຸພາຜນົ . 2527: 21-100) (ໂຍທິນສັນສົນຍຸດ. 2533: 264-267) (ອາພາ ຈັນທົດ ກຸນ. 2527: 14 -29) ໃນທນີ່ ຂົີ້ ອະທິບາຍໃນພາບລວມໂດຍສະຫລຸບດງ່ັົ ນ:້ົີ 2.2.4.1 ທິດສະດຈີ ິດວເິ ຄາະ ຫລ ທດິ ສະດບີ ກຸ ຄະລກິ ກະພາບຂອງ. ປະຫວັດ ຊິກມັນດ໌ ຟະລອຍດ໌ (Sigmund Freud) ເປັນຈິດແພດຊາວອອດເຕຍເຊ້ົອ-ສາຍຍິວ ເກີດທີ່ເມອງຟະລາຍ ເບິລ໌ກ (Freiberg) ຢູ່ໃນແຄວ້ນໂມລາເວຍ (Moravia) ປະຈຸບັນເປັນປະເທດເຊກໂກສະໂລ ວາເກຍ ເກີດເມີ່ອວັນທ່ີ 6 ພະລດພາກມ ຄ. ສ. 1856 ພ່ໍເປັນພໍ່ຄ້າຂົນສັດ ມີຖານະປານກາງຄອບຄົວຍ້າຍໄປຢູ່ທີ່ ວຽນນາເມ່ີອປີ ຄ. ສ. 1873 ແລະ ເສຍຊີວິດເມີ່ອປີ ຄ. ສ. 1930 ດ້ວຍພະຍາດມະເລັງທີ່ຄາງກະໄຕເມ່ີອມີອາຍຸ ໄດ້ 83 ປີເບ່ີິງຮູບຊິກມັນດ໌ ຟະລອຍດ໌ (Sigmund Freud) ທີ່ຟະລອຍດ໌ ສໍາເລັດການສຶກສາວິທະຍາສາດບັນທິດ ຈາກມະຫາວິທະຍາໄລວຽນນາແລະເນີ່ອງຈາກລາຍໄດ້ບ່ໍພລ້ຽງຄອບຄົວພວກເຂົາຈ່ຶີງໄດ້ໄປສຶກສາຕໍ່ທາງດ້ານການ ແພດທເີ່ ນົັ້ນເລ່ີອງລະບົບປະສາດແລະເລ່ີມຕົນ້ ການເຮດັ ວຽກງານທາງດ້ານຄນິ ກິ ປິ່ນປົວພະຍາດ (Medical Clinic) ດ້ວຍການຊູ່ວຍເຫລອຄົນໄຂ້ທີ່ມີອາການທາງພະຍາດປະສາດ ຫລ ໂລຄົມຈິດໃຫ້ຄາຍຈາກອາການເຈັບປ່ວຍ ໃຫ້ ສາມາດຫາຍ ແລະ ມີຊວີ ິດຢູ່ຢາ່ ງປົກກະຕິຫລາຍກວາູ່ ທຈ່ີ ະພະຍາຍາມຄົ້ນຄວ້າທດິ ສະດີທີ່ກຽູ່ ວກັບຄົນປົກກະຕິໂດຍ ທົ່ວໄປ ຫລັງຈາກນົັ້ນ ກໄດ້ສຶກສາເລ່ີອງຂອງກົນໄກທາງຈິດທີ່ມີອິດທິພົນຕໍ່ການສະແດງພຶດຕິກໍາຂອງມະນຸດ (Psychological Mechanism of Behavior) ຕ່ໍມາໄດ້ນໍາວິທີ ການສະກົດຈິດ (Hypnosis) ມາໃຊ້ກັບຄົນ ໄຂ້ ຊີງ່ຶ ພົບວູ່າທົງ້ັ ໆ ທີຜ່ ູ້ບາໍ ບັດໄດ້ຮັບຮເູ້ ລ່ີອງລາວຕູ່າງໆ ທີ່ເປັນບນັ ຫາ ແລະ ອຸປະສັກຂອງຄນົ ໄຂ້ຫລວງຫລາຍແຕູ່ກ ຍັງບໍ່ສາມາດຊູ່ວຍເຫລອຜູ້ປ່ວຍໄດ້ເທົ່າໃດ ຟະລອຍດ໌ ຈຶີ່ງປ່ຽນມາໃຊ້ວິທີການຂອງຈິດວິເຄາະ ຢ່າງມີຫລັກ ເກນ ດ້ວຍວິທີການທ່ີຮຽກວາູ່ ການຄິດຢ່າງອິດສະຫລະ (Free Association) ໂດຍວິທີການໃຫ້ຄົນໄຂ້ນອນເກົ້າ ອນ້ົີ ອົນ (Couch) ແລວ້ ໃຫ້ເລົາ່ ເຖິງຄວາມຮສູ້ ກຶ ນກຶ ຄິດຕາູ່ ງໆ ທເີ່ ກດິ ຂນົ້ ພາຍໃນຈິດໃຈເປັນການໃຫ້ບກຸ ຄົນລະບາຍ ຄວາມໃນໃຈ ຊູ່ວຍໃນກ ານຜູ່ອນຄາຍຄວາມຄັບຂ້ອງໃຈຕູ່າງໆ (Frustration) ແລະ ຄວາມວິຕົກກັງວົນ (Anxiety) ພາຍໃນຈິດໃຈ ໃນຂະນະທີ່ຜູ້ບໍາບັດຈະໄດ້ຮັບຮູ້ເຖິງຂ້ໍມູນຕູ່າງໆ ທ່ີສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມຄິດ ຄວາມຮູ້ສຶກທີ່ເກິດຂົ້ນພາຍໃນຈິດໃຈຂອງຄົນໄຂ້ທີ່ຈະຊູ່ວຍໃຫ້ຜູ້ບໍາບັດເຂ້ົາໃຈເຖິງສ່ິີງຕູ່າງໆ ທີ່ເກິດຂົ້ນໃນລະດັບ ຈດິ ຂາດສໍານຶກຂອງຜູ້ປວ່ ຍເພອ່ີ ຈະສາມາດວິເຄາະ (Analyze) ແລະ ແປຄວາມຫມາຍ (Interpretation) ຂອງສ່ີິງ ຕູ່າງໆ ທເ່ີ ກດິ ຂ້ນົ ເພອີ່ ໃຫ້ຜູ້ປ່ວຍສາມາດ ເຂົ້າໃຈເຖິງສາເຫດຂອງພຶດຕກິ ໍາທີ່ຜິດປົກກະຕິ ເຮດັ ໃຫ້ເກີດການຮຽນຮູ້ໃ ໝູ່ ແລະ ນາໄປສູ່ການປ່ຽນແປງບກຸ ຄະລິກກະພາບ ແລະ ຄວາມສາມາດໃນການຄວບຄມຸ ພຶດຕິກໍາຂອງຕົນເອງ ຊ່ີຶງ ເປັນເປາ້ົ ໝາຍທ່ີສາໍ ຄນັ ໃນກະບວນການບາໍ ບດັ . ແນວຄດິ ທີ່ສາໍ ຄັນຂອງທິດສະດີ ແນວຄິດທສີ່ ໍາຄນັ ຝຣອຍດເ໌ ຊອີ່ ວາູ່ ພດຶ ຕກິ າໍ ສູ່ວນໃຫຍູ່ຂອງມະນດຸ ມີແຮງຈູງໃຈມາຈາກຈິດຂາດສາໍ ນຶກ ຊ່ີງຶ ມັກຈະຜັກດັນອອກມາໃນຮູບຄວາມຝັນ ການເວົ້າພັົ້ງປາກ ຫລ ອາການຜິດປົກກະຕິທາງດ້ານຈດິ ໃຈໃນດ້ານຕູ່າງໆ ເຊົ່ັນພະຍາດຈິດພະຍາດປະສາດເປັນຕ້ົນ ພວກເຂົາເປັນບຸກຄົນແຮກທີ່ໄດ້ອະທິບາຍທິດສະດີຈິດວິເຄາະທ່ີກູ່ຽວກັບ ບກຸ ຄະລິກກະພາບຊງ່ຶີ ມຄີ ວາມເຊ່ອີ ກູຽ່ ວກັບທໍາມະຊາດຂອງມະນຸດວູ່າມະນຸດເກີດມາພ້ອມກັບແຮງຂັບທາງສນັ ຊາດ 38

ຍານ (Instinctual drive) ແລະ ແຮງຂັບດັົ່ງກູ່າວເປັນພະລັງງານທີ່ສາມາດປ່ຽນແປງ ແລະ ເຄ່ີອນທີ່ໄດ້ອັນເປັນ ຄວາມເຊ່ີອທີ່ໄດ້ຮັບອິດທິພົນຈາກຄວາມຮທູ້ າງ ຟສິກສ໌ ຈີຶ່ງເຮດັ ໃຫ້ເຊ່ີອວາູ່ ຈິດເປັນພະລັງງານຮູບໜີງ່ຶ ທ່ີສາມາດປຽ່ ນ ແ ປ ງແ ລ ະບໍ່ ຢຸ ດ ນິ່ີ ງ (Psycho-Dynamic) ສັ ນ ຊ າດ ຍ ານ ດ່ົັ ງກູ່ າວ ໄດ້ ແ ກູ່ ສັ ນ ຊ າດ ຍ ານ ແ ຫູ່ ງກ ານ ມີ ຊີ ວິ ດ (Eros or Life) ເປັ ນ ສັ ນ ຊ າ ດ ຍ າ ນ ທ່ີ ສ ະ ແ ດ ງ ອ ອ ກ ມ າ ໃ ນ ຮູ ບ ແ ບ ບ ຂ ອ ງ ສັ ນ ຊ າ ດ ຍ າ ນ ທ າ ງ ເພ ດ (Sexual Instinct) ແຕູ່ຟະລອຍດ໌ບໄໍ່ ດ້ໝາຍເຖິງຄວາມຕ້ອງການທາງເພດຕາມຄວາມຮຽກຮອ້ ງທາງດາ້ ນສີລະເທົ່າ ນ້ົັນ ແຕູ່ຍັງລວມເຖິງສັນຊາດຍານທ່ີຕິດຕົວມະນຸດມາຕ້ົັງແຕູ່ເກີດ ແລະ ເປັນສັນຊາດຍານທີ່ສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງ ຄວາມປາດຖະຫນາແລະຄວາມຕ້ອງການທີ່ຈະໄດ້ຮັບຄວາມພຶງພໃຈໃນຮບູ ແບບຕູ່າງໆ ແລະ ສັນຊາດຍານໃນການ ປ້ອງກັນຕົນເອງ ອັນເປັນສັນຊາດຍານທີ່ເຮັດໃຫ້ມະນຸດແສວົງຫາຄວາມພຶງພໃຈໃຫ້ແກູ່ຕົນເອງແລະສັນຊາດຍານ ແຫູ່ງຄວາມຕາຍ (Thanatos or Death instinct) ທີ່ສະແດງອອກມາໃນຮູບຂອງສັນຊາດຍານໃນການທໍາລາຍ ຫ ລ ຄ ວ າມ ກ້ າວ ລ້ າ ວ (Destructive instinct or aggressive instinct) ຝ ຣ ອ ຍ ດ໌ ມ ອ ງທໍ າ ມ ະຊ າ ດ ໃ ນ ແງູ່ (Pessimism) ກູ່າວຄມະນຸດບ່ໍມີເຫດຜນົ (Irrational) ບໍ່ມີການຂດັ ເກົາ(Unsocialized) ໂດຍມຸ້ງທີ່ຈະຕອບ ສະຫນອງແລະແສວົງຫາຄວາມພງຶ ພໃຈໃຫ້ກັບຕົນເອງເປັນສໍາຄນັ (Self-gratification) ນອກຈາກນົີ້ຟະລອຍດ໌ຍັງ ໄດ້ອະທິບາຍເພມີິ່ ເຕມິ ໃນເລ່ີອງຄວາມຫມາຍຂອງສັນຊາດຍານພ້ົນຖານຂອງມະນດຸ ວາູ່ ສນັ ຊາດຍານຈະສະແດງອອກ ມາໃນຮູບຂອງພະລັງທາງຈິດທ່ີກູ່ຽວຂ້ອງກັບພະລັງຂັບທາງເພດຮຽກວູ່າພະລັງລິບິໂດ (Libido) ທີ່ເຮັດໃຫ້ ມະນຸດ ມີຄວາມປາດຖະຫນາແລະຄວາມຕ້ອງການທີ່ຈະໄດ້ຮັບຄວາມພຶງພໃຈໃນຮູບແບບຕູ່າງໆ ທີ່ສາມາດເຄີ່ອນ ທີ່ ປ່ຽນຮູບ ແລະ ສາມາດຈະເຄ່ີອນທ່ີໄປຕາມສູ່ວນຕູ່າງໆ ຂອງຮູ່າງກາຍ ຕາມລະຍະເວລາຂອງພັດທະນາການຈາກ ຂ້ົັນໜີ່ຶງໄປສູ່ອີກຂົ້ັນໜີ່ຶງແລະຍັງສາມາດເຄີ່ອນທີ່ໄປຍັງວັດຖຸ ຫລບຸກຄົນນອກຕົວເຮົາໄດ້ ເຊົ່ັນ ຫາກພະລັງລິບິ ໂດ ເຄີອ່ ນໄປຢທູ່ ແີ່ ມູ່ກຈະເຮັດໃຫ້ເດັກເກດີ ຄວາມຮກັ ແລະຄວາມອິດສາແມູ່ ເປນັ ຕ້ົນ. ການເຮດັ ວຽກງານຂອງຈິດແບງູ່ ເປັນ 3 ລະດບັ ຄ: 1. ຈິດຂາດສໍານຶກ (Unconscious Mind) ເປັນສູ່ວນທີ່ມີບົດບາດສໍາຄັນໃນການສະແດງພຶດຕິກໍາຂອງ ມະນຸດໂດຍສະເພາະພຶດຕິກາໍ ບາງຢ່າງທີ່ບກຸ ຄນົ ສະແດງອອກໄປໂດຍບຮ່ໍ ູ້ຕວົ ທ່ີເກດີ ມາຈາກພະລງັ ຂອງຈິດຂາດສໍານຶກ ຊ່ີຶງເຮັດຫນ້າທ່ີກະຕຸ້ນໃຫ້ບຸກຄົນສະແດງອອກໄປຕາມຫລັກແຫູ່ງຄວາມພຶງພໃຈຂອງຕົນແລະການເຮັດວຽກງານ ຂອງຈິດຂາດສາໍ ນກຶ ເກີດຈາກຄວາມປາດຖະຫນາ ຫລ ຄວາມຕ້ອງການຂອງບກຸ ຄົນທເີ່ ກດິ ຂ້ົນໃນໄວເດກັ ທບີ່ ໄໍ່ ດຮ້ ັບ ການຍອມຮັບເຊົັ່ນ ການຖກຫ້າມ ຫລ ຖກລົງໂທດຈະຖກເກັບກົດໄວ້ໃນຈິດສູ່ວນນົ້ີຊ່ຶີງເປັນກະບວນການປັບຕົວ ເມີ່ອເກີດຄວາມຂັດແຍ້ງທາງຈິດທີ່ມີອິດທິພົນຕ່ໍການສະແດງພຶດຕິກໍາຂອງມະນຸດທີ່ສະແດງອອກມາໂດຍບ່ໍຮູ້ຕົວ ເຊົ່ັນ ການເວ້ົາພົ້ັງປາກ ຄວາມຝັນເປັນຕົ້ນນອກຈາກນົ້ີສ່ີິງທີ່ເກັບກົດໄວ້ໃນຈິດຂາດສໍານຶກອາດມີອິດທິພົນຕໍ່ການ ເຮັດວຽກງານຂອງຮາູ່ ງກາຍ ເຮດັ ໃຫ້ຮູາ່ ງກາຍບປ່ໍ ະຕບິ ັດຫນ້າທ່ີໄປຕາມແຮງກະຕ້ນຸ ເຊນ່ັົ ເດກັ ທເີ່ ກັບກດົ ຄວາມຮູສ້ ຶກ ມຸ້ງຮ້າຍໃນເລີ່ອງເພດໃນໄວເດັກເມ່ີອເຕີບໂຕຂ້ຶົນກອາດໝົດຄວາມຮູ້ສຶກທາງເພດໄດ້ ສູ່ວນຈິດຂາດສໍານຶກປຽບ ເຫມອນກ້ອນນໍາ້ ແຂງສູ່ວນໃຫຍູ່ທີ່ຢໃູ່ ຕ້ຜິວນໍ້າໂດຍມີຈິດສໍານຶກ (Conscious Mind) ເປນັ ສູ່ວນຂອງນ້ໍາແຂງທ່ີຢູ່ເ ໜອນໍ້າທ່ີມີຢພູ່ ຽງເລກັ ນ້ອຍ. 39

2. ຈິດສໍານຶກ (Conscious Mind) ຊຶີ່ງເປັນສະພາວະທີ່ບຸກຄົນຮັບຮູ້ຕາມປະສາດສໍາຜັດທັງຫ້າ ທີ່ບຸກ ຄົນຈະມີການຮູ້ຕົວຕະຫລອດເວລາວູ່າກໍາລັງເຮັດຫຍັງຢູ່ ຄິດຫຍັງຢູ່ ຄິດຢ່າງໃດເປັນການຮັບຮູ້ໂດຍທົ່ວໄປຂອງ ມະນຸດ ທີ່ຄວບຄຸມການກະທໍາສູ່ວນໃຫຍູ່ໃຫ້ຢູ່ໃນລະດັບຮູ້ຕົວ (Awareness) ແລະ ເປັນພຶດຕິກໍາທີ່ສະແດງອອກ ມາໂດຍມີເຈດນາ ແລະ ມີຈຸດມຸ້ງໝາຍຈິດສໍານຶກເປັນສູ່ວນທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນມີພຶດຕິກໍາສອດຄ້ອງກັບຫລັກຄວາມ ເປັນຈິງໃນສະຖານນະການຕູ່າງໆ ໂດຍອາໄສຫລກັ ແຫູ່ງເຫດຜນົ ແລະ ສິນລະທໍາທຕີ່ ນົ ເອງເຊ່ີອຖເພ່ີອເປັນແນວທາງ ໃນການສະແດງພຶດຕກິ ໍາ. 3. ຈິດກູ່ອນສໍານຶກ (Preconscious Mind) ເປັນສູ່ວນຂອງປະສົບການທີ່ສະສົມໄວ້ແຕູ່ມີລັກສະນະ ເລອນລາງເມ່ີອຖກສະພາວະ ຫລ ສີ່ິງກະຕຸ້ນທີ່ເໝາະສົມ ຫລ ເມ່ີອບຸກຄົນຕ້ອງການນໍາກັບມາໃຊ້ໃໝູ່ກສາມາດລະ ເລກິ ໄດ້ແລະສາມາດນາໍ ກັບມາໃຊ້ໃນລະດັບຈິດສໍານຶກໄດ້ ແລະ ເປັນສ່ວູ ນທຢີ່ ູ່ໃກ້ຊິດກັບຈິດຮູ້ສາໍ ນຶກຫລາຍກວູາ່ ຈິດ ຂາດສໍານກຶ ຈະເຫັນໄດ້ວູ່າການເຮັດວຽກງານຂອງຈດິ ທັງ 3 ລະດັບຈະມາຈາກທງັ ສູ່ວນຂອງຈດິ ຂາດສາໍ ນກຶ ທມີ່ ີພດຶ ຕິ ກໍາ ສູ່ວນໃຫຍູ່ເປັນໄປຕາມກະບວນການຂົ້ັນປະຖົມພູມິ (Primary Process) ເປັນໄປຕາມແຮງຂັບສັນຊາດ ຍານ (Instinctual Drives) ແລະ ເມ່ີອມີການຮັບຮູ້ກວ້າງໄກຫລາຍຂົຶ້ນຈາກຕົນເອງໄປຍັງບຸກຄົນອ່ີນແລະສ່ິີງ ແວດລ້ອມ ພະລັງໃນສູ່ວນຂອງຈິດກູ່ອນສໍານຶກ ແລະ ຈິດສໍານຶກຈະພັດທະນາຂຶ້ົນເປັນກະບວນການຂ້ົັນທຸຕິຍພູມິ (Secondary Process) ໂຄງສາ້ ງຂອງບຸກຄະລກິ ກະພາບ (Structure of Personality) ຝຣອຍດ໌ ເຊ່ີອວູ່າໂຄງສ້າງຂອງບຸກຄະລິກກະພາບຈະປະກອບດ້ວຍອິດ (Id) ອີໂກ້ (Ego) ແລະ ຊູເປີລ໌ອີ ໂກ້ (Superego) ໂຄງສາ້ ງບຸກຄະລິກກະພາບມລີ າຍລະອຽດດັ່ງົ ນົີ້: 1. ອິດ (Id) ຈະເປັນຕນົ້ ກໍາເນີດຂອງບກຸ ຄະລິກກະພາບ ແລະ ເປັນສ່ວູ ນທຕ່ີ ິດຕົວມະນຸດມາຕງົັ້ ແຕູ່ເກີດId ປະກອບດ້ວຍແຮງຂັບທາງສັນຊາດຍານ (Instinct) ທ່ີກະຕຸ້ນໃຫ້ມະນຸດຕອບສະຫນອງຄວາມຕ້ອງການ ຄວາມ ສຸກ ຄວາມພໃຈໃນຂະນະດຽວກັນກຈະເຮດັ ຫນາ້ ທ່ີລຸດຄວາມຄຽດທີ່ເກດິ ຂ້ົນການເຮດັ ວຽກງານຂອງ Id ຈຶງີ່ ເປນັ ໄປ ຕາມຫລັກຄວາມພໃຈ (Pleasure Principle) ທີ່ບ່ໍຄໍານຶງເຖິງຄວາມເໝາະສົມຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຈະເປັນໄປໃນ ລັກສະນະຂອງການໃຊ້ຄວາມຄິດໃນຂັ້ົນປະຖົມພູມິ (Primary Process of Thinking) ເຊ່ັົນເດັກຫິວກຈະຮ້ອງ ໄຫ້ທນັ ທີ ເພ່ີອຕອບສະຫນອງຄວາມຕ້ອງການຂອງພວກເຂາົ ແລະ ສວູ່ ນໃຫຍູ່ທຢ່ີ ໃູ່ ນລະດັບຈິດຂາດສໍານຶກ. 2. ອີໂກ້ (Ego)ຈະເປັນສູ່ວນຂອງບຸກຄະລິກກະພາບທີ່ເຮັດຫນ້າທີ່ປະສານອິດ ແລະ ຊູເປີລ໌ອີໂກ້ໃຫ້ ສະແດງບຸກຄະລິກກະພາບອອກມາເພີ່ອໃຫ້ເໝາະສມົ ກບັ ຄວາມເປັນຈິງ ແລະ ຂອບເຂດທສີ່ ັງຄມົ ກາໍ ນດົ ເປັນສ່ວູ ນທີ່ ເດັກນ້ອຍເລີ່ມຮູ້ຈກັ ຕົນເອງວູ່າ ຂ້ອຍເປັນໃຜ Ego ຂຶົ້ນຢູ່ກັບຫລັກແຫູ່ງຄວາມເປັນຈິງ (Reality Principle) ທ່ີມີ ລັ ກ ສະນະຂອງກ ານ ໃຊ້ ຄ ວ າມ ຄິດໃນຂົັ້ນ ທຸ ຕິຍ ພູມິ (Secondary Process of Thinking) ຊີ່ຶງມີ ກ ານ ໃຊ້ 40

ເຫດຜົນ ມີການໃຊ້ສະຕິປັນຍາ ແລະ ການຮັບຮທູ້ ່ີເໝາະສົມ ແລະ ອີໂກ້ (Ego) ເປັນສູ່ວນທ່ີຢູ່ໃນລະດັບຈິດສາໍ ນຶກ ເປັນສູ່ວນໃຫຍູ່. 3. ຊູເປີລ໌ອີໂກ້ (Superego) ນົັ້ນເປັນສູ່ວນທ່ີເຮັດຫນ້າທ່ີກູ່ຽວຂ້ອງກັບສິນລະທໍາຈັນຢາບັນທັດຖານຂອງ ສັງຄົມຄູ່ານິຍົມ ແລະ ຂະໜົບທໍານຽມປະເພນີຕູ່າງໆ ຊຶີ່ງເຮັດຫນ້າທ່ີຜັກດັນໃຫ້ບຸກຄົນປະເມີນພຶດຕິກໍາຕູ່າງໆ ທີ່ ກຽູ່ ວຂອ້ ງກບັ ມະໂນທໍາ ຈະຫລຍິ ທາໍ ທພີ່ ັດທະນາມາຈາກການອົບຮມົ ລຽ້ ງດໂູ ດຍເດັກຈະຮັບເອົາຄ່າູ ນຍິ ົມບັນທດັ ຖານ ທາງສນິ ລະທໍາຈນັ ຢາ ແລະ ອຸດົມຄະຕິທພີ່ ່ໍແມູສ່ ອນເຂົາ້ ມາໄວໃ້ ນຕນົ ເອງ ໂດຍສະເພາະຢາ່ ງຍິີ່ງໃນລະຍະທ່ີເດັກມີອາຍຸ ປະມານ 3-5 ປີ (ລະຍະ Oedipus Complex) ແລະ ເດັກຈະພັດທະນາຄວາມຮູ້ສຶກເຫລົ່ານົ້ີໄປຕາມໄວ ໂດຍມີ ສະພາບແວດລ້ອມທາງບຸກຄົນເປັນອົງຄ໌ປະກອບສໍາຄັນການເຮັດວຽກງານຂອງ Superego ຈະຂົຶ້ນຢູ່ກັບຫລັກແຫູ່ ງົດລິຍທໍາ(Moral Principle) ທ່ີຫ້າມຄວບຄຸມ ແລະຈັດການບ່ໍໃຫ້ Id ໄດ້ຮັບການຕອບສະຫນອງໂດຍບ່ໍຄໍານຶງ ເຖິງຄວາມຜິດຊອບຊົ່ວດີໂດຍມີ Ego ເປັນຕົວກາງທີ່ປະສານການ-ເຮັດ-ວຽກງານຂອງແຮງຜັກດັນຈາກ Id ແລະ Superego ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວ Superego ຈະເປັນເລີ່ອງຂອງການມີມໂນທໍາ (Conscience) ທພ່ີ ັດທະນາມາ ຈາກການອົບຮົມສ່ົັງສອນຂອງພ່ໍແມູ່ ຫລ ຜູ້ອົບຮົມລ້ຽງດູ ຊີຶ່ງເປັນຄູ່ານິຍົມທ່ີພໍ່ແມູ່ຖູ່າຍທອດໃຫ້ລູກວູ່າສີ່ິງໃດດີ ຄວນປະພຶດປະຕິບັດ ຫລ ບ່ໍຢ່າງໃດ ສູ່ວນນ້ີົຈະເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນເກີດຄວາມຮູ້ສຶກຜິດ (Guilt Feeling) ທ່ີຈະຕິດ ຕາມລົບກວນຈິດໃຈຂອງບຸກຄົນເມ່ີອກະທໍາສ່ິີງໃດທີ່ຂັດຕູ່ອມໂນທໍາຂອງຕົນເອງແລະສູ່ວນທີ່ຮຽກວູ່າອຸດົມຄະຕິ ແຫູ່ງຕົນ (Ego-Ideal) ທີ່ພັດທະນາມາຈາກການເອົາແບບຢ່າງ (Identification)ຈາກບຸກຄົນທ່ີເຄົາລົບ ຮັກເຊັົນ່ ພໍ່ແມູ່ ຜູ້ອົບຮົມລ້ຽງດູ ແລະ ຄົນໃກ້ຊດິ ເຮັດໃຫ້ເດກັ ຮັບຮູ້ວ່າູ ເຮດັ ສ່ງີິ ໃດຄວນປະພຶດປະຕບິ ັດເພອີ່ ຈະໄດ້ຮັບ ການຍອມຮບັ ແລະຄວາມຊີ່ນຊົມຍົກຍ້ອງຊີຶງ່ ເຮດັ ໃຫ້ເກດີ ຄວາມອີິ່ມເອບີ ໃຈເມອີ່ ໄດເ້ ຮັດຕາມອດຸ ົມຄະຕິຂອງຕນົ ບາງ ສວູ່ ນຂອງ Superego ຈະຢໃູ່ ນລະດັບຈດິ ສາໍ ນຶກ ແລະ ບາງສູ່ວນຈະຢໃູ່ ນລະດບັ ຈດິ ຂາດສໍານກຶ ພັດທະນາການທາງບຸກຄະລິກກະພາບ ຝຣອຍດ໌ ໄດ້ອະທບິ າຍເຖງິ ການພດັ ທະນາການທາງບກຸ ຄະລິກກະພາບ ທກ່ີ ູ່ຽວຂ້ອງກັບການພດັ ທະນາການ ທາງເພດ (Stage of Psychosexual Development) ຈາກຄວາມເຊ່ີອກູ່ຽວກັບສັນຊາດຍານທາງເພດໃນເດັກ ເດັກນ້ອຍທ່ີສະແດງອອກມາໃນຮູບພະລັງຂອງລິບິໂດ (Libido) ແລະ ສາມາດເຄ່ີອນທີ່ໄປຍັງສູ່ວນໃດສູ່ວນຫນ່ຶີງ ຂອງຮູ່າງກາຍແລະ ບລິເວນທ່ີພະລັງລິບິໂດໄປລວມຢູ່ຮຽກວູ່າທ່ີຂອງຄວາມຮູ້ສຶກພຶງພໃຈ (Erogeneous Zone) ເມີ່ອພະລັງລິບິໂດໄປຢູ່ໃນສູ່ວນໃດກຈະກ່ໍໃຫ້ເກີດຄວາມຕຶງຄຽດ (Tension) ຂຶ້ນົ ທ່ີສູ່ວນນົ້ັນ ວິທີການທຈີ່ ະກາໍ ຈັດ ຄວາມຕຶງຄຽດ ໄດ້ກໂດຍການເລ້ົາ ຫລ ກະຕຸ້ນສູ່ວນນ້ັົນຢ່າງເໝ າະສົມເພີ່ອເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມ ພຶງພໃຈ (Gratification) ບລິເວນທີ່ ພະ ລັງ Libido ເຄ່ີອນໄປຢູ່ສູ່ວນໃດສູ່ວນຫ ນຶ່ີງທີ່ຂົຶ້ນຢູ່ກັບຊູ່ວງອາຍຸ ຫ ລ ໄວ ຕູ່າງໆ ຂອງບຸກຄົນຈະເຮັດໃຫ້ເກີດການພັດ ທະນາການໄປຕາມຂົັ້ນຕອນຂອງໄວນົັ້ນໆ ຊຶີ່ງຝຣອຍດ໌ ແບູ່ງການ ພັດທະນາບກຸ ຄະລກິ ກະພາບອອກເປນັ 5 ຂ້ນັົ ໄດ້ແກູ່: 41

1. ຂັ້ົນປາກ (Oral Stage) ເລີ່ມຕັົ້ງແຕູ່ແຮກເກີດເຖິງ 1 ຂວົບໃນໄວນົ້ີ Erogenous Zone ຈະຢູ່ ບລິເວນປາກການໄດ້ຮັບການກະຕຸ້ນ ຫລ ເລ້ົາທີ່ປາກຈະເຮັດໃຫ້ເດັກເກີດຄວາມພຶງພໃຈເຮັດໃຫ້ເດັກຕອບ ສະຫນອງຄວາມພຶງພໃຈຂອງຕົນເອງໂດຍການດູດໂດຍສະເພາະຢ່າງຍ່ິີງການດູດນົມແມູ່ຈ່ີຶງເປັນຄວາມສຸກແລະ ຄວາມເພີ່ງິ ພໃຈຂອງພວກເຂົາໃນຂ້ນົັ ນີ້ົ ຖາ້ ພ່ໍແມູ່ ຫລ ຜູ້ໃກ້ຊິດໃຫ້ການອບົ ຮົມລຽ້ ງດູຢ່າງເໝາະສມົ ມີການເບ່ງິີ ແຍງ ເອົາໃຈໃສູ່ໃຫ້ຄວາມຮັກຄວາມອບົ ອູຸ່ນຢ່າງເຕັມທ່ີຈະເຮດັ ໃຫ້ເດັກເກີດຄວາມໄວ້ວາງໃຈ ແລະ ຄວາມຮູສ້ ຶກທດີ່ ີກູ່ຽວ ກັບຕົນເອງ ແລະສະພາບແວດລ້ອມເນ່ີອງຈາກເດັກໄວນ້ົີເລີ່ມພັດທະນາຄວາມຮັກຕົວເອງ (Narcissism) ແຕູ່ຖ້າ ເດກັ ບໄ່ໍ ດ້ຮບັ ການຕອບສະຫນອງຢ່າງເໝາະສົມເຊົັ່ນຖກປ່ອຍໃຫ້ຮ້ອງໄຫ້ເພາະຫິວເປນັ ເວລາດົນໆ ບ່ໍໄດ້ຮັບປະທານ ອາຫານຕາມເວລາ ແລະ ບໍ່ໄດ້ຮັບການສໍາຜດັ ທ່ີອບົ ອູຸ່ນຫລການສະແດງຄວາມຮັກຄວາມອົບອຸູ່ນຈາກພ່ໍແມູ່ ແລະ ຜູ້ ໃກ້ຊິດຈະເຮັດໃຫ້ເດັກພັດທະນາຄວາມບ່ໍໄວ້ວາງໃຈ (Distrust) ມີຄວາມຮູ້ສຶກບ່ໍດີກູ່ຽວກັບຕົນເອງແລະກຽດຊັງ ສະພາບແວດລ້ອມເຮດັ ໃຫ້ເກີດການຢຶດຕິດ (Fixation) ຂອງພັດທະນາການໃນຂນ້ົັ ປາກພະລັງ Libido ບາງສູ່ວນ ບໄ່ໍ ດ້ຮັບການເລ້າົ ຢ່າງເໝາະສົມຈະເຮັດໃຫ້ການຢຶດຕິດຢູ່ບລິເວນປາກ ແລະ ບ່ໍສາມາດເຄີ່ອນທີ່ໄປຍັງສູ່ວນອນ່ີ ຂອງ ຮາູ່ ງກາຍຕາມຄວາມເໝາະສມົ ຂອງການພດັ ທະນາການໃນຂົັ້ນຕ່ໍໄປກ່ໍໃຫ້ເກີດຄວາມຜດິ ປກົ ກະຕິທາງບກຸ ຄະລິກກະ ພາບໃນຂນ້ັົ ປາກ ແລະ ເມອີ່ ບຸກຄົນເຂົ້າສໄູ່ ວລຸ້ນບຸກຄນົ ກຈະສະແດງບກຸ ຄະລິກກະພາບທຢີ່ ດຶ ຕິດໃນຂົັ້ນປາກອອກມາ ໃນຮູບຂອງພດຶ ຕິກໍາຕູາ່ ງໆ ເຊົ່ັນ ການຕິດສຸລາ ຕິດບຸຫລີ່ ຢາເສບຕດິ ມັກຂົບຫຍາ້ໍ ບຢໍ່ ດຸ ປາກມັກກິນຂອງຄົບຫຍາ້ໍ ກະ ຫລອບໆ ກິນອາຫານແປກໆ ເຊັົ່ນກິນກຸ້ງເຕົັ້ນຫລມັກເວົ້າຈາເຍາະເຍົ້ີຍຖາກຖາງ ກ້າວລາ້ ວ ບ້າອໍານາດ ເວົ້າຈາໃສູ່ ຮ້າຍທາສີໄດ້ໂດຍຂາດຄວາມລະອາຍ ແລະມັກເຮັດຕົວໃຫ້ເປັນຈຸດເດ່ົັນໃນສງັ ຄມົ ໂດຍວິທີການໃຊ້ປາກຫລສຽງດົ່ັງ ໆ ເປັນຕ້ົນ. 2. ຂັົ້ນທະວານ (Anal Stage) ເດັກຈະມີອາຍຸຕັົ້ງແຕູ່ 1-3 ປີ ໃນໄວນີົ້ Erogenous Zone ຈະຢູ່ທີ່ ບລິເວນທະວານໂດຍທີ່ເດັກຈະມີຄວາມພຶງພໃຈເມ່ີອມີສີ່ິງມາກະຕຸ້ນ ຫລ ເລົ້າບລິເວນທະວານໃນລະຍະນົີ້ເດັກເລ່ີມ ເປັນຕົວຂອງຕົວເອງເລີ່ມມີຄວາມພຶງພໃຈກັບຄວາມສາມາດໃນການຄວບຄຸມອະໄວຍະວະຂອງຕົນເອງ ໂດຍ ສະເພາະອະໄວຍະວະຂັບຖູ່າຍກິດຈະກໍາທ່ີເດັກມີຄວາມສຸກຈະກູ່ຽວຂ້ອງກບັ ການກ້ັົນອຸດຈາລະ (Anal Retention) ແລະ ການຖູ່າຍອຸດຈາລະ(Anal Expulsion) ຄວາມຂັດແຍ້ງທ່ີມັກເກີດຂ້ຶົນໃນຂົັ້ນນົີ້ຄການຝຶກຫັດການຂັບຖູ່າຍ (Toilet) Training ດ່ງັົ ນ້ນົັ ,ຖາ້ ພ່ໍແມູ່ລຽ້ ງດູດ້ວຍຄວາມເອົາໃຈໃສູ່ ແລະ ຝກຶ ການຂັບຖູ່າຍໃຫ້ເປນັ ໄປຢ່າງເໝາະສົມ ກບັ ເວລາ ແລະ ສະຖານທໂ່ີ ດຍບບໍ່ ັງຄບັ ຫລເຂມ້ ງວດ ແລະ ວາງລະບຽບຫລາຍເກີນໄປ ເພາະບເໍ່ ຊັ່ົນນົ້ັນເດັກຈະເກີດ ຄວາມຮູ້ສຶກບແໍ່ ນູ່ໃຈໃນຄວາມມອີ ິດສະຫລະ ແລະ ຄວາມສາມາດໃນການບັງຄບັ ອະໄວຍະວະຂອງຕນົ ເອງ ໃນຂະນະ ດຽວກັນກບ່ໍໄດ້ໝາຍຄວາມວູ່າ ພໍ່ແມູ່ຈະປ່ອຍທຸກຢ່າງໃຫ້ເປັນໄປຕາມຄວາມພຶງພໃຈຂອງເດັກໂດຍບໍ່ສົນໃຈໃຫ້ ການເບ່ີິງແຍງ ແລະ ຝຶກຫັດໃຫ້ເດັກຮຽນຮກູ້ ານຂບັ ຖ່າູ ຍທີ່ເໝາະສົມ ກຈະເຮດັ ໃຫ້ເດກັ ຕດິ ຕງຶ ຢກູ່ ບັ ຄວາມຕອ້ ງການ ຂອງຕົນເອງບໍ່ພັດທະນາການຍອມຮັບຈາກຜູ້ອ່ີນຈະເຫັນໄດ້ວູ່າປະຕິກິລິຢາ ກົດເກນ ແລະ ເຈຕົກຕິຂອງພ່ໍແມູ່ໃນ ການຝຶກຫດັ ການຂັບຖູ່າຍຂອງເດກັ ຈ່ງຶີ ມີຄວາມສໍາຄນັ ຕໍ່ການພດັ ທະນາບກຸ ຄະລິກກະພາບທເີ່ ໝາະສົມໃນຂັົ້ນທະວານ ເພາະຖາ້ ສໍາພັນທະພາບລະຫວູ່າງພໍ່ແມູ່ກັບເດັກເປັນຢ່າງດີໂດຍສະເພາະກູ່ຽວຂ້ອງກັບການຝຶກການຂບັ ຖູາ່ ຍຂອງເດັກ ຈີຶ່ງມີຄວາມສາໍ ຄນັ ຕໍ່ການພັດທະນາບຸກຄະລິກກະພາບທເ່ີ ໝາະສມົ ໃນ ຂ້ນົັ ທະວານເພາະຖາ້ ສໍາພັນທະພາບລະຫວາູ່ ງພໍ່ 42

ແມູ່ກັບເດັກເປັນຢ່າງດີໂດຍສະເພາະກູ່ຽວຂ້ອງກັບການຝຶກການຂັບຖູ່າຍ ຈະເຮັດໃຫ້ເດັກພັດທະນາອາລົມທ່ີ ຫມ້ົັນຄົງ ເຊີ່ອມັົ່ນໃນຄວາມສາມາດຂອງຕົນເອງ ເປັນຄົນສະຫງົບອູ່ອນໂຍນແຕູ່ຖ້າເດັກເກີດການຕິດຕຶງໃນຂົ້ັນ ຕອນນ້ົີຈະເຮັດໃຫ້ບ່ໍສາມາດພັດທະນາບກຸ ຄະລິກກະພາບຕາມຄວາມເໝາະສົມເຊ່ົັນ ຖ້າເດັກພໃຈກັບການຖູ່າຍອຸດ ຈາລະຫລາຍເກີນໄປ ເມີ່ອໃຫຍູ່ຂ້ຶົນກຈະເປນັ ຄົນສຸລຸ້ນສຸລູ່າຍ ແຕູ່ຖ້າເດກັ ພໃຈກັບການກ້ົັນອຸດຈາລະໄວ້ບຍ່ໍ ອມຂັບ ຖາູ່ ຍ ກຈະເປັນຄນົ ຂົ້ີໜຽວ ຂ້ົີຖີ່ ຫລ ຖ້າເດັກຮູ້ສຶກຮ້າຍ ຫລ ກຽດຊັງພ່ໍແມູ່ທີ່ເຂ້ມງວດໃນເລ່ີອງຂັບຖູ່າຍກຈະເຮັດ ໃຫ້ເດັກມີນິໄສດົ້ຶດ້ານແຕູ່ຖ້າພໍ່ແມູ່ຄວບຄຸມເລ່ີອງຄວາມສະອາດຫລາຍເກີນໄປກຈະກາຍເປັນເຈົ້າລະບຽບ ຈູ້ຈ້ີົຈຸກ ຈິກ ຫລ ຖ້າພ່ໍແມູ່ທ່ີເນົັ້ນການຂັບຖູ່າຍກົງເວລາ ບ່ໍຮູ້ຈັກຍດຫຍູຸ່ນກຈະກາຍເປັນຄນົ ເຂ້ມງວດບຍໍ່ ດຫຍຸູ່ນແຕູ່ຖ້າຢຶດ ຕິດໃນຂົັ້ນນີົ້ເປັນໄປຢ່າງຮຸນແຮງ ອາດເຮັດໃຫ້ເກີດເດັກມີບຸກຄະລິກກະພາບປັ່ນປ່ວນເຊັົ່ນມັກເຮັດຮ້າຍໃຫ້ຜູ້ອ່ີນ ເຈບັ ປວດ (Sadism) ຫລ ການຮູ່ວມເພດດວ້ ຍວທິ ີການຕາູ່ ງໆ ເປນັ ຕນ້ົ . 3. ຂ້ັົນອະໄວຍະວະເພດຕອນຕ້ົນ (Phallic Stage) ເລີ່ມຕ້ົັງແຕູ່ 3-5 ປີ ໃນຂົັ້ນນົີ້ Erogenous Zone ຈະຢູ່ທ່ີອະໄວຍະວະເພດ ໂດຍທເີ່ ດັກເກີດຄວາມຮູ້ສຶກພຶງພໃຈກບັ ການຈບັ ຕອ້ ງອະໄວຍະວະເພດ ເພາະມີຄວາມພຶງພ ໃຈທາງເພດຢທູ່ ່ີຕນົ ເອງໃນລະຍະແຮກຕໍ່ມາໃນຊວູ່ ງ 4-5 ປີ ພະລັງ Libido ບາງສູ່ວນຈະເຄ່ີອນທອີ່ ອກຈາກຕນົ ເອງ ໄປລວມຢູ່ທີ່ພໍ່ແມູ່ ຊຶີ່ງເປັນເພດກົງກັນຂ້າມກັບເດັກເຮັດໃຫ້ເດັກຊາຍຮັກໃຜ ແລະ ອິດສາແມູ່ຈ່ີຶງເກີດຄວາມຮູ້ສຶກ ອດິ ສາ ແລະ ເປັນປົນປກັ ສ໌ກບັ ພໃ່ໍ ນຂະນະທເີ່ ດັກຍິງຈະຮກັ ໃຄູ່ແລະອິດສາພ່ໍຈຶ່ີງຮ້ສູ ຶກອິດສາ ແລະ ເປັນສັດຕູກັບແມູ່ທີ່ ຮ ຽ ກ ປ າກົ ດ ກ າ ນ ນ໌ ນົີ້ ວູ່ າ ເປັ ນ ປົ ມ ອ ດິ ບ ປຸ ດ (Oedipus Complex) ໃ ນ ເດັ ກ ຊ າ ຍ ແ ລ ະປົ ມ ອີ ເລ ກ ຕ້ າ (Electra Complex) ໃນເດກັ ຍງິ ໃນຂົັ້ນນ້ີນົ ອກຈາກຈະເກດີ Oedipus Complex ແລວ້ ເດກັ ຊາຍຈະເກີດຄວາມ ວິຕົກກັງວົນຢ້ານວູ່າຈະຖກຕັດອະໄວຍະວະເພດ (Castration Anxiety) ເພາະເດັກຊາຍເລີ່ມເບີງ່ິ ເຫັນຄວາມແຕກ ຕ່າູ ງທາງຮູ່າງກາຍຂອງເພດຊາຍແລະເພດຍງິ ເຮດັ ໃຫ້ເດັກຊາຍເກີດຈິນົດນາການວູ່າເດັກຍິງກມ“ີ ອະໄວຍະວະສບພັນ ເພດຊາຍ” (Penis) ແຕູ່ຖກຕັດໄປ ຈີຶ່ງເກີດຄວາມກັງວົນບໍ່ຢາກໃຫ້ເຫດການນົີ້ເກີດຂ້ຶົນກັບຕົນເອງເຮັດໃຫ້ເລີ່ມ ຮຽນຮູ້ອໍານາດຂອງພ່ໍທີ່ມີເໜອພວກເຂົາ ຄວາມຮູ້ສຶກກຽດຊັງ ແລະ ເປັນປົນປັກສ໌ກັບພໍ່ ເພາະຕ້ອງການແຍູ່ງຊິງ ຄວາມຮັກຈາກແມູ່ຄູ່ອຍໆ ໝົດໄປ ຫັນມາເປັນມິດ ແລະລຽນແບບ (Identification) ພໍ່ຈ່ີຶງເອົາ (Introject) ບົດ ບາດທາງເພດຊາຍຂອງພໍ່ມາໄວ້ໃນຕົນເອງ ເຮັດໃຫ້ປາກດົ ການນ໌ຂອງ Oedipus Complex ຫາຍໄປ ແລະເດັກຈະ ລຽນແບບບົດບາດທ່ີເໝາະສົມຕາມເພດຂອງຕົນເອງໃນລະຍະນີົ້ Superego ຂອງເດັກຈະເລີ່ມພັດທະນາຈາກ ການຮັບເອາົ ຄູ່ານິຍມົ ເຈົ້າທໍາແລະບັນທດັ ຖານທາງສັງຄົມຂອງພໍ່ແມູ່ມາໄວ້ໃນຕົວ ໃນຂະນະທເ່ີ ດກັ ຍງິ ນອກຈາກຈະ ເກີດ Electra Complex ແລ້ວ ເດັກຍິງຈະເກີດຄວາມອິດສາຂອງອະໄວຍະວະເພດຊາຍ (Penis Envy) ໃນເດັກ ຊ າ ຍ ແ ລ ະ ຮູ້ ສຶ ກ ຕໍ່ າ ຕ້ ອ ຍ ທ່ີ ຕົ ນ ເອ ງ ບ່ໍ ມີ ອ ະ ໄວ ຍ ະ ວ ະ ເພ ດ ຊ າ ຍ ເໝ ອ ນ ເດັ ກ ຊ າ ຍ ເມີ່ ອ ເກີ ດ ປ າ ກົ ດ ການນ໌ Electra Complex ແລວ້ ເດກັ ຍງິ ຈະຮັກໃຄູ່ແລະອິດສາພໍ່ໃນທ່ີກຽດຊັງແລະຮູສ້ ຶກວາູ່ ເປັນຄູ່ແຂູ່ງກັບແມູ່ ແລະ ເຫນັ ວູ່າພໍ່ບສ່ໍ າມາດໃຫ້ອະໄວຍະວະເພດຊາຍແກູ່ຕົນໄດ້ ຈງຶ່ີ ເກດີ ຄວາມຮູສ້ ຶກວູາ່ ແມູ່ເປນັ ຜູ້ທີ່ມອີ ໍານາດເໜອກວ່າູ ຕົນ ເອງ ແລະແມູ່ບໍ່ມີອະໄວຍະວະເພດຊາຍເຊ່ັນົ ກັນ ເຮັດໃຫ້ຮູ້ສຶກວູ່າເປນັ ພວກດຽວກັບແມູ່ ຫນັ ມາລຽນແບບແມູ່ ເຮັດ 43

ໃຫ້ປົມອີເລກຕາ້ ໝົດໄປ ໃນຂະນະທ່ີສູ່ວນຂອງ Superego ເລ່ີມພດັ ທະນາຂົຶນ້ ໃນຂົ້ນັ ນົີ້ ຖ້າພັດທະນາການທາງບຸກ ຄະລິກກະພາບເປັນໄປດ້ວຍດຈີ ະເຮັດໃຫ້ເດັກສະແດງບົດບາດທເີ່ ໝາະສົມຕາມເພດຂອງຕົນເອງ ເມ່ີອໃຫຍູ່ຂົຶ້ນແລະ ມເີ ຈຕກົ ຕິທີ່ດີໃນເລ່ີອງເພດແຕູ່ຖ້າພັດທະນາການເປັນໄປຢາ່ ງ ບ່ໍເໝາະສມົ ແລ້ວຈະເກີດການຕິດຕຶງ ເຮັດໃຫ້ບຸກຄະ ລິກກະພາບຜິດປົກກະຕິໄປ ເຊັົ່ນ ບ່ໍສາມາດເຮັດຫນ້າທີ່ໄດ້ຢ່າງສົມບູນ ອະໄວຍະວະເພດບໍ່ແຂງຕົວ (Impotence) ໃນເພດຊາຍ ແລະ ມີຄວາມຮູ້ສຶກເຢນັ ຊາກູ່ຽວກັບເລີ່ອງເພດ (Frigidity) ໃນເພດຍງິ ການຮັກຮູ່ວມເພດ ຫລ ມັກ ອວດອະໄວຍະວະເພດ (Exhibitionism) ເປັນຕົ້ນຈະເຫັນໄດ້ວູ່າ ຂັົ້ນອະໄວຍະວະເພດຕອນຕົ້ນ ເປັນຂ້ົັນຕອນທີ່ ສາໍ ຄັນຫລາຍໃນການພັດທະນາບຸກຄະລິກກະພາບ ພ່ໍແມູ່ແລະຜູ້ລ້ຽງ-ດູຈະມີບົດບາດສໍາຄັນ ທີ່ຈະຊູ່ວຍໃຫ້ບົດບາດ ທາງເພດຂອງເດັກເປັນໄປດວ້ ຍດີພ່ໍແມູ່ຈ່ຶີງບໍ່ຄວນຕາໍ ໜິຫລເຂ້ມງວດກັບເດັກຫລາຍເກີນໄປ ເມີ່ອເດກັ ຈັບຕ້ອງອະ ໄວຍະວະເພດຂອງຕົນໃນຂະນະດຽວກັນເດັກຄວນໄດ້ຮັບຊ້ົີແຈງ ແລະ ການສ່ັົງສອນເລ່ີອງເພດ ຕາມຄວາມເໝາະ ສມົ ກັບການຢາກຮູ້ຢາກເຫັນຂອງພວກເຂົາແລະພໍ່ແມູ່ຄວນເຮັດໃຫ້ເປັນແບບຢ່າງທີ່ດີໃນການສະແດງບດົ ບາດທາງ ເພດ ໃຫ້ຄວາມຮກັ ຄວາມອົບອຸູ່ນແລະຄວາມເອົາໃຈໃສູ່ແກູ່ເດກັ ມີເວລາໃກ້ຊດິ ກັບເດັກຊງຶ່ີ ເຮັດໃຫ້ເດັກຮຽນຮູ້ເຖິງ ສໍາພນັ ທະພາບທີ່ດີໃນການຢຮູ່ ູ່ວມກັນລະຫວູ່າງເພດດຽວກັນແລະຕູ່າງເພດ ການໃຫ້ຂ້ໍມູນທາງເພດຄວນໃຊ້ເຫດຜົນ ແລະ ຄູ່ານິຍົມຂອງສັງຄົມທີ່ເໝາະສົມໃນການອະທິບາຍເພ່ີອເສີມສ້າງເຈຕົກຕິທີ່ດີໃນເລ່ີອງເພດແກູ່ເດັກ ເຮັດໃຫ້ ເດັກຍອມຮັບຄວາມຮູ້ສຶກຂອງຕົນເອງ ແລະສາມາດສະແດງຄວາມຮູ້ສຶກຕູ່າງໆ ອອກມາໄດ້ເໝາະສົມກັບບົດບາດ ທາງເພດຕາມບັນທັດຖານຂອງສງັ ຄມົ ຕໍ່ໄປ. 4. ຂົັ້ນແຝງ (Latency Stage) ເລ່ີມຕັົ້ງແຕູ່ອາຍຸ 6-11 ປີ ໃນຂົ້ັນນົ້ີ Erogenous Zone ຈະບໍ່ປາກົດຢູ່ ສູ່ວນໃດສູ່ວນຫນຶີ່ງຂອງຮູ່າງກາຍໂດຍສະເພາະເຫມອນຂົ້ັນແຝງຂອງພະລັງ Libido ເປັນລະຍະພັກໃນເລີ່ອງ ເພດ ແລະຈິນົດນາການທາງເພດ ເດັກຈະເລີ່ມມຊີ ີວດິ ສັງຄມົ ພາຍນອກເຮອນຫລາຍຂຶ້ົນທີ່ຈະຮຽນຮູ້ແລະປັບຕົວໃຫ້ ເຂົ້າກັບເພອີ່ ນໆ ໃນໂຮງຮຽນໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິີ່ງໃນໄວດັົ່ງກູ່າວ ເດັກຫາກເດັກມີພັດທະນາການໃນໄວຕົ້ນໆ ຢ່າງເ ໝາະສມົ ໃນຂ້ົັນນ້ົີ ເດັກຈະມຄີ ວາມສາມາດໃນການປັບຕົວໃຫ້ເຂົ້າກບັ ເພອ່ີ ນກຸູ່ມດຽວກນັ . 5. ຂັ້ົນອະໄວຍະວະເພດຕອນປາຍ (Genital Stage) ເລີ່ມຈາກ 12 ປີ ເປັນຕົ້ນໄປ ໃນລະຍະນ້ີົເດັກຈະ ເຂົ້າສູ່ໄວ ລຸ້ນໄປຈົນເຖິງໄວ ຜູ້ໃຫ ຍູ່ແລະໄວ ຊະລາ ໂດຍ ມີ Erogenous Zone ຈະມາຢູ່ທີ່ອະໄວຍ ະວ ະເພດ (Genital Area) ເມ່ີອເດັກປົ້ງເຂ້ົາສູ່ໄວລຸ້ນຈະມີການປ່ຽນແປງທາງຮູ່າງກາຍທັງຍິງ ແລະ ຊາຍຕູ່າງໆ ກັນ ແລະ ມີ ພັດທະນາການທາງຮູ່າງກາຍຕົນມີຄວາມສາມາດໃນການສບພັນ ນອກຈາກນົີ້, ຍັງມີການປ່ຽນແປງທາງອາລົມມີ ຄວາມຕ້ອງການຕາມສັນຊາດຍານທາງເພດຢ່າງຮຸນແຮງ ຕ້ອງການເປນັ ຕົວຂອງຕົວເອງ ຕ້ອງການເປັນອິດສະຫລະ ໃນຂະນະດຽວກບັ ກຕ້ອງການໄດຮ້ ັບຄວາມອົບອູຸ່ນ ແລະການເບ່ີິງແຍງເອາົ ໃຈໃສູ່ທາງຈິດໃຈຈາກພ່ໍແມູ່ ເມ່ີອບຸກຄົນ ມີວຸທິພາວະທາງເພດຢ່າງສົມບູນແລ້ວ ຈະເກີດຄວາມພຶງພໃຈທາງດ້ານເພດ ມີການແສວົງຄວາມສຸກທາງເພດ ລະຫວູ່າງຊາຍຍິງບຸກຄົນທີ່ມກີ ານພດັ ທະນາການທາງບກຸ ຄະລິກກະພາບຢ່າງປົກກະຕິບໍ່ມກີ ານຕິດຕຶງ ກຈະສາມາດມີ 44

ຊວີ ດິ ທາງສງັ ຄົມທີ່ຖກຕ້ອງເໝາະສົມຄມຄີ ອບຄວົ ແລະສາມາດສະແດງບດົ ບາດທາງເພດ ແລະບດົ ບາດຂອງພ່ໍແມູ່ໄດ້ ຢ່າງເໝາະສົມຈະເຫັນໄດ້ວູ່າ ພັດທະນາການທາງບຸກຄະລິກກະພາບຕາມຄວາມເຊ່ີອ ຂອງຝຣອຍດ໌ ຈະມີຄວາມ ສໍາພັນກັບພະລັງລິບິໂດ (Libido) ກັບລັກສະນະທາງຊີວພາບຂອງບຸກຄົນທ່ີຈະນໍາໄປສູ່ສະພາວະທາງສຸກຂະພາບ ຈດິ ຫາກການພັດທະນາການແຕູ່ລະຂົນ້ັ ເປນັ ໄປດວ້ ຍຄວາມ ເໝາະສົມ ກຈະເຮັດໃຫ້ບຸກຄນົ ມບີ ກຸ ຄະລກິ ກະພາບທີ່ ປົກກະຕິ ແຕູ່ຖ້າພັດທະນາການແຕູ່ລະຂ້ົັນເກີດການຕິດຕຶງ ຈະມີຜົນເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມຜິດປົກກະຕິທາງບຸກຄະລິກ ກະພາບໃນຮູບແບບຕູ່າງ ເຊົັ່ນພະຍາດຈິດຫລພະຍາດປະສາດທີ່ຖວູ່າມີຄວາມປັ່ນປ່ວນໃນທາງບຸກຄະລິກກະ ພາບ ໂດຍສະເພາະຢ່າງຍ່ີິງໃນຊູ່ວງ 5 ປີ ແຮກຂອງຊີວິດຈະເປັນຊູ່ວງການສ້າງພ້ົນຖານທາງບຸກຄະລິກກະພາບຂອງ ບຸກຄົນປະສົບການທີ່ຮຸນແຮງ ທີ່ເກິດຂົ້ນໃນລະຍະນົີ້ອາດມີຜົນກະທົບກະເທອນຕ່ໍບຸກຄະລິກກະພາບຂອງເດັກໄປ ຕະຫລອດຊີວດິ ຊຶີ່ງພ່ໍແມູ່ຄວນໃຫ້ຄວາມສໍາຄັນຢ່າງຍີ່ງິ ໃນການຈດັ ບັນຢາກາດຂອງການລ້ຽງ-ດລູ ູກ ໆໃຫ້ເໝາະສົມ ທ່ີຈະສ້າງພ້ົນຖານ ທາງບຸກຄະລິກກະພາບທີ່ຫມັົ້ນຄົງແລະເໝາະສົມເພ່ີອໃຫ້ເປັນບຸກຄົນທ່ີມີບຸກຄະລິກກະພາບທ່ີ ສົມບນູ ຢ່າງເຕັມທ.ີ່ ກນົ ວິທໃີ ນການປ້ອງກັນຕົນເອງ ຕາມແນວຄິດຂອງຝຣອຍດ໌ເຊ່ີອວູ່າກົນວິທານໃນການປ້ອງກັນຕົນເອງນົ້ັນເປັນກົນວິທີທັງໝົດທ່ີອີໂກ້ໃຊ້ ໃຫ້ເປັນປະໂຫຍດເມອ່ີ ຕ້ອງຕົກໃນສະພາວະທ່ີເກີດຄວາມຂດັ ແຍ້ງໃຈຄວາມຄັບຂ້ອງໃຈຄວາມວິຕົກກງັ ວົນ ຄວາມ ຕງຶ ຄຽດກົນວິທານໃນການປ້ອງກັນຕົນເອງນົ້ີຈະເປັນການເຮັດວຽກງານໃນລະດັບຂອງຈິດຂາດສໍານຶກທີ່ແຕູ່ລະບຸກ ຄົນເຂ້ົາໃຈໄດ້ຍາກ ຊີງຶ່ ນກັ ຈິດວເິ ຄາະເຊ່ອີ ວູ່າການຕັດສນິ ໃຈທສ່ີ າໍ ຄັນທ່ີສຸດໃນຊວີ ດິ ຂອງບຸກຄົນນັົ້ນບຸກຄົນຈະໄດ້ຮັບ ອິດທິພົນມາຈາກກົນໄກໃນລະດັບຈິດຂາດສໍານຶກຂອງແຕູ່ລະບຸກຄົນນັ້ົນເອງ ເຊົັ່ນການເລອກຄົບເພີ່ອນ ການສ້າງ ສັດຕູ ການເລອກອາຊບີ ການຍອມຮບັ ໃນຄູ່ານິຍົມຕູ່າງໆ ແລະ ການມອງພາບພົດນ໌ຂອງຕົນເອງແລະຄນົ ອີ່ນໆ ເປັນ ຕົນ້ ກນົ ວິທານໃນການປ້ອງກັນຕົວເປັນລກັ ສະນະຂອງການຕອບສະຫນອງທຄີ່ ູ່ອນຂ້າງຈະຄົງທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄນົ ຮັບຮູ້ ຜິດພາດໄປຈາກຄວາມເປັນຈິງເນີ່ອງຈາກວູ່າບ່ໍມີຄວາມສາມາດຫລທັກສະ ຫລ ແຮງຈູງໃຈທີ່ພຽງພສໍາລບັ ການແກ້ ບັນຫາຄວາມຂັດແຍ້ງທ່ີເກີດຈາກພາຍໃນ ຫລຄວາມຂັດແຍງ້ ໃຈທ່ີເກີດຈາກການຖກຄຸກຄາມຄວາມປອດໄພຈາກ ພາຍນອກໂດຍທີ່ບຸກຄົນຈະສ້າງກົນວິທານໃນການປ້ອງກັນຕົນເອງຂົຶ້ນມານັົ້ນເກີດຈາກສາເຫດສໍາຄັນ 2 ປະ ການ ຄປະການແຮກບຸກຄົນມີຄວາມວິຕົກກັງວົນສູງຫລາຍໃນເລີ່ອງໜຶ່ີງເລີ່ອງໃດແລະອີໂກ້ (ego) ຫາວິທີລດຸ ຫລ ແກ້ໄຂບໄໍ່ ດ້ດ້ວຍວິທີການທ່ີມີເຫດຜົນແລະປະການທສີ່ ອງອີໂກ້ບ່ໍສາມາດປະນປີ ະນອມແຮງຂັບລະຫວູ່າງຄວາມຕ້ອງ ການຂອງອິດແລະແຮງຫັກຫາ້ ມຂອງຊຸບເປີລ໌ອີໂກ້ໄດ້ ອໂີ ກ້ຈີງ່ຶ ຕກົ ຢ່ໃູ ນພາວະຕຶງຄຽດຈງຶີ່ ຈາໍ ເປນັ ຕອ້ ງຫາວິທີການລຸດ ຄວາມຕຶງຄຽດຄວາມວຕິ ົກກງັ ວນົ ກບັ ການໃຊ້ກົນວິທານໃນການປ້ອງກັນຕົນຄວາມວິຕົກກັງວົນກູຽ່ ວຂ້ອງກັບກນົ ວິ ທານໃນການປ້ອງກັນຕນົ ກູ່າວຄ ເມີ່ອມີຄວາມວດິ ກ ກັງກນົ ເກີດຂ້ົຶນ ວິທີການໜີຶ່ງທີ່ຈະໃຊ້ເພ່ີອລຸດຄວາມວຕິ ົກກັງ ວົນແລະເຮັດໃຫ້ຮາູ່ ງກາຍຢູ່ໃນສະພາບທີ່ສມົ ດນຸ ຝຣອຍດ໌ເຊ່ີອວູ່າເລ່ີອງຄວາມວຕິ ົກກງັ ວົນເປັນສະພາວະທາງອາລົມ ທີ່ເກິດຂ້ົນຈາກການບໍ່ໄດ້ຮັບຄວາມພຶງພໃຈ ມີຄວາມຮູ້ສຶກວູ່າຕົນເອງບ່ໍປອດໄພຈະໄດ້ຮັບອັນຕະລາຍຈາກສີ່ິງທີ່ຢູ່ ຮອບຕວົ ຊງຶີ່ ຟະລອຍດ໌ເຊ່ີອວາູ່ ຄວາມວິຕກົ ກງັ ວົນນົັ້ນເປນັ ຜົນມາຈາກການທອີ່ ີໂກ້ (ego) ບສ່ໍ າມາດເຮດັ ຫນ້າທ່ີປະນີ 45

ປະນອມອິດ (id) ແລະຊຸບເປີລ໌ອີໂກ້ (superego) ໄດ້ຢ່າງເໝາະສົມຈະເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນເກີດຄວາມວິຕົກກັງວົນ ຄວາມຄບັ ຂ້ອງໃຈ. ຄວາມວິຕກົ ກັງວົນ (anxiety) ຄວາມວິຕັກກັງວົນ ມີ 3 ປະເພດຄ ຄວາມວິຕົກກັງວົນຕໍ່ສິ່ີງທີ່ເປັນຈິງ (objective anxiety or reality anxiety) ຄວາມວິຕົກກັງວົນແບບພະຍາດປະສາດ (neurotic anxiety) ແລະ ຄວາມວິຕົກກັງວົນເຊີງສິນລະທໍາ (moral anxiety). 1. ຄວາມວິຕົກກັງວົນຕໍ່ສ່ິີງທີ່ເປັນຈິງ ເປັນຄວາມວິຕົກກັງວົນທ່ີເກີດຈາກຄວາມຢ້ານອັນຕະລາຍຈາກພາຍ ນອກທ່ີຜະເຊນີ ຢແູ່ ທ້ໆ. 2. ຄວາມວິຕົກກັງວົນແບບພະຍາດປະສາດເປນັ ຄວາມວິຕກົ ກງັ ວົນທມີ່ ີສາເຫດໃຫ້ບກຸ ຄົນສະແດງອາການບາງ ຢາ່ ງອອກມາ ເນ່ີອງຈາກຢາ້ ນການຖກລົງໂທດທ່ີບສ່ໍ າມາດຄວບຄມຸ ພະລັງຂອງສັນຊາດຍານໄວ້ໄດ້. 3. ຄວາມວິຕົກກັງວົນເຊີງສິນລະທໍາ ເປັນຄວາມວິຕກົ ກັງວົນເມີ່ອເກດີ ຂນຶົ້ ແລ້ວແລະບສໍ່ າມານແກ້ໄຂໄດ້ດ້ວຍ ວິທີການທີ່ມີປະສດິ ທິພາບຈະເປັນຄວາມວຕິ ົກກັງວົນທກີ່ ະທບົ ກະເທອນຈິດໃຈຢ່າງຮຸນແຮງບກຸ ຄົນຈະລຸດ ຕົວລົງມາສູ່ພາວະເໝອນເດັກນ້ອຍທີ່ຊູ່ວຍຕົນເອງບໍ່ໄດ້ເມີ່ອອີໂກ້ບໍ່ສາມາດຈະຕໍ່ສູ້ກັບຄວາມວິຕົກກັງວົນ ໂດຍວິທີການອັນມເີ ຫດຜົນກຈາໍ ຕ້ອງຖອຍກັບໄປໃຊ້ວທິ ີການອັນບກ່ໍ ງົ ກບັ ຄວາມເປນັ ຈງິ ທີ່ຮຽກວ່າູ ກນົ ໄກ ປ້ອງກັນຕົນເຮດັ ໃຫ້ບຸກຄົນເກີດຄວາມຄບັ ຂອ້ ງໃຈດງ່ົັ ອະທບິ າຍ. ຄວາມຄັບຂອ້ ງໃຈ (frustration) ເມ່ີອບຸກຄົນມີບັນຫາຫລອຸປະສັກເກີດຂົຶ້ນບຸກຄົນຈະຄວາມຮູ້ສຶກຄັບຂ້ອງໃຈ (frustration) ແລະ ມີ ຄວາມວຕິ ົກກັງວນົ (anxiety) ບຸກຄົນຈຶ່ີງພະຍາຍາມຫາວິທີລຸດຄວາມຄັບຂ້ອງໃຈໂດຍໃຊ້ກົນວິທານໃນການປ້ອງ ກນັ ຕນົ ເອງ (defense mechanism) ຄວາມຄບັ ຂອ້ ງໃຈກັບການໃຊ້ກນົ ວິທານໃນການປ້ອງກັນຕົນເອງຈະເຮັດໃຫ້ ສະຖານນະການທເ່ີ ຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມຄັບຂ້ອງໃຈເມ່ີອພິຈາລະນາຕາມທີ່ມາຄຈາກພາຍນອກແລະພາຍໃນຮູ່າງກາຍ ຂອງແຕູ່ລະບຸກຄົນນົັ້ນມີສາເຫດມາຈາກ 3 ປະການຄຄວາມຂາດແຄນ ຄວາມສູນເສຍ ແລະ ຄວາມຂັດແຍງ້ ໂດຍ ອະທບິ າຍສະຫລຸບຄ: 1. ຄວາມຂາດແຄນ (privations) ຄວາມຂາດແຄນຈາກພາຍນອກ (external privation) ເປັນສະຖານນະການຂອງຄວາມຄັບຂ້ອງໃຈທີ່ ເກີດຈາກຄວາມຕ້ອງການ (needs) ຢາກໄດ້ໃນສິີ່ງທີ່ປົກກະຕິແລ້ວຈະສາມາດຫາໄດ້ຈາກໂລກພາຍນອກແຕູ່ໃນ ຂະນະນກ້ີົ ບັ ພບົ ວູ່າບມໍ່ ສີ ິ່ີງທຕ່ີ ອ້ ງການຢໃູ່ ນນັນ້ົ ເຊັົນ່ ຄນົ ຫິວແຕູ່ພບົ ວູ່າບມໍ່ ອີ າຫານຕາມທຕີ່ ອ້ ງການ. ຄວາມຂາດແຄນຈາກພາຍໃນ (internal privation) ເປັນສະຖານນະການຂອງຄວາມຄັບຂອ້ ງໃຈທເີ່ ກີດ ຈາກບຸກຄົນຜູ້ນັ້ົນຂາດແຄນບາງສິ່ີງບາງຢ່າງທີ່ຄວນຈະມີໃນຕົນເອງໄປ ເຊົ່ັນ ຊາຍຄົນໜ່ີຶງບໍ່ມີຖານະພຽງພທ່ີຈະສາ້ ງ ຄວາມເພີິງ່ ພໃຈໃຫ້ເກດີ ກັບເພອີ່ ນຍງິ ຂອງພວກເຂາົ . 2. ຄວາມສູນເສຍ (deprivations) 46