การปฐมพยาบาลเบื้องต้น อสม

การปฐมพยาบาลเบ้ืองตน้ และการชว่ ยชีวิตขนั้ พ้ืนฐาน ชศู รี เหลอื งสอาดกลุ พยาบาลวิชาชพี ชานาญการพเิ ศษ

ชศู รี เหลอื งสอาดกลุ ประกาศนียบตั รพยาบาลศาสตรแ์ ละผดงุ ครรภช์ ้นั สงู วิทยาลยั พยาบาลพระปกเกลา้ จนั ทบรุ ี ประกาศนียบตั รวิสญั ญีพยาบาล สานกั งานปลดั กระทรวงสาธารณสขุ ประกาศนียบตั รการอบรมและการสอบผา่ น หลกั สตู รการชว่ ยชีวิตขนั้ สงู วฒุ บิ ตั รการอบรมหลกั สตู รพยาบาล อาชีวอนามยั รน่ ุ ท่ี1 มหาวิทยาลยั บรู พา วิทยากรสถาบนั การแพทยฉ์ กุ เฉินแหง่ ชาติ South East Asia CBRNE IFRTP เวชศาสตรก์ ารลาเลียงทางอากาศ สถาบนั เวชศาสตรก์ ารบิน วิทยาศาสตรมหาบณั ฑติ อาชีวอนามยั และความปลอดภยั ม.บรู พา ศึกษาและฝึ กประสบการณ์ EMS ในประเทศฝรง่ั เศส อติ าลี เยอรมนั องั กฤษ และอเมริกา

การปฐมพยาบาล หมายถึง การใหค้ วามชว่ ยเหลือต่อผบู้ าดเจ็บ หรือผปู้ ่ วย ณ สถานท่ี เกดิ เหตโุ ดยใชอ้ ปุ กรณเ์ ท่าท่ีหาไดใ้ นขณะนน้ั หรือก่อนที่ ผบู้ าดเจ็บจะไดร้ บั การดแู ลรกั ษาจากบคุ ลากรทางการแพทย์ หรือส่งต่อไปยงั โรงพยาบาล

การปฐมพยาบาล วตั ถปุ ระสงค์ 1. เพือ่ ชว่ ยชีวิตผปู้ ่ วยหรือผไู้ ดร้ บั บาดเจ็บ 2. เพอ่ื ลดความรนุ แรงของอาการบาดเจ็บหรอื เจ็บป่ วย 3. เพื่อบรรเทาความเจ็บป่ วยทรมานชว่ ยใหก้ ลบั สสู่ ภาพ เดมิ โดยเร็ว 4. เพอ่ื ป้ องกนั ความพิการหรอื ภาวะแทรกซอ้ นอื่น ที่จะเกิดข้ึนตามมาภายหลงั

คณุ สมบตั ิและความรบั ผดิ ชอบผปู้ ฐมพยาบาล คณุ สมบตั ิผปู้ ฐมพยาบาล 1. ควรไดร้ บั การฝึ กฝนมาอยา่ งดี มีความรแู้ ละทกั ษะ 2. มคี วามละเอียดรอบคอบในการสงั เกตลกั ษณะอาการตา่ งๆ มคี วามรพู้ น้ ฐานในวชิ ากายวภิ าคศาสตรแ์ ละสรีรวิทยา 3. ควบคมุ สติตนเองได้ ไมห่ วาดกลวั มีจิตวทิ ยาพดู ใหก้ าลงั ใจ 4. มีความรอบคอบ ตดั สินใจรวดเรว็ รอบรเู้ กีย่ วกบั สถานพยาบาล 5. เป็ นที่ปรึกษาใหค้ าแนะนาดา้ นสขุ ภาพอนามยั

อาการฉกุ เฉนิ ที่พบบ่อย หมดสติ เบาหวาน ชกั เกรง็ , ชกั กระตกุ ลมชกั เจ็บหนา้ อก กลา้ มเน้อื หวั ใจตายเฉียบพลนั ปากเบ้ียว แขน/ขาออ่ นแรง หลอดเลอื ดสมอง หายใจเหนื่อยหอบ หอบหืด/ถงุ ลมโป่ งพอง บาดแผล/กระดกู หกั อบุ ตั ิเหต ุ หยดุ หายใจ/หวั ใจหยดุ เตน้ อะไรก็เป็ นเหตไุ ด้

ขน้ั ตอนการปฏิบตั ิสาหรบั กรณีฉกุ เฉิน 1. ตงั้ สติใหไ้ ด้ อยา่ ตกใจ 2. ประเมินสถานการณ/์ ประเมนิ ผบู้ าดเจ็บ 3. ขอความชว่ ยเหลือ 4. ปฐมพยาบาลเบ้ืองตน้ 5. การเคลอ่ื นยา้ ยผบู้ าดเจ็บ ผบู้ าดเจ็บปลอดภยั +ผชู้ ว่ ยเหลือปลอดภยั

ประเมนิ สถานการณ์ ความปลอดภยั ของสถานท่ีเกดิ เหต ุ  ประเมินความรนุ แรงของสถานการณ์  หลกี เล่ียงการเขา้ ใกลว้ ตั ถหุ รอื สถานที่กอ่ ใหเ้ กิด อนั ตรายเพิ่มข้ึน เช่น ถงั นา้ มนั เช้ือเพลงิ ถงั แกส๊ หรอื บรเิ วณตึกถลม่

ประเมนิ สถานการณ์ ความปลอดภยั ของตนเองและผบู้ าดเจ็บจากการติดเช้ือ ป้ องกนั การติดเช้ือโดยการไมส่ มั ผสั กบั เลือดของผบู้ าดเจ็บ โดยตรง ควรมีสงิ่ ป้ องกนั ใช้อุปกรณ์ป้ องกนั ตนเอง @ ถงุ มอื @ Mask @ ผา้ กนั เป้ื อน @ แวน่ ตา @ รองเทา้ บทู๊

การประเมินสภาพผปู้ ่ วย/บาดเจบ็ เบ้อื งตน้ 1. ประเมินสภาพทว่ั ไป - แยกว่าเป็ น ป่ วยจากโรคหรอื บาดเจ็บ - สภาพผปู้ ่ วยทพ่ี บ 2. ตรวจดรู ะดบั ความรสู้ ึกตวั

A= Alert A รู้สึกตวั ดี V P U ระดบั ความรสู้ กึ ตวั V= Verbal stimuli ตอบสนองต่อเสยี งเรียก P=Painful stimuli U=Unresponsive ไม่รู้สึกตวั CPR ตอบสนองต่อความเจ็บปวด

3. ประเมนิ ทางเดินหายใจ วธิ ีเปิ ดทางเดินหายใจ Head till-chin lift Jaw thrust

3. ตรวจดกู ารหายใจ  ตาดู หฟู ัง แกม้ สมั ผสั •ผใู้ หญ่ : 12 – 20ครงั้ /นาที •เด็ก : 15 – 30 นาที •ทารก : 25 – 50 ครงั้ /นาที วิธีตรวจการหายใจ

4.ประเมินการไหลเวียนโลหิต หลกั การ - ตรวจชพี จร : จบั ชพี จรท่ีคอ -ตรวจดจู ดุ เลือดออกมาก : หา้ มเลอื ด -ดสู ผี วิ อณุ หภมู ิ และ ความช้นื ผวิ หนงั

ขอความช่วยเหลอื ชว่ ยดว้ ย...ชว่ ยดว้ ย... ค่ะ

ทาการขอการสนบั สนนุ ทนั ที (ถา้ ตอ้ งการ) APLICATION LINE OA 1669 โรงพยาบาลเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรตั นราชสดุ าฯ สยามบรมราชกมุ ารี ระยอง • 038-684444 Ext 1123 • 098-6701669



ระบบการแพทยฉ์ กุ เฉิน 1669 ปฏิบตั ิการฉกุ เฉิน

รถดบั เพลิง 199 191 เจา้ หนา้ ท่ีตารวจ

การปฐมพยาบาล น้าตาลในเลอื ดต่า/สงู ในผปู้ ่ วยเบาหวาน ชกั เกร็ง หอบหืด/ถงุ ลมโป่ งพอง โรคกลา้ มเน้ือหวั ใจตายเฉยี บพลนั โรคหลอดเลือดสมอง บาดแผล/กระดกู และกลา้ มเน้ือ อดุ กน้ั ทางเดินหายใจ ปฏบิ ตั ิการกชู้ ีวิต (CPR)

อาการและอาการแสดงของน้าตาลในเลอื ดตา่ เหงื่อออกมาก ตวั เย็น ใจสนั่ หวั ใจเตน้ แรงและเร็ว หวิ มาก มอื สน่ั อารมณห์ งดุ หงิดง่าย ปวดศีรษะ มนึ งง หนา้ มืด ตาลาย ถา้ อาการรนุ แรงอาจชกั หรือ หมดสติ ถา้ เกดิ เวลากลางคืน อาจมอี าการปวดศีรษะ มนึ งง เหง่ือออก มากขณะหลบั ฝั นรา้ ย เมือ่ ตื่นข้ึนมาอาจสงั เกตว่าเส้อื ผา้ เปี ยก ช่มุ ไปดว้ ย เหงื่อ

การปฐมพยาบาลเบ้ืองตน้ ในรายท่ียงั ไมห่ มดสติ ใหด้ ื่มน้าหวานหรอื น้าผลไมค้ ร่ึง แกว้ หรือลกู อม 5-6 เมด็ ถา้ ยงั ไมร่ สู้ กึ ดีข้ึน ใหอ้ มหรือดม่ื อีกครง้ั หากยงั ไมด่ ขี ้ึนอีกใหร้ บี ไปพบแพทย์ ในรายที่หมดสติ หรือชกั ควรสง่ ไปรกั ษาที่สถานพยาบาล ใกลบ้ า้ น เพื่อฉดี กลโู คสเขา้ หลอดเลือด

อาการและอาการแสดงของน้าตาลในเลอื ดสงู กระหายน้ามาก คล่นื ไส้ ปัสสาวะบ่อยและมากผิดปกติ โดยเฉพาะเวลากลางคืน อ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย น้าหนกั ลด ตาพรา่ มวั ซมึ หรอื อาการหอบ หายใจลึก มีกล่ินผลไมใ้ น กรณีภาวะกรดคง่ั ในร่างกายมากข้นึ อาจถึงขน้ั หมดสติ หรอื มีอาการชกั กระตกุ เฉพาะที่

การปฐมพยาบาลเบ้ืองตน้ ด่ืมน้าเปลา่ มากๆ ถา้ มีเครื่องเจาะน้าตาลปลายน้วิ ท่ีบา้ น ควรเจาะเลอื ด เชค็ ดรู ะดบั น้าตาลว่าสงู เท่าใด ปรบั ขนาดยาฉดี อนิ ซลู ินข้ึน 1-2 ยนู ิต ในกรณที ี่ไม่ แน่ใจควรโทรปรึกษาแพทย์ หรอื ทีมวิทยากรเบาหวาน หากมอี าการรนุ แรงมากกวา่ น้ี ควรมาโรงพยาบาลเพอื่ รบั การรกั ษาอย่างเร่งด่วน

ชกั เกรง็ /ชกั กระตกุ ป้ องกนั อนั ตรายหรอื อบุ ตั ิเหต ุ อย่าพยายามไปลอ็ คตวั หรือผกู ตวั คนท่ีกาลงั ชกั กระตกุ อย่าพยายามเอาสิ่งหน่ึงสง่ิ ใดยดั เขา้ ไปในปาก จบั นอนตะแคง หลงั ชกั ใหน้ อนท่าตะแคงกง่ึ ควา่

หอบ-หืด 1. ใหผ้ ปู้ ่ วยนงั่ ในท่าเอนตวั ไปขา้ งหนา้ หลงั และหนา้ อกตรง 2. คลายเส้อื ผา้ ใหอ้ ากาศบรสิ ทุ ธิ์ผา่ นเข่าหอ้ ง 3. ปลอบมิใหต้ กใจ วิตก กงั วล 4. ถา้ เป็ นครง้ั แรกรบี ไปพบแพทยท์ นั ที 5. กรณีท่ีผปู้ ่ วยพน่ ยาหรือกินยาเป็ นประจาใหร้ บี ใชย้ าทนั ที

โรคกลา้ มเน้ือหวั ใจตายเฉียบพลนั

โรคกลา้ มเน้ือหวั ใจตายเฉียบพลนั

โรคกลา้ มเน้ือหวั ใจตายเฉียบพลนั Acute Coronary Syndrome สวอย ช็อค (โรคกลา้ มเน้ือหวั ใจขาดเลือดเฉียบพลนั ) นอ็ ก Angina วบู เจ็บแนน่ หนา้ อก pectoris เหมือนของ A หนกั ทับ Dyspnea เหนื่อยหอบ หายใจไมอ่ ่ิม D Sweating S เหง่ือแตก ใจสน่ั

โรคกลา้ มเน้ือหวั ใจตายเฉียบพลนั  40% เสยี ชีวิตในชว่ั โมงแรก  80% เสยี ชีวิตภายใน 24 ชว่ั โมงแรก  50% เสียชีวิตนอกโรงพยาบาล ถา้ ไดร้ บั ยาละลายล่มิ เลือด 0-1 ชม. แรก ลดอตั ราการตาย 30% 2-3 ชม. 25% 4-6 ชม. 18%

โรคหลอดเลอื ดสมอง

โรคหลอดเลอื ดสมอง เสน้ เลือดสมองตีบ/ตนั เสน้ เลือดสมองแตก

โรคหลอดเลอื ดสมอง สามารถตรวจไดโ้ ดยการตรวจสมองดว้ ยเคร่ืองเอกซเรย์ คอมพิวเตอร์ (CT Scan) หรอื การตรวจสมองดว้ ยคลน่ื แมเ่ หลก็ ไฟฟ้ า (MRI Scan)

โรคหลอดเลอื ดสมอง Balance มึนงง เดินเซ อ่อนแรง EBye ตามวั ภาพซ้อน แขนขา Facial wEeakness ปากเบ้ยี ว มนึ ชา แขนอ่อนแรง ตามวั Arm wFeakness พูดไมช่ ัด หนา้ มดื A ปวดหวั Speech difficulties มีอาการข้างต้น ล้นิ รวั โทร 1669 ทันที เดนิ เซ S Time T

บาดแผลทว่ั ไป ชนิดของบาดแผล 1. บาดแผลปิ ด 2. บาดแผลเปิ ด

บาดแผลปิ ด เกิดจากการไดร้ บั อนั ตรายจากวตั ถไุ มม่ คี ม หรอื กระแทกทาใหเ้ กิดการฟกช้า ผวิ หนงั ไมฉ่ ีกขาด บาดแผลจะมีสีมว่ ง บวม กดเจ็บ ชนิดของบาดแผลปิ ด 1. แผลฟกชา้ 2. เลอื ดคง่ั 3. แผลบด/กระแทก

การปฐมพยาบาลฟกช้า หอ้ เลือด หวั โน 1. ใหป้ ระคบดว้ ยผา้ ชบุ นา้ เยน็ หรือผา้ หอ่ ถงุ นา้ แข็งเป็ นเวลา 15 นาที ทาซ้าไดใ้ น 24 ชว่ั โมงแรก เพ่อื ป้ องกนั อาการบวม 2. ภายหลงั 24 ชว่ั โมง ใหป้ ระคบคลึงดว้ ยผา้ ชบุ นา้ อน่ ุ วนั ละ 4 ครง้ั เพื่อลดอาการบวมที่เกิดข้ึนแลว้ 3. หา้ มนวด

บาดแผลเปิ ด หา้ มเลอื ด

เสน้ เลือดแดงไดร้ บั อนั ตราย เสน้ เลือดดาไดร้ บั อนั ตราย เสน้ เลือดฝอยไดร้ บั อนั ตราย Arterial Venous Capillary

เทคนิคการหา้ มเลือด 1. ใชม้ อื ที่สวมถงุ มอื แลว้ กดจดุ ที่เลือดออก 2. ยกแขนหรือขาสว่ นท่ีเลอื ดออก ใหส้ งู กว่าหวั ใจ 3. ถา้ เป็ นแผลใหญใ่ หอ้ ดั ดว้ ยผา้ กอซ แลว้ กดดว้ ยฝ่ ามอื

เทคนิคการหา้ มเลือด 4. ถา้ เลอื ดยงั ไหลไมห่ ยดุ ใหเ้ อาผา้ กอซออกแลว้ ดวู ่าเลอื ดออก จากจดุ ไหนแลว้ อดั ที่ตรงนน้ั ใหม่ ถา้ ไมพ่ บจดุ เลอื ดออกให้ อดั ผา้ กอซทว่ั ทง้ั แผลแลว้ ใชผ้ า้ ยืดพนั ทบั บนผา้ พนั ผา้ กอซ พนั ผา้ ยืด



บาดแผลไหม/้ น้ารอ้ นลวก หมายถึง การถกู ทาลายเฉพาะท่ีของเน้ือเยื่อต่างๆ ทาใหเ้ กิดเป็ นรอยแดง พพุ อง ผิวหนงั ลอกจนถึงไหมเ้ กรียม

การประเมินความรนุ แรงของแผลไหม้ ระดบั ที่ 1 Superficial burns ลกั ษณะที่เหน็ อาการ ระยะเวลาการหาย 3 - 7 วนั ผวิ หนงั สชี มพู ถงึ แดง ปวดแสบปวดรอ้ น แหง้ มีต่มุ พองเลก็ ๆ

การประเมินความรนุ แรงของแผลไหม้ ระดบั ที่ 2 Partial- thickness burns ตม่ ุ พองหนาใหญ่ ผิวหนงั ปวดแสบปวดรอ้ น - ผิวหนงั ชนั้ ต้ืน จะหาย ภายใน 10 - 14 วนั บวม ซีด แดง น้าเหลือง ไวต่อการสมั ผสั ไหลเย้ิมและแฉะ - ผิวหนงั ชน้ั ลึก จะหาย ใน 21-28 วนั

การประเมินความรนุ แรงของแผลไหม้ ระดบั ท่ี 3 Full- thickness burns ลกั ษณะท่ีเห็น อาการ ระยะเวลาการหาย ผิวหนงั ซีด อาจไหมเ้ กรียม ความเจบ็ ปวด ลดลง ผิวหนงั จะตายกลายเป็ นหนอง ใน เป็ นสีนา้ ตาลหรือดา แผล ชาหรอื ไมม่ คี วามรสู้ ึก 2-3 สปั ดาห์ ตอ้ งตดั เน้ือตาย แหง้ ชนั้ ไขมนั และชนั้ ออก ใชเ้ วลาในการหายของแผล กลา้ มเน้ือ อาจถึงกระดกู นาน เมอ่ื แผลหายรอยแผลเป็ น ถกู ทาลาย จะหนา นนู และมีการดึงรงั้

การปฐมพยาบาลแผลไหม้ 1. เฉพาะชน้ั ผิวหนงั ระดบั 1และ 2 - ตัดเส้อื ผา้ ท่ีไหม้ หรอื เปี ยกนา้ รอ้ น และถอดเคร่อื งประดบั ออก - ระบายความรอ้ นออกจากแผล - ทาดว้ ยยาทาแผลไหม้ - หา้ มเจาะถงุ น้าหรือตดั หนงั สว่ นที่พองออก - ปิ ดดว้ ยผา้ สะอาด - ถา้ แผลไหมบ้ รเิ วณกวา้ ง หรือ อวยั วะท่ีสาคญั ตอ้ งรบี นาสง่ โรงพยาบาล

การปฐมพยาบาลแผลไหม้ 2. ลกึ ถึงเน้อื เย่อื ใตผ้ วิ หนงั ระดบั 3 - ไม่ตอ้ งระบายความรอ้ นออกจากแผล/จะทาใหต้ ิดเช้อื มากข้นึ - หา้ มใสย่ าใดๆทั้งส้นิ ลงในบาดแผล - ใชผ้ า้ สะอาดห่อตวั ผบู้ าดเจ็บ/ป้ องกนั สง่ิ สกปรก/ใหค้ วามอบอ่นุ และรบี นาสง่ โรงพยาบาล

กระดกู หกั ชนดิ ของกระดกู หกั 1. กระดกู หกั ชนดิ ไมม่ ีแผล 2. กระดกู หกั ชนิดแผลเปิ ด