ການເມືອງການປົກຄອງ ສປປ ຈິນ

ສາຂາງານທູ່ ໃີ ຊປ້ື ະໂຫຍດຈາກແມູ່ ນາື້ ສາຂາຍູ່ ອຍຂອງການເຄດດິ ສາຂາການວາງແຜນ ບູ່ ອນເຮດັ ວຽກໄປສະນີ ສາຂາການລຽ້ື ງສດັ ຄນີ ກິ ສາຂາອຸດສາຫະກາ-ຄມົ ມະນາຄມົ ສາຂາການຖຮກັ ສາຄວາມສະຫງບົ ແລະກອງກາລງັ ໂຮງງານ ສາຂາການເງນິ ແລະ ອາຫານ ໂຮງເກບັ ທູ່ ທີ າການເຄດດິ ສາຂາການເຄດດິ ສາຂາການຊ-້ື ຂາຍ ສະຖານບີ ລກິ ານ ສາຂາວດັ ທະນະທາ ແລະ ການສກສາ ສະຖານອີ ະນາໄມ ສາຂາການບລຫິ ານຂອງພະນກັ ງານພນົ ລະເຮອນ ສະຖານບີ ລກິ ານໜູ່ ວຍອະນາໄມແມູ່ ແລະ ເດກັ ສາຂາສະຫວດັ ດກິ ານ (Maternity Stations) ຄະນະກາມະການການວາງແຜນ ຄະນະກາມະການການວໄິ ຈ ແລະ ວທິ ະຍາສາດ ກອງການຜະລດິ ໃຫຍູ່ (Production Brigades) ໜູ່ ວຍບລຫິ ານຂອງກອງການຜະລດິ ໃຫຍູ່ ມສີ ະພາແຫູ່ ງ ກອງການຜະລດິ ໃຫຍູ່ (Brigade Congress) ຊູ່ ງມສີ ະມາຊກິ ສະພາປະມານ 50 ກວູ່ າຄນົ ເປນັ ອງົ ການການສູງ ສຸດ ໃນ ລະດບັ ກອງຜະລດິ ໃຫຍູ່ ເລອກຕງັື້ ທຸກໆ ໜູ່ ງປີ ໂດຍປກົ ກະຕສິ ະມາຊກິ ທູ່ ໄີ ດຮື້ ບັ ເລອກມາມກັ ຈະເປນັ ຄນົ ເດມີ ການປູ່ ຽນແປງບຸກຄນົ ຫສະມາຊກິ ເທູ່ ອໃຫຍູ່ ມກັ ຈະເກດີ ຈາກການຖກລງົ ຮາງສຽງໂຈມຕີ ຫ ຖກວພິ າກວຈິ ານ ຈາກປະຊາຊນົ ໂດຍການເກອບນາ ຫ ສະເໜແີ ນະຈາກສະມາຊກິ ພກັ ຊູ່ ງຖເປັນວທິ ກີ ານຢູ່ າງໜູ່ ງໃນສງັ ຄມົ ຈນີ ໃນ ການກາຈດັ ຫ ກວາດລາື້ ງຜູບື້ ກົ ຜູ່ ອງຕູ່ ໜາ້ື ທູ່ ີ (ຂນັື້ ຮາ້ື ຍແຮງ) ຫ ຕູ່ ຜູມ້ື ກັ ໃຝນຍິ ມົ ລດັ ທແິ ກ ື້ ຫ ພວກປະຕກິ ລິ ຍິ າຊນົ ໃນທາງປະຕບິ ດັ ສະມາຊກິ ຂອງສະພາມກັ ຈະເປັນຜູມື້ ໜີ າ້ື ທູ່ ດີ າລງົ ຕາແໜູ່ ງໃນສາຂາຂອງພກັ ະດບັ ກອງການຜະລດິ ໃຫຍູ່ (The Brigade Party Branch) ແລະ ເປນັ ຄະນະກາມະການບລຫິ ານໃນກອງການຜະລດິ ໃຫຍູ່ (The Brigade Management Committee) ຢູ່ ູດວື້ ຍລວມທງັ ຈະມຕີ ວົ ແທນຢູ່ າງ ນອື້ ຍ 1-2 ຄນົ (ໂດຍປກົ ກະຕຄິ ຫວົ ໜາື້ ແລະ ຜູຊ້ື ູ່ ວຍຫວົ ໜາື້ ຂອງໜູ່ ວຍການຜະລດິ ຍູ່ ອຍ) ຈາກໜູ່ ວຍການຜະລດິ ຍູ່ ອຍປະມານທຸກ 24 ໜູ່ ວຍ ເຂາົ້ື ມາຮູ່ ວມບລຫິ ານງານຢູ່ ູດວື້ ຍ ວທິ ີການເລອກຕງັ້ື ກຖປະຕບິ ັດເຊູ່ ັນດຽວກນັ ກບັ ການເລອກຕງັື້ ໃນລະດບັ ຄອມມູນຜິດກນັ ແຕູ່ ວູ່ າຄະນະ ກາມະການພກັ ໃນລະດບັ ກອງການຜະລດິ ໃຫຍູ່ ເປນັ ຜູຄ້ື ດັ ເລອກຊູ່ ຜູສ້ື ະໝກັ ໄວຊ້ື ຸດໜູ່ ງ ແລວ້ື ສູ່ ງົ ລາຍຊູ່ ໄປໃຫໜ້ື ູ່ ວຍ ການຜະລດິ ຍູ່ ອຍເພູ່ ອຮູ່ ວມພຈິ າລະນາແລະລງົ ຄະແນນສຽງໃນຊູ່ ວງນອີ້ື າດເປັນໄປໄດທື້ ູ່ ສີ ະມາຊກິ ໃນໜູ່ ວຍຜະລດິ ຍູ່ ອຍບູ່ ເຫນັ ດວ້ື ຍກບັ ລາຍຊູ່ ຜູສື້ ະໝກັ ບາງຄນົ ກອາດຈະເຮດັ ການສະເໜຊີ ູ່ ຄນົ ອູ່ ນເຂາົື້ ແທນຊູ່ ງຝູ່ າຍຜູມ້ື ອີ ານາດເໜອ ອາດເຫນັ ມກັ ຫ ຢນຢັນຊູ່ ຜູສ້ື ະໝກັ ຄນົ ເດມີ ຫ ປູ່ ຽນຊູ່ ຜູສ້ື ະໝກັ ໃໝູ່ ກໄດແື້ ຕູ່ ເຫດການເຊູ່ ນັ ນມີ້ື ກັ ຈະບູ່ ຄູ່ ອຍເກດີ ຂນື້ ໂດຍປົກກະຕແິ ລວື້ ການເລອກຕງັື້ ໃນຈນີ ເປັນໄປຕາມແບບແຜນ (pro-forma) ກູ່ າວຄ ພກັ ຈະການດົ (ເຈາະ ຈູ່ ງົ ) ຕວົ ບຸກຄນົ ໄວລື້ ູ່ ວງໜາື້ ແລະ ປະຊາຊນົ ຫຊາວ ຊາວກະສກີ ອນກມກັ ຈະບູ່ ຕດິ ໃຈເລູ່ ອງທູ່ ພີ ກັ ໄດຄື້ ດັ ເລອກຕວົ ບຸກຄນົ ໄວໃ້ື ຫປື້ ະຊາຊນົ ເລອກ(ຮບັ ຮອງ)ເທູ່ າົ ໃດນກັ ທງັ ນເີ້ື ພາະພວກກະສກີ ອນລະໜກັ ດວີ ູ່ າກະບວນການໃນການ ເລອກຕວົ ບຸກຄນົ (ລະດບັ ຫວົ ໜາ້ື ) ເປນັ ສດິ ທິ ແລະ ອານາດພາຍໃນຂອງພກັ . ເມູ່ ອເລອກສະມາຊກິ ສະພາຮຽບຮອື້ ຍແລວ້ື ສະມາຊກິ ສະພາກຈະເລອກຫວົ ໜາ້ື (chief) ປະຈາກອງການ ຜະລດິ ໃຫຍູ່ (ໂດຍໃຊວ້ື ທິ ກີ ານເລອກຕງັ້ື pro-forma ດູ່ ງັ ກູ່ າວຂາ້ື ງຕນົ້ື ) ແລະ ເລອກຄະນະກາມະການບລຫິ ານ (The Management Committee) ການປະຊຸມສະພາມພີ ຽງປີລະ 2-4 ເທູ່ ອ ໃນກອງການຜະລດິ ໃຫຍູ່ ບາງ ແຫູ່ ງອາດ ມຄີ ະນະກາການອານວຍການດວ້ື ຍ (Supervision Committee) ເຮດັ ໜາື້ ທູ່ ີ ເປນັ ຫເູ ປນັ ຕາ (ຄວບ 94 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ຄຸມເບູ່ ງິ ແຍູ່ ງ) ໜູ່ ວຍງານຕູ່ າງໆໃນລະດບັ ດຽວກນັ ແລະ ໜູ່ ວຍງານໃຕບື້ ງັ ຄບັ ບນັ ຊາຂອງຕນົ . ໂຄງສາື້ ງຂອງອງົ ການການຜູນ້ື າໃນກອງົ ການຜະລດິ ໃຫຍູ່ (ຕວົ ເລກໃນວງົ ເລບັ ສະແດງເຖງິ ຜູທື້ ູ່ ເີ ຮດັ ໜາ້ື ທູ່ ຄີ ນົ ດຽວກນັ ) ຄະນະກາມະການພກັ ໃນສາຂາ ຄະນະກາມະການບລຫິ ານກອງການຜະລດິ ໃຫຍູ່ - ເລຂາທກິ ານ - ຫວົ ໜາ້ື - ຮອງເລຂາທກິ ານ - ຮອງຫວົ ໜາື້ (2) - ກາມະການຝູ່ າຍການເມອງ (1) -ພະນກັ ງານບລຫິ ານທາງເສດຖະກດິ (2) *ຕາແໜູ່ ງຫວົ ໜາ້ື ກເປນັ ສະມາຊກິ ຂອງກາມະການພກັ ໃນສາຂາເຊູ່ ນັ ກນັ ແຕູ່ ບູ່ ມຕີ າແໜູ່ ງໃດໆ ໃນພກັ ຄະນະກາມະການພກັ ໃນສາຂາ ຄະນະກາມະການບລຫິ ານກອງການຜະລດິ ໃຫຍູ່ - ກາມະການອງົ ການ (2) - ຮອງພະນກັ ງານບລຫິ ານທາງເສດຖະກດິ - ກາມະການເຢາົ ວຊນົ (3) - ເຈາົື້ ໜາ້ື ທູ່ ຖີ ຮກັ ສາຄວາມສະຫງບົ - ກາການສກສາວເິ ຄາະ (4) - ຄວາມປອດໄພ (1) - ກາມະການຝູ່ າຍສະຕີ (5) - ຫວົ ໜາື້ ທະຫານຊາວບາື້ ນ (1) - ກາມະການຝູ່ າຍໂຄສະນາການ (6) - ພະນກັ ງານເກບັ ເງນິ (4) - ສະມຽື້ ນເລຂານຸການ (6) - ສະໝຸດບນັ ຊີ - ສະມຽ້ື ນເລຂານຸການ (6) ສາຂາສນັ ນບິ າດເຍາົ ວະຊນົ ຄອມມນູ ດິ ເລຂານຸການ (3) ສະມາຄມົ ສະຕີ -ປະທານ (5) ໜູ່ ວຍການຜະລດິ ຍູ່ ອຍ (Production Teams) ເປນັ ໜູ່ ວຍງານຕູ່ າສຸດຂອງຄອມມູນນດິ ແລະ ຂອງອງົ ການປົກຄອງທອື້ ງຖູ່ ນິ ສູ່ ວນເຂດປະຕບິ ດັ ງານພາຍໃຕື້ ແນວທາງ ຫ ການບນັ ຊາງານຂອງກອງການຜະລດິ ໃຫຍູ່ ຢູ່ າງໃກຊື້ ດິ ແລະ ນບັ ຕງັື້ ແຕູ່ ທາງການໄດກ້ື ະຈາຍອານາດ ການປກົ ຄອງຈາກສູ່ ວນກາງມາສູ່ ູທອື້ ງຖູ່ ນິ ແລວ້ື ຖໄດວ້ື ູ່ າໜູ່ ວຍການຜະລດິ ຍູ່ ອຍເປນັ ໜູ່ ວຍທູ່ ຮີ ບັ ຜດິ . ໂຄງສາື້ ງຂອງອງົ ການການຜູນ້ື າໃນຄອມມນູ (ຕວົ ເລກຂາື້ ງຫງັ ສະແດງເຖງິ ຜູດ້ື າລງົ ຕາແໜູ່ ງຄນົ ດຽວກນັ ) (ຕວົ ເລກດາ້ື ນໜາ້ື ສະແດງເຖງິ ລາດບັ ຄວາມສາຄນັ ຂອງຕາແໜູ່ ງ) ກາມະການພກັ ສະພາຄອມມນູ ນດິ ຄະນະກາມະການບລຫິ ານ ຄະນະກາການອານວຍການ (1) 95 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

(1) -ເລຂານກຸ ານ - ຜູອື້ ານວຍການ (3) -ຮອງເລຂານກຸ ານທູ່ ີ 1 (1) -ຮອງຜູອື້ ານວຍການ (4) (4) -ຮອງເລຂານກຸ ານທູ່ ີ 2 (2) -ຮອງຜູອ້ື ານວຍການ (7) (2) -ກາມະການຝູ່ າຍການເມອງ (3) -ຫວົ ໜາ້ື ພະແນກບລຫິ ານ (7) -ກາມະການອງົ ການ (4) -ຫວົ ໜາື້ ແລະ ຮອງຫວົ ໜາື້ ພະແນກການເມອງ -ກາມະການໂຄສະນາຊວນເຊູ່ ອ (5) ແລະ ກດົ ໝາຍ (1) (3) -ກາມະການຝູ່ າຍສກສາຄນົື້ ຄວາ້ື -ຫວົ ໜາ້ື ພະແນກການເງນິ (2) -ກາມະການຝູ່ າຍເຍາົ ວະຊນົ -ຫວົ ໜາ້ື ພະແນກວດັ ທະນະທາ, ການສກສາ ແລະ ສາທາລະນະສຸກ -ກາມະການຝູ່ າຍສະຕີ -ຫວົ ໜາ້ື ພະແນກອຸດສາຫະກາ ແລະ ຄມົ ນາຄມົ -ສະມຽ້ື ນເລຂານກຸ ານ (6) -ຫວົ ໜາື້ ພະແນກການຄາ້ື -ຫວົ ໜາື້ ພະແນກບາລຸງນາ້ື -ຫວົ ໜາື້ ພະແນກກະເສດຕະກາ -ຫວົ ໜາື້ ພະແນກປູ່ າໄມ ້ື ແລະ ລຽື້ ງສດັ - ສະມຽ້ື ນເລຂານຸການ (6) ຈາກ Doak A. Barnett, Cadres, Bureaucracy, and Political Power in Communist China, (Columbia University Press, London, 1967), p.454. ໝາຍເຫດ: ໂຄງສາ້ື ງໜູ່ ວຍຄອມມູນນດິ ຂາ້ື ງຕນົ້ື ນເີື້ ປນັ ແບບຢູ່ າງຄອມມນູ ດິ ທູ່ ວົ ໆໄປບູ່ ໄດຢື້ ດຖຕາຍຕວົ ຕາມໂຄງສາື້ ງ ນສີ້ື ະເໝໄີ ປອາດມກີ ານປູ່ ຽນແປງໄປຕາມຄວາມເໝາະສມົ . \"ກະເສດຕະກາສກສາເອາົ ຢູ່ າງຕາື້ ຈາ້ື ຍ\" ເປັນຄາສອນຂອງປະທານເໝາົ ເຈ໋ີຕີ ຸງທູ່ ມີ ຸງື້ ໝາຍໃຫປື້ ະຊາຊນົ ຢດຖເປນັ ແບບສະບບັ ອນັ ດເີ ດູ່ ນັ ເພູ່ ອຢນຢດັ ຍູ່ າງ ໄປສູ່ ູແນວທາງສງັ ຄມົ ນຍິ ມົ ຢູ່ າງເດດັ ດູ່ ຽວເສມີ ສາ້ື ງຈດິ ໃຈປະຕວິ ດັ ທູ່ ີ \"ພູ່ ງຕນົ ເອງບາກບູ່ ນັ ຕູ່ ສູຢື້ ູ່ າງທລະຫດົ ອດົ ທນົ \" 26 ແລະ ເລູ່ ງັ ການພດັ ທະນາການຜະລດິ ທາງກະເສດຕະກາຢູ່ າງວູ່ ອງໄວກອງການຜະລດິ ຕາ້ື ຈາື້ ຍຕງັື້ ຢູ່ ູເທງິ ແຖບ ພູເຂາົ ໄທູ່ ທງັ ຊານ ເມອງ ຊຢີ າງ ມນົ ທນົ ຊານຊີ ຢູ່ ູເໜອລະດບັ ນາື້ ທະເລວູ່ າພນັ ແມດັ ແຕູ່ ເດມີ ຕາື້ ຈາື້ ຍເປັນຫມູ່ ູບາ້ື ນທູ່ ີ ຍາກຈນົ ກນັື້ ດານ, ແຫງ້ື ແລງື້ ພນ້ື ດນິ ຈດ ແລະ ເຕມັ ໄປດວ້ື ຍກອື້ ນຫນີ ທູ່ ພີ ນ້ື ທູ່ ດີ ນິ ປູກ 800 ໂໝູ່ ວ ຢູ່ ູກະຈດັ ກະຈາຍ ເປັນຜນນອ້ື ຍຜນນອ້ື ຍກວູ່ າ 4,700 ຜນ ຊາວນາສູ່ ວນໃຫຍູ່ ຕອື້ ງໄປຂາຍແຮງງານໃຫເ້ື ຈາົື້ ຂອງທູ່ ດີ ນິ ແລະ ເປັນຂ ທານພະເນຈອນໄປຕາມທູ່ ຕີ ູ່ າງໆຫງັ ຈາກຕາື້ ຈາື້ ຍໄດຮື້ ບັ ການປດົ ແອກໃນປີ ຄ.ສ.1945 ຊາວບາື້ ນໄດຮ້ື ບັ ການຈດັ ເຂາົ້ື ໃຫເ້ື ປັນແບບລວມໝູ່ ູ ໄດຮ້ື ບັ ການຝກສອນສກສາລດັ ທມິ າກ-ເລນນິ -ຄວາມຄດິ ເໝາົ ເຈ໋ີຕີ ຸງ ຊາວບາ້ື ນໄດຮື້ ູ່ ວມແຮງ ຮູ່ ວມໃຈກນັ ເຮດັ ການບຸກເບກີ ພູເຂາົ ໃຫເື້ ປນັ ທູ່ ດີ ນິ ປູກຝູ່ ງັ ສະກດັ ຫນີ ມາສາ້ື ງເປນັ ເພູ່ ອນກນັ້ື ດນິ ຕດັ ແປງຊູ່ ອງເຂາົ ແລະ ສນັື້ ເຂາົ ໃຫເື້ ປນັ ນາຂນັື້ ບນັ ໄດ ສາື້ ງຮູ່ ອງນາື້ ທູ່ ວີ ກົ ວນົ ເທງິ ພູເຂາົ ແລະ ສາ້ື ງທາງລະບາຍນາື້ ປູ່ າທູ່ ເີ ກດີ ອຸທກົ ໄພຫາຍເທູ່ ອ ໃນອະດດີ ມາເປັນປະໂຫຍດຕູ່ ການປູກຝູ່ ງັ ປັບທູ່ ີດນິ ທູ່ ຈີ ດໃຫກ້ື າຍເປັນດນິ ປູກຝູ່ ງັ ອນັ ອຸດມົ ສມົ ບູນດວ້ື ຍວທິ ະຍາ ການສະໄໝໃໝູ່ ປະລມິ ານການຜະລດິ ທນັ ຍາຫານຂອງຕາ້ື ຈາື້ ຍໄດເ້ື ພູ່ ມີ ຂນ້ື ຈາກ 100 ກວູ່ າຊູ່ ງັ : ເນອື້ ທູ່ ີ 1 ໂໝູ່ ວ ໃນ ຕອນປາຍຂອງການປດົ ແອກໃໝູ່ ໆ ມາເປນັ 1,094 ຊູ່ ງັ ໃນປີ ຄ.ສ. 1971 ປີ ຄ.ສ.1972-73 ຕາື້ ຈາ້ື ຍປະສບົ ກບັ ໄພ ແຫງ້ື ແລງື້ ຕດິ ຕູ່ ກນັ ຫາຍເດອນຊາວຄອມມູນຕາື້ ຈາ້ື ຍໄດຕ້ື ູ່ ສູຢື້ ູ່ າງທນົ ຫດົ ກບັ ໄພທາມະຊາດ ໂດຍຫາບນາື້ ຫດົ ຕນົື້ ໄມທ້ື ູ່ ີ ລະຕນົ້ື ພອ້ື ມກບັ ສາ້ື ງລະບບົ ຊນົ ປະທານ ແລະ ປບັ ທູ່ ດີ ນິ ຢູ່ າງຂະໜານໃຫຍູ່ ທູ່ ສີ ຸດກສາມາດເອາົ ຊະນະໄພທາມະຊາດ 96 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ໄດຍື້ ອດຜະລດິ ຕະພນັ ທນັ ຍາຫານໄດເ້ື ພູ່ ມີ ຂນື້ ເຖິງ 770,000 ຊູ່ ງັ ເປັນສະຖຕິ ສິ ູງສຸດໃນປະຫວດັ ການຂອງຫມູ່ ູ ບາື້ ນນນີື້ ອກຈາກນນັ້ື ການປູ່ າໄມ,ື້ ການລຽ້ື ງສດັ ແລະ ຜະລດິ ຕະພນັ ທາງອາຊບີ ປະກອບກໄດພື້ ດັ ທະນາໄປເປັນ ຈານວນຫາຍ. ນບັ ແຕູ່ ປີ ຄ.ສ. 1964 ເປນັ ຕນົື້ ມາຊນົ ນະບດົ ອນັ ກວາື້ ງໃຫຍູ່ ໄພສານກໄດເື້ ຄູ່ ອນໄຫວໃຫມ້ື ວນຊນົ ສກສາເອາົ ຢູ່ າງຕາື້ ຈາ້ື ຍຢູ່ າງກວາື້ ງຂວາງແບບສະບບັ ນາໜາື້ ຂອງຕາ້ື ຈາ້ື ຍໄດເ້ື ພູ່ ມີ ຂນ້ື ເລອ້ື ຍໆເປັນຜນົ ຜກັ ດນັ ໃຫຊື້ າວກະສກີ ອນ ສາມາດຜະລດິ ທນັ ຍາຫານລຽ້ື ງປະຊາກອນໄດທ້ື ູ່ ວົ ເຖງິ ແລະ ພດັ ທະນາກະເສດຕະກາຢູ່ າງໄດຜ້ື ນົ ງດົ ງາມມກີ ານປບັ ແກໄື້ ຂ, ດດັ ແປງສາ້ື ງ ແລະ ໃຊປື້ ະໂຫຍດຈາກແມູ່ ນາື້ ສາຄນັ ໆຫາຍສາຍໃຫເື້ ກດີ ປະໂຫຍດຕູ່ ການກະເສດຕະກາຢູ່ າງ ເຕມັ ທູ່ ີ ເຊູ່ ນັ ແມູ່ ນາື້ ຍງັ ຊ,ີ ແມູ່ ນາື້ ໄຫູ່ ເຫ,ີ ແມູ່ ນາື້ ຫຽວເຫ,ີ ແມູ່ ນາ້ື ຫວາຍເຫີ ແລະ ແມູ່ ນາ້ື ເຫອງ ຊູ່ ງແຕູ່ ເດມີ ແມູ່ ນາ້ື ເຫູ່ າົ ນເີື້ ປັນຕນົ້ື ເຫດເກດີ ໄພພບິ ດັ ທາງທາມະຊາດທະວຄີ ວາມສູນເສຍໃຫແື້ ກູ່ ປະຊາຊນົ ຈນີ ຢູ່ າງຮາື້ ຍແຮງສະເໝມີ າ ໄດມ້ື ກີ ານສາື້ ງເຂູ່ ອນສາື້ ງອູ່ າງເກບັ ນາ້ື ປະຕູນາື້ ສາື້ ງອຸໂມງລະບາຍນາື້ ຈດັ ເຮດັ ລະບບົ ການຊນົ ປະທານສູ່ ວນທາງດາື້ ນ ເນອ້ື ທູ່ ດີ ນິ ເພູ່ ອການກະສກິ າທູ່ ີໄດຮື້ ບັ ການປັບປຸງຄຸນນະພາບ ແລະ ດດັ ແປງແກໄື້ ຂລະບບົ ວທິ ກີ ານເຮດັ ນາຕາມ ສະພາບຂອງທອື້ ງທູ່ ໂີ ດຍພະນກັ ງານວທິ ະຍາສາດ ແລະ ເທກັ ນກິ ທາງທາງກະເສດຕະການອກຈາກນໄີື້ ດສື້ າື້ ງການຄນົື້ ຄວາ້ື ຄດັ ເລອກ ແລະ ປະສມົ ພນັ ພດຈນົ ໄດພື້ ນັ ໃໝູ່ ໆທູ່ ມີ ປີ ະລມິ ານການຜະລດິ ສູງ ແລະ ຄຸນນະພາບດເີ ປນັ ຈານວນ ຫາຍ. ໂຄງການການແປກະເສດຕະກາໃຫເື້ ປນັ ແບບຈກັ ກນົ (ການໃຊເື້ ຄູ່ ອງຈກັ ກນົ ເຂາົື້ ແທນທູ່ ແີ ຮງງານຄນົ ) ຂນັື້ ທູ່ ີ ສອງຕາມຄາຊແີ້ື ນະຂອງປະທານເໝາົ ເຈ໋ີຕີ ຸງ (ການຜະລດິ ເຄູ່ ອງຈກັ ກະເສດຕະກາໃຫສ້ື ູ່ ວນພູມພິ າກຈດັ ເຮດັ ແລະ ຖ ຂະໜາດກາງ ແລະ ຂະໜາດນອ້ື ຍເປນັ ຫກັ )ກໄດດື້ າເນນີ ການມາຕະຫອດ ແລະ ສາມາດພດັ ທະນາໄປຕາມເປາົ້ື ໝາຍ ຢູ່ າງໄດຜື້ ນົ ໃນປີ ຄ.ສ. 1970-71 ຈານວນລດົ ແທກັ ເຕ,ີ ເຄູ່ ອງຍນົ ດເີ ຊລ, ປ໋ີຸຍເຄມ,ີ ພະລງັ ໄຟຟາື້ ເພູ່ ອການກະເສດ ຕະກາມຫີ າຍກວູ່ າຈານວນລວມໃນໄລຍະເວລາ 20 ປີທູ່ ຜີ ູ່ ານມາ. ຕາຕະລາງປຽບທຽບຄວາມຈະເລນິ ທາງຜະລດິ ຕະພນັ ເຄູ່ ອງຈກັ ການກະເສດ ລະຫວູ່ າງປີ ຄ.ສ. 1972 ກບັ ປີ ຄ.ສ. 196528 ເພູ່ ມີ ຂນ້ື 1.6 ເທູ່ າົ ລດົ ແຕກັ ເຕທີ ູ່ ໃີ ຊທ້ື າງກະເສດຕະກາທູ່ ວົ ປະເທດ ລດົ ແຕກັ ເຕແີ ບບຖຄນັ ບງັ ຄບັ ເ ພູ່ ມີ ຂນ້ື 50.0 ກວູ່ າເທູ່ າົ ສະຖານກີ າເນດີ ໄຟຟາື້ ພະລງັ ນາື້ ຂະໜາດນອື້ ຍ ເພູ່ ມີ ຂນື້ 7.0 ເທູ່ າົ (ຈານວນກໂິ ລວດັ ຕດິ ຕງັ້ື ) ປະລມິ ານໄຟຟາ້ື ທູ່ ໃີ ຊໃ້ື ນຊນົ ນະບດົ ເພູ່ ມີ ຂນ້ື 2.5 ເທູ່ າົ ໃນປີ ຄ.ສ. 1974 ໃນເຂດທູ່ ງົ ຮາບພາກເໜອ ໄດມ້ື ກີ ານາລດົ ແຕກັ ເຕີເຄູ່ ອງເກບັ ກູ່ ຽວເຄູ່ ອງຊກັ ນາື້ ແລະ ລະບາຍນາື້ ດວື້ ຍພະລງັ ໄຟຟາ້ື ອອກໃຊື້ ທາງພາກໃຕກ້ື ກາລງັ ເຜຍີ ແຜູ່ ໃຊເື້ ຄູ່ ອງຈກັ ສາລບັ ດານາ, ການປະມງົ , ການລຽ້ື ງ ສດັ ສດັ , ບາງແຫູ່ ງກເລູ່ ມີ ໃຊເ້ື ຄູ່ ອງຈກັ ແລວື້ ເຊູ່ ນັ ກນັ ບດົ ສູ່ ງົ ທາ້ື ຍ ການປັບປຸງລະບບົ ກດິ ຈະກາຈາກການໃຊແື້ ຮງງານຢູ່ າງອດິ ສະຫລະເສສມີ າສູ່ ູວທິ ກີ ານຄວບຄຸມ້ື ວາງແຜນໂດຍ ລດັ ເພູ່ ອເລູ່ ງັ ລດັ ເພູ່ ມີ ຜະລດິ ຕະຜນົ ຕາມຂະບວນການວທິ ຕີ ູ່ າງໆ ດູ່ ງັ ກູ່ າວຂາ້ື ງຕນົື້ ນນັື້ ໃນຊູ່ ວງໄລຍະທາອດິ ຂອງການ ຈດັ ແກໄື້ ຂລະບບົ ຈນົ ເຖິງປີ ຄ.ສ. 1962 ເຖິງວູ່ າຈະສາມາດເພູ່ ມີ ປະລມິ ານການຜະລດິ ທາງກະເສດຕະກາ (ໂດຍ ສະເພາະເຂາົື້ ) ໄດພື້ ຽງພທູ່ ຈີ ະບນັ ເທາົ ຄວາມອດົ ຢາກຂອງປະຊາກອນໄດກື້ ຕາມແຕູ່ ກຍງັ ບູ່ ສາມາດທູ່ ຈີ ະເຮດັ ການ ຜະລດິ ໄດເ້ື ກນີ ຄວາມຕອື້ ງການຂອງປະເທດເຫອພທູ່ ຈີ ະສູ່ ງົ ເປັນສນິ ຄາ້ື ຫກັ ໄດທື້ ງັ ນນີ້ື ອກເໜອຈາກອຸປະສກັ ຕູ່ າງໆ ເຊູ່ ນັ ການຂາດການວວິ ດັ ທະນາການທາງວທິ ະຍາສາດ, ເທກັ ນກິ , ເງນິ ທນ ແລະ ອູ່ ນໆ ດູ່ ງັ ກາວມາແລວື້ . 97 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ສາເຫດທູ່ ສີ າຄນັ ອກີ ປະການໜູ່ ງກຄ ການວາງນະໂຍບາຍທູ່ ຜີ ດິ ພາດບາງປະການຂອງລດັ ໃນຊູ່ ວງໄລຍະທາ ອດິ ຂອງການປະຕວິ ດັ ຊູ່ ງມຸງ້ື ແຕູ່ ສູ່ ງົ ເສມີ ການອຸດສາຫະກາເປັນການໃຫຍູ່ ໂດຍສະເພາະຢູ່ າງຍູ່ ງິ ອຸດສາຫະກາໜກັ ຊູ່ ງ ລັດເລັງເຫັນແຕູ່ ທາອິດວູ່ າການສູ່ ົງເສີມອຸ ດສາຫະກາໜັກຈະເປັນຫົນທາງດຽວທູ່ ີຈະສາມາດແກໄື້ ຂ ຫ ຟນື້ ຟູ ເສດຖະກດິ ຂອງຊາດໄດຢື້ ູ່ າງມປີ ະສດິ ທພິ າບ ໃນປີ ຄ.ສ.1958 ລດັ ໄດເື້ ຮດັ ການຊກັ ຊວນປຸກະດມົ ເພູ່ ອ \"ກາ້ື ວກະ ໂດດໄປຂາ້ື ງໜາ້ື \" (The Great Leap Forward) ໂຄງການເລູ່ ງັ ການຜະລດິ ທາງອຸດສາຫະກາຢູ່ າງຂະໜາດໃຫຍູ່ ນກີ້ື ບັ ເປນັ ຜນົ ເສຍຫາຍໃຫແື້ ກູ່ ເສດຖະກດິ ຂອງຊາດຢູ່ າງໜກັ . ຄວາມລມົ້ື ເລວຂອງລະບບົ ຄອມມູນການນະເພູ່ ອກະໂດດໄປຂາື້ ງໜາື້ ແລະ ໄພທາມະຊາດໃນຊູ່ ວງ 10 ປີທາ ອດິ ຂອງການຄອງອານາດເຫູ່ າົ ນເີ້ື ປນັ ເຫດໃຫລື້ ດັ ຈາຕອ້ື ງພຈິ າລະນາທບົ ທວນເຖງິ ປະຖມົ ນະໂຍບາຍໃໝູ່ ໃນປີ ຄ.ສ. 1962 ລັດໄດຕ້ື ລະໜັກເຖິງຄວາມສາຄນັ ຂອງການກະເສດຕະກາອັນເປັນພນື້ ຖານຂອງຈີນທູ່ ີການຢດຖເປັນ ນະໂຍບາຍເສດຖະກດິ ອນັ ດບັ ທາອດິ ສູ່ ວນການອຸດສາຫະກາຂະໜາດເບາົ ແລະ ໜກັ ຖເປັນອນັ ດບັ ສອງສາມຮອງ ລງົ ມາຕາມເຂມັ ມຸງື້ ທູ່ ໃີ ຫຖື້ ເອາົ \"ກະເສດຕະກາເປັນຮາກຖານອຸດສາຫະກາເປັນອງົ ການນາ\" ແລະ ນະໂຍບາຍ \"ຍູ່ າງ ດວ້ື ຍສອງຂາ ລດັ ໄດຂ້ື ະຫຍາຍປບັ ປຸງລະບບົ ການຊນົ ປະທານສາ້ື ງຂະຫຍາຍສະຖານສີ ູ່ ງົ ນາ້ື ເພູ່ ມີ ຂນ້ື ເພູ່ ມີ ການຜະລດິ ປີຸ໋ຍເຄມີ ນອກຈາກນຍີື້ ງັ ໄດສ້ື ູ່ ງົ ເສມີ ສະໜບັ ສະໜູນຂະຫຍາຍການສກສາທາງກະເສດຕະກາຢູ່ າງກວາື້ ງຂວາງໂດຍ ການເພູ່ ມີ ສະຖາບນັ ແລະຊກັ ຊວນໃຫນື້ ກັ ສກສາຊາວກະສກີ ອນເຂາົື້ ຝກອບົ ຮມົ ການກະເສດຕະກາເພູ່ ອບຸກຄນົ ເຫູ່ າົ ນີ້ື ໄດຜື້ ູ່ ານການສກສາ ຫ ອບົ ຮມົ ຫກັ ສູດແລວື້ ນາເອາົ ຄວາມຮູໄື້ ປເຮດັ ການເຜຍີ ແຜູ່ ຕູ່ ໆໄປຍງັ ຊາວຊນົ ນະບດົ ຈະເຫນັ ໄດ້ື ວູ່ າລດັ ຖະບານໄດເື້ ລູ່ ມີ ເຮດັ ການສະໜບັ ສະໜູນສູ່ ງົ ເສມີ ການກະເສດຕະກາຢູ່ າງຈງິ ຈງັ ໃນປະຈບຸ ນັ ນຊີື້ າວກະເສດ ກອນມຖີ ານະ ແລະ ສະພາບດກີ ວູ່ າແຕູ່ ກູ່ ອນຫາຍຜະລດິ ຕະຜນົ ບາງຊະນດິ ສາມາດສູ່ ງົ ອອກນອກສາ້ື ງລາຍໄດໃ້ື ຫແື້ ກູ່ ປະເທດໄດບ້ື ູ່ ນອື້ ຍຫາກທຽບກບັ ສະພາບເມູ່ ອກູ່ ອນປະຕວິ ດັ ແລວ້ື ນບັ ວູ່ າກະເສດຕະກາຈນີ ໄດກ້ື າື້ ວໜາ້ື ໄປຢູ່ າງຫາຍ ກະນນັື້ ກຕາມປະຈບຸ ນັ ຈນີ ຍງັ ຕອ້ື ງສູ່ ງັ ຊຜື້ ະລດິ ຕະຜນົ ທູ່ ຈີ າເປນັ ເຊູ່ ນັ ເຂາົື້ , ສາລຈິ າກຕູ່ າງປະເທດ ເຊູ່ ນັ ແຄນາດາ, ອອສ ເຕເລຍ, ຝຣູ່ ງັ ເສດ ເພູ່ ອລຽ້ື ງປະຊາກອນຈານວນຫວງຫາຍຢູ່ ູເປນັ ບາງເທູ່ ອ. ການພດັ ທະນາກະເສດຕະກາຈະສາເລດັ ລຸລູ່ ວງໄປດວ້ື ຍດຄີ ວນຂນື້ ຢູ່ ູກບັ ປັດໄຈຫາຍປະການ ດູ່ ງັ ເຊູ່ ນັ ການ ສະໜບັ ສະໜູນສູ່ ງົ ເສມີ ຈາກລດັ ຖະບານທງັ ທາງກງົ ແລະ ທາງອອື້ ມເປັນຕນົ້ື ວູ່ າວທິ ະຍາການການລງົ ທນວທິ ກີ ານທູ່ ີ ຈະເຂາົື້ ເຖງິ ປະຊາຊນົ ເພູ່ ອແນະນາເຜຍີ ແຜູ່ ຄວາມຮູ ື້ (ຊູ່ ວຍເຫອຢູ່ າງສຸຈະລດິ ໃຈ ບູ່ ເຮດັ ຕນົ ເປນັ ນາຍຂອງຊາວບາ້ື ນ) ຄຸນນະພາບຂອງເຄູ່ ອງໄມເື້ ຄູ່ ອງມຕະຫາດລະບາຍຜະລດິ ຕະຜນົ ຂວນັ ກາລງັ ໃຈຂອງກະເສດກອນ ແລະ ອູ່ ນໆສູ່ ງິ ເຫູ່ າົ ນລີື້ ດັ ຖະບານຈນີ ໄດພື້ ະຍາຍາມຈດັ ແລະ ແກໄ້ື ຂລະບບົ ການກະເສດຕະກາທຸກວທິ ຢີ ູ່ າງຈງິ ຈງັ ມາໂດຍຕະຫອດຈນົ ບດັ ນຈີື້ ນີ ກສາມາດກາ້ື ວໄປສູ່ ູຄວາມສາເລດັ ໃນການເພູ່ ມີ ຜະລດິ ຕະຜນົ ທງັ ດາື້ ນປະລມິ ານ ແລະ ຄຸນນະພາບໄດຢື້ ູ່ າງ ໜາ້ື ພູມໃຈຈູ່ ງໜາ້ື ຈະຕດິ ຕາມສກສາວທິ ກີ ານ ແລະ ນາມາດດັ ແປງແກໄື້ ຂເໝາະສມົ ໃຊກື້ ບັ ປະເທດເຮາົ ຢູ່ ູບູ່ ນອ້ື ຍ ພາກອດັ ທາ້ື ຍ 1. D.J. Waller, op.cit., p.130. 2. Franz Schurmann, op.cit., pp.431-437 bla: 3. Franklin W. Houn, op.cit., p.160 4. Franz Schurmann, Ibid., pp.432-433. 5. Franklin W. Houn, op.cit., pp.159-160. 6. Franz Schurmann, op.cit., p.435. 7. H.G. Chen, op.cit, pp.204-205. 8. ເບູ່ ງິ ເພູ່ ມິ ເຕມິ ຈາກ Ilpyong J. Kim, \"Mass Mobilization, Politics and Techniques 98 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

Developed in the Period of the Chinese Soviet Repulic\" lu Doak A. Barnett, Chinese Communist Politics in Action. op.cit., pp.78-98. 9. Franz Schurmann, op.cit., p.437. 10. Hsueh Mu-chiao, et.al., The Socialist Transformation of the National Economy, (PekingForeign Languages Press, 1960, pp.93-94. 11. New China Semi-monthly, No.108, (February 25, 1957), p.108. ແລະສກສາເພູ່ ມິ ເຕມິ ໄດ້ື ຈາກDwight H. Perkins, Market Control and Planning in communist China, (Cambridge, Mass.:Harvard University Press, 1966), pp.45-52. 12. Franz Schurmann, op.cit., p.478. 13. fbid., p.479. 14. Chi Li, Tien Chieh-yun, \"Birth and Growth of the Commune,\" Inside A People's Commune, Foreign Languages Press, Peking, 1974, pp.9-10. 15. ຈະສງັ ເກດໄດວື້ ູ່ າໃນສງັ ຄມົ ຈນີ ພາຍໃຕກື້ ານນາຂອງປະທານເໝາົ ເຈ໋ີຕີ ຸງ ຄາເວາົ້ື , ຄາປາໄຊ ຫ ສູນທອນພດົ ອງົ ປະທານເໝາົ ເຈີ໋ຕີ ຸງມກັ ກາຍເປັນແນວທາງນະໂຍບາຍຂອງພກັ ຫ ຂອງລດັ ຖະບານ ແລະ ຖກນາມາປະຕບິ ດັ ກນັ ຢູ່ າງເຄູ່ ງັ ຄດັ . 16. Chu Li, ອາື້ ງແລວ້ື , ໜາ້ື 12-13. 17. ເອກະສານຫບດົ ຄວາມເຜຍີ ແຜູ່ ຈາກທາງການຂອງຈນີ ທູ່ ກີ ູ່ ຽວກບັ ລະບບົ ຄອມມນູ (ໃນສູ່ ວນທູ່ ີ ຜູຂ້ື ຽນນາ ມາອາ້ື ງອງິ ນຈີື້ ະເປນັ ການອນັ ຖາທບິ າຍຊໃີື້ ຫເື້ ຫນັ ວູ່ າລະບບົ ຄອມມນູ ນນັ້ື ເກດີ ຈາກພດັ ທະນາການຂອງພະລງັ ປະຕວິ ດັ ມວນຊນົ ໄປສູ່ ູຄວາມຈະເລນິ ທາງວດັ ຖຸຈນົ ເຖງິ ຂນັ້ື ຕອນຂອງສະຖານນະການຈດັ ຕງັ້ື ລະບບົ ຄອມມູນຂນ້ື ມາເອງຫາ ໄດເ້ື ກດີ ຈາກການບບີ ບງັ ຄບັ ຫຢດັ ຢຽດມາຈາກເບອ້ື ງເທງິ (ພກັ ຄອມມູນດິ ) ໃຫແ້ື ກູ່ ປະຊາຊນົ ບູ່ ຊູ່ ງຂດັ ແຍງື້ ຫ ກງົ ກນັ ຂາ້ື ມກບັ ຂຂື້ ຽນ ຫ ທດັ ສະນະຄະຕຂິ ອງນກັ ວຊິ າການຝູ່ າຍຕະເວນັ ຕກົ ໂດຍທູ່ ວົ ໄປທງັ ກູ່ ຽວກບັ ປະເດນັ ຂາື້ ງຕນົ້ື ແລະ ໃນດາ້ື ນອູ່ ນໆ ແລະ ສູ່ ວນໃຫຍູ່ ແລວ້ື ຜູຂື້ ຽນໄດຢື້ ດເປນັ ແນວທາງການຂຽນຄາບນັ ລະຍາຍໃນວຊິ າ \"ການເມອງ ການປກົ ຄອງຂອງສາທາລະນະລດັ ປະຊາຊນົ ຈນີ \" ທງັ ນເີ້ື ພາະເອກະສານຄວາມຮູເື້ ລູ່ ອງຈນີ (ໂດຍສະເພາະໃນເຊງີ ວິ ຊາການການປົກຄອງ) ຍງັ ມໄີ ດແ້ື ຜູ່ ຫາຍ ແລະ ຍງັ ຫາຍາກໃນ ທອ້ື ງຕະຫາດບາ້ື ນເຮາົ ຈູ່ ງໃຜຂໃຫເ້ື ປັນໜາື້ ທູ່ ຂີ ອງຜູ ື້ ສກສາໃຊວື້ ຈິ ານຍານວນິ ດິ ພຈິ າລະນາ ແລະ ວເິ ຄາະເອາົ ເອງຢູ່ າງອດິ ສະຫະປາສະຈາກການຄອບງາທາງຄວາມຄດິ ຄວາມອູ່ ານກຈະກູ່ ໃຫເ້ື ກດີ ປະໂຫຍດຢູ່ າງແທຈື້ ງິ ຕູ່ ການສກສາ 18. Chu Li, ອາື້ ງແລວື້ , ໜາື້ 11-15. 19. Doak A. Barnette, Cadres. Bureaucracy, and Political Power in Communist_China, (Columbia University Press, London, 1967), p.322. 20. Franz Schurmann, Ideology and Organization in Communist China, (University of California Press, Berkley, 1971), p.493. 21. ເສາົ ວະລກັ ສຸວນັ ນະປະກອນ, ຈດັ ເຮດັ ໂຣນຽວແຈກ ຈາກຄາກູ່ າວຕອ້ື ນຮບັ ຮອງຂອງເຈາົ້ື ໜາ້ື ທູ່ ຈີ ນີ ເມູ່ ອຄາວ ໄປທດັ ສະນະນາຈນົ ສາທາລະນະລດັ ປະຊາຊນົ ຈນີ ເທູ່ ອທູ່ ີ 1 ວນັ ທີ 12-13 ຕຸລາ 2518 ເພຣດຊເິ ຄນັ 22. Doak A. Barnette, ອາື້ ງແລວື້ , ໜາື້ 349-350. 23. Franz Schurmann, ອາ້ື ງແລວື້ , ໜາ້ື 489. 99 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

24. Barnette ອາ້ື ງແລວື້ , ໜາ້ື 364-365. 25. ອາ້ື ງ, ໜາ້ື 455. 25ຫາກູ່ ອາື້ ງ, ໜາື້ 418. 26. ເສດຖະກດິ ຂອງຈນີ ໂດຍສງັ ເຂບ, ຮຽບຮຽງໂດຍເຈີ໋ງສ ສານກັ ພມິ ພາສາຕູ່ າງປະເທດປກັ ກູ່ ງິ 1974 ໜາ້ື 16. 27. ຫາກູ່ ອາ້ື ງ, ໜາ້ື 17,18 ແລະ 24. 28. ເພູ່ ງິ ກູ່ ອາື້ ງ, ໜາ້ື 25. 100 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ບດົ ທູ່ ີ 5 ການປບັ ປຸງແກໄ້ື ຂລະບບົ ການສກສາ 1. ຄານາ ຄວາມຄດິ ໃນການປບັ ປຸງລະບບົ ການສກສາຊນັື້ ສູງຂອງຈນີ ຄອມມນູ ດິ ສບເນູ່ ອງມາຈາກລດັ ທມິ າກທູ່ ເີ ຊູ່ ອວູ່ າ ການສກສາບູ່ ງົ ເຖງິ ລກັ ສະນະຂອງຊນົ ຊນັື້ ກູ່ າວຄຈດຸ ມຸງື້ ໝາຍ, ວທິ ກີ ານ ແລະ ເນອື້ ໃນຂອງການສກສາຄວນສະ ທອ້ື ນໃຫເື້ ຫນັ ເຖງິ ລກັ ສະນະພນ້ື ຖານຂອງສງັ ຄມົ ນນັື້ ໆ ພກັ ຄອມມູນດິ ເຊູ່ ອວູ່ າ ລະບບົ ການສກສາແຕູ່ ດງັື້ ເດມີ ເປັນ ສນັ ຍະລກັ ຂອງຄວາມຄດິ ແບບລດັ ທຈິ ກັ ວນັ ດນິ໌ ຍິ ມົ ຫ ນາຍທນຊນັື້ ໃດທູ່ ລີ ດັ ຖະບານສາທາລະນະລດັ ຂອງຈຽງໄຄ ເຊກັ ແລະ ສງັ ຄມົ ແບບເກູ່ າົ ໄດສື້ ູນສນິື້ ໄປະບບົ ການສກສາເກູ່ າົ ກຄວນຈະຕອ້ື ງຖມິື້ ໄປດວ້ື ຍເພູ່ ອທູ່ ຈີ ະນາເອາົ ການສກ ສາລະບບົ ໃໝູ່ ເຂາົ້ື ມາແທນພາຍໃຕສ້ື ງັ ຄມົ ໃໝູ່ ຂອງຄອມມູນດິ ການສກສາຈະຕອື້ ງເປນັ ສູ່ ກາງນາໄປສູ່ ູການພດັ ທະນາ ອຸດສາຫະກາ ແລະ ເປນັ ໂຄງສາື້ ງຂອງລດັ ໃນການປກົ ຄອງ ແລະ ນາການສກສາມາໃຊເື້ ປັນເຄູ່ ອງມໃນການຊກັ ຊວນ ຈງູ ໃຈປູກຝູ່ ງັ ລດັ ທອິ ຸດມົ ການໃຫແ້ື ກູ່ ປະຊາຊນົ ພກັ ຖວູ່ າການສກສາເປນັ ເຄູ່ ອງມການຄວບຄຸມຢູ່ າງໜູ່ ງ ທູ່ ມີ ຄີ ວາມສາ ຄນັ ຕູ່ ລດັ ຈາກຜນົ ການປັບປຸງແກໄ້ື ຂລະບບົ ການສກສາໃໝູ່ ຂອງພກັ ຄອມມູນດິ ມະຫາວທິ ະຍາໄລໄດກ້ື າຍເປັນສູນ ກາງຂອງວສິ ະຫະກອນອາຊບີ ແລະ ຊູ່ ວງເທກັ ນກິ ທູ່ ມີ ຄີ ວາມຊານານແທນທູ່ ຈີ ະເປັນແຫູ່ ງສະແຫວງຫາຄວາມຮູແື້ ຕູ່ ໃນດາື້ ນທດິ ສະດີ ແລະ ເພູ່ ອຕນົ ເອງໂດຍສະເພາະອກີ ຕູ່ ໄປ. ນບັ ຕງັ້ື ແຕູ່ ພກັ ຄອມມູນດິ ຄອງອານາດມາຈນົ ເຖງິ ປີ ຄ.ສ. 1961 ພາຍໃນຊູ່ ວງໄລຍະ 10 ປີນີ້ື ພກັ ຄອມມູນດິ ໄດປື້ ບັ ປຸງແກໄື້ ຂລະບບົ ການສກສາຈນົ ເປນັ ຜນົ ສາເລດັ ຕາມໂຄງການທູ່ ກີ າໜດົ ໄວສ້ື ະຖາບນັ ການສກສາໃນລະດບັ ສູງ ຂອງເອກຊນົ ແລະ ມະຫາວທິ ະຍາໄລຖກຍຸບລງົ ເປັນຈານວນຫາຍໂດຍທາງການໄດຈ້ື ດັ ຕງັື້ ສະຖາບນັ ທາງເທກັ ນກິ ຂນ້ື ແທນຄະນະຕູ່ າງໆໃນມະຫາວທິ ະຍາໄລໄດຖ້ື ກລວມກນັ ເຂາົ້ື ເພູ່ ອປະຢດັ ງບົ ປະມານ ແລະ ສະຖານທູ່ ີ ແລະ ເພູ່ ອ ເນນັ້ື ທູ່ ຈີ ະຝກສອນນກັ ວທິ ະຍາສາດ ແລະ ຊູ່ າງເທກັ ນກິ ເພູ່ ມີ ຂນ້ື ຊູ່ ງກູ່ ອນໜາື້ ທູ່ ກີ ານສກສາມຸງື້ ໜກັ ໄປໃນທາງຂະ ແໜງວຊິ າຊູ່ ງພກັ ຄອມມູນດິ ເຫນັ ວູ່ າບູ່ ມສີ ູ່ ວນຕູ່ ການສາື້ ງສນັ ຄວາມຈະເລນິ ກາື້ ວໜາື້ ໃນທາງເສດຖະກດິ ຂອງປະເທດ ໂດຍກງົ ເຊູ່ ນັ : ວຊິ າມະນຸດຍະສາດ, ສລີ ະປະກາສາດ, ອກັ ສອນສາດ, ປະຫວດັ ສາດ ເຫູ່ າົ ນເີ້ື ປັນຕນົ້ື ດູ່ ງັ ນນັື້ ໃນປີ 1959 ທາງການຈູ່ ງໄດຕ້ື ງັ້ື ມະຫາວທິ ະຍາໄລໂດຍເພູ່ ມີ ຄະນະວທິ ະຍາສາດ ແລະ ເທກັ ໂນໂລຢີຂນື້ . ຈານວນນກັ ສກສາທູ່ ລີ ງົ ທະບຽນຮຽນໃນລະດບັ ການສກສາຊນັ້ື ສູງໃນລະຫວູ່ າງ ປີ ຄ.ສ.1949-1961 ໄດເື້ ພູ່ ມີ ຂນື້ ໃນອດັ ຕາ 130,000 ຄນົ ຕູ່ ປີ ເກອບ 90% ຂອງນກັ ວທິ ະຍາສາດ ແລະ ວສິ າວະກອນຈນີ ຈານວນ 254,000 ຄນົ ໄດຮື້ ບັ ການຝກສອນຕງັ້ື ແຕູ່ ປີ 1949 ເປນັ ຕນົື້ ມາ ປະມານວູ່ າຈນີ ສາມາດຜະລດິ ວສິ ວົ ກາ ບນັ ຖດິ ໄດຈ້ື ານວນພໆ ກບັ ສະຫະລດັ ແລະໃນປີ 1970 ອາດຜະລດິ ໄດເ້ື ຖງິ 2 ແສນຄນົ ຕູ່ ປ.ີ 2. ການສກສາໃນສະໄໝບູຮານ 1. ສະຖາບນັ ການສກສາລະດບັ ສູງທູ່ ເີ ກູ່ າົ ແກູ່ ທູ່ ສີ ຸດຂອງຈນີ ຄ Imperial College ຕງັ້ື ຂນ້ື ໂດຍຈກັ ກະພດັ ວູ (Wu-ti) ແຫູ່ ງລາດວງົ ຮນັ (Han Dynasty) ໃນປີ 125 ກູ່ ອນນຄດິ ສະກະລາດສາມາດຮບັ ນກັ ສກສາ ເທູ່ ອທາອດິ ພຽງ 50 ຄນົ ໂດຍນກັ ສກສາເຫູ່ າົ ນໄີື້ ດຜ້ື ູ່ ານການຄດັ ເລອກຈາກເຈາົ້ື ຜູປື້ ກົ ຄອງມນົ ຖນົ ຕູ່ າງໆວູ່ າ ມຄີ ວາມເໝາະສມົ ທງັ ດາື້ ນຄວາມຮູຄ້ື ວາມສາມາດ ແລະ ມສີ ນິ ລະທາຈນັ ຢາດຕີ ູ່ ມາໃນໄລຍະຫງັ (ປະມານ ຄ.ສ. 200) ໄດມ້ື ນີ ກັ ສກສາເພູ່ ີມເປັນ 30,000 ຄົນ ບລິເວນສະຖາບນັ ມຕີ ກເຖິງ240 ຫັງຫອື້ ງຮຽນ 1850 ຫອື້ ງ ນອກຈາກນຍີື້ ງັ ມດີ ຖາບນັ ຂອງເອກຊນົ ອກີ ຈານວນໜູ່ ງການສກສາສະໄໝນນັື້ ບູ່ ຈະເລນິ ເທູ່ າົ ທູ່ ີ 101 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ຄວນ ທງັ ນເີ້ື ພາະຂາດແຄນຜູຝ້ື ກສອນ ຫ ອາຈານ ແລະ ຍງັ ບູ່ ເປນັ ທູ່ ນີ ຍິ ມົ ສນົ ໃຈຂອງປະຊາຊນົ ການເຂາົ້ື ສກສາກຍງັ ຕອ້ື ງຜູ່ ານການຄດັ ເລອກຢູ່ າງແສນລາບາກ. 2. ການສອນຂອງຜູບື້ ນັ ລະຍາຍມກັ ຈະຄຸມເຄູ່ ອໃນສາລະ ຫ ຄວາມໝາຍຂອງຈນິ ຕະກະວນີ ພິ ນົ ການບນັ ລະ ຍາຍມພີ ຽງເດອນລະສອງເທູ່ ອ ນອກນນັື້ ເປັນໜາື້ ທູ່ ຂີ ອງຜູຊ້ື ູ່ ວຍອາຈານເຮດັ ໜາ້ື ທູ່ ສີ ອນແທນໃນຊູ່ ວງເຄູ່ ງິ ທາອດິ ຂອງທຸກໆເດອນວຊິ າທູ່ ສີ ອນເນນັື້ ໜກັ ໄປທາງມະນຸດຍະສາດມວີ ຊິ າລດັ ທຂິ ງົ ຈ ້ື (ໃຊໜ້ື ງັ ສ 4 ເຫມັື້ ຄຄາສອນສງັ ເຂບຂອງຂງົ ຈ ້ື The Confucian Analects ຕາລາຂອງເມູ່ ງຈ ້ື The Book of Mencius ຕາລາສະແຫວງຫາແນວທາງໄປສູ່ ູເປົາ້ື ໝາຍ The Book of Mean ແລະ ການຮຽນຮູອື້ ນັ ຍູ່ ງິ ໃຫຍູ່ The Great Learning) ວຊິ າ ກະວນີ ພິ ນົ 5 ຂະແໜງວຊິ າປະຫວດັ ສາດ ແລະ ວຊິ າປດັ ຊະຍາ, ວຊິ າສລິ ະປະ ການຂຽນຕວົ ອກັ ສອນ ຊູ່ ງນກັ ສກສາຕອື້ ງຝກຫດັ ລາຍມເປນັ ປະຈາທຸກມ.້ື ໃນບາງໂອກາດ ເຈາົ້ື ນາຍຊນັ້ື ສູງຜູຊ້ື ູ່ ຽວຊານທູ່ ມີ ຊີ ູ່ ສຽງ ຫແມູ່ ນແຕູ່ ອງົ ຈກັ ກະພດັ ເອງຍງັ ເຮດັ ໜາື້ ທູ່ ີເປັນຜູ ້ື ສອນຫ ບນັ ລະຍາຍເອງການສອບໄລູ່ ມຂີ ນື້ ຕອນປາຍປີທຸກປີ ຜູເື້ ຮດັ ຄະແນນໄດທື້ ູ່ ຍີ ອດຢຽື້ ມຈະໄດຮື້ ບັ ພຈິ າລະນາ ບນັ ຈເຸ ຂາົ້ື ຮບັ ລາດຊະການ. 3. ໜາື້ ທູ່ ີສູ່ ວນໃຫຍູ່ ຂອງອາຈານຄ ແນະນາ ຫ ແນະແນວການອູ່ ານໜງັ ສໃຫແື້ ກູ່ ນກັ ສກສາ ແລະວເິ ຄາະວິ ຈານຜນົ ຂອງການວໄິ ຈຄນົ້ື ຄວາື້ ຂອງນກັ ສກສາໃນບາງໂອກາດເທູ່ າົ ນນັື້ ທູ່ ອີ າຈານ ຫ ຜູຊ້ື ູ່ ຽວຊານຈະທາການ ບນັ ລະຍາຍໃຫນ້ື ກັ ສກສາເຊູ່ ນັ ປກົ ກະຕທິ ູ່ ວົ ໄປ ວທິ ະຍາໄລຈູ່ ງເປນັ ສູນກາງການສກສາອດິ ສະຫະ ແລະ ຄນົື້ ຄວາື້ ພາຍໃຕຄື້ າແນະແນວຂອງຜູຊ້ື ູ່ ຽວຊານ ນກັ ສກສາທູ່ ເີ ຂາົ້ື ວທິ ະຍາໄລຈະຕອ້ື ງຜູ່ ານການຄດັ ເລອກຢູ່ າງພຖິ ີ ພຖິ ນັ ຈາກເຈາົ້ື ນາຍຜູປື້ ົກຄອງຝູ່ າຍບາ້ື ນເມອງສູ່ ວນການໃຊຈື້ ູ່ າຍໃນການສກສານນັ້ື ວທິ ະຍາໄລບູ່ ເກບັ ຄູ່ າ ຮຽນ ນກັ ສກສາບາງຄນົ ຍງັ ໄດຮ້ື ບັ ເງນິ ລູ່ ວງໜາື້ ເປັນຄູ່ າໃຊຈ້ື ູ່ າຍຢູ່ າງພພຽງແຕູ່ ການສກສາ ຫ ບາງເທູ່ ອເກນີ ຈານວນຄວາມຈາເປນັ ຈນົ ສາມາດສູ່ ງົ ໃຫຄ້ື ອບຄວົ ອກີ ດວ້ື ຍງບົ ປະມານຂອງວທິ ະຍາໄລສູ່ ວນໃຫຍູ່ ໄດຈື້ າກ ເງນິ ບລຈິ າກຈາກເອກຊນົ ແລະ ຈາກເຈາົ້ື ໜາ້ື ທູ່ ບີ າ້ື ນເມອງ. 4. ເມູ່ ອປີ ຄ.ສ. 1773 ສະຖາບນັ ການສກສາສູງສຸດ ໃນລະດບັ ມນົ ຖນົ ຫ ແຂວງໄດຈ້ື ດັ ຕງັື້ ຂນື້ ເປນັ ວທິ ະຍາ ໄລ (Academy) ຊູ່ ງເປັນເຄູ່ ິງເອກຊົນເຄູ່ ິງລັດທັງນີໂ້ື ດຍຄາສູ່ ັງຂອງຈັກກະພັດຫຢຸ ນເຊີງ (Yung Cheng) ວດັ ຖຸປະສງົ ປະການທາອດິ ຂອງການຈດັ ຕງັື້ ວທິ ະຍາໄລກເພູ່ ອສູ່ ງົ ເສມີ ຄນົ້ື ຄວາ້ື ວໄິ ຈວຊິ າຄວາມຮູ ື້ ຢູ່ າງກວາື້ ງຂວາງ ໂດຍບູ່ ຈາກດັ ຂອບເຂດຫກັ ສູດການສກສາສູ່ ວນໃຫຍູ່ ປະກອບດວື້ ຍການຄນົ້ື ຄວາື້ ວໄິ ຈວດັ ຖຸບູຮານທາງກະວນີ ພິ ນົ ແລະ ວນັ ນະກາ. ນອກຈາກນີ້ື ການສກສາມຸງື້ ໜກັ ໄປໃນທາງປະຫວດັ ສາດ ປດັ ຊະຍາ ແຕູ່ ແທບບູ່ ມວີ ຊິ າທາງ ວທິ ະຍາສາດຫ ເທກັ ໂນໂລຢເີ ລຍິ ເຖງິ ມກີ ນອ້ື ຍຫາຍ ເຊູ່ ນັ ວຊິ າຄະນດິ ສາດ ແລະ ດາລາສາດ. 5. ເປົາື້ ໝາຍຂອງການສກສາ ແລະ ຄູ່ ານຍິ ມົ ຂອງຜູທື້ ູ່ ພີ ະຍາຍາມຂນົ ຂວາຍດນິື້ ຮນົ ຊູ່ ວງຊງິ ເຂາົ້ື ສກສາໃນຍຸກ ບູຮານນນັ້ື ຕູ່ າງຢດແນວທາງ ແລະ ສບທອດມລະດກົ ທາງຄວາມຄດິ ມາຈາກຄາສູ່ ງັ ສອນຂອງປະມາຈານ ຂງົ ຈໃ້ື ນທານອງທູ່ ວີ ູ່ າ \"ຮຽນດຈີ ະໄດເື້ ປນັ ຂຸນນາງ\" ຮຽນເຖດີ ຍດົ ຖະບນັ ດາສກັ ຢູ່ ູໃນນນັ້ື \" ແລະຈາກ ເມູ່ ງຈ ້ື (ກູ່ ອນ ຄ.ສ.390-305) ສານຸສິດເອກນກັ ຕີຄວາມຜູສື້ ບທອດ ແລະ ເຜີຍແຜູ່ ຄາສອນຂອງຂງົ ຈດ້ື ວ້ື ຍ ຄວາມຄດິ ທູ່ ວີ ູ່ າ \"ຜູໃື້ ຊແື້ ຮງສະຫມອງປກົ ຄອງຄນົ ຜູໃື້ ຊແື້ ຮງກາຍຖກຄນົ ເຂາົ້ື ປກົ ຄອງ\" ເປນັ ຕນົ້ື ຜູມື້ ໂີ ອກາດ ໄດເື້ ຂາົື້ ຮບັ ການສກສາຈູ່ ງຢດທດັ ສະນະຄະຕທິ ູ່ ວີ ູ່ າ ຮູ່ າຮຽນເພູ່ ອເຊດີ ໜາ້ື ຊູຕາປະດບັ ບາລະມສີ າ້ື ງຊູ່ ສຽງໃຫ້ື ແກູ່ ວງົ ຕະກນູ . 102 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ດູ່ ງັ ນນັື້ ເຫູ່ າົ ບນັ ດດິ ຜູສື້ າມາດທູ່ ຈີ ບົ ການສກສາຈູ່ ງຕູ່ າງມຸງ້ື ເຂາົື້ ຮບັ ລາດຊະການຫວງັ ເປັນນາຍຄນົ ມຸງ້ື ສາື້ ງ ຖານະ, ກຽດຕຍິ ດົ , ບນັ ດາສກັ ໃຫແື້ ກູ່ ຕນົ ເອງຫາຍກວູ່ າທູ່ ຈີ ະຍອມເສຍສະລະຄວາມຈະເລນິ ຮູຸ່ ງເຮອງຄວາມສຸ ກ ກາຍສູ່ ວນຕວົ ນາເອາົ ວຊິ າຄວາມຮູທ້ື ູ່ ໄີ ດສື້ ກສາເລູ່ າົ ຮຽນມາຮບັ ໃຊມື້ ູ່ ວນສງັ ຄມົ ນອກຈາກນນັ້ື ບຸກຄນົ ຜູຊ້ື ງົ ລກັ ຊະນະ ເຫູ່ າົ ນຍີື້ ງັ ຖກອບົ ຮມົ ສູ່ ງັ ສອນດູດດງເຂາົ້ື ສູ່ ູລະບບົ ລາດຊະການທູ່ ມີ ຸງ້ື ສະແຫວງຫາຜນົ ປະໂຫຍດສູ່ ວນຕວົ ເນນັ້ື ຮບັ ໃຊື້ ບນັ ດາຊນົ ຊນັ້ື ປົກຄອງ ຫ ກູ່ ຸມຊນົ ສູ່ ວນນອື້ ຍຂອງປະເທດອນັ ປະກອບດວື້ ຍຊນົ ຊນັື້ ເຈາົ້ື ຂອງທູ່ ດີ ນິ ແລະ ນາຍທນ ເປນັ ສູ່ ວນໃຫຍູ່ . 6. ໃນສະໄໝກູ່ ອນຜູນ້ື ຍິ ມົ ລດັ ທຂິ ງົ ຈຢື້ ດຖເລູ່ ອງການປະຕບິ ດັ ໜາື້ ທູ່ ດີ ວື້ ຍຈດິ ໃຈ (ຫວົ ສະຫມອງ) ແລະ ລງັ ກຽດ ຫ ຕຕິ ຽນການເຮດັ ວຽກໂດຍມ (ແຮງງານ) ເມູ່ ງຈກ້ື ູ່ າວວູ່ າ ຜູທ້ື າງານດວື້ ຍຈດິ ໃຈ, ສະຫມອງເປັນຜູ ື້ ປົກຄອງຄນົ ອູ່ ນ ຜູທ້ື ູ່ ທີ າງານດວື້ ຍແຮງກາຍຖກປກົ ຄອງໂດຍຄນົ ອູ່ ນວທິ ະຍາສາດປະຍຸກ ແລະ ເທກັ ໂນໂລ ຢີເປັນວຊິ າທູ່ ີກູ່ ຽວຂອ້ື ງກບັ ການໃຊມື້ ຖວູ່ າຢູ່ ູພາຍໃຕກ້ື ຽດພູມຂິ ອງອານຸຊນົ ແຕູ່ ຕູ່ ມາພາຍຫງັ ຄວາມຄດິ ເຫນັ ເຊູ່ ນັ ນກີື້ ເລູ່ ມີ ປູ່ ຽນແປງໃນລະຫວູ່ າງສດັ ຕະວດັ ທູ່ ີ 19 ເມູ່ ອຊາວຈນີ ໄດຕື້ ດິ ຕູ່ ແລະ ໄດຮ້ື ບັ ຄວາມຈະ ເລນິ ຈາກອາລຍິ ະທາ. 3. ການສກສາສະໄໝວດັ ທະນະທາ ແລະ ຄວາມຈະເລນິ ຂອງປະເທດຕະເວນັ ຕກົ ເລູ່ ມີ ເຂາົ້ື ສູ່ ູຈນີ 1. ການທູ່ ຈີ ນີ ຈາໃຈຕອື້ ງເປີດປະຕູເພູ່ ອຄບົ ຄາ້ື ກບັ ປະເທດຕະເວນັ ຕກົ ແລະ ໄດຮ້ື ບັ ເອາົ ຄວາມຈະເລນິ ກາື້ ວໜາື້ ທງັ ທາງວດັ ຖຸ ແລະ ວຊິ າການທາງວທິ ະຍາສາດຈາກປະເທດອາລຍິ ະທາຕະເວນັ ຕກົ ເຂາົ້ື ສູ່ ູປະເທດນນັື້ ເປນັ ເຫດໃຫຈ້ື ນີ ຕອ້ື ງຂນົ ຂວາຍຕູ່ ສູກື້ ບັ ສູ່ ງິ ໃໝູ່ ໆທູ່ ຫີ ູ່ ງັ ໄຫມາຈາກໂລກພາຍນອກ ດູ່ ງັ ນນັື້ , ເພູ່ ອປັບຕວົ ໃຫທ້ື ນັ ຕູ່ ເຫດການ ແລະ ເພູ່ ອຄວາມຈະເລນິ ເທູ່ າົ ທຽມປະເທດຕະເວນັ ຕກົ ຈູ່ ງຈາຕອື້ ງກາຈດັ ບນັ ຫາໃຫຍູ່ ທູ່ ຕີ ດິ ຕາມ ມາຊູ່ ງເປັນອຸປະສກັ ໃນການຕດິ ຕູ່ ແລກປູ່ ຽນທດັ ສະນະສກສາຫາຄວາມຮູນ້ື ນັື້ ກຄເລູ່ ອງພາສາ ດູ່ ງັ ນນັື້ , ໃນປີ ຄ.ສ. 1861 ຈູ່ ງໄດມື້ ກີ ານຕງັ້ື ໂຮງຮຽນສອນພາສາຂນ້ື ເປັນແຫູ່ ງທາອດິ ທູ່ ນີ ະຄອນປັກກູ່ ງິ ພາສາທູ່ ສີ ອນມີ ພາສາອງັ ກດິ , ຝຣູ່ ັງ ແລະ ເຢຍລະມນັ ແລະ ໄດຂື້ ະຫຍາຍຫກັ ສູດການສກສາກວາື້ ງຂວາງອອກໄປມວີ ຊິ າ ທາງວທິ ະຍາສາດ ແລະ ເທກັ ນອນໂລຢີ ເຊູ່ ນັ ຄະນດິ ສາດ, ດາລາສາດ, ກດົ ໝາຍລະຫວູ່ າງປະເທດ, ເຄມີ ຟຊິ ກິ ເປນັ ຕນົ້ື ຕູ່ ມາອກີ 8 ປີ ກໄດມື້ ສີ າດສະດາຈານ ຈາກສະຫະລດັ ອາເມລກິ າຊູ່ ງເປນັ ພວກມດິ ຊູ່ ນັ ນາລີ ໄປຕງັ້ື ສະຖາບນັ ໃໝູ່ ຂນ້ື ອກີ ຫກັ ສູດແນວການສອນ ຫ ລະບບົ ການສອນເປັນໄປຕາມສະຖາບນັ ຕູ່ າງຊາດ ທຸກປະການ. 2. ຫກັ ສູດການສກສາຕາມສະຖາບນັ ຕູ່ າງຊາດກາໜດົ ໄວື້ 8 ປີ 3 ປີທາອດິ ເນນັື້ ໜກັ ທາງການສກສາພາສາຕູ່ າງ ຊາດ ອກີ 5 ປີ ເປນັ ຫກັ ສູດໃນສາຂາທູ່ ສີ ກສາ ຕວົ ຢູ່ າງຫກັ ສູດມດີ ູ່ ງັ ນ:ີື້ ປທິ າອດິ ອູ່ ານຂຽນ ແລະເວາົື້ (ພາສາຕູ່ າງປະເທດ) ປທີ ູ່ ສີ ອງ ໄວຍາກອນ ແລະ ການແປ ປທີ ູ່ ສີ າມ ພູມສາດ, ປະຫວດັ ສາດ, ເສດຖະສາດ ແລະ ການແປ ປີທູ່ ສີ ູ່ ີ ເລຂາຄະນດິ , ພຊິ ກິ ແລະ ການແປໜງັ ສລາດຊະການ ປທີ ູ່ ຫີ າື້ ປດັ ຊະຍາ, ເລຂາຄະນດິ , ຕລໂິ ກນມຕິ ິ ແລະ ຝກຫດັ ການແປ ປີທູ່ ຫີ ກົ ຄະນດິ ສາດ (ທາງທດິ ສະດີ ແລະ ປະຕບິ ດັ ) ແຄນຄລູ ດັ , ການແລູ່ ນເຮອ ແລະ ການສາຫວດຝກ ປີທູ່ ເີ ຈດັ ຫດັ ການແປ ເຄມ,ີ ດາລາສາດ, ກດົ ໝາຍລະຫວູ່ າງປະເທດ ແລະ ການແປໜງັ ສຕູ່ າງໆ 103 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ປີທູ່ ແີ ປດ ທລະນວີ ທິ ະຍາ, ວຊິ າທູ່ ກີ ູ່ ຽວກບັ ການທາແຮູ່ ເສດຖະກດິ ລດັ ຖະສາດ ແລະ ການແປໜງັ ສຕູ່ າງໆ 3. ສະຖາບນັ ດູ່ ງັ ກາວ ນອກຈາກເປັນສູນກາງຂອງການສກສາແບບຕະເວນັ ຕກົ ແລວື້ ຍງັ ເປັນສະຖາບນັ ການ ຄນົ້ື ຄວາື້ ເຜຍີ ແຜຄວາມຮູຈື້ າກຕູ່ າງປະເທດອກີ ດວື້ ຍ ຕູ່ ມາໄດມ້ື ກີ ານຈດັ ພມິ ວາລະສານຂອງມະຫາວທິ ະຍາ ໄລ ເພູ່ ອເຮດັ ການເຜຍີ ແຜູ່ ຄວາມຮູທ້ື າງວທິ ະຍາສາດ ເຊູ່ ນັ ທູ່ ຊີ ູ່ ຽງໄຮ, ກວາງຕຸງື້ ແລະ ທຽນສນິ ຂະນະດຽວ ກນັ ວຊິ າສາຂາທາງກະວນີ ພິ ນົ ປດັ ຊະຍາວນັ ນະກາຂອງຊາດຕະເວນັ ຕກົ ກບັ ບູ່ ໄດຮື້ ບັ ຄວາມສນົ ໃຈເພາະຊາວ ຈນີ ເໜອກວູ່ າທາງຊາດຕະເວນັ ຕກົ ຕອນປາຍສດັ ຕະວດັ ທູ່ ີ 19 ທດັ ສະນະຄະຕຂິ ອງຈນີ ໄດປື້ ູ່ ຽນໄປ ແລະ ເລູ່ ມີ ເຮດັ ການສກສາທາງສງັ ຄມົ ສາດ ແລະ ມະນດຸ ຍະສາດຂອງຝູ່ າຍຕະເວນັ ຕກົ ກວາ້ື ງຂວາງຍູ່ ງິ ຂນ້ື . ໃນປີ1898ມກີ ານຕງັື້ ມະຫາວທິ ະຍາໄລອມິ ພີຣຽມ (Imperial University) ຂນື້ ເພູ່ ອເປີດການສກສາ ສອນ ຫກັ ສູດຂອງຈນີ ແລະຊາດຕະເວນັ ຕກົ ຄອບຄູ່ ູກນັ ໄປ ຂະແໜງວຊິ າໃນຫກັ ສູດກໄດມື້ ກີ ານຈດັ ເພູ່ ມີ ຂນື້ ຕາມ ຄວາມຈາເປັນຕາມຄວາມຈະເລນິ ຂອງສງັ ຄມົ ເປນັ ຕນົ້ື ວູ່ າຂະແໜງວຊິ າສດັ ຕະວະສາດ, ພກສາສາດ, ວວິ ະກາສາດ ສະຖາປດັ ຕະຍະກາສາດ, ເທກັ ໂນໂລຢີທາງທະຫານ, ວສິ ະວະກາໄຟຟາື້ ໃນປີ 1905 ລະບບົ ການສກສາເກູ່ າົ ຖກຍກົ ເລກິ ໄປເກອບໝດົ ສນິ້ື ແລະ ໄດນ້ື າເອາົ ລະບບົ ວທິ ະຍາໄລ, ມະຫາວທິ ະຍາໄລ, ແບບຢູ່ ີປູ່ ຸນ ແລະ ຕະເວນັ ຕກົ ມາ ແທນທູ່ .ີ 4. ແມູ່ ນຈະໄດມ້ື ກີ ານປັບປຸງສູ່ ງົ ເສມີ ຂະຫຍາຍສາຂາພາຄະວຊິ າຕູ່ າງໆທາງວທິ ະຍາສາດເທກັ ໂນໂລຢີ ແລະ ວິ ສະວະກາສາດຢູ່ າງຫວງຫາຍກຕາມ ໃນຊູ່ ວງໄລຍະປີ 1928-1932 ຍງັ ມຜີ ູໃື້ ຫຄື້ ວາມສນົ ໃຈຮຽນສາຂາວິ ຊາດູ່ ງັ ກູ່ າວນອ້ື ຍຢູ່ ູນກັ ສກສາ 38% ຮຽນທາງລດັ ຖະສາດ ແລະ ກດົ ໝາຍ 21.8% ທາງວສິ ະວະກາ ແລະ 8.3% ທາງວທິ ະຍາສາດ ແຕູ່ ຕູ່ ມາພາຍຫງັ (1938-42) ຈານວນນກັ ສກສາທູ່ ີລົງທະບຽນທູ່ ວົ ປະເທດ 21% ສະໝກັ ຮຽນວທິ ະຍາສາດ 11.3% ຮຽນທາງວສິ ະວະກາສາດ 20.2% ຮຽນກດົ ໝາຍ 11.4% ຮຽນ ສລິ ະປະກາສາດ ໃນຊູ່ ວງໄລຍະທູ່ ປີ ະເທດຈນີ ກາລງັ ພດັ ທະນາທາງອຸດສາຫະກາວທິ ະຍາສາດ ແລະ ເທກັ ນອນໂລຢູ່ ີ (1957-58) ຈານວນນກັ ສກສາສະໝກັ ຮຽນທາງດາື້ ນວສິ ະວະກາສາດເຖງິ 40.9% ສູ່ ວນວຊິ າ ກດົ ໝາຍ ແລະ ລດັ ຖະສາດຕກົ ເຫອພຽງ 2.1%(9) 4. ການສກສາແນວໃໝູ່ 1. ລະຫວູ່ າງປະມານປີ ຄ.ສ.1936-1949 ຂະນະທູ່ ລີ ດັ ຖະບານຈນີ ຄະນະຊາດຍງັ ບລຫິ ານປະເທດຢູ່ ູທາງ ການຍງັ ບູ່ ມກີ ານຈດັ ຕງັ້ື ສູນກາງການວາງແຜນການສກສາໃຫປ້ື ະສມົ ປະສານກບັ ແຜນເສດຖະກດິ ການສກ ສາສູ່ ວນມາຈູ່ ງເປັນໄປໂດຍເອກກະເທດຂາດການວາງແຜນການສກສາລະດບັ ຊາດທູ່ ີຄວບຄຸມປະມານ ຄວາມຕອ້ື ງການຂອງສາຂາວຊິ າຕູ່ າງໆນກັ ສກສາສາມາດສະໝກັ ເລອກສາຂາວຊິ າດທູ່ ຖີ ະນດັ ຫ ມກັ ຕາມ ຄວາມພໃຈຂອງຕນົ . 2. ເມູ່ ອພກັ ຄອມມູນດິ ຂນ້ື ຄອງອານາດໃນປີ 1949 ເປັນຕນົ້ື ມາ ລດັ ໄດພ້ື ຈິ າລະນາເຖິງ ຄວາມສາຄນັ ຂອງ ການສກສາໂດຍຖວູ່ າ ເປນັ ເຄູ່ ອງມອນັ ຈາເປັນຍູ່ ງິ ຂອງລດັ ເພູ່ ອນາໄປສູ່ ູການພດັ ທະນາສາ້ື ງສນັ ປະເທດໃຫື້ ຈະເລນິ ຮູຸ່ ງເຮອງ ການສກສາຫາຄວາມຮູຈ້ື າຕອື້ ງກູ່ ປະໂຫຍດໃຫແື້ ກູ່ ປະເທດຊາດຄຽງຄູ່ ູກນັ ໄປດວື້ ຍບູ່ ດູ່ ງັ ນນັ້ື ແລວື້ ກຫາເກດີ ປະໂຫຍດແກູ່ ສງັ ຄມົ ສູ່ ວນລວມແຕູ່ ປະການໃດບູ່ ພກັ ຄອມມູນດິ ຕາໜລິ ະບບົ ການສກ ສາແບບເກູ່ າົ ວູ່ າ ເປນັ ການສກສາແຕູ່ ໃນແງູ່ຂອງທດິ ສະດປີ ດັ ຊະຍາຊູ່ ງມແີ ຕູ່ ຈະນາຄວາມເສູ່ ອມໂຊມມາສູ່ ູ ສງັ ຄມົ ເປັນລະບົບເຈາົື້ ຂຸ ນມູນນາຍສະທອື້ ນເຖິງອດິ ທິພນົ ຂອງຄວາມເປັນຈກັ ກະພັດນຍິ ມົ ລດັ ທິນາຍ ທນຈາເປນັ ຕອື້ ງທາລາຍລາ້ື ງໃຫໝື້ ດົ ສນິ້ື ໄປ \"ປະຈບຸ ນັ ນສີື້ ງັ ຄມົ ຄອມມຸນດິ ບູ່ ຕອ້ື ງການຄວາມຮູແ້ື ຕູ່ ໃນທາງ ທດິ ສະດຊີ ູ່ ງປາກດົ ຢູ່ ູທູ່ ວົ ໄປຕາມຫາວທິ ະຍາໄລ ລະບບົ ການສກສາຊະນດິ ນເີ້ື ປັນການສູນລາື້ ໆ ສູ່ ງິ ທູ່ ພີ ກັ ຕອື້ ງການສກສາການຝກ ຫ ການສກສາໃນທາງປະຕບິ ດັ ທູ່ ໃີ ຊເ້ື ວລາ 2 ປີ ສາມາດທູ່ ຈີ ະອອກມາປະຕບິ ດັ ງານໄດ\"້ື . 3. ຈດຸ ມຸງ້ື ໝາຍຂອງການສກສາລະດບັ ສູງຕາມທູ່ ພີ ກັ ຕງັື້ ໄວກື້ ຄ ການຜະລດິ ຜູຊື້ ູ່ ຽວຊານທາງເທກັ ໂນໂລຢີທາງ 104 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ວທິ ະຍາສາດ ໃຫຫ້ື າຍທູ່ ສີ ຸດ ແລະ ວູ່ ອງໄວທູ່ ສີ ຸດເທູ່ າົ ທູ່ ຈີ ະເປັນໄປໄດ້ື ດູ່ ງັ ທູ່ ລີ ດັ ຖະມນົ ຕວີ ູ່ າການສກສາທິ ການ ແມ ຊູ ຫັນ (Ma Hsu-Lun) ໄດກື້ ູ່ າວສະຫຸບເຖິງຫັກການ ແລະ ກິດຈະກາຂອງການສກສາ ລະດບັ ສູງວູ່ າ \"ການສກສາຈະຕອື້ ງເປັນທາງໄປສູ່ ູການສາື້ ງສນັ ທາງເສດຖະກດິ ການສາື້ ງສນັ ເສດຖະກດິ ຂອງ ຊາດເນນັື້ ໜກັ ໄປທາງອຸດສາຫະກາການສາ້ື ງສນັ ອຸດສາຫະກາອນັ ສາຄນັ ຂອງການສກສາລະດບັ ສູງ ຄວນມຸງື້ ການຜະລດິ ຊູ່ າງເທກັ ນກິ ຊນັ້ື ສູງສາລບັ ອຸດສາຫະກາເໝອງແຮູ່ ແລະ ການຂນົ ສູ່ ງົ \". 5. ການປບັ ປຸງແກໄ້ື ຂສະຖາບນັ ການສກສາ ແລະ ການສອນ 1. ໃນເດອນສງິ ຫາຄມົ 1950 ລດັ ຖະມນົ ຕວີ ູ່ າການກະຊວງສກສາທກິ ານກໄດປ້ື ະກາດການເສມີ ຫກັ ສູດ ແລະ ແກໄື້ ຂລະບບົ ສະຖາບນັ ການສກສາລະດບັ ສູງວາງແນວຄະນະສາຂາວຊິ າຂອງມະຫາວິທະຍາໄລ ແລະ ວິທະຍາໄລຕູ່ າງໆຂນ້ື ໃໝູ່ ເພູ່ ອໃຫສ້ື ອດຄູ່ ອງກບັ ຄວາມຕອື້ ງການທາງເສດຖະກດິ ແລະ ການສາື້ ງສັນ ປະເທດຊາດ ແຍກເປັນລກັ ສະນະສາຄນັ ໄດດື້ ູ່ ງັ ນີ້ື ລວມວທິ ະຍາໄລມະຫາວທິ ະຍາໄລຕູ່ າງໆທູ່ ມີ ສີ າຂາ ຫ ຫກັ ສູດຄາື້ ຍຄກນັ ເຂາົ້ື ນາກນັ ເປັນສະຖາບນັ ທູ່ ສີ ອນຫາຍໆວຊິ າ ຊູ່ າງຂະໜາດໃຫຍູ່ ຍກົ ເລກິ ລະບບົ ສາຂາ ວຊິ າ ຫ ຄະນະໃຊລ້ື ະບບົ ການສກສາແບບເຈາະຈູ່ ງົ ແຕູ່ ລະຂະແໜງວຊິ າແທນ (Specialties) ຄການ ເພູ່ ມີ ພາກປະຕບິ ດັ ຝກຝນົ ໃນວຊິ າທູ່ ເີ ລອກຮຽນເພູ່ ອໃຫມື້ ຄີ ວາມຊູ່ ຽວຊານໃນຂະແໜງວຊິ າໂດຍສະເພາະ ແຕູ່ ລະ ຂະແໜງວຊິ າພເິ ສດ (Specialty) ໄດກ້ື າໜດົ ໂປແກມການສກສາຕາຍຕວົ ໂດຍລດັ ແລະ ເປນັ ໄປ ຕາມຄວາມຕອ້ື ງການຂອງການສາື້ ງສນັ ຊາດທຸກວຊິ າຖເປນັ ວຊິ າບງັ ຄບັ ບູ່ ມວີ ຊິ າເລອກ 2. ສະຖາບັນໃນລະບົບການສກສາແບບໃໝູ່ ປະກອບດວື້ ຍ 1. ມະຫາວິທະຍາໄລທູ່ ົວໄປ (general University) ລວມທງັ ວທິ ະຍາໄລຕູ່ າງມໜີ າື້ ທູ່ ຝີ ກຝນົ ແລະຄນົ້ື ຄວາື້ ວໄິ ຈຝກນກັ ວທິ ະຍາສາດຄູວທິ ະຍາ ໄລ ແລະ ຄູໂຮງຮຽນອຸດມົ ສກສາ 2. ສະຖາບນັ ສບັ ພະວຊິ າ (Polytechnical institutes) ມຂີ ະແໜງວິ ຊາພເິ ສດຕູ່ າງໆ (Specialties) ເຮດັ ໜາ້ື ທູ່ ຝີ ກວສິ ະວະກອນ ແລະ ຊູ່ າງເທກັ ນກິ 3. ສະຖາບນັ ເທກັ ນກິ ມພີ ຽງພາກປະຕບິ ດັ ໃນຂະແໜງວຊິ າພເິ ສດພຽງຊະນດິ ດຽວ ເຊູ່ ນັ ສະຖາບນັ ປິໂຕນລຽມ ແລະ ສະຖາບນັ ທລະນວີ ທິ ະຍາ (ສະຖາບນັ ການສກສາທງັ ສາມປະເພດດູ່ ງັ ກູ່ າວຕູ່ າງມຖີ ານະເທູ່ າົ ທຽມກນັ ). 3. ການປບັ ປຸງແກໄ້ື ຂລະບບົ ສກສາຍງັ ຜນົ ໃຫມ້ື ກີ ານປູ່ ຽນແປງທູ່ ສີ າຄນັ ຄ: 3.1. ຜູສື້ າເລດັ ການສກສາ ຫ ອບົ ຮມົ ມຄີ ວາມຮູຄື້ ວາມຊານານຢູ່ ູໃນຂອບເຂດແຄບໆບູ່ ມຄີ ວາມຮູກ້ື ວາ້ື ງ ຂວາງນອກເໜອໄປຈາກຂະແໜງວຊິ າທູ່ ຮີ ຽນ ຫ ຝກອບົ ຮມົ ມາ ເຊູ່ ນັ ຜູສື້ າເລດັ ທາງຊູ່ າງໄມຜ້ື ູຊ້ື ານານ ປະສມົ ຊເີ ມນຕູ່ າງມຄີ ວາມຮູຄ້ື ວາມຊານານສະເພາະຂະແໜງທູ່ ໄີ ດສ້ື ກສາມາ. 3.2. ຈານວນສະຖາບນັ ວທິ ະຍາໄລທູ່ ວົ ປະເທດຫຸດລງົ (ເພູ່ ອລວມມະຖາບນັ ຫ ວທິ ະຍາໄລທູ່ ມີ ຄີ ະນະສາ ຂາວຊິ າທູ່ ຄີ ກນັ ຫ ຄາ້ື ຍກນັ ລວມເຂາົື້ ນາກນັ ). 3.3. ຕາລາທູ່ ໃີ ຊຮື້ ຽນຈາກປະເທດຕະເວນັ ຕກົ ຖກຍກົ ເລກິ ເພາະຖວູ່ າມລີ ດັ ສະແດງອອກເຖງິ ຄວາມເສູ່ ອມ ໂຊມບູ່ ຈະເລນິ ກາ້ື ວໜາ້ື ບູ່ ສາມາດອານວຍຄວາມຮູຸ່ ງເຮອງມາສູ່ ູປະເທດໄດທື້ ນັ ທີທນັ ໃດ ແລະ ເປັນ ສນັ ຍະລກັ ຂອງຈກັ ກະພດັ ນຍິ ມົ . 3.4. ທາງການໄດປື້ ະກາດໃຊຫ້ື ກັ ສູດ ແລະ ຕາລາຮຽນຂອງລດັ ເຊຍເປນັ ແບບແຜນການສກສາຂອງຊາດ 3.5. ໄດມື້ ກີ ານແປຕາລາໜງັ ສອາ້ື ງອງິ ຈາກລດັ ເຊຍຢູ່ າງຫວາ້ື ງຂວາງຫວງຫາຍເພູ່ ອໃຊເື້ ປນັ ຕາລາຮຽນ. 3.6. ປູ່ ຽນລະບບົ ການສອນແບບຕະເວນັ ຕກົ ມາເປນັ ການສອນແບບກຽດ\" (ໂດຍນກັ ສກສາອອກຂສ້ື ອບ ເອງ ແລະສອບເອງ): ແລະ ໃນປະຈບຸ ນັ ຕາມໂຮງຮຽນທູ່ ວົ ໄປໄດນ້ື າລະບບົ ການສອບໂດຍອະນຸຍາດ ໃຫກື້ າງຕາລາຮຽນຕອບຄາຖາມ ຫ ຂສື້ ອບກບອກໃຫຮ້ື ູລື້ ູ່ ວງໜາື້ ແນວທາງຝກຝນົ ແລະ ທດົ ສອບ ຂອບຂດີ ຄວາມສາມາດຂອງນກັ ສກສາໃນການວເິ ຄາະ ແລະ ແກບ້ື ນັ ຫາ. 3.7. ມກີ ານປບັ ປຸງຫກັ ສູດຢູ່ ນົ ໄລຍະການຮຽນໃຫສ້ື ນັື້ ເຂາົື້ ຄປະຖມົ ສກສາຈາກ 6 ປີເປນັ 5 ປີ ມດັ ທະຍມົ ສກສາຈາກ 6 ປເີ ປນັ 4 ຫ 5 ປີ ອຸດມົ ສກສາໂດຍທູ່ ວົ ໄປປູ່ ຽນເປນັ 3 ປີ. 105 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

3.8. ປູ່ ຽນແປງວທິ ກີ ານສະໝກັ ເຂາົ້ື ຮຽນໃນລະດບັ ມະຫາວທິ ະຍາໄລຕາມລະບຽບໃໝູ່ ສະຖາບນັ ການສກ ສາຂນັ້ື ອຸດມົ ສກສາຈະບູ່ ຮບັ ນກັ ຮຽນທູ່ ຈີ ບົ ຫກັ ສູດຂນັ້ື ມດັ ທະຍມົ ສກສາເຂາົ້ື ສກສາຕູ່ ທນັ ທແີ ຕູ່ ຈະຄດັ 3.9. ເລອກບຸກຄນົ ທູ່ ດີ ເີ ດູ່ ນັ (ມຄີ ວາມຄດິ ລູ່ ເີ ລູ່ ມີ ນຍິ ມົ ລດັ ທກິ ານເມອງຮບັ ໃຊມ້ື ວນຊນົ ) ຈາກຄນົ ງານຊາວ 3.10. ໄຮູ່ ຊາວນາ ແລະ ທະຫານຊູ່ ງໄດຮ້ື ບັ ການທດົ ສອບຜນົ ການປະຕບິ ດັ ງານມາແລວື້ 2 ປີ ຫກວູ່ າ ໂດຍ 3.11. (ຜູ່ ານ) ຄາສະໜບັ ສະໜນູ ສະເໜແີ ນະຈາກມວນຊນົ ແລະການອະນຸຍາດຂອງຫວົ ໜາື້ ແຫູ່ ງທອື້ ງຖູ່ ນິ ຫ ຫວົ ໜາ້ື ໜູ່ ວຍງານນນັ້ື ໆໃຫເື້ ຂາົື້ ສກສາຕູ່ ລະຫວູ່ າງການສກສາຈະໄດຮື້ ບັ ເງນິ ຊູ່ ວຍເຫອຕາມຈານວນປີ ຫ ລະດບັ ການສກສາໃຫແື້ ກູ່ ບນກັ ງານຂອງລດັ ຊາວໄຮູ່ ນາທູ່ ຈີ ນົ ປານກາງ ແລະ ເຈາົື້ ໜາື້ ທູ່ ຝີ ູ່ າຍປະຕວິ ດັ (Revolutionary cadres) ທູ່ ີມປີ ະສບົ ການຄວາມສາມາດສູງນບັ ເປັນມາຕນົ ການທູ່ ີກາຈດັ ພວກ \"ຜູຄ້ື ງົ ແກູ່ ຮຽນຕາມຕາລາ\" (ຊູ່ ງສູ່ ວນຫາຍເປັນຄນົ ຮູ່ ງັ ມທີ ູ່ ສີ າມາດຮຽນໄດເ້ື ພູ່ ມີ ສະຖານະ) ຊູ່ ງທາງການ ຖວູ່ າເປນັ ການເອາົ ລດັ ເອາົ ປຽບລກູ ຫານຊນົ ຊນັ້ື ກາມະຊບີ . ປູ່ ຽນຫກັ ສູດການຮຽນຈາກເດມີ (ຕະເວນັ ຕກົ ແລະ ຂອງຈນີ ) ມາສູ່ ູບດົ ຮຽນຕາມຄວາມ ຕອ້ື ງການ ຂອງການປະຕວິ ດັ ສງັ ຄມົ ແລະ ການສາື້ ງສນັ ສງັ ຄມົ ນຍິ ມົ ຄອມມນູ ດິ ໃນອະນາຄດົ . ເນນັື້ ພາກປະຕິບັດໃຫນື້ ກັ ຮຽນນກັ ສກສາຝກຫັດທົດລອງ ແລະປະຕິບັດການໃນຫອ້ື ງທົດລອງ ໂຮງງານ, ທອື້ ງໄຮູ່ , ທອື້ ງນາ ຕາມສາຂາວຊິ າທູ່ ຮີ ຽນຫາຍກວູ່ າມຸງ້ື ການສອນໃຫຈ້ື ດົ ຈາ ຫ ຮຽນແຕູ່ ທາງ ທດິ ສະດຊີ ູ່ ງເມູ່ ອອອກມາບູ່ ມຄີ ວາມຊູ່ ຽວຊານຊາຊອງພທູ່ ຈີ ະແກບ້ື ນັ ຫາສະເພາະໜາ້ື ໄດດ້ື ພີ ແລະ ດນົ ໄປກອາດລມຫກັ ວຊິ າ ຫ ທດິ ສະດໄີ ດງ້ື ູ່າຍກວູ່ າວທິ ກີ ານຮຽນໄປປະຕບິ ດັ ງານຄນົື້ ຄວາື້ ຄອບຄູ່ ູກນັ ໄປ ອນັ ກູ່ ໃຫເ້ື ກດີ ຄວາມຊານານສາມາດນາຄວາມຮູມື້ າໃຊໃື້ ຫເື້ ປນັ ປະໂຫຍດໄດຢ້ື ູ່ າງສມົ ບູນ. ການເຂາົ້ື ຮຽນຕູ່ ໃນຂນັື້ ອຸດມົ ສກສາຈະຕອື້ ງໄດຮ້ື ບັ ການຄດັ ເລອກຕາມຄາຊແີື້ ນະຂອງປະທານເໝາົ ເຈີ ຕຸງ ກາວຄ ຜູຈ້ື ບົ ມດັ ທະຍມົ ສກສາແລວື້ ຈະຕອ້ື ງອອກໄປພສິ ູດຕວົ ເອງຮບັ ໃຊມື້ ູ່ ວນຊນົ ກູ່ ອນເປນັ ເວລາ ສອງປີສາລບັ ນກັ ສກສາຈາກກາກອນຊາວນາ ແລະ ທະຫານຈະຕອື້ ງເປນັ ຜູຈ້ື ດັ ໃນການປະຕບິ ດັ ແລະ ມຄີ ວາມຄດິ ທາງການເມອງຕາມແນວທາງຂອງປະທານເໝາົ ເຈ໋ີຕີ ຸງ. ການຂະຫຍາຍຕວົ ເພູ່ ມີ ຂອງການສກສາ ປກີ ານສກສາ ສະໝກັ ເສງັ ເຂາົື້ ລງົ ທະບຽນ ສາເລດັ 106 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ຂະບວນການລງົ ທະບຽນຮຽນແຍກຕາມສາຂາ 1928-58 (ການສກສາລະດບັ ສູງ) ປີການ ວສິ າຫະ ວທິ ະຍາ ການກະເສດ ສາທາລະ ນຕິ ສິ າດ ສກສາ ເສດຖະກດິ ວນັ ນະຄະດີ ລວມ ສກສາ ກາ ສາດ ແລະ ປູ່ າໄມ ້ື ນະສຸກ ລດັ ຖະສາດ ສາດ ການເງນິ ແລະ ສລີ ະປະ ປີການ ວສິ າຫະ ວທິ ະຍາ ການກະເສດ ສາທາລະ ນຕິ ສິ າດ ສກສາ ເສດຖະກດິ ວນັ ນະຄະດີ ລວມ ສກສາ ກາ ສາດ ແລະ ປູ່ າໄມ ້ື ນະສຸກ ລດັ ຖະສາດ ສາດ ການເງນິ ແລະ ສລີ ະປະ 107 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ປີການ ຄດິ ເປນັ ເປເີ ຊນັ ສກສາ ວສິ າຫະ ວທິ ະຍາ ການກະເສດ ສາທາລະ ນຕິ ສິ າດ ສກສາ ເສດຖະກດິ ວນັ ນະຄະດີ ລວມ ກາ ສາດ ແລະ ປູ່ າໄມ ື້ ນະສຸກ ລດັ ຖະສາດ ສາດ ການເງນິ ແລະ ສລີ ະປະ ການສາເລດັ ການສກສາລະດບັ ສູງຈາກສະຖາບນັ ໂດຍແຍກເປນັ ສາຂາ1948- 49, 1965-66 ລວມ ຊູ່ າງສອ້ື ມແປງ ວທິ ະຍາສາດຊນັື້ ຕນົ້ື ການກະເສດ ແລະ ປູ່ າໄມ ື້ ແພດ ການສກສາ ການເງນິ ແລະ ເສດຖະກດິ ອູ່ ນໆ ຈານວນ ເປີເຊນັ ຈານວນ ເປເີ ຊນັ ຈານວນ ເປເີ ຊນັ ຈານວນ ເປເີ ຊນັ ຈານວນ ເປີເຊນັ ຈານວນ ເປີເຊນັ ຈານວນ ເປີເຊນັ ຈານວນ ເປເີ ຊນັ 6. ການໃຫບ້ື ລກິ ານການສກສາ “ແບບທູ່ ວົ ເຖງິ ” ເນູ່ ອງຈາກປະຊາກອນທູ່ ວົ ປະເທດຂອງຈນີ ສູ່ ວນໃຫຍູ່ ເປັນຊາວກະເສດກອນ ການຈດັ ການສກສາໃຫທື້ ູ່ ວົ ເຖງິ ຊນົ ນະບດົ ຈູ່ ງເປນັ ບນັ ຫາສາຄນັ ໃນການໃຫຄື້ ວາມຮູຢື້ ູ່ າງທູ່ ວົ ເຖງິ ແກູ່ ປະຊາຊນົ ໃນການນນີື້ ອກຈາກລດັ ໄດຈ້ື ດັ ຕງັື້ ໂຮງຮຽນຕາມຊນົ ນະບດົ ຂນ້ື ແລວື້ ລດັ ຍງັ ໄດສ້ື ະໜບັ ສະໜນູ ໃຫກື້ ອງການຜະລດິ ໃຫຍູ່ (Production Brigade) 108 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ຈດັ ຕງັື້ ໂຮງຮຽນຂນ້ື ເອງໂດຍລວມເງນິ ທນມາຈາກຄອມມູນນນັ້ື ໆ ສາລບັ ເງນິ ເດອນຄູ່ າຈາ້ື ງຄູສອນລດັ ເປນັ ຜູອື້ ອກໃຫ້ື ຮຽກວູ່ າ \"ປະຊາຊນົ ຈດັ ເຮດັ , ລດັ ອຸດໜນູ \" ຕາມຊນົ ນະບດົ ຕູ່ າງໆ ລດັ ໄດຈ້ື ດັ ການສກສາໃນຮູບແບບຕູ່ າງໆກນັ ຕາມ ເງູ່ອນໄຂຂອງການຜະລດິ ແລະ ເງູ່ອນໄຂແຫູ່ ງຄວາມເປນັ ຢູ່ ູກູ່ າວຄ ໄດຄື້ ານງເຖງິ ສະພາບຂອງຜູເ້ື ຂາົ້ື ຮຽນຊູ່ ງບາງສູ່ ວນ ຕອື້ ງຊູ່ ວຍງານໃນໄຮູ່ ນາ ຫ ເຮດັ ວຽກບາື້ ນໃນຂະນະສກສາ ກູ່ າວຄ ນອກຈາກໄດຕື້ ງັື້ ໂຮງຮຽນມດັ ທະຍມົ ແລະ ໂຮງຮຽນປະຖມົ ຊະນດິ ລວມສູນ ແລະຮຽນທງັ ມຕ້ື າມແບບແຜນການສກສາ ທູ່ ວົ ໄປແລວ້ື ຍງັ ໄດຕ້ື ງັ້ື ໂຮງຮຽນຊະນດິ ກະຈາຍ ແລະ ບູ່ ເປັນແບບແຜນດວື້ ຍ ເຊູ່ ນັ ຕງັ້ື ຊນັ້ື ຮຽນຕາມຫມູ່ ູບາື້ ນ, ຮຽນພາກເຊາົ້ື , ພາກກາງເວນັ ແລະ ພາກຄາ ເປນັ ຕນົ້ື ວທິ ກີ ານສອນກໃຊວື້ ທິ ກີ ານໃຫເ້ື ໝາະສມົ ກບັ ສະພາບຂອງທອື້ ງຖູ່ ນິ ນນັ້ື ໆຢູ່ າງເຊູ່ ນັ ຕາມຫມູ່ ູບາ້ື ນທູ່ ກີ ະແຈກ ກະຈາຍ ເຂດໜູ່ ວຍພູ ແລະ ທູ່ ງົ ຫຍາື້ ບນັ ດາຄູຜູສ້ື ອນກຈະໄປສອນຕາມຊນັ້ື ຮຽນໃນທູ່ ຕີ ູ່ າງໆໃນເຂດລຽ້ື ງສດັ ກມີ \"ໂຮງຮຽນເຄູ່ ອນທູ່ \"ີ ຄຄຈູ ະຂູ່ ມີ າ້ື ໄປສອນຕາມແຫູ່ ງຕູ່ າງໆ ໃນເຂດການປະມງົ ກມີ \"ໂຮງຮຽນກາງນາື້ \" ຄເມູ່ ອເຖງິ ໜາ້ື ຫາປາ ຄກູ ຈະລງົ ເຮອໄປກບັ ຊາວປະມູ່ ງົ ແລວື້ ໃຊເື້ ວລາວູ່ າງຈາກການຫາປາສອນໜງັ ສ. ການຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງການສກສາ ລະດບັ ການສກສາຊນັື້ ສູງ ກູ່ ອນປີ 1940 ປີ 1958 ການສກສາລະດບັ ກາງ (ເທກັ ນກິ ) 155,000 660,000 383,000 1,470,000 ການສກສາລະດບັ ກາງ 1,496,000 8,520,000 ການສກສາລະດບັ ຕູ່ າ 23,683,000 86,400,000 130,000 29,501,000 ການສກສາລະດບັ ອະນບຸ ານ 7. ການສກສາແບບ \"ເປດີ ປະຕູສອນ” ເປັນການສກສາບດົ ຮຽນຄອບຄູ່ ໄູ ປກບັ ການປະຕບິ ດັ ການ ຄ ປະສານການຮຽນການສອນ ແລະ ການໃຊແື້ ຮງ ງານເຂາົ້ື ນາກນັ ໂດຍຈດັ ໃຫມ້ື ກີ ານຝກຫດັ , ການຊູ່ າງ, ກະເສດຕະກາ ແລະ ຫດັ ທະຫານໃນລະດບັ ການສກສາຂນັື້ ມດັ ທະຍມົ ແລະ ປະຖົມສກສາໂຮງຮຽນແຕູ່ ລະແຫູ່ ງສາ້ື ງຄວາມສາພັນກັບໂຮງງານ ຫ ຫອ້ື ງປະຕິບັດການ (Workshop) ຄູ ແລະ ນກັ ຮຽນຈະປູ່ ຽນກນັ ໄປໃຊແ້ື ຮງງານແລວ້ື ສອນ ແລະ ຮຽນວຊິ າຄວາມຮູພ້ື ນື້ ຖານທາງ ອຸດສາຫະກາ ແລະ ກະເສດຕະກາປະສານໄປກບັ ການປະຕບິ ດັ . 1. ປະຈບຸ ນັ ການ \"ເປີດປະຕູສອນ\" ໄດຖ້ື ກນາມາໃຊໃ້ື ນມະຫາວທິ ະຍາໄລ ແລະ ສະຖາບນັ ຊນັື້ ອຸດມົ ສກສາ ແລວື້ ອາຈານ ແລະ ນກັ ສກສາຕອື້ ງໄປໃຊແື້ ຮງງານໃນໂຮງງານເປັນປະຈາຕາມການດົ ຕູ່ າງເຮດັ ວຽກໄປ ພອື້ ມຮຽນແລະ ສອນກນັ ໄປພອື້ ມ ນອກຈາກນສີ້ື ະຖາບັນການສກສາຍງັ ໄດຮ້ື ູ່ ວມມກນັ ນາການວໄິ ຈ ວທິ ະຍາສາດ ແລະ ປະຕຮິ ູບເທກັ ນກິ ອບົ ຮມົ ໃຫນື້ ກັ ສກສາມຄີ ວາມສາມາດໃນການວເິ ຄາະ ແລະ ແກ ື້ ບນັ ຫາຕູ່ າງໆດວື້ ຍ 2. ມະຫາວທິ ະຍາໄລກະເສດສາດໄດຍ້ື າື້ ຍໄປຕງັ້ື ໃນຊນົ ນະບດົ ທງັ ນເີື້ ຮດັ ໃຫສື້ ະດວກແກູ່ ການປະສານທດິ ສະດີ ກບັ ການປະຕບິ ດັ ເຂາົ້ື ນາກນັ ໃນການຮຽນການສອນ ແລະ ສະດວກແກູ່ ການປະສານການວໄິ ຈວທິ ະຍາສາດ ກບັ ການໃຊແ້ື ຮງງານທາງການຜະລິດເຂົາ້ື ນາກນັ ຂນ້ື ພະແນກແພດສາດກເນນັື້ ໜັກໄປໃນທາງຮັບໃຊ້ື ຊນົ ນະບດົ ຄໃນໄລຍະເວລາພສມົ ຄວນອາຈານ ແລະ ນກັ ສກສາຈະຈດັ ຕງັື້ ກນັ ເປັນໜູ່ ວຍຖຮກັ ສາພະຍາ ບານ ແລະ ການຮຽນການສອນເຄູ່ ອນທູ່ ໄີ ປຮກັ ສາພະຍາບານໄປຕາມຊນົ ນະບດົ ປະສານຢູ່ ູກບັ ມວນຊນົ ຊູ່ ວຍກະເສດກອນອນັ ມາຫາສານປອື້ ງກນັ ແລະ ປູ່ ິນປວົ ພະຍາດປະຕບິ ດັ ໄປພອ້ື ມດາເນນີ ການຮຽນການ ສອນໄປເຊູ່ ອງຂະນະດຽວກນັ ກເຂາົ້ື ຮູ່ ວມການໃຊແ້ື ຮງງານດວື້ ຍຕາມສມົ ຄວນພະແນກອກັ ສອນສາດກຖ ເອາົ ສງັ ຄມົ ທງັ ສງັ ຄມົ ເປັນ \"ໂຮງງານ\" ຂອງຕນົ ເຊູ່ ນັ ດຽວກບັ ທູ່ ນີ ກັ ສກສາພະແນກວທິ ະຍາສາດເຂາົ້ື ສູ່ ູໂຮງ ງານເປນັ ປລະຈາເພູ່ ອເຮດັ ການຜະລດິ ໃນທາງເປັນຈງິ ແລະ ເອາົ ການສກສາທດິ ສະດປີ ະສານເຂາົື້ ກບັ ການ 109 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ປະຕບິ ດັ ທາງການຜະລດິ ນກັ ສກສາພະແນກອກັ ສອນສາດກກາື້ ວອອກຈາກປະຕູມະຫາວທິ ະຍາໄລ ເຂາົື້ ຮູ່ ວມການປະຕບິ ດັ ທາງສງັ ຄມົ ຢູ່ າງກວາ້ື ງຂວາງເຮດັ ການສາຫວດຄນົ້ື ຄວາື້ ສກສາສງັ ຄມົ ແລະ ສກສາທດິ ສະ ດ.ີ 8. ການປະຕຮິ ູບພາສາຕວົ ອກັ ສອນ ໄດມື້ ກີ ານຄດິ ຄນົ້ື ການປະຕຮິ ູບພາສາເວາົ້ື ແລະ ດດັ ແປງຕວົ ອກັ ສອນຂອງຈນີ ຕູ່ ເນູ່ ອງກນັ ມາຕັງື້ ແຕູ່ ສະໄໝ ລດັ ຖະບານຈນີ ຄະນະຊາດ ເພູ່ ອໃຫພື້ າສາເວາົື້ ແລະ ການຂຽນອກັ ສອນສະດວກ ແລະ ງູ່າຍຂນື້ ພາສາຈນີ ນນັື້ ມຫີ າຍ ພາສາ, ຫາຍສານຽງ ເຊູ່ ນັ : ແຕຈື້ ີ໋ວິ , ຮກົ ກຽື້ ນ, ກວາງຕຸງື້ , ຫາໄຫຈນີ ແຄະ ຈນີ ກາງ ຈູ່ ງເປັນການຍາກທູ່ ປີ ະຊາຊນົ ພາຍໃນທູ່ ວົ ປະເທດຈະແລກປູ່ ຽນທດັ ນະ ຫ ສນົ ທະນາກນັ ໃຫເື້ ຂາົ້ື ໃຈຮູເ້ື ລູ່ ອງທູ່ ວົ ເຖງິ ເພາະແຕູ່ ລະມນົ ຖົນແຕູ່ ລະ ພາກຕູ່ າງມພີ າສາຂອງຕນົ ເອງ ດູ່ ງັ ນນັ້ື , ທາງການຈູ່ ງໄດແື້ ກໄື້ ຂບນັ ຫາດູ່ ງັ ກູ່ າວດວ້ື ຍ ການປະຕຮິ ູບພາສາ ແລະ ຕວົ ອກັ ສອນຊູ່ ງແບູ່ ງອອກເປນັ ສາມວທິ :ີ 1. ລວມພາສາເວາົື້ ເຂາົ້ື ນາກນັ ຫ ຫຸດພາສາເວາົ້ື ຕູ່ າງໆລງົ ເຫອພຽງພາສາດຽວ ຄ ພາສາຈນີ ກາງ (ແມນດາລນິ ) ລດັ ຖະບານຈນີ ຄະນະຊາດໄດພ້ື ະຍາຍາມເຜຍີ ແຜູ່ ສູ່ ງົ ເສມີ ການໃຊພື້ າສາຈນີ ກາງເປນັ ພາສາຫກັ ມາຕະຫອດ ແລະ ປະສບົ ຄວາມສາເລດັ ຢູ່ າງຫາຍດວື້ ຍການໃຊເື້ ປັນພາສາກາງສອນໃນໂຮງຮຽນເຜຍີ ແຜູ່ ທາງວທິ ະຍຸມາ ລດັ ຖະບານຂອງສາທາລະນະລດັ ປະຊາຊນົ ກໄດປ້ື ະຕບິ ດັ ຕາມ ແລະ ດາເນນີ ການຕູ່ . 2. ແກຕ້ື ວົ ອກັ ສອນໃຫຂື້ ຽນງູ່າຍຂນື້ ພາສາຂຽນຂອງຈນີ ແຕູ່ ລະຕວົ ອກັ ສອນປະກອບດວ້ື ຍຈດຸ ແລະ ຂດີ ຫວງ ຫາຍ ຍາກແກູ່ ການຈດົ ຈາ ແລະ ຂຽນ ໂດຍສະເພາະຜູເ້ື ລູ່ ີມຮຽນນັບເວລາເປັນສັດຕະວັດທູ່ ີໄດມ້ື ີຜູ ື້ ພະຍາຍາມປັບປຸງຕວົ ອກັ ສອນເສຍໃໝູ່ ໂດຍການຂຽນອກັ ສອນຫຍເື້ ພູ່ ອນຄວາມຫຍຸງື້ ຍາກໃນການຂຽນ ແຕູ່ ກເປນັ ການປບັ ປຸງຊູ່ ວົ ຄູ່ າວບູ່ ມຫີ ກັ ມເີ ກນທູ່ ແີ ນູ່ ນອນ ແລະ ບູ່ ເປນັ ທູ່ ຍີ ູ່ ອມຮບັ ຢູ່ າງເປນັ ທາງການ ຫຍຕ້ື ວົ ອກັ ສອນທູ່ ໄີ ດຄື້ ດິ ຄນົື້ ກນັ ຫາຍຢູ່ າງເປນັ ທາງການ ແລະ ໄດທື້ າການເຜຍີ ແຜູ່ ຕວົ ອກັ ສອນຫຍໃ້ື ນໜງັ ສ ຕູ່ າງ ໆທາງໜງັ ສພມິ ແລະ ເອກະສານຂອງລາດຊະການຢດຖເປັນມາດຕະຖານຊູ່ ວຍໃຫກື້ ານຂຽນ ແລະຈດົ ຈາ ງູ່າຍຂນ້ື ແມູ່ ນແຕູ່ ຜູທື້ ູ່ ບີ ູ່ ຄຸນ້ື ເຄຍີ ກບັ ຕວົ ອກັ ສອນຫຍເ້ື ຫູ່ າົ ນກີ້ື ສາມາດສາ້ື ງຄວາມເຂາົ້ື ໃຈໄດໂ້ື ດຍງູ່າຍ. 3. ການນາເອາົ ອກັ ຂະລະມາໃຊມື້ ມີ າຕງັື້ ແຕູ່ ລດັ ຖະບານຈນີ ຄະນະຊາດທູ່ ໄີ ດນື້ າເອາົ ລະບບົ ເຄູ່ ອງໝາຍສະແດງ ສຽງອູ່ ານມາໃຊເື້ ພູ່ ອຊູ່ ວຍໃນການຂຽນຕວົ ອກັ ສອນ ເຄູ່ ອງໝາຍນໄີື້ ດພື້ ມິ ຄູ່ ູກບັ ຕວົ ອກັ ສອນເພູ່ ອຊີບື້ ອກ ເຖງິ ການອູ່ ານອອກສຽງ ລດັ ຖະບານຄອມມູນດິ ມຄີ ວາມເຫນັ ສອດຄູ່ ອງກນັ ໃນການໃຊອ້ື ກັ ຂະລະລາຕນິ ກາກບັ ການອູ່ ານອອກສຽງ ແລະ ຍງັ ໄດສ້ື ະແດງຄວາມປະສງົ ທູ່ ຈີ ະນາເອາົ ອກັ ຂະຫະລາຕນິ ມາດດັ ແປງໃຊ້ື ແທນພາສາຂຽນຂອງຈນີ ແຕູ່ ໄດຮື້ ບັ ການຄດັ ຄາື້ ນ ແລະ ຕູ່ ຕາ້ື ນຢູ່ າງໜກັ ຈາກຜູຊື້ ູ່ ຽວຊານລກັ ຊະນະ ຊູ່ ງມີ ຄວາມເຫນັ ວູ່ າຈະເປັນການທາລາຍມລະດກົ ທາງອກັ ສອນສາດຂອງຈນີ ອນັ ມຄີ ູ່ າໃຫສື້ ູນສນິື້ ໄປປະກອບກບັ ເປນັ ເລູ່ ອງຫຍຸງ້ື ຍາກທູ່ ຈີ ະນາມາໃຊບື້ ງັ ຄບັ ລດັ ຖະບານຈນີ ຈູ່ ງໄດຢ້ື ຸດໂຄງການໃຊອື້ ກັ ຂະລະລາຕນິ ເສຍ ປະຈຸ ບນັ ຈູ່ ງ ໃຊເ້ື ປນັ ເຄູ່ ອງໝາຍສະແດງການອອກສຽງອູ່ ານເທູ່ າົ ນນັື້ ຍງັ ບູ່ ມກີ ານນາເອາົ ອກັ ຂະລະລາຕນິ ມາໃຊື້ ຢູ່ າງແຜູ່ ຫາຍແຕູ່ ປະການໃດ. 9. ສະຫຸບບບນັ ຫາ ແລະ ຜນົ ໃນຊູ່ ວງທາອດິ ຂອງການປບັ ປຸງແກໄ້ື ຂລະບບົ ການສກສາ 1. ນະໂຍບາຍເພູ່ ອໃຫກ້ື ານສກສາໂນມື້ ນາື້ ວ ປູກຝງັ ອຸດມົ ການລດັ ທແິ ກູ່ ນກັ ຮຽນນກັ ສກສາໃຫມື້ ຈີ ດິ ສານກຕູ່ ພາລະໜາ້ື ທູ່ ີ ເນນັື້ ພດັ ທະນາເສດຖະກດິ ຮູ່ ວມກດິ ຈະກາທາງການເມອງນບັ ວູ່ າເປນັ ການບນັື້ ທອນເວລາເພູ່ ອ ສກສາຫາຄວາມຮູໃື້ ນວຊິ າການຢູ່ ູບູ່ ນອ້ື ຍນອກເໜອໄປຈາກສກສາວຊິ າຕາມຫກັ ສູດທູ່ ເີ ລູ່ ງັ ລດັ ຢູ່ າງໜກັ ແລວື້ ນກັ ຮຽນຍງັ ຕອື້ ງຫກີ ເວລາເຂາົື້ ຮູ່ ວມກດິ ຈະກາທາງການເມອງ (ປະຊຸມວຈິ ານປຸກລະດມົ ) ໃນຊູ່ ວົ ໂມງຫວູ່ າງ ຈາກການຮຽນມສ້ື ຸດທາື້ ຍຂອງອາທດິ ຫ ແມູ່ ນແຕູ່ ເວລາປິດພາກຮຽນນກັ ຮຽນ ນກັ ສກສາຕອ້ື ງສູຊ້ື ນົ ເກນີ ໄປບູ່ ສາມາດທູ່ ຸມເວລາເພູ່ ອສກສາແຕູ່ ຢູ່ າງດຽວເປນັ ເຫດໃຫມື້ າດຕະຖານການສກສາຕູ່ າລງົ ໄປ. 110 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

2. ໂຄງການເລູ່ ງັ ລດັ ການສອນໃຫແື້ ກູ່ ບຸກຄນົ ທູ່ ອີ ູ່ ານໜງັ ສບູ່ ອອກຂຽນບູ່ ໄດພື້ າຍໃນໄລຍະສນັ້ື ແລະ ການ ຜະລດິ ຊູ່ າງເທກັ ນກິ ທູ່ ຂີ າດແຄນໃຫພ້ື ຽງພກບັ ຄວາມຕອື້ ງການໂດຍໄວຈູ່ ງຈາເປນັ ຕອ້ື ງປັບຫກັ ສູດ ຫ ການ ຝກໃຫສ້ື ອດຄູ່ ອງກບັ ຄວາມຕອ້ື ງການໂດຍຈດັ ຮຽນເນນັ້ື ໜກັ ສະເພາະວຊິ າ ຫ ຂະແໜງໃດຂະແໜງໜູ່ ງ ທູ່ ຈີ າເປັນຢູ່ າງແຄບໆ ໃນບາງກລະນນີ ກັ ຮຽນບາງຄນົ (ໂດຍສະເພາະກູ່ ຸມຊາວໄຮູ່ ຊາວນາທູ່ ໄີ ດຮື້ ບັ ສດິ ເຂາົື້ ຮຽນ) ບູ່ ມພີ ນື້ ຖານຄວາມຮູຢ້ື ູ່ າງພຽງພມາກູ່ ອນ ຊູ່ ງເປນັ ການຈາເປນັ ຕູ່ ການສກສາລະດບັ ຕູ່ າລງົ . 3. ລດັ ຄວບຄຸມ້ື ການສກສາຢູ່ າງເຂມັ້ື ງວດກວດຂນັ ການດົ ຫກັ ສູດແນວການສກສາປະລມິ ານນກັ ຮຽນນກັ ສກ ສາການດົ ຂະແໜງວຊິ າພເິ ສດ (Specialty) ກາໜດົ ວຽກ ແລະ ໜາ້ື ທູ່ ີໃຫແື້ ກູ່ ຜູສ້ື າເລດັ ຈດັ ສູ່ ງົ ໄປຕາມ ສະຖານທູ່ ຕີ ູ່ າງໆຕາມລກັ ຊະນະໂດຍບູ່ ໄດພື້ ນິ ດິ ພເິ ຄາະເຖງິ ຄວາມພໃຈ ຫ ໃຫໂື້ ອກາດແກູ່ ຜູສື້ າເລດັ ເປັນຜູ ້ື ເລອກເອງໄດຕື້ າມໃຈຊອບບາງເທູ່ ອກເກດິ ຜນົ ເສຍໃນດາ້ື ນຄຸນນະພາບຂອງງານ ແລະ ໃນບາງກລະນເີ ມູ່ ອ ທາງການສູ່ ງົ ໄປປະຈາຕາມທູ່ ຕີ ູ່ າງໆກບັ ບູ່ ມງີ ານໃຫທື້ າເຕມັ ທູ່ ີ ຫ ຄວາມສາມາດຂອງຜູທື້ ູ່ ຖີ ກສູ່ ງົ ໄປເກນີ ຄວາມຕອື້ ງການຂອງງານຊະນດິ ນນັ້ື ທງັ ນເີ້ື ພາະຜູສື້ າເລດັ ອອກມາມຄີ ວາມຮູຄື້ ວາມຊູ່ ຽວຊານເກນີ ຄວາມ ຕອື້ ງການ (ເພາະສກສາຂະແໜງວຊິ າພເິ ສດທູ່ ແີ ຄບເກນີ ໄປ) ຈນົ ເກດີ ຄວາມສູນລາື້ ໆຕູ່ ການຝກອບົ ຮມົ ມາ. 4. ຈານວນເຈາົື້ ໜາ້ື ທູ່ ີ (Cadre) ແລະ ຜູທ້ື ູ່ ອີ ອກຈາກລດັ ຊະການ (ທະຫານສູ່ ວນໃຫຍູ່ ) ຊູ່ ງໄດຮື້ ບັ ສດິ ທເິ ຂາົື້ ຮຽນ ແລະ ມພີ ນື້ ຖານຄວາມຮູບື້ ູ່ ດພີ ຫ ເລູ່ ອງການຮຽນມາດນົ ໄດລ້ື ງັ ໄຫູ່ ເຂາົ້ື ຝກຮຽນເປນັ ຈານວນຫາຍ ທາ ໃຫມື້ າດຕະຖານການສກສາຕູ່ າລົງ ແລະ ການບັນຈຸອາຈານໃໝູ່ ເຂົາື້ ໃຫພື້ ຽງພກບັ ຄວາມຕອື້ ງການ ຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງການສກສາເປັນເຫດໃຫຄື້ ຸນນະພາບຂອງອາຈານນອື້ ຍລງົ ໃນປີ 1957 ຈານວນ 50% ຂອງຄຈູ ານວນ 38,000 ຄນົ ເປນັ ຜູບື້ ູ່ ມຄີ ວາມຊານານການສອນພຽງພ ປີ 1957 ພຽງ 13% ຂອງອາຈານ ວທິ ະຍາໄລ ຈານວນ 42,000 ຄນົ ເປນັ ອາຈານສູງວຸດທ.ິ 11. ການສູ່ ງົ ເສມີ ການຜະລດິ ນກັ ວທິ ະຍາສາດ 1. ພກັ ຄອມມູນດິ ໄດເື້ ລງັ ເຫນັ ເຖງິ ຄວາມສາຄນັ ຂອງວທິ ະຍາສາດ ຊູ່ ງເປນັ ພນື້ ຖານຂອງ ເທກັ ໂນໂລຢໃີ ນອນັ ທູ່ ີ ຈະນາໄປສູ່ ູການພດັ ທະນາທາງອຸດສາຫະກາເສດຖະກດິ ແລະ ສາື້ ງສນັ ຄວາມຈະເລນິ ແກູ່ ປະເທດເພູ່ ອດາ ເນນີ ການໃຫເ້ື ປັນໄປຕາມເປົາ້ື ໝາຍດູ່ ງັ ກູ່ າວ ໃນປີ 1949 ພກັ ຄອມມູນດິ ໄດສື້ ູ່ ງົ ເຊນີ ໂປື້ ຕາ້ື (Chien Po- ta) ຜູຊ້ື ູ່ ວຍຫວົ ໜາ້ື ຝູ່ າຍໂຄສະນາຊວນເຊູ່ ອໄປຍງັ ມດົ ສະກູເຮດັ ການສກສາການຈດັ ອງົ ການໂຄງສາ້ື ງ ແລະ ການວາງແຜນງານຂອງສະຖາບນັ ວິທະຍາສາດ ໂຊວຽດ (Soviet Academy of Sciences) ໃນປີ ດຽວກນັ ຈນີ ກໄດສ້ື າື້ ງສະຖາບນັ ວທິ ະຍາສາດຈນີ ຂນື້ ຕູ່ ມາຈານວນການຜະລດິ ນກັ ວທິ ະຍາສາດ ແລະ ສະ ຖາບນັ ທາງວທິ ະຍາສາດໄດເື້ ພູ່ ີມຂນື້ ຢູ່ າງຫລວງຫາຍ ໃນປີ 1957 ມເີ ຖິງ 68 ສະຖາບນັ ເຈາົື້ ໜາື້ ທູ່ ີວໄິ ຈ 5,506 ໃນປີ 1959 ເພູ່ ມີ ເປນັ 105 ສະຖາບນັ ນກັ ວໄິ ຈ 7,000 ຄນົ (19) 2. ເພູ່ ອສະໜອງຄວາມຕອ້ື ງການໃນການພດັ ທະນາເສດຖະກດິ ແລະ ຜະລດິ ນກັ ວທິ ະຍາສາດໃຫທ້ື ນັ ກບັ ຄວາມຈະເລນິ ກາື້ ວໜາື້ ທາງດາ້ື ນວທິ ະຍາສາດລດັ ໄດຈື້ ດັ ແຜນການສກສາໄລຍະ 12 ປີຂນ້ື ຂະຫຍາຍສາຂາ ໃຫກື້ ວາື້ ງຂວາງຍູ່ ງິ ຂນ້ື ເຊູ່ ັນ: ຟິສິກນວິ ເຄຍ, ວິສາວາການວິ ເຄຍ, ກາມນັ ຕະພາບລັງສີ Thermal dynamic engineering, tight polymer chemistry and physics, geochemistry and rare elements, biophysics and automation ເປນັ ຕນົ້ື ນອກຈາກນຍີ້ື ງັ ໄດຂ້ື ະຫຍາຍລະດບັ ການ ສກສາໄປເຖງິ ປະລນິ ຍາໂທ ແລະ ປະລນິ ຍາເອກ 111 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

12. ບດົ ສູ່ ງົ ທາື້ ຍ ການປູ່ ຽນແປງແກໄື້ ຂລະບບົ ສກສາຈາກສະໄໝກູ່ ອນພກັ ຄອມມູນດິ ເຮດັ ການຢດອານາດຈດັ ຕງັື້ ລດັ ຖະບານ ມາສູ່ ູການຈດັ ລະບບົ ການສກສາໃໝູ່ ອາດກູ່ າວໄດວື້ ູ່ າເປນັ ການປູ່ ຽນແບບໜາື້ ມເປັນຫງັ ມທດີ ຽວຈາກການສກສາທູ່ ີ ມຸງື້ ເນນັ້ືື້ ໄປໃນທາງປດັ ຊະຍາ, ກະວ,ີ ວນັ ນະກາ ແລະ ສລີ ະປະກາມາສູ່ ູການສກສາທາງອຸດສາຫະກາ, ເຕກັ ໂນໂລຢີ ວທິ ະຍາສາດສະໄໝໃໝູ່ , ຫກັ ສູດວທິ ກີ ານ ທດັ ສະນະຄະຕທິ ູ່ ກີ ູ່ ຽວກບັ ການສກສາແບບເກູ່ າົ ໆຖກປູ່ ຽນແປງແກໄ້ື ຂ ໂດຍສນິື້ ເຊງີ ສູ່ ງິ ໃດທູ່ ປີ ະເທດອູ່ ນ (ໂດຍສະເພາະປະເທດຕະເວນັ ຕກົ ) ຄດິ ວູ່ າສາຄນັ ຈາເປັນຕູ່ ການສກສາອາດຖກ ຄດັ ຄາື້ ນວູ່ າບູ່ ຈາເປັນ ຫ ເປັນວູ່ າເປັນສູ່ ງິ ສະແດງອອກຂອງລດັ ທຈິ ກັ ກະວດັ ນຍິ ມົ ທູ່ ມີ ພີ ດິ ມໄີ ພຕູ່ ສງັ ຄມົ ຂອງຈນີ ຄອມມູນດິ ທງັ ນສີື້ ບເນູ່ ອງມາຈາກຫກັ ອຸດມົ ການທູ່ ແີ ຕກຕູ່ າງກນັ ລະຫວູ່ າງປະເທດເສລນິ ຍິ ມົ ແລະ ປະເທດຄອມມູ ນດິ . ກູ່ ອນປົດແອກປະຊາຊນົ ປະເທດຈນີ ຮອ້ື ຍລະ 80 ບູ່ ຮູໜື້ ງັ ສອດັ ຕາຄນົ ບູ່ ຮູໜື້ ງັ ສອູ່ ານບູ່ ອອກຂຽນບູ່ ໄດມື້ ເີ ຖງິ ຮອື້ ຍລະ 95 ພາຍຫງັ ຈາກທູ່ ທີ າງການໄດປື້ ັບປຸງແກໄ້ື ຂລະບບົ ການສກສາແບບໃໝູ່ ແລວ້ື ໂດຍສະເພາະພາຍຫງັ ການ ປະຕວິ ດັ ໃຫຍູ່ ທາງວດັ ທະນະທາການສກສາຂອງຈນີ ກໄດພື້ ດັ ທະນາໄປຫາຍປະຈບຸ ນັ ຕາມເມອງໃຫຍູ່ ໆ ແລະ ເມອງ ຂະໜາດກາງທູ່ ວົ ໄປໄດຈື້ ກັ ານສກສາຊນັື້ ມດັ ທະຍມົ ຕອນຕນົ້ື ແລະ ໃນທູ່ ບີ າງແຫູ່ ງຂນັື້ ມດັ ທະຍມົ ຕອນປາຍຢູ່ າງທູ່ ວົ ເຖງິ ແລວື້ ໃນຊນົ ນະບດົ ກຖເອາົ ການຈດັ ການສກສາຊນັ້ື ປະຖມົ ຫກັ ສູດ 5 ປີ ໃຫທ້ື ູ່ ວົ ເຖງິ ເປນັ ສາຄນັ ແລະໃນທູ່ ທີ ູ່ ມີ ີ ເງູ່ອນໄຂກຈດັ ການສກສາຫກັ ສູດ 7 ປໃີ ຫທ້ື ູ່ ວົ ເຖງິ ຕາມສະຖຕິ ປິ ີ 1973 ປະກດົ ວູ່ າຈານວນນກັ ຮຽນປະຖມົ ທູ່ ກີ າລງັ ຮຽນຢູ່ ູໃນທູ່ ຕີ ູ່ າງໆ ທູ່ ວົ ປະເທດມຫີ າຍກວູ່ າປີກູ່ ອນປດົ ແອກ. 112 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ບດົ ທີ 6 ສາພນັ ທະພາບລະຫວູ່ າງຈນີ ຄອມມນູ ດິ : ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ ສະຫະພາບໂຊວຽດ 1. ຄວາມນາ ໜູ່ ງໃນສບິ ຂູ່ າວໃຫຍູ່ ປະຈາປີ ຄ.ສ. 1971 ຂອງການຈດັ ລາດບັ ຂູ່ າວໃຫຍູ່ ຫ ຂູ່ າວທູ່ ປີ ະຊາຊນົ ໃຫຄ້ື ວາມສນົ ໃຈສູງສຸດຂອງສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ ຄເລູ່ ອງ \"ຈນີ \" ສາລະຂອງຂູ່ າວກູ່ ຽວກບັ ການໄດຮ້ື ບັ ໄຊຊະນະໃນການເຂາົື້ ເປນັ ສະມາຊກິ ສະຫະປະຊາຊາດຂອງຈນີ ຄອມມນູ ດິ ຂູ່ າວການຈະໄປຢຽມຍາມປກັ ກູ່ ງິ ຂອງປະທານາທບິ ດີ ນກິ ສນັ (ການ ຈດັ ລາດບັ ຂູ່ າວໃຫຍູ່ ປະຈາປນີ ນັ້ື ເປນັ ການອອກຄະແນນສຽງຈາກບນັ ນາທກິ ານ ແລະ ຫວົ ໜາື້ ຂູ່ າວຂອງສະມາຄມົ ຜູ ້ື ສູ່ ຂູ່ າວ ແລະ ສະຖານໂີ ທລະທດັ ໃນສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ) ນກັ ວເິ ຄາະຂູ່ າວກລະນເີ ລູ່ ອງການເມອງຕູ່ າງກວຈິ ານໃຫື້ ທດັ ນະກູ່ ຽວກບັ ການເຄູ່ ອນໄຫວການປັບປຸງສາພນັ ທະພາບຂອງ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າກບັ ຈນີ ຄອມມູນດິ ເປີດກວາື້ ງ ຂວາງ ຊູ່ ງພສະຫຸບຂວື້ ຈິ ານນອກເປນັ ຫວົ ຂໄື້ ວຢື້ ູ່ າງ ກວາື້ ງຂວາງດູ່ ງັ ນີ້ື ຄ ທດັ ສະນະຄວາມເຫນັ ໃນເລູ່ ອງການຕູ່ ຮອງ ບນັ ຫາສງົ ຄາມໃນວຽດນາມບນັ ຫາຄວາມຮູ່ ວມມທາງເສດຖະກດິ ລະຫວູ່ າງຈນີ ແລະ ສະຫະລດັ ບນັ ຫາເກາະໄຕ້ື ຫວນັ ບນັ ຫາຄວາມຮູ່ ວມມ ແລະ ຫຸດຄວາມຕງຄຽດໃນເອເຊຍຕະເວນັ ອອກ ທູ່ ານ ສາດສະດາຈານ ແຮ ໂຣນ ຊີ ຮນິ ຕນັ ແຫູ່ ງສະຖາບນັ ກດິ ຈະກາສາລບັ ຊີໂນ-ໂຊວຽດ (The Institute for Sino-Soviet affairs) ມະຫາ ວທິ ະຍາໄລ ວຊງິ ຕນັ ໃນນະຄອນວຊງິ ຕນັ ດ.ີ ຊ.ີ ໄດມື້ ຄີ ວາມຄດິ ເຫນັ ໄປໃນທາງກງົ ກນັ ຂາື້ ມກບັ ນກັ ວເິ ຄາະ ຫວງ ຫາຍຫາຍທູ່ ານທູ່ ເີ ບູ່ ງິ ຄວາມສາພນັ ລະຫວູ່ າງຈນີ ຄອມມນູ ດິ ແລະ ສະຫະລດັ ອເມລກິ າໃນດາື້ ນດເີ ກນີ ໄປທູ່ ານສະສະ ດາຈານ ຮນິ ຕນັ ຜູນື້ ີື້ ກາ ລງັ ສກສາສາພນັ ລະຫວູ່ າງຈນີ ຄອມມນູ ດິ ແລະ ໂຊວຽດລດັ ເຊຍຢູ່ ູ ທູ່ ານມຄີ ວາມເຫນັ ວູ່ າດ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າບູ່ ຄວນມເີ ຈດນາບູ່ ບລສິ ຸດຕູ່ ຄວາມສາພນັ ຂອງຊາດທງັ ສອງນີ້ື ຂສ້ື ກສານລີ້ື ະບຸວູ່ າ \"ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າມຜີ ນົ ປະໂຫຍດສູ່ ວນໃຫຍູ່ ຕູ່ ຄວາມໝນັື້ ຄງົ ໃນເອເຊຍຕະເວນັ ອອກ ແລະ ປະກດົ ວູ່ າຄວາມໝນັ້ື ຄງົ ນນັ້ື ຈະ ຢນຢູ່ ູໄດກ້ື ຕູ່ ເມູ່ ອຄວາມສາພນັ ລະຫວູ່ າງຈນີ ຄອມມນູ ດິ -ໂຊວຽດ-ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ ມນີ າ້ື ໜກັ ສມົ ດຸນກນັ \" ນນັື້ ກ ຄການພະຍາຍາມບູ່ ໃຫດ້ື ຸນແຫູ່ ງສາພນັ ທະພາບປູ່ ຽນໄປຕາມກນັ ຢູ່ ູລະຫວູ່ າງຊາດທງັ ສອງເພູ່ ອເປນັ ປນົ ປກັ ຕູ່ ອກີ ຊາດ ໜູ່ ງ ແລະ ອູ່ ນໆ ຫ ອາດເອນີື້ ວູ່ າທດິ ສະດຄີ ຸນນະພາບຮູບສາມຫູ່ ຽມ. ຜູທື້ ູ່ ຕີ ດິ ຕາມຂູ່ າວຄວາມເຄູ່ ອນໄຫວທາງການເມອງລະຫວູ່ າງປະເທດເປັນປະຈາຄງົ ມຄີ ວາມສບັ ສນົ ແລະ ແປກໃຈບູ່ ນອື້ ຍຕູ່ ການແປໂສມໜາື້ ໃໝູ່ ໃນການດາເນນີ ນະໂຍບາຍຕູ່ າງປະເທດຂອງປະທານາທບິ ດີ ລຊິ າດ ນກິ ສນັ ທູ່ ມີ ຕີ ູ່ ສາທາລະນະລດັ ປະຊາຊນົ ຈນີ ຫງັ ຈາກທູ່ ສີ ອງປະເທດນໄີ້ື ດມ້ື ຄີ ວາມຂດັ ແຍງ້ື ກນັ ແລະ ຫນັ ຫງັ ໃຫແ້ື ກູ່ ກນັ ມາ ຮູ່ ວມ 20 ກວູ່ າປີ ທງັ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ ແລະ ສາທາລະນະລດັ ປະຊາຊນົ ຈນີ ຕູ່ າງມຫີ ກັ ອຸດມົ ການລດັ ທແິ ຕກຕູ່ າງ ກນັ ມທີ ດັ ສະນະ ແລະ ແນວທາງໃນການດາເນນີ ໂຍບາຍຄນົ ລະແບບສະບບັ ທງັ ສອງປະເທດຕູ່ າງກເຄຍີ ຖວູ່ າຝູ່ າຍ ກງົ ກນັ ຂາ້ື ມຄ ສດັ ຕູໝາຍເລກໜູ່ ງຂອງຕນົ ແລະ ຄງົ ບູ່ ມທີ າງທູ່ ສີ ອງຊາດຈະມາຍາດດກີ ນັ ໄດແ້ື ຕູ່ ແລວື້ ຈດຸ ເລູ່ ມີ ຂອງ ການປະຕວິ ດັ ຄວາມສາພນັ ລະຫວູ່ າງທູ່ ສີ ອງກເກດິ ຂນື້ ເມູ່ ອຕນົ້ື ເດອນ ເມສາ ປີ ຄ.ສ. 1971 ຂະນະທູ່ ມີ ກີ ານແຂູ່ ງຂນັ ຊງິ ແຊມປຽ້ື ນໂລກກລິ າປູ່ ງິ ປອງ ໃນ ເມອງ ນາໂກຢາ ປະເທດຢູ່ ີປູ່ ຸນ ຊູ່ ງທມີ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ ແລະສາທາລະນະ ລດັ ປະຊາຊນົ ຈນີ ໄດເ້ື ຂາົ້ື ຮູ່ ວມຊງິ ໄຊດວື້ ຍ ຈາກເຫດການໃນເທູ່ ອນນັ້ື ເອງທູ່ ນີ ກັ ວຈິ ານການເມອງລະຫວູ່ າງປະເທດ ເອນີ້ື ການແຂູ່ ງຂນັ ໃນເທູ່ ອນນັື້ ວູ່ າ \"ປິງປອງການເມອງ\" ແລະ ນນັື້ ເປັນຈດຸ ເລູ່ ມີ ຕນົ້ື ທູ່ ນີ າໄປສູ່ ູການໄປຢຽມຍາມນອ ຄອນຫວງປກັ ກູ່ ງິ ຂອງປະທານາທບິ ດີ ນກິ ສນັ ຕາມຄາເຊນີ ຂອງນາຍກົ ລດັ ຖະມນົ ຕໂີ ຈວເອນີ ໄຫ ໃນພາຍຫງັ ຕູ່ ມາ. ການຟນື້ ຟູສາພນັ ທະພາບຂອງສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ ແລະ ສາທາລະນະລດັ ປະຊາຊນົ ຈນີ ຈະບນັ ລຸເຖິງເປົາ້ື ໝາຍພຽງໃດ? ແລະ ເພູ່ ອເປັນກະແຈໄຂໄ້ື ປສູ່ ູຄາຖາມທູ່ ວີ ູ່ າເປັນຫຍງັ ສາທາລະນະລດັ ປະຊາຊນົ ຈນີ ແລະ ໂຊວຽດ ລດັ ເຊຍ ຊູ່ ງປກົ ຄອງປະຊາຊນົ ຮູ່ ວມ 2,000 ກວູ່ າລາື້ ນຄນົ ແລະ ຕງັ້ື ຢູ່ ູໃນ \"ດນິ ແດນແຫູ່ ງໃຈກາງ\" (heartland) ອນັ ເປັນຍຸດທະສາດຂອງຢູເຣເຊຍ ແລະ ຕູ່ າງໄດບ້ື ຸກບນັ້ື ຮູ່ ວມກນັ ຢູ່ າງເປັນນາ້ື ໜູ່ ງໃຈດຽວ ໃນແນວອຸດມົ ການທາງ 113 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ການທະຫານທາງການເມອງ ແລະ ທາງເສດຖະກດິ ໃນການສາ້ື ງສນັ ຄາື້ ຍສງັ ຄມົ ຄອມມູນດິ ແລະ ຕູ່ ຕາ້ື ນໂລກເສລຈິ ູ່ ງ ໄດຂ້ື ດັ ແຍງ້ື ແຕກຫກັ ກນັ ໄປໃນເວລາຕູ່ ມາເຫດໃດສາທາລະນະລດັ ປະຊາຊນົ ຈນີ ຈູ່ ງຫນັ ຫງັ ລະຖມິື້ ມດິ ເກູ່ າົ ໃນອະດດີ ທູ່ ໄີ ດມື້ ສີ ູ່ ວນຮູ່ ວມໃນການສະໜບັ ສະໜນູ ການປະຕວິ ດັ ຂອງຄອມມູນດິ ຈນີ ຈນົ ປະສບົ ຜນົ ສາເລດັ ? ຜູຂ້ື ຽນຈູ່ ງໃຜຂ ນາບດົ ຄວາມນມີ້ື າເປນັ ແນວທາງໃນການຕອບຄາຖາມດູ່ ງັ ກູ່ າວ ແລະ ເປນັ ແນວທາງໃນການສກສາເຖງິ ການດາເນນີ ນະໂຍບາຍຕູ່ າງປະເທດຂອງສາທາລະນະລດັ ປະຊາຊນົ ຈນີ ຕູ່ ໄປ. ຈດຸ ເລູ່ ມີ ຂອງຄວາມຂດັ ແຍງື້ ລະຫວູ່ າງສາທາລະນະລດັ ປະຊາຊນົ ຈນີ ແລະ ລດັ ເຊຍໄດເື້ ລູ່ ມີ ຂນື້ ຈາກການ ຍາດຊງິ ອານາດ ຫ ສະແຫວງຫາອດິ ທພິ ນົ ໃນຄາື້ ຍຄອມມູນດິ ນາກນັ ເອງ ດູ່ ງັ ເຊູ່ ນັ ຕງັ້ື ແຕູ່ ປີ ຄ.ສ. 1956 ໄດເື້ ກດີ ຄວາມຂດັ ແຍງ້ື ກູ່ ຽວກບັ ການປບັ ປຸງສາພນັ ທະພາບລະຫວູ່ າງພກັ ຄອມມນູ ດິ ລດັ ເຊຍ ແລະ ປະເທດຄອມມູນດິ ອູ່ ນໆ ຕງັື້ ແຕູ່ ປີ ຄ.ສ.1957 ກູ່ ຽວກບັ ອານາດໃນການປບັ ແນວນະໂຍບາຍຄວາມເປນັ ນາື້ ໜູ່ ງໃຈດຽວກນັ ໃນຄາື້ ຍຄອມມູນດິ ແລະຄວາມເຄູ່ ອນໄຫວຂອງຄອມມູນດິ ນານາຊາດ (ທູ່ ຕີ ູ່ າງມຈີ ດຸ ໝາຍ ແລະ ແນວທາງໃນການພດັ ທະນາລະບບົ ສງັ ຄມົ ນຍິ ມົ ຂອງຕນົ ເອງ): ຕງັ້ື ແຕູ່ ປີ ຄ.ສ. 1958 ບນັ ຫາກູ່ ຽວກບັ ອານາດໃນການຕດັ ສນິ ໃຈວູ່ າຜນົ ປະໂຫຍດຄວນ ຈະຕກົ ເປັນຂອງຝູ່ າຍປກັ ກູ່ ງິ ຫ ມດົ ສະກູ ໃນການການດົ ຫກັ ເກນນະໂຍບາຍໃນຄາື້ ຍຄອມມູນດິ ໃນໜູ່ ງຄວາມຂດັ ແຍງ້ື ເລູ່ ອງຜນົ ປະໂຫຍດຂອງຊາດກໄດເື້ ຂາົ້ື ມາພວົ ພນັ ກບັ ບນັ ຫາການຕດັ ສນິ ໃຈຂອງໂຊວຽດລດັ ເຊຍໃນປະເດນັ ທູ່ ີ ວູ່ າຈະຊູ່ ວຍເຫອຈນີ ຄອມມນູ ດິ . ຕູ່ ສະຖານນະການປະຕວິ ດັ ໂລກ (ຕາມລດັ ທເິ ລນນິ ) ໃນຂະນະດຽວກນັ ລດັ ເຊຍກດາເນນີ ນະໂຍບາຍສະ ໜບັ ສະໜນູ ເສມີ ສາື້ ງຄວາມເຂມັ້ື ແຂງໃຫແື້ ກູ່ ຈນີ ເພູ່ ອເຮດັ ການຕູ່ ຕາື້ ນຢູ່ ີປູ່ ຸນ ຂທື້ ູ່ ໜີ າື້ ສງັ ເກດໃນຂະນະນນັ້ື ກຄແມູ່ ນ ຈນີ ຈະໄດຮ້ື ບັ ຄວາມຊູ່ ວຍເຫອຈາກໂຊວຽດລດັ ເຊຍ ຢູ່ ີປູ່ ຸນກຍງັ ຄງດາເນນີ ການບບີ ບງັ ຄບັ ຈນີ ຢູ່ ູຢູ່ າງບູ່ ຍບັ ຢັງື້ ແລະ ໄພຄຸກຄາມຈາກສງົ ຄາມລະຫວູ່ າງຢູ່ ີປູ່ ຸນກບັ ລດັ ເຊຍກເລູ່ ມີ ເພູ່ ມີ ທະວຄີ ວາມຮຸ ນແຮງຂນ້ື ໃນທາ້ື ຍກາງປີ ຄ.ສ.1930 ສະລາຕນິ ກໄດລ້ື ະບຸເຖິງຄວາມຈາເປັນ ແລະ ຜນົ ປະໂຫຍດໃນການເສມີ ສາື້ ງສະມດັ ຖະພາບໃຫແື້ ກູ່ ລດັ ຖະບານ ນານກງິ ຂອງຈຽງໄຄເຊກັ ໃນຕນົ້ື ປີ ຄ.ສ.1938 ລດັ ເຊຍໄດເື້ ຊນັ ສນັ ຍາໃຫຄື້ ວາມຊູ່ ວຍເຫອຊູ່ ງກນັ ແລະ ກນັ ກບັ ລດັ ຖະບານຈຽງໄຄເຊກັ ແລະ ໃນເດອນມງັ ກອນ ປີ ຄ.ສ. 1945 ມດົ ສະກູກໄດເ້ື ຊນັ ສນັ ຍາອກີ ໜູ່ ງສະບບັ ກບັ ລດັ ຖະບານນານກງິ ຊູ່ ງສນັ ຍາໄດລ້ື ະບຸວູ່ າ \"ຈະສະໜບັ ສະໜນູ ທາຈາລຍິ າ ແລະ ການຊູ່ ວຍເຫອທາງທະຫານ\" ແກູ່ ຈນີ ປະຫວດັ ຄວາມເປັນມາຂອງຄວາມສາພນັ ລະຫວູ່ າງພກັ ຕູ່ ພກັ 2 ລະຫວູ່ າງພກັ ໂຊວຽດລດັ ເຊຍ ແລະ ຈນີ ຄອມ ມນູ ດິ ຍງັ ຄງົ ຄຸມເຄອຢູ່ ູຫາຍປະການ ພກັ ຄອມມູນດິ ຈນີ ໄດກື້ ູ່ ຕງັ້ື ຂນ້ື ມາໂດຍການສະໜບັ ສະໜນູ ຂອງອງົ ກອນຄອມ ມູນດິ ສາກນົ ໂຄມນິ ເທນິ (Cominten) ແຕູ່ ຫງັ ຈາກທູ່ ີ ພກັ ຄອມມູນດິ ຈນີ ໄດຖື້ ກກວາດລາ້ື ງໃນເດອນເມສາ ຄ.ສ. 1927 ໂດຍກອງທບັ ຂອງລດັ ຖະບານຈຽງໄຄເຊກັ ການຊູ່ ວຍເຫອຂອງພກັ ຄອມມູນດິ ໂຊວຽດລດັ ເຊຍກໄດມື້ ຸງື້ ໄປສູ່ ູ ຄະນະກາມາທກິ ານກາງ ໃນເມອງ ຊຽງໄຮື້ (Shanghai Central Committee) ຄວາມສາພນັ ລະຫວູ່ າງມດົ ສະ ກູ ແລະ ພກັ ຄອມມູນດິ ຈນີ ເປັນໄປຢູ່ າງໃດໃນຊູ່ ວງຍຸກກຽງສນີ ນັື້ ບູ່ ປາກດົ ຊດັ ເຈນັ ບາເນນ ໄດບ້ື ນັ ທກໄວວື້ ູ່ າ \"ມີ ພະຍານທູ່ ເີ ຊູ່ ອຖໄດວ້ື ູ່ າ ໃນລະຫວູ່ າງທູ່ ສີ ງົ ຄາມໂລກເທູ່ ອທູ່ ສີ ອງໄດສື້ ະຫງບົ ລງົ ຜູນ້ື າຂອງໂຊວຽດລດັ ເຊຍບູ່ ມີ ຄວາມ ໝນັື້ ໃຈໃນການສູຮ້ື ບົ ຂອງພກັ ຄອມມູນດິ ຈນີ \" ແຕູ່ ບນັ ຫາຄວາມບູ່ ແນູ່ ໃຈດູ່ ງັ ກູ່ າວກບູ່ ໄດເ້ື ປັນເຄູ່ ອງກດີ ຂວາງລດັ ເຊຍ ໃນອນັ ທູ່ ີຈະໃຫຄື້ ວາມຊູ່ ວຍເຫອພກັ ຄອມມູນດິ ຈນີ ເຮດັ ການສູຮ້ື ບົ ກບັ ກອງທບັ ຈຽງໄຄເຊກັ ແຕູ່ ປະການໃດໃນ ລະຫວູ່ າງປີ ຄ.ສ. 1945-19464 ເຖງິ ແມູ່ ນວູ່ າບາເນນຈະອາື້ ງໜງັ ສປກົ ຊາວຂອງກະຊວງຕູ່ າງປະເທດ (ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ) ປະຈາເດອນມງັ ກອນ ຄ.ສ. 1949 ສະໜບັ ສະໜູນຂຄ້ື ວາມ ດູ່ ງັ ກູ່ າວກຕາມ ແຕູ່ ຍງັ ບູ່ ເປັນທູ່ ແີ ຈູ່ ມແຈງ້ື ວູ່ າຖກຕອ້ື ງກງົ ກບັ ຂເື້ ທດັ ຈງິ ຫ ບູ່ ເທູ່ າົ ທູ່ ປີ າກດົ ພກັ ຄອມມູນດິ ໄດຢື້ ດອາວຸດ ແລະ ຍຸດທະສາພາລະຈາກຢູ່ ີປູ່ ຸນໃນ ລະຫວູ່ າງສງົ ຄາມສູ່ ວນໜູ່ ງ ຊູ່ ງຢູ່ ປີ ູ່ ຸນໄດສ້ື ະສມົ ໄວໃື້ ນແມນຈເູ ຣຍ. ນອກເໜອຈາກການຊູ່ ວຍເຫອທາງອອ້ື ມແກູ່ ກອງທບັ ຄອມມູນດິ ໃນລະຫວູ່ າງສງົ ຄາມກາງເມອງ ແລວື້ ຄວາມ ສາພນັ ລະບບົ ພກັ ຕູ່ ພກັ ລະຫວູ່ າງສອງຊາດນີ້ື ຍງັ ຕງັື້ ຢູ່ ູເທູ່ ງິ ຮາກຖານແຫູ່ ງອຸດມົ ການທາງ ການເມອງ ນນັື້ ຄການສະ ໜບັ ສະໜນູ ໂດຍຢດຖຫກັ ທາງທດິ ສະດຂີ ອງລດັ ທມິ າກ ແລະ ສະໜບັ ສະໜນູ ທາງປະຕບິ ດັ ຕູ່ ການເຄູ່ ອນໄຫວຕູ່ ສູ ້ື 114 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ຂອງພກັ ຈນີ ຄອມມູນດິ ຈນີ ຄວາມສາພັນຢູ່ າງເປັນທາງການລະຫວູ່ າງໂຊວຽດລັດເຊຍ ແລະ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາຊນົ ຈນີ ໄດເື້ ລູ່ ມີ ຂນື້ ໂດຍລດັ ຖະບານລດັ ເຊຍປະກາດຮບັ ຮອງລດັ ຖະບານໃໝູ່ ຂອງຈນີ ຄອມມູນດິ ເມູ່ ອວນັ ທີ 1 ຕຸລາ ຄ.ສ. 1949 ແລະໃນເດອນທນັ ວາປີດຽວກນັ ເໝາົ ເຈ໋ີຕີ ຸງກໄດເື້ ດນີ ທາງໄປເຢອນມດົ ສະກູ ແລະ ໄດເື້ ຊນັ ສນັ ຍາ ຂຕ້ື ກົ ລງົ ກນັ ສຕາລນິ ຫາຍສະບບັ ນບັ ເປັນການເລູ່ ມີ ຕນົື້ ຂອງການເຊູ່ ອມໂຢງຄວາມສາພນັ ລະຫວູ່ າງກນັ ຢູ່ າງແໜນື້ ແຟນື້ ໃນໄລຍະເລູ່ ມີ ຕນົື້ ຂອງການ ເດນີ ທາງຮູ່ ວມກນັ ຂອງປະເທດສງັ ຄມົ ນຍິ ມົ ທງັ ສອງສາລະສາຄນັ ຂອງຄວາມຮູ່ ວມ ມລະຫວູ່ າງປະເທດທງັ ສອງອາດສະຫຸບໄດດື້ ູ່ ງັ ນ:ີ້ື 1. ທາງການເມອງ ລດັ ເຊຍ ແລະ ສາທາລະນະລດັ ປະຊາຊນົ ຈນີ ໄດເື້ ຊນັ ສນັ ຍາມດິ ພາບ 30 ປີ ເມູ່ ອ ເດອນ ກຸມພາ ປີ ຄ.ສ. 1940 ໃຫຄ້ື ວາມຊູ່ ວຍເຫອທາງດາື້ ນວດັ ຖຸແຕູ່ ຈນີ ເພູ່ ອພດັ ທະນາປະເທດພາຍໃຕສ້ື ນົ ທສິ ນັ ຍາໃຫຄື້ ວາມ ຊູ່ ວຍເຫອຕູ່ ກນັ ແລະ ຕູ່ າງໃຫຄື້ າໝນັ້ື ວູ່ າຈະຊູ່ ວຍເຫອຊູ່ ງກນັ ແລະ ກນັ ຕູ່ ການໂຈມຕຂີ ອງຢູ່ ີປູ່ ຸນ ຫ ຈາກມດິ ປະເທດ ຢູ່ ີປູ່ ຸນ (ຊູ່ ງໝາຍເຖິງສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ) ຈນີ ຕກົ ລງົ ໃຫ້ື \"ສດິ ທພິ ເິ ສດ” ບາງ ປະການໃນດນິ ແດນຂອງຕນົ ເຊູ່ ນັ ການຮູ່ ວມມດາເນນີ ການທາງລດົ ໄຟແມນຈເູ ຣຍ ການອະນຍຸ າດໃຫລ້ື ດັ ເຊຍໃຊຖ້ື ານທບັ ທະຫານ ໃນປອດອາເທີ (ຕູ່ ມາລດັ ເຊຍໄດຢ້ື ົກເລກິ ການໃຊ້ື \"ສດິ ທພິ ເິ ສດ\" ດູ່ ງັ ກູ່ າວເນູ່ ອງຈາກ ຖກບບີ ບງັ ຄບັ ຈາກຢູ່ ີປູ່ ຸນຢູ່ າງໜກັ ໃນລະຫວູ່ າງ ປີກ.ສ.1935-1937) ຫງັ ຈາກທູ່ ໂີ ຊວຽດລດັ ເຊຍປະກາດຮບັ ຮອງລດັ ຖະບານສາທາລະນະລດັ ປະຊາຊນົ ຈນີ ລດັ ເຊຍກໄດພື້ ະຍາຍາມສະໜບັ ສະໜູນລດັ ຖະບານຈນີ ເຂາົື້ ໄປເປັນສະມາຊກິ ຂອງອງົ ການສະຫະປະຊາຊາດ ແລະ ລວມທງັ ໄຕຫື້ ວນັ ເຂາົື້ ເປນັ ສູ່ ວນໜູ່ ງຂອງສາທາລະນະລດັ ປະຊາຊນົ ຈນີ ສະເໝມີ າ (ຄວາມພະຍາຍາມຂອງຈນີ ຄອມ ມູນດິ ໃນການທູ່ ຈີ ະເຂາົື້ ມາມບີ ດົ ບາດ ແລະ ເປັນທູ່ ຮີ ບັ ຮອງຂອງນານາປະເທດໄດປ້ື ະສບົ ຄວາມສາເລດັ ເມູ່ ອ ວນັ ທີ 26 ຕຸລາ ຄ.ສ. 1971) ນອກຈາກນພີ້ື ນັ ທະມດິ ຄອມມູນດິ (ລດັ ເຊຍ) ຍງັ ໄດຕື້ ກົ ລງົ ທູ່ ຈີ ະໃຫຄ້ື ວາມຊູ່ ວຍເຫອໃນ ໂຄງການພດັ ທະນາພະລງັ ງານປະລະມານເູ ພູ່ ອສນັ ຕໃິ ຫແື້ ກູ່ ຈນີ ຄອມມນູ ດິ ດວື້ ຍ. 2. ທາງການທະຫານ ຈນີ ຄອມມູນດິ ແລະ ໂຊວຽດລດັ ເຊຍໄດຮ້ື ູ່ ວມມກນັ ຢູ່ າງໃກຊື້ ດິ ໃນການເຮດັ ສງົ ຄາມເກາົ ຫີ (ຄ.ສ.1950) ທງັ ສອງຊາດຮູ່ ວມກນັ ຊູ່ ວຍເຫອໂຮຈມິ ນິ (ຫວຽດນາມເໜອ) ພຊິ ດິ ຝຣູ່ ັງເສດ, ມດົ ສະກູໄດສື້ ູ່ ງົ ນາຍ ທະຫານເຂາົ້ື ໄປຝກອບົ ຮມົ ວຊິ າການທະຫານ ແລະ ການພດັ ທະນາທາງທະຫານແກູ່ ກອງທບັ ຈນີ ເປັນຈານວນຫາຍ ຕາມຫກັ ຍຸ ດທະວິທຂິ ອງລດັ ເຊຍຈດັ ຫາອາວຸດໜກັ ໃຫແື້ ກູ່ ທະຫານບົກມອບເຄູ່ ອງບນິ ແບບທນັ ສະໄໝໃຫແື້ ກູ່ ກອງທບັ ອາກາດ ຊູ່ ວຍຝກຫດັ ນກັ ບນິ ແລະ ທະຫານໂດດຈອື້ ງສູ່ ວນທາງກອງທບັ ເຮອກໄດຈື້ ດັ ສູ່ ງົ ເຮອຮບົ ແລະ ເຮອດານາ້ື ໃຫ.ື້ 3.ທາງເສດຖະກດິ ລດັ ຖະບານໂຊວຽດລດັ ເຊຍໄດໃື້ ຫຈ້ື ນີ ຄອມມູນດິ ກຢູື້ ມເງນິ ຈານວນ 430 ລາ້ື ນໂດລາ ໃນຊູ່ ວງ ໄລຍະຈາກປີ ຄ.ສ. 1950-1954 ໃນປີ ຄ.ສ. 1956 ລດັ ເຊຍໄດສື້ ນັ ຍາທູ່ ຈີ ະໃຫເ້ື ຄູ່ ອງມ ແລະ ອຸປະກອນເປັນມູນ ຄູ່ າ 200 ລາ້ື ນໂດລາ ສາລບັ ໂຄງການອນັ ເປັນຫວົ ໃຈຂອງການ ປະຕວິ ດັ ທາງອຸດສາຫະກາເຖິງ 21 ໂຄງການໃຫຍູ່ ໃນການນຈີ້ື ນີ ຄອມມູນດິ ໄດສ້ື ູ່ ງົ ນກັ ສກສາໄປສກສາຝກຝນົ ທາງເທກັ ນກິ ໃນສະຫະພາບໂຊວຽດເຖງິ 7,000 ກວູ່ າ ຄນົ ສູ່ ວນທາງມດົ ສະກູກໄດສື້ ູ່ ງົ ເຈາົ້ື ໜາ້ື ທູ່ ໄີ ປແນະນາໂຄງການພດັ ທະນາເສດຖະກດິ ຮູ່ ວມສບິ ພນັ ກວູ່ າຄນົ . 4.ທາງວດັ ທະນະທາ ທງັ ສອງມດິ ປະເທດໄດໃ້ື ຫຄ້ື ວາມມຢູ່ າງຈງິ ຈງັ ຕູ່ ໂຄງການແລກປູ່ ຽນທາງວດັ ທະນະທາໃນອນັ ທູ່ ີ ຈະສູ່ ງົ ເສມີ ມດິ ພາບລະຫວູ່ າງປະຊາຊນົ ທງັ ສອງປະເທດໄດມື້ ກີ ານແລກປູ່ ຽນສລີ ະປະວດັ ທະນະທາຕູ່ ກນັ ເຊູ່ ນັ ການ ເຜຍີ ແຜູ່ ພາບລະຄອນການສະແດງຂອງສລີ ະປນິ ແລະ ການລະຄນົ ເປນັ ຕນົ້ື . 2. ພນັ ທະມດິ ສະຕາລນິ ແລະ ການເລູ່ ມີ ຕນົ້ື ຂອງຄວາມແຕກແຍກ ອດັ ສະຍາກາຂອງສະຕາລນິ ບູ່ ພຽງແຕູ່ ກູ່ ໃຫເ້ື ກດີ ສະຖານນະການຄວາມຫຍຸງ້ື ຍາກຢູ່ າງມະຫນັ ໃນໂປແລນ ແລະ ຮງັ ກາລແິ ກູ່ ຜູນື້ າໃໝູ່ ຂອງໂຊວຽດລດັ ເຊຍ ແຕູ່ ຍງັ ກູ່ ໃຫເ້ື ກດີ ການຂດັ ແຍງື້ ຢູ່ າງຮຸ ນແຮງກບັ ຈນີ ໃນລະດູໃບໄມປື້ ູ່ ົງ ປີ ຄ.ສ. 1956 ພາຍຫງັ ການປະຊຸມສະມດັ ຊາພກັ ຄອມມູນດິ ລດັ ເຊຍຊູ່ ງໃນລະຫວູ່ າງການປະຊຸມເທູ່ ອນນັ້ື ຄຣຸດຊອບ ໄດຖື້ ະແຫງຄາປາໄຊອນັ ໂດູ່ ງດູ່ ງັ ປກັ ປາຕຕິ ຽນສະຕາລນິ ອກີ ອນັ ໜູ່ ງຈນີ ຄອມມູນດິ ກໄດຕື້ ອບໂຕທ້ື ນັ ທທີ ນັ ໃດຢູ່ າງ ແຂງແຮງຕູ່ ນະໂຍບາຍທາລາຍຫກັ ອຸດມົ ການດງັ້ື ເດມີ ຂອງເລນນິ ໂດຍຈນີ ໄດກື້ ູ່ າວຫາຄຣຸດຊອບເຖິງການດາເນນີ 115 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ນະໂຍບາຍທາງການເມອງໂດຍສນັ ຕວິ ທິ ີ ຫ ນະໂຍບາຍການຢູ່ ູຮູ່ ວມກນັ ໂດຍສນັ ຕຫິ າຍກວູ່ າທູ່ ຈີ ະໃຊວ້ື ທິ ກີ ານທາງ ປະຕວິ ດັ ສງັ ຄມົ ນານາຊາດ (ຊູ່ ງເປນັ ຍຸດທະວທິ ກີ ານເໝາົ ເຈີ໋ຕີ ຸງ) ນນັື້ ຄ ຄວາມປາດຖະຫນາຂອງຄຣຸດຊອບໃນອນັ ທູ່ ີ ຈະຜູ່ ອນຄລາຍຄວາມຕງຄຣຽດຜູກມດິ ກັບສະຫະລັດອາເມລິກາ ນອກຈາກນີຄ້ື ຣຸ ດຊອບຍັງຖກໂຈມຕີໃນ ນະໂຍບາຍການໃຫຄ້ື ວາມຊູ່ ວຍເຫອຂອງລດັ ເຊຍເພູ່ ອເຂາົື້ ຄອບຄອງອິດທພິ ນົ ໃນປະເທດດອ້ື ຍພັດທະນາໂດຍ ສະເພາະໂຄງການຊູ່ ວຍເຫອຕູ່ ຈນີ ແລະ ຈນີ ຍງັ ໄດໂື້ ຈມຕນີ ະໂຍບາຍເສມີ ສາື້ ງສາພນັ ທະພາບທູ່ ເີ ສູ່ ອມໂຊມຂອງລດັ ເຊຍວູ່ າມເີ ຈດຕະນາທູ່ ຈີ ະຕູ່ ຕາ້ື ນຈນີ ພາຍຫງັ ການຕາຍຂອງສະຕາລນິ ເໝາົ ເຈີ໋ຕີ ຸງໄດພ້ື ຈິ າລະນາຕວົ ເອງເປນັ ທາຍາດຜູ ື້ ນາທດິ ສະດກີ າກມາກ ແລະ ເລນນິ ສະຖານນະການຄວາມຫຍຸງ້ື ຍາກໃນປະເທດເອລີ ບົ ຕະເວນັ ອອກທູ່ ມີ ຜີ ນົ ກະທບົ ຕູ່ ລດັ ເຊຍໃນປີ ຄ.ສ.1957 ເປນັ ປັດໄຈຊູ່ ວຍໃຫຈ້ື ນີ ຄອມມູນດິ ສາມາດທາການບບີ ບງັ ຄບັ ລດັ ເຊຍໄດສື້ ະດວກຍູ່ ງິ ຂນື້ ໂດຍການຄດັ ຄາ້ື ນລດັ ເຊຍທູ່ ແີ ຊກແຊງກດິ ຈະກາພາຍໃນຂອງປະເທດໂປແລນ (ແຕູ່ ໃນທາງກງົ ກນັ ຂາື້ ມກບັ ສະ ໜບັ ສະໜູນການເຄູ່ ອນໄຫວຂອງໂຊວຽດລດັ ເຊຍຕູ່ ຕາ້ື ນການດາເນນີ ນະໂຍບາຍອດິ ສະຫະຂອງຮງັ ກາລ)ິ ຈາກ ຄວາມສາເລດັ ບາງປະການທູ່ ຈີ ນີ ໄດເ້ື ຂາົື້ ແຊກແຊງກດິ ຈະການພາຍໃນຂອງປະເທດເອລີ ບົ ຕະເວນັ ອອກ ຈນີ ໄດດ້ື າ ເນນີ ການເພູ່ ມີ ຄວາມຜກັ ດນັ ລດັ ເຊຍຕູ່ ໄປໂດຍສະເພາະຕູ່ ຄຣຸດຊອບຊູ່ ງກາລງັ ປະສບົ ຄວາມຫຍຸງື້ ຍາກພາຍຫງັ ຈາກ ປະຕວິ ດັ ຂອງຮງັ ກາລິ ທງັ ນສີື້ ູ່ ວນໜູ່ ງເພູ່ ອໃຫໄື້ ດຮ້ື ບັ ຄວາມຊູ່ ວຍເຫອຈາກລດັ ເຊຍໃນດາື້ ນການພດັ ທະນາອາວຸດ ປະລະມານຕູ າມທູ່ ລີ ດັ ເຊຍໄດຮ້ື ບັ ປາກໄວແື້ ຕູ່ ຕນົ້ື ຄວາມແຕກຕູ່ າງໃນທດັ ສະນະ ແລະ ອຸດມົ ການສາື້ ງສນັ ສງັ ຄມົ ນຍິ ມົ ນານາຊາດຫການປະຕວິ ດັ ໂລກ ຂອງຈນີ ຄອມມູນດິ ແລະ ລດັ ເຊຍໄດເື້ ພູ່ ມີ ຮຸ ນແຮງຂນ້ື ໃນປີ ຄ.ສ.1957 ຊູ່ ງເປັນປີທູ່ ໂີ ຊວຽດໄດປື້ ະສບົ ຄວາມສາເລດັ ໃນ ການຜະລດິ ອາວຸດນາວຖິ ີ ແລະ ໄດສື້ ູ່ ງົ ດາວທຽມສະປຸກນກິ (Sputnik) ຊູ່ ວງທາອດິ ຂນື້ ໂຄຈອນອອ້ື ມໂລກຊູ່ ງບູ່ ແຕູ່ ຈະນາຄວາມຫວາດຫວູ່ ນັ ມາສູ່ ູສະຫະລັດອາເມລິກາເທູ່ າົ ນນັື້ ແຕູ່ ຍງັ ເຮດັ ໃຫຈ້ື ນີ ຄອມມູນດິ ເລູ່ ັງຜົນໃນດາ້ື ນດຕີ ູ່ ປະເທດໃນເຄອຂູ່ າຍຄອມມູນດິ ໃນອະນາຄດົ ທງັ ນີໃ້ື ນທັດສະນະຂອງເໝາົ ເຈ໋ີ ຕີ ຸງອາດເຫນັ ວູ່ າ ຜົນແຫູ່ ງຄວາມ ສາເລດັ ໃນເທູ່ ອນີ້ື ເທູ່ າົ ກບັ ເປນັ ເຄູ່ ອງຢນຢນັ ວູ່ າເທກັ ໂນໂລຢີຂອງລດັ ເຊຍໄດກ້ື າ້ື ວລາື້ ໜາ້ື ປະເທດເສລໄິ ປແລວ້ື ອນັ ຈະ ເປັນຜນົ ໃຫກື້ ານພດັ ທະນາ ແລະ ເສມີ ສາື້ ງກອງທບັ ໄປສູ່ ູຄວາມເປັນປະເທດອະພມິ າຫາອານາດຂອງລດັ ເຊຍໃກ ້ື ຄວາມເປນັ ຈງິ ຫາຍຍູ່ ງິ ຂນ້ື ລດັ ເຊຍຈູ່ ງຄວນຈະຕອື້ ງເພູ່ ມີ ຄວາມສູ່ ຽງໃນການຜະເຊນີ ໜາ້ື ກບັ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າໃນ ການຊູ່ ວຍເຫອຈນີ ຄອມມູນດິ ໃຫບ້ື ນັ ລຸເຖງິ ເປົາ້ື ໝາຍໃນພາກຕະເວນັ ອອກໄກໂດຍສະເພາະຢູ່ າງຍູ່ ງິ ພຊິ ດິ ໄຕຫ້ື ວນັ ແລະ ອານາບລເິ ວນຊາຍຝຣູ່ ັງນອກເກາະຄມໄອມດັ ສຸ ແລະ ເປດຄາຄເຣດ (Pescadores) ໃນລະດູໃບໄມລື້ ນົ້ື ຄ.ສ.1957 ຕູ່ ເນູ່ ອງມາຈາກເຫດການຄວາມຫຍຸງື້ ຍາກໃນເອລີ ບົ ຕະເວນັ ອອກຄຣຸດຊອບຍງັ ຄງົ ຫວງັ ໄວວ້ື ູ່ າຈະບູ່ ທອດ ຖິມ້ື ການກະຊບັ ມດິ ໄມຕີ ແລະ ປາດຖະຫນາຢູ່ າງຍູ່ ງິ (ຖາື້ ເປັນໄປໄດທ້ື ູ່ ຈີ ະບູ່ ແຍກ ຫ ຕດັ ຂາດຈາກຈນີ ຄອມມູນດິ ດູ່ ງັ ຈະເຫນັ ໄດວື້ ູ່ າຕູ່ ມາຄຣຸດຊອບໄດຍື້ ນິ ຍອມອູ່ ອນຂຕ້ື ູ່ ຂຮື້ ຽກຮອື້ ງຂອງຈນີ ຄອມມນູ ດິ ບາງປະການໂດຍສະເພາະໃນ ວນັ ທີ 15 ຕຸລາ ຄ.ສ. 1957 ຄຣຸດຊອບໄດສື້ ນັ ຍາຈະໃຫຕ້ື ວົ ຢູ່ າງລະເບດີ ປະລະມານູ ແລະ ຂມ້ື ູນທາງເທກັ ນກິ ກູ່ ຽວ ກບັ ການຜະລດິ ອາວຸດປະລາມານູ ແຕູ່ ກະນນັ້ື ກຕາມ ໃນເວລາປະຊຸມລະດບັ ຜູບ້ື ລຫິ ານພກັ ຄອມມນູ ດິ ຈາກ 12 ຊາດ ໄດກ້ື າຍເປນັ ສາເຫດໃຫຍູ່ ປະການທາອດິ ຂອງການຜະເຊນີ ໜາ້ື ໂດຍກງົ ລະຫວູ່ າງຈນີ ຄອມມູນດິ ແລະ ລດັ ເຊຍທງັ ໆ ທູ່ ີ ຄຣຸດຊອບເອງກໄດສ້ື ະລະນະໂຍບາຍແຂງແຮງຂອງທູ່ ານທູ່ ມີ ຕີ ູ່ ຢູໂກດລາເວຍ ແລະ ຍນິ ຍອມໃຫກ້ື ານຊູ່ ວຍເຫອ ຜະລດິ ອາວຸດປະລາມານແູ ກູ່ ຈນີ ຄອມມູນດິ ແລວື້ ກຕາມແຕູ່ ກຫາໄດເ້ື ປັນການຍຸດຕຄິ ວາມຂດັ ແຍງ້ື ຫ ສາມາດທາ ຄວາມຕກົ ລງົ ກບັ ເໝາົ ເຈີ໋ຕີ ຸງໄດສ້ື າເລດັ ແຕູ່ ປະການໃດ. ຈນີ ຄອມມູນດິ ພາຍໃຕກື້ ານນາຂອງເໝາົ ເຈີ໋ງຕຸງຍງັ ຄງົ ເລູ່ ງັ ໂຊວຽດລດັ ເຊຍຕູ່ ໄປໃນການຜະເຊນີ ໜາື້ ກບັ ສະຫະ ລດັ ອາເມລກິ າໂດຍເພູ່ ມີ ຂດີ ແຫູ່ ງການສູ່ ຽງ (ຕູ່ ການສງົ ຄາມອາວຸດປະລະມານ)ູ ຂນ້ື ໄປອກີ ເພູ່ ອທູ່ ຈີ ະລມົ້ື ລາື້ ງຈດຸ ຢຸດ ສາດຂອງສະຫະລດັ ອາເມລກິ າທູ່ ີລອ້ື ມອອື້ ມຈນີ ຄອມມູນດິ ທາງເອເຊຍຕະເວັນອອກ ແຕູ່ ໃນທາງກງົ ກນັ ຂາື້ ມ ລະຫວູ່ າງ ຄ.ສ.1956 ແລະ ຄ.ສ.1957 ຄຣຸດຊອບກບັ ໄດສ້ື ະແດງອອກມາຢູ່ າງແຈູ່ ມແຈງ້ື ເຖງິ ຄວາມປະສງົ ຂອງ ທູ່ ານໃນການທູ່ ຈີ ະຜູ່ ອນຄາຍຄວາມຕງຄຽດ ຫ ຄວາມເປນັ ສດັ ຕູກບັ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ ດູ່ ງັ ເຊູ່ ນັ : 1). ການອູ່ ອນຂໃື້ ຫກ້ື ບັ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າໃນກລະນວີ ກິ ດິ ການເລບານອນຊູ່ ງເກດີ ການປະຕວິ ດັ ຂນ້ື ໃນປີ ຄ.ສ. 116 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

1958 ສະຫະລດັ ໄດສ້ື ູ່ ງົ ທະຫານເຂາົ້ື ໄປຍງັ ປະເທດເລບານອນໂດຍອາື້ ງວູ່ າເພູ່ ອປອ້ື ງກນັ ບູ່ ໃຫເ້ື ກດີ ການນອງເລອດ ແລະ ເພູ່ ອສນັ ຕພິ າບແທູ່ ນທູ່ ໂີ ຊວຽດລດັ ເຊຍຈະທາການຕອບໂຕຕື້ າມຄາຮຽກຮອ້ື ງຂອງຝູ່ າຍໂລກຄອມມູນດິ (ໂດຍ ສະເພາະຈນີ ແດງ) ຄຣຸດຊອບກບັ ສະເໜໃີ ຫເ້ື ປີດການເຈລະຈາຂນັ້ື ສຸດຍອດ 5 ປະເທດຂນື້ ໂດຍມສີ ະຫະລດັ , ອງັ ກດິ , ຝຣູ່ ງັ ເສດ, ລດັ ເຊຍ ແລະ ອນິ ເດຍເຂາົື້ ຮູ່ ວມປະຊຸມຊູ່ ງເທູ່ າົ ກບັ ເປນັ ການຫຸດກຽດ ແລະ ຍຽດຍາມຈນີ ແດງເພາະ ອນິ ເດຍກບັ ຈນີ ແດງກາລງັ ມຂີ ຂ້ື ດັ ແຍງ້ື ໃນບນັ ຫາດນິ ແດນກນັ ຢູ່ ູໃນຂະນະນນັື້ . 2) ການປູ່ ຽນນະໂຍບາຍຂອງຄຣຸດຊອບຈາກການໃຊກ້ື າລງັ ຂູ່ ູເຂຍຄຸກຄາມຕູ່ ປະເທດສາພນັ ທະມດິ ຝູ່ າຍໂລກເສລິ (ສະຫະລດັ , ອງັ ກດິ , ຝຣູ່ ງັ ເສດ) ໃຫຖ້ື ອນກາລງັ ທະຫານອອກຈາກເບລີ ນິ ປອື້ ງກນັ ບູ່ ໃຫຝ້ື ູ່ າຍ ສາພນັ ທະມດິ ສູ່ ງົ ກາ ລງັ ບາລຸງເຂາົື້ ເບລີ ນິ ຕະເວນັ ອອກ ແຕູ່ ຝູ່ າຍສາພນັ ທະມດິ ຫາໄດຍ້ື ອມອູ່ ອນຂໃ້ື ຫລ້ື ດັ ເຊຍ ບູ່ ດູ່ ງັ ນນັ້ື , ໃນປີ ຄ.ສ.1958 ຄຣຸດຊອບຈູ່ ງໄດພື້ ະຍາຍາມຕດິ ຕູ່ ເຈນຈາກບັ ປະທານາທບິ ດໄີ ອເຊນັ ຮາວເວີ ເພູ່ ອແກບື້ ນັ ຫາວກິ ດິ ການໂດຍສນັ ຕວິ ທິ ີ (ແທນການໃຊກື້ າລງັ ຕອບໂຕ)ື້ . ປະມານປີ ຄ.ສ. 1959 ຄຣຸດຊຟຈູ່ ງໄດຕ້ື ດັ ສນິ ໃຈທູ່ ຈີ ະບບີ ບງັ ຄບັ ໃຫຈື້ ນີ ຈະເລນິ ໄປຕາມແນວນະໂຍບາຍ (ຢູ່ ູຮູ່ ວມກນັ ໂດຍສນັ ຕ)ິ ຂອງໂຊວຽດລດັ ເຊຍການທູ່ ຄີ ຣຸດຊອບ ໄດເ້ື ພູ່ ມີ ຄວາມກະຕລລື້ ນົື້ ທູ່ ຈີ ະບບີ ບງັ ຄບັ ຈນີ ກ ເພາະຈນີ ໄດສື້ ູ່ ພດຕກິ າໃນການກຽມຮຸກຮານທາງການທະຫານຕູ່ ອນິ ເດຍທາງແຖບຊາຍແດນຕອນເໜອ ແລະ ເນູ່ ອງ ຈາກຄຣຸດຊອບມແີ ຜນການທູ່ ຈີ ະໄປເຮດັ ການເຈລະຈາກບັ ປະທານາທບິ ດໄີ ອເຊນັ ຮາວເວທີ ູ່ ຄີ າື້ ຍເດວດິ ກູ່ ຽວກບັ ບນັ ຫາການຜູ່ ອນຄາຍຄວາມຕງຄຽດລະຫວູ່ າງກນັ ໃນເດອນມຖິ ຸນາ ຄ.ສ. 1959 ດູ່ ງັ ນນັ້ື , ຄຣຸດຊອບຈູ່ ງໄດຖ້ື ອນ ຄວາມຊູ່ ວຍເຫອການພດັ ທະນາອາວຸດປະລາມານໃູ ຫແ້ື ກູ່ ຈນີ ໃນປີ ຄ.ສ.1959 ຊູ່ ງກູ່ ອນໜາື້ ນກີ້ື ມຂີ ູ່ າວວູ່ າ ທງັ ສອງ ຝູ່ າຍມຂີ ຂື້ ດັ ແຍງື້ ຮຸນແຮງໃນການຮູ່ ວມມທາງໂຄງການຕດິ ຕງັື້ ເຣດາປອ້ື ງກນັ ປະເທດ. ຄວາມຂັດແຍງ້ື ດູ່ ງັ ກູ່ າວຂາ້ື ງຕົນື້ ລະຫວູ່ າງມດົ ສະກູ ແລະ ປັກກູ່ ງິ ໃນປີ ຄ.ສ.1958 ອາດຈະແຍກເປັນຂ້ື ໃຫຍູ່ ໆໄດື້ 3 ປະການ : ຄວາມບູ່ ລງົ ລອຍກນັ ທາງທະຫານຂອງສອງຊາດການປະຕບິ ດັ ຂອງລດັ ເຊຍຕູ່ ກລະນເີ ກາະ ໄຕຫື້ ວນັ ແລະໂຄງການເສດຖະກດິ ໃໝູ່ ທູ່ ີຮຽກວູ່ າລະບບົ ຄອມມູນ 10 ຊູ່ ງຄວາມຂດັ ແຍງ້ື ດູ່ ງັ ກູ່ າວບູ່ ເປັນທູ່ ີສົບ ອາລມົ ຕູ່ ຄຣຸດຊອບຜູນື້ າລດັ ເຊຍເປນັ ຢູ່ າງຍູ່ ງິ . 3.ນະໂຍບາຍ \"ສອງຈນີ \" ແລະ ທດັ ສະຄະຕຈິ ນີ ຄອມມູນດິ ຕູ່ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ ຄວາມສາພນັ ລະຫວູ່ າງສາທາລະນະລດັ ປະຊາຊນົ ຈນີ ແລະ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າຕງັ້ື ຢູ່ ູເທງິ ພນື້ ຖານຂອງ ການເປນັ ສດັ ຕູ ແລະ ລະແວງສງົ ໄສຕູ່ ກນັ ມາຕະຫອດ ນບັ ຕງັື້ ແຕູ່ ຈນີ ຄມູນດິ ໄດຈື້ ດັ ຕງັ້ື ລດັ ຖະບານຂນື້ ເທງິ ແຜູ່ ນດນິ ໃຫຍູ່ ໃນປີ ຄ.ສ.1948 (ເມູ່ ອພກັ ຄອມມູນດິ ເຮດັ ການປະຕວິ ດັ ລມົື້ ລາື້ ງລດັ ຖະບານຈຽງໄຄເຊກັ ຢດຜນແຜູ່ ນດນິ ໃຫຍູ່ ໄດື້ ແລະ ຈດັ ຕງັື້ ສາທາລະນະລັດປະຊາຊນົ ຈນີ ) ແລະ ຄວນບູ່ ເປັນການໜາ້ື ສົງໄສເລຍິ ວູ່ າເຫດການການ ຜະເຊນີ ໜາ້ື ກນັ ລະຫວູ່ າງຄາື້ ຍເສລິ ແລະ ຄາ້ື ຍສງັ ຄມົ ນຍິ ມົ ຈະຕອື້ ງເລູ່ ມີ ຕນົື້ ຂນື້ ໃນຊກີ ຕະເວນັ ອອກໄກຈາກຄາປາໄຊ ຂອງເໝາົ ເຈີ໋ຕີ ຸງເມູ່ ອເດອນ ມງັ ກອນ ຄ.ສ. 1949 ເໝາົ ເຈ໋ີຕີ ຸງໄດສ້ື ະແດງທູ່ າທຢີ ູ່ າງແຈູ່ ມແຈງື້ ເຖງິ ການຢດໝນັື້ ຕູ່ ຄາ້ື ຍ ຄອມມູນດິ ໂຊວຽດລດັ ເຊຍ ແລະ ປະກາດເປນັ ສດັ ຕູຕູ່ ລະບບົ ຈກັ ກະວດັ ນຍິ ມົ ຢູ່ າງແຂງຂນັ . ດາື້ ນນະໂຍບາຍຂອງສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ ພາຍຫງັ ທູ່ ລີ ດັ ຖະບານຈນີ ຄະນະຊາດ ຫ ລດັ ຖະບານຈຽງໄຄເຊກັ (ສາທາລະນະລດັ ຈນີ ) ໄດຖື້ ອຍໜສີ ູ່ ູເກາະໄຕຫ້ື ວນັ ລດັ ຖະມນົ ຕຕີ ູ່ າງປະເທດ ດນິ ອະຊສີ ນັ (Dean Acheson) ໄດສ້ື ະແດງທູ່ າທູ່ ວີ າງເສຍີ ໂດຍກູ່ າວວູ່ າ \"ໃຫຝ້ື ນັ ຈາື້ ງຫາຍໄປກູ່ ອນ\" (Let the dust settle) ຊູ່ ງໝາຍເຖງິ ສະຫະ ລດັ ຈະງດົ ການປະຕບິ ດັ ການ ຫ ງດົ ການເຄູ່ ອນໄຫວໃດໆຈະຢນຢັນບູ່ ເຂາົ້ື ແຊກແຊງ (ທາງການທະຫານ) ປອື້ ງກນັ ໄຕຫ້ື ວນັ ແຕູ່ ຂະນະດຽວກນັ ກຈະບູ່ ຮບັ ຮອງ ຫ ສະໜບັ ສະໜູນລດັ ຖະບານປັກກູ່ ງິ ແຕູ່ ຕູ່ ມາບູ່ ດນົ ເມູ່ ອສະຫະລດັ ຜະເຊນີ ກບັ ເຫດການທູ່ ເີ ກາົ ຫເີ ໜອເຂາົື້ ຮຸກຮານເກາົ ຫໃີ ຕປ້ື ະທານາທບິ ດທີ ແູ ມນກໄດຕ້ື ດັ ສນິ ໃຈເຂາົື້ ປອ້ື ງກນັ ໄຕຫື້ ວນັ ໂດຍຢດມນູ ຖານທູ່ ວີ ູ່ າປະເທດຄອມມນູ ດິ ໃນເອເຊຍໄດເື້ ລູ່ ມີ ສະແດງຕນົ ເປນັ ຜູຮ້ື ຸກຮານປະເທດເສລສີ ະຫະລດັ ຈູ່ ງຈາ ຕອື້ ງໃຊມື້ າຕນົ ການທາງທະຫານປອື້ ງກນັ ການແຜູ່ ຂະຫຍາຍຂອງຄອມມູນດິ ແລະ ໄດຕື້ ດັ ສນິ ໃຈສູ່ ງົ ກອງເຮອຮບົ ທູ່ ີ ເຈກັ ສູ່ ູຊູ່ ອງແຄບໄຕຫ້ື ວນັ ເພູ່ ອຢບັ ຢງັື້ ປອື້ ງກນັ ບູ່ ໃຫລ້ື ດັ ຖະບານຈຽງໄຄເຊກັ ບຸກຜນແຜູ່ ນດນິ ໃຫຍູ່ (ດູ່ ງັ ທູ່ ຈີ ຽງໄຄເຊກັ 117 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ເຄຍີ ຕງັ້ື ໃຈໄວສື້ ະເໝມີ າ) ໃນຂະນະດຽວກນັ ກປອື້ ງກນັ ຈນີ ຄອມມູນດິ ບຸກໂຈມຕເີ ກາະໄຕຫື້ ວນັ ປະຕບິ ດັ ການເທູ່ ອ ນນັື້ ເປັນການຕດັ ສນິ ໃຈຢູ່ າງເລູ່ ງັ ດູ່ ວນຂອງສະຫະລດັ ໃນຊູ່ ວງເວລາອນັ ໃກກື້ ບັ ການເກດີ ສງົ ຄາມເກາົ ຫກີ ານສູ່ ງົ ກອງ ເຮອທູ່ ີ 7 ເຂາົື້ ແຊກແຊງໃນຊູ່ ອງແຄບໄຕຫ້ື ວນັ ມເ້ື ທູ່ າົ ກບັ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າໄດນື້ າຕວົ ເຂາົື້ ມາເປນັ ປລະປກັ ໂດຍກງົ ກບັ ຈນີ ຄອມມນູ ດິ . ຍູ່ ງິ ໄປກວູ່ ານີື້ ການທູ່ ຈີ ນີ ມຸງ້ື ຮາື້ ຍຕູ່ ອດຫລດັ ອາເມລກິ າຍງັ ເນູ່ ອງມາຈາກປະຫວດັ ສາດແຕູ່ ຫນົ ຫງັ ທູ່ ຈີ ນີ ເຄຍີ ຕກົ ຢູ່ ູພາຍໃຕອ້ື ດິ ທພິ ນົ ຕະເວນັ ຕກົ ກສູຮ້ື ບົ ດວ້ື ຍແນວອຸດມົ ການທູ່ ເີ ປັນປລະປັກຕູ່ ລດັ ທຈິ ກັ ກະວດັ ນຍິ ມົ ແລະ ລດັ ທິ ນາຍທນຊູ່ ງເປນັ ອຸປະສກັ ຕູ່ ການແຜູ່ ຂະຫຍາຍອດິ ທພິ ນົ ຂອງຄອມມູນດິ ຈາກພດຕກິ າຂອງການດາເນນີ ນະໂຍບາຍ ຂອງຈນີ ປາກດົ ຊດັ ເຈນັ ວູ່ າເປາົ້ື ໝາຍທາອດິ ໃນກດິ ຈະກາຕູ່ າງປະເທດກຄພະຍາຍາມຄວບຄຸມດນິ ແດນສູ່ ວນໃກຄ້ື ຽງ ໃຫຢື້ ູ່ ູພາຍໃຕອື້ ດິ ທພິ ນົ ຂອງຕນົ ເປົາ້ື ໝາຍຕູ່ ໄປກຄການລວມດນິ ແດນມາເປັນ ສູ່ ວນໜູ່ ງຂອງການປກົ ຄອງຂອງຈນີ ຄອມມູນດິ ດູ່ ງັ ເຊູ່ ນັ ທເິ ບດນະໂຍບາຍການຮກັ ສາອານາດການຄວບຄຸມເໜອດນິ ແດນອນັ ເກູ່ າົ ແກູ່ ຂອງຈນີ ນນັື້ ປັກ ກູ່ ງິ ປະສງົ ທູ່ ຈີ ະໃຫຊື້ າດຊູ່ ງຢູ່ ູອອື້ ມນອກຂອງຈນີ ວາງຕວົ ເປັນກາງ ແລະ ເປນັ ມດິ ປະເທດກບັ ຈນີ ໂດຍບູ່ ຍນິ ຍອມໃຫື້ ອາເມລກິ າຕງັື້ ຖານທບັ ໃນແຜູ່ ນດນິ ເຫູ່ າົ ນຊີື້ ູ່ ງເທູ່ າົ ກນັ ວູ່ າຊາດເຫູ່ າົ ນໄີ້ື ດຍ້ື ອມຮບັ ຈນີ ຄມູນດິ ເປັນຜູນື້ ານະໂຍບາຍຕູ່ າງ ປະເທດຂອງຕນົ (ຄກບັ ກລະນຂີ ອງລດັ ເຊຍທູ່ ເີ ຂາົ້ື ຄອບຫງາເອລີ ບົ ຕະເວນັ ອອກ). ນອກຈາກນຍີ້ື ງັ ມເີ ຫດຜນົ ອູ່ ນອກີ ທູ່ ເີ ຮດັ ໃຫຈ້ື ນີ ຄອມມູນດິ ເປັນປລະປັກຕູ່ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ ານນັື້ ຄ ທງັ ອນິ ເດຍ ແລະ ຍູ່ ປີ ູ່ ຸນຊູ່ ງຕູ່ າງເປັນຊາດຜູນື້ າໃນເອເຊຍໄດຮ້ື ບັ ການສະໜບັ ສະໜູນຊູ່ ວຍເຫອຈາກສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ ແລະ ຈນີ ເຫນັ ວູ່ າດຫລດັ ເປນັ ຕວົ ກູ່ ກວນທາງເສດຖະກດິ ຂອງຈນີ ອນັ ເປັນຜນົ ເນູ່ ອງມາຈາກນະໂຍບາຍຂອງສະຫະ ລດັ ທູ່ ຫີ າື້ ມເຮອສນິ ຄາື້ ບນັ ທຸກສນິ ຄາື້ ຊູ່ ງເປນັ ຍຸດທະປັດໄຈເຂາົື້ ແຜູ່ ນດນິ ໃຫຍູ່ ອກີ ທງັ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າຍງັ ດາເນນີ ການຂັດຂວາງຈີນຄອມມູນດິ ໃນການສະແຫວງຫາເງນິ ກູໄື້ ລຍະຍາວຈາກປະເທດເສລີເພູ່ ອພັດທະນາທາງ ເສດຖະກດິ ຂອງຕນົ . ໃນປະມານ ຄ.ສ. 1957 ຄວາມສາພນັ ລະຫວູ່ າງຈນີ ຄອມມູນດິ ແລະ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າກເພູ່ ມີ ຄວາມ ຊູ່ ວົ ຮາື້ ຍລງົ ອກີ ເມູ່ ອຈນີ ເລູ່ ມີ ກູ່ າວຫາວູ່ າສະຫະລດັ ວາງອຸບາຍໃນການສາື້ ງນະໂຍບາຍ \"ສອງຈນີ \" ເປັນເຫດໃຫື້ ວິ ກດິ ການໝູ່ ູເກາະຄມີ ອຍເສຍເພູ່ ມີ ຄວາມຮຸ ນແຮງຍູ່ ງິ ຂນື້ ຊູ່ ງໃນການນສີ້ື ະຫະລດັ ອາເມລກິ າກໄດສ້ື ະແດງເຈດຈານງົ ຢູ່ າງແຈູ່ ມແຈງື້ ໃນອນັ ທູ່ ຈີ ະເລອກໃຫຈື້ ຽງໄຄເຊກັ ຖອນກາລງັ ອອກຈາກຊາຍຝູ່ ງັ ໝູ່ ູເກາະຄມີ ອຍເສຍ ແລະ ເຫນັ ຄວນ ໃຫຈື້ ຽງໄຄເຊກັ ຍຸດຕກິ ານໃຊກ້ື າລງັ ທະຫານເພູ່ ອກບັ ຄນສູ່ ູຜນແຜູ່ ນດນິ ໃຫຍູ່ ໂດຍຊນີື້ ຫາໃຈຄວາມແລວື້ ສະຫະລດັ ຕອື້ ງການຮບັ ຮອງລດັ ຖະບານ \"ສອງຈນີ \" ຕາມສະພາບຄວາມເປນັ ຈງິ (de Facto) ໃນຂະນະດຽວກນັ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າກໄດຢ້ື ນຢນັ ຮຽກຮອື້ ງໃຫຈ້ື ນີ ຄອມມູນດິ ລະງບັ ການໃຊກື້ າລງັ ໃນຊູ່ ອງແຄບໄຕຫ້ື ວນັ ເຊູ່ ນັ ກນັ ອກີ ອກີ ຢູ່ າງ ໜູ່ ງ ທາງຈນີ ຄອມມູນດິ ຕອ້ື ງການໃຫສື້ ະຫະລດັ ອາເມລກິ າຮບັ ຮອງຢູ່ າງເປັນທາງການຕູ່ ອານາດປະຊາທປິ ະໄຕ ຂອງ ຕນົ ເໜອໄຕຫ້ື ວນັ ສູ່ ວນທາງດາ້ື ນສະຫະລດັ ອາເມລກິ າຕອື້ ງການສາ້ື ງ \"ສອງຈນີ \" ການຄງົ ໄວແ້ື ຫູ່ ງການແບູ່ ງ ແຍກ ເສນັື້ ແນວລະຫວູ່ າງຄອມມູນດິ ແລະ ໂລກເສລຄີ ເປາົື້ ໝາຍອນັ ສາຄນັ ຍູ່ ງິ ຂອງສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ. 4.ຈນີ ຄອມມູນດິ ໃນທດັ ສະນະຂອງສະຫະລດັ ອເມລກິ າ ແລະ ໂລກເສລີ ຈາກການທູ່ ຈີ ນີ ຄອມມູນດິ ໄດປື້ ະກາດນະໂຍບາຍຂອງຕນົ ຢູ່ າງແຈູ່ ມແຈງື້ ແລວ້ື ວູ່ າມຈີ ດຸ ປະສງົ ທູ່ ຈີ ະສາື້ ງສນັ ໂລກຄອມມູນດິ ຂນ້ື ຮູ່ ວມກບັ ປະເທດໃນຄາື້ ຍຂອງຕນົ ເຮດັ ການປະຕວິ ດັ ລມົ້ື ລາ້ື ງລະບອບການປກົ ຄອງເສລປີ ະຊາທິ ປະໄຕ ແລະ ລດັ ທນິ າຍທນ ໂດຍສະເພາະສະຫະລດັ ອາເມລກິ າຈນີ ຄອມມູນດິ ຖວູ່ າເປັນປະເທດມະຫາອານາດ ຈກັ ກະວດັ ນຍິ ມົ ແລະ ເປັນສດັ ຕູໝາຍເລກໜູ່ ງຂອງຕນົ ທູ່ ີຈະຕອື້ ງກາຈດັ ອດິ ທພິ ນົ ຂອງສະຫະລດັ ຊູ່ ງຄວບຄຸມ ປະເທດຕູ່ າງໆ ໂດຍສະເພາະໃນເອເຊຍໃຫໝື້ ດົ ສນິ້ື ໄປໂດຍໄວນນັ້ື ເປັນພະຍານຢູ່ າງ ເດູ່ ນັ ແຈງ້ື ເຖງິ ທູ່ າທູ່ ີ ຫ ທດັ ສະ ນະຂອງຈນີ ຄອມມູນດິ ຕູ່ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າເປັນຢູ່ າງດນີ ບັ ແຕູ່ ພກັ ຄອມມູນດິ ຈນີ ປະຕວິ ດັ ສາາເລດັ ເປັນຕນົື້ ມາ (ຄ.ສ.1949) ບນັ ດາຜູນ້ື າຂອງຈນີ ຄອມມູນດິ ກໄດພ້ື ະຍາຍາມທຸກວທິ ໃີ ນອນັ ທູ່ ຈີ ະນາປະເທດໄປສູ່ ູຄວາມຈະເລນີ ຮູ່ ຸ ງເຮອງ ແລະ ຄວາມເຂມັ້ື ແຂງ ໂດຍເຮດັ ການເສມີ ສາື້ ງກາລງັ ທາງກອງທບັ ຢູ່ າງຂນ້ື ໃຫຍູ່ (ກູ່ າວກນັ ວູ່ າກອງທບັ ຂອງ 118 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ຈນີ ຄອມມູນດິ ມກີ າລງັ ພນົ ຫາຍທູ່ ສີ ຸດຊາດໜູ່ ງໃນໂລກ) ແລະ ໃຊຄື້ ວາມພະຍາຍາມຢູ່ າງຫາຍເພູ່ ອພດັ ທະນາອາວຸດ ນວິ ເຄຍດວື້ ຍ ຕນົ ເອງຕະຫອດຈນົ ວາງແຜນສາື້ ງຈະລວດ ໂດຍບູ່ ໄດຄື້ ານງເຖິງລະດບັ ເທກັ ໂນໂລຢີ ແລະ ຄວາມ ເໝາະສມົ ຕູ່ ສະພາບທາງເສດຖະກດິ ຂອງປະເທດໃນຂະນະນນັ້ື ເປນັ ສາຄນັ ທງັ ໆທູ່ ຄີ ວາມຈະເລນີ ກາ້ື ວໜາື້ ທາງອຸດສາ ຫະກາຕະຫອດຈນົ ຖານະສະພາບຄວາມເປນັ ຢູ່ ູຂອງປະຊາຊນົ ຍງັ ບູ່ ເຖິງຂນື້ ທູ່ ລີ ດັ ຖະບານຈະສາມາດທຸມ້ື ເທພະລງັ ຊບັ ພະຍາກອນອນັ ມະຫາສານເພູ່ ອສາື້ ງສນັ ອາວຸດມະຫາປະໄລໄດຢື້ ູ່ າງມປີ ະສດິ ທຜິ ນົ ດວື້ ຍ ເຊູ່ ນັ ປະເທດມະຫາອາ ນາດຕະເວນັ ຕກົ ແຕູ່ ທງັ ນອີື້ າດຈະເປັນເພາະຜູນື້ າມທີ ດັ ສະນະຄະຕທິ ູ່ ວີ ູ່ າ \"ອານາດຄວນມາຈາກປນ\" ຊາດທູ່ ຈີ ະເປນັ ມະຫາອານາດກຕອ້ື ງມອີ ານຸພາບທາງທະຫານ ແລະ ອາວຸດໝູນຫງັ ຢູ່ າງໃດກດຄີ ວາມສາເລດັ ໃນການທດົ ລອງລະ ເບດີ ນວິ ເຄຍຂະໜາດກາງຂອງຈນີ ຄອມມູນດິ ໃນເວລາຕູ່ ມາເປັນເຫດໃຫຊ້ື າດຕູ່ າງໆໄດຄ້ື ດິ ເຖງິ ຄວາມສາຄນັ ແລະ ບດົ ບາດຂອງຈນີ ຄອມມູນດິ ເປນັ ຢູ່ າງຫາຍ. ການເສມີ ສາ້ື ງກາລງັ ກອງທບັ ແລະ ອານາດທາງອາວຸດຂອງຈນີ ຄອມມູນດິ ກເພູ່ ອສາ້ື ງສູນແຫູ່ ງອານາດໃຫແ້ື ກູ່ ຕນົ ເອງເປັນການຂູ່ ມົ ຂູ່ ູຂວນັ ປະເທດເພູ່ ອນບາ້ື ນໃຫຄື້ ດິ ເຖງິ ສະມດັ ຖະພາບຂອງຈນີ ຄອມມູນດິ ຢູ່ າງນອ້ື ຍກອາດຈະ ເຮດັ ໃຫປື້ ະເທດທູ່ ຜີ ູກພນັ ກບັ ສະຫະລດັ ອາເມລກີ າຕອື້ ງທບົ ທວນສະຖານພາບທາງການເມອງລະຫວູ່ າງປະເທດຂອງ ຕນົ ໃໝູ່ (ດູ່ ງັ ເຊູ່ ນັ ປະເທດໃນຄາື້ ຍເສລທີ ູ່ ເີ ຄຍີ ປະກາດຕນົ ຕູ່ ຕາ້ື ນຈນີ ຄອມມູນດິ ແຕູ່ ການກູ່ ອນປະຈບຸ ນັ ກບັ ຮບັ ຮອງ ຈນີ ຄອມມູນດິ ແລະ ປະເທດໃນກູ່ ູມໂລກເສລກີ ໄດເື້ ລູ່ ມີ ເປີດສາພນັ ທາງການທດູ ຕາມປະເທດຕູ່ າງໆເຊູ່ ນັ ແຄນນາ ດາ, ອດົ ຕາລ,ີ ຍູ່ ປີ ູ່ ຸນ, ອງັ ກດິ ເປນັ ຕນົ້ື ຈນົ ປະຈບຸ ນັ ຈນີ ໄດເ້ື ປນັ ທູ່ ຍີ ອມຮບັ ວູ່ າເປັນຊາດມະຫາອານາດໜູ່ ງໃນບນັ ດາ ປະເທດມະຫາອານາດທງັ ຫາຍ. ຈນີ ຄອມມູນດິ ໄດປື້ ະກາດ ແລະ ປະຕບິ ດັ ການຢູ່ າງເປີດເຜີຍໃນການສະໜບັ ສະໜູນທາງອາວຸດການຝກ ອບົ ຮມົ ຍຸດທະວທິ ີ ແລະ ກນົ ລະຍຸດຂອງສງົ ຄາມແບບກອງໂຈນໃຫແ້ື ກູ່ ປະເທດດອື້ ຍພດັ ທະນາທູ່ ນີ ຍິ ມົ ລດັ ທຄິ ອມ ມູນດິ ຫ ຂະບວນການປົດແອກ ເຊູ່ ນັ ລາວ, ກາປູເຈຍ, ຫວຽດນາມ ເປັນຕນົ້ື ເຮດັ ການໂຄສະນາເກອບຈງູ ໃຫື້ ປະຊາຊນົ ເຮດັ ການລບົ ລາ້ື ງລະບອບການປກົ ຄອງແບບເສລປີ ະຊາທປິ ະໄຕ ໂດຍໃຊກ້ື ນົ ລະຍຸດເຮດັ ສງົ ຄາມປດົ ແອກ ແລະ ຈດຸ ອູ່ ອນຂອງລດັ ທທິ ນນຍິ ມົ ເປນັ ຂກື້ ູ່ າວອາື້ ງປະເທດໃດທູ່ ມີ ກີ ານບລຫິ ານບກົ ຜູ່ ອງມກີ ານກດົ ຂູ່ ສີ າື້ ງຄວາມບູ່ ເພູ່ ງິ ພໃຈໃຫແື້ ກູ່ ປະຊາຊນົ ຄວນງູ່າຍຕູ່ ການປຸກປູ່ ັນ ແລະ ໂຄສະນາໃຫປື້ ະຊາຊນົ ລຸກຮ ຂນ້ື ຕູ່ ຕາື້ ນ ຫ ເຮດັ ການ ປະຕວິ ດັ ລບົ ລາ້ື ງລດັ ຖະບານນນັື້ ຖິມື້ ນບັ ເປັນຂໄ້ື ດປ້ື ຽບຂອງຄອມມູນດິ ທູ່ ີສາມາດຫາຈດຸ ອູ່ ອນໂຈມຕປີ ະເທດທູ່ ີ ດອ້ື ຍພດັ ທະນາ ຫ ກາລງັ ພດັ ທະນາໄດສື້ ະດວກກວູ່ າປະເທດທູ່ ມີ ຖີ ານະທາງເສດຖະກດິ ໝນັ້ື ຄງົ ແລວື້ . ຈາກເຫດການທູ່ ີຈນີ ຄອມມູນດິ ໄດສື້ ະໜບັ ສະໜູນເກາົ ຫີເໜອບຸ ກເກາົ ຫີໃຕ້ື ສູ່ ົງກາລງັ ເຂົາື້ ທິເບດວິກດິ ການຊູ່ ອງແຄບໄຕຫື້ ວນັ ການປະທະກນັ ຕາມພມົ ແດນຈນີ ກບັ ອນິ ເດຍ ການສະໜບັ ສະໜນູ ຫວຽດນາມເໜອ ແລະ ຫວຽດນາມເຮດັ ສງົ ຄາມກອງໂຈນກບັ ຫວຽດນາມໃຕ້ື ແລະ ສະຫະລດັ ກເປນັ ອກີ ສາເຫດໜູ່ ງທູ່ ເີ ຮດັ ໃຫປ້ື ະເທດໃນ ກູ່ ູມໂລກເສລເີ ບູ່ ງິ ຈນີ ຄອມມູນດິ ເປນັ ປະເທດທູ່ ນີ ຍິ ມົ ໃຊກ້ື າລງັ ທາງທະຫານເປັນເຄູ່ ອງຕດັ ສນິ ບນັ ຫາ ແລະ ມກັ ຮຸ ກ ຮານຊູ່ ງສອດຄູ່ ອງກບັ ຄາສອນຂອງມາກ - ເລນນິ ແລະ ເໝາົ ເຈີ໋ຕີ ຸງທູ່ ວີ ູ່ າດວ້ື ຍແນວທາງການປະຕວິ ດັ ທູ່ ວົ ໂລກໂດຍ ສະເພາະຢູ່ າງຍູ່ ງິ ໃນສະໄໝທູ່ ຫີ ນິ ປຽວ ອະດີດລດັ ຖະມນົ ຕີລະຫວູ່ າງກະຊວງປອື້ ງກນັ ປະເທດຈນີ ຜູເື້ ຊູ່ ອວູ່ າການ ປະຕວິ ດັ ທູ່ ວົ ໂລກຈະບນັ ລຸສາເລດັ ໄດກ້ື ດວື້ ຍການໃຊກ້ື າລງັ ຫ ຄວາມຮຸ ນແຮງເທູ່ າົ ນນັື້ ໂດຍມອີ ານຸພາບທາງທະຫານ ແລະອາວຸດໝນູ ຫງັ ຢູ່ າງໃດກດຄີ ວາມສາເລດັ ໃນການທດົ ລອງລະເບດີ ນວິ ເຄຍຂະໜາດກາງຂອງຈນີ ຄອມມູນດິ ໃນ ເວລາຕູ່ ມາເປນັ ເຫດໃຫຊື້ າດຕູ່ າງໆໄດຄື້ ດິ ເຖງິ ຄວາມສາຄນັ ແລະ ບດົ ບາດຂອງຈນີ ຄອມມູນດິ ເປນັ ຢູ່ າງຫາຍ. 5.ນະໂຍບາຍຕອບໂຕຂື້ ອງສະຫະລດັ ອາເມລກິ າຕູ່ ຈນີ ຄອມມູນດິ (ຄ.ສ.1958-1970) ນບັ ຕງັ້ື ແຕູ່ ສງົ ຄາມເກາົ ຫເີ ກດີ ຂນື້ (25 ມຖິ ຸນາ ຄ.ສ. 1958) ຈນົ ເຖງິ ປີ ຄ.ສ. 1970 ອາດກູ່ າວໄດວ້ື ູ່ າສະຫະ ລດັ ອາເມລກິ າມນີ ະໂຍບາຍແບບ \"ຕດິ ຕາມເບູ່ ງິ ທູ່ າທ\"ີ (wait and see) ໂດຍບູ່ ເຂາົ້ື ໄປຢູ່ ຸງກູ່ ຽວກບັ ປະເທດຕູ່ າງໆ ເທູ່ າົ ໃດຈາກຜົນຂອງສງົ ຄາມເກາົ ຫີ ປະທານາທບິ ດທີ ຣູແມນໄດສື້ ູ່ ງັ ໃຫກື້ ອງທບັ ເຮອທູ່ ເີ ຈດັ ເຂາົ້ື ຄຸມ້ື ຄອງເກາະໄຕື້ ຫວນັ ຂະນະດຽວກນັ ກໄດປ້ື ະກາດນະໂຍບາຍໃຫຈື້ ນີ ຄະນະຊາດຮູວື້ ູ່ າສະຫະລດັ ບູ່ ມຄີ ວາມປະສງົ ຈະສະໜບັ ສະໜນູ ຈນີ ຄະນະຊາດບຸກຜນແຜູ່ ນດນິ ໃຫຍູ່ ຈນີ ແລະ ສະຫະລດັ ກບູ່ ປະສງົ ທູ່ ຈີ ະຕງັ້ື ຖານທບັ ໃນເກາະໄຕຫ້ື ວນັ ແຕູ່ ປະການ 119 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ໃດ (ໃນຂະນະນນັື້ ) ແຕູ່ ກະນນັ້ື ກຕາມສະຫະລດັ ອາເມລກິ າກຍງັ ງດົ ລະໜກັ ເຖງິ ຜນົ ປະໂຫຍດຂອງຕນົ ຮູ່ ວມກບັ ຊາດ ໃນເອເຊຍສະເໝມີ າ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າຈູ່ ງຈາຕອື້ ງປອື້ ງກນັ ການຂະຫຍາຍອດິ ທພິ ນົ ຂອງຈນີ ຄອມມູນດິ ດວື້ ຍ ການຊູ່ ວຍເຫອພດັ ທະນາຊາດໃນເອເຊຍທງັ ຫາຍທງັ ທາງເສດຖະກດິ ແລະ ການເມອງໂດຍທູ່ ສີ ະຫະລດັ ອາເມລກິ າ ຕດິ ຕາມເບູ່ ງິ ຢູ່ ູພາຍນອກ. ການທູ່ ສີ ະຫະລດັ ອາເມລກິ າມນີ ະໂຍບາຍຕດິ ຕາມເບູ່ ງິ ທູ່ າທໃີ ນຂະນະນນັື້ ອາດສບເນູ່ ອງມາຈາກສາເຫດທູ່ ພີ ສະຫຸບໄດສື້ ອງປະການຄ ໜູ່ ງ ການຕູ່ ນຕວົ ຂອງຊາດທູ່ ໄີ ດຮື້ ບັ ອດິ ສະຫະພາບໃໝູ່ ໃນເອເຊຍ ເຊູ່ ນັ : ອນິ ໂດນເີ ຊຍ, ມາເລເຊຍ, ຟລິ ບິ ປນິ , ພະມູ່ າ, ອນິ ໂດຈນີ ເຫູ່ າົ ນລີື້ ວ້ື ນແຕູ່ ມຄີ ວາມຮູສື້ ກເປັນປລະປກັ ຕູ່ ລດັ ທຈິ ກັ ກະພດັ ນຍິ ມົ (ສະ ຫະລດັ ອາເມລກິ າຖກກູ່ າວວູ່ າເປນັ ຊາດໜູ່ ງໃນບນັ ດາຈກັ ກະພດັ ນຍິ ມົ ) ດູ່ ງັ ນນັ້ື , ການທູ່ ຈີ ະເຂາົ້ື ໄປກູ່ ຽວຂອື້ ງກບັ ຊາດ ໃດຊາດໜູ່ ງຢູ່ າງໃກຊ້ື ດິ ຫ ຕດັ ສນິ ໃຈດາເນນີ ນະໂຍບາຍເດດັ ຂາດຢູ່ າງໜູ່ ງຢູ່ າງໃດລງົ ໄປ (ຫ ປະກາດຕນົ ເປັນສດັ ຕູ ກບັ ຈນີ ແດງຢູ່ າງເດດັ ຂາດ) ຄວນເປນັ ການສູ່ ຽງເກນີ ໄປ ປະການທູ່ ສີ ອງ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າຫວງັ ວູ່ າຈນີ ຄອມມູນດິ ອາດປູ່ ຽນທູ່ າທູ່ ີ ຫ ທດັ ສະນະຄະຕໃິ ນການດາເນີນນະໂຍບາຍແບບຮຸ ກຮານມາສູ່ ູສນັ ຕຜິ ູກມດິ ກບັ ປະເທດກບັ ປະເທດເພູ່ ອນບາ້ື ນ ແລະ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າໃນອະນາຄດົ ກເປນັ ໄດ.ື້ ຕາມຄາຖະແຫູ່ ງການຂອງນາຍດນີ ລດັ (Dean Rusk) ອະດດີ ລດັ ຖະມນົ ຕຕີ ູ່ າງປະເທດຂອງສະຫະລດັ ພ ສະຫຸບນະໂຍບາຍຂອງສະຫະລດັ ທູ່ ມີ ຕີ ູ່ ຈນີ ຄອມມນູ ດິ ໄດດື້ ູ່ ງັ ນ:ີື້ 1) ສະຫະລດັ ຈະເຮດັ ການຊູ່ ວຍເຫອປະເທດພນັ ທະມດິ ຕູ່ ຕາ້ື ນໄພຄຸກຄາມ ຫ ການຮຸກຮານຈາກຄອມມູນດິ ໝນັື້ ຄງົ ຊູ່ ວຍພດັ ທະນາປະເທດຕູ່ າງໆໃນເອເຊຍໃນທາງເສດຖະກດິ ການເມອງໃຫມື້ ສີ ະຖຽນພາບ. 2) ຄັດຄາ້ື ນການເຂົາື້ ເປັນພາຄີສະມາຊິກອົງການສະຫະປະຊາຊາດຂອງຈນີ ຄອມມູນິດຖາ້ື ຈີນຄອມມູນດິ ມີ ນະໂຍບາຍຮຸ ກຮານຂະນະດຽວກບັ ທູ່ ປີ ອ້ື ງກນັ ບູ່ ໃຫກ້ື າຈດັ ຈນີ ຄະນະຊາດອອກຈາກສະມາຊກິ ອງົ ການສະຫະປະ ຊາດ ແລະ ປອ້ື ງກນັ ຮຸກຮານເກາະໄຕຫ້ື ວນັ ດວ້ື ຍກາລງັ . 3) ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າບູ່ ມເີ ຈດຕະນາທູ່ ຈີ ະຜະເຊນີ ໜາື້ ກບັ ຈນີ ຄອມມູນດິ ດວື້ ຍກາລງັ ທາງທະຫານ (ຫາກຜົນ ປະໂຫຍດຂອງຊາດບູ່ ກະທບົ ກະເທອນຢູ່ າງຮຸ ນແຮງ) ໃນທາງກນັ ຂາ້ື ມ ສະຫະລດັ ກບັ ມຄີ ວາມຕອື້ ງການທູ່ ຈີ ະຟນື້ ຟູ ສາພນັ ທະພາບກບັ ຈນີ ຢູ່ າງເຕມັ ໃຈແມູ່ ນທງັ ສອງປະເທດຈະຍງັ ບູ່ ມສີ າພນັ ທພາບທາງການທູດກນັ ກຕາມ (ສອງ ປະເທດໄດມ້ື ກີ ານຕດິ ຕູ່ ເປນັ ເທູ່ ອຄາວທູ່ ນີ ະຄອນວອສຊ ເພູ່ ອປກສາຫາລບນັ ຫາທູ່ ຂີ ດັ ແຍງ້ື ກນັ ໂດຍສະເພາະບນັ ຫາ ການຫາ້ື ມທດົ ລອງລະເບດີ ນວິ ເຄຍ) 6.ຄວາມສາພນັ ລະຫວູ່ າງໂຊວຽດລດັ ເຊຍ, ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ ແລະ ຜນົ ປະໂຫຍດຂອງລດັ ເຊຍ ໃນເອເຊຍ ຄວາມສາພນັ ແລະ ຜນົ ປະໂຫຍດລະຫວູ່ າງໂຊວຽດລດັ ເຊຍ ແລະ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າແຕກຕູ່ າງກນັ ຢູ່ າງ ຫາຍກບັ ສາພນັ ທພາບ ແລະ ຜນົ ປະໂຫຍດລະຫວູ່ າງສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ ແລະ ຈນີ ຄອມມນູ ດິ ທງັ ສະຫະລດັ ແລະ ລດັ ເຊຍຕູ່ າງກມແີ ສນຍານຸພາບທາງທະຫານທູ່ ີສມົ ດຸນ ແລະ ຄູ່ ູຄວນກັ ຊູ່ ງແຕກຕູ່ າງກບັ ຈນີ ຄອມມູນດິ ດູ່ ງັ ເຊູ່ ນັ ກລະນວີ ກິ ດິ ການໄຕຫື້ ວນັ ໂຊວຽດລດັ ເຊຍມລີ ດັ ກນັ ຊນົ (buffer state) ທູ່ ໝີ ນັື້ ຄງົ ໃນເອລີ ບົ ຕະເວນັ ອອກພາຍໃຕື້ ການປົກຄອງຂອງຕນົ ແລະ ຜນົ ປະໂຫຍດສູ່ ວນໃຫຍູ່ ຂອງສອງຊາດ (ສະຫະລດັ , ລດັ ເຊຍ) ສາພນັ ຢູ່ ູໃນຕະເວນັ ອອກກາງ ແລະ ເອລີ ບົ ຫາຍກວູ່ າໃນເອເຊຍກາລງັ ເສດຖະກດິ ຂອງທງັ ສອງຊາດທູ່ ໝີ ນັື້ ຄງົ ຫາຍກວູ່ າຈນີ ຄອມມູນດິ ເພາະສະນນັື້ ການປິດວງົ ລອ້ື ມທາງເສດຖະກດິ ຕູ່ ຈນີ ຈູ່ ງບູ່ ຄູ່ ອຍມຄີ ວາມຫມາຍ ຫ ມຜີ ນົ ກະທບົ ຫາຍຕູ່ ຊາດທງັ ສອງ ດູ່ ງັ ເຊູ່ ນັ ຜນົ ກະທບົ ຕູ່ ຈນີ ຄອມມູນດິ 7.ທດັ ສະນະຂອງເໝາົ ເຈ໋ີຕີ ຸງຕູ່ ມະຫາອານາດໂຊວຽດລດັ ເຊຍ ສູ່ ງິ ທູ່ ລີ ດັ ຖະບານປັກກູ່ ງິ ບູ່ ອາດປະສບົ ຄວາມສາເລດັ ໃນຊູ່ ວງໄລຍະ ປີ ຄ.ສ.1957-ຄ.ສ. 1960 ນນັ້ື ກຄ ການຢູ່ ມມຂອງມະຫາອານາດນວິ ເຄຍລດັ ເຊຍມາຕດັ ກອື້ ນກາລງັ ຫ ອດິ ທພິ ນົ ຂອງສະຫະລດັ ອາເມລກິ າອກີ ຢູ່ າງໜູ່ ງ 120 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ປັກກູ່ ງິ ສະແຫວງຫາອານາດໂດຍໃຊຄ້ື ວາມເປນັ ມດິ ຮູ່ ວມອຸດມົ ການກບັ ລດັ ເຊຍມາຊດົ ເຊຍີ ຄວາມອູ່ ອນແອຂອງຕນົ ໃນການທູ່ ຈີ ະດາເນນີ ໄປສູ່ ູເປາົື້ ໝາຍ ແຕູ່ ໂຊວຽດລດັ ເຊຍກບັ ເຫນັ ວູ່ າເປັນເລູ່ ອງສຽງໄພເກນີ ໄປໃນການທູ່ ຈີ ະຫນິື້ ພະ ນນັ ກບັ ມະຫາອານາດສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ ແລະ ລດັ ເຊຍເອງກມນີ ະໂຍບາຍແຕກຕູ່ າງກບັ ຈນີ ຄອມມູນດິ ໃນການ ຈະເລນີ ສາພນັ ທະໄມຕກີ ບັ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າການຈູ່ ງກບັ ກາຍເປັນວູ່ າໂຊວຽດເຮດັ ການຕກົ ລງົ ກບັ ສະຫະລດັ ອາ ເມລກິ າໂດຍໃຊຈ້ື ນີ ແດງເປນັ ເຄູ່ ອງມ. ໃນປີ ຄ.ສ. 1957 ຫງັ ຈາກທູ່ ໂີ ຊວຽດລດັ ເຊຍໄດສ້ື ູ່ ງົ ດາວທຽມ \"ສະປຸກນກິ \" ຂນື້ ວງົ ໂຄຈອນອອ້ື ມໂລກຈນີ ຄອມມູນດິ ເຊູ່ ອວູ່ າ ສະປຸກນກິ ດວງທາອດິ ແລະ ຜນົ ການທດົ ລອງຈະລວດວທິ ຂີ າ້ື ມທະວບີ (ICBM) ເທູ່ ອທາອດິ ນນັື້ ຄວນຈະນາລດັ ເຊຍໄປສູ່ ູຄວາມເປນັ ຕູ່ ແລະ ມອີ ານາດເໜອສະຫະລດັ ອາເມລກິ າໃນອະນາຄດົ ຢູ່ າງແນູ່ ນອນ ໃນ ເມູ່ ອສູນແຫູ່ ງອາານາດກາລງັ ຢູ່ ູຂາ້ື ງຄາື້ ຍຄອມມູນດິ ຈນີ ກເຊູ່ ອໝນັື້ ວູ່ າຢູ່ າງນອ້ື ຍພວກຄາື້ ຍຄອມມູນດິ ສາມາດທູ່ ີຈະ ເຄູ່ ອນໄຫວຢູ່ າງວູ່ ອງໄວໃນການໂຈມຕສີ ູ່ ູເປາົ້ື ໝາຍໃນເອເຊຍໂດຍສະເພາະການໄຕຫື້ ວນັ ແລະ ການຫຸດອດິ ທພິ ນົ ຂອງສະຫະລດັ ອາເມລກິ າໃນພາກພນ້ື ແປຊຟິ ກິ ຕະເວນັ ອອກ ນນັື້ ກຄປກັ ກູ່ ງິ ຕອ້ື ງການໃຫລ້ື ດັ ເຊຍໃຊນື້ ະໂຍບາຍກບັ ຕູ່ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າຫາຍຂນ້ື ໂດຍກາື້ ທູ່ ຈີ ະຜະເຊນີ ກບັ ມະຫາອານາດນວິ ເຄຍເຊູ່ ນັ ກນັ ລດັ ຖະບານປັກກູ່ ງິ ຕອື້ ງ ການທູ່ ີຈະສະແຫວງຫາການປະຕບິ ດັ ທາງການໂຄສະນາຊວນເຊູ່ ອເພູ່ ອສະແດງໃຫໂື້ ລກຮູວື້ ູ່ າໂຊວຽດລດັ ເຊຍມີ ຄວາມເໜອກວູ່ າ ແລະ ສາມາດຫຸດສກັ ສີສະຫະລດັ ອາເມລກິ າລງົ ໄດອື້ ນັ ຈະສູ່ ງົ ຜນົ ໃຫຈື້ ນີ ຄອມມູນດິ ຫຸດແອກ ບລເິ ວນເກາະ ແລະ ແຖບຊາຍຝູ່ ງັ ໄດື້ (ຄມີ ອຍ, ໄຕຫື້ ວນັ , ມດັ ສຸ) ເໝາົ ເຈ໋ີຕີ ຸງເຊູ່ ອວູ່ າຕນົ ສາມາດພູ່ ງພາລດັ ເຊຍໄດໃື້ ນ ການສະໜບັ ສະໜນູ ປຸກລະດມົ ໂຄສະນາຫຸດອານາດຂອງສະຫະລດັ ອາເມລກິ າອອກໄປຈາກເອເຊຍເພູ່ ອຈນີ ແດງຈະ ໄດປື້ ອດຈາກອດິ ທພິ ນົ ຂອງຈກັ ກະພດັ ດນຍິ ມົ . ໃນທາື້ ຍລະດູຮອ້ື ນ ປີ ຄ.ສ. 1958 ເໝາົ ເຈ໋ີ ຕີ ຸງໄດສ້ື ູ່ ງັ ໃຫຖ້ື ະລູ່ ມົ ເກາະຊາຍຝູ່ ັງດຄີມອຍ, ມດັ ສຸດວື້ ຍປນ ໃຫຍູ່ ການປະຕບິ ດັ ເທູ່ ອນນັື້ ກເພູ່ ອຈະລອງເຊງີ ຫ ທູ່ າທຂີ ອງສະຫະລດັ ແລະ ເພູ່ ອສາື້ ງຮອຍແຕກແຍກລະຫວູ່ າງ ວ ຊງິ ຕນັ ແລະ ໄຕຫ້ື ວນັ ຢູ່ າງໃດກດກີ ານປະຕບິ ດັ ການລອງເຊງີ ເທູ່ ອນນັ້ື ປະສບົ ຄວາມລມົ້ື ເລວຢູ່ າງສນິ້ື ເຊງີ ທງັ ນເີື້ ພາະ ປະການທາອດິ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າຢນສູຢື້ ູ່ າງໝນັື້ ຄງົ ໃນອນັ ທູ່ ຈີ ະຖຮກັ ສາເກາະໄຕຫື້ ວນັ ປະການຕູ່ ມາຄວາມເຊູ່ ອງ ຊາື້ ແລະ ການດາເນນີ ການຢູ່ າງສຸຂຸມອອ້ື ມຄອບຈາກມດົ ສະກູຕູ່ ວກິ ດິ ການຊູ່ ອງແຄບໄຕຫ້ື ວນັ ທງັ ນເີ້ື ພາະໂຊວຽດລດັ ເຊຍຢາື້ ນວູ່ າຕນົ ອາດຖກຊກັ ຈງູ ນາເຂາົ້ື ສູ່ ູສງົ ຄາມປະລາມານກູ ບັ ສະຫະລດັ ໄດຫື້ າກດາເນນີ ການສະໜບັ ສະໜູນຈນີ ຄອມມູນດິ ທງັ ໆທູ່ ສີ ະຫະພາບໂຊວຽດລດັ ເຊຍຈະບູ່ ໄດຜ້ື ນົ ປະໂຫຍດຕອບແທນຕູ່ ການສູ່ ຽງກບັ ສງົ ຄາມ ໃນເດອນ ຕຸລາ ຄ.ສ. 1959 ໃນການເຈລະຈາກບັ ເໝາົ ເຈ໋ີ ຕີ ຸງທູ່ ີປັກກູ່ ງິ ຄຣຸດຊອບ ໄດພື້ ະຍາຍາມຫາທາງໃນອນັ ທູ່ ີຈະປັດ ກລະນໄີ ຕຫ້ື ວນັ ອອກຈາກພາວະຂອງຕນົ ຊູ່ ງປຽບເຫມອນ \"ສູ່ ກາງແຫູ່ ງການກູ່ ຄວາມບູ່ ສະຫງບົ ຕູ່ ສະຖານນະການ ນານາຊາດ\" ໂດຍແນະນາໃຫປື້ ກັ ກູ່ ງິ ຍອມຮບັ ຂສ້ື ະເໜບີ ນັ ຫາ \"ສອງຈນີ \". ການໂຄສະນາຊວນເຊູ່ ອໃນການ \"ປົດແອກ\" ໄຕຫ້ື ວນັ ຊູ່ ງໄດຫື້ າຍງຽບໄປລະຫວູ່ າງ ແລະ ພາຍຫງັ ການ ເຢອນປັກກູ່ ງິ ຂອງຄຣຸດຊອບ ກໄດເ້ື ລູ່ ມີ ຕນົ້ື ຂນື້ ອກີ ໃນກາງເດອນ ສງິ ຫາ ແລະໃນວນັ ທີ 23 ສງິ ຫາ ຄ.ສ. 1958 ການຖະລມົ້ື ເກາະຄມີ ອຍດວື້ ຍປນໃຫຍູ່ ໄດເື້ ລູ່ ມີ ຂນ້ື ໃນຂະນະດຽວກນັ ຖະແຫູ່ ງການຂອງຈນີ ຄອມມູນດິ ແລະ ສະ ຫະລດັ ອາເມລກິ າກເພູ່ ມີ ທູ່ າທຂີ ອງການເປນັ ປລະປັກຂນື້ ທຸກທີ ສູ່ ວນການລາຍງານຂູ່ າວທາງດາ້ື ນໂຊວຽດລດັ ເຊຍກ ເປັນໄປຢູ່ າງລະມດັ ລະວງັ ນາຍດນັ ເລດ (Dulles) ລດັ ຖະມນົ ຕຕີ ູ່ າງປະເທດສະຫະລດັ ໄດຖື້ ະແຫູ່ ງວູ່ າສະຫະລດັ ອາ ເມລກິ າອາດຈະປະຕບິ ດັ ການໂຕຕ້ື ອບຫາກຈນີ ຄອມມູນດິ ຂນ້ື ດດື້ ງທູ່ ຈີ ະໃຊກ້ື າລງັ ປົດແອກໄຕຫ້ື ວນັ ແລະ ບລເິ ວນ ໝູ່ ເູ ກາະຊາຍຝູ່ ງັ ແຜນດນິ ໃຫຍູ່ ຈນີ ແຕູ່ ພດັ ເຖງິ ວນັ ທີ 6 ກນັ ຍາ ລດັ ຖະບານຈນີ ຄອມມູນດິ ກສະແດງການອູ່ ອນຂໃື້ ຫື້ ແກູ່ ສະສະຫະລດັ ອາເມລກິ າໂດຍສະເໜໃີ ຫມື້ ກີ ານເຈລະຈາຂນັ້ື ລະດບັ ເອກອກັ ຄະລາດຊະທູດກນັ ໃໝູ່ ກູ່ ຽວກບັ ບນັ ຫາສນັ ຕພິ າບ ນບັ ແຕູ່ ວກິ ດິ ການຊູ່ ອງແຄບໄຕຫ້ື ວນັ ຈນົ ເຖງິ ເຫດການສະຫງບົ ລງົ ໂຊວຽດລດັ ເຊຍຊູ່ ງກູ່ າວວູ່ າຈະ ຊູ່ ວຍເຫອສະໜບັ ສະໜນູ ທງັ ທາງບາລຸງຂວນັ ແລະ ວດັ ຖຸແກຈື້ ນີ ຄອມມນູ ດິ ກລະນທີ ູ່ ຈີ ນີ ຖກຮຸກຮານກບັ ພະຍາຍາມ ຫກີ ລຽ້ື ງການປະຕບິ ດັ ຕາມຂຕື້ ກົ ລງົ ຂອງສນົ ທສິ ນັ ຍາລະຫວູ່ າງລດັ ເຊຍກບັ ຈນີ ຄອມມູນດິ ປີ ຄ.ສ. 1950 ການ ເຈລະຈາບນັ ຫາເກາະໄຕຫ້ື ວນັ ລະດບັ ເອກອກັ ຄະລາດຊະທດູ ໄດເ້ື ລູ່ ມີ ຂນ້ື ໃໝູ່ ໃນເດອນກນັ ຍາ ແລະ ວກິ ດິ ການຊູ່ ອງ 121 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ແຄບໄຕຫື້ ວນັ ກຢຸດຕລິ ງົ ໃນວນັ ທີ 6 ຕຸລາ ເມູ່ ອຈນີ ຄອມມູນດິ ແລະ ຈນີ ຊາດໄຕຫ້ື ວນັ ປະກາດການຢຸດຍງິ ທງັ ສອງ ຝູ່ າຍ. ຄວາມຈງິ ໃຈຂອງລດັ ເຊຍໃນການສະໜບັ ສະໜນູ ຈນີ ຄອມມນູ ດິ ກລະນວີ ກິ ດິ ການທູ່ ໄີ ດເ້ື ກດີ ຂນ້ື ນນັ້ື ຈະເຫນັ ໄດຈື້ າກພດຕກິ າ ແລະ ເຈດຕະນາລມົ ຂອງລດັ ເຊຍ ໃນຈດົ ຫມາຍສອງສະບບັ ຈາກຄຣຸດຊອບທູ່ ມີ ໄີ ປເຖງິ ປະທານາທິ ບດີ ໄອ ເຊນັ ຮາວເວີ ລງົ ວນັ ທີ 7 ແລະ 19 ກນັ ຍາ ຄ.ສ.1958 ຊູ່ ງໃນຈດົ ຫມາຍສະບບັ ແຮຄຣຸດຊອບໄດລື້ ະບຸວູ່ າ ການໂຈມຕຄີ ອມມູນດິ ລດັ ເຊຍຖວູ່ າເທູ່ າົ ກບັ ເປນັ ການໂຈມຕລີ ດັ ເຊຍດວ້ື ຍ ແຕູ່ ໃນທາງປະຕບິ ດັ ຜູນ້ື າໂຊວຽດລດັ ເຊຍ ກບັ ຫກີ ລຽ້ື ງການໃຊກື້ າາລງັ ທາງທະຫານ ແລະ ບູ່ ໄດຕ້ື ດັ ສນິ ໃຈທູ່ ຈີ ະໃຊອ້ື າວຸດນວິ ເຄຍທາການຕອບໂຕດ້ື ສະຫະລດັ ແຕູ່ ປະການໃດກງົ ກນັ ຂາື້ ມໃນທດັ ສະນະຂອງຈນີ ຄອມມູນດິ ກບັ ເບູ່ ງິ ວູ່ າ ລດັ ເຊຍບູ່ ໄດດື້ າເນນີ ການທູ່ ເີ ຂມັ້ື ແຂງ ແລະ ເປນັ ຝູ່ າຍອູ່ ອນຂໃ້ື ຫແື້ ກູ່ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ. ຈາກກລະນີວິກິດການຊູ່ ອງແຄບໄຕຫ້ື ວັນ : ຄວນເປັນທູ່ ີປະຈັກເຖິງພດຕິກາ ແລະ ທັດສະນະຂອງ ສະຫະພາບໂຊວຽດລດັ ເຊຍໃນການທູ່ ຈີ ະຕດັ ສນິ ໃຈໃຊກື້ າລງັ ທາງທະຫານເພູ່ ອພທິ ກັ ປກົ ປອື້ ງຜນົ ປະໂຫຍດໃຫແ້ື ກູ່ ຈນີ ຄອມມູນດິ ແລະ ສາລບັ ຈນີ ຄອມມູນດິ ເອງກຄວນຄດິ ເຖງິ ໄດດ້ື ວີ ູ່ າ ຕນົ ຄວນຈະສະແຫວງຫາຄວາມເປັນມະຫາ ອານາດທາງທະຫານ ແລະ ຄດິ ຄນົ້ື ອາວຸດນວິ ເຄຍດວື້ ຍຕວົ ເອງທງັ ນເີື້ ນູ່ ອງຈາກຈນີ ໄດເື້ ລູ່ ມີ ເກດີ ຄວາມລະແວງສງົ ໄສ ບູ່ ແນູ່ ໃຈຕູ່ ຄາຮບັ ຮອງສນັ ຍາຂອງລດັ ເຊຍກູ່ ຽວກບັ ການທູ່ ຈີ ະໃຊອື້ ດິ ທພິ ນົ ຂອງອາວຸດນວິ ເຄຍປອື້ ງກນັ ຈນີ ຄອມມູນດິ ພຽງໃດ ຫ ບູ່ ແລະ ຈນີ ຄງົ ຈະຕອື້ ງທບົ ທວນໄຕູ່ ຕອງເຖິງສາພນັ ທະພາບກບັ ລດັ ເຊຍໃໝູ່ ວູ່ າ ຄວນທຸມື້ ເທມ້ື ອບ ຄວາມໄວວື້ າງໃຈລດັ ເຊຍໄດຊື້ າໃດ? ຫ ລດັ ເຊຍມຄີ ວາມຈງິ ໃຈຕູ່ ຈນີ ແທຈ້ື ງິ ພຽງໃດ? 8.ນະໂຍບາຍ \"ການຢູ່ ູຮູ່ ວມກນັ ໂດຍສນັ ຕ\"ິ ໃນປີ ຄ.ສ. 1960 ຄຣຸດຊອບໄດປ້ື ະກາດນະໂຍບາຍ \"ການຢູ່ ູຮູ່ ວມກນັ ໂດຍສນັ ຕ\"ິ ຫ ນະໂຍບາຍການແຂູ່ ງ ຂນັ ປຸ ກລະດມົ ໃນດາ້ື ນເສດຖະກດິ ຂອງນານາຊາດ ໂດຍມຸງື້ ທູ່ ີຈະບູ່ ອນທາລາຍປລະປັກດວື້ ຍນະໂຍບາຍທາງ ເສດຖະກດິ ຫາຍກວູ່ າທູ່ ຈີ ະໃຊກື້ າລງັ ອາວຸດ ຫ ການເຮດັ ສງົ ຄາມ ເຊູ່ ນັ : ການຄວບຄຸມຕະຫາດການຄາື້ , ການແຂູ່ ງ ຂນັ ໃນດາື້ ນການຜະລດິ ເປັນຕນົື້ ນະໂຍບາຍ \"ການຢູ່ ູຮູ່ ວມກນັ ໂດຍສນັ ຕ”ິ ເປັນສູ່ ວນຫນູ່ ງຂອງນະໂຍບາຍຕູ່ າງ ປະເທດຂອງໂຊວຽດຕູ່ ປະເທດໃນຄອມມູນດິ ໂດຍຄຣຸດຊອບມຄີ ວາມເຊູ່ ອວູ່ າພາຍໃຕກ້ື ານແຂູ່ ງຂນັ ທາງເສດຖະກດິ ລະຫວູ່ າງປະເທດສງັ ຄມົ ນຍິ ມົ ກບັ ປະເທດນາຍທນນນັື້ ໃນທູ່ ສີ ຸດປະເທດສງັ ຄມົ ນຍິ ມົ ຈະຕອື້ ງໄດຮື້ ບັ ໄຊຊະນະທງັ ນີື້ ເພາະຄຣຸດຊອບເຊູ່ ອວູ່ າການຕູ່ ສູເ້ື ພູ່ ອການຍງັ ຊີບລະຫວູ່ າງຊນົ ຊນັື້ ກາກອນ ແລະ ຊນົ ຊນັື້ ກາງຈະທາລາຍລະບບົ ເສດຖະກດິ ໃນປະເທດເສລເີ ອງໂດຍບູ່ ຕອ້ື ງມກີ ານປະຕບິ ດັ ການ ຫ ປະຕວິ ດັ ຈາກພາຍນອກ. ຄຣຸດຊອບຍງັ ມຄີ ວາມຄດິ ວູ່ າ ປະເທດດອ້ື ຍພດັ ທະນາໃນບູ່ ຊາ້ື ກຈະກບັ ກາຍເປນັ ຄອມມນູ ດິ ທງັ ນເີື້ ພາະຄວາມ ລມົ້ື ເລວໃນການໃຊລ້ື ະບບົ ນາຍທນທູ່ ບີ ູ່ ສາມາດພດັ ທະນາເສດຖະກດິ ໃຫດ້ື ຂີ ນື້ ນບັ ເປັນເວລາສດັ ຕະວດັ ມາແລວ້ື ທູ່ ີ ປະເທດດອື້ ຍພດັ ທະນາເຫູ່ າົ ນໄີື້ ດປ້ື ະຈກັ ເຖງິ ຄວາມສາຄນັ ຂອງຄວາມຈະເລນີ ກາ້ື ວໜາ້ື ໃນການພດັ ທະນາປະເທດດູ່ ງັ ເຊູ່ ນັ ສະຫະພາບໂຊວຽດລດັ ເຊຍ ເປັນຕນົ້ື ຍູ່ ງິ ກວູ່ ານນັື້ ປະເທດດອ້ື ຍພດັ ທະນາເຫູ່ າົ ນີ້ື ສູ່ ວນຫາຍເຄຍີ ເປັນອານານິ ຄມົ ຂອງພວກລດັ ທທິ ນນຍິ ມົ ຫຈກັ ກະວດັ ນຍິ ມົ ມາກູ່ ອນ ໂດຍທາມະຊາດແລວື້ ປະເທດເຫູ່ າົ ນຄີື້ ວນນຍິ ມົ ລດັ ທິ ສງັ ຄມົ ນຍິ ມົ ຫາຍກວູ່ າລດັ ທທິ ຸນນຍິ ມົ ໃນບນັ ດາຜູນື້ າຂອງໂຊວຽດລດັ ເຊຍ ຕູ່ າງກໄດຄ້ື ດິ ເຖງິ ໄພພບິ ດັ ແລະ ຄວາມ ຮາ້ື ຍແຮງຂອງສງົ ຄາມນວິ ເຄຍ ດູ່ ງັ ນນັື້ , ການຕູ່ ສູເ້ື ພູ່ ອສນັ ຕພິ າບ ແລະ ການລດົ ກາລງັ ອາວຸດຈູ່ ງເປນັ ປະເດນັ ເບອ້ື ງຕນົື້ ທູ່ ແີ ຕູ່ ລະຝູ່ າຍຈະຕອື້ ງດາເນນີ ການແກໄ້ື ຂແລະຕູ່ າງກເກງຢາ້ື ນສງົ ຄາມນວິ ເຄຍທູ່ ຈີ ະເກດີ ຂນື້ ໂດຍສະເພາະ ຄຣຸດຊອບ ດູ່ ງັ ຈະເຫນັ ໄດຈື້ າກກລະນວີ ກິ ດິ ການຊູ່ ອງ ແຄບໄຕຫ້ື ວນັ ວກິ ດິ ການຄວິ ບາ (ຕຸລາ ຄ.ສ. 1962) ວກິ ດິ ການເບລີ ນິ ເປນັ ຕນົ້ື ລດັ ເຊຍເປັນຝູ່ າຍທູ່ ໄີ ດພ້ື ະຍາຍາມຫກີ ລຽື້ ງການປະຕບິ ດັ ການທາງທະຫານ ໂດຍຫກີ ລຽ້ື ງການຜະເຊນີ ໜາື້ ກບັ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າສະເໝີ ມາຊູ່ ງຕູ່ າງກບັ ທດັ ສະນະຄະຕເິ ໝາົ ເຈ໋ີຕີ ຸງ ທູ່ ນີ ຍິ ມົ ແນວທາງການແກໄ້ື ຂບນັ ຫາດວື້ ຍ ຄວາມຮຸນແຮງ ເພາະເໝາົ ເຈ໋ີ ີ ຕຸງເຊູ່ ອວູ່ າຫນົ ທາງທູ່ ຈີ ະນາສງັ ຄມົ ໄປສູ່ ູເປາົື້ ໝາຍຄອມມນູ ດິ ໄດສື້ າເລດັ ຄການປະຕວິ ດັ ທູ່ ວົ ທງັ ໂລກ (World Revolution) ເທູ່ າົ ນນັື້ . ການໂຄສະນາຊວນເຊູ່ ອໃນການ \"ປດົ ແອກ\" ໄຕຫ້ື ວນັ ຊູ່ ງໄດຫ້ື າຍງຽບໄປລະຫວູ່ າງ ແລະ ພາຍຫງັ ການ 122 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ຢາມປັກກູ່ ງິ ຂອງຄຣຸດຊອບກໄດເື້ ລູ່ ມີ ຕນົື້ ຂນື້ ອກີ ໃນກາງເດອນ ສງິ ຫາ ແລະ ໃນວນັ ທີ 23 ສງິ ຫາ ປີຄ.ສ. 1958 ການຖະລູ່ ມົ ເກາະຄມີ ອຍດວື້ ຍປນໃຫຍູ່ ໄດເື້ ລູ່ ມີ ຂນື້ ໃນຂະນະດຽວກນັ ຖະແຫູ່ ງການຂອງຈນີ ຄອມມູນດິ ແລະ ສະ ຫະລດັ ອາເມລກີ າກເພູ່ ມີ ທູ່ າທຂີ ອງການເປັນປລະປັກຂນ້ື ທຸກທີ ສູ່ ວນການລາຍງານຂູ່ າວທາງດາື້ ນສະຫະພາບໂຊ ວຽດລດັ ເຊຍກເປນັ ໄປຢູ່ າງລະມດັ ລະວງັ ນາຍ ຄນັ ເລດ (Dulles) ລດັ ຖະມນົ ຕຕີ ູ່ າງປະເທດສະຫະລດັ ໄດຖື້ ະແຫູ່ ງ ວູ່ າດສະຫະລດັ ອາເມລກີ າອາດຈະປະຕບິ ດັ ການໂຕຕື້ ອບຫາກຈນີ ຄອມມູນດິ ຂນ້ື ດດ້ື ງທູ່ ຈີ ະໃຊກ້ື າລງັ ປົດແອກໄຕ້ື ຫວນັ ແລະ ບລເິ ວນໝູ່ ເູ ກາະຊາຍຝູ່ ງັ ແຜນດນິ ໃຫຍູ່ ຈນີ ແຕູ່ ດນັ ໄປເຖງິ ວນັ ທີ 6 ກນັ ຍາ ລດັ ຖະບານຈນີ ຄອມມູນດິ ກສະແດງການອູ່ ອນຂໃື້ ຫແ້ື ກູ່ ສະຫະລດັ ອາເມລກີ າ ໂດຍສະເໜໃີ ຫມ້ື ກີ ານເຈລະຈາຂນັ້ື ລະດບັ ເອກອກັ ຄະລະຊະ ທດູ ກນັ ໃໝູ່ ກູ່ ຽວກບັ ບນັ ຫາສນັ ຕພິ າບ ນບັ ແຕູ່ ວກິ ດິ ການຊູ່ ອງແຄບໄຕຫື້ ວນັ ຈນົ ເຖງິ ເຫດການສະຫງບົ ລງົ ໂຊວຽດລດັ ເຊຍຊູ່ ງກູ່ າວວູ່ າ ຈະຊູ່ ວຍເຫອສະໜບັ ສະໜູນ ທງັ ທາງບາລຸງຂວນັ ແລະ ວດັ ຖຸແກຈື້ ນີ ຄອມມູນດິ ໃນກລະນທີ ູ່ ຈີ ນີ ຖກຮຸ ກຮານກບັ ພະຍາຍາມຫກີ ລຽ້ື ງການປະຕບິ ດັ ຕາມຂຕື້ ກົ ລງົ ຂອງສນົ ທສິ ນັ ຍາລະຫວູ່ າງລດັ ເຊຍກບັ ຈນີ ຄອມມູ ນດິ ປີ ຄ.ສ. 1950 ການເຈລະຈາບນັ ຫາເກາະໄຕຫື້ ວນັ ລະດບັ ເອກອກັ ຄະລາດຊະທດູ ໄດເ້ື ລູ່ ມີ ຂນື້ ໃໝູ່ ໃນເດອນ ກນັ ຍາ ແລະ ວກິ ດິ ການຊູ່ ອງແຄບໄຕຫ້ື ວນັ ກູ່ ຍຸດຕລິ ງົ ໃນວນັ ທີ 6 ຕຸລາ ເມູ່ ອຈນີ ຄອມມນູ ດິ ແລະ ຈນີ ຊາດໄຕຫື້ ວນັ ປະກາດການຢຸດຍງິ ທງັ ສອງຝູ່ າຍ. ຄວາມຈງິ ໃຈຂອງລດັ ເຊຍໃນການສະໜບັ ສະໜູນຈນີ ຄອມມູນດິ ຕູ່ ກລະນວີ ກິ ດິ ການທູ່ ໄີ ດເ້ື ກດີ ຂນ້ື ນນັ້ື ຈະ ເຫນັ ໄດຈ້ື າກພດຕກິ າ ແລະ ເຈດຕະນາລມົ ຂອງລດັ ເຊຍ ໃນຈດົ ຫມາຍສອງສະບບັ ຈາກຄຣຸດຊອບ ທູ່ ມີ ໄີ ປເຖງິ ປະ ທານາທບິ ດີ ໄອເຊນັ ຮາວເວີ ລງົ ວນັ ທີ 7 ແລະ 19 ກນັ ຍາ ຄ.ສ.1958 ຊູ່ ງໃນຈດົ ຫມາຍສະບບັ ທາອດິ ຄຣຸດຊອບໄດື້ ລະບຸວູ່ າການໂຈມຕຄີ ອມມນູ ດິ ລດັ ເຊຍຖວູ່ າເທູ່ າົ ກບັ ເປນັ ການໂຈມຕລີ ດັ ເຊຍດວື້ ຍ ແຕູ່ ໃນທາງປະຕບິ ດັ ຜູນື້ າໂຊວຽດ ລດັ ເຊຍກບັ ຫກີ ລຽ້ື ງການໃຊກ້ື າາລງັ ທາງທະຫານ ແລະ ບູ່ ໄດຕ້ື ດັ ສນິ ໃຈທູ່ ຈີ ະໃຊອື້ າວຸດນວິ ເຄຍເຮດັ ການຕອບໂຕສ້ື ະ ຫະລັດແຕູ່ ປະການໃດ ກງົ ກນັ ຂາື້ ມໃນທດັ ສະນະຂອງຈີນຄອມມູນດິ ພັດເບູ່ ິງວູ່ າ ລັດເຊຍບູ່ ໄດດື້ າເນນີ ການທູ່ ີ ເຂມັ້ື ແຂງ ແລະ ເປນັ ຝູ່ າຍອູ່ ອນຂໃ້ື ຫແ້ື ກູ່ ສະຫະລດັ ອາເມລກີ າ. ຈາກກລະນວີ ກິ ດິ ການຊູ່ ອງແຄບໄຕຫ້ື ວນັ : ຄວນເປນັ ທູ່ ປີ ະຈກັ ເຖງິ ພດຕກິ າ ແລະ ທດັ ສະນະຂອງໂຊວຽດລດັ ເຊຍໃນການທູ່ ຈີ ະຕດັ ສນິ ໃຈໃຊກ້ື າລງັ ທາງທະຫານເພູ່ ອພທິ ກັ ປົກກປອື້ ງຜນົ ປະໂຫຍດໃຫແ້ື ກູ່ ຈນີ ຄອມມູນດິ ແລະ ສາລບັ ຈນີ ຄອມມູນດິ ເອງກຄວນນກເຖງິ ໄດດື້ ວີ ູ່ າ ຕນົ ຄວນຈະສະແຫວງຫາຄວາມເປັນມະຫາອານາດທາງທະຫານ ແລະ ຄດິ ຄນົື້ ອາວຸດນວິ ເຄຍດ໌ ວ້ື ຍຕວົ ເອງ ທງັ ນເີ້ື ນູ່ ອງຈາກຈນີ ໄດເື້ ລູ່ ມີ ເກດີ ຄວາມລະແວງສງົ ໄສບູ່ ແນູ່ ໃຈຕູ່ ຄາຮບັ ຮອງ ສນັ ຍາຂອງລດັ ເຊຍກູ່ ຽວກບັ ການທູ່ ຈີ ະໃຊອ້ື ດິ ທພິ ນົ ຂອງອາວຸດນວິ ເຄຍປອື້ ງກນັ ຈນີ ຄອມມູນດິ ພຽງໃດ ຫ ບູ່ ແລະ ຈນີ ຄງົ ຈະຕອ້ື ງທບົ ທວນໄຕຕອງເຖງິ ສາພນັ ທະພາບກບັ ລດັ ເຊຍຢູ່ າງໃດກຕາມ ນະໂຍບາຍ \"ຢູ່ ູຮູ່ ວມກນັ ໂດຍສນັ ຕ\"ິ ຂອງຄຣຸດຊອບບູ່ ແມູ່ ນຈະເປັນຫກັ ປະກນັ ໄດວື້ ູ່ າ ສງົ ຄາມຈະບູ່ ເກດີ ຂນື້ ຂະນະໃດທູ່ ສີ ະຖານນະການປູ່ ຽນແປງໄປ ຈນົ ສາມາດເຮດັ ໃຫຝື້ ູ່ າຍໜູ່ ງສູ່ ວຍໂອກາດໄດ້ື ຫ ຝູ່ າຍໜູ່ ງຝູ່ າຍໃດທງັ ລດັ ເຊຍ ຫ ສະຫະລດັ ຄານວນສະຖານນະການ ແລະ ຄາດຄະເນອານາດຂອງອກີ ຝູ່ າຍ ໜູ່ ງຜດິ ຜາດສງົ ຄາມອາດເກດີ ຂນ້ື ໄດ້ື ແຕູ່ ເມູ່ ອໃດທູ່ ສີ ູນອາ ນາດແຫູ່ ງຄວາມ ຢາື້ ນ ຫ ສູນອານາດຂອງອາວຸດຍງັ ຄງົ ຢູ່ ູຄວນເປັນຫກັ ປະກນັ ທູ່ ຄີ ູ່ ອນຂາ້ື ງມປີ ະສດິ ທພິ າບຕູ່ ການຖຮກັ ສາສນັ ຕພິ າບ ຂອງໂລກ ແຕູ່ ທງັ ສອງຝູ່ າຍຍງັ ຄົງໃຊນື້ ະໂຍບາຍ \"ການຢູ່ ູຮູ່ ວມກນັ ໂດຍສນັ ຕ\"ິ ອັນເປັນສູ່ ວນຫນູ່ ງຂອງການທາ ສງົ ຄາມເຢນັ (cold war) ກນັ ອກີ ຕູ່ ໄປ. ທູ່ າທຂີ ອງສະຫະພາບໂຊວຽດລດັ ເຊຍຕູ່ ວກິ ດິ ການເກາະໄຕຫ້ື ວນັ ໃນປີ ຄ.ສ. 1958 ໃນກລະນທີ ູ່ ບີ ູ່ ໄດດ້ື າ ເນນີ ການເຄູ່ ອນໄຫວທາງທະຫານເພູ່ ອຕູ່ ຕາື້ ນບດົ ບາດຂອງສະຫະລດັ ອາເມລກິ າຢູ່ າງສບັ ສນົ ໄດທ້ື າລາຍສດັ ທາໃນ ພະລງັ ອານາດຄວາມເປັນຜູນື້ າຄາ້ື ຍປະເທດຄອມມູນດິ ຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດລດັ ເຊຍລງົ ໄປເປັນຈານວນຫລາຍ ໂດຍສະເພາະຈນີ ຄອມມູນດິ ຊູ່ ງເຊູ່ ອວູ່ າໂຊວຽດລດັ ເຊຍຈະເປັນຫວົ ຫອກເຮດັ ການປະຕວິ ດັ ໂລກດວື້ ຍຄວາມສຽບ ຂາດຍູ່ ງິ ໄປກວູ່ ານນັື້ ເຫດການໃນປີຕູ່ ມາ ຄຣຸດຊອບກບັ ດາເນນີ ການແກໄື້ ຂຄວາມຂດັ ແຍງ້ື ກບັ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ ໂດຍ ສນັ ຕວິ ທິ ຫີ ລາຍຂນື້ ໃນເດອນ ຕຸລາ ປີ ຄ.ສ.1959 ຄຣຸດຊອບໄດເ້ື ລນີ ທາງໄປຍງັ ແຄມປີເດວດິ ເພູ່ ອພບົ ປະເຈ ລະຈາກບັ ປະທານາທບິ ດໄີ ຄເຊນັ ຮາວເວີ ການເດີນທາງໄປຍງັ ປະເທດທນນຍິ ມົ ຊູ່ ງເປັນປລະປັກກບັ ຄາື້ ຍສງັ ຄມົ 123 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ນຍິ ມົ ຂອງຄຣຸດຊອບໃນເທູ່ ອນນັື້ ຄວນສາື້ ງຄວາມບູ່ ພໃຈແກູ່ ເໝາົ ເຈີ໋ຕີ ຸງຢູ່ າງບູ່ ຕອື້ ງສງົ ໄສເພາະເທູ່ າົ ກບັ ເປນັ ການອູ່ ອນ ຂໃ້ື ຫແື້ ກູ່ ປະເທດເສລນີ ຍິ ມົ ແລະ ເປນັ ການສູ່ ເຖງິ ການໃຫຄ້ື ວາມສາຄນັ ຕູ່ ປະເທດຜູນື້ າ ຝູ່ າຍທນນຍິ ມົ ຫລາຍເກນີ ໄປ ແລະ ຫາກເບູ່ ງິ ໃນທາງກບັ ກເທູ່ າົ ກບັ ຈນີ ບູ່ ຢູ່ ູໃນສາຍຕາຂອງລດັ ເຊຍອກີ ຕູ່ ໄປຊູ່ ງໝາຍເຖງິ ຮອຍແຕກແຍກຂອງສາ ພນັ ທະພາບລະຫວູ່ າງຈນີ ຄອມມູນດິ ກບັ ໂຊວຽດລດັ ເຊຍໄດເ້ື ກດີ ຂນື້ ແລວ້ື ຢູ່ າງຫກີ ລຽ້ື ງບູ່ ພນົ້ື . ປະເດນັ ສາຄນັ ຂອງເຫດການໃນໄລຍະນນັ້ື ກຄ ຈດຸ ຫວົ ລຽ້ື ວຫວົ ຕູ່ ກູ່ ຽວກບັ ບນັ ຫາເບລີ ນິ ຕະເວນັ ຕກົ ຊູ່ ງລດັ ເຊຍໄດຢື້ ູ່ ນຄາຂາດຕູ່ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ ແລະ ປະເທດສາພນັ ທະມດິ ຕະເວນັ ຕກົ ໃຫຍ້ື ຸດຕກິ ານເສມີ ສາ້ື ງກາລງັ ໃນ ເບລີ ນິ ມາເປນັ ເວລາຫາຍເດອນແລວື້ ແຕູ່ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າກເສລີ ການໄປເຢອນສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ ຂອງຄຣຸດ ຊອບໃນເທູ່ ອນນັື້ ກເພູ່ ອມຸງ້ື ທູ່ ຈີ ະຫຸດຄວາມຕງຄຽດ ແລະ ລດັ ເຊຍເອງກໄດເື້ ລງັ ເຫນັ ໄພອນັ ຮາື້ ຍແຮງອນັ ອາດເກດີ ຂນື້ ໄດຈ້ື າກສງົ ຄາມນວິ ເຄຍເພູ່ ອສະແດງທູ່ າທູ່ ຄີ ວາມຈງິ ໃຈ ແລະ ເຈດຕະນາດຕີ ູ່ ປະເທດຕະເວນັ ຕກົ ຄຣຸດຊອບໄດ້ື ປະກາດທູ່ ຈີ ະຫຸດກາລງັ ກອງທບັ ຂອງຕນົ ລງົ ໃນເດອນມງັ ກອນ ປີ ຄ.ສ. 1960 ແລະ ທູ່ ແີ ຄມປີເດວດິ ຄຣຸດຊອບໄດື້ ຖອນກາລງັ ເສນັ້ື ຕາຍຈາກຄາຂາດທູ່ ໄີ ດຢ້ື ນໄວ.ື້ ນອກຈາກພດຕກິ າ ແລະ ການດາເນນີ ການຂອງໂຊວຽດລດັ ເຊຍທູ່ ມີ ໄິ ດຄ້ື ານງເຖງິ ຜນົ ປະໂຫຍດທູ່ ຈີ ນີ ຈະໄດື້ ຮບັ ເປັນສາຄນັ ແລວ້ື ລດັ ເຊຍຍງັ ໄດຍ້ື ກົ ເລກີ ສນັ ຍາການຊູ່ ວຍເຫອພດັ ທະນາອາວຸດນວິ ເຄຍຊູ່ ງໄດຈ້ື າກເຫດການ ຄວາມຂດັ ແຍງື້ ລະຫວູ່ າງຊາດທງັ ສອງໃນໄລຍະທາອດິ ເລູ່ ມີ ບານປາຍມາສູ່ ູຈດຸ ທູ່ ຮີ ຽກກນັ ວູ່ າທງັ ຄູ່ ູໄດກ້ື າຍເປັນປລະ ປັກຄວາມເປັນສດັ ຕູຕູ່ ກນັ ຢູ່ າງເປີດເຜຍີ ເຖິງກບັ ມກີ ານປະທະກນັ ດວ້ື ຍກາລງັ ທະຫານໃນກລະນບີ ນັ ຫາເຂດແດນ ລະຫວູ່ າງຈນີ ແລະ ລດັ ເຊຍຫາຍເທູ່ ອຫາຍຄງັ້ື . ຈະເຫນັ ໄດວ້ື ູ່ ານບັ ແຕູ່ ເກດີ ຄວາມຂດັ ແຍງື້ ດູ່ ງັ ກູ່ າວຕອ້ື ນຕນົື້ ມາແລວື້ ເຫດການຕູ່ າງໆທູ່ ເີ ກດີ ຂນ້ື ໃນພາຍຫງັ ຍູ່ ງິ ກູ່ ໃຫຄ້ື ວາມຂດັ ແຍງ້ື ທງັ ສອງປະເທດນບັ ມຈື້ ະທະວຄີ ວາມຮຸ ນແຮງຂນື້ ເຊູ່ ນັ ກລະນຈີ ນີ ຄອມມູນດິ ຂດັ ແຍງ້ື ກບັ ອນິ ເດຍໃນບນັ ຫາສາຍແດນ ໂດຍມລີ ດັ ເຊຍສະໜບັ ສະໜນູ ຂາື້ ງອນິ ເດຍກລະນຈີ ນີ ຄອມມູນດິ ຂດັ ແຍງື້ ກບັ ລດັ ເຊຍເອງ ໃນບນັ ຫາດຽວກນັ ກລະນບີ ງັ ກະລາເທດໄດເ້ື ຮດັ ການປະກາດແຍກຕວົ ອອກຈາກປາກສີ ະຖານຕະເວນັ ຕກົ ໄດສື້ າ ເລດັ (26 ມນີ າ ຄ.ສ. 1971) ທງັ ນີ້ື ໂດຍໄດຮ້ື ບັ ການສະໜບັ ສະໜນູ ຈາກອນິ ເດຍ ແລະ ໂຊວຽດລດັ ເຊຍ ແລະ ໄດື້ ປະກາດເປນັ ລດັ ເອກກະລາດ ສູ່ ວນຈນີ ຄອມມູນດິ ໄດປ້ື ະກາດຈະໃຫຄ້ື ວາມຊູ່ ວຍເຫອປາກສີ ະຖານຕະເວນັ ຕກົ ຢູ່ າງ ເຕມັ ທູ່ ຕີ ງັື້ ແຕູ່ ທາອດິ ເພູ່ ອສູຮ້ື ບົ ປາບປາມປາກສີ ະຖານຕະເວນັ ອອກທູ່ ແີ ຂງຂື້ (ແຕູ່ ກບູ່ ປາກດົ ພະຍານຫກັ ຖານຢູ່ າງໃດ ໃນທາງປະຕບິ ດັ ຂອງຈນີ ຄອມມູນດິ ໃນການໃຫຄ້ື ວາມຊູ່ ວຍເຫອປາກສີ ະຖານຕະເວນັ ຕກົ ນບັ ວູ່ າຈນີ ຄອມມູ ນດິ ເສຍໜາ້ື ເປນັ ຢູ່ າງຍູ່ ງິ ທູ່ ບີ ູ່ ສາມາດປອື້ ງກນັ ບູ່ ໃຫປື້ າກສີ ະຖານຕະເວນັ ອອກແຍກຕວົ ຈາກປາກສີ ະຖານຕະເວນັ ຕກົ ໄດື້ ສາເລດັ ) ລດັ ເຊຍຍງັ ມແີ ຜນການທູ່ ຈີ ະແຜູ່ ອດິ ທພິ ນົ ສູ່ ູພູມພິ າກທາງໃຕຂ້ື ອງເອເຊຍ ຊູ່ ງຈນີ ຄອມມູນດິ ຖວູ່ າເປັນໄພ ຄຸກຄາມຕູ່ ຄວາມຫມນັື້ ຄງົ ຂອງຕນົ ແລະເປັນອດິ ທພິ ນົ ຂອງຕນົ ແລະຫາກ ລດັ ເຊຍສາມາດດາເນນີ ການທາງການ ເມອງໄດສື້ າເລດັ ຕູ່ ການເສມີ ສາື້ ງສາພນັ ທະພາບກບັ ອນິ ເດຍກຄງົ ບູ່ ຕອ້ື ງສງົ ໄສເລຍວູ່ າລດັ ເຊຍຈະບູ່ ຄອບຄອງອດິ ທິ ພນົ ໃນຢູ່ ານນີື້ ໂດຍສະເພາະທາງດາ້ື ນມະຫາທະເລອນິ ເດຍ ຈາກຄາຖະແຫູ່ ງການຂອງໂຈເອນີ ໄຫນາຍກົ ລດັ ຖະມນົ ຕີ ຈນີ ຄອມມູນດິ ໄດກ້ື ູ່ າວໄວເື້ ມູ່ ອວນັ ທີ 17 ທນັ ວາ 1971 ວູ່ າ \"ການສູຍເສຍເມອງດກັ ຄາ (ເມອງຫວງປາກສີ ະຖານຕະ ເວນັ ອອກ) ບູ່ ແມູ່ ນເປັນຫກັ ຊຍັ ຊະນະຂອງອນິ ເດຍ ແຕູ່ ເປັນຈດຸ ເລູ່ ມີ ຂອງສງົ ຄາມອນັ ບູ່ ຈບົ ສນິື້ ນນົ ພນ້ື ທະວີບເອ ເຊຍ\" ແລະ ຈາກບດົ ຄວາມໃນໜງັ ສພມິ People's Daily ຊູ່ ງອອກໃນປກັ ກູ່ ງິ ໄດກ້ື ູ່ າວໂຈມຕໂີ ຊວຽດລດັ ເຊຍວູ່ າ ສະແດງຄວາມເປນັ ອານາດທາງທະເລ (ໂດຍການແຜູ່ ຂະຫຍາຍອດິ ທພິ ນົ ຕງັ້ື ຖານທບັ ໃນແຖບມະຫາທະເລອນິ ເດຍ) ສະແຫວງຫາປະໂຫຍດໂດຍໃຊກ້ື ດົ ຫມາຍທາງທະເລເປັນຂອື້ າ້ື ງຄຸກຄາມເອກກະລາດ ແລະ ອະທປິ ະໄຕຂອງ ປະເທດອູ່ ນຢູ່ າງຮາ້ື ຍແຮງບດົ ຄວາມຍງັ ໄດວື້ ຈິ ານຕູ່ ໄປອກີ ວູ່ າລດັ ເຊຍຕອ້ື ງການທູ່ ຈີ ະໃຊອື້ ານາດຄອບຄອງແບບນກັ ຈກັ ກະວດັ ນຍິ ມົ ໄປທູ່ ວົ ໂລກເພາະຄດິ ວູ່ າ ເມູ່ ອຄອງທະເລໄດແ້ື ລວື້ ກຈະມໂີ ອກາດໄດຄື້ ອງໂລກໄດຕ້ື ູ່ ໄປ. ກລະນພີ ພິ າດເລູ່ ອງຊາຍແດນລະຫວູ່ າງໂຊວຽດລດັ ເຊຍກບັ ຈນີ ຄອມມນູ ດິ ນບັ ວູ່ າເປັນບນັ ຫາຄວາມຂດັ ແຍງ້ື ທູ່ ຮີ າື້ ຍແຮງຫາຍເຖງິ ຂນັື້ ປະທະກນັ ດວ້ື ຍກາລງັ ທະຫານ ໃນບລເິ ວນແມູ່ ນາື້ ອດັ ຊູຣູ່ ີໃນປີ ຄ.ສ.1969 ຕງັ້ື ແຕູ່ ເຫດການ ຄງັື້ ນນັື້ ເກດີ ຂນື້ ເປັນຕນົ້ື ມາຕູ່ າງຝູ່ າຍຕູ່ າງກູ່ າວຫາໂຈມຕຊີ ູ່ ງກນັ ແລະ ກນັ ມາຕະຫລອດ ເມູ່ ອວນັ ທີ 7 ມນີ າ ຄ.ສ. 124 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

1973 ໜງັ ສພມິ People's Daily ຂອງປກັ ກູ່ ງິ ແລະ ໜງັ ສພມິ ອູ່ ນ ໄດກື້ ູ່ າວໂຈມຕໂີ ຊວຽດນບັ ວູ່ າເປນັ ການໃຊຄ້ື າ ເວາົື້ ທູ່ ຮີ ຸນແຮງທູ່ ສີ ຸດນບັ ຕງັ້ື ແຕູ່ ການເຈລະຈາຂພື້ ພິ າດຊາຍແດນໃນເດອນ ຕຸລາ ຄ.ສ.1969 ເປນັ ຕນົ້ື ມາ. ຈາກການສາຫວດຂອງສະຖາບນັ ການສກສາທາງຍຸດທະສາດສາກນົ ແຫູ່ ງລອນດອນ ປະກດົ ວູ່ າສະຫະພາບໂຊ ວຽດລດັ ເຊຍໄດຕື້ ງັ້ື ກອງທະຫານຕາມແນວຊາຍແດນຈນີ ຄອມມູນດິ ຫາຍກວູ່ າໃນເອລີ ບົ ອກີ ປະມານວູ່ າໜູ່ ງໃນສູ່ ີ ຂອງກອງທບັ ລດັ ເຊຍຕັງ້ື ປະຈນັ ໜາື້ ກບັ ກອງທບັ ຈນີ ຄອມມູນດິ ຢູ່ ູຈາກຜນົ ການສາຫວດຂອງສະຖາບນັ ດູ່ ັງກູ່ າວ ປະກດົ ວູ່ າອດັ ຕາກາລງັ ຂອງລດັ ເຊຍຕາມຊາຍແດນໄດເ້ື ພູ່ ມີ ຂນື້ ເຖິງ 30-44 ເທູ່ າົ ຕວົ ຂອງເມູ່ ອສາມປີກູ່ ອນ (ຄ.ສ. 1969). 9.ການຟນ້ື ຟູສາພນັ ທະພາບລະຫວູ່ າງສະຫະລດັ ອາເມລກິ າກບັ ຈນີ ຄອມມູນດິ ພາຍຫງັ ການແຂູ່ ງກນັ ຊງິ ແຊມໂລກປິງປອງ (ປິງປອງການເມອງ) ໃນເມອງນາໂກຢາສາເລດັ ສນິື້ ເມູ່ ອ ເດອນ ເມສາຄ.ສ. 1971 ນກັ ປງິ ປອງຂອງຈນີ ຄອມມນູ ດິ ໄດກື້ ູ່ າວກບັ ນກັ ປງິ ປອງ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ ເຖງິ ເຈດຈານງົ ຂອງ ຜູນ້ື າຈນີ ຄອມມູນດິ ທູ່ ໃີ ຜຈະເຫນັ ຜູນື້ າຂອງສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ ໄປຢຽື້ ມຍາມຜນແຜູ່ ນດນິ ໃຫຍູ່ ຈນີ ໃນມໜື້ ູ່ ງຂາ້ື ງ ໜາື້ ຈາກຈດຸ ເລູ່ ມີ ຕນົື້ ນເີື້ ອງເຂາົື້ ໃຈວູ່ າກູ່ ອນໜາື້ ນປີ້ື ະເທດທງັ ສອງຄງົ ແອບຕດິ ຕູ່ ເຈນລະຈາກນັ ໃນປະເທດຝຣູ່ ັງເສດ ເພູ່ ອຫາລທາງການໄປຢຽ້ື ມຍາມຈນີ ຄອມມູນດິ ຂອງຜູນື້ າສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ ແລະ ເມູ່ ອກາງປີ ຄ.ສ.1971 ດຣ. ເຮນຣູ່ ີ ຄດິ ຊງິ ເຈີ ທູ່ ປີ ກສາພເິ ສດຂອງປະທານາທບິ ດນີ ກິ ສນັ ກໄດແ້ື ອບໄປຍງັ ນະຄອນປກັ ກູ່ ງິ ຢູ່ າງມດິ ງຽບໃນຂະນະ ທູ່ ກີ າລງັ ຢຽ້ື ມປາກສີ ະຖານຢູ່ ູກູ່ ຄວາມຫຍຸງ້ື ຍາກໃຫແື້ ກູ່ ປະເທດຕູ່ າງໆທູ່ ວົ ໄປ ແລະ ຄາດບູ່ ເຖງິ ວູ່ າປະເທດທູ່ ຕີ ງັ້ື ຕນົ ເປນັ ສດັ ຕູກນັ ຫລາຍວູ່ າ 20 ປີ ຈະຫນັ ໜາື້ ເຂາົ້ື ຫາກນັ ຢູ່ າງວູ່ ອງໄວເຊູ່ ນັ ນນັ້ື ທງັ ໆທູ່ ປີ ະເທດທງັ ສອງນຍີື້ ງັ ມຂີ ຂື້ ດັ ແຍງ້ື ກນັ ຢູ່ ູຫາຍປະການ ເຊູ່ ນັ ຄວາມບູ່ ໄວວື້ າງໃຈຕູ່ ກນັ ແຕູ່ ດງັື້ ເດມີ ຄວາມແຕກຕູ່ າງໃນອຸດມົ ການບນັ ຫາວຽດນາມ ແລະ ບນັ ຫາເກາະໄຕຫື້ ວນັ ເປນັ ຕນົ້ື . ການທູ່ ປີ ະເທດທງັ ສອງຕດັ ສນິ ໃຈຍນິ ຍອມອູ່ ອນຂເື້ ຂາົື້ ຫາກນັ ກຄງົ ເປັນເພາະຕູ່ າງຝູ່ າຍຕູ່ າງເລູ່ ມີ ຕອ້ື ງເພູ່ ິງພາ ອາໄສຊູ່ ງກນັ ແລະ ກນັ ສາລບັ ຈນີ ຄອມມູນດິ ນນັ້ື ເຫນັ ໄພຄຸກຄາມຂອງໂຊວຽດລດັ ເຊຍທະວຄີ ວາມຮຸ ນແຮງຂນື້ ທຸກ ຂະນະນບັ ຕງັື້ ແຕູ່ ເຫດການປະທະກນັ ດວື້ ຍກາລງັ ທະຫານຕາມຊາຍແດນບລເິ ວນແມູ່ ນາື້ ອຸດຊູຣູ່ ີ ໃນປີຄ.ສ.1969 ເຖງິ ກບັ ບາດເຈບັ ລມົື້ ຕາຍລງົ ໄປຂາື້ ງລະບູ່ ນອື້ ຍ ການເພູ່ ມີ ກາລງັ ທະຫານຂອງໂຊວຽດລດັ ເຊຍທູ່ ີ ເປັນແນວຕດິ ຕູ່ ກບັ ຈນີ ຄອມມູນດິ ການສູ່ ງົ ກອງທບັ ເຮອເພູ່ ມີ ໃນມະຫາທະເລອນິ ເດຍ (ຕາມຄາຖະແຫູ່ ງການ ຂອງລດັ ຖະມນົ ນດົ ຕີ ກະຊວງປນັ ປະເທດອດົ ສະຕາລີ ເດວດິ ແຟເປິນ ເລູ່ ອງໄພຄຸກຄາມຂອງກອງທບັ ເຮອໂຊວຽດລດັ ເຊຍ ຊູ່ ງປາກດົ ຢູ່ ູ ໃນບລເິ ວນມະຫາທະເລອນິ ເດຍວູ່ າເປນັ ການຂູ່ ມົ ຂູ່ ູຮຸກຮານຕູ່ ຄວາມສະຫງບົ ແລະ ຄວາມຫມນັື້ ຄງົ ຕູ່ ບລເິ ວນເອເຊຍ ຕະເວນັ ອອກສຽງໃຕທື້ ງັ ໝດົ ໃນອະນາຄດົ ) ການສູ່ ງົ ກອງເຮອຮບົ ໂຊວຽດເຂາົື້ ມາຢູ່ ູໃນທະເລຈນີ ຕອນໃຕ້ື ຊູ່ ງມທີ ງັ ເຮອລາດຕະເວນຕິດອາວຸ ດນາວິຖີເຮອພິຄາດເຣອບັນທຸກນາ້ື ມັນ ແລະ ເຮອດານາ້ື ຕິດອາວຸ ດ. ນອກຈາກນີ້ື ສະຫະພາບໂຊວຽດລດັ ເຊຍຍງັ ເລູ່ ມີ ແຜູ່ ຂະຫຍາຍອດິ ທພິ ນົ ເຂາົື້ ສູ່ ູອນິ ເດຍ, ບງັ ຄະລາເທດ ແລະ ຫວຽດນາມເໜອ ຫລາຍຂນ້ື ເຫດການທງັ ໝດົ ນເີ້ື ຮດັ ໃຫຈ້ື ນີ ເພູ່ ມີ ຄວາມບູ່ ໄວວ້ື າງໃຈຕູ່ ສະຫະພາບໂຊວຽດລດັ ເຊຍເປນັ ທະວຄີ ູນຄຈະ ກຽມເຮດັ ສງົ ຄາມກບັ ຈນີ ຄອມມູນດິ . ປະການຕູ່ ມາຈນີ ຄອມມູນດິ ຈາເປັນຕອື້ ງເພູ່ ງິ ພາສະຫະລັດອາເມລກິ າໃນດາື້ ນເທກັ ນກິ ສະໄໝໃໝູ່ ເພູ່ ອ ພດັ ທະນາອຸດສາຫະກາຈງິ ຢູ່ ູແມູ່ ນຈນີ ຈະຈະເລນີ ຈນົ ສາມາດສາ້ື ງອາວຸດນວິ ເຄຍໄດແື້ ລວື້ ກຕາມແຕູ່ ຈນີ ກຍງັ ຂາດ ຄວາມອອ້ື ມຮູໃ້ື ນດາ້ື ນເທກັ ນກິ ທາງວທິ ະຍາສາດໃນບາງຂະແໜງເພູ່ ອພດັ ທະນາສງັ ຄມົ ແລະ ເສດຖະກດິ ຂອງຊາດ ໃຫຈື້ ະເລນີ ກາ້ື ວໜາ້ື ໄດທ້ື ຽມປະເທດອູ່ ນ ເຊູ່ ນັ ຍູ່ ປີ ູ່ ຸນ, ລດັ ເຊຍ ແລະ ປະເທດຕະເວນັ ຕກົ ບາງປະເທດ ແລະ ຕາບໃດ ທູ່ ຈີ ນີ ຄອມມູນດິ ບູ່ ຍອມເປນັ ມດິ ກບັ ສະຫະລດັ ໂອກາດທູ່ ຈີ ນີ ຈະເປີດປະຕູຕດິ ຕູ່ ກບັ ປະເທດເສລອີ ູ່ ນໆກຄວນຈະບູ່ ສະດວກວູ່ ອງໄວເທູ່ າົ ທູ່ ເີ ປັນຢູ່ ູຈະເຫນັ ໄດວ້ື ູ່ າຫງັ ຈາກທູ່ ປີ ະທານາທບິ ດນີ ກິ ສນັ ກບັ ຈາກນະຄອນປກັ ກູ່ ງິ ແລະ ຢນຢັນ ທູ່ ຈີ ະຟນ້ື ຟູສາພນັ ທະພາບລະຫວູ່ າງປະເທດທງັ ສອງພາຍໃນອະນາຄດົ ອນັ ໃກປື້ ະເທດໃນໂລກເສລທີ ູ່ ເີ ຄຍີ ຫນັ ຫງັ ໃຫື້ ຈນີ ຄອມມນູ ດິ ບາງປະເທດຕູ່ າງກກະຕລລນົື້ ເປີດສາພນັ ທາງການທດູ ກບັ ຈນີ ທນັ ທູ່ ເີ ຊູ່ ນັ ເຢຍລະມນັ ຕະເວນັ ຕກົ ຍູ່ ປີ ູ່ ຸນ 125 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ອດົ ສະຕາລີ ແລະ ບາງປະເທດກເລູ່ ມີ ເຈລະຈາເພູ່ ອເປດີ ສາພນັ ທະພາບກບັ ຈນີ ຄອມມູນດິ ກນັ ຢູ່ າງຄກບັ ການລະບາດ ຂອງພະຍາດ. ສາລບັ ທາງດາ້ື ນສະຫະລດັ ອາເມລກີ ານນັ້ື ນບັ ຕງັື້ ແຕູ່ ຈນີ ຄອມມູນດິ ໄດຈ້ື ດັ ຕງັື້ ລດັ ຖະບານສາທາລະນະລດັ ປະຊາຊນົ ຈນີ ເທງິ ຜນແຜູ່ ນດນິ ໃຫຍູ່ ສາເລດັ ໄດຕ້ື ດິ ຕາມສງັ ເກດຕດິ ຕາມຈນີ ສະເໝມີ າໃນຊູ່ ວງສບິ ປີທາອດິ ອາດຈະ ກູ່ າວໄດວ້ື ູ່ າຄວາມສາພນັ ລະຫວູ່ າງສະຫະພາບໂຊວຽດລດັ ເຊຍ ແລະ ສາທາລະນະລດັ ປະຊາຊນົ ຈນີ ເປັນຢູ່ າງແໜນ້ື ແຟນື້ ແຕູ່ ເມູ່ ອລູ່ ວງເລຍີ ສບິ ປີໃຫຫ້ື ງັ ທງັ ສອງປະເທດກເລູ່ ມີ ກນິ ແໜງແຄງໃຈກນັ ຈນົ ປີ ຄ.ສ.1966 ນາຍຄນີ ລດັ ອະ ດດີ ລດັ ຖະມນົ ຕຕີ ູ່ າງປະເທດສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ ເລູ່ ມີ ເຫນັ ລູ່ ູທາງການຟນ້ື ຟູສາພນັ ທະພາບລະຫວູ່ າງສອງປະເທດ ແລະ ໄດຕື້ ງັື້ ຄວາມຫວງັ ໄວວື້ ູ່ າວນັ ຫນູ່ ງຈນີ ຄອມມູນດິ ອາດປູ່ ຽນນະໂຍບາຍກບັ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ (ດູ່ ງັ ໄດກ້ື ູ່ າວມາ ແລວື້ ໃນຕອນຕນົ້ື ). ເມູ່ ອປະທານາທບິ ດນີ ກິ ສນັ ເຂາົ້ື ຮບັ ຕາແໜູ່ ງກໄດຖ້ື ະແຫູ່ ງນະໂຍບາຍ ແລະໃຫຄ້ື າມນັ ຕູ່ ປະຊາຊນົ ວູ່ າຕນົ ຈະ ນາສນັ ຕພິ າບກລບັ ຄນມາສູ່ ູໂລກ ໝາຍເຖງິ ການຍຸດຕສິ ງົ ຄາມຫວຽດນາມ ແລະ ຍຸດຕເິ ຫດການຮຸ ນແຮງໃນຕະເວນັ ອອກ (ອດິ ສະລາເອວກບັ ກູ່ ຸມອາລບັ ) ການທູ່ ຈີ ະຮກັ ສາຄາໝນັື້ ສນັ ຍາໃຫບື້ ນັ ລຸຜນົ ສາເລດັ ນນັື້ ກຢູ່ ູທູ່ ວີ ູ່ າ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ ຈະສາມາດດາເນນີ ການທາງທດູ ກບັ ປະເທດຄອມມນູ ດິ ທງັ ສອງ ຄສະຫະພາບໂຊວຽດລດັ ເຊຍ ແລະ ຈນີ ຄອມມູນດິ ໄດຮ້ື ຽບຮອື້ ຍສາໃດ ທງັ ນເີື້ ພາະປະເທດຄອມມູນດິ ທງັ ສອງນເີ້ື ປນັ ຜູຢື້ ູ່ ູເບອ້ື ງຫງັ ສະໜບັ ສະໜູນສງົ ຄາມ ຫວຽດນາມ ແລະ ປະເທດໃນດາ້ື ນຕະເວນັ ອອກກລາງຢູ່ າງເຂມັ້ື ແຂງສະເໝມີ າຄວາມເອອ້ື ມລະອາຕູ່ ສງົ ຄາມຫວຽດ ນາມອນັ ຢດເຢອ້ື ແລະ ຄວາມກດົ ດນັ ຂອງປະຊາຊນົ ໃນປະເທດທູ່ ຮີ ຽກຮອ້ື ງໃຫປ້ື ະທານາທບິ ດນີ ກິ ສນັ ຍຸດຕສິ ງົ ຄາມ ໂດຍໄວເປນັ ອກີ ສາເຫດໜູ່ ງທູ່ ເີ ຮດັ ໃຫສ້ື ະຫະລດັ ອາເມລກິ າຈາເປນັ ຕອ້ື ງອູ່ ອນຂໃື້ ຫແື້ ກູ່ ຈນີ ຄອມມູນດິ ໃນບາງກລະນີ (ເບູ່ ງິ ຖະແຫູ່ ງການຮູ່ ວມຂອງສອງປະເທດໃນເວລາປະທານາທບິ ດນີ ກິ ສນັ ມາຢຽມນະຄອນຫວງປກັ ກູ່ ງິ ໃນຫວົ ຂຕ້ື ູ່ ໄປ) ຍຸດຕສິ ງົ ຄາມໂດຍໄວ. ໃນລະຫວູ່ າງວນັ ທີ 21-28 ກຸມພາ ຄ.ສ.1972 (ພ.ສ.2515) ນບັ ໄດວ້ື ູ່ າເປນັ ມແ້ື ຫູ່ ງປະຫວດັ ສາດ ທາງການ ເມອງຂອງໂລກ ທູ່ ປີ ະທານາທບິ ດແີ ຫູ່ ງສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ ໄດເື້ ດນີ ທາງໄປຢຽມນະຄອນຫວງປັກກູ່ ງິ ປະເທດທງັ ສອງໄດເື້ ຈລະຈາຫາລເຖງິ ການຟນື້ ຟູສາພນັ ທະພາບລະຫວູ່ າງກນັ ການແກບ້ື ນັ ຫາເກາະໄຕຫ້ື ວນັ ສງົ ຄາມໃນຫວຽດ ນາມ ແລະ ຫກັ ການໃຫຍູ່ ໆເພູ່ ອຟູພນື້ ຖານໄປສູ່ ູການເປີດສາພນັ ທາງການທດູ ຕູ່ ໄປ. ພາຍຫງັ ທູ່ ປີ ະທານາທບິ ດນີ ກິ ສນັ ໄດພື້ ບົ ປະເຈລະຈາກບັ ຜູນ້ື າຂອງຈນີ ແລະ ດຣ.ເຮນຣີ ຄດິ ຊງິ ເຈທີ ູ່ ີ ປກສາ ພເິ ສດຂອງປະທານາທບິ ດໄີ ດເ້ື ດນີ ທາງໄປເຈລະຈາເປັນເທູ່ ອທູ່ ີ 5 ໃນກາງເດອນມນີ າ ປີ ຄ.ສ. 1973 (ພ.ສ.2516) ຄວນສະແດງວູ່ າປະເທດທງັ ສອງຄງົ ສາມາດແກໄ້ື ຂບນັ ຫາຂຂື້ ດັ ແຍງ້ື ທູ່ ສີ າຄນັ ລະຫວູ່ າງກນັ ລງົ ໄປໃຫຈ້ື ນົ ເຖງິ ຂະໜາດ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ ແລະ ຈນີ ຄອມມູນດິ ໄດຕື້ ກົ ລງົ ທູ່ ຈີ ະແລກປູ່ ຽນຈດັ ຕງັື້ ສານກັ ຜູແື້ ທນລະຫວູ່ າງກນັ ທູ່ ີປັກກູ່ ງິ ແລະ ນະຄອນວຊງິ ຕນັ ນບັ ໄດວື້ ູ່ າເປັນຄວາມກາື້ ວໜາື້ ຂອງການດາເນນີ ສາພນັ ຢູ່ າງປົກກະຕທິ າງການທດູ ລະຫວູ່ າງ ກນັ ທູ່ ສີ າຄຍັ ອກີ ກາື້ ວໜູ່ ງ. 10.ເນອ້ື ໃນສາຄນັ ໃນຖະແຫູ່ ງການຮູ່ ວມລະຫວູ່ າງສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ ແລະ ຈນີ ຄອມມູນດິ ໃນຖະແຫູ່ ງການຮູ່ ວມຊູ່ ງປະກາດ ໃນເມອງຊຽງໄຮ້ື ເມູ່ ອວນັ ທີ 17 ກຸມພາ ຄ.ສ. 1972 ໄດລ້ື ະບຸວູ່ າທງັ ສອງ ປະເທດຈະປະສານຄວາມສາພນັ ລະຫວູ່ າງກນັ ໃນພາຍໜາ້ື ໂດຍຢດຖຫກັ ການຢູ່ ູຮູ່ ວມກນັ ໂດຍສນັ ຕຊິ ູ່ ງເປັນຫກັ ການປະຊຸມ ໃນເມອງບດັ ດຸງ ປະເທດ ອນິ ໂດນເີ ຊຍ ປີ ຄ.ສ. 1955 ແຍກເປນັ ເນອື້ ໃນສາຄນັ ໄດດື້ ູ່ ງັ ນ:ີ້ື 1.ທງັ ສອງປະເທດຈະຍອມຮບັ ນບັ ຖອປະຊາທປິ ະໄຕ ແລະ ບູລະນະພາບຂອງທຸກຊາດ. 2.ບູ່ ຮຸກຮານຕູ່ ປະເທດອູ່ ນ ບູ່ ແຊກແຊງກດິ ຈະການພາຍໃນປະເທດຂອງຊາດອູ່ ນ. 3.ມຄີ ວາມສະເໝພີ າກມຜີ ນົ ປະໂຫຍດຮູ່ ວມກນັ ແລະ ຢູ່ ູຮູ່ ວມກນັ ໂດຍສນັ ຕ.ິ 4.ຂຂື້ ດັ ແຍງ້ື ລະຫວູ່ າງຊາດ ຄວນຕກົ ລງົ ໂດຍສນັ ຕປິ າດສະຈາກການໃຊອ້ື າວຸດ ຫ ຂູ່ ມົ ຂູ່ ູ. 5.ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າຢນຢນັ ທູ່ ຈີ ະຖອນກາລງັ ທະຫານ ແລະ ການກູ່ ສາ້ື ງທາງທະຫານອອກຈາກໄຕຫ້ື ວນັ ໃນຂນັື້ 126 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ສຸດທາື້ ຍ ໃນກລະນທີ ູ່ ກີ ູ່ ຽວກບັ ບນັ ຫາເລູ່ ອງເກາະໄຕຫ້ື ວນັ ນນັື້ ຖະແຫູ່ ງການຮູ່ ວມໄດລ້ື ະບຸວູ່ າ: 1) ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າຍອມຮບັ ວູ່ າມພີ ຽງຈນີ ດຽວ ແລະ ເກາະໄຕຫ້ື ວນັ ເປນັ ສູ່ ວນຫນູ່ ງຂອງຈນີ ຄອມມນູ ດິ ແລະ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າຈະບູ່ ຊແີື້ ຈງສະຖານພາບຂນື້ .ີື້ 2) ບນັ ຫາເກາະໄຕຫ້ື ວນັ ຖເປນັ ເລູ່ ອງຂອງຈນີ ທູ່ ຈີ ະຕກົ ລງົ ກນັ ເອງໂດຍສນັ ຕິ ເປນັ ທູ່ ໜີ າື້ ສງັ ເກດວູ່ າໃນ ຖະແຫູ່ ງການ ຮູ່ ວມສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ ບູ່ ໄດເື້ ວາົື້ ເຖງິ ຂຜ້ື ູກພນັ ຂອງຕນົ ໃນການປອ້ື ງກນັ ເກາະໄຕຫື້ ວນັ ຈາກການຮຸກຮານແຕູ່ ປະ ການໃດກູ່ ຽວກບັ ບນັ ຫາເລູ່ ອງນີ້ື ດຣ. ເຮນຣີ ຄດິ ຊງິ ເຈີ ໄດກ້ື ູ່ າວຢນຢັນວູ່ າປະທານາບດີນກິ ສນັ ຍງັ ຄງົ ຢດຖສນົ ທິ ສນັ ຍາການປອ້ື ງກນັ ກບັ ໄຕຫື້ ວນັ ທູ່ ໄີ ດລ້ື ງົ ນາມກນັ ໄວ້ື ໃນປີ ຄ.ສ.1955 ໂດຍບູ່ ມຫີ ຍງັ ປູ່ ຽນແປງ. 11. ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ ແລະ ສະຫະພາບໂຊວຽດລດັ ເຊຍ ນບັ ຕງັື້ ແຕູ່ ສງົ ຄາມໂລກເທູ່ ອທູ່ ສີ ອງສນີື້ ສຸດລງົ ນບັ ໄດວ້ື ູ່ າປະເທດມຫາອານາດທງັ ສອງໄດເ້ື ລູ່ ມີ ມຄີ ວາມຂດັ ແຍງ້ື ກນັ ທງັ ທາງດາື້ ນອຸດມົ ການ ແລະ ຜນົ ປະໂຫຍດຂອງຊາດຢູ່ າງຮຸ ນແຮງ ຈນົ ເກດີ ວກິ ດິ ການຂນ້ື ຫາຍເທູ່ ອເຊູ່ ນັ ວິ ກດິ ການຄນົ ເບລີ ນິ , ວກິ ດິ ການຊູ່ ອງແຄບໄຕຫື້ ວນັ (ຄ.ສ.1958) ແລະ ວກິ ດິ ການເກາະຄວິ ບາ (ຄ.ສ.1962) ແຕູ່ ລະ ເທູ່ ອວຸດວດິ ທູ່ ຈີ ະເກດີ ຈາກການປະຈນັ ກນັ ດວື້ ຍອາວຸດແຕູ່ ດວ້ື ຍດຸນຍະພາບແຫູ່ ງຄວາມໜາ້ື ຢາື້ ນກວົ (balance of terror) ເຮດັ ໃຫຊ້ື າດທງັ ສອງພະຍາຍາມຫກີ ລຽື້ ງການໃຊກື້ າລງັ ຕູ່ ກນັ ສະເໝມີ າ. ໃນສະໄໝທູ່ ນີ າຍນກິ ຕິ າ້ື ຄຣຸດຊອບ ເປັນເລຂາທກິ ານພນັ ຄອມມູນດິ ລດັ ເຊຍ ໄດເື້ ລູ່ ມີ ປູ່ ຽນນະໂຍບາຍທູ່ ີ ແຮງກາ້ື ວມາເປັນນະໂຍບາຍນຸມ້ື ນວມຕູ່ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ ຄຣຸດຊອບໄດປ້ື ະກາດໃຊອື້ າວຸດທາງເສດຖະກດິ ຕູ່ ສູ ້ື ກບັ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າໂດຍທູ່ ຄີ ຣຸດຊອບມຄີ ວາມເຊູ່ ອຫມນັ້ື ວູ່ າການຮຸກຮານ ຫ ຕູ່ ສູທື້ າງເສດຖະກດິ ເປນັ ວທິ ກີ ານ ທູ່ ີບູ່ ສູ່ ຽງ ການອູ່ ອນຂຂ້ື ອງຄຣຸດຊອບ ໂດຍສະເພາະກລະນວີ ກິ ດິ ການເກາະຄວິ ບາເປັນເຫດໃຫປ້ື ະເທດໃນເຄູ່ ອ ຄອມມນູ ດິ ເຫນັ ຄວາມອູ່ ອນແອ ແລະ ຄາຍຄວາມນຍິ ມົ ໂຊວຽດລງົ ໄປຫລາຍທູ່ ດີ ຽວ. ບນັ ຫາທູ່ ປີ ະເທດທງັ ສອງຕູ່ າງພະຍາຍາມເຈລະຈາກນັ ມາເປັນເວລາຫາຍປກີ ຄ ບນັ ຫາການລດົ ກາລງັ ຮບົ ຂອງ ທງັ ສອງຝູ່ າຍ ແລະ ບນັ ຫາຄວາມໄວວື້ າງໃຈຕູ່ ກນັ ມະຫາອານາດທງັ ສອງຕູ່ າງມຄີ ວາມວາດລະແວງຕູ່ ກນັ ສະເໝມີ າ ຈູ່ ງເກດີ ການແຂູ່ ງຂນັ ແລະ ເລູ່ ງັ ສາ້ື ງອາວຸດຮາ້ື ຍແຮງໄວຢ້ື ູ່ າງຫລວງຫລາຍເປນັ ທູ່ ບີ ູ່ ເກງຂອງຊາດຕູ່ າງໆທູ່ ວົ ໄປຈນົ ບາງ ປະເທດໄດມື້ ປີ ະຕກິ ລິ ຍິ າ ແລະ ຮູ່ ວມມກນັ ຕູ່ ຕາື້ ນຮຽກຮອ້ື ງໃຫຊ້ື າດມະຫາອານາດທງັ ສອງຍຸດຕກິ ານຜະລດິ ຫ ທດົ ລອງອາວຸດນວິ ເຄຍເສຍແຕູ່ ກບູ່ ບງັ ເກດີ ຜນົ ແຕູ່ ປະການໃດ. ຄວາມຕງຄຽດ ແລະ ຄວາມຢາ້ື ນຂອງປະເທດທງັ ສອງທູ່ ເີ ກດີ ຈາກການຂດັ ແຍງ້ື ຕູ່ ຜນົ ປະໂຫຍດ ແລະ ການສະ ສມົ ອາວຸດມະຫາປະໄລໄດເ້ື ລູ່ ມີ ຜູ່ ອນຄາຍລງົ ໃນລະດບັ ໜູ່ ງທງັ ນສີື້ ບເນູ່ ອງມາຈາກການທູ່ ປີ ະທານາທບິ ດນີ ກິ ສນັ ໄດື້ ເດນິ ທາງໄປຍາມມດົ ສະກູ ແລະ ໄດພ້ື ບົ ປະເຈລະຈາກບັ ຜູນ້ື າຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ ລດັ ເຊຍເມູ່ ອເດອນພດພາ 1972 ຈາກຜນົ ການເຈລະຈາຂນັ້ື ສຸດຍອດ ປະກດົ ວູ່ າສະຫະລດັ ອາເມລກິ າກບັ ສະຫະພາບໂຊວຽດລດັ ເຊຍໄດລ້ື ງົ ນາມໃນຂຕ້ື ກົ ລງົ ຕູ່ າງໆລວມ 5 ສະບບັ ນາກນັ . ຂຕື້ ກົ ລງົ ທູ່ ນີ ບັ ວູ່ າສາຄນັ ຫລາຍ ແລະ ມຜີ ນົ ຕູ່ ປະເທດອູ່ ນໆດວ້ື ຍກຄເລູ່ ອງການຈາກດັ ອາວຸດປະລາມານຊູ ູ່ ງ ປະເທດທງັ ສອງໄດເື້ ຈລະຈາກນັ ທູ່ ເີ ຮນຊງິ ກີ ນະຄອນຫວງຂອງຟນິ ແລນ ແລະ ທູ່ ວີ ຽນດນົ ຄນົ ຫວງຂອງ ອອດສະເຕີ ຫລາຍກວູ່ າ 2 ປີເຄູ່ ງິ ເນອ້ື ໃນສາຄນັ ຂອງຂຕື້ ກົ ລງົ ສະບບັ ນກີື້ ຄການຈາກດັ ອາວຸດນວິ ເຄຍທູ່ ໃີ ຊໃື້ ນການປອ້ື ງກນັ ລູດ ສອນໄຟຕູ່ ຕາ້ື ນຢານນາວິຖີຊູ່ ງປະເທດທັງສອງຕົກລົງໃຫມ້ື ີຝູ່ າຍລະສອງແຫູ່ ງພາຍໃນປະເທດ (ເປັນຂຕ້ື ົກລົງ ຖາວອນ) ສາລບັ ອາວຸດຈະລວດນາວຖິ ີເພູ່ ອການໂຈມຕຕີ ູ່ າງຕກົ ລງົ ຈາກດັ ໃຫຢື້ ູ່ ູໃນລະດບັ ຂອງປີ ຄ.ສ. 1972 ຕູ່ ໄປ ອກີ 5 ປີ (ພາຍຫງັ ຈາກການລງົ ນາມ 5 ປີ ອາດສາ້ື ງເພູ່ ມີ ຂນື້ ໄດຫ້ື ຕກົ ລງົ ກນັ ໃໝູ່ ). ຂຕື້ ກົ ລງົ ສະບບັ ທູ່ ສີ າຄນັ ຮອງລງົ ມາກຄສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ ແລະ ສະຫພາບໂຊວຽດລດັ ຊຽຕກົ ລງົ ກນັ ວູ່ າ ເຮອຮບົ ແລະ ເຮອບນິ ຂອງສອງຝູ່ າຍຈະຫກີ ລຽ້ື ງການປະທະກນັ ທງັ ນເີື້ ພາະມຢີ ູ່ ູເລອ້ື ຍໆທູ່ ຫີ ນູ່ ວຍລາດຕະເວນຂອງ ສອງຝູ່ າຍຜະເຊນີ ໜາ້ື ກນັ ຫ ຝູ່ າຍໜູ່ ງບຸກເຂາົື້ ໄປໃນແຄນຂອງອກີ ຝູ່ າຍໜູ່ ງ. ຂຕ້ື ກົ ລງົ ອູ່ ນໆ ກຄ ການຮູ່ ວມມກນັ ໃນໂຄງການສາຫວດອາວະກາດໃນອະນາຄດົ ຍານອະວາກາດຂອງສະຫະ ລດັ ອາເມລກິ າກບັ ສະຫະພາບໂຊວຽດລດັ ເຊຍຈະຕູ່ ເຊູ່ ອມເຂາົ້ື ນາກນັ ແລະ ນກັ ບນິ ອະວາກາດຂອງສອງຝູ່ າຍກຈະ 127 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ຮູ່ ວມມທາງານຮູ່ ວມກນັ ຂຕື້ ກົ ລງົ ຮູ່ ວມມ ແລະ ແລກປູ່ ຽນຄວາມຮູທື້ າງວທິ ະຍາສາດ ແລະ ວຊິ າການຂຕ້ື ກົ ລງົ ຮູ່ ວມ ມກນັ ປັບປຸ ງພາວະສູ່ ິງແວດລອ້ື ມທູ່ ີເປັນພິດ ແລະ ຂສ້ື ຸ ດທາື້ ຍເປັນເລູ່ ອງຂອງການຮູ່ ວມມທາງການແພດໂດຍ ສະເພາະພະຍາດຫວົ ໃຈ ແລະ ພະຍາດມະເລງັ . 12.ບດົ ສູ່ ງົ ທາ້ື ຍ ເຖງິ ວູ່ າສາພນັ ທະພາບຂອງສາມມະຫາອານາດຄ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າກບັ ສະຫະພາບໂຊວຽດລດັ ວຽດ ແລະ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າກບັ ຈນີ ຄອມມູນດິ ກາລງັ ເລູ່ ມີ ຫຸດຜູ່ ອນລງົ ໄປສູ່ ູຄວາມເປນັ ມດິ ປະເທດຍູ່ ງິ ຂນ້ື ກຕາມທູ່ ແີ ຕູ່ ຖາື້ ຫາກພຈິ າລະນາເຖງິ ຫກັ ຄວາມເປັນຈງິ ແລວື້ ຈະເຫນັ ວູ່ າຄວາມສາພນັ ຂອງສາມຝູ່ າຍຕູ່ າງຕງັື້ ຢູ່ ູເທງິ ຮາກຖານທູ່ ແີ ຕກ ຕູ່ າງກນັ ທງັ ໃນຄາ້ື ນອຸດມົ ການລະບອບການປກົ ຄອງ ແລະ ຜນົ ປະໂຫຍດທູ່ ຂີ ດັ ກນັ ຢູ່ າງແຈູ່ ມແຈງ້ື ໃນຂະນະທູ່ ສີ ະຫະ ລດັ ອາເມລກິ າກບັ ຈນີ ຄອມມູນດິ ໄດເື້ ລູ່ ີມກາື້ ວໜາື້ ໄປສູ່ ູຄວາມສາພນັ ທາງການທູດຢູ່ າງປົກກະຕຈິ ນົ ສອງຝູ່ າຍໄດ້ື ຕກົ ລງົ ໃຈກນັ ຈດັ ຕງັ້ື ສານກັ ງານຜູແ້ື ທນລະຫວູ່ າງກນັ ແຕູ່ ຈນີ ຄອມມູນດິ ກຫາໄດລື້ ະຖມິື້ ຫກັ ອຸດມົ ການສະໜບັ ສະ ໜນູ ຜູກື້ ູ່ ການຮາ້ື ຍໃນປະເທດເສລເີ ຮດັ ການລມົື້ ລາ້ື ງລດັ ຖະບານທູ່ ມີ ກີ ານປກົ ຄອງແບບປະຊາທປິ ະໄຕບູ່ ຫ ເລກີ ເຮດັ ຕນົ ເປນັ ປປກັ ຕູ່ ສະຫະລດັ ອາເມລກິ າໂດຍສນິ້ື ເຊງີ ຈະເຫນັ ໄດວ້ື ູ່ າຈນີ ຄມູນດິ ຍງັ ຄງົ ກູ່ າວໂຈມຕສີ ະຫະລດັ ອາເມລກິ າ ແລະ ສະຫະພາບໂຊວຽດລດັ ເຊຍສະເໝມີ າວູ່ າຄດິ ຈະຄອງໂລກ ແລະ ມຸງື້ ຂະຫຍາຍອດິ ທພິ ນົ ຂອງສອງປະເທດໄປ ທູ່ ວົ ໂລກ. ຈາກຄາປາໄສຂອງນາຍກົ ລດັ ຖະມນົ ຕີ ໂຈ ເອນີ ໄຫ ຊູ່ ງໄດກື້ ູ່ າວປາໄສໃນງານລຽື້ ງຮບັ ຮອງເຈາົ້ື ສໜີ ຸພາຍຫງັ ທູ່ ີ ກບັ ຈາກການຢຽື້ ມຍາມຝູ່ າຍຕນົ ໃນເຂດປດົ ປູ່ ອຍວູ່ າປະເທດຈນີ ຄອມມູນດິ ຈະສະໜບັ ສະໜູນລດັ ຖະບານພດັ ຖູ່ ນິ ຂອງເຈາົ້ື ສໜີ ຸຢູ່ າງເຕມັ ທູ່ ຕີ ູ່ ໄປເພູ່ ອລມົ້ື ລາ້ື ງລດັ ຖະບານຂອງນາຍພນົ ລອນນອນເມູ່ ອຕູ່ າງຝູ່ າຍຕູ່ າງສະໜບັ ສະໜນູ ຝູ່ າຍ ຕນົ ເຊູ່ ນັ ນບີື້ ນັ ຫາຂຂ້ື ດັ ແຍງ້ື ລະຫວູ່ າງສະຫະລດັ ອາເມລກິ າກບັ ຈນີ ຄອມມູນດິ ຄວນຫີກລຽື້ ງບູ່ ພນົ້ື ບນັ ຫາເກາະໄຕ້ື ຫວນັ ແລະ ກາລງັ ອາວຸດຂອງສະຫະລດັ ອາເມລກິ າທູ່ ຕີ ງັື້ ຢູ່ ູໃນເອເຊຍກເປນັ ອຸປະສກັ ອກີ ປະການໜູ່ ງທູ່ ປີ ະເທດທງັ ສອງບູ່ ສາມາດເປັນພັນທະມິດທູ່ ີສະໜິດໃຈກັນໄດຖ້ື າື້ ຫາກທູ່ ີສອງຝູ່ າຍຍັງຄົງຢນຢັດຢູ່ ູໃນຫັກອຸ ດົມການ ຫ ນະໂຍບາຍເດມີ . ສູ່ ວນຄວາມສາພນັ ທາງດາື້ ນສະຫະລດັ ອາເມລກິ າ ແລະ ໂຊວຽດລດັ ເຊຍກຍງັ ຄງົ ເປັນໄປໃນລກັ ສະນະເດມີ ແມູ່ ນ ວູ່ າທງັ ສອງຝູ່ າຍປາດຖະຫນາຈະປັບປຸງຄວາມສາພນັ ກນັ ໃຫດ້ື ຂີ ນື້ ແຕູ່ ຕູ່ າງກບູ່ ຍອມລະຖິມື້ ວດັ ຖຸປະສງົ ໃນ ນະໂຍບາຍຕູ່ າງປະເທດຂອງຕນົ ຄວາມຂດັ ແຍງື້ ຂອງສອງຝູ່ າຍທູ່ ເີ ຫນັ ໄດແື້ ຈງື້ ກຄການແຂູ່ ງຂນັ ກນັ ຂະຫຍາຍອດິ ທພິ ນົ ສູ່ ູຕະເວນັ ອອກກາງບລເິ ວນມະຫາທະເລອນິ ເດຍ ແລະ ປາຊຟິ ກິ ກູ່ ຸມປະເທດໃນອາຟຣິກກາ ແລະ ອູ່ ນ ໆ ເທູ່ າົ ຈນົ ເຖິງປະຈບຸ ນັ (ຄ.ສ. 1993) ໂຊວຽດລດັ ເຊຍກຍງັ ຄງົ ດາເນນີ ນະໂຍບາຍແຜູ່ ອດິ ທພິ ນົ ຄອບຄອງອານາ ບລເິ ວນ ປະເທດທູ່ ດີ ອື້ ຍພດັ ທະນາຢູ່ ູສະເໝມີ າເຊູ່ ນັ ວູ່ າການເຂາົື້ ຄອບຄອງແຫມອນິ ໂດຈນີ ແທນທູ່ ສີ ະຫະລດັ ການສູ່ ງົ ກາລງັ ທະຫານເຂາົື້ ແຊກແຊງໃນອບັ ການສິ ະຖານ ແລະ ບູ່ ມທີ ທີ ູ່ າວູ່ າຈະຍອມຖູ່ ອນກາລງັ ອອກຈາກອບັ ການສິ ະຖານຕາມ ມະຕຂິ ອງອງົ ການສະຫະປະຊາຊາດແຕູ່ ປະການໃດ. 128 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

ເອກະສານອາື້ ງອງີ 1) ໜງັ ສພມິ ລາຍມ ື້ ບາງກອກໂພດ ປະຈາວນັ ທີ 3 ມງັ ກອນ 2515 ໜາື້ 14 2) ຄວາມສາພນັ ລະບບົ ພກັ ຕູ່ ພກັ : ການຕດິ ຕູ່ ລະຫວູ່ າງຜູປື້ ົກຄອງທາງການເມອງຂອງ ຈນີ , ແລະ ພກັ ຄອມມູ ນດິ ອູ່ ນໆ ທູ່ ຜີ ູກພນັ ດວ້ື ຍຫກັ ການອຸດມົ ການທາງລດັ ທິ ແລະ ທາງປະຫວດັ ສາດ ໂດຍຖວູ່ າພວກທູ່ ານເປັນ ສູ່ ວນຫນູ່ ງແຫູ່ ງການເຄູ່ ອນໄຫວໃນການປະຕວິ ດັ ທູ່ ວົ ທງັ ໂລກ (World Revolutionary) ຄວາມຫມາຍ ຊູ່ ງ ອະທບິ າຍໂດຍ ຣຸຊ ພດິ ເຊີ ໃນ Stalin and German Communism. 3) ສາລບັ ລາຍລະອຽດເບູ່ ິງ Franklin W. Houn, A short History of Chinese Communism, op.cit., ແລະ ຈາກຄາວຈິ ານກນັ ວູ່ າ ສະຕາລນິ ເປນັ ຜູມື້ ບີ ດົ ບາດໃນການໃຫ້ື ພກັ ຄອມມນູ ດິ ຈນີ ຕດັ ສນິ ໃຈ ປູ່ ອຍຕວົ ຈຽງໄຄເຊກັ ຫງັ ຈາກຖກຈບັ ກູ່ ຸມຕວົ ໃນລະຫວູ່ າງ \"ເຫດການຊງິ ອານ\" (Sian incident), ແຕູ່ ມິ ປະຈກັ ພະຍານພຽງນອ້ື ຍໆທູ່ ບີ ູ່ ງົ ເຖິງຄວາມສາພນັ ອນັ ໃກຊ້ື ດິ ລະຫວູ່ າງພກັ ທງັ ສອງປະເທດໃນຍຸກເຢດານ (Yenan period) ແລະ ສງົ ຄາມກາງເມອງ ໃນຊູ່ ວງປີ ຄ.ສ. 1946-1949) 4) Doak A Barnett, ສາດສະດາຈານທາງການປກົ ຄອງໃນມະຫາວທິ ະຍາໄລ ໂຄລາເບຍ ແລະ ເປນັ ຜູໜ້ື ູ່ ງ ທູ່ ີຊູ່ ຽວຊານໃນເລູ່ ອງຈີນຍຸ ກປະຈຸບັນ, ຈາກບົດຄວາມໃນ Chian Reader ສະບັບປະຈາ ເດອນ ພດສະພາ ຄ.ສ. 1967. 5) ສກສາເພູ່ ມິ ເຕູ່ ມີ ໄດຈື້ າກ Clemans Walter C. The Arms Race and Sino Soviet Union, (Stanford California: Stanford University, 1968). 6. U.S. Department of State Bulletin, August 14, 1957. 6) ເບູ່ ິງເພູ່ ິມເຕິມໄດຈື້ າກ Alvin L. Rebenstein, The Foreign Policy of the Soviet Union, (New York: Frederick A. Praeger). 7) \"Report to the Party Congress of the CPSU\" in Myron Rush (ED.) The International Situation and Soviet Foreing Policy. 8) ອູ່ ານເພູ່ ມີ ເຕມີ ໄດຈື້ າກ Robert C. North, Moscow and Chinese Communism, (Stanford University Press 1953) ແ ລ ະ David Floyd, Mao Against Khrushchcy : A Short History of the Sino-Soviet Conflict, (Frederick A Praeger., 1963). 9) ລາຍລະອຽດເບູ່ ງິ Franklin W. Houn, op.cit., 10) \"On the people's Democratic Dictatorship\", Selected Works of Mao TseTung, (Peking; Foreign Lenguage Press, 1961) 11) \"ການຕດັ ສນິ ໃຈຂອງສະຫະລດັ ອາເມລກິ າໃນການແຊກແຊງຊູ່ ອງແຄບໄຕຫື້ ວນັ \" ຈາກ Tang Tsou, America's Failure in China : 1941-1950 Chicago, (University of Chicago Press, 1963),pp.558-564. 13. Tang Tsu, \"Military Situation in the Far East\", in America's Falure in China : 1941-1950, p. 580. 12) New York Times, June 28, 1950. p. I. 13) Department of State, \"Strengthening the Forces of Freedom \"Selected Speeches and Statements of Secretary of State Acheson, Febuary, 1949. April 1950), pp. 170-173. 14) ເບູ່ ງິ ເພູ່ ມິ ເຕມິ ໃນຄາຖະແຫູ່ ງຂອງນາຍຄນີ ລສັ Dean Rusk ຕູ່ ອະນຸກາມາທກິ ານກດິ ຈະກາຝູ່ າຍຕະເວນັ ອ ອ ກ ໄ ກ ເ ລູ່ ອ ງ ນ ະ ໂ ຍ ບ າ ຍ ສ ະ ຫ ະ ລັດ ອ າ ເ ມ ລິກ າ ຕູ່ ຈີນ ຄ ອ ມ ມູ ນິດ ໃ ນ Franz Schurmann, Communist China, (Penguin Books, 1967),p. 500,501. 129 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ

15) John Gittings, Survey of the Sino-Soviet Dispute. (Oxford University Press, 1968), pp. 118-129. 16) ຖະແຫູ່ ງການຮູ່ ວມໃນການປະຊຸມວນັ ທີ 31 ມງັ ກອນ-3 ສງິ ຫາ ລະຫວູ່ າງຄຣຸດຊອບກບັ ເໝາົ ເຈີ໋ຕີ ຸງທູ່ ປີ ກັ ກູ່ ງິ ເມູ່ ອວນັ ທີ 3 ສງິ ຫາ ຄ.ສ. 1958, ibid, p. 321. 17) ໜງັ ສພມິ ລາຍມ ້ື The Nation ວນັ ທີ 10 ກຸມພາ ພ.ສ.2515 ໜາື້ 10. 18) ໜງັ ສພມິ ປະຊາທປິ ະໄຕ ສະບບັ ວນັ ທີ 29 ມນີ າ 2516 ໜາ້ື 16. 19) ໜງັ ສພມິ ລາຍມ ື້ The Nation ສະບບັ ວນັ ທີ 9 ມນີ າ 2516 ໜາື້ 16. 20) ໜງັ ສພມິ ລາຍມ ້ື Bangkok Post ສະບບັ ວນັ ທີ 3 ພດສະພາ 2516 ໜາື້ 2 ໜງັ ສພມິ The Nation ສະບບັ ວນັ ທີ 9 ພດສະພາ 2515 ໜາ້ື 8. 21) ໜງັ ສພມິ ສະຫຍາມລດັ ສະບບັ ວນັ ທີ 19 ພດສະພາ 2515 ໜາື້ 16. 22)ໜງັ ສພມິ Bangkok Post ສະບບັ ວນັ ທີ 12 ພດສະພາ 2515 ໜາື້ 4 ເບູ່ ງິ ຂູ່ າວເພູ່ ມິ ເຕມິ ຈາກໜງັ ສພມິ The Nation, Bangkok Post, ສະຫຍາມລດັ ສະບບັ ວນັ ທີ 21-29 ກຸມພາ 2515. ເບູ່ ງິ ລາຍລະອຽດ ເພູ່ ມີ ເຕມີ ໄດຈ້ື າກການຖະແຫູ່ ງການຮູ່ ວມໃນໜງັ ສພມິ Bangkok Post ສະບບັ ວນັ ທີ 28 ກຸມພາ 1972 ໜາື້ 1 ແລະ 4 23)ໜງັ ສພມິ ລາຍມ ້ື ສະຫຍາມລດັ ສະບບັ ວນັ ທີ 29 ພດສະພາ 2515 ໜາື້ 8. 24)ໜງັ ສພມິ ສະຫຍາມລດັ ສະບບັ ວນັ ທີ 22 ພດສະພາ 2515 ໜາ້ື 16. 25) ໜງັ ສພມິ ສະຫຍາມລດັ ສະບບັ ວນັ ທີ 18 ເມສາ 2516 ໜາ້ື 9 130 ແປໂດຍ ປຕ ພຸລໄິ ຊ ດວງມກິ ສະວງົ