ສະຫຼຸບເຄມີ ມປາຍ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ 3.10 ຄຼຸນສມົ ບດັ ກ່ ຽວກບັ ຈດຸຼ ຟົດ ແລະ ຈດຼຸ ກາ້ ມແຂງຂອງທາດລະລາຍ 1. ນກັ ວທິ ະຍາສາດໄດເ້ ຮດັ ການທດົ ລອງຫາຈດຼຸ ຟົດ ແລະ ຈດຼຸ ກາ້ ມແຂງຂອງທາດລະລາຍຕ່ າງໆພບົ ວ່ າ ຖາ້ ຕວົ ລະລາຍເປັນທາດລະເຫຍີ ຍາກ ຈດຸຼ ຟົດຂອງທາດລະລາຍຈະສງກວ່ າຈດຸຼ ຟົດຂອງຕວົ ທາລະລາຍບລສິ ຼຸດ,ແຕ່ ຈດຸຼ ກາ້ ມແຂງຂອງທາດລະລາຍຈະຕ່ າກວ່ າຈດຸຼ ກາ້ ມແຂງຂອງຕວົ ທາລະລາຍບລສິ ຼຸດ. ນອກຈາກນນັ້ ຍງັ ພບົ ອກີ ວ່ າທາດລະລາຍທ່ ມີ ຕີ ວົ ທາລະລາຍຊະນດິ ດຽວກນັ ບ່ ວ່ າຈະມຕີ ວົ ລະລາຍເປັນທາດໃດ ຖາ້ ມຄີ ວາມເຂມັ້ ຂຸຼ ນ້ ເປັນໂມລຕ່ ກໂິ ລກາມເທ່ າົ ກນັ ຈະມຈີ ດຼຸ ຟົດ ແລະ ຈດຸຼ ກາ້ ມແຂງເທ່ າົ ກນັ ແຕ່ ຕວົ ລະລາຍຕອ້ ງບ່ ລະເຫຍີ ງ່າຍ ແລະ ບ່ ແຕກຕວົ ເປັນອອີ ງົ 2. ການຄານວນໃຊສ້ ດດ່ ງັ ນີ້  g mol   M  Tb   W  K b 1000 k g ເມ່ ອ b ຈດຸຼ ຟົດຂອງທາດລະລາຍເພ່ ມີ ຂນ້ ຈາກຈດຼຸ ຟົດຕວົ ທາລະລາຍ (0C) f ຈດຼຸ ກາ້ ມແຂງຂອງທາດລະລາຍທ່ ຫີ ຼຸດຕ່ າລງົ ຈາກຈດຼຸ ກາ້ ມແຂງຂອງຕວົ ທາລະລາຍ (0C) w ມວນສານຂອງຕວົ ທາລະລາຍ (ກາມ) g ມວນສານຂອງຕວົ ຖກລະລາຍ (ກາມ) ຄ່ າຄງົ ທ່ ຂີ ອງການເພ່ ມີ ຂນ້ ຂອງຈດຼຸ ຟົດທາດລະລາຍເມ່ ອ ເຂມັ້ ຂຸຼ ນ້ 1 ໂມລ/ກໂິ ລກາມ ( 0C/m) K f ຄ່ າຄງົ ທ່ ກີ ານຫຸຼດລງົ ຈດຸຼ ກາ້ ມແຂງຂອງທາດລະລາຍເມ່ ອເຂມັ້ ຂຼຸ ນ້ 1ໂມລ/ກໂິ ລກກາມ (0C/m) 3. ຄຼຸນສມົ ບດັ ກ່ ຽວກບັ ຈດຸຼ ຟົດ, ຈດຼຸ ກາ້ ມແຂງຂອງທາດລະລາຍ ສະຫຼຸບໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້  ທາດລະລາຍຈະມຈີ ດຼຸ ຟົດສງກວ່ າຕວົ ທາລະລາຍບລສິ ຼຸດສະເໝີ  ຈດຸຼ ຟົດຂອງທາດລະລາຍທ່ ມີ ຕີ ວົ ທາລະລາຍຊະນດິ ດຽວກນັ ຈະເພ່ ມີ ຂນ້ ຕາມຄວາມເຂມັ້ ຂຼຸ ນ້ , ຫວົ ໜ່ ວຍ ໂມລຕ່ ກໂິ ລກາມ ຖາ້ ມຄີ ວາມເຂມັ້ ຂຼຸ ນ້ ເທ່ າົ ກນັ ຈະມຈີ ດຸຼ ຟົດເພ່ ມີ ຂນ້ ( b ) ເທ່ າົ ກນັ (ຕວົ ລະລາຍຈະຄກນັ ຫ ຕ່ າງກນັ ກໄດ)້  ທາດລະລາຍທ່ ມີ ຕີ ວົ ທາລະລາຍຕ່ າງກນັ ແມ່ ນຈະມຕີ ວົ ລະລາຍ ແລະ ຄວາມເຂມັ້ ຂຸຼນ້ ເທ່ າົ ກນັ ກມຈີ ດຸຼ ເຟົດ ຕ່ າງກນັ ດວ້ ຍ  ຈດຸຼ ຟົດຂອງທາດລະລາຍຂນ້ ກບັ ຄວາມເຂມັ້ ຂຼຸ ນ້ ຂອງທາດລະລາຍ (ໂມແລລ) ແລະ ບ່ ຂນ້ ກບັ ຊະນດິ ຂອງ ຕວົ ລະລາຍ (ແຕ່ ຂນ້ ກບັ ປະລມິ ານຂອງຕວົ ລະລາຍ) 44 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ ບດົ ທີ 5 ປະລມິ ານສາພນັ I. ລະບບົ ເປີດ-ລະບບົ ປິດ ກບັ ການປິດ-ເປີດພາຊະນະ ລະບບົ ໃດໆ ທ່ ເີ ກດີ ຂນ້ ໂດຍທ່ ວົ ໄປນນັ້ ຈະເຮດັ ໃນພາຊະນະ 2 ປະເພດ ຄ ພາຊະນະເປີດກນັ ພາຊະນະປິດ (ເປີດຝາກບັ ປິດຝາພາຊະນະນນັ້ ເອງ) ລະບບົ ໃດກຕາມທ່ ບີ ່ ມກີ າສກ່ ຽວຂອ້ ງເລຍີ . ການປິດ-ເປີດພາຊະນະບ່ ມຜີ ນົ ຕ່ ຊະນດິ ຂອງລະບບົ ແຕ່ ຢ່ າງໃດຄ:  ຖາ້ ລະບບົ ໃດໆ ທ່ ມີ ກີ າສກ່ ຽວຂອ້ ງຢ່ ດວ້ ຍ ການປິດ-ເປີດພາຊະນະຈະມຜີ ນົ ຕ່ ຊະນດິ ຂອງລະບບົ ນນັ້ ດວ້ ຍ.  ຖາ້ ເປີດພາຊະນະ (ເປີດຝາ) ລະບບົ ນນັ້ ເປັນລະບບົ ເປີດເພາະມວນສານປ່ ຽນແປງ (ກາສໜອີ ອກໄປ)  ຖາ້ ປິດພາຊະນະ (ປິດຝາ) ລະບບົ ນນັ້ ເປັນລະບບົ ປິດ ເພາະມວນສານຄງົ ທ່ ີ (ກາສໜອີ ອກບ່ ໄດ)້ 1.1. ກດົ ເກນຮກັ ສາມວນສານຂອງທາດ “ໃນປະຕກິ ລິ ຍິ າເຄມໃີ ດໆ ມວນສານລວມຂອງທາດທງັ ໝດົ ກ່ ອນທາປະຕກິ ລິ ຍິ າເທ່ າົ ກບັ ມວນສານທງັ ໝດົ ຂອງທາດທງັ ໝດົ ຫງັ ປະຕກິ ລິ ຍິ າ ຕວົ ຢ່ າງ ປະຕກິ ລິ ຍິ າ A+B  C+D ຕາມກດົ ເກນຮກັ ສາມວນສານໄດວ້ ່ າ: (ມວນສານຂອງ A) + (ມວນສານຂອງ B) = (ມວນສານຂອງ C)+(ມວນສານຂອງ D) 1.2. ກດົ ເກນອດັ ຕາສ່ ວນຄງົ ທ່ ີ 1. ກດົ ອັດຕາສ່ ວນຄງົ ທ່ ີມີໃຈຄວາມວ່ າ “ເມ່ ອທາດຕັງ້ ແຕ່ ສອງຊະນດິ ຂນ້ ໄປລວມຕົວກັນເກີດເປັນສານ ປະກອບ ອດັ ຕາສ່ ວນໂດຍມວນຂອງທາດທ່ ເີ ປັນອງົ ຄບົ໌ ຣະກອບນນັ້ ຈະມຄີ ່ າຄງົ ທ່ ສີ ະເໝີ ບ່ ວ່ າຈະຕຽມ ທາດປະສມົ ນນັ້ ດວ້ ຍວທິ ກີ ານໃດໆກຕາມ” ຕວົ ຢ່ າງ ກາສແອມໂມເນຍປະກອບດວ້ ຍນໂີ ຕຣແຊນ 82% ກບັ ຮໂີ ດຣແຊນ 18% ໂດຍມວນສານ ຖາ້ ໃຊນ້ ໂີ ຕຣ ແຊນ 10 ກາມ ທາປະຕກິ ລິ ຍິ ກບັ ກາສຮໂີ ດຣແຊນ 10 ກາມ ຈະໄດກ້ າສແອມໂມເນຍຈກັ ກາມ ວທິ ແີ ກ:້ ວທິ ທີ ່ ີ 1 ກາສ N2 82 g ທາປະຕກິ ລິ ຍິ າພດກີ ບັ H2 ໄດ້ NH3 82+18 = 100 ກາມ ກາສ N2 10 g ທາປະຕກິ ລິ ຍິ າພດກີ ບັ H2 ໄດ ້ NH3 100x10 12.2 ກາມ 82  ຈະໄດກ້ າສ NH3 12.2 ກາມ ວທິ ທີ ່ ີ 2 ກາສ N2 82 g ທາປະຕກິ ລິ ຍິ າພດກີ ບັ H2 18 ກາມ ກາສ N2 10 g ທາປະຕກິ ລິ ຍິ າພດກີ ບັ H2 18x10 82  ໃຊກ້ າສ H2 = 2.2  ມວນສານຂອງ NH3 = (ມວນສານຂອງ N2)+(ມວນສານຂອງ H2) = 10+2.2 = 12.2 ກາມ 2. ພຈິ າລະນາອດັ ຕາສ່ ວນໂດຍມວນສານໂດຍຂມ້ ນການທດົ ລອງຈາກຕາຕະລາງ 45 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ ຊອກຫາອດັ ຕາສ່ ວນໂດຍມວນສານຂອງ A : B ຈາກຂມ້ ນໃນຕາຕະລາງ ຄງັ້ ທີ ທາດ A ທາດ B ທາດ C ອດັ ຕາສ່ ວນ 1 (g) (g) (ຜະລດິ ຕະພນັ ) ໂດຍມວນສານ (g) A:B A ເຫອ 5 3 4.5 1.5 : 3 ເພາະຫາຍກວ່ າທາດ C 1 1.6 29 20 x 9 : 18 ຈາກຂມ້ ນ ຄງັ້ ທ່ ີ 1 ເກດີ C 4.5 ສະແດງວ່ າ A ໃຊບ້ ່ ເຖງິ 5 ຈ່ ງສະຫຸຼບໄດວ້ ່ າ B ໃຊໝ້ ດົ 3 ກາມ A 1.5 ກາມ ຈ່ ງໄດ້ C 4.5 g  ໄດ້ A : B : C = 1.5 : 3 : 4.5 = 1: 2:3 ຄງັ້ ທີ 2 ພຈິ າລະນາໄດທ້ ານອງດຽວກນັ ໃຊ້ B 18 g ໄດ້ C = 27(ຄຄ່ າ x) 3. ທາດຕງັ້ ຕນົ້ ທ່ ທີ າປະຕກິ ລິ ຍິ າກນັ , ທາດຕງັ້ ຕນົ້ ຈະຕອ້ ງໝດົ ຢ່ າງນອ້ ຍ 1 ທາດ ຫ ໝດົ ທງັ ຄ່ (ເກດີ ປະຕກິ ລິ ຍິ າ ພດກີ ນັ ) ເປັນໄປບ່ ໄດທ້ ່ ທີ າດທງັ ສອງຈະເຫອຢ່ ໃນລະບບົ ເວນັ້ ແຕ່ ຈະເຂາົ້ ຈດຸຼ ດຸຼນດ່ ຽງ. ອດັ ຕາສ່ ວນ A : B ມຄີ ່ າເທ່ າົ ໃດ ຄງັ້ ທີ ທາດ A ທາດ B ທາດ C (g) (g) (g) 13 3 5 28 15 20 3 20 24 40 ຫກັ ການພຈິ າລະນາໃຫທ້ າດທງັ ໝດົ ແຕ່ ລະຄງັ້ ແລວ້ ຊອກຫາອກີ ທາດໜ່ ງໂດຍ A + B = C ຕາມກດົ ເກນ ຮກັ ສາມວນສານ ຄງັ້ ທີ A B ທາດ C (g) 1 3 ໝດົ  2 2:3 2  3 ໝດົ 3: 2 1:3 2:3 2 8 ໝດົ  12 8 : 12 2:3 5  15 ໝດົ 5 : 15 20 : 20 3 20 ໝດົ  20 16 : 24 16  24 ໝດົ ຈາກຂມ້ ນສະຫຸຼບອດັ ຕາສ່ ວນທ່ ເີ ປັນໄປໄດຄ້ A : B = 2 : 3 II. ກດົ ເກນຂອງເກຍ-ລຼຸຍຊກັ ໃນປະຕກິ ລິ ຍິ າຂອງກາສ 1. ກດົ ເກນຂອງເກຍ-ລຸຼຍແຊກສະຫຸຼບໄດວ້ ່ າ “ອດັ ຕາສ່ ວນລະຫວ່ າງປະລມິ ານຂອງກາສທ່ ທີ າປະຕກິ ລິ ຍິ າພດີ ກນັ ແລະ ໄດຈ້ າກປະຕກິ ລິ ຍິ າ ຊ່ ງວດັ ທ່ ອີ ຼຸນຫະພມ ແລະ ຄວາມດນັ ດຽວກນັ ຈະເປັນເລກຈານວນເຕມັ ລງົ ຕວົ ນອ້ ຍໆ” 46 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ 2.1. ສມົ ຜນົ ເຄມກີ ບັ ກດົ ເກນຂອງເກຍ-ລຸຼຍ-ຊກັ ເມ່ ອຂຽນສມົ ຜນົ ເຄມທີ ່ ເີ ປັນກາສຈານວນອາຕອມໃນສມົ ຜນົ ຮຽບຮອ້ ຍແລວ້ , ຕວົ ເລກຂາ້ ງໜາ້ ຈະສະແດງ ເຖງິ ອດັ ຕາສ່ ວນຂອງບລມິ າດຂອງກາສ ຕາມກດົ ເກນຂອງເກຍ-ລຸຼຍຊກັ (ແລະ ຍງັ ສະແດງເຖງິ ຈານວນໂມເລກຸຼນ ຕາມກດົ ເກນອາໂວກາໂດຣ) ໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ 2H2(g) + O2(g) 2 H2O    2ຫວົ ໜ່ ວຍບລມິ າດ 1 ຫວົ ໜ່ ວຍບລມິ າດ 2 ຫວົ ໜ່ ວຍບລມິ າດ    2 cm3 1 cm3 2 cm3 (ຫ ຫວົ ໜ່ ວຍໃດກໄດ)້ H2 : O2 : H2O = 2 : 1 : 2 (ໂດຍບລມິ າດ) 2.2. ກດົ ເກນຂອງອາໂວກາໂດຣ ກດົ ເກນຂອງອາໂວກາໂດຣ ສະຫຼຸບໃຈຄວາມໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້  “ກາສຊ່ ງມບີ ລມິ າດເທ່ າົ ກນັ ທ່ ອີ ຸຼນຫະພມ ແລະ ຄວາມດນັ ດຽວກນັ ຈະມຈີ ານວນອະນຸຼພາກເທ່ າົ ກນັ \" ເດມີ ນນັ້ ໄດຄ້ ດິ ໄລ່ ອະນຼຸພາກຄ: ອາຕອມ ແຕ່ ປາກດົ ວ່ າຂດັ ແຍງ້ ກບັ ທດິ ສະດອີ າຕອມຂອງດອລຕນັ ທ່ ວີ ່ າ “ອາ ຕອມບ່ ສາມາດແບ່ ງແຍກໄດ\"້ ຈ່ ງປ່ ຽນມາໃຊ້ ໂມເລກຸຼນແທນອະນພຸຼ າກ ຈ່ ງກາຍເປັນກດົ ເກນດ່ ງັ ນ:ີ້  “ກາສຊ່ ງມບີ ລມິ າດເທ່ າົ ກນັ ທ່ ອີ ຸຼນຫະພມ ແລະ ຄວາມດນັ ດຽວກນັ ຈະມຈີ ານວນໂມເລກຸຼນເທ່ າົ ກນັ ...” ຈາກກດົ ເກນຂອງອາໂວກາໂດຣສາມາດອະທບິ າຍເປັນບດົ ໄດວ້ ່ າ “ກາສຕ່ າງໆທ່ ມີ ຈີ ານວນໂມເລກຸຼນເທ່ າົ ກນັ ພາຍໃຕອ້ ຸຼນຫະພມ ແລະ ຄວາມດນັ ດຽວກນັ ຄວນມບີ ລມິ າດ ເທ່ າົ ກນັ ” 2.3. ສມົ ຜນົ ເຄມກີ ບັ ປະຕກິ ລິ ຍິ າເຄມຂີ ອງກາສ  ສມົ ຜນົ ທ່ ໃີ ຊກ້ ດົ ເກນດ່ ງັ ກ່ າວອະທບິ າຍໄດຕ້ ອ້ ງເປັນສມົ ຜນົ ການເກດີ ປະຕກິ ລິ ຍິ າເຄມຂີ ອງກາສເທ່ າົ ນນັ້ ທາດໃນດະຖານະທາດແຂງ ຫ ທາດແຫວໃຊກ້ ດົ ເກນດ່ ງັ ກ່ າວບ່ ໄດ້ ບລມິ າດຂອງກາສຈາກສມົ ຜນົ ຫ ຈາກປະຕກິ ລິ ິ ຍາ ຕອ້ ງວດັ ທ່ ອີ ຼຸນຫະພມ ແລະ ຄວາມດນັ ດຽວກນັ ເທ່ າົ ນນັ້ (ບ່ ຈາເປັນຕອ້ ງວດັ ທ່ ພີ າວະມາດຕະຖານ STP) ຕວົ ເລກຂາ້ ງໜາ້ ກາສໃນສມົ ຜນົ ທ່ ດີ ຼຸນດ່ ຽງແລວ້ ແທນຈານວນບລມິ າດ (cm3, dm3) ໄດ້ ແລະ ມຄີ ່ າເທ່ າົ ກບັ ຕວົ ເລກທ່ ີ ໃຊແ້ ທນຈານວນໂມເລກຸຼນໄດ.້ ກາສທ່ ເີ ກດີ ຈາກທາດໃດໆ ໂມເລກຼຸນຂອງກາສນນັ້ ຈະປະກອບດວ້ ຍອາຕອມຄ່ ນນັ້ ຄ 1 ໂມເລກຼຸນຂອງທາດທ່ ເີ ປັນກາສຈະປະກອບດວ້ ຍ 2 ອາຕອມ ເຊ່ ນັ Cl2, O2, N2, H2, ເປັນຕນົ້ . 2.4. ຫກັ ການຄານວນກ່ ຽວກບັ ປະຕກິ ລິ ຍິ າເຄມຂີ ອງກາສ  ຕອ້ ງເປັນກາສທງັ ທາດຕງັ້ ຕນົ້ ແລະ ທາດຜະລດິ ຕະພນັ ທຼຸກຊະນດິ ຈ່ ງຈະພຈິ າລະນາບລມິ າດຂອງກາສໃນ ສມົ ຜນົ ເຄມຕີ າມກດົ ເກນຂອງເກຍ-ລຸຼຍຊກັ ແລະ ອາໂວກາໂດຣໄດ້  ຊອກຫາອດັ ຕາສ່ ວນໂດຍບລມິ າດ ທ່ ກີ າສທາປະຕກິ ລິ ຍິ າພດກີ ນັ ເຊ່ ນັ ດຽວກບັ ຫກັ ການເລ່ ອງກດົ ເກນຮກັ ສາມວນສານ ແລະ ກດົ ເກນອດັ ຕາສ່ ວນຄງົ ທ່ .ີ 47 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ  ການບອກອດັ ຕາສ່ ວນນໂີ້ ຈດຈະບອກໃຫຫ້ າຍລກັ ສະນະເຊ່ ນັ ດຽວກນັ ໂດຍໃຊທ້ າດທ່ ໝີ ດົ ກ່ ອນເປັນຕວົ ຂນ້ ຕນົ້ ທຽບ ຫ ຈະນາມາເຂາົ້ ເປັນອດັ ຕາສ່ ວນກນັ ແລວ້ ແກສ້ ມົ ຜນົ ຕາມຫກັ ການນະນດິ ສາດກໄດ.້ ຕວົ ຢ່ າງ A(g) + 3B(g)  2C(g) ຕອ້ ງການກາສ C 250 cm3 ຈະໃຊກ້ າສ A ແລະ B ຢ່ າງລະຈກັ cm3 ວທິ ແີ ກ:້ ອດັ ຕາສ່ ວນໂດຍບລມິ າດ A : B : C = 1: 3 : 2 B3 ດ່ ງັ ນນັ້ B= 3 (C) = 3 (250) C2 2 2 = 375 cm3 A1 ດ່ ງັ ນນັ້ A = 1 (C) = 1 (250) C2 2 2 = 125 cm3 III. ການຊອກຫາສດໂມເລກຸຼນ 1. ສດເອມພຣີ ີຄດັ ເປັນສດຢ່ າງງ່ າຍຄມອີ ດັ ຕາສ່ ວນຈານວນອາຕອມຢ່ າງຕ່ າເຊ່ ນັ : C2H12O6 ,ສດເອມພຣີ ີ ດດັ ຄ CH2O ເປັນຕນົ້ . ໃນການຊອກຫາສດຢ່ າງງ່ າຍມຫີ ກັ ການຄ ຈະຕອ້ ງຮວ້ ່ າທາດປະສົມນນັ້ ໆ ປະກອບດວ້ ຍທາດໃດດວ້ ຍ ແລະ ມປີ ະລມິ ານຢ່ າງລະເທ່ າົ ໃດ, ການບອກປະລມິ ານອາດບອກເປັນນາ້ ໜກັ ໂດຍກງົ ຫ ເປັນສ່ ວນຮອ້ ຍລະກໄດ,້ ຊອກຫາອດັ ຕາສ່ ວນຈານວນໂມລຂອງອາຕອມຂອງທາດອງົ ປະ ກອບ (ແຕ່ ລະທາດ) ຈາກສດ. ອດັ ຕາສ່ ວນຈານວນໂມລ = ມວນສານຂອງທາດ 1 ມວນສານຂອງທາດ 2 ມວນສານອາຕອມຂອງທາດ 1 ມວນສານອາຕອມຂອງທາດ 1 ຫ= 48 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ ຕວົ ເລກທ່ ໄີ ດຈ້ າກອດັ ຕາສ່ ວນຈານວນໂມລ ໃຫເ້ ຮດັ ເປັນອດັ ຕາສ່ ວນຢ່ າງຕ່ າທ່ ສີ ຸຼດ ແລະ ຕອ້ ງເປັນຈານວນ ເຕມັ ລງົ ຕວົ ນອ້ ຍໆ (ອາດໃຊຄ້ ່ າໃດຄ່ າໜ່ ງ (ຄ່ າທ່ ນີ ອ້ ຍ) ຫານຕະຫອດ) ຖາ້ ຜນົ ທ່ ໄີ ດມ້ ເີ ລກຢ່ ລະຫວ່ າງ 0.2-0.8 ຍງັ ບ່ ປັດຖມິ້ , ໃຫຊ້ ອກຫາເລກຈານວນເຕມັ ທ່ ນີ ອ້ ຍທ່ ສີ ຼຸດມາຄນກ່ ອນແລວ້ ຈ່ ງປັດໄດ້ = x : y ສດຢ່ າງງ່າຍ = AxBy ຈະຊອກຫາສດໂມເລກຼຸນຕອ້ ງຮມ້ ວນສານໂມເລກຼຸນຊ່ ງໂຈດອາດໃຫມ້ ວນສານໂມເລກຼຸນມາທາງກງົ ຫ ທາງອອ້ ມກໄດ.້ ສດໂມເລກຼຸນ (AxBy)n = ມວນສານໂມເລກຸຼນ ຜນົ ລວມຂອງມວນອາຕອມ = ມວນສານໂມເລກຼຸນ ຫາຄ່ າ n 3.1. ການຊອກຫາສດໂມເລກຸຼນເມ່ ອບອກບລມິ າດຂອງກາສໃນປະຕກິ ລິ ຍິ າເຄມີ 1. ສະຫຸຼບຫກັ ການໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ ຂຽນສມົ ຜນົ ເຄມີ ແລວ້ ຊອກຫາອດັ ຕາສ່ ວນໂດຍບລມິ າດກາສທ່ ທີ າປະຕກິ ລິ ຍິ າພດກີ ນັ ແລະ ທ່ ໄີ ດຈ້ າກ ປະຕກິ ິລຍິ າ (ກດົ ເກນເກຍ-ລຼຸຍຊັກ) ຊ່ ງເທ່ ົາກັບອດັ ຕາສ່ ວນໂດຍໂມລຂອງກາສ (ກດົ ເກນອາໂວກາໂດຣ) ພຈິ າລະນາຈານວນອາຕອມຊາ້ ຍຂວາຂອງສມົ ຜນົ (ຄນສມົ ຜນົ ) 2. ກາສ A 15 cm3 ສະລາຍຕວົ ໄດກ້ າສ x 15 cm3 ແລະ ກາສ Y 10 cm3 ຖາ້ 1 ໂມເລກຼຸນຂອງກາສ X ແລະ Y ປະກອບດວ້ ຍ 3 ອາຕອມ ສດໂມເລກຸຼນຂອງກາສ A ຄ 49 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ 3.3. ການຫາຊອກຫາມວນສານເປັນສ່ ວນຮອ້ ຍຈາກສດໂມເລກຼຸນ 1. ຄວາມໝາຍຂອງສດໂມເລກຼຸນອະທບິ າຍຕາມແຜນວາດດ່ ງັ ນ:ີ້ ຖາ້ ຈະຊອກຫາ C ຈະໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ 1) molC  6mol ມວນສານ C molC6H12O6 1mol 2) ມວນສານ C  6x12g 180 g ໂມລ C6H12O6 ມວນສານ C  6x12g 3) ໂມລ C6H12O6 1mol 2. ມີ C ຢ່ ຈກັ ເປີເຊນັ ເທ່ າົ ໃດໂດຍມວນສານໃນນາ້ ຕານກລໂຄສ C2H12O6 ຈາກສດຕາມນຍິ າມ ມວນສານ C = 6x12g  X 180g 100 ມວນສານ C2H12O6 X = 6x12 x100  40% 180 50 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ ສ່ ວນຮອ້ ຍຂອງທາດອງົ ປະກອບ = ມວນສານຂອງທາດນນັ້ ມວນສານໂມເລກຸຼນ IV. ສມົ ຜນົ ໄອອອນນກິ 1. ສມົ ຜນົ ເຄມໂີ ດຍທ່ ວົ ໄປແບ່ ງອອກເປັນ 2 ປະເພດຄ: ສມົ ຜນົ ໂມເລກຸຼນ ໂດຍຂຽນສດໂມເລກຼຸນຂອງທາດ ນນັ້ ໃນສມົ ຜົນນອກຈາກນຍີ້ ງັ ມສີ ມົ ຜນົ ເຄມອີ ກີ ຊະນດິ ໜ່ ງຊ່ ງສະແດງອອີ ງົ ຂອງທາດທ່ ີແຕກຕວົ ໄດ້ (ລະ ລາຍໄດ)້ ເອນີ້ ວ່ າ ສມົ ຜນົ ໄອອອນນກິ  ເມ່ ອປະສມົ ທາດລະລາຍ Pb(NO3)2 ກບັ ທາດລະລາຍ KI ສມົ ຜນົ ໂມເລກຸຼນ Pb(NO3)2(aq)+2KI(aq)  Pbl2(s) + 2KNO3(aq) ສມົ ຜນົ ໄອອອນນກິ Pb2+ (aq)+ 2l (aq)  Pbl2(s) ຂສ້ ງັ ເກດ ທາດທ່ ລີ ະລາຍນາ້ ໄດ້ (aq) ຖາ້ ມຢີ ່ ທງັ ສອງພາຍໃນຂາ້ ງດຽວກນັ ເຊ່ ນັ : K+, NO3 ດ່ ງັ ນນັ້ , ໃນສມົ ຜນົ ໄອ ອອນນກິ ຈະສະແດງອອີ ງົ ທ່ ລີ ວມກນັ ແລວ້ ເກດີ ຜກ (ບ່ ລະລາຍນາ້ )  ເມ່ ອປະສມົ ທາດລະລາຍ AgNO3 ກບັ ທາດລະລາຍ KBr ສມົ ຜນົ ໂມເລກຼຸນ AgNO3(aq) + KBr(aq)  AgBr(s)+KNO3 (aq) ສມົ ຜນົ ໄອອອນນກິ Ag+ (aq) + Br- (aq)  AgBr(s) ຂສ້ ງັ ເກດ (ຈ່ ) : Ag+ , Pb+ ກບັ ຈຼຸ 7 Cl-, I-, Br- ລວມກນັ ແລວ້ ບ່ ລະລາຍນາ້ (ເກດີ ຜກ) 4.1. ການພຈິ າລະນາວ່ າທາດໄອອອນນກິ ລະລາຍນາ້ ຫ ບ່ 1. ການຂຽນສມົ ຜນົ ໄອອອນນກິ ຈະຕອ້ ງຮວ້ ່ າອອີ ງົ ໃດລວມກນັ ແລວ້ ບ່ ລະລາຍນາ້ ທ່ ຄີ ວນຈ່ ດ່ ງັ ນ:ີ້ + ທາດປະສມົ ໄອອອນນກິ ທ່ ລີ ະລາຍນາ້ ໄດຄ້ : 1. ເກອຂອງຈຸຼ 1 ທຸຼກຊະນດິ ລະລາຍໄດ້ 2. ເກອຂອງ NH4 ທຸຼກຊະນດິ ລະລາຍນາ້ ໄດ້ 3. ເກອຂອງນຕີ ຣດັ ( NO3 ) ທຼຸກຊະນດິ ລະລາຍນາ້ ໄດ້ 4. ເກອຂອງຈຼຸ 2 ກບັ ບນັ ຈຸຼ -1 ລະລາຍນາ້ ໄດ້ 5. ເກອ Al(SO4)3 ລະລາຍໄດດ້ ີ + ທາດປະກອບໄອອອນນກິ ທ່ ລີ ະລາຍນາ້ ບ່ ໄດຄ້ : 1. ເກອຂອງຈຸຼ 2 ກບັ -2, -3 ບ່ ລະລາຍຍກົ ເວນັ້ MgSO4 ລະລາຍໄດ້ 2. ເກອເຮໄລ (ຈຼຸ 7) ຂອງໂລຫະທຣານຊຊິ ນັ ເຊ່ ນັ : Ag+ , Pb2+, Hg22 ຍກົ ເວນັ້ PbCl2 ລະລາຍໄດເ້ ລກັ ນອ້ ຍ HgCl2 ລະລາຍໄດດ້ ແີ ຕ່ Hg2Cl2 ບ່ ລະລາຍ 3. ເກອຂອງໂລຫະທຣານຊຊິ ນັ ກບັ ບນັ ຈຸຼ -2, -3 ເຊ່ ນັ : S2-, SO42 , PO43 , SO32 ບ່ ລະລາຍຍກົ ກເວນັ້ CuSO4, CdSO4 ລະລາຍໄດດ້ ີ 4. ຮດີ ດກົ ຊດິ ຂອງທຣານຊຊິ ນັ ແລະ Ca(OH)2, Mg(OH)2, Fe(OH)3, ບ່ ລະລາຍ 51 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ 2. ສມົ ຜນົ ການລະລາຍຂອງທາດໄອອອນນກິ ດ່ ງັ ນ:ີ້ 1. ຂຽນສມົ ຜນົ ການລະລາຍຂອງ Na2CO3 ໄດດ້ ່ ງັ ນີ້ Na2CO3 H2O 2Na+(aq) + CO32 (aq) 2. ຂຽນສມົ ຜນົ ການລະລາຍຂອງ MgCl2 MgCl2 H2O Mg2+(aq) + 2Cl  (aq) 3. ເມ່ ອປະສມົ ທາດລະລາຍ Na2CO3 ກບັ ທາດລະລາຍ MgCl2 ຈະເກດີ ຜກ MgCO3(s) ສະແດງສມົ ຜນົ ໄອອອນນກິ ໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ Mg2+(aq) + CO32 (aq)  MgCO3(s)  ຈຼຸ 2 ກບັ -2 ບ່ ລະລາຍນາ້ ຕາມກດົ ເກນທ່ ຕີ ອ້ ງຈ່ V. ການຄານວນຊອກຫາບລມິ າດຂອງທາດຈາກສມົ ຜນົ ເຄມີ 1. ສມົ ຜນົ ທ່ ດີ ຼຸນດ່ ຽງແລວ້ ` aA+ bB  cC+dD ຈະໄດຄ້ ວາມສາພນັ ດ່ ງັ ນ:ີ້ ປ່ ຽນ mol ໄປຕາມຫວົ ໜ່ ວນທ່ ຕີ ອ້ ງການໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ mol  g  x  Vdm3 M 6.02 x10 2 3 22.4dm3 2. ຄວາມໝາຍຂອງປະລມິ ານທາດໃນສມົ ຜນົ ເຄມໃີ ນຫວົ ໜ່ ວຍຕ່ າງໆດ່ ງັ ນ:ີ້ 52 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ 3. ຫກັ ການຄານວນຊອກຫາບລມິ າດຂອງທາດຈາກສມົ ຜນົ ເຄມດີ ວ້ ຍວທິ ຄີ ດິ ໄລ່ ລດັ ປະຕກິ ລິ ຍິ າທ່ ດີ ຸຼນແລວ້ ຫ ໃຊຫ້ ກັ ການວ່ າ 5.1. ບອກທາດຕງັ້ ຕນົ້ ມາຫາຍກວ່ າ 1 ທາດ ໃຫເ້ ຂາົ້ ອດັ ຕາສ່ ວນລະຫວ່ າງທາດຕງັ້ ຕນົ້ ນາກນັ ແລວ້ ພຈິ າລະນາທາດທ່ ໃີ ຊໝ້ ດົ ເປັນຕວົ ກາໜດົ ຄດິ ໄລ່ ຊອກ ຫາທາດອ່ ນໆຕ່ ໄປ  ປະຕກິ ລິ ຍິ າລະຫວ່ າງທາດ A ກບັ ທາດ B ເປັນໄປຕາມສມົ ຜນົ A + 2B  3C + D ຕວົ ຢ່ າງ: ເມ່ ອນາສານ A 10 ກາມ ມາທາປະຕກິ ລິ ຍິ າກບັ ທາດ B 15 ກາມຈະເກດີ ທາດ C 18 ກາມ ຖາ້ ມວນສານ ໂມເລກຼຸນຂອງທາດ A ແລະ ທາດ B ເທ່ າົ ກບັ 25 ແລະ 20 ຕາມລາດບັ ຈ່ ງົ ຊອກຫາມວນສານໂມເລກຸຼນຂອງ C ວທິ ແີ ກ:້ ຈະເຫນັ ວ່ າໂຈດບອກທາດຕງັ້ ຕນົ້ ມາໃຫ້ 2 ທາດ ໃຫພ້ ຈິ າລະນາວ່ າທາດຕງັ້ ຕນົ້ A ຫ B ໃຊໝ້ ດົ ເພ່ ອ ເປັນທາດຄວບຄຼຸມປະລມິ ານໃນປະຕກິ ລິ ຍິ າ 53 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ ຊອກຫາຈານວນໂມລຂອງທາດຕງັ້ ຕນົ້ ທ່ ໝີ ດົ ຫກັ ການ: ໂມລກາມ ອດັ ຕາສ່ ວນ ໂມລທ່ ບີ ອກໝດົ ຈາກສມົ ຜນົ ; molC = 3 molA 1 mol C = 3 (mol A)  g = 3 g  M M  18 = 3x 10 M 25 M = 18x25  15 3x10  ມວນສານໂມເລກຸຼນ C = 15 5.2. ຊອກຫາສ່ ວນຮອ້ ຍຜນົ ທ່ ໄີ ດ້ 1. ໃຊຫ້ ນີ ປນທາປະຕກິ ລິ ຍິ າກບັ ອາຊດິ ກຮດີ ຣກິ ຈະເກດີ ປະຕກິ ລິ ຍິ າດ່ ງັ ສມົ ຜນົ CaCO3(s) + 2HCl(aq)  CaCl2(aq) + H2O(l)+CO2(g) ຖາ້ ໃຊທ້ າດລະລາຍອາຊດິ ກຮດີ ຣກິ 1.2 M ໍຈານວນ 100 cm3 ທາປະຕກິ ລິ ຍິ າກບັ ຫນີ ປນ 20 g ຈະ ເກດີ ກາສ CO2 ຄດິ ເປັນສ່ ວນຮອ້ ຍເທ່ າົ ໃດຂອງຜນົ ທ່ ໄີ ດຖ້ າ້ ເຮດັ ການທດົ ລອງເກດີ CO2 ຂນ້ 2.0 g 54 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ວທິ ແີ ກ:້ ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ ດ່ ງັ ນ:ີ້ ບດົ ໂຈດກາໜດົ ທາດຕງັ້ ຕນົ້ ມາຫາຍກວ່ າ 1 ທາດ ຕອ້ ງຊອກຫາວ່ າທາດໃດເປັນທາດກາໜດົ ປະລມິ ານ ຈາກສມົ ຜນົ mol CaCO3 = 1 (mol HCl) 2 20 , 1 1.2x100  100 2  1000  (0.20) > 0.06  HCl ມປີ ະລມິ ານນອ້ ຍກວ່ າ ຈ່ ງເປັນຕວົ ກາໜດົ ປະລມິ ານ CO2 ຈາກສມົ ຜນົ ; 1 mol CO2 = 2 (mol HCl)  g = 1 1.2x100  44 2  1000  g= 44x1.2x100  2.64g 2x1000 .:. ມວນສານ CO2 ທ່ ໄີ ດຕ້ າມທດິ ສະດີ = 2.64 ກາມ .:. ມວນສານ CO2 ທ່ ໄີ ດຈ້ າກການທດົ ລອງ (ຈງິ ) = 2.0 g = 2 x100  75.75 2.64 ສ່ ວນຮອ້ ຍຂອງຜນົ ທ່ ໄີ ດ້ = 75.75% 5.3. ຊອກຫາສ່ ວນຮອ້ ຍຂອງຄວາມບລສິ ຼຸດຂອງທາດຕວົ ຢ່ າງ 1. ປະຕກິ ລິ ຍິ າກຼຸງເຫກັ Fe2O3 + 3CO  2Fe + 3CO2 ນາຕວົ ຢ່ າງທ່ ມີ ີ Fe2O3 ໜກັ 11.44 ກາມ ຣດີ ວິ ດວ້ ຍກາກບອນໂມໂນອກົ ຊດິ ຈະໄດ້ ເຫກັ (Fe) ໜກັ 2.00 ກາມ ຈ່ ງົ ຄານວນສ່ ວນຮອ້ ຍຄວາມບລສິ ຸຼດຂອງທາດຕວົ ຢ່ າງ 55 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ວທິ ແີ ກ:້ ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ ແຮ່ Fe2O3 + 3CO  2Fe + 3CO2 11.44 g ?g 2g ຈາກສມົ ການ ; mol Fe2O3 = 1 (mol Fe) 2 g = 1  2  2(56)  3(16) 2  56  g = 160 x2  2.857 g 22x56 ແຮ່ 11.44 g ມີ Fe2O3 = 2.857 g ແຮ່ 100 g ມີ Fe2O3 = 2.857x100  24.97  25% 11.44 ສ່ ວນຮອ້ ຍຂອງ Fe2O3= 25 5.4. ຊອກຫາສ່ ວນຮອ້ ຍຂອງທາດປະສມົ ນາທາດປະສມົ Na2CO3 ແລະ NaHCO3 ຈານວນ 5,000 ກາມມາເຜົາທ່ ີອຼຸນຫະພມໜ່ ງ NaHCO3 ສະລາຍຕວົ ໄດ້ Na2CO3 ມວນສານທາດປະສມົ ສນເສຍໄປ 0.31 ກາມ, ທາດປະສມົ ນມີ້ ີ Na2CO3 ຢ່ ສ່ ວນຮອ້ ຍ ເທ່ າົ ໃດ? ວທິ ແີ ກ:້ ດ່ ງັ ນນັ້ , ມວນສານ H2O + ມວນສານ CO2 = 0.31 g 56 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ ມວນສານໂມເລກຸຼນ H2O + ມວນສານໂມເລກຼຸນ CO2 = 18 + 44 = 62 ກາມ ມວນສານ CO2  44g = ມວນສານ CO2 62 g 0.31 ມວນສານ H2O+CO2 44 x0.31 .:. ມວນສານ CO2 = 62 = 0.22 ກາມ ຈາກສມົ ການ ; 1 (mol NaHCO3) = mol CO2 2  1  g  = 0.22 2  84  44 g = 0.22 x84x2  0.84g 44 ມີ NaHCO3 = 0.84 ກາມ ມີ Na2CO3 = 5.0-0.84 = 4.16 ກາມ ສ່ ວນຮອ້ ຍຂອງ Na2CO3 = ມວນສານ Na2CO3 x100 ມວນຂອງທາດປະສມົ ທງັ ໝດົ = 4.16 x100  83.20 5 ສ່ ວນຮອ້ ຍຂອງ Na2CO3 ໃນທາດປະສມົ = 83.20 5.5 ເມ່ ອປະຕກິ ລິ ຍິ າສະລາຍຕວົ ບາງສ່ ວນ (ບ່ ເຖງິ ຮອ້ ຍເປີເຊນັ ) ໃນປະຕກິ ລິ ຍິ າາ 2 A + B  3C + D  2E 80% ຂອງ A ສາມາດແຕກຕວົ ໄດ້ C ແລະ D ຕາມສມົ ຜນົ ແລວ້ 75% ຂອງ C ສາມາດແຕກຕວົ ໃຫ້ E ໄດດ້ ່ ງັ ສມົ ຜນົ , ຖາ້ ໃນລະບບົ ມີ B ຫາຍເກນີ ພເລ່ ມີ ຕນົ້ ຈາກ A 0.125 ໂມລຈະໃຫ້ E ຈກັ ໂມລ 57 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ ຈາກສມົ ການ : mol E = 3 (mol C) 2 = 3 (0.1125) = 0.075 mol 2 ດ່ ງັ ນນັ້ , ເກດີ E ຈານວນ 0.075 mol 5.6. ຊອຫຫາມວນສານຂອງທາດອງົ ປະກອບໃນທາດປະກອບທ່ ໃີ ຫເ້ ກດີ ປະຕກິ ລິ ຍິ າ ຕວົ ຢ່ າງ: ນາປ໋ຼຸຍແອມໂມນຽມຊຼຸນຟັດ (NH4)2SO4 0.608 g ມາວເິ ຄາະຊອຫາທາດນໂີ ຕຣແຊນໂດບໃຫທ້ າປະຕິ ກລິ ຍິ າກບັ NaOH ຈະໄດກ້ າສແອມໂມເນຍ ເມ່ ອໃຫກ້ າສແອມໂມເນຍທ່ ເີ ກດີ ຂນ້ ທາປະຕກິ ລິ ຍິ າກບັ ທາດລະລາຍ HCI 0.2 mol/dm3, 50 cm3 ປາກດົ ວ່ າມທີ າດລະລາຍ HCI ເຫອຢ່ ຊ່ ງທາປະຕກິ ລິ ຍິ າພດກີ ບັ ທາດລະລາຍ NaOH 0.1 mol/dm3, 40 cm3 ຈ່ ງົ ຄານວນຊອກຫາສ່ ວນຮອ້ ຍຂອງທາດນໂີ ຕຣແຊນໃນປຸ໋ຼຍຕວົ ຢ່ າງໂດຍປະຕກິ ິ ລຍິ າເຄມທີ ່ ເີ ກດີ ຂນ້ ເປັນດ່ ງັ ນ:ີ້ (NH4)2SO4 + 2NaOH  Na2SO4 + H2O + 2NH3 ..........(1) ..........(2) NH3 + HCl  NH4CI ..........(3) NaOH + HCI  NaCl + H2O ວທິ ແີ ກ:້ 58 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ 59 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ ບດົ ທີ 6 ທາດແຂງ, ທາດແຫວ ແລະ ທາດອາຍ (ກາສ) I. ພະລງັ ງານກບັ ການປ່ ຽນແປງຂອງທາດແຂງ, ທາດແຫວ ແລະ ທາດອາຍ 1. ການປ່ ຽນແປງຕ່ ໄປນເີ້ ປັນປະຕກິ ລິ ຍິ າເຄມແີ ນ່ ນອນມຂີ ສ້ ງັ ເກດຕ່ໄປນ:ີ້  ຖາ້ ມກີ ານເຜາົ ໄໝ້ ໝາຍເຖິງ ທາປະຕກິ ລິ ຍິ າເຄມກີ ບັ O2) ເປັນການປ່ ຽນແປງທາງເຄມສີ ະເໝີ (ຄາຍ ຄວາມຮອ້ ນ)  ຖາ້ ເປັນການໝກັ ເປັນປະຕກິ ລິ ຍິ າເຄມສີ ະເໝີ (ຄາຍຄວາມຮອ້ ນ)  ຖາ້ ເປັນຂະບວນການເມຕາໂບລຊິ ມ (ປະຕກິ ລິ ຍິ າໃນສ່ ງິ ມຊີ ວີ ດິ ) ເປັນປະຕກິ ລິ ຍິ າເຄມສີ ະເໝີ ເຊ່ ນັ : ໝາກ ໄມສ້ ຸຼກ, ຊນີ້ ເນ່ າົ ເປັນຕນົ້ .  ການກຼຸງແຮ່ ປະຕກິ ລິ ຍິ າໃນເຊລລ,໌ ແບດັ ເຕຣີ ີ ການເກດີ ສະນມິ ເປັນປະຕກິ ລິ ຍິ າເຄມແີ ນ່ ນອນ 2. ຖາ້ ມກີ ານຖ່ າຍເທພະລງັ ງານຈາກລະບບົ ໄປຫາສ່ ງິ ແວດລອ້ ມຈະເຮດັ ໃຫສ້ ່ ງິ ແວດລອ້ ມມອີ ຸຼນຫະພມ ເພ່ ມີ ຂນ້ ເອນີ້ ການປ່ ຽນແປງແບບຄາຍຄວາມຮອ້ ນ. ຖາ້ ມກີ ານຖ່ າຍເທພະລງັ ງານຈາກສ່ ງິ ແວດລອ້ ມ ໄປຫາລະບບົ ຈະເຮດັ ໃຫສ້ ່ ງິ ແວດລອ້ ມມອີ ຸຼນຫະພມຫຼຸດລງົ ເອນີ້ : ການປ່ ຽນແປງແບບດດຄວາມຮອ້ ນ ການທ່ ີຈະຮວ້ ່ າສ່ ງິ ແວດລອ້ ມມອີ ຸຼນຫະພມເພ່ ີມຂນ້ ຫ ຫຸຼດລງົ ໂດຍການໃຊເ້ ທຣີ ໂ໌ ມມເິ ຕີວດັ ອຸຼນຫະພມພາຍໃນພາຊະນະ (ລະບບົ ) ນນັ້ ແລະ ຖໄດວ້ ່ າເທຣີ ໂ໌ ມມເິ ຕກີ ເປັນສ່ ວນຫນ່ ງຂອງສ່ ງິ ແວດລອ້ ມດວ້ ຍນນັ້ ເອງ 3. ການປ່ ຽນແປງແບບຄາຍຄວາມຮອ້ ນລະບບົ ຈະຖ່ າຍເທພະລງັ ງານໃຫສ້ ່ ງິ ແວດລອ້ ມຮໄ້ ດຈ້ າກເທີຣ໌ ໂມມເິ ຕີ ມອີ ຸຼນຫະພມສງຂນ້ (ແຕ່ ຕວົ ທາດຈະມພີ ະລງັ ງານຕ່ າລງົ ) ສ່ ວນການປ່ ຽນແປງແບບດດ ຄວາມຮອ້ ນ ສ່ ງິ ແວດລອ້ ມຈະຖ່ າຍເທພະລງັ ງານໃຫລ້ ະບບົ ຮໄ້ ດຈ້ າກເທຣີ ໂ໌ ມມເິ ຕມີ ອີ ຼຸນຫະພມຫຸຼດ ຕ່ າລງົ (ແຕ່ ຕວົ ທາດຈະມພີ ະລງັ ງານສງຂນ້ ) 4. ການຊອກຫາພະລງັ ງານທ່ ໃີ ຊໃ້ ນການປ່ ຽນສກະຖານະຈະຊອກຫາໄດຈ້ າກຜນົ ຕ່ າງຂອງລະດບັ ພະລງັ ງານ ທງັ ສອງນນັ້ ຄ  ຖາ້ ນາ້ 100°C ມພີ ະລງັ ງານ E1  ອາຍນາ້ 100°C ມພີ ະລງັ ງານ E2  ພະລງັ ງານທ່ ໃີ ຊໃ້ ນການປ່ ຽນສະຖານະ (ຈາກທາດແຫວເປັນອາຍ) = E1 - E2 = ຄວາມຮອ້ ນແຝງ (ຂອງການກາຍເປັນອາຍ) ໃນກລະນພີ ະລງັ ງານທ່ ໃີ ຊໃ້ ນການປ່ ຽນພາວະຂອງນາ້ ກອ້ ນເປັນນາ້ ກເອນີ້ ວ່ າ: ຄວາມຮອ້ ນແຝງຂອງການ ຫອມແຫວ ຊ່ ງຄ່ າຄວາມຮອ້ ນແຝງເປັນຄ່ າຄງົ ທ່ ສີ ະເພາະທາດແຕ່ ລະຊະນດິ 5. ຄວາມໝາຍຂອງຄວາມຮອ້ ນແຝງ ຄວາມຮອ້ ນແຝງຂອງການກາຍເປັນອາຍຂອງນາ້ ມຄີ ່ າເທ່ າົ ກບັ 2,256 ກໂິ ລຈລຕ່ ກໂິ ລກາມ ອະທບິ າຍຄວາມໝາຍໄດວ້ ່ າ ໃນການປ່ ຽນພາວະຂອງນາ້ 1 ກໂິ ລກາມ ທ່ ີ 100 0C ເປັນອາຍນາ້ 1 ກໂິ ລກາມທ່ ີ 100°C ຕອ້ ງໃຊພ້ ະລງັ ງານ 2,256 ກໂິ ລຈລ ໂດຍທ່ ວົ ໄປ ຄວາມຮອ້ ນແຝງຂອງການກາຍເປັນອາຍຈະສງກວ່ າຄວາມຮອ້ ນແຝງຂອງການຫອມແຫວ 60 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ ເພາະແຮງຢດໜ່ ຽວລະຫວ່ າງທາດແຂງກບັ ທາດແຫວຕ່ າງກນັ ບ່ ຫາຍເທ່ າົ ກບັ ແຮງຢດໜ່ ຽວລະຫວ່ າງທາດແຫວ ກບັ ກາສ 6. ການລະລາຍເປັນການປ່ ຽນແປງທາງຟີຊກິ ຂອງທາດຍງັ ບ່ ເປັນທາດໃໝ່ ຈະຕອ້ ງປະກອບດວ້ ຍທາດ ຕວົ ລະລາຍ ແລະ ຕວົ ທາລະລາຍ ການລະລາຍຂອງທາດຈະຕອ້ ງມທີ ງັ ດດພະລງັ ງານ ແລະ ຄາຍ ພະລງັ ງານດວ້ ຍສະເໝ.ີ ຖາ້ ຫງັ ການລະລາຍອຸຼນຫະພມເພ່ ມີ ຂນ້ ສະແດງວ່ າເປັນການຄາຍຄວາມ ຮອ້ ນ, ແຕ່ ຖາ້ ຫງັ ການລະລາຍອຸຼນຫະພມຫຼຸດລງົ ສະແດງວ່ າເປັນການດດຄວາມຮອ້ ນ ດ່ ງັ ຂມ້ ນ ທາດ ປະລມິ ານທ່ ລີ ະລາຍໄດ້ (g) 20°C 80 °C A 52 42 B5 18 ສະແດງວ່ າ A ຄາຍພະລງັ ງານ B ດດພະລງັ ງານ ດ່ ງັ ນນັ້ , ອຸຼນຫະພມທາດລະລາຍຂອງ A ເພ່ ມີ ຂນ້ , ຂອງ B ຈະຫຼຸດລງົ 1.1. ພຈິ າລະນາພາວະຂອງທາດ  ຖາ້ ອຼຸນຫະພມປົກກະຕິ (30°C) ສງກວ່ າຈດຸຼ ຫອມແຫວ (mp.) ແຕ່ ຕ່ າກວ່ າຈດຼຸ ຟົດ (bp.) (ຫ 30°C ຢ່ ລະຫວ່ າງຈດຼຸ ຟົດ ກບັ ຈດຸຼ ຫອມແຫວ) ທາດນນັ້ ຈະມພີ າວະເປັນທາດແຫວ  ຖາ້ ອຸຼນຫະພມປົກກະຕິ (30°C) ຕ່ າກວ່ າຈດຼຸ ຫອມແຫວ ທາດນນັ້ ຈະມດີ ພາວະເປັນທາດແຂງ  ຖາ້ ອຼຸນຫະພມປົກກະຕິ (30°C) ສງກວ່ າຈດຼຸ ຟົດທາດນນັ້ ຈະມພີ າວະເປັນກາສ 1.2. ການຈດັ ລຽງອະນຼຸພາກຂອງທາດ ການທ່ ທີ າດໜ່ ງແມ່ ນຈະປະກອບດວ້ ຍອາຕອມດຽວກນັ ,ແຕ່ ທາດນນັ້ ຍງັ ມຄີ ຸຼນລກັ ສະນະແຕກຕ່ າງກນັ ໄດ້ ເຊ່ ນັ : ຈດຸຼ ຫອມແຫວ, ຈດຼຸ ຟົດ, ຄວາມໜາແໜນ້ , ຮບຜກ ເປັນຕນົ້ . ເຫດຜນົ ທ່ ຈີ ະໃຊອ້ ະທບິ າຍວ່ າຍອ້ ນຫຍງັ ທາດດຽວກນັ ແຕ່ ມຄີ ຸຼນລກັ ສະນະບ່ ຄກນັ ຫ ມຮີ ບຮ່ າງຕ່ າງກນັ ນນັ້ ຄ “ການຈດັ ລຽງອນຸຼພາກຂອງທາດ\" ຕ່ າງກນັ ຫ ມໂີ ຄງສາ້ ງຕ່ າງກນັ ນນັ້ ເອງ ຕວົ ຢ່ າງທາດທ່ ມີ ໂີ ຄງສາ້ ງຕ່ າງກນັ ເຊ່ ນັ : ກາກບອນໃນຮບຂອງແກຣໄຟຕ,໌ ຖ່ ານ, ເພດັ ແລະ ຜກມາດຮບຕ່ າງໆ II. ທາດແຫວ ສາມາດສະຫຸຼບໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ 1. ການລະເຫຍີ ຂອງທາດແຫວເກດີ ຂນ້ ເນ່ ອງຈາກໂມເລກຸຼນຂອງທາດແຫວເຄ່ ອນທ່ ຢີ ່ ຕະຫອດເວລາ ຊ່ ງແຕ່ ລະໂມເລກຸຼນເຄ່ ອນທ່ ດີ ວ້ ຍຄວາມໄວບ່ ເທ່ າົ ກນັ . ດງັ ນນັ້ , ການເຄ່ ອນທ່ ຂີ ອງໂມເລກຼຸນອາດມກີ ານຕາກນັ ແລະ ມກີ ານແລກປ່ ຽນພະລງັ ງານກນັ ໄດເ້ ຮດັ ໃຫໂ້ ມເລກຸຼນໜ່ ງໆ ອາດໄດຮ້ ບັ ພະລງັ ງານເພ່ ມີ ຂນ້ ແລະ ບາງ 61 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ ໂມເລກຸຼນສນເສຍພະລງັ ງານລງົ ໄປຖາ້ ໂມເລກຸຼນທ່ ມີ ພີ ະລງັ ງານຈລນສ໌ ງໆຢ່ ທ່ ບີ ລເິ ວນຜວິ ຂອງທາດແຫວກ ສາມາດຊະນະແຮງດງດດລະຫວ່ າງໂມເລກຸຼນໄດກ້ ຈະຫຼຸດອອກໄປ. ໂມເລກຼຸນທ່ ຫີ ຸຼດອອກຈາກຜວິ ໜາ້ ຂອງ ທາດແຫວ ແລະ ຢ່ ໃນພາວະກາສ ເອນີ້ ຂະບວນການດ່ ງັ ກ່ າວນວີ້ ່ າ ການລະເຫຍີ 2. ຄຸຼນສມົ ບດັ ຂອງການລະເຫຍີ ທ່ ຄີ ວນຮຄ້ ການລະເຫຍີ ເກດີ ຂນ້ ໄດທ້ ຸຼກໆອຼຸນຫະພມ ດວ້ ຍອດັ ຕາໄວຕ່ າງກນັ ທາດແຫວຕ່ າງຊະນດິ ກນັ ຈະມອີ ດັ ຕາການລະເຫຍີ ບ່ ເທ່ າົ ກນັ ທງັ ນຂີ້ ນ້ ຢ່ ກບັ ແຮງດງດດລະຫວ່ າງໂມເລກຸຼນ ຂອງທາດແຫວນນັ້ , ທາດແຫວທ່ ລີ ະເຫີຍງ່ າຍສະແດງວ່ າມແີ ຮງຢດໜ່ ຽວລະຫວ່ າງໂມເລກຸຼນຂອງທາດ ແຫວນນັ້ ຕ່ າສ່ ວນທາດແຫວທ່ ລີ ະເຫຍີ າກສະແດງວ່ າມແີ ຮງຢດໜ່ ຽວລະຫວ່ າງໂມເລກຸຼນສງ 3. ການອະທບິ າຍບນັ ຫາທ່ ວີ ່ າ “ເປັນຫຍງັ ເມ່ ອເຫ່ ອອອກແລວ້ ລະເຫຍີ ອອກໄປເຮາົ ຈະຮສ້ ກເຢັນກວ່ າ ໃນ ກລະນທີ ່ ເີ ຫ່ ອບ່ ລະເຫຍີ ການທ່ ທີ າດຈະລະເຫຍີ ໄດນ້ ນັ້ ຈະຕອ້ ງມພີ ະລງັ ງານຈານວນໜ່ ງທ່ ເີ ພ່ ມີ ຂນ້ ຊ່ ງໄດມ້ າຈາກການຕາກນັ ຂອງ ໂມເລກຼຸນຂອງທາດແຫວນນັ້ , ໂມເລກຼຸນຂອງທາດແຫວທ່ ເີ ຫອຢ່ (ບ່ ໄດລ້ ະເຫຍີ ) ຈະມພີ ະລງັ ງານຈລນເ໌ ສລຫີ ຼຸດລງົ ຈ່ ງເກດີ ການຖ່ າຍເທພະລງັ ງານລະຫວ່ າງທາດແຫວກບັ ສ່ ງິ ແວດລອ້ ມ ເພ່ ອໃຫມ້ ພີ ະລງັ ງານຄງົ ທ່ ,ີ ທາດແຫວຈ່ ງດດ ພະລງັ ງານຈາກສ່ ງິ ແວດລອ້ ມເຂາົ້ ມາແທນທ່ ພີ ະລງັ ງານທ່ ປີ ່ ຽນໄປນນັ້ . 2.1 ຄວາມດນັ ອາຍຂອງທາດແຫວ 1. ການທດົ ລອງການປຽບທຽບຄວາມດນັ ອາຍຂອງທາດແຫວ, ອາຍຂອງເມຕາໂນລ ຖາ້ ມຫີ າຍກຈະມຄີ ວາມ ດນັ ອາຍສງຈະດນັ ທາດແຫວໃນຫອດທດົ ລອງ (ເອຕາໂນລ) ໃຫຂ້ ນ້ ໄປໃນຫອດນາກາສ ຄວາມສງຂອງທາດແຫວໃນຫອດນາກາສຈະປີນ້ ກບັ ກງົ ກບັ ຄວາມດນັ ອາຍຂອງທາດແຫວນນັ້ ຖາ້ ນາ້ ໃນບກີ ເກມີ ອີ ຼຸນຫະພມສງຂນ້ ຈະເຮດັ ໃຫທ້ າດແຫວໃນຫອດລະເຫຍີ ເປັນອາຍໄດຫ້ າຍຂນ້ ເຮດັ ໃຫ້ ຄວາມດນັ ອາຍຂອງທາດແຫວໃນຫອດເພ່ ມີ ຂນ້ ເປັນຜນົ ໃຫລ້ ະດບັ ທາດແຫວໃນຫອດນາກາສສງຫາຍຂນ້ ເມ່ ອ ທຽບກບັ ອຼຸນຫະພມທ່ ຕີ ່ າກວ່ າ 2. ຄວາມດນັ ອາຍຂອງທາດແຫວຈະມຄີ ່ າຫາຍ ຫ ນອ້ ຍຂນ້ ຢ່ ກບັ ປັດໄຈຕ່ໄປນ:ີ້  ແຮງດງດດລະຫວ່ າງໂມເລກຼຸນຂອງທາດແຫວ ຖາ້ ທາດທ່ ມີ ແີ ຮງດງດດລະຫວ່ າງໂມເລກຸຼນຫາຍຄວາມດນັ ອາຍຈະຕ່ າເພາະໂອກາດທ່ ໂີ ມເລກຼຸນຈະຊະນະແຮງດງດດກາຍເປັນອາຍນນັ້ ຍາກ  ຖາ້ ອຸຼນຫະພມຂອງລະບບົ ສງ ຄວນເຮດັ ໃຫໂ້ ມເລກຸຼນຂອງທາດມພີ ະລງັ ງານຈລນສ໌ ງຂນ້ ໂອກາດທ່ ຈີ ະລະ ເຫຍີ ກາຍເປັນໄອມຫີ າຍຂນ້ ຄວາມດນັ ອາຍກຈະເພ່ ມີ ຂນ້  ທາດຊະນດິ ດຽວກັນທ່ ີອຼຸ ນຫະພມເທ່ າົ ກນັ ຄວນມຄີ ວາມດນັ ອາຍເທ່ າົ ກນັ ສະເໝີ ບ່ ວ່ າທາດນນັ້ ຈະມີ ປະລມິ ານຫາຍ ຫ ນອ້ ຍກວ່ າກນັ ກຕາມຄວາມດນັ ອາຍບ່ ໄດຂ້ ນ້ ຢ່ ກບັ ບລມິ າດຂອງທາດ 62 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ຄວາມດັນອາຍ ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍຄວາມດັນອາຍ  ຄວາມດນັ ອາຍຈະເກດີ ຂນ້ ທ່ ພີ າວະສມົ ດຸຼນເທ່ າົ ນນັ້ ດ່ ງັ ນນັ້ , ຕອ້ ງພຈິ າລະນາໃນລະບບົ ປິດສະເໝີ ຈຸຼດ ົຟດ ທາດທ່ ມີ ຈີ ດຸຼ ຟົດຕ່ າຈະມຄີ ວາມດນັ ອາຍສງ ເພາະທາດນນັ້ ລະເຫຍີ ງ່າຍສ່ ວນທາດທ່ ມີ ຈີ ດຸຼ ຟົດສງຈະມຄີ ວາມຄວາມດັນອາຍ ການລະເຫີຍດນັ ອາຍນາ້ ເພາະເປັນອາຍໄດຍ້ າກຄວາມດັນອາຍ 3. ຄວາມສາພນັ ລະຫວ່ າງຄວາມດນັ ອາຍ, ການລະເຫຍີ , ຈດຸຼ ຟົດ, ອຼຸນຫະພມ ແລະ ແຮງດງດດລະຫວ່ າງໂມ ຄວາມດັນອາຍ ເລກຼຸນສະຫຼຸບໄດດ້ ່ ງັ ຕ່ ໄປນ:ີ້ 2.2 ການຟົດຂອງທາດແຫວ ສະຫຼຸບໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ 1. ການຟົດ (boiling) ເປັນຂະບວນການທ່ ໂີ ມເລກຸຼນຂອງທາດແຫວໄດຮ້ ບັ ພະລງັ ງານສງຫາຍຈນົ ກາຍເປັນ ອາຍໄດຢ້ ່ າງວ່ ອງໄວ ແລະ ໂມເລກຸຼນຂອງທາດແຫວທ່ ວົ ທຸຼກບລເິ ວນໃນພາຊະນະນນັ້ ສາມາດທ່ ຈີ ະຫຸຼດໜີ ແຮງດງດດລະຫວ່ າງໂມເລກຸຼນໄດຢ້ ່ າງວ່ ອງໄວ. ສ່ ວນສາເຫດທ່ ມີ ຟີ ອງພຂນ້ ໃນຂະນະທ່ ຟີ ົດນນັ້ ເນ່ ອງຈາກ ໂມເລກຸຼນຂອງທາດແຫວທ່ ມີ ພີ ະລງັ ງານຈລນຫ໌ າຍຫຸຼດອອກຈາກຜວິ ທາດແຫວບ່ ທນັ ຈ່ ງເກດີ ຟອງກາສ ຫ ອາຍຂນ້ ພາຍໃນທາດແຫວນນັ້ 2. ຄວາມດນັ ອາຍຂອງທາດແຫວຂະນະຟົດຈະມຄີ ່ າເທ່ າົ ກບັ ຄວາມດນັ ພາຍນອກ ຫ ຫາຍກວ່ າຊ່ ງໂດຍທ່ ວົ ໄປ ກຄຄວາມດນັ ບນັ ຍາກາດຂະນະນນັ້ ຄວາມດນັ ຂອງບນັ ຍາກາດຈະມຜີ ນົ ຕ່ ຈດຼຸ ຟົດຂອງທາດແຫວຄ: ຖາ້ ປ່ ຽນຄວາມດນັ ຈະເຮດັ ໃຫຈ້ ດຼຸ ຟົດຂອງທາດແຫວປ່ ຽນໄປດວ້ ຍ, ຖາ້ ເຮາົ ຕມົ້ ນາ້ ທ່ ມີ ຄີ ວາມດນັ 1 ບນັ ຍາ 63 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ ກາດຈດຸຼ ຟົດຂອງນາ້ ຈະເປັນ 100 0C ແຕ່ ຖາ້ ຕມົ້ ນາ້ ທ່ ຄີ ວາມດນັ ຕ່ າກວ່ າ 1 ບນັ ຍາກາດນາ້ ຈະຟົດທ່ ີ ອຼຸນຫະພມຕ່ າກວ່ າ 100°C ຕວົ ຢ່ າງ ເມ່ ອຕມົ້ ນາ້ ຢ່ ເທງິ ພເຂາົ ສງຈາກລະດບັ ນາ້ ທະເລ 1,100 ແມດັ ນາ້ ຈະ ຟົດທ່ ອີ ຼຸນຫະພມ 96 °C 3. ໃນການບອກຈດຸຼ ຟົດຂອງທາດແຫວຊະນດິ ໜ່ ງຈະຕອ້ ງບອກຄວາມດນັ ຂອງບນັ ຍາກາດດວ້ ຍ ເຊ່ ນັ : ຈດຼຸ ຟົດຂອງນາ້ ເທ່ າົ ກບັ 100°C ທ່ ຄີ ວາມດນັ 1 ບນັ ຍາກາດ ເປັນຕນົ້ ແຕ່ ໂດຍທ່ ວົ ໄປເມ່ ອກ່ າວເຖງິ ຈດຸຼ ຟົດ ໂດຍບ່ ລະບຸຼຄວາມດນັ ເຮາົ ໝາຍເຖງິ ຈດຸຼ ຟົດທ່ ຄີ ວາມດນັ 1 ບນັ ຍາກາດ ແລະ ເອນີ້ ວ່ າ: ຈດຸຼ ຟົດປົກກະຕິ (Normal boiling point) 4. ເຮາົ ອາດພຈິ າລະນາຈດຸຼ ຟົດປົກກະຕຂິ ອງທາດຈາກກຣາຟທ່ ກີ ານດົ ໄດ້ ຄວາມດັນອາຍ ຈດຼຸ ຟົດ ດ່ ງັ ນນັ້ , ຈດຸຼ ຟົດປົກກະຕຂິ ອງ A, B ຄ 400C ແລະ 62 0C III. ທາດອາຍ (ກາສ) 3.1 ທດິ ສະດຈີ ລນຂ໌ ອງກາສ (Kinetic theory og gases) 1. ທດິ ສະດຈີ ລນຂ໌ ອງກາສ ອະທບິ າຍຄຸຼນລກັ ສະນະຂອງກາສສມົ ບນ ສະຫຸຼບໃຈຄວາມສາຄນັ ໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້  ກາສປະກອບດວ້ ຍໂມເລກຼຸນຈານວນຫາຍທ່ ມີ ຂີ ະໜາດນອ້ ຍຫາຍຖວ່ າບ່ ມບີ ລມິ າດ  ໂມເລກຸຼນຂອງກາສຢ່ ຫ່ າງກນັ ແລະ ບ່ ມແີ ຮງຍດໜ່ ຽວລະຫວ່ າງກນັ (ແຕ່ ກາສຈງິ ຕອ້ ງມແີ ຮງຍດໜ່ ຽວ ລະຫວ່ າງກນັ )  ໂມເລກຸຼນແຕ່ ລະໂມເລກຼຸນເຄ່ ອນທ່ ເີ ປັນເສນັ້ ຊ່ ຢ່ ຕະຫອດເວລາດວ້ ຍອດັ ຕາໄວຄງົ ທ່ ີ (ແຕ່ ບ່ ຈາເປັນຕອ້ ງ ມຄີ ວາມໄວເທ່ າົ ກນັ ທຸຼກໂມເລກຸຼນ) ຈນົ ຕາກນັ ເອງ ຫ ຕາກນັ ທ່ ຜີ ະໜງັ ພາຊະນະບນັ ຈ,ຼຸ ການເຄ່ ອນທ່ ີ ຈ່ ງປ່ ຽນທດິ ທາງ ແລະ ປ່ ຽນອດັ ຕາໄວ.  ການຕາກນັ ຂອງໂມເລກຸຼນ ຫ ຕາພາຊະນະອາດມກີ ານຖ່ າຍເທພະລງັ ງານ ແຕ່ ຈະບ່ ມກີ ານສນເສຍພະ ລງັ ງານລວມຂອງລະບບົ .  ຢ່ ທ່ ອີ ຼຸນຫະພມດຽວກນັ ກາສທຸຼກຊະນດິ ຈະມພີ ະລງັ ງານຈລນສ໌ ະເລ່ ຍເທ່ າົ ກນັ ຊ່ ງເທ່ າົ ກບັ 3 kT ເມ່ ອ 2 k ເປັນຄ່ າຄງົ ທ່ ໂີ ບລຕແ໌ ມນມຄີ ່ າເທ່ າົ ກບັ 1.38 x 10-23 J/K-ໂມເລກຸຼນ; T ເປັນອຼຸນຫະພມແກນວນິ (K) ນນັ້ ຄ “ພະລງັ ງານຈລນສ໌ ະເລ່ ຍຂອງກາສຈະສງຂນ້ ເມ່ ອອຼຸນຫະພມເພ່ ມີ ຂນ້ ແລະ ຫຼຸດລງົ ເມ່ ອອຸຼນ ຫະພມຫຸຼດລງົ ” ກາສທ່ ມີ ຄີ ຼຸນລກັ ສະນະຄບົ ຖວ້ ນຕາມທດິ ສະດຈີ ລນເ໌ ອນີ້ ວ່ າກາສສມົ ບນຊ່ ງບ່ ມຈີ ງິ ແຕ່ ກາສຈງິ ກອາດມຄີ ຼຸນລກັ ສະນະໃກຄ້ ຽງກບັ ກາສສມົ ບນໄດ້ ຖາ້ ຢ່ ໃນລະບບົ ທ່ ມີ ອີ ຼຸນຫະພມ ແລະ 64 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ ຄວາມດນັ ຕ່ າ. ກາສສ່ ວນໃຫ່ ຍໂດຍສະເພາະກາສເສ່ ອຍທ່ ອີ ຸຼນຫະພມຫອ້ ງຄວາມດນັ 1 ບນັ ຍາກາດມີ ຄຸຼນລກັ ສະນະໃກຄ້ ຽງກບັ ກາສສມົ ບນ 2. ຢ່ ທ່ ີ 20 0 C ກາສ CO2, O2, CH4 ກາສໃດມພີ ະລງັ ງານຈລນສ໌ ະເລ່ ຍຫາຍກວ່ າກນັ ( ເທ່ າົ ກນັ ເພາະຕາມ ທດິ ສະດີ ຂ້ 5 ທ່ ອີ ຼຸນຫະພມດຽວກນັ ) 3. ເມ່ ອອຸຼນຫະພມຄງົ ທ່ ີ ຖາ້ ເຮາົ ເຮດັ ໃຫບ້ ລມິ າດຂອງກາສຫຼຸດລງົ , ຄວາມດນັ ຂອງອາກາດໃນພາຊະນະຈະ ເພ່ ມີ ຂນ້ ທງັ ນເີ້ ພາະ… ໂມເລກຸຼນຂອງກາສຈະຕາຝາພາຊະນະຫາຍເທ່ ອຂນ້ ເຮດັ ໃຫມ້ ແີ ຮງດນັ ເພ່ ມີ ຂນ້ ຂສ້ ງັ ເກດ: ໂມເລກຼຸນຂອງກາສບ່ ໄດເ້ ຄ່ ອນທ່ ດີ ວ້ ຍອດັ ຕາໄວສະເລ່ ຍເພ່ ມີ ຂນ້ ເພາະທ່ ີອຼຸນຫະພມຄງົ ທ່ ີ ອດັ ຕາໄວສະເລ່ ຍໂມເລກຸຼນຂອງກາສຄງົ ທ່ .ີ ໃນທາງກງົ ກນັ ຂາ້ ມ ຖາ້ ເຮດັ ໃຫບ້ ລມິ າດຂອງອາກາດເພ່ ມີ ຂນ້ ຄວາມດນັ ກຈະຫຼຸດລງົ ທງັ ນເີ້ ພາະໂມເລກຸຼນ ຂອງອາກາດຈະຕາພາຊະນະດວ້ ຍຄວາມຖ່ ນີ ອ້ ຍລງົ (ບ່ ແມ່ ນຕາເບາົ ລງົ ຫ ເຄ່ ອນທ່ ຊີ າ້ ລງົ ເພາະທ່ ອີ ຸຼນຫະພມຄງົ ທ່ ີ ອດັ ຕາໄວສະເລ່ ຍຄງົ ທ່ )ີ 4. ເມ່ ອຄວາມດນັ ຄງົ ທ່ ີ ເຫດຜນົ ທ່ ອີ າກາດມບີ ລມິ າດເພ່ ມີ ຂນ້ ເມ່ ອໄດຮ້ ບັ ຄວາມຮອ້ ນ, ອຸຼນຫະພມເພ່ ມີ ຂນ້ ) ທງັ ນເີ້ ພາະ ເມ່ ອອຸຼນຫະພມຂອງອາກາດເພ່ ມີ ຂນ້ ອດັ ຕາໄວສະເລ່ ຍຂອງອາກາດຈະເພ່ ມີ ຂນ້ ໂມເລກຸຼນ ຈ່ ງຕາກນັ ຝາ ຂອງພາຊະນະເລອ້ ຍ ແລະ ແຮງເຮດັ ໃຫອ້ າກາດພາຍໃນພາຊະນະມແີ ຮງດນັ ຫາຍກວ່ າ, ຄວາມດນັ ພາຍນອກ (ຊ່ ງຄງົ ທ່ )ີ ອາກາດຈ່ ງດນັ ນາ້ ໃນພາຊະນະອອກໃຫອ້ າກາດມບີ ລມິ າດເພ່ ມີ ຂນ້ . ໃນທາງກງົ ກນັ ຂາ້ ມ ເມ່ ອອຼຸນຫະພມຂອງອາກາດໃນພາຊະນະຫຸຼດລງົ ຈ່ ງມຜີ ນົ ໃຫອ້ ດັ ຕາໄວສະເລ່ ຍຂອງ ໂມເລກຸຼນຫຸຼດລງົ ຈາກເດມີ ຈ່ ງຕາໄດຊ້ າ້ ແລະ ເບາົ ກວ່ າເດມີ ດ່ ງັ ນນັ້ , ຄວາມດນັ ຂອງອາກາດໃນພາຊະນະຈ່ ງຕ່ າກວ່ າຄວາມດນັ ຂອງອາກາດພາຍນອກ (ຊ່ ງຄງົ ທ່ )ີ ເປັນ ຜນົ ໃຫຄ້ ວາມດນັ ພາຍນອກດນັ ເຂາົ້ ໃຫເ້ ຂາົ້ ໄປໃນພາຊະນະເຮດັ ໃຫອ້ າກາດໃນພາຊະນະມບີ ລມິ າດຫຼຸດລງົ 5. ເມ່ ອເພ່ ມີ ອຼຸນຫະພມເຮດັ ໃຫໂ້ ມເລກຸຼນເຄ່ ອນທ່ ໄີ ວຂນ້ ໂອກາດທ່ ຈີ ະຕາກນັ ເອງ ແລະ ຕາພາຊະນະກຈະ 65 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ ແຮງ ແລະ ຕາເລອ້ ຍໆຂນ້ ເປັນຜນົ ໃຫຄ້ ວາມດນັ ຫາຍຂນ້ ເມ່ ອບລມິ າດຍງັ ຄງົ ເດມີ ) IV. ກດົ ເກນຂອງກາສ 4.1. ກດົ ເກນຂອງບອຍ ກດົ ເກນຂອງບອຍ ເປັນກດົ ທ່ ໃີ ຊອ້ ະທບິ າຍຄຸຼນສມົ ບດັ ຂອງກາສທ່ ີກ່ ຽວຂອ້ ງກບັ ບລມິ າດ (V) ແລະ ຄວາມດນັ (P) ໂດຍໂຣເບດິ ບອຍ ນກັ ເຄມຊີ າວອງັ ກດິ ສະຫຸຼບໃຈຄວາມໄດວ້ ່ າ “ເມ່ ອອຼຸນຫະພມ ແລະ ມວນສານ ຂອງກາສຄງົ ທ່ ີ ບລມິ າດຂອງກາສຈະປີນ້ ກບັ ຄວາມດນັ ” ນນັ້ ຼືຄ V 1 (T,m,n ຄງົ ທ່ ີ )  PV = k (k = ຄ່ າຄງົ ທ່ )ີ ສດທ່ ີໃຊໃ້ ນການຄານວນຊອກຫາຄວາມດນັ ຫ ບລມິ າດ ເມ່ ອພາວະໃດພາລະໜ່ ງປ່ ຽນໄປ, ເມ່ ອ ອຸຼນຫະພມຄງົ ທ່ ີ ແລະ ມວນສານຂອງກາສຈານວນເຕມັ P1V1 = P2V2 = k T,n ຄງົ ທ່ ີ ເມ່ ອ P1, P2 ເປັນຄວາມດນັ ຂອງກາສ (ຫວົ ໜ່ ວຍຕອ້ ງຄກນັ ) V1,V2 ເປັນບລມິ າດຂອງກາສ (ຫວົ ໜ່ ວຍຕອ້ ງຄກນັ ) 4.2 ກດົ ເກນຂອງຊາກເລີ ກດົ ເກນຂອງຊາກເລເີ ປັນການອະທບິ າຍເຖງິ ຄວາມສາພນັ ລະຫວ່ າງບລມິ າດ ແລະ ອຼຸນຫະພມຂອງກາສ ເມ່ ອຄວາມດນັ ແລະ ມວນສານຄງົ ທ່ ີ ສະຫຸຼບໄດວ້ ່ າ “ເມ່ ອມຄີ ວາມດນັ ຄງົ ທ່ ,ີ ບລມິ າດຂອງກາສໃດໜ່ ງທ່ ມີ ມີ ວນສານຄງົ ທ່ ຈີ ະເປັນອດັ ຕາສ່ ວນ ກງົ ກບັ ອຼຸນຫະພມແກນວນິ (K)” VT [p,n ຄງົ ທ່ ີ ] V = KT V=K T= ອຼຸນຫະພມຂອງກາສມຫີ ວົ ໜ່ ວຍເປັນແກນວນິ (K)  ເມ່ ອ V = ບລມິ າດຂອງກາສ ດ່ ງັ ນນັ້ : V1  V2  V3  ............... Vn =K 1 2 3 n 66 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ ສາລບັ ການຄດິ ໄລ່ ໃຊສ້ ດດ່ ງັ ນ:ີ້ V1  V2 1 2 ນອກຈາກນຍີ້ ງັ ພບວ່ າ “ເມ່ ອອຼຸນຫະພມເພ່ ມີ ຫ ຫຼຸດ 1 0C ບລມິ າດຂອງກາສຈະປ່ ຽນໄປມຄີ ່ າ 1 273.15 ເທ່ າົ ຂອງບລມິ າດຂອງກາສທ່ ີ 0 0C ຜນົ ການທດົ ລອງຂອງຊາກເລຂີ ຽນກຣາຟໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ ຄວາມສາພນັ ລະຫວ່ າງບລມິ າດ ແລະ ອຼຸນຫະພມຂອງກາສ 4.3 ກດົ ເກນເກຍ-ລຸຼຍຊກັ ກດົ ນເີ້ ປັນໄປໃນທານອງດຽວກບັ ກດົ ຂອງຊາກເລີ ແລະ ຍງັ ພບົ ຄວາມສາພນັ ລະຫວ່ າງຄວາມດນັ ແລະ ອຼຸ ນຫະພມຂອງກາສ ເມ່ ອໃຫບ້ ລິມາດຄົງທ່ ີ ບາງທີເອີນ້ ກົດເກນຂອງເກຍ-ລຸຼ ຍຊັກວ່ າ ກົດເກນອາມັນຕັນ (Amornton's Law) ກດົ ເກນນສີ້ ະຫຸຼບໄດວ້ ່ າ “ເມ່ ອບລມິ າດຄງົ ທ່ ,ີ ຄວາມດນັ ຂອງກາສໃດໜ່ ງທ່ ມີ ມີ ວນສານຄງົ ທ່ ຈີ ະປ່ ຽນແປງໄປຕາມອຸຼນຫະພມແກນວນິ ” PT P = KT  (K: ຄ່ າຄງົ ທ່ )ີ =K  ສາລບັ ການຄດິ ໄລ່ ໃຊສ້ ດ: 1  2 1 2 P = ຄວາມດນັ ຂອງກາສ T = ອຸຼນຫະພມແກນວນິ 4.4 ກດົ ເກນລວມຂອງກາສ ກດົ ເກນລວນຂອງກາສໄດຈ້ າກການເອາົ ກດົ ເກນຂອງບອຍ ແລະ ກດົ ເກນຂອງຊາກເລມີ າ ລວມເຂາົ້ ກນັ , ກດົ ເກນລວມຂອງກາສມດີ ່ ງັ ນ:ີ້ ກດົ ເກນຂອງບອຍ V1  67 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ ຈາກກດົ ເກນຂອງຊາກເລີ V T ກດົ ເກນລວມ V 1  ຫືຼ V    V=  ສດຄດິ ໄລ່ ມດີ ່ ງັ ນ:ີ້ 1V1  2V2 1 2 ເມ່ ອ P1,P2 ເປັນຄວາມດນັ ຫວົ ໜ່ ວຍໃດກໄດແ້ ຕ່ ຕອ້ ງເປັນຫວົ ໜ່ ວຍດຽວກນັ V2,V2 ເປັນບລມິ າດ ຫວົ ໜ່ ວຍໃດກໄດແ້ ຕ່ ຕອ້ ງເປັນຫວົ ໜ່ ວຍດຽວກນັ T2,T2 ເປັນອຼຸນຫະພມມຫີ ວົ ໜ່ ວຍເປັນແກນວນິ (K) ເທ່ າົ ນນັ້ ໃນກລະນຈີ ານວນໂມລ (n) ຂອງກາສປ່ ຽນໄປດວ້ ຍເຮາົ ໃຊສ້ ດ 1V1  2V2 n11 n22 4.5 ສມົ ຜນົ ພາວະຂອງກາສ 1. ຈາກກດົ ເກນຂອງອາໂວກາໂດຣເວາົ້ ວ່ າ “ທ່ ອີ ຸຼນຫະພມ ແລະ ຄວາມດນັ ຄງົ ທ່ ບີ ລມິ າດຂອງກາສໃດໆຈະປີ້ນກງົ ກບັ ຈານວນໂມເລກຼຸນຂອງກາສນນັ້ ໆ\" ນນັ້ ຄ V n ຈາກກດົ ເກນລວມຂອງກາສ : PV = kT [n ຄງົ ທ່ ]ີ ແຕ່ ຖາ້ n ປ່ ຽນແປງ ຊ່ ງ n ຈະປີນ້ ກບັ ບລມິ າດ ດ່ ງັ ນນັ້ PV = nkT ເມ່ ອ k ເປັນຄ່ າຄງົ ທ່ ີ ແລະ ຄ່ າຄງົ ທ່ ີ ຂອງກາສ ໃຫໃ້ ຊ້ R ແທນ ສດທ່ ໃີ ຊໃ້ ນການຄດິ ໄລ່ PV = nRT ໃຊໃ້ ນກລະນທີ ່ ມີ ວນົ ຂອງສານປ່ ຽນໄປ ຫວົ ໜ່ ວຍຍຂອງ P, V ແລະ R ຕອ້ ງສາພນັ ກນັ ສ່ ວນ T ໃຊແ້ ກນວນິ (K) ສະເໝີ 2. ການຊອກຫາຄ່ າ R ພຈິ າລະນາໄດຈ້ າກສມົ ຜນົ ດ່ ງັ ນີ້ R = PV nT R = (1atm)x(22.4dm3) (1mol )x(273K ) R = 0.082 lit-atm/mol-K ຈາກສມົ ຜນົ ພາວະກາສ PV = nRT ສາມາດຊອກຫາຄວາມສາພນັ ລະຫວ່ າງ P, V,T, g ຂອງກາສໄດ້  ຈານວນໂມລ (n) = g  ມວນສານ M ມວນສານໂມເລກຸຼນ  PV = g .RT M 68 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ P = g . RT ມວນສານ VM ບລມິ າດ ຄວາມໜາແໜນ້ (d) g  V P = d. RT M ສດທ່ ໃີ ຊໃ້ ນການຄານວນ 1. PV = g = ມວນສານຂອງກາສເປັນກາມ 2. P = M = ມວນສານໂມເລກຼຸນຂອງກາສ d = ຄວາມໜາແໜນ້ ຂອງກາສ ກາມ/ລດິ (V) 4.6 ການແຜ່ ລາມຂອງກາສ 1. ອດັ ຕາການແຜ່ ລາມ ມວນສານໂມເລກຼຸນ, ຄວາມໜາແໜນ້ ແລະ ເວລາທ່ ໃີ ຊໃ້ ນການແຜ່ ລາມຂອງ ກາ ສສອງຊະນດິ ເປັນໄປຕາມກດົ ເກນຂອງເກຣແຮມ ດ່ ງັ ນ:ີ້ ກດົ ເກນການແຜ່ ລາມຂອງເກຣແຮມ ສະຫຼຸບວ່ າ “ທ່ ອີ ຸຼນຫະພມ ແລະ ຄວາມດນັ ຄງົ ທ່ ີ ອດັ ຕາການແຜ່ ຂອງ ກາສໃດຈະປີນ້ ກບັ ກບັ ຮາກທ່ ສີ ອງຂອງມວນສານໂມເລກຸຼນຂອງກາສ ຫ ຄວາມໜາແໜນ້ ຂອງກາສນນັ້ ” ນນັ້ ຄກໄດ້ R 1 1 dM ເມ່ ອ R = ອດັ ຕາການແຜ່ ລາມຂອງກາສ = ໄລຍະທາງກາສເຄ່ ອນທ່ ີ ເວລາ ເມ່ ອມກີ າສ ຢ່ 2 ຊະນດິ ໃຫ ້ R1, R2 ເປັນອດັ ຕາການແຜ່ ລາມຂອງກາສຊະນດິ ທ່ ີ 1 ແລະ 2 ຕາມລາດບັ d1, d2, ເປັນຄວາມໜາແໜນ້ ຂອງກາສຊະນດິ ທ່ ີ 1 ແລະ 2 ຕາມລາດບັ M1, M2 ມວນສານໂມເລກຼຸນຂອງກາສຊະນດິ ທ່ ີ 1 ແລະ 2 ຕາມລາດບັ ດ່ ງັ ນນັ້ , ຈາກກດົ ເກນຂອງເກຣແຮມຈະໄດ້ (1)+(2): R1  d2 R2 d1 ນນັ້ ຄ ອດັ ຕາການແຜ່ ລາມຂອງກາສຊະນດິ ທ່ ີ 1 ຄວາມໜາແໜນ້ ຂອງກາສຊະນດິ ທ່ ີ 2 ອດັ ຕາການແຜ່ ລາມຂອງກາສຊະນດິ ທ່ ີ 2 ຄວາມໜາແໜນ້ ຂອງກາສຊະນດິ ທ່ ີ 1 69 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ ອດັ ຕາການແຜ່ ລາມຂອງກາສນນັ້ ຈະປີນ້ ກບັ ເວລາ ໝາຍຄວາມວ່ າ ກາສໃດໃຊເ້ ວລາຫາຍ ສະແດງວ່ າມີ ອດັ ຕາການແຜ່ ລາມຊາ້ ໃນທານອງດຽວກນັ ກາສໃດໃຊເ້ ວລານອ້ ຍສະແດງວ່ າມອີ ດັ ຕາການແຜ່ ລາມໄວ ຊ່ ງຂຽນຕາມ ຫກັ ການຄະນດິ ສາດໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ R 1  R  S tt ໃນທານອງດຽວກນັ ສດລວມ S1 M2  d2 M1 d2 R1  t1  R2 S2 t2 ເມ່ ອ S1, S2 ຄ ໄລຍະທາງທ່ ກີ າສເຄ່ ອນທ່ ໄີ ດ້ t1, t2 ຄ ເວລາທ່ ກີ າສແຜ່ ລາມ 2. ກາສທ່ ມີ ມີ ວນສ່ ນໂມເລກຸຼນຫາຍຈະແຜ່ ລາມຊາ້ , ໃຊເ້ ວລາຫາຍ, ໄລຍະທາງນອ້ ຍກວ່ າກາສທ່ ມີ ມີ ວນ ສານໂມເລກຸຼນນອ້ ຍກວ່ າ ດ່ ງັ ນ:ີ້ ຈ່ ງົ ລຽງລາດບັ ກາສຕ່ ໄປນຕີ້ າມອດັ ຕາການແຜ່ ລາມຈາກໄວໄປຊາ້ ທ່ ພີ າວະດຽວກນັ CO, CO2, SO2, O2, NH3 , N2O3, C4H10 ອດັ ຕາການແຜ່ ລາມ (ຈາກໄວໄປຊາ້ ) ຕາມລາດບັ ມວນ ສານນອ້ ຍໄປຫາຍດ່ ງັ ນີ້ NH3 > CÓ > O2 > CO2 > C4H10 > SO2, > N2O3   17 28 32 44 58 64 76 ເພາະກາສທ່ ມີ ມີ ວນສານນອ້ ຍກວ່ າຈະແຜ່ ລາມໄດໄ້ ວກວ່ າກນັ ຕາມລາດບັ 4. ກາສຕ່ ໄປນກີ້ າສໃດມອີ ດັ ຕາການແຜ່ ລາມເປັນ 3 ເທ່ າົ ຂອງອດັ ຕາການແຜ່ ລາມຂອງອາຍນາ້ ກ. ຮລີ ຽມ ຂ. ຮໂີ ດຣແຊນ ຄ. ເມຕານ ງ. ໂມໂນອກົ ຊດິ ກາກບອນ ຈາກສດ Rx = MH2O  3 RH 2O Mx MH 2O =9 Mx Mx = 18  2  ມວນສານໂມເລກຸຼນ H2 9 5. ກາສປະສມົ ຂອງທາດ 19 X ,147Y ,1200Z ເມ່ ອອດັ ກາສປະສມົ ນແີ້ ລວ້ ປ່ ອຍຜ່ ານຮນ້ ອ້ ຍໆກາສຂອງທາດດ່ ງັ 9 ກ່ າວຈະແຜ່ ລາມວຍອດັ ຕາໄວຈາກຫາຍໄປນອ້ ຍ ຕາມລາດບັ ຢ່ າງໃດ ຕອ້ ງພຈິ າລະນາວ່ າກາສ X, Y, Z. ຢ່ ຈໃຼຸ ດ ເພ່ ອຈະໄດຮ້ ສ້ ດໂມເລກຼຸນ ແລວ້ ຫາຊອກມວນສານໂມເລກຸຼນ ໄດ ້ 9 X = 2, 7 ຈຸຼ 7 ຈ່ ງມສີ ດ X2 ມມີ ວນສານໂມເລກຸຼນ 2x 19 = 38 7Y = 2, 5 ຈຸຼ 5 ຈ່ ງມສີ ດ Y2 ມມີ ວນສານໂມເລກຸຼນ 2 x 14 = 28 70 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ 10Z = 2, 8 ຈຸຼ 8 ກາສເສ່ ອຍ ຈ່ ງມສີ ດ Z = 1 x 20 = 20 ລາດບັ ການແຜ່ ລາມ Z > Y2 > X2 4.7. ການເຮດັ ນາ້ ກອ້ ນແຫງ້ ນາ້ ກອ້ ນແຫງ້ ຄ ດອີ ກົ ຊດິ ກາກບອນ (CO2) ທ່ ຢີ ່ ໃນພາວະທາດແຂງ ເມ່ ອຼຸນຫະພມປະມານ - 79°C (ຈດຼຸ ກາ້ ມແຂງ) ກາຍເປັນກາສໂດຍບ່ ຜ່ ານເປັນທາດແຫວ (ລະເຫຍີ ) ຂະບວນການເຮດັ ນາ້ ກອ້ ນແຫງ້ ເລ່ ມີ ຕນົ້ ຈາກການນ າກາສດອີ ກົ ຊດິ ກາກບອນມາເພ່ ມີ ຄວາມດນັ ແລະ ຫຼຸດອຼຸນຫະພມດອີ ກົ ຊດິ ກາກບອນຈະກາຍເປັນທາດແຫວ ນາມາ ເພ່ ມີ ຄວາມດນັ ແລະ ຫຼຸດອຸຼນຫະພມອກີ ເທ່ ອໜ່ ງ ຈນົ ມຄີ ວາມດນັ ປະມານ 18 ບນັ ຍາກາດ ແລະ ອຼຸນຫະພມປະ ມານ -25 0C ເມ່ ອອດັ ດອີ ກົ ຊດິ ກາກບອນແຫວຜ່ ານຮພ່ ຸຼ ນ ຈະໄດດ້ ີອກົ ຊດິ ກາກບອນມລີ ກັ ສະນະຄາ້ ຍຄເກດັ ນ້ ກອ້ ນ, ນາເກດັ ຂອງດອີ ກົ ຊດິ ກາກບອນມາອດັ ໃຫເ້ ປັນກອ້ ນ ປະໂຫຍດໃນອຼຸດສາຫະກາ ຄການແຊ່ ແຂງປາ, ແຊ່ ໄອ ໄອສະຄມີ , ແຊ່ ຜກັ ແລະ ໝາກໄມ.້ 4.8 ການເຮດັ ນໂີ ຕຣແຊນແຫວ 1. ນໂີ ຕຣແຊນ (N) ເປັນກາສບ່ ມສີ ,ີ ບ່ ມກີ ່ ນິ , ລະລາຍໃນນາ້ ໄດເ້ ລກັ ນອ້ ຍ ແລະ ເບາົ ກວ່ າອາກາດ ມຢີ ່ ໃນອາກາດ ຫາຍທ່ ສີ ຸຼດປະມານ 79% ການເຮດັ ນໂີ ຕຣແຊນແຫວເລ່ ມີ ຕນົ້ ຈາກ ການດດອາກາດເຂາົ້ ເຄ່ ອງອດັ ອາກາດຜ່ ານລງົ ໃນ ທາດລະລາຍນາຕອີ ອມຮດີ ດກົ ຊດິ (NaOH) ເພ່ ອກາຈດັ ກາສດອີ ກົ ຊດິ ກາກບອນ(CO2) ຜ່ ານອາກາດທ່ ໄີ ດເ້ ຂາົ້ ເຄ່ ອງຕອງນາ້ ມນັ ເພ່ ອແຍກນາ້ ມນັ ອອກ, ເຮດັ ໃຫແ້ ຫງ້ ດວ້ ຍທາດດດຄວາມຊ່ ຼຸມ ເຊ່ ນັ : ອະລມນິ າ (Al2O3) ອາ ກາດແຫງ້ ຈະຖກຫຼຸດອຸຼນຫະພມຈນົ ເຖງິ - 183 0C ກາສອກົ ຊແີ ຊນຈະກາຍເປັນທາດແຫວແຍກຕວົ ອອກມາກ່ ອນ ເມ່ ອຫຸຼດອຸຼນຫະພມຕ່ ໄປຈນົ ເຖງິ - 16 0C ນໂີ ຕຣແຊນຈະກາຍເປັນທາດແຫວ ແຍກຕວົ ອອກເປັນລາດບັ ຕ່ ມາ ນີ ໂຕຣແຊນສາມາດນາໄປໃຊປ້ ະໂຫຍດໃນໂຮງງານ ອຼຸດສາຫະກາຕ່ າງໆ ເຊ່ ນັ : ໂຮງງານທາຄວາມເຢັນເພ່ ອແຊ່ ແຂງ ອາຫານປະເພດຕ່ າງໆ ຫ ແຊ່ ແຂງອາຫານໃນລດົ ບນັ ທຸຼກຂະນະຂນົ ສ່ ງົ ນອກຈາກນຍີ້ ງັ ໃຊໃ້ ນທາງການແພດ ເຊ່ ນັ : ການແຊ່ ແຂງເລອດ, ເຊລລໄ໌ ຂກະດກ ຫ ສ່ ວນຕ່ າງໆຂອງຮ່ າງກາຍເພ່ ອຊ່ ວຍຢດອາຍຸຼການເກບັ ຖຮກັ ສາ 2. ໃນອາກາດມກີ າສຕ່ າງໆປົນກນັ ຢ່ ເຊ່ ນັ : N2, O2, CO2 ໃນການເຮດັ ນໂີ ຕຣແຊນແຫວຈະແຍກກາສ N2 ໃຫ ້ ບລສິ ຸຼດຈາກກາສ O2 ແລະ CO2 ດ່ ງັ ນ:ີ້  ແຍກກາສ CO2 ໂດຍຜ່ ານອາກາດລງົ ໃນທາດລະລາຍ NaOH ກາສ CO2 ຈະທາປະຕກິ ລິ ຍິ າກບັ NaOH  ແຍກ O2 ອອກຈາກ N2 ໂດຍຫຼຸດອຸຼນຫະພມສງຈນົ ເຖງິ - 183 0C (ຈດຼຸ ຟົດຂອງ O2 ) O2 ຈະຄວບແ ໜນ້ ເປັນທາດແຫວ ກ່ ອນ N2 3. ຖາ້ ໃນອາກາດມກີ າສຕ່ າງໆດ່ ງັ ຂມ້ ນ ກາສ ຈດຸຼ ຫອມແຫວ ( 0C ) ຈດຼຸ ຟົດ ( 0C ) A -210 -196 B -219 -183 C -259 -253 D -101 -35 1. ຖາ້ ຫຸຼດອຼຸນຫະພມເພ່ ມີ ຄວາມດນັ ໃຫກ້ າສປະສມົ , ກາສ D, E, A ແລະ C ຈະແຍກອອກຈາກກາສປະສມົ ກ່ ອນຕາມລາດບັ ເພາະການທ່ ມີ ຈີ ດຼຸ ຟົດສງຈະກາຍເປັນທາດແຫວກ່ ອນ 71 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ 2. ເມ່ ອເຮດັ ໃຫ້ B ເປັນທາດແຫວ ກາສໃດຈະເປັນທາດແຂງແດ່ (ກາສ B ເປັນທາດແຫວ ຕອ້ ງຫຸຼດ ອຸຼນຫະພມຕ່ າ - 183 0C ຊ່ ງຕ່ າກວ່ າຈດຸຼ ຫອມແຫວຂອງ D ດ່ ງັ ນນັ້ D ຈ່ ງເປັນທາດແຂງ) 3. ເມ່ ອເຮດັ ກາສ A, B, C, D ໃຫເ້ ປັນທາດແຫວແລວ້ ກ່ ນັ ແຍກອອກ ກາສໃດຈະແຍກອອກກ່ ອນຕາມລາ ດບັ (C. A, B ແລະ D ເພາະກາສທ່ ມີ ຈີ ດຼຸ ຟົດຕ່ າຈະແຍກອອກກ່ ອນ) 4. ສະຫຼຸບກຣາຟທ່ ຄີ ວນພຈິ າລະນາທາຄວາມເຂາົ້ ໃຈກ່ ຽວກບັ ກາສ (P, V. T) 72 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ ບດົ ທີ 7 ຄຸຼນລກັ ສະນະຂອງຕາຕາລາງທາດ I. ຂະໜາດອາຕອມ 1. ຂະໜາດອາຕອມຂອງທາດໃນຈດຸຼ ຽວກນັ ຂະໜາດ ຫ ລດັ ສະໝອີ າຕອມຈະເພ່ ມີ ຂນ້ ແຕ່ ເທງິ ລງົ ລ່ ຸຼມ ຂສ້ ງັ ເກດ: ຈາກເທງິ ລງົ ລ່ ຸຼມຈານວນລະດບັ ພະລງັ ງານຂອງ ເອເລກັ ຕຣງົ ເພ່ ມີ ຂນ້ ເຮດັ ໃຫເ້ ອເລກັ ຕຣງົ ມໂີ ອກາດຢ່ ຫ່ າງ ນວິ ເຄຍ ຫາຍຂນ້ ເປັນເຫດເຮດັ ໃຫຂ້ ະໜາດອາຕອມເພ່ ມີ ຂນ້ ດ່ ງັ ຮບລ່ ຼຸມນີ້ 2. ຂະໜາດອາຕອມໃນຮອຍວຽນດຽວກນັ ຂະໜາດຂອງອາຕອມ ຫ ລດັ ສະໜອີ າຕອມໃນຮອບວຽນດຽວກນັ ຈະຫຼຸດລງົ ຈາກຊາ້ ຍໄປຫາຂວາເນ່ ອງ ຈາກລຽງທາດຈາກຊາ້ ຍໄປຫາຂວາລຽງຕາມເລກອາຕອມຈາກນອ້ ຍໄປຫາຫາຍ ດ່ ງັ ນນັ້ , ທາດທ່ ຢີ ່ ທາງຂວາຈະມີ ເລກອາຕອມເພ່ ມີ ຂນ້ , ເລກອາຕອມສະແດງຈານວນໄຟຟາ້ ບນັ ຈບຸຼ ວກທ່ ມີ ນີ ວິ ເຄ ເມ່ ອໄຟຟາ້ ບນັ ຈບຸຼ ວກທ່ ນີ ວິ ເຄຍ ເພ່ ມີ ຂນ້ (ໂດຍທ່ ເີ ອເລກັ ຕຣງົ ຍງັ ຢ່ ໃນລະດບັ ພະລງັ ງານດຽວກນັ ) ຍອມດງດດເອເລກັ ຕຣງົ ໃຫເ້ ຂາົ້ ໃກນ້ ວິ ເຄຍໄດ້ ຫາຍຂນ້ ເຮດັ ໃຫຂ້ ະໜາດອາຕອມນອ້ ຍລງົ . II. ຂະໜາດຂອງອອີ ງົ 1. ເຮາົ ແບ່ ງຂະໜາດອາຕອມເປັນ 2 ພວກໄດແ້ ກ່ : ອອີ ງົ ຂອງພວກອະໂລຫະ ຈະເກດີ ອອີ ງົ ລບົ ແລະ ອອີ ງົ ຂອງພວກໂລຫະ ຈະເກດີ ອອີ ງົ ບວກ ອາຕອມເສຍເອເລກັ ຕຣງົ ກາຍເປັນອອີ ງົ ບວກ, ຖາ້ ເສຍເອເລກັ ຕຣງົ ຍ່ ງິ ຫານເທ່ າົ ໃດ ຂະໜາດຂອງອອີ ງົ ບວກຂອງອາຕອມນນັ້ ກຈະຍ່ ງິ ນອ້ ຍລງົ ຫາຍຍ່ ງິ ຂນ້ ທງັ ນີ້ ເພາະຈາ ນວນໂປຣຕຣງົ ຫ ໄຟຟາ້ ບນັ ຈທຸຼ ່ ນີ ວິ ເຄຍຂອງອອີ ງົ ບວກຍງັ ຢ່ ຄເກ່ າົ ແຕ່ ຈານວນເອເລກັ ຕຣງົ ນອ້ ຍລງົ ຈ່ ງ ມີ ຜນົ ເຮດັ ໃຫນ້ ວິ ເຄຍດງດດເອເລກັ ຕຣງົ ເຂາົ້ ມາໃກໄ້ ດເ້ ພ່ ມີ ຂນ້ ຂະໜາດຈ່ ງນອ້ ຍລງົ ຍ່ ງິ ເສຍເອເລກັ ຕຣງົ ໄປ ຫາຍໆ (ບວກຫາຍ) ເຫອເອເລກັ ຕຣງົ ຢ່ ນອ້ ຍໆ ຂະໜາດອອີ ງົ ກຍ່ ງິ ຫຸຼດລງົ ເພາະຖກນວິ ເຄຍດດເຂາົ້ ໃກ ້ ໄດ້ ເພ່ ມີ ຂນ້ . A4+ < A3+< A2+ < A+ < A ນອກຈາກນໃີ້ ນບາງກລະນີ ການຫຼຸດລະດບັ ພະລງັ ງານຂອງເອເລກັ ຕຣງົ ຍ່ ອມເຮດັ ໃຫເ້ ອເລກັ ຕຣງົ ສ່ ວນທ່ ເີ ຫອ ຢ່ ໃກນ້ ວິ ເຄຍເພ່ ມີ ຂນ້ ຂະໜາດອອີ ງົ ບວກນນັ້ ຈ່ ງນອ້ ຍກວ່ າຂະໜາດອາຕອມເດມີ ເຊ່ ນັ : Na+ < Na; Mg2+< Mg 73 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ 2. ຂະໜາດຂອງອອີ ງົ ລບົ ( ອອີ ງົ ຂອງອະໂລຫະ) ໃນທາງກງົ ກນັ ຂາ້ ມກບັ ກລະນອີ ອີ ງົ ບວກ ທງັ ນເີ້ ນ່ ອງມາ ຈາກອອີ ງົ ລບົ ນນັ້ ໄດຮ້ ບັ ເອເລກັ ຕຣງົ ເພ່ ມີ ຫາຍຂນ້ (ຫາຍກວ່ າຫາຕອມເດມີ ) ມຜີ ນົ ເຮດັ ໃຫແ້ ຮງດງດດທ່ ນີ ວິ ເຄຍກບັ ເອເລກັ ຕຣງົ ຫຸຼດລງົ ເຮດັ ໃຫອ້ ານາເຂດຂອງ ເອເລກັ ຕຣງົ ກະຈາຍອອກຫ່ າງນວິ ເຄຍໄດຫ້ າຍຂນ້ ດ່ ງັ ນນັ້ , ຂະໜາດຂອງອອີ ງົ ລບົ ຈ່ ງໃຫຍ່ ກວ່ າຂະໜາດ ຂອງອາຕອມ ແລະ ຍ່ ງິ ເປັນອອີ ງົ ລບົ ຫາຍຂະໜາດກຈະໃຫຍ່ ກວ່ າອອີ ງົ ລບົ ນອ້ ຍໆ. 3. ຂະນາດຂອງອອີ ງົ ຂອງທາດຕ່ າງຊະນດິ ກນັ ຫກັ ການໃນການພຈິ າລະນາດ່ ງັ ນ:ີ້  ໃຫພ້ ຈິ າລະນາຈານວນເອເລກັ ຕຣງົ ເທ່ າົ ກນັ ຫ ບ່ ຖາ້ ອອີ ງົ ດ່ ງັ ກ່ າວມຈີ ານວນເອເລກັ ຕຣງົ ທງັ ໝດົ ເທ່ າົ ກນັ ສ່ ງິ ທ່ ຈີ ະມຜີ ນົ ຕ່ ຂະໜາດຄ: ຈານວນໄຟຟາ້ ບນັ ຈບຼຸ ວກທ່ ນີ ວິ ເຄຍ (ໂປຣຕຣງົ ເບ່ ງິ ຈາກເລກອາຕອມ)  ອາຕອມ ຫ ອອີ ງົ ໃດຍ່ ງິ ມຈີ ານວນໂປຣຕຣງົ ຫາຍຈະຍ່ ງິ ມຂີ ະໜາດນອ້ ຍ (ເພາະມແີ ຮງດງດດເອເລກັ ຕຣງົ ເຂາົ້ ໃກນ້ ວິ ເຄຍໄດຫ້ າຍ)  ໃນກລະນທີ ່ ມີ ຈີ ານວນເອເລກັ ຕຣງົ ບ່ ເທ່ າົ ກນັ ໃຫຈ້ ດັ ລຽງເອເລກັ ຕຣງົ ແລວ້ ພຈິ າລະນາຈານວນລະດບັ ພະລງັ ງານທ່ ຫີ າຍກວ່ າ ຂະໜາດຈະໃຫຍ່ ກວ່ າ ຕວົ ຢ່ າງ 8O2 ມີ 10e- = 2, 8 17Cl ມີ 18e- = 2, 8, 8 Cl   O2 III. ພະລງັ ງານໄອອອນໄນເຊຊນັ (IE) 1. ພະລງັ ງານໄອອອນໄນເຊຊນັ (IE) ໝາຍເຖງິ ພະລງັ ງານທ່ ຕີ ອ້ ງໃຊເ້ ພ່ ອເຮດັ ໃຫເ້ ອເລກັ ຕຣງົ ອອກຈາກອາ ຕອມ ຫ ອອີ ງົ ຂອງທາດໃນພາວະກາສກາຍເປັນອອີ ງົ ບວກໃນພາວະກາສ Mg(g)  Mg+ (g) + e- ; IE1 Mg+ (g)  Mg2+ +e- ; IE2 74 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ 2. ສ່ ວນເອເລກັ ຕຣງົ ທ່ ຢີ ່ ໃນລະດບັ ພະລງັ ງານສງຄໃນເຊລລຊ໌ ນັ້ ນອກໆ (ຫ່ າງນວິ ເຄຍ) ຈະມຄີ ່ າພະລງັ ງານໄອ ອອນໄນເຊຊນັ ຕ່ າສຸຼດ 3. ຄ່ າພະລງັ ງານໄອອອນໄນເຊຊນັ (IE) ຂອງທາດດຽວກນັ ລາດບັ ຂອງ IE ທ່ ຫີ າຍຂນ້ ຈະຕອ້ ງໃຊພ້ ະລງັ ງານເພ່ ມີ ຫາຍຂນ້ ເພາະຈານວນເອເລກັ ຕຣງົ ຫຼຸດລງົ ຈ່ ງຖກນວິ ເຄຍດງຕດໄວໄ້ ດຫ້ າຍຂນ້ ດ່ ງັ ນນັ້ , ຈ່ ງສະຫຸຼບເປັນຫກັ ການໄດວ້ ່ າ: ທາດດຽວກນັ ການດງເອເລກັ ຕຣງົ ນອກຈາກອາຕອມທ່ ເີ ປັນອອີ ງົ ບວກ ຍ່ ງິ ຖາ້ ມອີ ອີ ງົ ບວກຫາຍຍ່ ອມຕອ້ ງໃຊພ້ ະລງັ ງານ ຫາຍຂນ້ ຄ່ າ IE ຈ່ ງສງຂນ້ . ທ່ ເີ ປັນເຊ່ ນັ ນເີ້ ພາະຈານວນໂປຣຕຣງົ ໃນນວິ ເຄຍຍງັ ມເີ ທ່ າົ ເຕມັ ແຕ່ ເອເລກັ ຕຣງົ ຫຼຸດລງົ ຈ່ ງເຮດັ ໃຫເ້ ອເລກັ ຕ ຣງົ ທ່ ເີ ຫອຢ່ ນອ້ ຍໄດຮ້ ບັ ແຮງດງດດຈາກນວິ ເຄຍໄດເ້ ພ່ ມີ ຂນ້ ໂອກາດທ່ ີຈະດງໃຫຫ້ ຼຸດຈ່ ງຍາກ ດ່ ງັ ນນັ້ , ຈ່ ງຕອ້ ງໃຊ້ ພະລງັ ງານຫາຍຂນ້ . ໂດຍທ່ ວົ ໄປ ຖາ້ ເຮາົ ເວາົ້ ເຖງິ ຄ່ າພະລງັ ງານໄອອອນໄນເຊຊນັ ໃຫໝ້ າຍເຖງິ ຄ່ າ IE1 ສະເໝໂີ ດຍບ່ ຈາເປັນ ຕອ້ ງລະບຼຸວ່ າເປັນພະລງັ ງານໄອອອນໄນເຊຊນັ ລາດບັ ທີ 1 ຖາ້ ມກີ ານເຮດັ ໃຫເ້ ອເລກັ ຕຣງົ ຕ່ າງລະດບັ ພະລງັ ງານກນັ ຫຼຸດອອກໄປ ຈະເຮດັ ໃຫມ້ ຄີ ່ າ IE ລາດບັ ຕດິ ກນັ ຕ່ າງກນັ ຢ່ າງຫາຍດ່ ງັ ກຣາຟລ່ ຸຼມນ:ີ້ 75 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ 4. ແນວໂນມ້ ຂອງຄ່ າ IE ຂອງທາດໃນຈດຸຼ ຽວກນັ ເນ່ ອງຈາກອາຕອມທ່ ີມຂີ ະໜາດນອ້ ຍນວິ ເຄຍຈະດງດດເອ ເລກັ ຕຣງົ ໄວໜ້ ຽວແໜນ້ ກວ່ າອາຕອມທ່ ມີ ຂີ ະໜາດໃຫຍ່ ດ່ ງັ ນນັ້ , ພະລງັ ງານທ່ ຕີ ອ້ ງໃຊເ້ ພ່ ອໃຫເ້ ອເລກັ ຕຣງົ ຂອງອາຕອມທ່ ມີ ີ ຂະໜາດເລກັ ນອ້ ຍຫຸຼດ ຈ່ ງຕອ້ ງໃຊຫ້ າຍກວ່ າອາຕອມຂະໜາດໃຫຍ່ ທາດໃນຈດຸຼ ຽວກນັ ຄ່ າ IE ຈະເພ່ ີມຂນ້ ຈາກລ່ ຸຼມຂນ້ ເທງິ ກງົ ກນັ ຂາ້ ມ ກບັ ລດັ ສະໝອີ າຕອມນນັ້ ເອງ 5. ແນວໂນມ້ ຂອງຄ່ າ IE ຂອງທາດໃນຮອບວຽນດຽວກນັ ທາດໃນຮອບດຽວກນັ ຂະໜາດຈະຫດລງົ ຈາກຊາ້ ຍໄປຂວາ ດ່ ງັ ນນັ້ , ຄ່ າ IE ຈ່ ງເພ່ ມີ ຂນ້ ຈາກຊາ້ ຍໄປຂວາ ຂອງຕາຕະລາງທາດ, ທາດຈຼຸ 8 ຈະມຄີ ່ າ IE ສງສຼຸດຂອງຮອບວຽນນນັ້ ໆ ເພາະມກີ ານຈດັ ລຽງເອເລກັ ຕຣງົ ທ່ ໝີ ນັ້ ຄງົ ຫາຍຈ່ ງຕອ້ ງໃຊພ້ ະລງັ ງານສງຖາ້ ຈະໃຫເ້ ອເລກັ ຕຣງົ ຫຸຼດອອກໄປ 76 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ ກຣາຟສະແດງ IE1 ຂອງທາດໃນຮອບວຽນທີ 2 ແລະ ຮອບວຽນທີ 3 IV. ຄ່ າເອເລກັ ໂຕຣເນກາຕວິ ຕິ ີ (EN) ສະຫຸຼບໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ 1. ແນວໂນມ້ ຂອງຄ່ າເອເລກັ ໂຕຣເນກາຕວິ ຕິ ຂີ ອງທາດໃນຈດຼຸ ຽວກນັ ຄ່ າ EN ຈະເພ່ ມີ ຂນ້ ຈາກຂາ້ ງລ່ ຸຼມຂນ້ ຂາ້ ງເທງິ ຂອງທາດໃນຈດຼຸ ຽວກນັ ເຊ່ ນັ ດຽວກບັ ຄ່ າ IE ທງັ ນເີ້ ພາະຂະໜາດອາຕອມນອ້ ຍຮດັ ໃຫນ້ ວິ ເຄຍມີ ໂອກາດດງດດເອເລກັ ຕຣງົ ໄດດ້ ກີ ວ່ າຂະໜາດອາຕອມໃຫຍ່ ຄ່ າ EN ຈ່ ງສງກວ່ າ ແນວໂນມ້ ຂອງຄ່ າຂອງຄ່ າ ເອເລກັ ໂຕຣເນກາຕວິ ຕິ ຂີ ອງທາດໃນຮບດຽວກນັ ຄ່ າ EN ຈະເພ່ ມີ ຂນ້ ຈາກຊາ້ ຍໄປຂວາຂອງທາດໃນຮອບ ດຽວກນັ ເຊ່ ນັ ດຽວກບັ ຄ່ າ EN ດວ້ ຍ 2. ເອເລກັ ໂຕຣເນກາຕວິ ຕິ ີ (EN) ຄ ຄ່ າທ່ ສີ ະແດງເຖງິ ຄວາມສາມາດໃນການດງດດເອເລກັ ຕຣງົ ຄ່ ຮ່ ວມພນັ ທະຂອງອາຕອມຂອງທາດຕ່ າງໆທ່ ລີ ວມກນັ ເປັນທາດປະສມົ , ທາດທ່ ມີ ຄີ ່ າເອເລກັ ໂຕຣເນກາຕວິ ຕິ ສີ ງຈະ ສາມາດດງດດເອເລກັ ຕຣງົ ໄດດ້ ກີ ວ່ າທາດທ່ ມີ ຄີ ່ າເອເລກັ ໂຕຣເນກາຕວິ ຕິ ຕີ ່ າກວ່ າ. ພລງິ ນກັ ເຄມຊີ າວອາເມ ລກິ າເປັນຄນົ ທາອດິ ທ່ ໄີ ດກ້ າໜດົ ຄ່ າເອເລກັ ໂຕຣເນກາຕວິ ຕິ ຂີ ອງທາດຂນ້ 3. ທາດໃນຮອບວຽນດຽວກນັ ຄ່ າ EN ຈະເພ່ ມີ ຂນ້ ຈາກຊາ້ ຍໄປຂວາ (ເພາະເລກອາຕອມ : ບນັ ຈບຼຸ ວກທ່ ນີ ວິ ເຄຍເພ່ ມີ ຂນ້ ) 77 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ ທາດໃນຈດຸຼ ຽວກນັ ຄ່ າ EN ຈະຫຼຸດລງົ ຈາກເທງິ ລງົ ລ່ ຼຸມຂອງຕາຕະລາງທາດ (ອດິ ທພິ ນົ ຂອງຂະໜາດອາ ຕອມ) ຕວົ ຢ່ າງສະແດງແນວໂນມ້ ຂອງຄ່ າ EN ຂອງທາດໃນຈຼຸ ແລະ ຮອບດຽວກນັ ດ່ ງັ ຕ່ໄປນ:ີ້ ເ ່ພີມຂ ້ນ 4. ຂສ້ ະຫຸຼບຂອງຄ່ າ EN ໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້  ທາດທ່ ມີ ຄີ ່ າ EN ສງສຸຼດຕາມລາດບັ ທ່ ຄີ ວນຈ່ ໄດຄ້ F> O> Cl  N> Br >I  S  C > H  ທາດຈຼຸ 7 ມຄີ ່ າ EN ສງສຼຸດ ແຕ່ ຄ່ າ IE ທາດຈຼຸ 8 ສງສຼຸດ  ທາດຈຸຼ 1 ລ່ ຸຼມສຼຸດ ມທີ ງັ ຄ່ າ IE ແລະ EN ຕ່ າສຸຼດ  ແນວໂນມ້ ທງັ ຄ່ າ IE ແລະ EN ຈະຄາ້ ຍຄກນັ ທງັ ໃນຈຼຸ ແລະ ຮອບວຽນ (ຍກົ ເວນັ້ ຈຸຼ 8 ຄ່ າ EN ບ່ ມ)ີ V. ຈດຼຸ ຟົດ, ຈດຼຸ ຫອມແຫວຂອງທາດ ການພຈິ າລະນາຈດຸຼ ຟົດ, ຈດຸຼ ຫອມແຫວຂອງທາດໃດມຫີ ກັ ການທ່ ຄີ ວນຄານງດ່ ງັ ແຜນວາດດ່ ງັ ລ່ ຸຼມນ:ີ້ 78 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ 4.1 ຈດຸຼ ຟົດ, ຈດຸຼ ຫອມແຫວຂອງທາດໃນຈແຸຼ ຫວກນັ  ພວກໂລຫະຈຸຼ 1,2,3 ແຮງຍກໜ່ ຽວລະຫວ່ າງອະນຼຸພາກຄ ພນັ ທະໂລຫະຊ່ ງຈະມຄີ ວາມແຂງແຮງນອ້ ຍລງົ ເມ່ ອອາຕອມມຂີ ະໜາດໃຫ່ ຍຂນ້ ດ່ ງັ ນນັ້ , ຈດຼຸ ຟົດ, ຈດຼຸ ຫອມແຫວຂງທາດໃນຈດຼຸ ຽວກນັ ຈະຫຼຸດລງົ ຈາກ ເທງິ ລງົ ລ່ ຸຼມຂອງຕາຕະລາງທາດ(ເທງິ ຂະໜາດນອ້ ຍ, ລ່ ຼຸມຂະໜາດໃຫ່ ຍ) ພວກອະໂລຫະຈຼຸ (ຈຼຸ 5, 6, 7, 8)ມແີ ຮງຍດໜຽວລະຫວ່ າງອະນຸຼພາກຄແຮງແວນເດວີ າລ ຊ່ ງແຮງແວນເດວີ າລນຈີ້ ະມຫີ າຍເມ່ ອຂະໜາດ ຂອງໂມເລກຼຸນໃຫ່ ຍ (ມວນສານໂມເລກຼຸນຫາຍ) ທາດທ່ ຢີ ່ ຂາ້ ງລ່ ຸຼມຈະມຄີ ່ າຫາຍກວ່ າຂາ້ ງເທງິ , ພວກຈຸຼ 4 ເຊ່ ນັ : C (ເພດັ , ແກຣໄຟ) ແລະ Si ຈດຸຼ ຫອມແຫວຂນ້ ຢ່ ກບັ ໂຄງສາ້ ງພາຍໃນໂຄງສາ້ ງຜກຮ່ າງຕາຂ່ າຍຊ່ ງ ຈດຸຼ ຫອມແຫວເພດັ > ແກຣໄຟ > Si ເປັນຕນົ້ . 79 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ 4.2 ຈດຼຸ ຫອມແຫວຂອງທາດໃນຮອບວຽນດຽວກນັ  ພວກໂລຫະ (ຕງັ້ ແຕ່ ຈຸຼ 1,2,3) ຈດຼຸ ຟົດ, ຈດຸຼ ຫອມແຫວ ເພ່ ມີ ຂນ້ ຈາກຊາ້ ຍໄປຫາຂວາ ຍອ້ ນວ່ າຂະໜາດອາ ຕອມນອ້ ຍລງົ ຈາກຊາ້ ຍໄປຫາຂວາ ມຜີ ນົ ເຮດັ ໃຫແ້ ຮງຍກໜຽວລະຫວ່ າງອະນພຼຸ າກເພ່ ມີ ຂນ້ , ຊ່ ງໄດແ້ ກ່ ພນັ ທະໂລຫະທາດຈຸຼ 4 ເຊ່ ນັ : C, Si ຈດຸຼ ຟົດ, ຈດຸຼ ຫອມແຫວຈະສງສຸຼດຂອງທາດໃນຮອບວຽນນນັ້ ໆ ເພາະ ວ່ າມແີ ຮງຍດໜ່ ຽວເປັນພນັ ທະໂຄເວເລນສາມມຕິ ໃິ ນຮບໂຄງສາ້ ງຜກຮ່ າງຕາຂ່ າຍ. ພວກອະໂລຫະ (ຈຼຸ 5, 6, 7, 8) ຄວາມສາພນັ ຂອງຈດຼຸ ຟົດ, ຈດຸຼ ຫອມແຫວຂອງທາດພວກນໃີ້ ນຮອບດຽວກນັ ຈະກງົ ກນັ ຂາ້ ມກບັ ພວກຈຸຼ 1-4 ຄຈດຸຼ ຟົດ, ຈດຼຸ ຫອມແຫວຈະມຄີ ່ າຕ່ າຫາຍທງັ ນເີ້ ນ່ ອງຈາກຈດຼຸ ຟົດ, ຈດຼຸ ຫອມແຫວຂອງພວກ ອະໂລຫະກ່ ຸຼມນຂີ້ ນ້ ຢ່ ກບັ ແຮງແວນເດວີ າລ  ໂດຍທ່ ວົ ໄປແລວ້ ຈດຼຸ ຟົດ, ຈດຼຸ ຫອມແຫວຂອງທາດໃນຮອບດຽວກນັ ຂອງຈຼຸ 5, 6, 7, 8 ຈະຂນ້ ກບັ ມວນສານໂມເລກຸຼນຂອງໂມເລກຸຼນທາດນນັ້ ໆ ເຊ່ ນັ : S8 > P4 > Cl2 > Ar ເພາະວ່ າກ່ ຽວຂອ້ ງກບັ ແຮງ ແວນເດວີ າລນນັ້ ເອງ. ສະຫຸຼບຄຸຼນລກັ ສະນະກ່ ຽວກບັ ຈດຸຼ ຟົດ, ຈດຼຸ ຫອມແຫວ 1. ຈຼຸ 1, 2, 3, 4 ຈດຼຸ ຟົດ, ຈດຼຸ ຫອມແຫວຫຸຼດລງົ ຈາກເທງິ ລງົ ລ່ ຸຼມ 2. ຈຼຸ 5, 6, 7, 8 ຈດຸຼ ຟົດ, ຈດຸຼ ຫອມແຫວເພ່ ມີ ຂນ້ ຈາກເທງິ ລງົ ລ່ ຸຼມ VI. ເລກອອກຊເິ ດຊນັ 1. ເກນການກາໜດົ ຄ່ າເລກອອກຊເິ ດຊນັ ອາຕອມຂອງທາດຕ່ າງໆ ໃນພາວະອດິ ສະຫະມຄີ ່ າເລກອອກຊເິ ດຊນັ ເປັນສນບ່ ວ່ າທາດນນັ້ ຈະຢ່ ໃນຮບທ່ ີ ເປັນໂມເລກຼຸນປະກອບດວ້ ຍຫາຍອາຕອມ ຫ ຢ່ ໃນຮບອາຕອມດ່ ຽວກຕາມ ເຊ່ ນັ : Mg, Ca, O2, CI2, P4, S8 Ag, O3, Ne ເປັນຕນົ້ . ເລກອອກຊເິ ດຊນັ ຂອງທາດໃນຈຸຼ 1 (ໂລຫະດ່ ງັ ) ຈະມຄີ ່ າເປັນ +1 ສະເໝບີ ່ ວ່ າຈະຢ່ ໃນ ທາດປະສມົ ໃດໆ ເຊ່ ນັ : Li, Na, K ໃນ LiNO3, NaCI, K2SO4, K3Fe(CN)6, Li2O, KClO3, ເປັນຕນົ້ ເລກອອກຊເິ ດຊນັ ຂອງທາດໃນຈຸຼ 2 (ໂລຫະດ່ ງັ ດນີ ) ຈະມຄີ ່ າເປັນ +2 ສະເໝີ ບ່ ວ່ າຈະຢ່ ໃນທາດປະກອບໃດໆ ກ ຕາມ ເຊ່ ນັ : ເລກອອກຊເິ ດຊນັ ຂອງ Mg, Ba, Ca, Sr ໃນ MgCl2, MgSO4, Ba(NO3)2, SrCl2 , Ca(OH)2 ເປັນຕນົ້ . ທາດອກົ ຊແີ ຊນ (O) ໃນທາດປະສມົ ທ່ ວົ ໆໄປຈະມເີ ລກອອກຊເິ ດຊນັ ເປັນ -2 ສະເໝີ ຍກົ ເວນັ້ ທາດປະ ສມົ ບາງຊະນດິ ເຊ່ ນັ : (ຕອ້ ງຈ່ ) ທາດປະສມົ ພວກເປີອກົ ຊດິ ເຊ່ ນັ : H2O2, CaO2, Na2O2; O ມເີ ລກອອກຊເິ ດຊນັ -1 ທາດປະສມົ ຊຸຼບເປີອກົ ຊດິ ເຊ່ ນັ NaO2, KO2, O ມເີ ລກອອກຊເິ ດຊນັ 1 2 ທາດປະສມົ ອກົ ຊດິ ຂອງຟອລວົ ເຊ່ ນັ OF2 ; O ມເີ ລກອອກຊເິ ດຊນັ + 2 2. ທາດຮໂີ ດຣແຊນ (H) ໃນທາດປະສມົ ທ່ ວົ ໆໄປຈະມເີ ລກອອກຊເິ ດຊນັ +1 ຍກົ ເວນັ້ ໃນທາດປະສມົ ໄຮ ໄດຣຂອງໂລຫະ (ໂລຫະ+ຮໂີ ດຣແຊນ) ເຊ່ ນັ : NaH, CaH2, AlH3, LiAlH4, NaBH4 ຄ່ າເລກອອກຊເິ ດຊນັ ຂອງ H ຈະມຄີ ່ າ -1 (ອາດເປັນເພາະວ່ າຮໂີ ດຣແຊນມຄີ ່ າ ເອເລກັ ໂຕຣເນກາຕວິ ຕິ ສີ ງກວ່ າພວກໂລຫະຈ່ ງຍາດ ຫ ດງ ເອເລກັ ຕຣງົ ໄດດ້ ີ ເຮດັ ໃຫຮ້ ໂີ ດຣແຊນມຄີ ່ າເລກອອກຊເິ ດຊນັ ເປັນລບົ ) 80 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ ຜນົ ລວມທາງພດຊະນດິ (ໂດຍຄດິ ເຄ່ ອງໝາຍດວ້ ຍ) ຂອງເລກອອກຊເິ ດຊນັ ຂອງທາດທງັ ໝດົ ໃນທາດ ປະສມົ ມຄີ ່ າເທ່ າົ ກບັ ສນ ຕວົ ຢ່ າງ KMnO4 ຜນົ ລວມ K+ Mn+ 4 (O) = 0 +1 x + 4(-2) = 0 x=+7 ຜນົ ລວມທາງພດຊະຄະນດິ ຂອງເລກອອກຊເິ ດຊນັ ຂອງທາດທງັ ໝດົ ໃນອອີ ງົ ມຄີ ່ າເທ່ າົ ກບັ ໄຟຟາ້ ບນັ ຂອງອອີ ງົ ນນັ້ ຕວົ ຢ່ າງ Cr2O72  2Cr  7(O)  2 2(x)+7(-2) = -2 x = +6 3. ກ່ ຽວກບັ ເລກອອກຊເິ ດຊນັ ນີ້ ຈາເປັນຈະຕອ້ ງຮກ້ ດົ ເກນດ່ ງັ ກ່ າວໄດເ້ ພ່ ອໃຊຄ້ ານວນຄ່ າເລກອອກຊເິ ດ ຊນັ ຂອງທາດບາງຊະນດິ ໃນທາດປະສມົ . ຢ່ າງໃດກຕາມຄ່ າເລກອອກຊເິ ດຊນັ ຂອງທາດຈຸຼ 1 ຈຸຼ 2 ທາດອກົ ຊແີ ຊນ, ທາດຮໂີ ດຣແຊນເປັນຫກັ ການທ່ ຕີ ອ້ ງຈ່ໄດໄ້ ສະເໝເີ ພາະຕອ້ ງນາໄປໃຊເ້ ລອ້ ຍໆ ນອກຈາກນເີ້ ລກອອກຊເິ ດຊນັ ທ່ ວົ ໆ ໄປຂອງ Ag , Zn, Al ມຄີ ່ າເທ່ າົ ກບັ +1,+2, +3 ຕາມລາດບັ 4. ຂຄ້ ວນສງັ ເກດເລກອອກຊເິ ດຊນັ  ທາດບາງຊະນດິ ມເີ ລກອອກຊເິ ດຊນັ ໄດຫ້ າຍກວ່ າ 1 ຄ່ າ ເຊ່ ງິ ຂນ້ ຢ່ ກບັ ວ່ າທາດນນັ້ ເກດີ ທາດປະສມົ ໃດ ເຊ່ ນັ : ພວກອະໂລຫະ ແລະ ທາດພວກທຣານຊຊິ ນັ ເຊ່ ນັ : Fe, Co, Na, Cu, Cr, Mn ເປັນຕນົ້ .  ເລກອອກຊເິ ດຊນັ ມໄີ ດທ້ ງັ ເປັນບວກ, ລບົ ເປັນສນ ຫ ເປັນທດົ ນຍິ ມົ ກໄດເ້ ພາະເປັນຄ່ າສະເລ່ ຍ  ທາດບາງຊະນດິ ມເີ ລກອອກຊເິ ຕຊນັ ຕ່ າສຼຸດ ແລະ ສງສຸຼດຊ່ ງສາມາດພຈິ າລະນາໄດຈ້ າກຈານວນເວເລນເອ ເລກັ ຕຣງົ (ຈຂຸຼ ອງທາດນນັ້ ) ເພາະສາມາດພຈິ າລະນາເຖງິ ຈານວນເອເລກັ ຕຣງົ ທ່ ທີ າດນນັ້ ມໂີ ອກາດໃຫ້ ຫ ຮບັ ໄດ.້ ເລກອອກຊເິ ດຊນັ ສງສຸຼດ, ຕ່ າສຼຸດຂອງທາດແຕ່ ລະຈຸຼ ສະແດງດ່ ງັ ນ:ີ້ +1 +3 + 5 +7 ຈຸຼ 1 ຈຼຸ 3 ຈຼຸ 5 ຈຼຸ 7 0 0 -3 -1 +2 +4 +6 ຈຸຼ 2 ຈຼຸ 4 ຈຸຼ 6 0 -4 -2  ໂລຫະທຣານຊຊິ ນັ ທຼຸກຕວົ ມເີ ລກອອກຊເິ ດຊນັ ເປັນບວກທງັ ໝດົ (ບ່ ມລີ ບົ )  Mn ມເີ ລກອອກຊເິ ດຊນັ ສງສຸຼດ ຄ +1 ແລະ ເປັນຄ່ າທ່ ສີ ງສຼຸດຂອງທຣານຊຊິ ນັ ຮອບວຽນ 4  Zn ແລະ Sc ມເີ ລກອອກຊເິ ດຊນັ ໄດຄ້ ່ າດຽວ ເມ່ ອເກດີ ທາດປະກອບຄ +2 ແລະ +3 ຕາມລາດບັ 81 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ VII. ທາດປະສມົ ຂອງທາດຮອບວຽນ 2 ຮອບວຽນ 3 ສະຫຼຸບໄດດ້ ່ ງັ ນີ້ 1. ຂສ້ ງັ ເກດຄຸຼນລກັ ສະນະຂອງທາດປະສມົ ກຂອງທາດໃນຮອບວຽນ 2 ຮອບວຽນ 3  ແນວໂນມ້ ຂອງຈດຸຼ ຫອມແຫວຂອງທາດປະກອບກຂອງທາດໃນຮອບວຽນ 2 ຮອບ 3, ຮອບດຽວກນັ ຄ ຈດຼຸ ຫອມແຫວຈະຫຸຼດລງົ ຈາກຊາ້ ຍໄປຂວານນັ້ ຄ ກລວົ ຂອງໂລຫະ (ຊາ້ ຍ) ຈະມຈີ ດຸຼ ຫອມແຫວສງຫາຍ ເພາະຍດໜຽວກນັ ດວ້ ຍພນັ ທະໄອອອນນກິ . ສ່ ວນກອະໂລຫະ (ຂວາ) ຈະມຈີ ດຸຼ ຫອມແຫວຕ່ າລງົ (ກາສ , ທາດແຫວ) ເພາະເປັນທາດປະກອບໂຄເວເລນ, ບ່ ນາໄຟຟາ້ , ຍດໜຽວກນັ ດວ້ ຍແຮງລະຫວ່ າງໂມເລກຸຼນ  ກຂອງຈຸຼ 3 BCl3 (ຮອບວຽນ 2) ມສີ ະຖານະເປັນກາສ (ໂຄເວເລນ) AlCl3 (ຮອບວຽນ 3) ມສີ ະຖານະເປັນທາດແຂງ (ໄອອອນນກິ )  ກຂອງຈຸຼ 4 ເຊ່ ນັ : CCl (ຮອບວຽນ 4) SiCl4 (ຮອບວຽນ 3) ເປັນທາດແຫວບ່ ມຂີ ວົ້ ຈ່ ງບ່ ລະລາຍນາ້ ມຮີ ບຮ່ າງຊງົ ສ່ ໜີ າ້ (ແຮງລອນດອນ)  ກຂອງຈຸຼ 5 ທາດ N ມສີ ດ NCl3 ເປັນທາດແຫວ ທາດ P ມສີ ດ PCl ເປັນທາດແຫວ PCl5 ເປັນທາດແຂງ (ມວນສານຫາຍຂນ້ )  ກຂອງຈຸຼ 6 ClO2 (ຮອບວຽນ 2) ເປັນກາສ SCl2 (ຮອບວຽນ 3) ເປັນທາດແຫວ (ເພາະມວນສານຫາຍ ຂນ້ ແຮງຍດໜຽວຫາຍຂນ້ )  ກຂອງຈຸຼ 7 ເປັນກາສທງັ ໝດົ 2. ຂສ້ ງັ ເກດກ່ ຽວກບັ ຄຼຸນລກັ ສະນະອກົ ຊດິ  ອກົ ຊດິ ຂອງໂລຫະຄວນມຈີ ດຸຼ ຫອມແຫວຕ່ າ ມສີ ະຖານະເປັນກາສ ແຕ່ ອກົ ຊດິ ຂອງຈຸຼ 5 ບາງຊະນດິ ເຊ່ ນັ N2O5 (ຮອບວຽນ 2), P4O10 (ຮອບວຽນ 3) ມດີ ສະຖານະເປັນທາດແຂງ  ຄຸຼນສມົ ບດັ ຄວາມເປັນອາຊດິ - ບາເຊີ ເປັນໄປຕາມອກົ ຊດິ ຂອງໂລຫະຈຼຸ 1-2 (ບາເຊ)ີ ອກົ ຊດິ ຂອງໂລຫະ (ອາຊດິ ) ແລະ ອກົ ຊດິ ຂອງເຄ່ ງິ ໂລຫະ B ແລະ Al) ມຄີ ຸຼນລກັ ສະນະເປັນທງັ ອາຊດິ ແລະ ບາເຊີ ໃຊທ້ າ ປະຕກິ ລິ ຍິ າໄດທ້ ງັ ອາຊດິ ແລະ ບາເຊີ ຄຸຼນລກັ ສະນະດ່ ງັ ຕາຕະລາງ ຮອບວຽນທີ 2 Li2O BeO B2O3 CO2 N2O5 O2 OF2 ຮອບວຽນທີ 2 ບາເຊີ ອາຊດິ -ບາເຊີ ອາຊດິ ອາຊດິ ອາຊດິ - ອາຊດິ Na2O Al2O3 SiO2 P4O10 SO2 Cl2O ບາເຊີ MgO ອາຊດິ -ບາເຊີ ອາຊດິ ອາຊດິ ອາຊດິ ອາຊດິ ບາເຊີ  ອກົ ຊດິ ຂອງໂລຫະລະລາຍນາ້ ເປັນອາຊດິ ຍກົ ເວນັ້ ອກົ ຊດິ ຂອງ H ຄ H2O ເປັນກາງ  ອກົ ຊດິ ທ່ ບີ ່ ລະລາຍນາ້ ແລະ ມຄີ ຼຸນສມົ ບດັ ເປັນໄດທ້ ງັ ອາຊດິ ແລະ ບາເຊີ (ໂດຍເອາົ ໄປທາປະຕກິ ລິ ຍິ າກບັ ອາຊດິ ໄດ້ ແລະ ທາປະຕກິ ລິ ຍິ າກບັ ບາເຊໄີ ດ)້ ຄ BeO ແລະ Al2O3 82 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ  ອກົ ຊດິ ທ່ ບີ ່ ລະລາຍນາ້ ເລຍີ ຄ BeO, Al2O3 , SiO2  ອກົ ຊດິ ຂອງໂລຫະເປັນກາສ ຫ ທາດແຫວ ຍກົ ເວນັ້ SiO2 (ໂຄງສາ້ ງຜກຮ່ າງຕາຂ່ າຍ) P4O10, N2O5 ເປັນທາດແຂງ, ຈດຸຼ ຫອມແຫວສງ VIII. ທາດ ແລະ ທາດປະສມົ ຈຸຼ IA ແລະ ຈຸຼ IIA ສະຫຸຼບໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ 1. ທາດໃນຈທຼຸ ີ IA ນເີ້ ປັນໂລຫະທ່ ມີ ຄີ ວາມວ່ ອງໄວຫາຍເອນີ້ ວ່ າ ໂລຫະດ່ ງັ (Alkali metal) ເພາະເມ່ ອທາ ປະຕກິ ລິ ຍິ າກບັ ນາ້ ແລວ້ ໄດທ້ າດລະລາຍມຄີ ຼຸນລກັ ສະນະເປັນດ່ າງ ຫ ບາເຊ.ີ ສາລບັ ທາດຈຸຼ 2 ເອນີ້ ວ່ າໂລ ຫະດ່ ງັ ດນີ ເພາະທາດປະສມົ ຂອງໂລຫະພວກນພີ້ ບົ ເທງິ ພນ້ ໂລກ (earth) ແລະ ເມ່ ອທາປະຕກິ ລິ ຍິ າກບັ ນາ້ ແລວ້ ໄດທ້ າດລະລາຍມຄີ ຼຸນລກັ ສະນະເປັນດ່ າງ(alkaline) ຫ ບາເຊີ ເຊ່ ນັ ກນັ . 2. ໂລຫະຈຸຼ 1 ຈະທາປະຕກິ ລິ ຍິ າຮຼຸ ນແຮງໃນອາກາດ, ໃນນາ້ ຫ ສ່ ງິ ແວດລອ້ ມທ່ ວົ ໆໄປ ເນ່ ອງຈາກເປັນຝ່ າຍ ໃຫເ້ ອເລກັ ຕຣງົ ໄດດ້ ຈີ ່ ງຕອ້ ງເກບັ ທາດຈນຸຼ ໄີ້ ວໃ້ ນທາດແຫວທ່ ບີ ່ ມຕີ ວົ ຮບັ ເອເລກັ ຕຣງົ ເຊ່ ນັ : ນາ້ ມນັ ຫ ພວກທາດແຫວທ່ ບີ ່ ມຂີ ວົ້ ເຊ່ ນັ : ພວກຮໂີ ດຣກາກບອນຕ່ າງໆ ເຊ່ ນັ : ນາ້ ມນັ ກາສ, ນາ້ ມນັ ພາຣາຟິນ 3. ທາດຈຸຼ 2 ເປັນທາດທ່ ວີ ່ ອງໄວຕ່ ປະຕກິ ລິ ຍິ າເຄມເີ ຊ່ ນັ ດຽວກບັ ທາດຈຼຸ 1 (ແຕ່ ວ່ ອງໄວນອ້ ຍກວ່ າ)ຈ່ ງບ່ ຄ່ ອຍ ພບົ ທາດອດິ ສະຫະໃນທາມະຊາດ, ມກັ ຈະຢ່ ໃນຮບຂອງທາດປະສມົ ໄອອອນນກິ ເຊ່ ນັ ດຽວກບັ ໂລຫະຈຼຸ 1 (ບ່ ພບົ ຢ່ ອດິ ສະຫະໃນທາມະຊາດເລຍີ ) 4. ໂລຫະການຊອີ ອມ (Ca) ມຫີ າຍທ່ ສີ ຼຸດໃນຈຼຸ 2 ແລະ ຈດັ ເປັນໂລຫະທ່ ມີ ຫີ າຍເປັນອນັ ດບັ 3 ໃນໂລກ ປະ ມານ 3.4% ທາດປະສມົ ຂອງທາດ Ca ທ່ ພີ ບົ ຫາຍໄດແ້ ກ່ ການຊອີ ອມກາກໂບນດັ ຢ່ ໃນສະພາບຫນີ ປນ ຫນີ ອ່ ອນ, ເປອກຫອຍ, ອກົ ຊດິ ການຊອີ ອມເປັນຕນົ້ . ສ່ ວນທາດໃນຈຸຼ 1 ໄດແ້ ກ່ ທາດ Na, K ເປັນທາດທ່ ີ ມຫີ າຍທ່ ສີ ຼຸດໃນຈຸຼ IA ຢ່ ໃນທາດປະສມົ ຕ່ າງໆ ເຊ່ ນັ NaCl, NaNO3 ໃນແຮ່ ເຟນສະປາ ,ໃນເກສນິ ເທາົ , ໃນນາ້ ທະເລ ເປັນຕນົ້ . ສ່ ວນ K ມໃີ ນຫນີ ທ່ ວົ ໄປເຊ່ ນັ : ເຟນສະປາໄມກາເປັນຕນົ້ ສາລບັ ທາດ Li, Rb, Cs ເປັນທາດທ່ ຄີ ່ ອນຂາ້ ງຫາຍາກ 5. ທາດ Mg ມຢີ ່ ຫາຍຮອງລງົ ມາສ່ ວນໃຫຍ່ ຈະເປັນທາດປະສມົ ຢ່ ໃນນາ້ ທະເລ ຊ່ ງມີ Mg ຫາຍເປັນອນັ ດບັ 2 ຮອງຈາກ Na+ ສ່ ວນທາດ Sr, Ba ພບົ ນອ້ ຍຫາຍ, ສ່ ວນ Ka ແລະ Fr ເປັນທາດກມັ ມນັ ຕະພາບລງັ ສີ ຊ່ ງຫາຍາກ, ທາດ Be ເປັນທາດໃນຈຸຼ 2 ທ່ ມີ ຄີ ຸຼນສມົ ບດັ ຫາຍຢ່ າງຕ່ າງຈາກພວກ ເຊ່ ນັ : ມຄີ ່ າ IE1 ສງຫາຍ ເກດີ ທາດປະສມົ ໂຄເວເລນ Be ບ່ ທາປະຕກິ ລິ ຍິ າກບັ ນາ້ ບ່ ລະລາຍໃນແອມໂມເນຍແຫວເປັນຕນົ້ . 6. ໂລຫະດ່ ງັ ຫ ທາດປະສມົ ເມ່ ອເຜາົ ໄຟຈະໃຫແ້ ປວໄຟທ່ ມີ ສີ ສີ ະເພາະຕວົ ຂອງແຕ່ ລະທາດຈ່ ງໃຊເ້ ປັນຂມ້ ນ ວເິ ຄາະທາດໄດ້ ເຊ່ ນັ : Li ໃຫສ້ ແີ ດງສດົ , Na ໃຫສ້ ເີ ຫອງ, K ໃຫສ້ ມີ ່ ວງ ເປັນຕນົ້ . ເມ່ ອເຜາົ ໂລຫະຈຼຸ 2 ຫ ທາດປະສມົ ຂອງທາດຈຼຸ 2 ຈະໃຫສ້ ຂີ ອງແປວໄຟ ທ່ ີມສີ ີສະເພາະຂອງແຕ່ ລະທາດເຊ່ ນັ ກນັ , Ca ແປວໄຟໃຫສ້ ແີ ດງອດິ , Sr ແປວໄຟໃຫສ້ ແີ ດງເຂມັ້ , Ba ແປວໄຟໃຫສ້ ຂີ ຽວ ແຕ່ Mg ບ່ ໃຫແ້ ປວໄຟສໃີ ດ (ສຂີ າວສະຫວ່ າງແຈງ້ ເໝອນໄຟແຟລດົ ) 7. ໂລຫະຈຸຼ 1 ທາປະຕກິ ລິ ຍິ າກບັ ນາ້ (ທາມະດາ) ໄດຢ້ ່ າງວ່ ອງໄວ ແລະ ຮຼຸ ນແຮງ ບາງທອີ າດຈະລະເບດີ ຄາຍ ພະລງັ ງານອອກມາຢ່ າງຫາຍໄດຜ້ ະລດິ ຕະພນັ ຂອງທາດລະລາຍບາເຊີ ແລະ ກາສ H2) ດ່ ງັ ສມົ ຜນົ 2Na(s) + 2H2O  2Na+ (a) + 2OH- (aq) + H2(g) 83 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ ໂລຫະຈຸຼ 2 ທາປະຕກິ ລິ ຍິ າກບັ ນາ້ ທາມະດາໄດຊ້ າ້ ຫາຍ ແຕ່ ໃຊນ້ າ້ ຮອ້ ນ ປະຕກິ ລິ ຍິ າຊ່ ງເກດີ ໄດໄ້ ວຂນ້ ດ່ ງັ ສມົ ຜນົ Mg(s) + 2H2O (ຮອ້ ນ)  Mg2+ (a) + 2OH- (aq) + H2(g)  ຈາກສມົ ຜນົ ໃນຂ້ 7 ຈະເຫນັ ວ່ າ ຖາ້ ຈະໃຊກ້ າສ H2 1 ໂມລເທ່ າົ ກນັ ຕອ້ ງໃຊໂ້ ລຫະຈຼຸ 1 (Na) 2 ໂມລໃນ ຂະນະທ່ ໃີ ຊໂ້ ລຫະຈຼຸ 2 (Mg) ພຽງ 1 ໂມລ ນນັ້ ຄ: ຈຸຼ 1 : ຈານວນໂມນ H2 = ຈານວນໂມລ Na ຈຼຸ 2 : ຈານວນໂມນ H2 = ຈານວນໂມລ Mg 8. ໃນການທດົ ລອງ ເມ່ ອເອາົ ເນອ້ ໂລຫະນາຕອີ ອມໃສ່ ລງົ ໄປໃນບກີ ເກນີ າ້ Na ຈະຟຢ່ ເທງິ ໜາ້ ນາ້ ເພາະ Na ມີ ຄວາມໜາແໜນ້ ນອ້ ຍກວ່ ານາ້ ການທ່ ສີ ງັ ເກດເຫນັ ເນອ້ ນາຕອີ ອມແລ່ ນຢ່ ເທງິ ໜາ້ ນາ້ ຢ່ າງວ່ ອງໄວພອ້ ມທງັ ມີ ປະກາຍໄຟເກດີ ຂນ້ ນນັ້ ອະທບິ າຍໄດວ້ ່ າ ເພາະເປັນປະຕກິ ລິ ຍິ າທ່ ີ ເກດີ ຂນ້ ກບັ ນາ້ ຢ່ າງວ່ ອງໄວໄດກ້ າສ H2 ແລະ ຄາຍພະລງັ ງານຄວາມຮອ້ ນອອກມາຢ່ າງຫາຍ. ກາສ H2 ທ່ ເີ ກດີ ຂນ້ ຈ່ ງຍດ້ ນັ ໃຫເ້ ນອ້ ນາຕອີ ອມແລ່ ນ ຢ່ ເທງິ ໜາ້ ນາ້ ສ່ ວນຄວນັ ສຂີ າວທ່ ສີ ງັ ເກດເຫນັ ຄກາສຮໂີ ດຣແຊນປົນກບັ ອາຍນາ້ . 9. ທາດປະສມົ ຈຸຼ 1, ຈຸຼ 2 ທຼຸກຊະນດິ ເປັນທາດປະສມົ ໄອອອນກິ (ຍກົ ເວນັ້ Be ຈຸຼ 2 ເປັນໂຄເວເລນ) ຖາ້ ເປັນ ທາດລະລາຍຈະນາໄຟຟາ້ ໄດ,້ ທາດປະສມົ ບາງຊະນດິ ລະລາຍນາ້ ຈະດດພະລງັ ງານ, ບາງຊະນດິ ຈະຄາຍ ພະລງັ ງານເປັນໄປຕາມທາມະຊາດຂອງທາດນນັ້ ໆສ່ ວນຄຼຸນລກັ ສະນະອ່ ນເປັນໄປຕາມຄຼຸນລກັ ສະນະຂອງ ທາດອປະສມົ ໄອອອນນດິ 10. ທາດປະສມົ ຂອງຈຸຼ ທຼຸກຊະນດິ ລະລາຍນາ້ ໄດ້ ແຕ່ ມຄີ ວາມສາມາດໃນການລະລາຍໄດບ້ ່ ເທ່ າົ ກນັ ເຊ່ ນັ : ພວກກາກໂບນດັ ແລະ ຟົດສະຟັດຂອງລຕິ ອີ ອມ (Li2CO3, Li3PO4) ລະລາຍໄດນ້ ອ້ ຍ, ປະກອບຂອງຈຼຸ 2 ກບັ ໄຟຟາ້ ບນັ ຈຸຼ -1 ລະລາຍນາ້ ໄດ້ ແຕ່ ກບັ ໄຟຟາ້ ບນັ ຈຸຼ -2,-3 ( CO32, SO42, PO43HPO4 ແລະ ອ່ ນໆ) ບ່ ລະລາຍ ຍກົ ເວນັ້ MgSO4 ລະລາຍໄດ.້ IX. ທາດທຣານຊຊິ ນັ ສະຫຸຼບໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ 1. ໂລຫະທຣານຊຊິ ນັ ໃນຮອບທີ 4 ມເີ ລກອາຕອມຕງັ້ ແຕ່ 21 - 30 ຈະມເີ ວເລນເອເລກັ ຕຣງົ ເທ່ າົ ກບັ 2 (ຍກົ ເວນັ້ Cr ແລະ Cu ມເີ ວເລນເອເລກັ ຕຣງົ ເທ່ າົ ກບັ 1) ດ່ ງັ ນນັ້ , ຈ່ ງຄາ້ ຍຄກບັ ເວເລນເອເລກັ ຕຣງົ ຂອງທາດຈຼຸ 2 ແລະ ຈຼຸ 1 ແຕ່ ການຈດັ ເອເລກັ ຕຣງົ ໃນລະດບັ ພະລງັ ງານທີ 3 (ຖດັ ຈາກຊນັ້ ນອກເຂາົ້ ໄປ) ຈະຕ່ າງກນັ ຄ ຢ່ ລະຫວ່ າງ 9-18 2. ຂແ້ ຕກຕ່ າງຂອງການຈດັ ເອເລກັ ຕຣງົ ຂອງທາດໃນຮອບວຽນທີ 4 ລະຫວ່ າງທາດຈຸຼ 1, 2, A ກບັ ທຣານຊິ ຊນັ ໃຫເ້ ບ່ ງິ ທ່ ຈີ ານວນເອເລກັ ຕຣງົ ໃນລະດບັ ພະລງັ ງານທີ 3 (ຖດັ ຈາກຊນັ້ ນອກ) ດ່ ງັ ນ:ີ້ 84 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ - ຖາ້ ເປັນໂລຫະຈຸຼ 1, 2 (K, Ca) ຈະເປັນ 8 - ຖາ້ ເປັນຈຸຼ 3, 4, 5, 6, 7 ຈະເປັນ 18 - ຖາ້ ເປັນໂລຫະທຣານຊຊິ ນັ ຈະເປັນ 9 ເຖງິ 18 ຈຼຸ 3 ເຖງິ ຈຼຸ 8A ກນັ ທາດທຣານຊຊິ ນັ ບາງຕວົ (Cu, Zn) ມເີ ອເລກັ ຕຣງົ ໃນລະດບັ ພະລງັ ງານທີ 3 ຄກນັ ຄ 18 ແຕ່ ຊນັ້ ນອກສຼຸດຕ່ າງກນັ ຄທຣານຊຊິ ນັ ຈະເທ່ າົ ກບັ 1 ຫ 2 ຖາ້ ເກນີ 2 ສະແດງວ່ າເປັນຈຼຸ 4 3. ໂລຫະທຣານສຊິ ນັ ມຈີ ດຸຼ ຟົດ, ຈດຸຼ ຫອມແຫວສງກວ່ າໂລຫະ 1, 2 ເພາະໂລຫະທຣານຊຊິ ນັ ມຂີ ະໜາດ ນອ້ ຍກວ່ າ ຈ່ ງມພີ ນັ ທະໂລຫະທ່ ແີ ຂງແຮງກວ່ າໂລຫະຈຸຼ 4 ຈດຼຸ ຟົດຂອງໂລຫະທຣານຊຊິ ນັ (ລວມທງັ ຈດຸຼ ຫອມແຫວ) ຈະສງກວ່ າຂອງໂລຫະຈຼຸ 1, 2A ຫາຍຍກົ ເວນັ້ Zn ມຈີ ດຸຼ ຟົດ, ຈດຼຸ ຫອມແຫວ ໃນກ່ ຸຼມດຽວ ກບັ ໂລຫະຈຼຸ 1, 2A ຈດຼຸ ຟົດ, (ຈດຼຸ ຫອມແຫວ)ຂອງໂລຫະທຣານຊຊິ ນັ ນາກນັ ຈະບ່ ແຕກຕ່ າງກນັ ເທ່ າົ ໃດ 4. ປຽບທຽບຄ່ າ IE ຂອງໂລຫະທຣານຊຊິ ນັ ຈຸຼ 1, 2A ຄ່ າ IE ຂອງທາດໃນຮອບທີ 4 ລວມທງັ ທຣານຊຊິ ນັ ຈະເພ່ ມີ ຂນ້ ຈາກຊາ້ ຍໄປຂວາ ແຕ່ ແນວໂນມ້ ຂອງໂລ ຫະທຣານຊຊິ ນັ ນາກນັ ຄ່ າ IE ຈະໃກຄ້ ຽງກນັ (ບ່ ແຕກຕ່ າງກນັ ເທ່ າົ ໃດ)ເພາະຂະໜາດອາຕອມແຕກຕ່ າງກນັ ນອ້ ຍ ກວ່ າທາດຈຼຸ A 5. ຕາຕະລາງສະຫຼຸບຄຼຸນລກັ ສະນະຂອງໂລຫະທຣານຊຊິ ນັ ທ່ ແີ ຕກຕ່ າງຈາກໂລຫະຈຼຸ 1 A, 2A ຄຼຸນລກັ ສະນະ ທາດທຣານຊຊິ ນັ ໂລຫະຈ1ຼຸ A, 2A 1. ການຈດັ ລຽງເອເລກັ ຕຣງົ ຖດັ ຈາກຊນັ້ ນອກເຂາົ້ ໄປຈະມເີ ອ ຖດັ ຈາກຊນັ້ ນອກເຂາົ້ ໄປຈະມເີ ອ ເລກັ ຕຣງົ ແຕ່ 0 ເຖງິ 18 ເຊ່ ນັ : ເລກັ 8 ສະເໝີ 2. ຄຸຼນລກັ ສະນະເປັນພາຣາແມກເນຕກິ 2,8,9,2 ເຊ່ ນັ : 2,8,9,2 2,8,18,1 3. ທາດປະສມົ 2,8,18,10,2 2,8,18,8, 1 1. ເລກອອກຊເີ ດຊນັ ຖກດດຢ່ າງອ່ ອນໆດວ້ ຍແມ່ ເຫກັ ບ່ ມີຄຸຼ ນລັກສະນະທຣານຊິຊັນ 2. ສີ ເພາະບ່ ມເີ ອເລກັ ຕຣງົ ດ່ ຽວ 3. ເຊງິ ຊອ້ ນ ບາງຊະນິດເຮັດເປັ ນແຜ່ ນແ ມ່ ເຫກັ ໄດເ້ ຊ່ ນັ : Fe, Co - ໂລຫະແຕ່ ລະຊະນດິ ເກດີ ທາດ ມເີ ລກອອກຊເີ ດຊນັ ໄດເ້ ທ່ າົ ເດມີ ປະສມົ ໄດຫ້ າຍຊະນດິ ຊ່ ງມເີ ລກ ສະເໝຄີ +1 ແລະ +2 ຕາມລາ ດບັ ອອກຊເີ ດຊນັ ໄດຫ້ າຍຄ່ າ ທາດປະສມົ ເປັນສຂີ າວ -ໃຫສ້ ີຕ່ າງໆຕາມເລກອອກຊີເດ ເກີດທາດປະສົມເຊິງຊອ້ ນໄດ້ ຊນັ ຍກົ ເວນັ້ ຈຼຸ III B (Sc) ຍາກກວ່ າເຊ່ ນັ : (Al ໃນຈຸຼ 3 A ທ່ ເີ ກດີ ໄດ)້ - ເກດີ ໄດທ້ ງັ ທາດປະສມົ ປົກກະ ຕິ ແລະ ທາດປະສມົ ເຊງິ ຊອ້ ນຊ່ ງ ເກດີ ໄດງ້ ່າຍກວ່ າ 4. ຄວາມໜາແໜນ້ ສງຈ່ ງຈດັ ເປັນໂລຫະໜກັ ,ບ່ ມີ ມທີ ງັ ເບາົ ກວ່ ານາ້ (Li,Na,K) ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ ເບາົ ກວ່ ານາ້ ,ຄວາມໜາແໜນ້ ແລະ ຄວາມໜາແໜນ້ ບ່ ເກນີ 5 85

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ ຫາຍທ່ ສີ ຼຸດໂດຍສະເພາະແມ່ ນ g/cm3 ທາດ Au =19.3g/cm3 5. ຈດຸຼ ຟົດ, ຈດຼຸ ຫອມແຫວ ບ່ ສງຫາຍ ສງຫາຍ 6. ຂະໜາດອາຕອມ ນອ້ ຍກວ່ າ ໃຫ່ ຍກວ່ າ 6. ຄຸຼນລກັ ສະນະກ່ ຽວກບັ ການຈດັ ລຽງເອເລກັ ຕຣງົ ຕາມລາຍລະອຽດໃນຫວົ ຂ້ 34-37 (ມແີ ນວຂສ້ ອບໃຫ້ ພຈິ າລະນາສະເໝໆີ ) ທາດທຣານຊຊິ ນັ ທຸຼກທາດ ເປັນໂລຫະແຕ່ ມຄີ ວາມເປັນໂລຫະນອ້ ຍກວ່ າໂລຫະຈຼຸ 1 ແລະ ຈຸຼ 2 ມຈີ ດຼຸ ຫອມແຫວ, ຈດຸຼ ຟົດ ແລະ ຄວາມໜາແໜນ້ ສງ ແລະ ສງວ່ າໂລຫະຈຼຸ 1 ແລະ ຈຼຸ 2 ທາດ ທຣານຊຊິ ນັ ມສີ ະຖານະເປັນທາດແຂງ (ຍກົ ເວນັ້ Hg ເປັນທາດແຫວ) ຄວາມໜາແໜນ້ ມແີ ນວໂນມ້ ເພ່ ມີ ຂນ້ ຕາມຮອບວຽນຈາກຊາ້ ຍໄປຂວາ ຍກົ ເວນັ້ ສງັ ກະສີ Zn 7. ນາໄຟຟາ້ ແລະ ນາຄວາມຮອ້ ນໄດດ້ ສີ າລບັ ໃນຮອບວຽນທີ 4 (ອະນຸຼກມົ ທີ 1) ທອງແດງນາໄຟຟາ້ ໄດດ້ ທີ ່ ີ ສຼຸດໃນຮອບວຽນທີ 5 (ອະນກຼຸ ມົ ທີ 2) ເງນິ ນາໄຟຟາ້ ໄດດ້ ທີ ່ ສີ ຼຸດ ແລະ ໃນຮອບວຽນທີ 6 (ອະນຸຼກມົ ທີ 3) ຄານາໄຟຟາ້ ໄດດ້ ທີ ່ ສີ ຼຸ ດ, ຂະໜາດຂອງອະຕອມ (ລດັ ມອີ າຕອມ) ມແີ ນວໂນມ້ ຫຼຸດລງົ ເມ່ ອເລກອາຕອມ ເພ່ ມີ ຂນ້ ຕາມຮອບວຽນ (ຈາກຊາ້ ຍໄປຂວາ) ແຕ່ ມຂີ ະໜາດບ່ ແຕກຕ່ າງກນັ ເທ່ າົ ໃດ ເມ່ ອທຽບກບັ ທາດໃນຈຼຸ A ຂອງຮອບດຽວກນັ ມຄີ ວາມຄາ້ ຍຄກນັ ຕາມຮອບວຽນຫາຍກວ່ າຕາມຈຸຼ 8. ທາດທຣານສຊິ ນັ ສາມາດເກດີ ເປັນທາດປະສມົ ມເີ ລກອອກຊເິ ດຊນັ ໄດຫ້ າຍກວ່ າ 1 ຄ່ າ ແລະ ສາມາດເກດີ ອີ ອງົ ແລະ ທາດປະກອບເຊງິ ຊອ້ ນໄດດ້ ເີ ພາະອອີ ງົ ຂອງທາດທຣານຊຊິ ນັ ມຂີ ະໜາດນອ້ ຍ ແລະ ມໄີ ຟຟາ້ ບນັ ຈບຼຸ ວກສງ, ທາດປະສມົ ຂອງທາດທຣານຊຊິ ນັ ມກັ ມສີ ຕີ ່ າງກນັ ແລະ ສຈີ ະປ່ ຽນໄປເມ່ ອເລກອອກຊເິ ດຊນັ ຂອງທາດທຣານຊຊິ ນັ ປ່ ຽນໄປ ຫ ຈານວນຊະນດິ ຂອງກ່ ຼຸມອາຕອມ (ລແິ ກນ) ຕ່ າງກນັ 9. ທາດບາງຕວົ ເຮດັ ໃຫເ້ ປັນແມ່ ເຫກັ ໄດຄ້ : ເຫກັ , ໂຄບນັ , ນແິ ກນ ໂລຫະທງັ ສາມນປີ້ ົກກະຕແິ ມ່ ເຫກັ ດດໄດ້ ແຕ່ ຖາ້ ໂລຫະເຫ່ າົ ນຢີ້ ່ ໃນສະນາມແມ່ ເຫກັ ທ່ ແີ ຮງເປັນເວລາດນົ . ໂລຫະເຫ່ າົ ນຈີ້ ະກາຍເປັນແມ່ ເຫກັ ດວ້ ຍ ແລະ ເປັນທາດທ່ ມີ ກັ ມຢີ ່ ໃນແຮ່ ຕ່ າງໆ ຕາມທາມະຊາດ 10. ທາດທຣານຊຊິ ນັ ສາມາດເກດີ ເປັນທາດປະສມົ ທາມະດາ ເຊ່ ນັ : MnCl2,MnO2,Fe2O3 ເປັນຕນົ້ ແລະ ຍງັ ສາມາດເກດີ ເປັນທາດປະສມົ ເຊງິ ຊອ້ ນໄດອ້ ກີ ເຊ່ ນັ : KMnO4, K2Cr2O4, K 3[Fe(CN)6] ເປັນຕນົ້ ທາດທຣານຊຊິ ນັ ເຊ່ ນັ : Cr, Mn ເປັນຕນົ້ ເກດີ ທາດປະສມົ ໄດຫ້ າຍຊະນດິ ແຕ່ ລະຊະນດິ ໃຫສ້ ຕີ ່ າງກນັ ຊ່ ງສຂີ ອງທາດປະສມົ ຂອງທາດດຽວກນັ ປ່ ຽນແປງໄດຕ້ າມເລກອອກຊເີ ດຊນັ ທ່ ປີ ່ ຽນແປງຊະນດິ ຂອງອອີ ງົ ລບົ ທ່ ມີ າເກດີ ພນັ ທະນາ ແລະ ໂຄງສາ້ ງຂອງທາດປະສມົ ທ່ ເີ ກດີ ຂນ້ 11. ເຫດຜນົ ທ່ ທີ າດປະສມົ ທຣານຊຊິ ນັ ມສີ ີ ເນ່ ອງຈາກເອເລກັ ຕຣງົ ໃນ 3d-orbital ຊ່ ງຢ່ ໃນສະຖານະພນ້ ຖານ (Ground State) ໄດຮ້ ບັ ພະລງັ ງານແສງໃນຊ່ ວງແສງຂາວ (Visible light) ເຮດັ ໃຫປ້ ່ ຽນຈາກລະດບັ ພະລງັ ງານຕ່ າຂນ້ ໄປສ່ ລະດບັ ພະລງັ ງານທ່ ສີ ງກວ່ າ (Excited state) ແລະ ມສີ ຕີ ່ າງໆ ຕາມຄວາມຖ່ ີຂອງ ແສງທ່ ຖີ ກດດກນໄປ. ທາດທຣານຊຊິ ນັ ສ່ ວນຫາຍທາປະຕກິ ລິ ຍິ າໂດຍກງົ ກບັ ອະໂລຫະໄດເ້ ມ່ ອໄດຮ້ ບັ ຄວາມຮອ້ ນ ແຕ່ ປະຕກິ ລິ ຍິ າບ່ ຮຸຼນແຮງເທ່ າົ ກບັ ທາດຈຼຸ 1 ແລະ ຈຼຸ 2 ເຊ່ ນັ : ສາມາດເກດີ ເປັນທາດປະກອບ ອກົ ຊດິ , ກລວົ ແລະ ຊຸຼນຟົວ ເມ່ ອທາປະຕກິ ລິ ຍິ າກບັ ທາດອກົ ຊແີ ຊນ, ກ ແລະ ມາດຕາມລາດບັ 86 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ 12. ອກົ ຊດິ ຂອງໂລຫະຂອງທາດທຣານຊຊິ ນັ ສ່ ວນຫາຍມຄີ ຸຼນລກັ ສະນະເປັນບາເຊີ ແຕ່ ກມອີ ກົ ຊດິ ບາງຊະນດິ ມີ ຄຸຼນລກັ ສະນະເປັນອາຊດິ ແລະ ເປັນໄດທ້ ງັ ອາຊດິ ແລະ ບາເຊ.ີ ອກົ ຊດິ ທ່ ບີ ່ ລະລາຍນາ້ ຈະທດົ ສອບຄວາມ ເປັນອາຊດິ ແລະ ບາເຊໂີ ດຍການນາມາທາປະຕກິ ລິ ຍິ າກບັ ບາເຊີ ແລະ ອາຊດິ ຕາມລາດບັ ໂດຍທ່ ວົ ໄປທາດ ປະສມົ ຂອງທາດໜ່ ງທ່ ມີ ເີ ລກອອກຊເິ ດຊນັ ສງຈະມຄີ ຸຼນລກັ ສະນະເປັນອາຊດິ ຫາຍກວ່ າທາດປະສມົ ຂອງ ທາດດຽວກນັ ທ່ ມີ ເີ ລກອອກຊເິ ດຊນັ ຕ່ າກວ່ າ 13. ທາດທຣານຊຊິ ນັ ມເີ ລກອອກຊເິ ດຊນັ ໄດຫ້ າຍຄ່ າເຮດັ ໃຫສ້ າມາດເກດີ ທາດປະກອບຂອງທາດນນັ້ ໆ ໄດ້ ຫາຍຊະນດິ ສາເຫດທ່ ທີ າດທຣານສຊິ ນັ ມເີ ລກອອກຊເິ ດຊນັ ໄດຫ້ າຍຄ່ າ ເນ່ ອງຈາກທາດທຣານສຊິ ນັ ມຄີ ່ າ ພະລງັ ງານໄອອອນໄນເຊຊນັ (IE) ລາດບັ ຕ່ າງໆບ່ ຕ່ າງກນັ ເທ່ າົ ໃດ ທາດທຣານຊຊິ ນັ ຈ່ ງສາມາດໃຊເ້ ອເລກັ ຕຣງົ ໃນລະດບັ ພະລງັ ງານຂນັ້ ໃນຖດັ ເຂາົ້ ມາຈາກຊນັ້ ນອກອກີ 1 ລະດບັ ພະລງັ ງານໄດອ້ ກີ ເພ່ ອໃຊໃ້ ນການ ທາປະຕກິ ລິ ຍິ າກບັ ທາດອ່ ນໆ Mn ຢ່ ໝ່ 7B ມເີ ລກອອກຊເິ ດຊນັ ໄດທ້ ງັ ໝດົ 7 ຄ່ າ ຄຕງັ້ ແຕ່ 1-7, Cr ຢ່ ຈຸຼ 6B ມເີ ລກອອກຊເິ ດຊນັ ໄດ້ ສງທ່ ສີ ຼຸດ ທາດ Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn ເລກອອກຊເີ ດຊນັ +3 +4 +5 +6 +7 +6 +5 +4 +3 +2  ສງທ່ ສີ ຼຸດ 14. ການທ່ ີທາດທຣານຊຊິ ນັ ສ່ ວນໃຫຍ່ ມເີ ລກອອກຊເິ ດຊນັ ໄດຫ້ າຍກວ່ າ 1 ຄ່ າ ທາດພວກນີຈ້ ່ ງເກດີ ທາດ ປະສມົ ປະເພດໜ່ ງໆໄດຫ້ າຍທາດ ເຊ່ ນັ : ມງັ ການ ເກດີ ທາດປະສມົ ອກົ ຊດິ ໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ MnO,Mn2O3, Mn3O4, Mn3O7 ໃຊເ້ ລກອອກຊເິ ດຊນັ +2,+3,+4,  8 , +7 ຕາມລາດບັ ແຕ່ ໂດຍທ່ ວົ ໄປທາດປະກ 3 ສມົ ຂອງ Mn2+ ໝນັ້ ຄງົ ທ່ ສີ ຸຼດ 15. ໃນທາດປະກອບເຊງິ ຊອ້ ນປະກອບດວ້ ຍອອີ ງົ ບວກ ແລະ ອອີ ງົ ລບົ ເກດີ ພນັ ທະໄອອອນນກິ ກນັ ແຕ່ ມອີ ອີ ງົ ບວກ ຫ ອອີ ງົ ລບົ ຫ ທງັ ສອງເປັນອອີ ງົ ເຊງິ ຊອ້ ນ 16. ໂລຫະທ່ ມີ ຂີ ະໜາດອາຕອມ ຫ ອອີ ງົ ນອ້ ຍ ຈະເກດີ ທາດເຊງິ ຊອ້ ນທ່ ໄີ ວຕ່ ປະຕກິ ລິ ຍິ າເຄມີ ແລະ ໝນັ້ ຄງົ 87 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ ກວ່ າໂລຫະທ່ ມີ ຂີ ະໜາດອາຕອມ ຫ ອອີ ງົ ໃຫຍ່ ທງັ ນເີ້ ພາະອາຕອມ ຫ ອອີ ງົ ທ່ ມີ ຂີ ະໜາດນອ້ ຍຈະເກດີ ແຮງດງດດທາງໄຟຟາ້ ສະຖດິ ກບັ ລແິ ກນໄດຫ້ າຍ, ຈ່ ງເພ່ ມີ ຄວາມແຂງແກ່ ນມຜີ ນົ ໃຫທ້ າດເຊງິ ຊອ້ ນມຄີ ວາມ ໝນັ້ ຄງົ ດີ ໂລຫະບາງຕວົ ເກດີ ທາດເຊີງຊອ້ ນໂດຍມເີ ລກອອກຊເິ ດຊນັ ໄດຫ້ າຍຄ່ າ ເຊ່ ນັ : [Fe(CN)6]4- ແລະ [Fe(CN)6]3-, ເຫກັ (Fe) ມເີ ລກອອກຊເິ ດຊນັ + 2 ແລະ +3 ຕາມລາດບັ ທາດເຊງິ ຊອ້ ນທ່ ເີ ກດີ ຈາກໂລຫະທ່ ມີ ເີ ລກອອກຊເິ ດຊນັ ສງ ຈະໝນັ້ ຄງົ ກວ່ າທາດເຊງິ ຊອ້ ນທ່ ເີ ກດີ ຈາກໂລຫະມເີ ລກອອກຊເິ ດຊນັ ຕ່ າ. ທາດເຊງິ ຊອ້ ນຂອງ Cr2+, Fe2+, Co3+ ຈະໝນັ້ ຄງົ ທາດເຊງິ ຊອ້ ນຂອງ Cr2+, Fe2+ ແລະ Co3+ ເພາະວ່ າເລກອອກຊເິ ດຊນັ ສງຂນ້ ຂະໜາດນອ້ ຍລງົ ຈ່ ງເກດີ ທາດເຊງິ ຊອ້ ນທ່ ໝີ ນັ້ ຄງົ ກວ່ າ 17. ພນັ ລະລະຫວ່ າງໂລຫະກນັ ລແິ ກນ ເປັນພນັ ທະໂຄເວເລນຊະນດິ ໂຄອດເີ ນຊນັ ໂຄເວເລນນນັ້ ຄ ທາດທ່ ເີ ປັນ ລແິ ກນຈະເປັນຕວົ ໃຫເ້ ອເລກັ ຕຣງົ ແກ່ ອາຕອມກາງ (ໂລຫະ) ເກດີ ແຮງຍດໜ່ ຽວກນັ ເປັນອອີ ງົ ເຊງິ ຊອ້ ນ. ຕວົ ຢ່ າງ ພນັ ທະໂຄອດເີ ນດໂຄເວເລນຕ ຫ ພນັ ທະເດຕຟີ (Dative hund) Co3+ ເຮດັ ໜາ້ ທ່ ເີ ປັນອອີ ງົ ທ່ ຢີ ່ ສນກາງ ແລວ້ ເກດີ ພນັ ທະແບບໂຄອດເີ ນດກບັ ໂມເລກຸຼນຂອງແອມໂມເນຍ (NH3) (ລແິ ກນ) ໂດຍມອີ າຕອມຂອງນໂີ ຕຣ ແຊນເປັນອາຕອມທ່ ໃີ ຫເ້ ອເລກັ ຕຣງົ ຄ່ ສ່ ວນ Co3+ ເຮດັ ໜາ້ ທ່ ເີ ປັນຕວົ ຮບັ ເອເລກັ ຕຣງົ ຄ່ X. ປະຕກິ ລິ ຍິ າຂອງທາດຈຸຼ VIIA ສະຫຼຸບໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ 1. ການທດົ ສອບຄວາມສາມາດໃນການທາປະຕກິ ລິ ຍິ າຣີດອກ (ໃຫ-້ ຮບັ e-) ຂອງທາດຈຸຼ 7ນາກນັ ນນັ້ ຄ ທດົ ສອບປຽບທຽບລາດບັ ຄວາມສາມາດໃນການເປັນຕວົ ອອກຊໄິ ດ (ທາດທ່ ຮີ ບັ e- ໄດດ້ )ີ ເຮດັ ໄດໂ້ ດຍຕ່ ມທາດລະ ລາຍຂອງທາດຮາໂລເຈນ (Cl2, Br2, I2) ລງົ ໃນທາດລະລາຍທ່ ມີ ຮີ າໂລເຈນອອີ ງົ ເປັນອງົ ປະະກອບ (ທາດປະສມົ ເຮ ໄລ) ເຊ່ ນັ NaCl, KBr ເປັນຕນົ້ . Cl2 ໃນ CCl4 ບ່ ມສີ ີ Br2 ໃນ CCl4 ສສີ ມົ້ I2 ໃນ CCl4 ສບີ ວົ 88 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ ເມ່ ອປະສມົ ທາດລະລາຍດ່ ງັ ກ່ າວແລວ້ ປາກດົ ວ່ າ ສຂີ ອງທາດລະລາຍປ່ ຽນແປງໄດ້ ສະແດງວ່ າເກດີ ປະຕກິ ລິ ິ ຍາຣດີ ອກໄດໂ້ ດຍຈຼຸ 7 ທ່ ເີ ປັນໂມເລກຸຼນ (X2) ຈະເປັນຕວົ ຮບັ ເອເລກັ ຕຣງົ 2. ທາດທງັ ໝດົ ໃນຈຼຸ 7 ທາດທ່ ເີ ປັນຕວົ ອອກຊໄິ ດດີທ່ ສີ ຼຸດຄ F2 > Cl2 > Br2 ຕາມລາດບັ ເພາະ ພຈິ າລະນາຈາກຄ່ າ E0 (ຄ່ າຍໄ້ ຟຟາ້ ເຄ່ ງິ ເຊລລ໌ ຖາ້ E0 ຫາຍສະແດງວ່ າຮບັ e- ໄດດ້ ເີ ປັນຕວົ ອອກຊໄີ ດໄດດ້ )ີ ພບົ ວ່ າ F ມຄີ ່ າ E0 ສງສຸຼດ Cl, Br ແລະ I ມຄີ ່ າ E0 ຫາຍ ຮອງລງົ ມາຕາມລາດບັ ດ່ ງັ ນນັ້ , F2 ສາມາດອອກຊໄິ ດ Cl- (aq) ໄດ້ Cl2 ປະຕກິ ລິ ຍິ າຣດີ ອກຂອງທາດຈຼຸ 7 ສາມາດຂຽນສມົ ຜນົ ໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ 2Br- (aq)+CI2(aq)  2Cl- (aq) + Br2(aq) 2I- (aq)+ Cl2(aq)  2Cl- (aq) + I2 (aq ) 2I- (aq)+ Br2(aq)  2Br- (aq) + I2 (aq ) Br- (aq) + I2 (aq )  ບ່ ເກດີ ປະຕກິ ລິ ຍິ າ 2Cl- (aq) + Br2 (aq )  ບ່ ເກດີ ປະຕກິ ລິ ຍິ າ ປະຕກິ ລິ ຍິ າຣດີ ອກເກດີ ຂນ້ ເປັນດ່ ງັ ນ:ີ້ 2Br- (aq) + Cl2 (aq )  2Cl- (aq) + Br2 (aq ) ສະແດງວ່ າ Cl- ມຄີ ວາມສາມາດຍາດເອເລກັ ຕຣງົ ໄດດ້ ກີ ວ່ າ Br2 ຫ Cl2 ເປັນຕວົ ອອກຊໄິ ດທ່ ແີ ຮງກວ່ າ Br2 ນນັ້ ເອງ 10.1 ທາດຮາໂລແຊນ ຄຸຼນລກັ ສະນະຂອງຮໂີ ດຣແຊນທ່ ຄີ າ້ ຍຄທາດຮາໂລແຊນມດີ ່ ງັ ນ:ີ້  ເວເລນເອເລກັ ຕຣງົ ນອ້ ຍກວ່ າທາດເສອຍ 1 ຕວົ (He)  ບ່ ນາໄຟຟາ້ ຄຈຸຼ 7  ຈານວນອາຕອມໃນໂມເລກຸຼນເປັນ 2 ອາຕອມ  ຄ່ າພະລງັ ງານໄອອໄນເຊຊນັ ແລະ ຄ່ າເອເລກັ ໂຕຣເນກາຕວິ ຕິ ສີ ງ  ຮບັ ເອເລກັ ຕຣງົ ແລວ້ ເກດີ ເປັນອອີ ງົ ລບົ (-1)  ມຄີ ່ າເລກອອກຊເິ ດຊນັ -1 ຄຸຼນລກັ ສະນະຮໂີ ດຣແຊນທ່ ຄີ າ້ ຍກບັ ໂລຫະຈຼຸ 1 ຄ ມເີ ວເລນເອເລກັ ຕຣງົ = 1 ຄກນັ , ມເີ ລກອອກຊເີ ດຊນັ ໃນທາດປະສມົ ເປັນ +1 ຄກນັ ໂດຍສະຫຼຸບ H ມຄີ ຸຼນລກັ ສະນະສ່ ວນໃຫຍ່ ຄາ້ ຍຄຈຼຸ 7 ຫາຍກວ່ າຈຸຼ 1 ແລະ ໃນຕາຕະລາງທາດຈະຈດັ H ເປັນທາດຮອບວຽນທີ 1 ຢ່ ລະຫວ່ າງໝ່ ທ່ ີ 7 ກບັ ຈຼຸ 1 10.2 ກມັ ມນັ ຕະພາບລງັ ສີ ລງັ ສີ 3 ຊະນດິ ຈາກທາດກມັ ມນັ ຕະພາບລງັ ສີ ມດີ ່ ງັ ນີ້  ອນຼຸພາກ  ( particles) (He) ຄ ນວິ ເຄຍຂອງອາຕອມຂອງທາດເຮລອີ ອມ ຊ່ ງປະກອບດວ້ ຍໂປຣ ຕຣງົ 2 ອະນຸຼພາກ ແລະ ເນຕີ ຣງົ 2 ອະນຸຼພາກ, ອນຼຸພາກ  ມໄີ ຟຟາ້ ບນັ ຈເຸຼ ປັນບວກມຄີ ວາມໄວຂອງ 89 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ ການເຄ່ ອນທ່ ປີ ະມານ 2 ເທ່ າົ ຂອງຄວາມໄວແສງ ເນ່ ອງຈາກມນັ ມຂີ ະໜາດໃຫຍ່ ຈ່ ງມອີ ານາດທະລຼຸນອ້ ຍ ກວ່ າລງັ ສຊີ ະນດິ ອ່ ນ.  ອະນຸຼພາກ  (  particle) ຄ ເອເລກັ ຕຣງົ ເປັນອະນຼຸພາກບ່ ມມີ ວນສານ, ມໄີ ຟຟາ້ ບນັ ຈລຼຸ ບົ , ເຄ່ ອນທ່ ີ ດວ້ ຍຄວາມໄວສງຫາຍເກອບເທ່ າົ ຄວາມໄວແສງ, ມມີ ວນສານນອ້ ຍຫາຍເມ່ ອທຽບກບັ ອານາດທະລຼຸປານ ກາງ, ອະນພຼຸ າກເບຕາແບ່ ງອອກຄ ການສະຫາຍຕວົ ໃຫເ້ ບຕາບວກ ( ຫ ໂພຊຕິ ອອນ ສນັ ຍະລກັ 0 e ) 1 ເກດີ ຈາກການທ່ ີ proton 1 ຕວົ ພາຍໃນ Nucleus ປ່ ຽນສະພາບກາຍເປັນ Neutron 1 ຕວົ ເຮດັ ໃຫ້ Nucleus ໃໝ່ ທ່ ເີ ກດີ ມເີ ລກອາຕອມຫຸຼດລງົ ແຕ່ ເລກມວນສານຄງົ ທ່ ພີ ອ້ ມກບັ ໃຫໂ້ ພຊຕິ ອນອອກມາ ແລະ ການສະຫາຍຕວົ ໃຫເ້ ບຕາລບົ (   ຫ electron, 0 e ) ເກດີ ຈາກການທີ neutron 1 ຕວົ ພາຍໃນ 1 Nucleus ເຮດັ ໃຫ້ Nucleus ທ່ ເີ ກດີ ໃໝ່ ແລະ ມເີ ລກອະຕອມເພ່ ມີ ຂນ້ ແຕ່ ເລກມວນສານຄງົ ເຕມັ ພອ້ ມ ກບັ ໃຫເ້ ອເລກັ ຕຣງົ ອອກມາ  ລງັ ສີ  (  gamma rays) ເປັນຄນ້ ແມ່ ເຫກັ ໄຟຟາ້ , ມຄີ ວາມຍາວຊ່ ວງຄນ້ ສນັ້ ຫາຍ, ຄວາມຖ່ ີສງຫາຍ ກວ່ າລງັ ສີ X ມຄີ ວາມໄວເທ່ າົ ກບັ ແສງໃນສນຍາກາດ, ມອີ ານາດທະລຸຼສງ, ບ່ ມໄີ ຟຟາ້ ບນັ ຈຸຼ (ຈ່ ງບ່ ບ່ ຽງເບນ ໃນສະໜາມໄຟຟາ້ ຫ ສະໜາມແມ່ ເຫກັ ) ຜ່ ານຊນໜາ 8 mm ຫ ຄອນກຣີດໜາ 10 cm ໄດເ້ ຊ່ ນັ ດຽວ ກບັ ລງັ ສເີ ອກ  Gciger-Muller Counter ສາມາດບອກປະລມິ ານຄວາມເຂມັ້ ຂຸຼນ້ ຂອງລງັ ສໄີ ດມ້ ຫີ ກັ ການເຮດັ ວຽກຂອງ ໄກເກ,ີ ມລເລ,ີ ເຄາົ ເຕີ ໂດຍອາໄສການນາໄຟຟາ້ ຂອງກາສເສ່ ອຍ (ກາສອາກອນ ) ເມ່ ອມລີ ງັ ສຜີ ່ ານເຂາົ້ ໄປ ໃນຊ່ ອງຮບັ ຈະເຮດັ ໃຫກ້ າສແຕກຕວົ ເປັນອອີ ງົ ເພາະ ຫຼຸດອອກໄປເກດີ Ar+ ມຄີ ວາມແຮງລະຫວ່ າງໄຟຟາ້ ບນັ ຈບຸຼ ວກກບັ ໄຟຟາ້ ບນັ ຈລຼຸ ບົ ຂອງຂວົ້ ໄຟຟາ້ ສາມາດວດັ ຄ່ າຄວາມຕ່ າງແຮງໄດຈ້ າກໜາ້ ປັດ, ປະລມິ ານຄ່ າ ຄວາມແຮງຈະຫາຍຕາມປະລມິ ານລງັ ສທີ ່ ຜີ ່ ານເຂາົ້ ມາ. XI. ປະຕກິ ລິ ຍິ ານວິ ເຄຍ ສະຫຸຼບໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ 1. ປະຕກິ ລິ ຍິ ານວິ ເຄຍແບ່ ງອອກເປັນ 2 ຊະນດິ ຄ ປະຕກິ ລິ ຍິ າຟິວຊນັ ແລະ ປະຕກິ ຣິ ຢິ າຟິດຊນັ ໂດຍຈະເກດີ ການ ປ່ ຽນແປງອງົ ປະກອບ ຫ ລະດບັ ພະລງັ ງານຂອງນວິ ເຄຍຜນົ ຈາກການປ່ ຽນແປງເຮດັ ໃຫເ້ ກດີ ນວິ ເຄຍຂອງທາດໃໝ່ ແລະ ເກດີ ພະລງັ ງານຂນ້ ຢ່ າງຫວງຫາຍ.  ປະຕກິ ລິ ຍິ າຟິດຊນັ ເປັນການປ່ ຽນແປງນວິ ເຄຍຂອງອາຕອມທາດໜກັ , ແຕກຕວົ ອອກເປັນນວິ ເຄຍຂອງ ທາດໃໝ່ (ເບາົ ) ສອງສ່ ວນ ຕວົ ຢ່ າງ: 01n U235 15462Ba3961Kr  3(01n) +ພະລງັ ງານ 92  ປະຕກິ ລິ ຍິ າຟິວຊນັ ເປັນການປ່ ຽນແປງນວິ ເຄຍຂອງທາດເບາົ (ຂະໜາດນອ້ ຍ) 2 ນວິ ເຄຍລວມກນັ ເປັນ ນວິ ເຄຍຂອງທາດໃໝ່ ທ່ ມີ ຂີ ະໜາດໃຫຍ່ (ໜກັ ຂນ້ ) ພອ້ ມມພີ ະລງັ ງານອອກມາແຜນວາດທ່ ສີ ະແດງປະຕກິ ິ ລຍິ ານວິ ເຄຍຟິວຊນັ ສ່ ວນໃຫຍ່ ເກດີ ເທງິ ດວງອາທດິ ຕວົ ຢ່ າງ 2 H 13H 24He01n + ພະລງັ ງານ 1 2 H 12H 23He11n + ພະລງັ ງານ 1 90 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ ຂດ້ ຂີ ອງຟິວຊນັ ເມ່ ອທຽບກບັ ຟິດຊນັ ຄ ຟິວຊນັ ຄາຍພະລງັ ງານອອກມາຫາຍ, ທາດຕງັ້ ຕນົ້ ຂອງຟິວຊນັ ຊອກຫາໄດງ້ ່າຍ ແລະ ມປີ ະລມິ ານຫາຍຜລດິ ພນັ ທ່ ໄີ ດມ້ ເີ ຄ່ ງິ ຊວີ ດິ ສນັ້ ແລະ ມອີ ນັ ຕະລາຍນອ້ ຍກວ່ າຜະລດິ ຕະພນັ ຈາກຟິດຊນັ 2. ສມົ ຜນົ ຂອງນວິ ເຄຍຈະຢ່ ໃນຮບຂອງ X+a  Y+b X = ແກ່ ນນອ້ ຍທ່ ເີ ປັນເປົາ້ Y = ນວິ ເຄຍທ່ ເີ ກດີ ໃໝ່ a = ອະນຸພຼ າກທ່ ແີ ລ່ ນຕາ b = ອະນຼພຸ າກທ່ ເີ ກດີ ໃໝ່ ຈາກຂາ້ ງເທງິ ສາມາດຂຽນຫຍໄ້ ດວ້ ່ າ X(a, b) Y 11.1 ປະຕກິ ລິ ຍິ າລກໂຊ່ ສະຫຼຸບໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ 1. ເປັນປະຕກິ ລິ ຍິ າທ່ ີເກດີ ຈາກປະຕກິ ລິ ຍິ າຟິດຊນັ ຄ ເມ່ ອນວິ ເຄຍ ຂອງທາດໜກັ ຖກຍງິ ດວ້ ຍເນຕີ ຣງົ ແລວ້ ເຮດັ ໃຫນ້ ວິ ເຄຍແຕກເປັນທາດເບາົ ສອງສ່ ວນ ແລະ ໃຫພ້ ະລງັ ງານອອກມາຈານວນຫາຍແລວ້ ຍງັ ມເີ ນຕີ ຣງົ ຈານວນໜ່ ງອອກມາດວ້ ຍ, ເນຕີ ຣງົ ເຫ່ າົ ນຈີ້ ະໄປຕານວິ ເຄຍຂອງທາດໜກັ ທ່ ຢີ ່ ໃກຄ້ ຽງໃຫແ້ ຕກອອກອກີ ເຊ່ ນັ ນຢີ້ ່ າງຕ່ ເນ່ ອງ 2. ເຄ່ ອງປະຕກິ ານນວິ ເຄຍ ເປັນເຄ່ ອງມທ່ ໃີ ຊຜ້ ະລດິ ພະລງັ ງານນວິ ເຄຍມຫີ ກັ ການດ່ ງັ ນ:ີ້  ໂດຍທ່ ວົ ໄປຈະໃຊ້ U-235 ຫ Po-239 ເປັນເຊອ້ ໄຟ  ໃຊແ້ ກຣໄຟ ຫ ນາ້ ເປັນຕວົ ຫຸຼດຄວາມໄວເນຕີ ຣງົ  ໃຊແ້ ທ່ ງແຄດມຽມ ແລະ ໂບຣອນຄວບຄຸຼມອດັ ຕາການເກດີ ປະຕກິ ລິ ຍິ າ ໂດຍການດດເນຕີ ຣງົ ເອາົ ໄວດ້ ວ້ ຍ ຫຸຼດຈານວນເນຕີ ຣງົ ໃຫນ້ ອ້ ຍລງົ . 11.2 ເວລາເຄ່ ງິ ຊວີ ດິ (Half life) ສະຫຼຸບໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ 1. ເວລາເຄ່ ງິ ຊວີ ດິ ຄເວລາທ່ ທີ າດນນັ້ ໃຊໃ້ ນການສະຫາຍຕວົ ໄປຈນົ ເຫອເຄງິ ໜ່ ງຂອງປະລມິ ານເດມີ . ສມົ ມຸຼດທາດ ກມັ ມນັ ຕະພາບລງັ ສຢີ ່ າງໜ່ ງມມີ ວນສານ N0 ກໂິ ລກາມມເີ ວລາເຄ່ ງິ ຊວີ ດິ = 1 ຊ່ ວົ ໂມງ ໃນເວລາ 1 ຊ່ ວງຂອງ Half-life ຈະເຫອ N0 2n N  N0 2n N ຄ ມວນສານທ່ ເີ ຫອ N0 ຄ ມວນສານເລ່ ມີ ຕນົ້ n ຄຈານວນຊ່ ວງຂອງ Half-life = t T ນນັ້ ຄ: Nເຫອ = Nເລ່ ມີ 2ຊ່ ວງ ຂສ້ ງັ ເກດ ຖາ້ ເວລາເຄ່ ງິ ຊວີ ດິ ເປັນ T ຊ່ ວົ ໂມງ ຖາມວ່ າ t ເວລາ 6 ຊ່ ວົ ໂມງ ຈະເປັນຊ່ ວງຂອງ Half-life 91 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຸຼບເຄມີ ມ.ປາຍ ເວລາ t ຊ່ ວົ ໂມງ ເປັນ 1 ຊ່ ວງ  ເວລາ 1 ຊ່ ວົ ໂມງ ເປັນ t ຊ່ ວງ T ຈານວນຊ່ ວງ Half-life(n) = 92 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ

ສະຫຼຸບເຄມີ ມ.ປາຍ ບດົ ທີ 8 ອດັ ຕາການເກດີ ປະຕກິ ລິ ຍິ າເຄມີ 1. ສາມາດຄານວນຫາອດັ ຕາການເກດີ ປະຕກິ ລິ ຍິ າໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ ອດັ ຕາການເກດີ ປະຕກິ ລິ ຍິ າເຄມີ ສາມາດຄດິ ໄດຈ້ າກປະລມິ ານຂອງທາດຜະລດິ ຕະພນັ ທ່ ເີ ກດີ ຂນ້ ຕ່ ໜ່ ງຫວົ ໜ່ ວຍເວລາ ຫ ປະລມິ ານຂອງທາດຕງັ້ ຕນົ້ ທ່ ຫີ ຼຸດລງົ ຕ່ ໜ່ ງຫວົ ໜ່ ວຍເວລາດ່ ງັ ນ:ີ້ 2. ການຊອກຫາອດັ ຕາປະຕກິ ລິ ຍິ າເຄມຈີ າກຄວາມສາພນັ ໃນສມົ ຜນົ ເຄມີ ປະຕກິ ລິ ຍິ າ ອະທບິ າຍໄດວ້ ່ າ A ຫຼຸດລງົ 2 mol B ຫຸຼດລງົ 3 mol ເກດີ C 5 mol ແລະ ເກດີ D 4 mol ຫ ຂຽນ ສະແດງຄວາມສາພນັ ໄດດ້ ່ ງັ ນ:ີ້ ຫ 1 (ອດັ ຕາການຫຼຸດລງົ ຂອງ A ) = 1 (ອດັ ຕາການຫຼຸດລງົ ຂອງ B) 2 3 ໃນທານອງດຽວກນັ ຈະໄດວ້ ່ າ (ອດັ ຕາການຫຸຼດລງົ ຂອງ A ) = (ອດັ ຕາການຫຼຸດລງົ ຂອງ B) = (ອດັ ຕາການເພ່ ມີ D) = (ອດັ ຕາການເພ່ ມີ C) ຕວົ ຢ່ າງ : ທາດ A ສະຫາຍຕວົ ໃຫ້ B ແລະ C ດ່ ງັ ສມົ ຜນົ ແລະ ຂມ້ ນ 93 ແປໂດຍ: ປຕ ສຄີ າ ສວີ ໄິ ລ