ວິໄຈ(ພາສາລາວ-ວັນນະຄະດີ2 18-19)

ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊນົ ລາວ ສນັ ຕພິ າບ ເອກະລາດ ປະຊາທປິ ະໄຕ ເອກະພາບ ວດັ ທະນະຖາວອນ ກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກລາ ກົມສາ້ ງຄູ ວິທະຍາໄລຄູຫຼວງນ້າໍ ທາ ບດົ ວໄິ ຈ ຫວົ ຂ:ໍ້ ການສອນ ວຊິ າພາສາລາວ - ວນັ ນະຄະດ 2 ກຽ່ ວກບັ ການອ່ານ ແລະ ການຂຽນ ປທ 1 ລະບບົ 12+4 ສາຍຄປູ ະຖມົ ວທິ ະຍາໄລຄູ ຫວຼ ງນາໍ້ ທາ ໂດຍນາໃຊວ້ ທິ ສອນແບບຮວ່ ມມື CIRC ຜວູ້ ໄິ ຈ: ປຕ. ຫຼາ້ ແສງແກວ້ ພນັ ລະພາ ສົກຮຽນ 2018 – 2019

ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊນົ ລາວ ສັນຕພິ າບ ເອກະລາດ ປະຊາທປິ ະໄຕ ເອກະພາບ ວດັ ທະນະຖາວອນ ກະຊວງສຶກສາທກິ ານ ແລະ ກລາ ກົມສາ້ ງຄູ ວທິ ະຍາໄລຄຫູ ຼວງນ້າໍ ທາ ບດົ ວໄິ ຈ ຫວົ ຂ:້ໍ ການສອນ ວຊິ າພາສາລາວ - ວນັ ນະຄະດ 2 ກຽ່ ວກບັ ການອ່ານ ແລະ ການຂຽນ ປທ 1 ລະບບົ 12+4 ສາຍຄປູ ະຖມົ ວທິ ະຍາໄລຄູ ຫວຼ ງນາໍ້ ທາ ໂດຍນາໃຊວ້ ທິ ສອນແບບຮວ່ ມມື CIRC ທປ່ີ ກຶ ສາ: ອຈ.ປທ ແດງ ທອງສງິ ຜວູ້ ໄິ ຈ: ປຕ. ຫຼາ້ ແສງແກວ້ ພນັ ລະພາ ສກົ ຮຽນ 2018 – 2019 ຜວູ້ ໄິ ຈ: ປຕ ຫລາ້ ແສງແກ້ວ ພັນລະພາ i

ຜ້ວູ ໄິ ຈ: ປຕ ຫລາ້ ແສງແກວ້ ພັນລະພາ ii

ຄາຂອບໃຈ ບົດວິໄຈສະບັບນ້ໍສາເລັດໄດ້ດ້ວຍດ ເນືີ່ອງຈາກໄດ້ຮັບຊ້ໍນາ ນາພາ ແລະ ໃຫ້ຄວາມຮ່ວມມືຈາກບັນດາຄູ - ອາຈານວິທະຍາໄລຄູ ຫວຼ ງນໍ້ທາ ໂດຍສະເພາະແມ່ນອາຈານທີ່ປກຶ ສາທີ່ໄດ້ໃຫ້ຄາແນະນາ, ໃຫຄ້ ວາມຮູ້ໃນການຂຽນ ບດົ ວໄິ ຈ. ຂ້າພະເຈໍ້ົາມຄວາມຮູ້ສກຶ ພາກພູມໃຈຫຼາຍທສີ່ າມາດສ້າງຜົນງານທເີ່ ປັນປະໂຫຍດຕ່ກີ ັບການພດັ ທະນາການ ຮຽນ - ການສອນວິຊາພາສາລາວ - ວັນນະຄະດ2 ໃນສາຍສາຍຄູປະຖມົ ລະບບົ 12+4 ປ1, ຂ້າພະເຈ້າົໍ ຈະນາໄປ ໝນູ ໃຊ້ເຂາ້ົໍ ໃນການສິດສອນ ແລະ ເຜຍແພໃ່ ຫ້ຄສູ ອນສາຍສາຍຄູປະຖົມໃນວິທະຍາໄລຄູໃຫຮ້ ັບຮູ.້ ດັີ່ງນັໍ້ນ, ຂ້າພະເຈົໍ້າໃນນາມຜູ້ຂຽນບົດວິໄຈ ຂສະແດງຄວາມຮູ້ບຸນຄຸນຢ່າງສູງມາຍັງທ່ານທ່ີໄດ້ໃຫ້ຄວາມ ຊ່ວຍເຫືອຼ ໃນການເກັບກາຂໍມ້ ນູ ແລະ ບົດຮຽນອັນລາ້ໍ ຄ່າໃນການວໄິ ຈໃນຄໍງ້ັ ນຈໍ້ ົນສາເລັດໄປດ້ວຍດ. ຂສະແດງຄວາມຂອບໃຈມາຍັງທາ່ ນຄະນະອານວຍການວທິ ະຍາໄລຄູ ຕະຫອຼ ດຮອດຄູ - ອາຈານວິທະຍາໄລ ຄູຫຼວງນາໍ້ ທາທ່ໄີ ດໃ້ ຫຄ້ ວາມຊ່ວຍເຫຼືອໃນການວິໄຈໃນຄໍ້ັງນໍ້ຈົນສາເລັດດ້ວຍດ. ດັີ່ງນັໍ້ນ, ຂ້າພະເຈົ້ໍາໃນນາມຜູ້ຂຽນບົດວິໄຈຂອວຍພອນມາຍັງບັນດາທ່ານຈົີ່ງມສຸຂະພາບແຂງແຮງ , ມ ຄວາມຜາສກຸ , ມພະລະນາໄມສມົ ບູນ ແລະ ປະສບົ ຜົນສາເລັດໃນໜ້າທີກ່ ານງານທຸກປະການ. ຜູ້ວິໄຈ: ປຕ ຫລາ້ ແສງແກ້ວ ພນັ ລະພາ i

ບດົ ຄດັ ຫຍໍ້ ການຄ້ົໍນຄວ້າວິໄຈໃນຄັ້ໍງນ້ໍ ເປັນການຄົໍ້ນຄວ້າແບບທົດລອງໂດຍມຈຸດປະສົງດັ່ີງນໍ້: 1) ເພືີ່ອສຶກສາ ປະສດິ ທພິ າບຂອງວິທສອນແບບ CIRC ເຂ້າົໍ ໃນການສອນ ວິຊາພາສາລາວ - ວັນນະຄະດ2 ຢູ່ໃນເກນ 80/80. 2) ເພືີ່ອສຶກສາດັດຊະນປະສິດທິຜົນການຮຽນ ວິຊາພາສາລາວ - ວັນນະຄະດ2. 3) ເພື່ີອສຶກສາຄວາມເພ່ີິງພໃຈຂອງ ນກັ ສຶກສາຕີກ່ ານສອນ ວິຊາພາສາລາວ - ວັນນະຄະດ2. ກ່ມຸ ທດົ ລອງທ່ີໃຊ້ໃນການວິໄຈຄໍ້ັງນໍ້ແມ່ນນັກສຶກສາສາຍ ຄູປະຖົມ, ລະບົບ 12+4 ປທ1 ທວີ່ ິທະຍາໄລຄູ ຫວຼ ງນໍາ້ ທາ ສກົ ຮຽນ 2018-2019 ຈານວນ 1 ຫ້ອງ, ມນັກສກຶ ສາ ຈານວນ 29 ຄົນ. ເຄື່ີອງມືທ່ີໃຊ້ໃນການຄົ້ໍນຄວ້າປະກອບມ: ບົດສອນວິຊາ ພາສາລາວ - ວັນນະຄະດ2 ຈາ ນວນ 4 ບົດສອນ, ແບບທົດສອບຍ່ອຍ 4 ສະບັບ, ແບບທົດສອບວັດຜົນສາເລັດທາງການ ແລະ ແບບສອບຖາມ ຄວາມເພິ່ີງພໃຈ ຈານວນ 1 ສະບັບມຈານວນ 20 ຂ້ໍ. ສະຖິຕິທ່ີໃຊ້ໃນການວິເຄາະຂ້ໍມູນປະກອບມ: ເປເຊັນ, ຄ່າ ສະເລຍ່ ແລະ ຄາ່ ຜັນປຽ່ ນມາດຕະຖານ. ຜົນການວໄິ ຈພບົ ວາ່ : 1) ປະສິດທິພາບຂອງການສອນ ວິຊາພາສາລາວ - ວັນນະຄະດ2 ເລື່ີອງການອ່ານ ແລະ ການຂຽນ ໂດຍ ໃຊ້ວິທສອນແບບ CIRC ມປະສດິ ທພິ າບເທົີາ່ ກັບ 86.93/91.03 ເຊງິີ່ ສງູ ກວາ່ ເກນ 80/80 ທຕ່ີ ໍງັ້ ໄວ.້ 2) ປະສດິ ທຜິ ົນການຮຽນຂອງນັກສຶກສາໃນວິຊາພາສາລາວ - ວນັ ນະຄະດ2 ເລີ່ອື ງການອາ່ ນ ແລະ ການ ຂຽນ ໂດຍໃຊວ້ ິທສອນແບບ CIRC ມປະສດິ ທິພາບເທ່າົີ ກບັ 0.823 ຫືຼ ຄິດເປນັ ເປເຊັນເທີາ່ົ ກັບ 82.3%. 3) ຄວາມເພິີ່ງພໃຈຂອງນັກສຶກສາ ໂດຍໃຊ້ວິທສອນ ແບບຮ່ວມມື CIRC ໂດຍລວມແມ່ນຢູ່ໃນລະດບັ ເພິີ່ງພໃຈຫາຼ ຍ ມ່ີຄາ່ X = 4.50 ແລະ ຄາ່ S.D = 0.53. ຜູວ້ ິໄຈ: ປຕ ຫລາ້ ແສງແກວ້ ພັນລະພາ ii

ສາລະບານ ຄາຂອບໃຈ ......................................................................................................... i ບດົ ຄດັ ຫຍ້ໍ..........................................................................................................ii ພາກທ 1 ພາກສະເໜ ............................................................................................. 1 1. ຄວາມເປນັ ມາ ແລະ ຄວາມສາຄັນຂອງບນັ ຫາ.................................................................. 1 2. ຄາຖາມໃນການວໄິ ຈ............................................................................................. 3 3. ຈດຸ ປະສົງຂອງການວິໄຈ ......................................................................................... 3 4. ຂອບເຂດຂອງການວິໄຈ ......................................................................................... 3 5. ສົມມຸດຖານຂອງການວໄິ ຈ ...................................................................................... 4 6. ຜົນປະໂຫຍດຄາດວ່າຈະໄດ້ຮບັ ................................................................................. 4 7. ນຍິ າມສັບສະເພາະທໃີ່ ຊໃ້ ນການວິໄຈ ........................................................................... 5 ບົດທ 2 ເອກະສານ, ທດິ ສະດ ແລະ ບດົ ວໄິ ຈທກີ່ ຽ່ ວຂອ້ ງ........................................................ 7 1. ທິດສະດການຮຽນຮູ້ ............................................................................................. 7 2. ແນວຄດິ ກຽ່ ວກັບການຮຽນຮແູ້ ບບຮ່ວມມື ..................................................................... 8 3. ວິທການສອນແບບຮ່ວມມື CIRC ........................................................................... 12 4. ແນວຄວາມຄິດທດິ ສະດກ່ຽວກບັ ການອ່ານ ................................................................... 16 5. ແນວຄດິ ທິດສະດກຽ່ ວກບັ ການຂຽນ.......................................................................... 21 6. ປະສດິ ທພິ າບຂອງບົດສອນ.................................................................................... 36 7. ດັດຊະນປະສິດທຜິ ນົ ການຮຽນຮູ້.............................................................................. 39 8. ວິທສ້າງແບບທົດສອບ ......................................................................................... 40 9. ທິດສະດຄວາມເພງິີ່ ພໃຈໃນການຮຽນຮູ້ ...................................................................... 44 10. ບົດຄົ້ນໍ ຄວາ້ ທ່ກີ ຽ່ ວຂ້ອງ ...................................................................................... 47 ບົດທ 3 ວທິ ດາເນນການວິໄຈ ....................................................................................49 1. ຮບູ ແບບຂອງການວິໄຈ ........................................................................................ 49 2. ເຄ່ີອື ງມທື ໃ່ີ ຊເ້ ຂໍົາ້ ໃນການວິໄຈ ................................................................................. 49 3. ການສ້າງເຄືອ່ີ ງມື ແລະ ການຫາຄຸນນະພາບຂອງເຄ່ອີື ງມື ..................................................... 50 4. ວິທເກັບລວມລວມຂ້ໍມູນ ...................................................................................... 53 5. ການວເິ ຄາະຂ້ມໍ ູນ............................................................................................... 53 6. ສະຖິຕທິ ່ນີ າໃຊ້ ................................................................................................. 54 ຜວູ້ ໄິ ຈ: ປຕ ຫລ້າແສງແກວ້ ພນັ ລະພາ iii

ບົດທ 4 ຜນົ ການວເິ ຄາະຂມ້ໍ ນູ ....................................................................................57 1. ຜົນການວິເຄາະຫາປະສິດທິພາບຂອງບດົ ສອນ ............................................................... 57 2. ຜນົ ການວິເຄາະຫາດັດຊະນປະສິດທິຜນົ ການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນ ............................................ 63 3. ຜົນການວເິ ຄາະຫາຄວາມເພິ່ງີ ພໃຈຂອງນັກຮຽນ ............................................................. 64 ບດົ ທ 5 ສະຫຼຸບຜນົ ການວໄິ ຈ, ອະພປິ າຍຜນົ ແລະ ຂ້ໍສະເໜແນະ ...............................................69 1. ສະຫຼຸບຜົນການວິໄຈ ........................................................................................... 69 2. ອະພປິ າຍຜົນ ................................................................................................... 69 3. ຂສໍ້ ະເໜແນະ................................................................................................... 72 ເອກກະສານອາ້ ງອງ...............................................................................................70 ເອກະສານຊອ້ ນທາ້ ຍ .............................................................................................75 ຜວູ້ ິໄຈ: ປຕ ຫລ້າແສງແກ້ວ ພັນລະພາ iv

ພາກທ 1 ພາກສະເໜ 1. ຄວາມເປນັ ມາ ແລະ ຄວາມສາຄັນຂອງບນັ ຫາ ມະຕິກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຂອງສູນກາງພັກຄັງໍ້ ທ IX ໄດ້ເນັ້ໍນໃຫ້ເຫັນວ່າບົດບາດຄວາມສາຄັນຂອງວຽກງານ ການສຶກສາ ແລະ ກລາ ກີ່ຄືວຽກງານພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດ, ເຊິີ່ງເປັນຂກຸນແຈສາຄັນເພື່ີອຍົກລະດັບ ຄວາມຮູ້ທາງດາ້ ນກາລັງການຜະລິດ ແລະ ພັດທະນາເສດຖະກິດພມູ ປັນຍາຂອງພົນລະເມອື ງລາວ ເຊິີ່ງໄດ້ຖືເອົາຄົນ ເປັນເປົໍ້າໝາຍ ແລະ ຈຸດສຸມໃນການພັດທະນາ, ສຶບຕ່ີເສມຂະຫຍາຍຜົນສາເລັດໃນການປະຕິຮູບການສຶກສາກີ່ຄື ການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດໃຫ້ໄປຕາມ 3 ລັກສະນະ 5 ຫຼັກມູນຂອງການສຶກສາແຫ່ງຊາດທີ່ມຄຸນ ນະພາບຕາມມາດຕະຖານພາກພື້ໍນ ແລະ ສາກົນ ສົີ່ງເສມໃຫ້ພົນລະເມືອງລາວມ ລະບຽບວິໃນ, ມ ຄວາມ ຮັບຜິດຊອບຕີ່ສັງຄົມ, ຮູ້ຮັກອາຊບ, ມຄວາມສາມາດໃນການປະດິດສ້າງ, ນາໃຊ້ວິທະຍາສາດເຕັກໂນໂລຊ ແລະ ການສີ່ສື ານ ICT ທ່ີທນັ ສະໄໝ ເພີອ່ື ພັດທະນາປະເທດຊາດໃຫ້ເຊ່ີືອມໂຍງກັບພາກພ້ໍືນ ແລະ ສາກົນ (ກະຊວງສຶກ ສາທກິ ານ ແລະ ກລາ, 2016, ໜາ້ . 17-18). ພາສາລາວ ເປັນສມົ ບດັ ທາງດາ້ ນວັດທະນະທາເຊີ່ງິ ກີ່ໃຫເ້ ກດຄວາມເປັນເອກະພາບ ແລະ ເສມສ້າງບຸກຄະ ລກິ ກະພາບຂອງຄນົ ໃນຊາດເຮດັ ໃຫຄ້ ົນລາວທຸກຄົນມຄວາມທະນົງໃຈຕ່ີຄວາມເປນັ ລາວ. ນອກຈາກນ້ໍ, ຍງັ ເປນັ ສືີທ່ ີ່ສະແດງເຖິງພມູ ປັນຍາຂອງບັນພະບຸລຸດດາ້ ນວັດທະນະທາ, ຮດຄອງປະເພນໂດຍບັນທກຶ ໄວ້ເປັນວັດທະນະທາ ອນັ ລາ້ໍ ຄາ່ ຂອງຊາດພາສາມຄວາມສາຄັນຕກີ່ ບັ ຊວິດການເປັນຢ່ຂູ ອງສັງຄມົ ມະນຸດຫາຼ ຍທີ່ສຸດ, ການດາລົງຊວິດຂອງ ຄົນໃນສັງຄົມຈະຕ້ອງໃຊ້ພາສາເພ່ີືອເປັນພາຫະນະ ຫຼື ເປັນເຄືີ່ອງມືໃນການຕິດຕ່ີສືສີ່ ານແລກປ່ຽນຄົບຄ້າສະມາຄົມ ກັບຄນົ ອນ່ືີ . (ຄາຮຸງ່ ແສງມະນ, 1998, ໜ້າ. 4). ວນັ ນະຄະດລາວ ເປນັ ມູນມັງມລະດົກທາງດ້ານວັດທະນະທາອັນປະເສດ ແລະ ເກົາ່ີ ແກ່ມມາແຕ່ບູຮານນະ ການຂອງຊາດລາວເຮົາ,ມັນໄດ້ກາຍເປັນຄັງສາງທ່ີເຕັດໄປດ້ວຍຄວາມອຸດົມຮັີ່ງມຂອງບົດວັນນະກາທ່ີດເດັີ່ນຂອງ ວັນນະຄະດພໍື້ນເມືອງລາວ ແລະ ວັນນະຄະດຂຽນສະໄໝຕາ່ ງໆເຊີງິ່ ໄດກ້ າເນດ ແລະ ຂະຫຍາຍຕົວເປັນເວລາຫຼາຍ ສະຕະວັດມາແລ້ວ. ວັນນະຄະດ ປະກອບດ້ວຍ 3 ພາກສ່ວນໃຫຍ່ຄື: ວັນນະຄະດພືໍ້ນເມືອງ, ວັນນະຄະດຂຽນ ສະໄໝອານາຈກັ ລາວລ້ານຊ້າງ ແລະ ວນັ ນະຄະດສະໄໝປັດຈຸບັນ. ວນັ ນະຄະດ ເປນັ ພາຫະນະທ່ີສາຄັນຮັບໃຊ້ໃນ ການສຶກສາອົບຮົມບົີ່ມສອນຄົນເຮົາທາງດ້ານແນວຄິດຈິດໃຈ, ມັນໄດ້ເປັນສື່ີໃນການແລກປ່ຽນຄວາມຄິດຄວາມ ເຫັນ ຫຼື ເປນັ ແວ່ນແຍງອນັ ປະເສດໃນການດາລງົ ຊວດິ . ການອ່ານເປັນເຄືີ່ອງມືສາຄັນໃນການຮຽນຮູ້ ເພາະເປັນທັກສະທີ່ມບົດບາດໃນການສະແຫວງຫາຄວາມຮູ້ ແລະ ສາມາດນາໄປເປນັ ເຄ່ີອື ງມືໃນການຮຽນຮຕູ້ ະຫອຼ ດຊວິດ ການອ່ານຍງັ ເຮດັ ໃຫຜ້ ູ້ທີ່ອາ່ ນມຄວາມຮ,ູ້ ຄວາມຄິດ, ຄວາມເພດເພນ, ມນໃິ ສຮກັ ໃນການອ່ານ ແລະ ມຄວາມສນົ ໃຈໃນສິ່ີງທ່ີອ່ານສູງ ສາມາດນາເອົາຄວາມຮູ້ທີ່ໄດ້ຈາກ ອ່ານໄປນາໃຊເ້ ຂໍົາ້ ໃນການເວົາ້ໍ ແລະ ຂຽນໄດຢ້ າ່ ງມປະສິດທິພາບ (ນັນທນ ທິນນະວງົ , 2554, ໜ້າ. 1) ການອ່ານ ມຄວາມສາຄັນ ແລະ ຈາເປັນຢ່າງຍິ່ີງໃນສັງຄົມປັດຈຸບັນເພາະນອກຈາກການອ່ານເພືີ່ອຄວາມເພດເພນແລ້ວ ການ ອ່ານຍັງໄດ້ສະແຫວງຫາຄວາມຮູ້ເພືີ່ອໃຫ້ທັນເຫດການ ທັງຍັງເພີ່ມພູນສະຕິປັນຍາຂອງຕົນ, ບຸກຄົນທ່ີມຄວາມ ເຂົໍ້າໃຈໃນເລື່ີອງທີ່ອ່ານຢ່າງແທ້ຈິງຍ່ອມໄດ້ຮັບຮູ້, ຄວາມຄິດໄປໃຊ້ເກດປະໂຫຍດແກ່ຕົນ ແລະ ສັງຄົມເປັນຢ່າງດ (ສມົ ເໝາະ ວົງປັນຍາ ແລະ ສພອນ ສນຸ ັນທາ, 2010, ໜ້າ. 1). ການອ່ານຈັບໃຈຄວາມເປັນທກັ ສະພ້ືນໍ ຖານທ່ຈີ າເປັນ ຖາ້ ຫາກນກັ ຮຽນບ່ສີ າມາດຈບັ ໃຈຄວາມຈາກເລອ່ືີ ງ ຜູ້ວິໄຈ: ປຕ ຫລ້າແສງແກວ້ ພັນລະພາ 1

ທີ່ອ່ານການອ່ານໃນລະດັບສູງກີ່ເປັນໄປໄດ້ຍາກ ເພາະການອ່ານທຸກຢ່າງຕ້ອງອາໄສ ການອ່ານຈັບໃຈຄວາມເປັນ ພື້ໍນຖານ ການອ່ານຈັບໃຈຄວາມຂອງແຕ່ລະຄົນແມ່ນມຄວາມແຕກຕ່າງກັນ ບາງຄົນສາມາດອ່ານໄດ້ຢ່າງວ່ອງໄວ, ບາງຄົນອ່ານໄດ້ຊ້າຕອ້ງອາໄສເວລາທາຄວາມເຂົ້ໍາໃຈກັບເນື້ໍອເລືີ່ອງ. ດັ່ີງນັໍ້ນ, ຜູ້ອ່ານຕ້ອງຮຽນຮູ້ວິທອ່ ານຈັບໃຈ ຄວາມ ລວມທັງຄວາມຮູ້ທ່ີກ່ຽວຂ້ອງກັບການອ່ານຈັບໃຈຄວາມ. ເຖິງແມ່ນວ່າການອ່ານ ແລະ ການອ່ານຈັບໃຈ ຄວາມຈະມຄວາມສາຄັນຕ່ີການຮຽນ ແລະ ຈັດເຂໍາ້ົ ໃນຫຼັກສູດສາມັນສຶກສາ ແຕ່ໂດຍທ່ົີວໄປແລ້ວການອ່ານກີ່ຍັງມ ບັນຫາຄື: ນກັ ຮຽນບີ່ມັກອາ່ ນສິີ່ງດ່ີັງກາ່ ວມາຈາກສາເຫດ ປັດຈບຸ ນັ ມສ່ືປີ ະເພດຕາ່ ງໆທີ່ເຮັດໃຫ້ນັກຮຽນສົນໃຈຫຼາຍ ກວ່ າເຊັນີ່ : ໂທລະທດັ , ຄອມພວິ ເຕ, ໂທລະສັບມືຖ.ື ..ລ້ວນແຕເ່ ປັນສືີ່ທ່ີເຮັດໃຫນ້ ັກຮຽນສນົ ໃຈຫາຼ ຍກວ່າການອ່ານ , ໃນທ່ີສຸດເຮັດໃຫນ້ ັກຮຽນຂາດນິໄສຮັກການອ່ານ, ເສຍໂອກາດທ່ີຈະນາເອົາຄວາມຮູ້ຈາກການອ່ານໄປພັດທະນາ ຕົນເອງ ແລະ ສັງຄົມ. ບັນຫາກ່ຽວກັບການອ່ານອັນດັບຕ່ີມາແມ່ນນັກຮຽນບໄີ່ ດ້ຮບັ ການປູກຝັງນິໄສຮກັ ການອ່ານ ອາດມາຈາກສາເຫດຜູ້ປກົ ຄອງ ຫຼື ຄູສອນທີ່ບີ່ໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ຕ່ີການຮຽນແຕຕ່ ົໍ້ນ ເຮັດໃຫ້ຜົນຕາມມາກີ່ຄືບ່ີມັກການ ອາ່ ນ, ອາ່ ນໜງັ ສໜື ້ອຍ ຫືຼ ອາ່ ນສີິ່ງທບ່ີ ່ເີ ປນັ ປະໂຫຍດ (ພັດສະລ ແຈ່ມຈາລຸນ, 2546, ໜາ້ . 3). ວິຊາພາສາລາວ - ວັນນະຄະດ2 ຢູ່ໃນສາຍຄູປະຖົມ, ລະບົບ 12+4 ປທ1 ເປັນວິຊາໜຶີ່ງທ່ີມຄວາມສາຄັນ ແລະ ຈາເປນັ ຕກ່ີ ບັ ຜູ້ຮຽນຫາຼ ຍ ເຊິ່ງີ ມຈດຸ ມຸງ່ ໝາຍ ເພອີ່ື ພດັ ທະນາທັກສະທາງດາ້ ນພາສາໃຫ້ແກ່ຜູ້ຮຽນ, ຜູ້ຮຽນຈະ ມຄວາມຮູ້ຄວາມສາມາດໃນການນາໃຊ້ພາສາລາວເຂົໍ້າໃນການສິດສອນ, ການຂຽນບົດປະເພດຕ່າງໆໄດ້ຢ່າງຄ່ອງ ແຄ້ວ. ດວ້ ຍເຫດຜົນດ່ງີັ ກາ່ ວ: ຜູສ້ ຶກສາຄໍ້ົນຄວາ້ ຈິ່ີງເຫັນໄດ້ເຖງິ ຄຸນນະພາບການຮຽນ-ການສອນໃນເບ້ໍືອງຕ້ົໍນຕ້ອງ ມການແກ້ໄຂບນັ ຫາທສ່ີ າເຫດ, ນ້ນໍັ ກີຄ່ ກື ານພດັ ທະນາວທິ ສອນ, ສົີ່ງເສມໃຫຜ້ ູ້ຮຽນໄດ້ຮຽນຮູ້ເຕັກນິກໃນການອ່ານ, ການຂຽນ, ການທາຄວາມເຂ້ໍາົ ໃຈເນືໍ້ອໃນບົດຮຽນດ້ວຍຕົນເອງ, ການມສວ່ ນຮ່ວມໃນການເຮັດກດິ ຈະກາຕ່າງໆຂອງ ການຈັດການຮຽນ - ການສອນນ້ັໍນໆ, ຜວູ້ ໄິ ຈຈງ່ິີ ຊອກຫາຫາຼ ຍໆວທິ ການສອນ ແລະ ໄດ້ພບົ ວາ່ ເຕັກນິກແບບຮ່ວມ ມື CIRC ( Cooperative Integrated Reading and Composition ) ເຊິ່ີງເປັນຮູບແບບທ່ີໃຊ້ໃນການສອນ ອາ່ ນ ແລະ ຂຽນໂດຍສະເພາະ, ມການປະສົມປະສານການຮຽນຮ້ເູ ປັນກຸ່ມເພື່ອີ ມງຸ່ ເນ້ໍັນການພັດທະນາຜົນການຮຽນ ໃຫສ້ ງູ (ທດິ ສະໜາ ແຂມມະນ, 2553, ໜາ້ . 270) ເນນັ້ໍ ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນໄດ້ພັດທະນາທັກສະການອ່ານໄປພ້ອມໆກັນ ກັບການເຮັດວຽກເປັນກຸ່ມ ມໂອກາດໃຫ້ນັກຮຽນໄດ້ຮຽນຮູ້ເປັນກຸ່ມ, ເປັນຄູ່, ເຮັດໃຫ້ຜູ້ຮຽນມປະຕິສາພັນກັນ, ຊ່ວຍເຫຼືອເຊິ່ີງກັນແລະ ກັນພາຍໃນກຸ່ມ, ເປັນການຮຽນຮູ້ທ່ີຄານຶງເຖິງຜູ້ຮຽນເປັນສາຄັນ (ຂັນທິບ ສະພາພອນ, 2012, ໜາ້ . 2). ຈາກການສຶກສາບັນຫາສະພາບການຮຽນ - ການສອນວິຊາພາສາລາວ - ວັນນະຄະດ2 ໃນສາຍຄູປະຖົມ ລະບົບ 12+4, ປ1 ໃນວິທະຍາໄລຄູຫວຼ ງນ້າໍ ທາເຫັນວ່ານກັ ສຶກສາປທ 2 ເຫັນວ່າ ຄວາມຮູ້ພ້ໍືນຖານຂອງນັກສຶກສາ ທີ່ເຂົໍ້າມາຮຽນຕ່ີາ, ນັກຮຽນຂາດຄວາມກະຕືລືລົໍ້ນໃນການຊອກຮູ້ຮີ່າຮຽນ, ຂາດຄວາມສົນໃຈໃນການຮຽນ, ນັກຮຽນບີ່ມັກອ່ານບົດຮຽນ. ນອກນັໍ້ນຄູຜູ້ສອນບ່ີເຄຍນາໃຊ້ຮູບແບບ CIRC ເຂົໍ້າໃນການສິດສອນ, ສອນຕາມ ຄວາມຮູ,້ ຄວາມເຂໍ້າົ ໃຈ, ການຈັດກິດຈະກາການຮຽນ - ການສອນບ່ໄີ ດອ້ ງໃສ່ຫັຼກການ, ໃນເວລາດາເນນກດິ ຈະກາ ຄບູ ີໄ່ ດນ້ າພານກັ ຮຽນຝກຶ ທກັ ສະການອ່ານຈັບໃຈຄວາມຢ່າງພຽງພ ເຮັດໃຫ້ຜູ້ຮຽນບີສ່ າມາດຈບັ ໃຈຄວາມສາຄັນຫຼັກ ແລະ ໃຈຄວາມສາຮອງໄດ້ ເຊີງິ່ ເປັນຜົນຕກ່ີ ານຮຽນຂອງຜູຮ້ ຽນບມ່ີ ປະສດິ ທພິ າບ. ດັງນັໍ້ນ, ຜູ້ວິໄຈໃນຖານະທ່ີເປັນຄູສອນຢູ່ວິທະຍາໄລຄູຫຼວງນໍ້າທາຈີິ່ງເຫັນໄດ້ເຕັກນິກແບບຮ່ວມື CIRC ເປນັ ເຕກັ ນິກທີ່ຈະສາມາດຊ່ວຍແກ້ໄຂບັນຫາການອ່ານ ແລະ ອາ່ ນຈັບໃຈຄວາມໃຫ້ມປະສິດທິພາບ, ເປັນຂະບວນ ການປະຕິສາພັນລະຫວ່າງບົດອາ່ ນກບັ ຜູ້ອາ່ ນເຊ່ີິງເຮັດໃຫຜ້ ູ້ຮຽນສາມາດຕຄວາມໝາຍ ແລະ ມຄວາມເຂາົໍ້ ໃຈໃນສິີງ່ ຜູ້ວິໄຈ: ປຕ ຫລ້າແສງແກ້ວ ພັນລະພາ 2

ທີ່ອ່ານຫາຼ ຍຂໍຶນ້ . 2. ຄາຖາມໃນການວໄິ ຈ - ປະສິດທິພາບການສອນ ໂດຍນາໃຊ້ເຕັກນິກແບບຮ່ວມມື CIRC ເຂົ້ໍາໃນການຈັດການຮຽນ - ການ ສອນ ວິຊາພາສາລາວ - ວັນນະຄະດ2 ຈະມປະສິດທິພາບແນວໃດ? - ປະສດິ ທິຜົນການຮຽນຂອງນັກສຶກສາ ໂດຍນາໃຊ້ເຕັກນິກການສອນແບບຮ່ວມມື CIRC ເຂໍ້ົາໃນການ ຈດັ ການຮຽນ - ການສອນ ວິຊາພາສາລາວ - ວນັ ນະຄະດ2 ຈະຢູ່ໃນລະດັບໃດ? - ຄວາມເພງ່ີິ ພໃຈຂອງນກັ ສຶກສາຈາກການນາໃຊ້ເຕັກນກິ ແບບຮ່ວມມື CIRC ເຂາົ້ໍ ໃນການຈດັ ການຮຽນ - ການສອນ ວິຊາພາສາລາວ - ວນັ ນະຄະດ2 ຈະຢູ່ໃນລະດັບໃດ? 3. ຈດຸ ປະສງົ ຂອງການວໄິ ຈ - ເພືີ່ອສຶກສາປະສິດທິພາບຂອງວິທສອນແບບຮ່ວມມື CIRC ເຂົ້ໍາໃນການສອນ ວິຊາພາສາລາວ - ວນັ ນະຄະດ2 ຢ່ໃູ ນເກນ 80/80. - ເພື່ີອສຶກສາດັດຊະນປະສິດທິຜົນການຮຽນ ວິຊາພາສາລາວ - ວັນນະຄະດ2 ໂດຍໃຊ້ວິທສອນແບບ ຮວ່ ມມື CIRC. - ເພືີ່ອສຶກສາຄວາມເພິີ່ງພໃຈຂອງນັກສຶກສາຕ່ີການສອນ ວິຊາພາສາລາວ - ວັນນະຄະດ2 ໂດຍໃຊ້ວິທ ສອນແບບຮ່ວມມື CIRC. 4. ຂອບເຂດຂອງການວໄິ ຈ 4.1 ຂອບເຂດດາ້ ນປະຊາກອນ ແລະ ກມຸ່ ທດົ ລອງ 1) ປະຊາກອນ ປະຊາກອນຂອງການສກຶ ສາໃນຄງັ້ໍ ນແໍ້ ມນ່ ນັກສຶກສາ ປທ1 ລະບບົ 12+4 ສາຍຄູປະຖມົ , ທວີ່ ທິ ະຍາໄລຄູ ຫວຼ ງນາ້ໍ ທາ ສົກຮຽນ 2018 – 2019. 2) ກມຸ່ ທດົ ລອງ ກຸ່ມທົດລອງຂອງການສຶກສາໃນຄັໍ້ງນໍ້ ແມ່ນໄດ້ເລືອກເອົາ ນັກສຶກສາສາຍຄູປະຖົມ ປທ 1/ກ, ລະບົບ 12+4, ມທງັ ໝດົ 29 ຄນົ , ຍງິ 21 ຄນົ ທວ່ີ ທິ ະຍາໄລຄູ ຫວຼ ງນາໍ້ ທາ ສກົ ຮຽນ 2018 – 2019. 4.2 ຂອບເຂດດາ້ ນເນອືໍ້ ໃນ ເນໍ້ອື ໃນທ່ີນາມາເຮດັ ການວໄິ ຈໃນຄັງໍ້ ນໍແ້ ມ່ນ ວຊິ າພາສາລາວ - ວັນນະຄະດ2 (ບົດທ3: ຄວາມຮູ້ກຽ່ ວກັບ ການອ່ານ, ບດົ ທ4: ຄວາມຮ້ກູ ຽ່ ວກບັ ການຂຽນ, ບົດທ5: ການຂຽນຈົດໝາຍ, ບົດທ 6: ການຂຽນບົດພັນລະນາ) ປທ1 , ລະບບົ 12+4, ມທັງໝດົ 29 ຄົນ, ຍິງ 21 ຄນົ ທີ່ວທິ ະຍາໄລຄູ ຫຼວງນ້າໍ ທາ ມຈານວນ 4 ບົດສອນຄື: ຄວາມຮູ້ກຽ່ ວກັບການອ່ານ, ຄວາມຮ້ກູ ຽ່ ວກັບການຂຽນ, ການຂຽນຈດົ ໝາຍ ແລະ ການຂຽນບດົ ພັນລະນາ. ໄລຍະເວລາໃນການດາເນນການວໄິ ຈ ແມ່ນພາກຮຽນທ2, ແຕ່ເດືອນ 2 - ເດອື ນ5, ສົກຮຽນ 2018 – 2019. ຜູ້ວໄິ ຈ: ປຕ ຫລ້າແສງແກວ້ ພນັ ລະພາ 3

4.3 ຂອບເຂດແນວຄດິ ຕວົ ປ່ຽນຕາມ ຕວົ ປ່ຽນຕົໍ້ນ ບົ ເຕກັ ນິກການສອນແບບ CIRC - ປະສິດທິພາບຂອງການສອນ - ປະສິດທິຜົນການຮຽນຮູ້ຂອງນກັ ສກຶ ສາ. - ຄວາມເພິງີ່ ພໃຈຂອງນກັ ຮຽນທີມ່ ຕ່ກີ ານ ຮຽນຮ້ເູ ຕກັ ນິກ CIRC ຮບູ 1: ຂອບເຂດແນວຄິດ 5. ສມົ ມດຸ ຖານຂອງການວໄິ ຈ 5.1 ສມົ ມດຸ ຖານທາງການວໄິ ຈ - ປະສິດທິພາບຂອງການສອນໂດຍນາໃຊ້ວິທສອນແບບຮ່ວມມື CIRC ເຂົໍ້າໃນການສອນ ວິຊາພາສາລາວ - ວນັ ນະຄະດ2 ນັກສຶກສາ ປທ1, ລະບົບ12+4 ມປະສດິ ທພິ າບສງູ ກວາ່ ເກນທ່ີການດົ ໄວຄ້ ື 80/80. - ປະສດິ ທິຜນົ ການຮຽນໂດຍໃຊວ້ ິທສອນແບບຮ່ວມມື CIRC ເຂ້ໍົາໃນການສອນ ວຊິ າພາສາລາວ - ວັນນະຄະດ 2 ນກັ ສຶກສາ ປທ1, ລະບົບ 12+4 ຢ່ໃູ ນລະດັບດມປະສິດທິຜນົ ສງູ ກວ່າ 0.50. - ຄວາມເພິ່ີງພໃຈຂອງນັກສຶກສາຈາກການນາໃຊ້ວິທສອນແບບ CIRC ເຂົໍ້າໃນການສອນ ວິຊາພາສາລາວ - ວັນນະຄະດ2 ນັກສຶກສາ ປທ1, ລະບົບ12+4 ສາຍຄູປະຖົມ ທ່ີວິທະຍາໄລຄູ ຫຼວງນໍ້າທາ ສົກຮຽນ 2018 – 2019 ຢູ່ໃນລະດບັ ດຫຼາຍ. 5.2 ສົມມດຸ ຖານທາງສະຖິຕິ H0 :  = 80 / 80 H1 :   80 / 80  = 0.50 6. ຜນົ ປະໂຫຍດຄາດວາ່ ຈະໄດຮ້ ບັ - ຮູ້ເຖິງປະສິດທິພາບຂອງການສອນ ວິຊາພາສາລາວ - ວັນນະຄະດ2 ໂດຍໃຊ້ວິທສອນແບບ CIRC ນັກສກຶ ສາ ປທ1 ລະບບົ 12+4 ສາຍຄປູ ະຖົມ ທວ່ີ ທິ ະຍາໄລຄູ ຫວຼ ງນາໍ້ ທາ. - ຮູເ້ ຖງິ ປະສດິ ທຜິ ນົ ການຮຽນຂອງນັກສກຶ ສາ ໃນ ວຊິ າພາສາລາວ - ວັນນະຄະດ2 ໂດຍໃຊ້ວທິ ສອນແບບ ຮ່ວມມື CIRC ນກັ ສຶກສາ ປທ1 ລະບົບ 12+4 ສາຍຄູປະຖົມ ທ່ວີ ິທະຍາໄລຄູ ຫຼວງນ້າໍ ທາ. - ຮູເ້ ຖງິ ຄວາມເພ່ີິງພໃຈຂອງນກັ ສກຶ ສາຕກ່ີ ານຈດັ ການຮຽນ - ການສອນ ວຊິ າພາສາລາວ - ວນັ ນະຄະດ2 ຜູ້ວໄິ ຈ: ປຕ ຫລາ້ ແສງແກວ້ ພນັ ລະພາ 4

ໂດຍໃຊ້ວທິ ສອນແບບ CIRC ນກັ ສກຶ ສາ ປທ1 ລະບບົ 12+4 ສາຍຄູປະຖມົ ທວີ່ ິທະຍາໄລຄູ ຫວຼ ງນາ້ໍ ທາ. 7. ນຍິ າມສບັ ສະເພາະທໃີ່ ຊໃ້ ນການວໄິ ຈ 1) ເຕັກນິກສອນແບບຮ່ວມມື CIRC (Cooperative Integrated reading and composition) ເປັນເຕັກນິກການສອນ - ການຮຽນຮ້ແູ ບບຮວ່ ມມືປະສົມປະສານໂດຍເນໍນ້ັ ການຮຽນຮເູ້ ປັນສາຄັນ ເຊ່ີິງຈັດຂະບວນ ການຮຽນແບບຈດັ ເປັນກຸມ່ ໃນແຕ່ລະກຸມ່ ປະກອບດ້ວຍນກັ ຮຽນມຄວາມສາມາດແຕກຕາ່ ງກັນຄ:ື ເກີ່ງັ , ກາງ ແລະ ອ່ອນມການຊ່ວຍເຫຼືອເຊິ່ີງກັນ ແລະ ກັນ, ຖ່າຍທອດຄວາມເຂົໍ້າໃຈໃນການອ່ານ, ມຄວາມຮັບຜິດຊອບຮ່ວມກັນ ເພອີື່ ຄວາມສາເລດັ ຂອງກມຸ່ . ກດິ ຈະກາການຮຽນ - ການສອນປະກອບດ້ວຍ 5 ຂັນ້ໍ ຕອນຄື: ຂນັໍ້ ກຽມ, ຂ້ໍັນສະເໜ ເນໍື້ອໃນຕີຊ່ ນໍ້ັ ຮຽນ, ຂ້ນັໍ ກິດຈະກາກຸມ່ , ຂໍນ້ັ ທົດສອບ ແລະ ຂ້ນໍັ ປະເມນ ແລະ ມອບລາງວັນ. - ຂ້ນໍັ ກຽມຜຮູ້ ຽນ: ຜູສ້ ອນແນະນາການຮຽນ - ການສອນອາ່ ນ-ຂຽນພາສາລາວ, ວິທປະເມນ, ການ ໃຫ້ຄະແນນກຸ່ມ ແລະ ຄະແນນລາຍບຸກຄົນ, ທົດສອບນັກຮຽນກ່ອນການຮຽນການສອນ ແລະ ແບ່ງນັກຮຽນເຂາໍົ້ ກຸ່ມຕາມຄວາມສາມາດກວ້ ຍວທິ ສອນແບບຮ່ວມມື CIRC . - ຂັໍນ້ ສະເໜເນ້ືໍອໃນຕີ່ຊ້ັໍນຮຽນ: ປະກອບດວ້ ຍແຈ້ງຈຸດປະສົງຂອງບົດຮຽນ, ທວນຄືນຄວາມຮູ້ເກີົ່າ, ສະເໜແນະນາເນໍ້ືອໃນການຮຽນ, ອະທິບາຍວທິ ຮຽນ ແລະ ເກນທທ່ີ ຸກຄນົ ຕອ້ ງເຮດັ ໄດ້. - ຂັໍ້ນກິດຈະກາກຸ່ມ: ສະມາຊິກແຕ່ລະກຸ່ມຈະຊ່ວຍເຫຼືອເຊິ່ີງກັນ ແລະ ກັນ, ຮ່ວມກັນອະທິບາຍ ບນັ ຫາຈົນທຸກຄົນເຂໍົາ້ ໃຈຊັດເຈນ ແລະ ສະຫຼຸບເນ້ໍືອເລອືີ່ ງທີ່ອາ່ ນ. - ຂນັໍ້ ທົດສອບ: ເມ່ີືອຮຽນຈົບແຕ່ລະບົດ ນກັ ຮຽນທກຸ ຄົນຈະໄດຮ້ ບັ ການທດົ ສອບ, ຄະແນນທີ່ໄດ້ມາ ຈາກການທົດສອບຂອງທຸກຄນົ ຈະລວມເປັນຄະແນນກມຸ່ . - ຂັໍ້ນປະເມນ ແລະ ມອບລາງວັນ: ຄູ ແລະ ນັກຮຽນຊ່ວຍກັນສະຫຼຸບບົດຮຽນ ປະເມນການເ ຮັດ ວຽກກມຸ່ ແລະ ມອບລາງວນັ ໃຫແ້ ກກ່ ມຸ່ ທີ່ໄດ້ຄະແນນຕາມກ່ມຸ ທຄ່ີ ຕູ ໍງ້ັ ໄວ້. 2) ການຈັດການຮຽນ - ການສອນ ແມ່ນການຈັດກິດຈະກາຕ່າງໆທ່ທີ າງໂຮງຮຽນຈັດຂຶ້ໍນເພື່ີອເຮັດວຽກ ຂອງຄໃູ ຫ້ເປັນລະບົບຕເີ່ ນືີອ່ ງເພືອ່ີ ໃຫ້ນັກຮຽນເກດການຮຽນຮູ້ທີ່ດ ແລະ ໄປຕາມຈດຸ ປະສງົ . 3) ປະສິດທິພາບຂອງບົດສອນ ໝາຍເຖິງເກນທ່ີໃຊ້ພຈິ າລະນາວ່າບົດສອນທີ່ໃຊ້ໃນການຈັດການຮຽນຮູ້ ແບບຮວ່ ມມືເທກັ ນກິ CIRC ທ່ສີ າ້ ງເຮັດໃຫ້ນັກຮຽນເກດການຮຽນຮມູ້ ປະສດິ ທິພາບຕາມເກນ 80/80. - ເກນ 80/80 ໝາຍເຖິງ ເກນທີ່ຜູ້ຄົ້ໍນຄວ້າວິໄຈຕັ້ໍງເປັນມາດຕະຖານໃນການພິຈາລະນາຫາຄ່າ ປະສດິ ທິພາບຂອງການສອນ. - 80 ຕວົ ທາອິດ ໝາຍເຖງິ ປະສິດທພິ າບຂອງຂະບວນການຮຽນ - ການສອນ ເຊງ່ິີ ໄດ້ຈາກການທົດສອບ ຍ່ອຍແຕ່ລະບົດສອນ, ພຶດຕິກາການຮຽນ ແລະ ຜົນງານຂອງນັກຮຽນໃນແຕລ່ ະແຜນການຮຽນຮູ້, ໄດຄ້ ະແນນລວມ ສະເລຍ່ 80 ເປເຊນັ ຂ້ໍຶນໄປ. - 80 ຕົວຫຼັງ ໝາຍເຖິງປະສິດທິພາບຂອງການຈັດກິດຈະກາການຮຽນ - ການສອນ ໃນການປ່ຽນແປງ ພຶດຕິກາຂອງນກັ ຮຽນ, ໄດຈ້ າກການທົດສອບວັດຜນົ ສາເລດັ ທາງການຮຽນ ໄດ້ຄະແນນລວມສະເລ່ຍ 80 ເປເຊັນ ຂຶໍ້ນໄປ. ຜວູ້ ິໄຈ: ປຕ ຫລ້າແສງແກ້ວ ພັນລະພາ 5

- ດັດຊະນປະສດິ ທິຜົນການຮຽນ (EI) ໝາຍເຖງິ ຄະແນນທສ່ີ ະແດງເຖິງ ຄວາມກ້າວໜ້າດາ້ ນການຮຽນ ຂອງນັກຮຽນ, ໄດຈ້ າກການທຽບຄະແນນທເີ່ ພມ່ີ ຂຶໍ້ນຈາກຄະແນນທເີ່ ຮັດບົດທົດສອບກອ່ ນຮຽນ ກບັ ຄະແນນທົດ ສອບຫຼັງຮຽນ ພາຍຫຼັງການຈັດການຮຽນ - ການສອນ ແບບຮວ່ ມມເື ທັກນກິ CIRC. - ຄວາມເພ່ີິງພໃຈຂອງນກັ ຮຽນ ໝາຍເຖິງຄວາມຮູ້ສຶກສຶກ, ການສະແດງອອກທາງດ້ານອາລົມຄື: ຄວາມ ມັກ, ຄວາມພໃຈ, ຄວາມເອົາໃຈໃສ່ຂອງນັກສກຶ ສາຕກ່ີ ານຈດັ ການຮຽນ - ການສອນທ່ຄີ ູນາໃຊ້ວທິ ສອນແບບຮ່ວມ ມືເທກັ ກນກິ CIRC. ຜູ້ວິໄຈ: ປຕ ຫລາ້ ແສງແກວ້ ພນັ ລະພາ 6

ບດົ ທ 2 ເອກະສານ, ທດິ ສະດ ແລະ ບດົ ວໄິ ຈທກີ່ ຽ່ ວຂອ້ ງ ການວິໄຈຄັໍ້ງນໍ້ຜູ້ວິໄຈມຈດຸ ປະສົງເພ່ືີອສຶກສາຜນົ ການຮຽນ - ການສອນ ວິຊາພາສາລາວ - ວນັ ນະຄະດ 2 ເລືີ່ອງ ການອ່ານ ແລະ ການຂຽນ ໂດຍນາໃຊ້ເຕັກນິກການສອນແບບຮ່ວມມື CIRC ສາລັບນັກສຶກສາ ປທ 1 ລະບົບ 12+4 ທີ່ ວິທະຍາໄລຄູ ຫຼວງນໍ້າທາ ສົກຮຽນ 2018 – 2019. ດັ່ີງນັ້ໍນ, ຜູ້ຄົ້ໍນຄວ້າວິໄຈຈິີ່ງໄດ້ສຶກສາ ບັນດາທດິ ສະດ, ເອກະສານ ແລະ ບດົ ຄໍ້ນົ ຄວາ້ ທກ່ີ ຽ່ ວຂ້ອງດ່ງັີ ລມຸ່ ນໍ້: 1. ທິດສະດການຮຽນຮູ້ 2. ແນວຄດິ ທິດສະດກ່ຽວກບັ ວທິ ສອນແບບຮ່ວມມື 3. ທດິ ສະດກ່ຽວກັບວທິ ສອນແບບ CIRC 4. ທດິ ສະດກ່ຽວກັບການອາ່ ນ 5. ທິດສະດກ່ຽວກັບການຂຽນ 6. ປະສິດທພິ າບຂອງບົດສອນ 7. ດດັ ຊະນປະສິດທິຜນົ ການຮຽນຮູ້ 8. ວທິ ສາ້ ງແບບທົດສອບ 9. ທດິ ສະດຄວາມເພ່ງີິ ພໃຈໃນການຮຽນຮູ້ 10. ບົດຄນໍ້ົ ຄວາ້ ທ່ີກຽ່ ວຂ້ອງ 1. ທດິ ສະດການຮຽນຮູ້ 1.1 ທດິ ສະດການຮຽນຮູ້ Constructivism ທິດສະດການຮຽນຮູ້ Constructivism ມຫຼັກການທີ່ສາຄັນວ່າ ໃນການຮຽນຮູ້ຜູ້ຮຽນຈະຕ້ອງເປັນຜູ້ ກະທາ (Active) ແລະ ສ້າງຄວາມຮູ້ໃນແຕ່ລະກຸ່ມນັກຈິດຕະວິທະຍາ (Constructivists) ມຄວາມເຫັນແຕກ ຕ່າງກັນໃນເລືີ່ອງການຮຽນຮູ້ ຫືຼ ການສ້າງຄວາມຮູ້ວ່າເກດຂໍ້ຶນໄດ້ແນວໃດທັງນ້ໍເນື່ີອງຈາກຄວາມເຊື່ີອພື້ໍນຖານຂອງ Constructivism ຊຶີ່ງມພື້ໍນຖານມາຈາກ 2 ແຫຼ່ີງຄື: ຈາກທິດສະດພັດທະນາການຂອງ Piaget ແລະ ໄວກ໋ອດ ສະກ, ທດິ ສະດ ຈ່ິງີ ໃຫຄ້ ວາມໝາຍ 2 ຢາ່ ງຄື: 1). Cognitive Constructivism ມພນ້ໍື ຖານມາຈາກທດິ ສະດພດັ ທະນາການຂອງ Piaget ທດິ ສະດ ນ້ໍຖືວ່າ ຜູ້ຮຽນເປັນຜູ້ກະທາ (Cative) ແລະ ເປັນຜູ້ສ້າງຄວາມຮູ້ຂຶ້ໍນໃນໃຈເອງ, ປະຕິສາພັນທາງສັງຄົມມບົດ ບາດໃນການກີ່ໃຫເ້ ກດຄວາມບີ່ດຸນດຽ່ ງທາງສະຕິປັນຍາຂໍຶ້ນເປັນເຫດເຮັດໃຫ້ຜຮູ້ ຽນປັບຄວາມເຂົ້ໍາໃຈເດມທີ່ມຢູ່ໃຫ້ ເຂ້ໍົາກບັ ຂ້ໍມນູ ຂາ່ ວສານໃໝຈ່ ນົ ກະທັງ້ໍ ເກດຄວາມດນຸ ດ່ຽງທາງສະຕິປັນຍາ ຫືຼ ເກດຄວາມຮໃູ້ ໝ່ຂນໍຶ້ . 2). Social Constructivism ພ້ໍືນຖານມາຈາກທດິ ສະດພັດທະນາການຂອງ ໄວກ໋ອດສະກ ເຊີືອ່ ວ່າ ຜູ້ ຮຽນສ້າງຄວາມຮູ້ດ້ວຍການມຄວາມສາພນັ ທາງສັງຄົມກັບຜູ້ອືນີ່ (ຜໃູ້ ຫ່ຍ ຫຼື ໝເູ່ ພອ່ີື ນ) ໃນຂະນະທ່ີຜູ້ຮຽນມສ່ວນ ຮວ່ ມໃນກິດຈະກາ ຫືຼ ວຽກໃນສະພາວະສງັ ຄມົ (Social Context) ເຊີງິ່ ເປນັ ຕົວປ່ຽນທີ່ສາຄັນ ແລະ ຂາດບີ່ໄດ້, ຄວາມສາພນັ ທາງສງັ ຄົມເຮັດໃຫ້ຜຮູ້ ຽນສ້າງຄວາມຮູ້ດວ້ ຍການປຽ່ ນແປງຄວາມເຂ້ົໍາໃຈເດມໃຫ້ຖກຶ ຕ້ອງ ຫືຼ ຊບັ ຊອ້ ນ ກວ້າງຂວາງຂຶໍ້ນ (Bruning et al, 1999), ເຖິງວ່ານັກຈດິ ຕະວິທະຍາຈະມແນວຄິດແຕກຕ່າງກັນໃນເລື່ີອງການ ອະທບິ າຍວາ່ ຜຮູ້ ຽນສາ້ ງຄວາມຮູ້ແນວໃດ, ທກຸ ຄົນຕ່າງກເຫັນຮ່ວມກນັ ໃນຄຸນລັກສະນະຂອງ Constructivism ຜວູ້ ໄິ ຈ: ປຕ ຫລາ້ ແສງແກວ້ ພນັ ລະພາ 7

ຄ:ື ຜຮູ້ ຽນສ້າງຄວາມເຂົາ້ໍ ໃຈໃນສີິ່ງທີ່ຮຽນຮູ້ດ້ວຍຕົນເອງ ການຮຽນຮູ້ສີິ່ງໃໝ່ຂຶໍ້ນກັບຄວາມຮູ້ເດມ ແລະ ຄວາມເຂໍົ້າ ໃຈທ່ີມຢູ່ໃນປະຈຸບັນ, ການມຄວາມສາພນັ ທາງສັງຄົມມຄວາມສາຄັນຕ່ີການຮຽນຮູ້, ການຈັດສງິີ່ ແວດລ້ອມກິດຈະ ກາທ່ີຄາ້ ຍຄືກບັ ຊວິດຈິງເຮດັ ໃຫ້ຜຮູ້ ຽນເກດການຮຽນຮ້ຢູ າ່ ງມຄວາມໝາຍ. 1.2 ທດິ ສະດການຮຽນຮໂູ້ ດຍການຄນົໍ້ ພບົ ສຸລາງ ໂຄຕຣະກຸນ (2553: 212-215) ທິດສະດການຮຽນຮູ້ໂດຍການຄົ້ໍນພົບຂອງ Bruner ເປັນນັກ ຈດິ ຕະວທິ ະຍາທ່ີສົນໃຈເລືີ່ອງການພັດທະນາການທາງສະຕິປັນຍາຂອງມະນຸດຕີ່ເນອ່ືີ ງຈາກເພຍເຈດ໌ ແລະ Bruner ເຊອີ່ື ວາ່ : ມະນດຸ ເລອື ກທີ່ຈະຮັບຮສູ້ ີິ່ງທີ່ຕົນເອງສົນໃຈ ແລະ ການຮຽນຮູ້ເກດຈາກຂະບວນການຄົ້ໍນພບົ ດ້ວຍຕົນເອງ (Discovery learning) Bruner ໄດ້ມແນວຄິດທ່ີສາຄັນຄື ການຈັດໂຄງສ້າງຂອງຄວາມຮູ້ໃຫ້ມຄວາມສາພັນ ແລະ ສອດຄ່ອງກັບການພັດທະນາທາງສະຕິປັນຍາຂອງເດັກມຜົນຕ່ີການຮຽນຂອງເດັກ, ການຈັດຫຼັກສູດ ແລະ ການຮຽນ-ການສອນໃຫ້ເໝາະສົມກບັ ລະດບັ ຄວາມພ້ອມຂອງຜູ້ຮຽນ ແລະ ສອດຄອ່ ງກັບການພັດທະນາການທາງ ສະຕິປນັ ຍາຂອງຜູ້ຮຽນຈະຊ່ວຍໃຫກ້ ານຮຽນຮູ້ເກດປະສິດທິພາບ, ການຄິດແບບຢ່ັີງຮູ້ (Intuition) ເປັນການຄິດ ຫາເຫດຜົນຢາ່ ງອດິ ສະຫຼະທ່ີສາມາດພດັ ທະນາຄວາມຄິດລເິ ລ່ີມສາ້ ງສັນໄດ້, ແຮງຈູງໃຈພາຍໃນເປັນປດັ ໃຈທີ່ສາຄັນ ທີ່ຈະຊວ່ ຍໃຫຜ້ ຮູ້ ຽນປະສົບຜົນສາເລັດໃນການຮຽນຮູ້ ແລະ ການຮຽນຮູ້ເກດຈາກການທີ່ຄນົ ເຮົາສາມາດສ້າງຄວາມ ຄິດລວມຍອດ ຫືຼ ສາມາດຈັດປະເພດຂອງສິ່ີງຕາ່ ງໆໄດ້ຢ່າງເໝາະສົມ, ການຮຽນຮູ້ໄດ້ຜົນດທ່ີສຸດຄືການໃຫ້ຜູ້ຮຽນ ຄົ້ໍນພົບການຮຽນຮູ້ດ້ວຍຕົນເອງເນື່ີອງຈາກຜູ້ຮຽນມຄວາມຢາກຮູ້ຢາກເຫັນເຊິີ່ງເປັນແຮງດັນ ແລະ ກ່ີໃຫ້ເກດການ ຮຽນຮູ້ໂດຍການຄນໍ້ົ ພົບຄາຕອບດ້ວຍຕົນເອງ ແລະ Bruner ຍງັ ເຊື່ີອວາ່ ຈັດສະພາບສ່ີງິ ແວດລ້ອມຂອງຫ້ອງຮຽນ, ໃຫ້ນັກຮຽນມໂອກາດຮຽນຮູ້ຕາມຂັ້ໍນການພັດທະນາສະຕິປັນຍາຂອງຕົນ ຫຼື ໃຊ້ວິທການທຈະໃຊ້ເປັນເຄື່ອີ ງມືໃນ ການປະຕິສາພັນກັບສີິ່ງແວດລ້ອມທ່ີເໝາະສົມກັບໄວເດັກຈະສາມາດຮຽນຮູ້ໄດ້, Bruner ເວາໍົ້ ວາ່ ຖາ້ ຄູສາມາດໃຊ້ ວິທສອນທ່ີເໝາະສົມກບັ ໄວຂອງຜູ້ຮຽນຂໍ້ສາຄນັ ຄູຈະຕ້ອງໃຫ້ນັກຮຽນເປນັ ຜູ້ກະທາ ຫືຼ ເປັນຜູ້ແກ້ໄຂບັນຫາດ້ວຍ ຕົນເອງ, ຄວາມສາຄັນຂອງການຮຽນຮູ້ໂດຍການຄົໍ້ນພົບວ່າດກວ່ າການຮຽນຮູ້ໂດຍມວິທຄື: ຜູ້ຮຽນຈະເພໍ້ມພະລັງ ສະຕິປັນຍາ, ເນໍນ້ັ ການວດັ ທ່ີເກດຈາກການພໃຈໃນການແກ້ໄຂບັນຫາຫຼາຍກວ່ າການວັດ ຫືຼ ເນ້ັໍນແຮງຈງູ ໃຈພາຍໃນ ຫຼາຍກ່ວາແຮງຈູງໃຈພາຍນອກ, ຜູ້ຮຽນຈະຮຽນຮູ້ການແກ້ໄຂບນັ ຫາດ້ວຍການຄົ້ໍນພົບ ແລະ ສາມາດນາໄປໃຊ້ໄດ້, ຜຮູ້ ຽນຈະຈດົ ຈາສ່ິີງທີ່ຮຽນຮູ້ໄດ້ດ ແລະ ໄດ້ດົນນານ. 2. ແນວຄດິ ກ່ຽວກບັ ການຮຽນຮູ້ແບບຮວ່ ມມື 2.1 ທດິ ສະດການຮຽນຮແູ້ ບບຮວ່ ມມື ທິດສະໜາ ແຂມມະນ (2556:98-99) ໄດ້ກ່າວໄວ້ວ່າການຮຽນຮູ້ແບບຮ່ວມມື ຄືການຮຽນຮູ້ເປັນກຸ່ມ ຍ່ອຍໂດຍມສະມາຊກິ ໃນກມຸ່ ມຄວາມສາມາດແຕກຕ່າງກັນປະມານ 3-6 ຄົນ ຊວ່ ຍກນັ ຮຽນຮູ້ເພື່ີອໄປສເູ່ ປ້າໍົ ໝາຍ ຂອງກຸ່ມ ນກັ ສຶກສາຄົນສາຄັນທີ່ເຜຍແຜແ່ ນວຄິດຂອງການຮຽນຮູ້ແບບນ້ໍຄ:ື Salavin, David Johnson and Roger Johnson. ການຈັດການຮຽນ-ການສອນທົ່ີວໄປ ເຮົາມັກຈະບີ່ໃຫ້ຄວາມສົນໃຈກ່ຽວກັບການສາພັນ ແລະ ປະຕິສາພັນລະຫວ່າງຜູ້ຮຽນສ່ວນໃຫ່ຍເຮາົ ມັກຈະເນັ້ນໍ ໄປທຄ່ີ ູກັບນັກຮຽນ ຫຼື ລະຫວ່າງຜູ້ຮຽນກັບບົດຮຽນ ຄວາມສາພັນລະຫວ່າງຜູ້ຮຽນເປັນມິຕິທີມ່ ັກຈະຖືກລະເລຍ ຫືຼ ເບີິ່ງຂ້າມ ທງັ ໆທ່ີມຜົນວິໄຈຊ້ໍຊັດເຈນ ຄວາມຮູ້ສຶກ ຂອງຜຮູ້ ຽນຕີ່ຕນົ ເອງ, ຕໂີ່ ຮງຮຽນ, ຄູ ແລະ ເພີື່ອນຮວ່ ມຊໍນັ້ ມຜນົ ຕກ່ີ ານຮຽນຫຼາຍ. ຜ້ວູ ິໄຈ: ປຕ ຫລ້າແສງແກ້ວ ພັນລະພາ 8

Johnson and Roger Johnson (1994:31-32) ອ້າງໃນ (ທິດສະໜາ ແຂມມະນ, 2556, ໜ້າ. 99) ປະຕິສາພນັ ລະຫວາ່ ງຜ້ຮູ ຽນມ 3 ລກັ ສະນະຄ:ື (1) ລກັ ສະນະແຂ່ງຂັນກນັ ໃນການສກຶ ສາຮຽນຮູ້ ຜຮູ້ ຽນແຕລ່ ະຄນົ ຈະພະຍາຍາມຮຽນໃຫໄ້ ດ້ດ ກວາ່ ຄນົ (2) ອນືີ່ ເພອື່ີ ໃຫ້ໄດຄ້ ະແນນດ ໄດ້ຮັບການຍົກຍອ້ ງ ຫຼື ໄດຮ້ ັບການຕອບແທນໃນລັກສະນະຕາ່ ງໆ. (3) ລັກສະນະຕ່າງຄນົ ຕາ່ ງຮຽນຄື: ແຕລ່ ະຄນົ ຕາ່ ງກີມ່ ຄວາມຮັບຜິດຊອບດູແລຕນົ ເອງໃຫ້ເກດການຮຽນ ຮູ້ ບ່ີຫຍງຸ້ ກຽ່ ວກັບຜູ້ອີ່ືນ. (4) ລັກສະນະຮ່ວມມືກນັ ຫຼື ຊວ່ ຍກນັ ໃນການຮຽນຮູ້ຄື: ແຕລ່ ະຄົນຕ່າງກ່ີມຄວາມຮັບຜິດຊອບໃນການ ຮຽນຮຂູ້ ອງຕນົ ແລະ ໃນຄະນະດຽວກັນກ່ຕີ ້ອງຊ່ວຍໃຫ້ສະມາຊິກຄນົ ອື່ີນຮຽນຮູ້ດ້ວຍ. (Slavin, 1987) Johnson and Johnson (1992) ອ້າງໃນ (ໄຊວັດ ສທຸ ລິ ດັ , 2558, ໜາ້ . 183- 185) ການຮຽນຮູ້ແບບຮ່ວມມືເປັນວິທການຮຽນທມ່ີ ເທກັ ນິກທ່ີຫຼາກຫຼາຍເຊີ່ິງມຄວາມກຽ່ ວຂ້ອງກັບແນວຄິດທິດ ສະດນ້ຄໍ ື: (1) ທິດສະດເສມແຮງ (Reinforcement theory) ຂອງ Skinner ການຮຽນຮ້ແູ ບບຮ່ວມມເື ປັນການຮຽນທີ່ຜູ້ຮຽນຈະຕ້ອງຊ່ວຍເຫຼືອເຊິ່ງີ ກັນ ແລະ ກນັ . ສະມາຊິກຈະໄດ້ ຮບັ ການມອບໝາຍໜ້າທີ່ທກຸ ຄົນ, ຍດຶ ຫັກຼ ວ່າຄວາມສາເລັດຂອງຕົນຄືຄວາມສາເລດັ ຂອງກຸ່ມ ດ່ີງັ ນນັໍ້ ການເຮັດວຽກ ຈະຕ້ອງມການໃຫ້ກາລັງໃຈກນັ ລາງວັນອາດເປັນຄາຊົມເຊຍເພື່ີອເປນັ ແຮງກະຕຸ້ນໃຫ້ສະມາຊິກທຸກຄົນເຮັດວຽກ ໃຫ້ດທີ່ສຸດ ເພືີ່ອຜົນສາເລັດຂອງກຸ່ມເຊິ່ີງຫຼັກການດັ່ີງກ່າວມພ້ໍືນຖານມາຈາກວິທການປັບພຶດຕິການ (Behavior modification) ເຊິ່ີງມ ແນວຄິດທິດສະດ ການຮຽນຮູ້ການວາງເງືີ່ອນໄຂແບບການກະທ າ ( Operant Conditioning) ມແນວຄິດວ່າການກະທາໃດໆ ທ່ີໄດ້ຮັບການເສມແຮງຈະມແນວໂນ້ມທີ່ຈະເກດຂຶໍ້ນ, ແຕ່ຖ້າ ການກະທາໃດໆບ່ີໄດກ້ ານເສມແຮງ ຈະມແນວໂນ້ມທ່ີລົດລົງ ແລະ ຫາຍໄປໃນທສ່ີ ດຸ . ໃນການຮຽນແບບຮວ່ ມມືນັໍນ້ , ການໃຫ້ຄວາມສມົ ໃຈ, ການຍອມຮັບ ແລະ ການໃຫ້ຄາຊົມເຊຍຈາກກມຸ່ ເພືີ່ອນ ຈະເປັນຕົວເສມແຮງທີ່ມປະສິດທິພາບຫຼາຍ ໂດຍສະເພາະເດັກໄວລຸ້ນມັກຈະມທາມະຊາດລວມກຸ່ມ, ມ ຄວາມເຊືີ່ອໃນກຸ່ມ ແລະ ເຮັດຕາມກຸ່ມຫຼາຍກວ່າຄູ. ການຝຶກໃຫ້ກຸ່ມເພືີ່ອນກ່າວຄາຊົມເຊຍ, ຍອມຮັບ ແລະ ໃຫ້ ຄວາມສົນໃຈໃນຮູບແບບກິດຈະກາທີ່ເນັ້ໍນໃຫ້ຜູ້ຮຽນເປັນທັງຜູ້ສອນ ເຊິີ່ງຈະໄດ້ສະແດງຄວາມສາມດໄດ້ເຕັມທ່ີ, ຄະນະດຽວກັນກີເ່ ປັນຜູ້ຟງັ , ການໃຫກ້ ານຍອມຮັບ, ຊົມເຊຍຜູ້ເວ້ໍາົ ຈະມຜນົ ຕ່ຄີ ວາມຮູ້ສຶກຂອງຜູ້ທີ່ກາລັງເຮັດໜ້າ ທ່ີໄດ້ເປັນຢາ່ ງດ. ຄະນະຮັບຟງັ ການສດິ ສອນ ກີມ່ ໂອກາດສະແດງຄວາມຄິດເຫນັ ຂອງຕນົ ໄດຢ້ ່າງເຕັມທໃ່ີ ນດາ້ ນການ ປະເມນຜົນ, ການໃຫ້ລາງວັນ, ການມອບກຽດຕິບັດ ສາລັບກຸ່ມທ່ີມຄະແນນສູງສຸດ 3 ລາດັບກ່ີຈະເປນັ ສິີ່ງກະຕຸ້ນ ໃຫ້ມການສະແດງພດຶ ຕກິ າໄດຕ້ ່ີໄປ. (2) ທິດສະດການຮຽນຮທູ້ າງສັງຄມົ (Social Learning Theory) ການຮຽນແບບຮ່ວມມືເປັນການເນັໍ້ນໃຫ້ຜູ້ຮຽນເຮັດວຽກຮ່ວມກັນເປັນກຸ່ມເໝືອນກັບການຢູ່ຮ່ວມກນັ ໃນສັງຄົມໜຶີ່ງ ເຊິີ່ງການເຮັດວຽກແບບຮ່ວມມືຈະສ້າງມິດຕະພາບທ່ີດຕ່ີກັນ, ຮຽນຮູ້ເຊິ່ີງກັນ ແລະ ກັນໂດຍກາ ນ ສັງເກດສິ່ີງທ່ີຢູ່ຮອບໆຕົວ. ທິດສະທິດການຮຽນຮູ້ທາງສັງຄົມຂອງແບນດູລາກ່າວວ່າ: ຄົນເຮົາຮຽນຮູ້ໃນສິ່ີງຕ່າງໆ ທີ່ຢູ່ຮອບໆຕົວເຮົາຢູ່ສະເໝ ເຊິີ່ງສ່ວນໃຫ່ຍເປັນການສັງເກດ (Obsrevation Learning) ຫຼື ການຮຽນແບບ ຈາກຕົວແບບ ເຊງີ່ິ ຕົວແບບສາມາດຖ່າຍທອດຄວາມຄິດ ແລະ ການສະແດງໄປພ້ອມໆກັນ, ຕວົ ແບບຈະເຮັດໜ້າທ່ີ ຢຸດຢັ້ໍງການເກ ດພຶດຕິກ າໂດຍຕົວແບບອາດເປັນບຸກຄົນຕົວຈິງ ( Live mode) ຫືຼ ຕົວແບບສັນຍາລັກ ຜວູ້ ິໄຈ: ປຕ ຫລາ້ ແສງແກ້ວ ພນັ ລະພາ 9

(Symbolic) ກໄດ້. ສະນັໍ້ນ, ການຮຽນໂດຍໃຊ້ຂະບວນການຮຽນແບບຮ່ວມມື, ສະມາຊິກຈະສະແດງພຶດຕິກາ ຕາ່ ງໆໃຫຄ້ ວາມຊວ່ ຍເຫອຼື ຮວ່ ມມກື ັນລວມທງັ ການມນາໍ້ ໃຈເມດຕາກະລນຸ ນາ, ເອໍ້ອື ເຟືໍ້ອເພີ່ືອແຜ,່ ຮ້ຈູ ກັ ການເກງໃຈ ຜອູ້ ີ່ືນ, ເອາົ ໃຈເຂົາມາໃສ່ໃຈເຮົາ ພຶດຕກິ າເຫຼົີາ່ ນຈໍ້ ະມການຮຽນແບບເກດຂຶໍ້ນໃນຫ້ອງຮຽນ ຫຼື ດ້ານການສິດສອນທ່ີ ເອໍນ້ ວາ່ ເພື່ອີ ນຊ່ວຍເພືີ່ອນ, ທຸກຄົນຈະເຫັນພາບການສອນຂອງເພືີ່ອນໆ ຫາກຕນົ ເອງຮູ້ສກຶ ປະທັບໃຈເພື່ີອນຄົນໃດ ຄົນໜຶ່ີງກ່ີຈະນາມາຮຽນແບບ ໂດຍສັງເກດພຶດຕິກາຂອງເພືີ່ອນເຊິີ່ງຈະມການຈົດຈາໃສ່ໃຈ ແລະ ສະແດງຕາມຕົວ ແບບ. ການມປະຕິສາພັນກັບສະມາຊິກກມຸ່ ແລະ ມທັດສະນະຄະຕທິ ່ດີ ຕກີ່ ານຮຽນ-ການສອນກັບເພີ່ອື ນຮ່ວມຊັໍ້ນ, ວິຊາທຮີ່ ຽນ, ຄຜູ ້ສູ ອນ ເຊີງິ່ ເປນັ ການສງົ່ີ ຜນົ ທ່ີດຕກ່ີ ານດາເນນຊວິດໃນອານາຄົດ. (3) ທດິ ສະດຄວາມຕ້ອງການຂອງມາສະໂລ ການຮຽນແບບຮ່ວມມືເປັນການຈັດປະສົບການຜູ້ຮຽນໄດ້ໃຊ້ຄວາມສາມາດສະເພາະຕົວ ແລະ ດ້ວຍ ສກັ ກະຍະພາບຂອງຕົນເອງຮ່ວມມືກັນແກ້ໄຂບັນຫາຕາ່ ງໆ ໃຫ້ບັນລຸຜນົ ສາເລດັ ໄດ້ດວ້ຍສະມາຊິກແຕ່ລະຄົນລ້ວນ ແຕສ່ ່ວນໜ່ງີຶ ຂອງກຸ່ມທີ່ໄດ້ຮ່ວມຄິດ, ວິເຄາະ, ແກ້ບນັ ຫາ ເຊີ່ງິ ຜູຮ້ ຽນໄດ້ລົງມືປະຕິບັດດ້ວຍຕົວຂອງເຂົາເອງ. ການ ເຮັດວຽກຮ່ວມກບັ ຜູອ້ ືີ່ນຈະເຮັດໃຫເ້ ຂົາເຈໍົ້າເຂົໍ້າໃຈຜູ້ອືີ່ນ, ເຂົ້ໍາໃຈຕົນເອງ, ຮູ້ຈັກຕົນເອງ ໂດຍທາມະຊາດຂອງຄນົ ແລ້ວລ້ວນແຕ່ຕ້ອງການການຍອມຮັບຈາກຄົນອື່ີນໃນສັງຄົມ, ຕ້ອງການສະແຫວງຫາສິີ່ງແປກໃໝ່ເພືີ່ອສະໜອງ ຄວາມຕ້ອງການຂອງຕົນເອງ ເຊິ່ີງມາສະໂລເຫັນວ່າເດັກມທາມະຊາດພ້ອມທຈີ່ ະສຶກສາສາຫຼວດສິີ່ງຕ່າງໆ ຄົນທຸກ ຄົນລ້ວນແລ້ວແຕ່ມແຮງພາຍໃນທ່ີຈະໄປເຖິງສະພາບທີ່ເອ້ໍນວ່າການຮູ້ຈັກຕົນເອງຕາມສະພາບຄວາມເປັນຈິງ ຫືຼ ຕ້ອງການການຍອມຮັບໃນສ່ວນທ່ີບົກຜ່ອງ ແລະ ສ່ວນດ ຍອມຮັບຟັງຄາຄິດເຫັນຈາກຄົນອື່ີນທີ່ມຕີ່ຕົນເອງ. ຈາກນາທດິ ສະດນໍ້ມາໃຊໃນການຮຽນ - ການສອນຈະມການພັດທະນາ ແລະ ສະມັດຕາພາບທງັ 3 ດ້ານໄປພອ້ ມໆ ກນັ ຄື: ຄວາມຮູ້, ອາລມົ ຄວາມຮສູ້ ກຶ ແລະ ທັກສະ. ຄຄູ ວນເປດໂອກາດໃຫ້ນັກຮຽນໄດ້ຮຈູ້ ກັ ຄິດ, ໃຊ້ເຫດໃຊ້ຜົນ ມຄວາມຊນືີ່ ຊມົ ທີ່ດຕີກ່ ັບການຮາ່ີ ຮຽນ, ສະມາຊກິ ໃນກຸມ່ ຮູ້ສຶກວາ່ ຕນົ ມຄວາມສາຄນັ ແລະ ມປະໂຫຍດຕກ່ີ ມຸ່ . (4) ທິດສະດພັດທະນາການທາງປັນຍາ ການຮຽນແບບຮ່ວມມືເປັນການເນ້ໍັນໃຫ້ຜູ້ຮຽນຊ່ວຍເຫຼືອຮ່ວມກັນຄິດແກ້ບັນຫານັ້ໍນຄືຜູ້ຮຽນໄດ້ລົງມື ເຮັດ ແລະ ປະຕິບັດດ້ວຍຕົນເອງຈົນເກດຄວາມຮູຄ້ ວາມເຂົໍ້າໃຈ. ການພັດທະນາການທາງສະຕິປນັ ຍາຂອງຜູຮ້ ຽນ ໄດ້ມການປະຕິສາພັນກັບສິ່ີງແວດລ້ອມທ່ີເຮັດໃຫ້ເກດຄວາມຄິດກຽ່ ວກັບສິີງ່ ຕ່າງໆທ່ີເປັນຮູບປະທາ ແລະ ມການ ພັດທະນາຕໄີ່ ປເລື້ໍອຍໆຈົນສາມາດຄິດໃນສີ່ິງທີ່ເປັນນາມມະທາໄດ້. ສະນນ້ໍັ , ຈ່ີິງສອດຄອ່ ງກັບການຮຽນ-ການສອນ ແບບຮວ່ ມມື ທີມ່ ງຸ່ ເນັ້ນໍ ໃຫ້ຜຮູ້ ຽນສົນທະນາ, ອະທິບາຍ, ຊກັ ຖາມກັນ ສ່ົີງເສມໃຫພ້ ດັ ທະນາຄວາມຄິດ ໄດ້ສຶກສາ ຄົໍ້ນຄວ້າໃນການເຮັດວຽກ, ການແກ້ບັນຫາດ້ວຍຕນົ ເອງເຊິີ່ງຈະເຮັດໃຫ້ເກດຄວາມໝ້ັນໍ ໃຈໃນຕນົ ເອງຫຼາຍຂຶໍ້ນ. ຈາກຫຼາຍໆທິດສະດຂ້າງເທິງນ້ໍ, ຜູ້ຄົ້ໍນຄວ້າສາມາດສະຫຼຸບໄດ້ວ່າທິດສະດການຮຽນຮູ້ແບບຮ່ວມມືຊ່ວຍ ສງ່ີົ ເສມໃຫ້ຜ້ຮູ ຽນໄດ້ເຮັດວຽກຮ່ວມກັນ ແລະ ມຜົນສາເລດັ ທາງການຮຽນສູງຂ້ຶໍນ, ມຄວາມສາມາດໃນການແກ້ໄຂ ບັນຫາ, ມທັກສະທາງສັງຄົມ, ກ້າສະແດງອອກ, ມຄວາມຮັບຜິດຊອບຕີ່ຕົນເອງ ແລະ ກຸ່ມເຊິ່ີງລວມທັງຂະບວນ ການຄດິ , ມເຈຕະຄະຕທິ ີ່ດຕີ່ກັບວິຊາທ່ີຮຽນຮູ.້ 2.2 ຄວາມໝາຍຂອງການຮຽນຮແູ້ ບບຮວ່ ມມື ການຮຽນຮແູ້ ບບຮ່ວມມໝື າຍເຖິງການຈັດກິດຈະກາການຮຽນຮູທ້ ີ່ສ່ົີງເສມໃຫ້ນັກຮຽນເຮັດກິດຈະກາຕ່າງໆ ເປັນກຸ່ມ ໂດຍກຸມ່ ນ້ນັໍ ຕອ້ ງປະກອບດ້ວຍ ສະມາຊກິ ທມີ່ ຄວາມສາມາດແຕກຕ່າງກັນ ເພອີ່ື ໃຫແ້ ຕ່ລະຄນົ ເຫັນຄວາມ ສາຄັນຂອງເພ່ອີື ນນັກຮຽນໃນກຸ່ມ ເພາະແຕລ່ ະຄົນມຄວາມສາມາດບີ່ຄືກັນ ຈ່ີິງຕ້ອງອາໄສເຊງີ່ິ ກນັ ແລະ ກັນໃນການ ຜູວ້ ໄິ ຈ: ປຕ ຫລາ້ ແສງແກວ້ ພັນລະພາ 10

ຮຽນຮູ້ ຄນົ ທີ່ເກງັີ່ ຈະຕອ້ ງຊ່ວຍເຫອືຼ ຄົນທີ່ອອນ່ ກວາ່ ໃນດ້ານວິຊາການ ແຕຄ່ ົນທີ່ອອ່ນໃນດາ້ ນວິຊາການອາດຈະເກ່ັີງ ໃນດ້ານເວໍາ້ົ ຫຼື ດ້ານການຊວ່ ຍເຫຼອື ແລະ ໃຫກ້ າລັງໃຈຕີກ່ ັນ ນອກຈາກນໍ້ຍັງເຮດັ ໃຫເ້ ກດຄວາມເຫັນໃຈມປະຕິສາ ພັນທີ່ດຕີ່ກນັ ແລະ ກັນ. ມຄວາມຜກູ ພັນກັນໂດຍຢຶດຖຫື ຼັກຄວາມສາເລັດຂອງກ່ມຸ ຫືຼ ຄວາມສາເລດັ ຂອງສະມາຊິກ ທຸກຄົນໃນກມຸ່ . ການຈດັ ການຮຽນຮູແ້ ບບຮວ່ ມມື ໝາຍເຖງິ ຂະບວນການຮຽນຮູ້ໄດເ້ ຖິງການຮ່ວມມື ແລະ ຊວ່ ຍເຫືອຼ ກັນໃນ ການຮຽນຮູ້ໂດຍແບ່ງກຸ່ມຜຮູ້ ຽນທີ່ມຄວາມສາມາດຕ່າງກັນອອກເປັນກມຸ່ ນອ້ ຍໆ ເຊີ່ງິ ເປັນລກັ ສະນະຮວ່ ມກຸ່ມຢ່າງມ ໂຄງສ້າງທຊ່ີ ັດເຈນ, ມການທາງານຮວ່ ມກັນ, ແລກປຽ່ ນຄວາມຄິດເຫັນຊ່ວຍເຫືຼອເພີິ່ງພາອາໄສເຊິ່ີງກນັ ແລະ ກັນມ ການຮັບຜິດຊອບຮ່ວມກັນທັງໃນສ່ວນຕົວ ແລະ ສ່ວນລວມເພື່ີອໃຫ້ສະມາຊິກທຸກຄົນໃນກຸ່ມປະສົບຜົນສາເລັດ ຕາມເປ້າໍົ ໝາຍທຕ່ີ ົນເອງການົດໄວ້ (ສວຸ ດິ ມນູ ຄາ, ອລະໄທ ມູນຄາ, 2550, ໜາ້ . 134) ວດັ ຊະລາ ເລີ່າົ ຮຽນດ (2548) ໄດກ້ ່າວວ່າການຈດັ ການຮຽນ-ການສອນທ່ເີ ນັ້ໍນສະພາບແວດລອ້ ມທາງການ ຮຽນໃຫແ້ ກຜ່ ູ້ຮຽນໄດຮ້ ຽນຮູ້ຮວ່ ມກັນເປັນກມຸ່ ນ້ອຍ ແຕລ່ ະກ່ມຸ ປະກອບດ້ວຍສະມາຊກິ ພາຍໃນກຸ່ມ ທມີ່ ຄວາມຮູ້, ຄວາມສາມາດທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ໂດຍແຕ່ລະຄົນມສ່ວນຮ່ວມທີ່ແທ້ຈິງໃນການຮຽນຮູ້ ແລະ ຄວາມສາເລັດຂອງ ກຸ່ມລວມທັງແລກປ່ຽນຄວາມຄິດເຫັນ ການແບ່ງຊັບພະຍາກອນການຮຽນຮູ້ລວມທັງກາລັງໃຈໃຫ້ແກ່ກັນ ແລະ ກັນ. ຄົນທ່ີຮຽນເກັ່ີງຈະຊ່ວຍເຫຼືອຄົນທີ່ຮຽນອ່ອນກວາ່ ສະມາຊິກໃນກຸ່ມບີ່ພຽງພແຕ່ຮບັ ຜິດຊອບຕີ່ການຮຽນຂອງ ຕົນເອງເທົີ່ານໍ້ັນ ກ່ີຕ້ອງມການຮັບຜິດຊອບຕ່ີການຮຽນຮູຂ້ ອງເພືີ່ອນສະມາຊິກໃນກຸ່ມ ຄວາມສາເລດັ ຂອງບກຸ ຄນົ ຄື ຄວາມສາເລັດຂອງກມຸ່ . ດັີ່ງທີ່ກ່າວມາຂ້າງເທິງນັ້ໍນສາມາດສະຫຼຸບໄດ້ດັີ່ງນໍ້: ຄວາມໝາຍຂອງການຮ່ວມມືໝາຍເຖິງຂະບວນການ ຈດັ ການຮຽນ - ການສອນທີເ່ ນໍັ້ນຜຮູ້ ຽນໄດ້ຮ່ວມມືກນັ ແລະ ຊວ່ ຍເຫຼືອເຊ່ີິງກັນ ແລະ ກັນໃນການຮຽນຮູ້ໂດຍຈັດ ນກັ ຮຽນອອກເປນັ ກຸມ່ ນ້ອຍປະມານ 4-5 ຄນົ ສະມາຊິກພາຍໃນກມຸ່ ມຄວາມສາມາດທີແ່ ຕກຕ່າງກັນທາງດ້ານການ ຮຽນ, ເພດ, ເຜ່ີາົ , ເຊ້ອໍື ຊາດ ເຮັດວຽກຮ່ວມກັນເພອີື່ ເປ້າໍົ ໝາຍຂອງກຸ່ມທຈ່ີ ະຮຽນຮູ້ຂະບວນການຄິດ, ແກ້ໄຂບນັ ຫາ ແລະ ຝຶກທັກສະໃນການເຮັດວຽກຮວ່ ມກັນ ຜົນງານຂອງສະມາຊກິ ແຕ່ລະຄົນຄຜື ົນງານຂອງກ່ມຸ ທີຈ່ ະປະສົບຜົນສາ ເລດັ . 2.3 ອງົ ປະກອບຂອງການຮຽນຮແູ້ ບບຮວ່ ມມື Johnson and Johnson (1994:31-37)ໄດ້ອ້າງໃນ (ທິດສະໜາ ແຂມມະນ, 2556, ໜ້າ. 99- 100)ວາ່ ອົງປະກອບຂອງການຮ່ວມມື 5 ປະການດີງ່ັ ນ້ໍ: (1) ການເພິ່ີງພາ ແລະ ເກືໍ້ອກູນກັນ (Positive and interdependence): ກຸ່ມການຮຽນຮູ້ແບບ ຮ່ວມມືຈະຕອ້ ງມຄວາມໜກັ ແໜ້ນວ່າ ສະມາຊກິ ກຸມ່ ທກຸ ຄົນ ມຄວາມສາຄັນ ແລະ ຄວາມສາເລັດຂອງກຸ່ມຂຶໍ້ນກັນ ສະມາຊິກທຸກຄົນໃນກຸ່ມ ໃນຄະນະດຽວກັນສະມາຊິກແຕ່ລະຄົນຈະປະສົບຄວາມສາເລັດໄດ້ກີ່ຕີ່ເມື່ີອກຸ່ມປະສົບ ຄວາມສາເລັດ ຄວາມສາເລັດຂອງບຸກຄົນ ແລະ ຂອງກຸ່ມຂ້ຶໍນຢູ່ກັບຄວາມເອົາໃຈໃສຂ່ ອງບຸກຄນົ ດັ່ີງນັໍ້ນແຕ່ລະຄົນ ຕ້ອງຮັບຜິດຊອບໃນບົດບາດໜ້າທີ່ຂອງຕົນ ແລະ ໃນຄະນະດຽວກັນກີ່ຊ່ວຍເຫຼືອສະມາຊິກຄົນອື່ີນໆດ້ວຍ ເພືີ່ອ ປະໂຫຍດຮ່ວມກັນ ການຈັດກຸ່ມຊ່ວຍໃຫ້ຜູ້ຮຽນມການເພິີ່ງພາຊ່ວຍເຫຼືອເກືໍ້ອກູນກັນສາມາດເຮັດໄດ້ຫຼາຍທາງ ເຊັ່ີນ: ການໃຫ້ຜູ້ຮຽນມເປົ້ໍາໝາຍດຽວກັນ ຫຼື ໃຫ້ຜູ້ຮຽນການົດເປົ້ໍາໝາຍໃນການເຮັດວຽກ ຫຼື ຮຽນຮູ້ຮ່ວມກັນ, ການໃຫ້ລາງວັນຜົນງານຂອງກຸ່ມ, ການເຮັດວຽກ ຫຼື ວັດຖຸອຸປະກອນທີ່ທຸກຄົນຕ້ອງເຮັດ ຫືຼ ໃຊ້ຮ່ວມກັນ, ການ ມອບໝາຍບົດບາດໜ້າທໃີ່ ນການເຮດັ ວຽກຮວ່ ມກັນຂອງແຕ່ລະຄນົ . ຜູວ້ ິໄຈ: ປຕ ຫລ້າແສງແກວ້ ພັນລະພາ 11

(2) ການປຶກສາຫາລກື ັນຢາ່ ງໃກ້ຊດິ (Face to face promotive interaction): ສະມາຊິກໃນກມຸ່ ມການເພ່ິີງພາຊ່ວຍເຫຼອື ເກືອ້ໍ ກນູ ກນັ ເປັນປັດໃຈທ່ີຈະສົີ່ງເສມໃຫ້ຜູ້ຮຽນມປະຕິສາພັນຕກີ່ ັນ ແລະ ກັນ ໃນທາງທ່ີ ຈະຊ່ວຍໃຫກ້ ມຸ່ ບນັ ລເຸ ປົາ້ໍ ໝາຍ ສະມາຊກິ ກຸ່ມຈະຫວ່ງໃຍ, ໄວວ້ າງໃຈ, ສ່ົງີ ເສມ, ຊວ່ ຍເຫອຼື ກັນ ແລະ ກັນໃນການ ເຮັດວຽກຕ່າງໆຮວ່ ມກັນ ສ່ີງົ ຜນົ ໃຫເ້ ກດສາພນັ ທະພາບທີ່ດຕ່ກີ ັນ. (3) ຄວາມຮັບຜິດຊອບທ່ີກວດສອບໄດ້ຂອງສະມາຊິກແຕ່ລະຄົນ (Individual accountability): ສະມາຊິກໃນກຸ່ມຮຽນຮູ້ທຸກຄນົ ຈະຕ້ອງມໜາ້ ທ່ີຮັບຜິດຊອບ ແລະ ພະຍາຍາມເຮດັ ວຽກທີ່ໄດມ້ ອບ ໝາຍຢ່າງເຕັມ ຄວາມສາມາດ ບ່ີມໃຜທ່ຈີ ະໄດ້ຮັບປະໂຫຍດໂດຍບີເ່ ຮັດໜ້າທ່ີຂອງຕົນ ດີງ່ັ ນັໍ້ນກຸ່ມຈງິ່ີ ຈາເປນັ ຕ້ອງມການກວດສອບ ຜົນງານທັງເປັນລາຍບຸກຄົນ ແລະ ເປັນກຸ່ມ, ວິທການທີ່ສົີ່ງເສມໃຫ້ທຸກຄົນໄດ້ເຮດັ ໜ້າທີ່ຂອງຕົນຢາ່ ງເຕັມທີ່ເຊັ່ີນ: ການຈັດກຸ່ມນ້ອຍເພືີ່ອໃຫ້ມການຊ່ວຍເຫຼືອເຊິີ່ງກັນ ແລະ ກັນໄດ້ຢ່າງທົ່ີວເຖິງ ການກວດສອບເປັນລາຍບຸກຄົນ, ການສຸ່ມເອ້ໍນຊືີ່ໃຫ້ລາຍງານ ຄູສັງເກດພຶດຕິກາຂອງຜູ້ຮຽນໃນກຸ່ມ, ການຈັດໃຫ້ກຸ່ມມຜູ້ສັງເກດການ, ການໃຫ້ ນັກຮຽນສອນກັນ ແລະ ກນັ ເປນັ ຕໍ້ົນ. (4) ການໃຊ້ທັກສະການປະຕິສ າພັນກັບບຸກຄົນ ແລະ ທັກສະການເຮັດວຽກເປັນກຸ່ມ ຍ່ອຍ (Interpersonal and small-group skills): ການຮຽນຮູຮ້ ່ວມມຈື ະປະສບົ ຜນົ ສາເລັດໄດ້ ຕ້ອງອາໄສທັກສະ ທ່ສີ າຄນັ ຫາຼ ຍປະການເຊັີ່ນ: ທັກສະທາງສັງຄົມ, ທັກສະການປະຕິສາພັນກບັ ຜູ້ອີ່ືນ, ທັກສະການເຮັດວຽກກຸ່ມ, ທັກ ສະການສສືີ່ ານ ແລະ ທັກສະແກບ້ ັນຫາຂັດແຍ່ງລວມທັງການເຄົາລົບ, ຍອມຮັບ, ໄວວ້ າງໃຈກນັ ແລະ ກັນ. ເຊິ່ີງຄູ ຄວນສອນ ແລະ ຝກຶ ໃຫແ້ ກຜ່ ູ້ຮຽນເພອີ່ື ຊວ່ຍໃຫດ້ າເນນງານໄປໄດ.້ (5) ການວິເຄາະຂະບວນການກຸ່ມ (Group processing): ກຸ່ມການຮຽນຮູ້ແບບຮ່ວມມືຈະຕ້ອງມ ການວິເຄາະຂະບວນການເຮັດວຽກຂອງກຸ່ມ ເພ່ີືອຊ່ວຍໃຫ້ກຸ່ມເກດການຮຽນຮູ້ ແລະ ປັບປຸງການເຮັດວຽກ. ການ ວເິ ຄາະຂະບວນການກມຸ່ ຄອບຄມຸ ການວິເຄາະການເຮັດຂອງກຸ່ມ ພຶດຕິກາຂອງສະມາຊິກພາຍໃນກມຸ່ ແລະ ຜົນງານ ຂອງກຸ່ມ ການວິເຄາະການຮຽນຮູ້ນໍ້ອາດເຮັດໂດຍຄູ ຫຼື ຜູ້ຮຽນ ຫຼື ທັງສອງຝ່າຍ ການວິເຄາາະຂະບວນການກຸ່ມນ້ໍ ເປນັ ຍດຸ ທະວທິ ທສີ່ ງົ່ີ ເສມໃຫ້ກຸ່ມຕ້ໍັງໃຈເຮດັ ວຽກ. 3. ວທິ ການສອນແບບຮ່ວມມື CIRC Slavin (1995 ໜາ້ 104-110) ອ້າງໃນ (ທດິ ສະໜາ ແຂມມະນ, 2556, ໜາ້ . 270-271) ໄດສ້ ະຫຼຸບ ຂັ້ໍນຕອນການສອນແບບ CIRC ເປັນຮູບແບບການຮຽນ-ການສອນແບບຮ່ວມມືທ່ີໃຊ້ໃນການສອນອ່ານ ແລະ ຂຽນ ໂດຍສະເພາະຮູບແບບນ້ໍປະກອບດ້ວຍກິດຈະກາຫຼັກ 3 ຢ່າງຄື: ກິດຈະກາການອ່ານແບບຮຽນ, ການສອນ ການອາ່ ນເພືີອ່ ຄວາມເຂາ້ົໍ ໃຈ ແລະ ການບລູ ະນາການພາສາກັບການຮຽນ ໂດຍມຂັ້ນໍ ຕອນໃນການດາເນນການດັງີ່ ນ້ໍ: (1) ຄແູ ບ່ງກມຸ່ ນກັ ຮຽນຕາມລະດັບຄວາມສາມາດໃນການອາ່ ນ ນກັ ຮຽນໃນແຕ່ລະກມຸ່ ຈັບຄູ່ກັນ 2 ຄົນ ຫືຼ 3 ຄນົ ເຮັດກິດຈະກາການອ່ານແບບຮຽນຮວ່ ມກັນ. (2) ຄູຈັດທິມໃໝ່ໂດຍໃຫແ້ ຕ່ລະທມຕາ່ ງລະດັບຄວາມສາມາດຢ່າງໜ້ອຍ 2 ລະດບັ ທມິ ເຮດັ ກິດຈະກາ ຮ່ວມກັນເຊັີ່ນ: ຂຽນບົດລາຍງານ, ແຕ່ງຄວາມ, ເຮັດແບບຝຶກຫັດ, ແບບທົດສອບຕ່າງໆ ແລະ ການໃຫ້ຄະແນນ ຜົນງານຂອງແຕ່ລະທິມ ທິມໃດໄດ້ຄະແນນ 90 ຂຶ້ໍນໄປຈະໄດ້ຮັບປະກາສະນິຍະບັດເປັນຊຸບເປທິມ, ຫາກໄດ້ ຄະແນນແຕ່ 80-89% ກຈະໄດ້ຮັບລາງວັນຮອງລງົ ມາ. (3) ຄູພົບກຸ່ມການອາ່ ນປະມານວັນລະ 20 ນາທ ແຈ້ງວັດຖຸປະສົງໃນການອ່ານ, ແນະນາຄາສັບໃໝ່ໆ, ທົບທວນຄາສັບເກົ່ີາ, ຕ່ີຈາກນັໍ້ນຄູການົດ ແລະ ແນະນາເລື່ີອງທີ່ອ່ານແລ້ວແນະນາໃຫ້ຜ້ຮຽນເຮັດກິດຈະກາຕ່າງໆ ຜວູ້ ໄິ ຈ: ປຕ ຫລ້າແສງແກ້ວ ພນັ ລະພາ 12

ຕາມທີຄ່ ຈູ ດັ ກຽມໄວ້ໃຫ້ເຊນ່ັີ : ອາ່ ນເລີອ່ື ງໃນໃຈ ແລວ້ ຈບັ ຄກູ່ ັນອ່ານອອກສຽງໃຫ້ເພີ່ືອນຟງັ ເພ່ືີອຊ່ວຍກັນແກ້ຈຸດບົກ ຜອ່ ງ ຫືຼ ຄອູ າດຈະໃຫນ້ ັກຮຽນຊ່ວຍກັນຕອບຄາຖາມ, ວເິ ຄາະຕົວລະຄອນ, ວິເຄາະບັນຫາ ຫຼື ຄາດເດົາວາ່ ເລີ່ືອງຈະ ເປນັ ໄປແນວໃດໃນຕອນຕ່ີໄປເປັນຕໍນົ້ . (4) ຫງັຼ ກດິ ຈະກາການອ່ານ ຄອູ ະທບິ າຍເລ່ີອື ງທ່ອີ ່ານ ໂດຍເນັນໍ້ ການຝຶກທັກສະຕາ່ ງໆໃນການອ່ານ ເຊນ່ີັ : ການຈັບປະເດັນບນັ ຫາ. (5) ນັກຮຽນຮັບການທດົ ສອບອ່ານເພື່ີອຄວາມເຂົ້າໍ ໃຈ ນັກຮຽນຈະໄດ້ຮັບຄະແນນເປັນທັງລາຍບຸກຄນົ ແລະ ທມ. (6) ນັກຮຽນຈະໄດ້ຮັບການສອນ ແລະ ຝຶກທັກສະການອ່ານອາທິດລະ 1 ມືໍ້ເຊັ່ີນ: ທັກສະການຈັບໃຈ ຄວາມສາຄັນ, ທັກສະການອ້າງອງ ແລະ ທກັ ສະການໃຊເ້ ຫດຜນົ ເປັນຕໍນ້ົ . (7) ນັກຮຽນຈະໄດ້ຮັບຊຸດການຮຽນການສອນຂຽນ ເຊິີ່ງຜູ້ຮຽນສາມາດເລືອກຫົວຂ້ໍການຂຽນໄດ້ຕາມ ຄວາມສົນໃຈ, ນກັ ຮຽນຈະຊວ່ ຍກນັ ວາງແຜນຂຽນເລ່ືີອງ ແລະ ຊ່ວຍກັນກວດສອບຄວາມຖກື ຕ້ອງ ແລະ ໃນທ່ີສຸດ ຕພມິ ຜົນງານອອກມາ. (8) ນັກຮຽນຈະໄດ້ຮັບວຽກບ້ານໃຫ້ເລືອກອ່ານໜັງສືທ່ີສົນໃຈ ຂຽນລາຍງານເລື່ີອງທ່ີອ່ານເປັ ນລາຍ ບຸກຄນົ ໂດຍໃຫ້ຜູ້ປກົ ຄອງຊ່ວຍກວດສອບພຶດຕິກາການອ່ານຂອງນັກຮຽນທີບ່ ້ານໂດຍມແບບຟອມໃຫ.້ Slavin 1997 ອາ້ ງໃນ (ໄຊວດັ ສຸທລິ ດັ , 2558, ໜາ້ . 194-198) ໄດ້ກາ່ ວວາ່ ການຈດັ ການຮຽນຮູ້ໂດຍ ໃຊເ້ ທກັ ນກິ CIRC ມຂນໍ້ັ ຕອນຈດັ ການຮຽນຮູ້ ແລະ ກິດຈະກາດັ່ີງນ້:ໍ ຂນ້ໍັ ຕອນການຮຽນຮ້ໂູ ດຍໃຊເ້ ທັກນິກ CIRC ປະກອບມ 3 ຂ້ັໍນຕອນຄື: (1) ຂັໍນ້ ທ 1: ຂ້ນັໍ ນາສະເໜຕີຊ່ ໍນັ້ ຮຽນ: ກິດຈະການາເຂົ້າໍ ສບູ່ ດົ ຮຽນໂດຍແຈ້ງຈຸດປະສົງໃນການຮຽນໃຫ້ ນັກຮຽນຮັບຮູ້ ແລະ ທົບທວນຄາສັບ, ເນື້ໍອໃນບົດຮຽນທີ່ຮຽນໄປແລ້ວ. ແນະນາເນືໍ້ອໃນບົດຮຽນ ຫຼື ຄາສັບໃໝ່ ຕະຫຼອດຮອດການອະທິບາຍວທິ ການຮຽນ, ເກນການຮຽນ ແລະ ການເຮັດແບບທົດສອບເມີື່ອຈົບບົດຮຽນແຕ່ລະ ບດົ . (2) ຂ້ໍັນຕອນທ 2: ປະຕິບດັ ກດິ ຈະກາການອ່ານໃນກມຸ່ ປະກອບດວ້ ຍກິດຈະກາດງັີ່ ນໍ້: - ກດິ ຈະກາພນໍ້ື ຖານເປັນກິດຈະກາທີ່ການົດໃຫ້ນັກຮຽນປະຕິບດັ ຕາມ ປະກອບດ້ວຍກິດຈະກາຝຶກ ອາ່ ນກັບເພີື່ອນ, ການອາ່ ນອອກສຽງ, ການໃຫຄ້ ວາມໝາຍຂອງຄາເວ້ົໍາ, ການສະກດົ ຄາ ແລະ ກດິ ຈະກາການສະຫຼຸບ ເລືອ່ີ ງ. - ກິດຈະກາການສອນອ່ານຈັບໃຈຄວາມ ເມື່ີອການຈັດກິດຈະກາການຮຽນ-ການສອນ ດາເນນໄປ ໃນໄລຍະໜງ່ີຶ ຄູຈະຈດັ ກດິ ຈະກາເພືີອ່ ຝກຶ ທກັ ສະການອາ່ ນຈັບໃຈຄວາມກບັ ນັກຮຽນໂດຍກົງ ໂດຍມຂ້ໍັນຕອນຄື: ຄູ ສະເໜເລືີ່ອງທ່ີຈະໃຫ້ອ່ານ, ປະຕິບັດກິດຈະກາກຸ່ມ, ປະຕິບັດກິດຈະກາບຸກຄົນ, ການກວດສອບຈາກເພືອີ່ ນ, ຝຶກ ປະຕິບັດເພມ່ີ ເຕມ ແລະ ປະເມນຜນົ ຕາມລາດັບ. (3) ຂນ້ັໍ ຕອນທ 3: ປະເມນຜນົ : ການຈັດກດິ ຈະກາການຮຽນ-ການສອນແຕ່ລະຄັໍ້ງ ຈະເຮດັ ການວັດຜົນ ແລະ ປະເມນຜົນ ໂດຍການຊັກຖາມ, ສົນທະນາ, ການອ່ານອອກສຽງ, ການສະຫຼຸບໃຈຄວາມສາຄັນຂອງເລືີ່ອງ, ການທົດສອບຄວາມເຂົ້ໍາໃຈໃນເນືໍ້ອໃນຂອງເລື່ີອງ ແລະ ໃນຮອບ 1 ອາທິດ ຈະນາຄະແນນທຸກກິດຈະກາຂອງ ນກັ ຮຽນທກຸ ຄົນມາລວມກັນເປັນຄະແນນຂອງກມຸ່ , ຖ້າກມຸ່ ໃດໄດ້ຄະແນນເຖິງເກນຮ້ອຍລະ 90 ຂ້ໍຶນໄປຈະໄດ້ຮັບ ການປະກາດເປນັ ກຸ່ມທ່ີຍອດຢ້ຽມ ແລະ ໄດຮ້ ັບໃບກຽດຕິບັດ, ຖ້າກ່ມຸ ໃດມຄະແນນເຖິງເກນຮ້ອຍລະ 80 ຂ້ໍຶນໄປ ຜວູ້ ິໄຈ: ປຕ ຫລາ້ ແສງແກວ້ ພນັ ລະພາ 13

ຈະໄດ້ຮັບການປະກາດເປັນກຸ່ມທີ່ເກັ່ີງ ແລະ ໄດ້ຮັບໃບກຽດຕິບັດທີ່ຮອງລົງມາ. ຈາກຂັ້ໍນຕອນການສອນແບບ CIRC ສະແດງໃຫເ້ ຫນັ ແຜນພາບຕໄີ່ ປນ:້ໍ ແຜນວາດການສອນແບບ CIRC ນາສະເໜບດົ ຮຽນຕີ່ຊນ້ັໍ ຮຽນ - ແຈງ້ ຈຸດປະສົງການຮຽນ - ທົບທວນເນໍື້ອໃນ - ແນະນາເນື້ໍອໃນໃໝ່ - ອະທບິ າຍວິທຮຽນ, ເກນ, ການທົດສອບ ປະຕິບດັ ກດິ ຈະກາການອາ່ ນໃນກມຸ່ ກດິ ຈະກາການສອນອາ່ ນຈັບໃຈຄວາມ - ຄູສະເໜເລ່ີືອງໃຫ້ອາ່ ນ - ປະຕິບດັ ກິດຈະກາກມຸ່ - ປະຕິບດັ ກດິ ຈະກາລາຍບກຸ ຄນົ - ການກວດສອບຂອງເພີອື່ ນ - ຝກຶ ປະຕິບັດເພີ່ມເຕມ - ປະເມນຜົນ ປະເມນຜນົ ຊກັ ຖາມ, ສົນທະນາ, ທດົ ສອບຄວາມເຂາົໍ້ ໃຈ, ກຸ່ມຍ່ອຍ ລວມຄະແນນທກຸ ໆກດິ ຈະກາ ໃນທກຸ ໆອາທິດ, ຈດັ ລາດັບກຸ່ມ ແລະ ມອບໃບກຽດຕິບັດ ຮຽນໜວ່ ຍຕໄີ່ ປ ຮູບ 2: ຂ້ນໍັ ຕອນການສອນແບບ CIRC 14 ຜູ້ວິໄຈ: ປຕ ຫລາ້ ແສງແກ້ວ ພັນລະພາ

Johnson D.W and Johnson R.T (1982:18) ໄດ້ສະຫຼຸບການສອນແບບ CIRC ເປັນ 2 ຂໍັ້ນ ຕອນຄ:ື ການກຽມບົດສອນ ແລະ ກິດຈະກາການຮຽນການສອນ ເຊິີ່ງມລາຍລະອຽດດ່ງີັ ນ້:ໍ (1)ການກະກຽມສອນ: ຄູຜູສ້ ອນຕ້ອງຄານຶງເຖງິ ຂໍ້ັນຕອນ CIRC ດງີ່ັ ນ:້ໍ - ການກະກຽມເນືອໍ້ ໃນ - ຈດັ ນກັ ຮຽນເຂ້ໍາົ ກຸ່ມ - ຈັດໃບຄະແນນຂອງກຸ່ມ ເປັນແບບບັນທຶກຄະແນນລາຍບຸກຄົນຂອງນັ ກຮຽນແຕ່ລະກຸ່ມ, ປະກອບດວ້ຍລາຍຊື່ີສະມາຊິກກຸ່ມ ແລະ ຕາຕະລາງທົດສອບເມືີ່ອຮຽນຈົບແຕ່ລະບົດເຊັ່ີນ: ການອ່ານສະກົດຄາ, ການອ່ານອອກສຽງ, ການຫາຄວາມໝາຍຂອງຄາສັບ ແລະ ການສະຫຼຸບໃຈຄວາມຂອງເລືີ່ອງ, ຄູອະທິບາຍໃຫ້ ຄະແນນແຕ່ລະຢ່າງ, ກຸ່ມທີ່ໄດ້ຄະແນນ 90 ຂຶ້ໍນໄປ ຈະເປັນກຸ່ມຊະນະເລດ ແລະ ກຸ່ມທ່ໄີ ດ້ຄະແນນ 80-89 ໄດ້ ຮອງຊະນະເລດ ແລະ ກຸ່ມທໄ່ີ ດຄ້ ະແນນ 70-79 ຈະເປັນກຸ່ມທີດ່ . (2) ຂໍ້ນັ ຈັດກິດຈະກາການຮຽນ-ການສອນແບບ CIRC ເປັນລະບົບວງົ ຈອນເຊິີງ່ ເລມີ່ ຈາກ: - ຂັໍ້ນນາສະເໜບົດຮຽນ: ຄເູ ປນັ ຜູ້ນາສະເໜບົດຮຽນໂດຍການທົບທວນຄືນບົດເກົ່ີາ ຫຼື ຄາສັບເກົີ່າ ແລະ ສອນຄາສບັ ໃໝ່ໂດຍມຈຸດປະສົງໃຫ້ນັກຮຽນອ່ານອອກສຽງຄາສັບໃຫຖ້ ກື ຕ້ອງ, ຮູຄ້ ວາມໝາຍຄາສັບທີ່ຍາກ, ຫຼັງຈາກຄູສອນຄາສັບໃໝ່ແລ້ວ ຄູແນະນາເລືີ່ອງໃຫ້ນັກຮຽນຄາດເດົາລ່ວງໜ້າ ວ່າເລືີ່ອງທີ່ຄູສອນແມ່ນເລືີ່ອງຫຍງັ ໂດຍເດົາຈາກຄາສບັ ທີ່ສອນເພີ່ອື ເປນັ ການເຊອີື່ ມໂຍງປະສົບການເກີົາ່ ກບັ ເລື່ີອງທ່ີຈະຮຽນ. - ຂ້ນໍັ ເຮດັ ວຽກເປນັ ກມຸ່ ແບ່ງອອກເປັນ 2 ຂໍ້ນັ ຕອນຄ:ື ຂັໍ້ນຝຶກໂດຍຄູຄວບຄມຸ ເຊ່ັີນ: ການອ່ານອອກສຽງຄາສັບ, ຝກຶ ຫາຄວາມໝາຍຄາສບັ , ອາ່ ນໃນໃຈ, ອ່ານອອກສຽງ, ການຄົໍ້ນຫາຄາຕອບຈາກເລື່ີອງທ່ີອ່ານ, ການເລົີ່າເລື່ີອງ, ການຂຽນເລືີ່ອງທ່ີອ່ານ ແລະ ຝຶກແບບ ອິດສະຫຼະ. ຂັໍ້ນນາໄປໃຊ້: ຫຼັງຈາກຈົບບົດຮຽນແຕ່ລະບົດແລ້ວຄູຈະຕ້ອງທົດສອບນັກຮຽນໃຫ້ອ່ານເລື່ີອງ, ການສ້າງປະໂຫຍກຈາກຄາສບັ ທ່ີໃຫ້ກອ່ ນ, ຄູໃຫ້ນັກຮຽນແຍກອອກຈາກກຸ່ມເຮັດບດົ ທດົ ສອບ, ເມືີ່ອເຮດັ ສາເລັດ ແລ້ວ ຄູເກບັ ມາກວດໃຫຄ້ ະແນນຂອງແຕ່ລະກມຸ່ ໃຫ້ທຸກຄນົ ຮັບຮ.ູ້ - ຂັໍ້ນປະເມນຄວາມສາເລັດຂອງກຸ່ມ: ເມືີ່ອຄູຄິດໄລ່ຄະແນນຂອງແຕ່ລະຄົນໃນແຕ່ລະກ່ມຸ ໃຫ້ທກຸ ຄົນຮບັ ຮູ້ ຄວນຈະໃຫລ້ າງວັນ ຫືຼ ຄາຊມົ ເຊຍແກກ່ ່ມຸ ທ່ີໄດຄະແນນຕາມການົດ, ເພື່ີອເປນັ ການຊໃ້ໍ ຫເ້ ຫນັ ຄຸນຄ່າຂອງ ການເຮັດວຽກຮ່ວມມື ແລະ ຄວາມສາເລັດຂອງກມຸ່ . - ຂັ້ໍນຄິດໄລ່ຄະແນນ: ຄູຜູ້ສອນນາຄະແນນທີ່ນັກຮຽນໄດ້ຈາກການສອບຂ້ໍຂຽນ, ສອບອ່ານ ອອກສຽງຄາສບັ , ຄະແນນທີ່ເຮດັ ກິດຈະກາກຸມ່ ແລະ ຄະແນນສະເລຍ່ ທໄີ່ ດ້ອອກມາເປັນຄະແນນກມຸ່ . ພ້ອມດຽວກນັ ນໍ້ການຈດັ ກດິ ຈະກາການຮຽນການສອນແບບ CIRC ປະກອບດ້ວຍ 5 ຂັນໍ້ ຕອນຄື: - ຂ້ັນໍ ກຽມຜູ້ຮຽນ: ປະກອບດ້ວຍແບ່ງນັກຮຽນເຂົ້າໍ ກຸມ່ . - ຂັ້ໍນສະເໜເນື້ໍອໃນຕີ່ຊັ້ໍນຮຽນ: ປະກອບດ້ວຍແຈ້ງຈຸດປະສົງ, ທວນຄືນຄວາມຮູ້ເດມ, ແນະນາ ເນໍືອ້ ໃນການຮຽນ, ອະທິບາຍວິທຮຽນ ແລະ ເກນທທີ່ ກຸ ຄົນຕອ້ ງເຮັດໄດ.້ - ຂັໍ້ນກິດຈະກາກຸ່ມຍ່ອຍ: ສະມາຊິກແຕ່ລະກຸ່ມຈະຊ່ວຍເຫຼືອເຊິີ່ງກັນ ແລະ ກັນ, ຮ່ວມກັນ ອະທິບາຍບັນຫາຈນົ ທຸກຄົນເຂົາໍ້ ໃຈຊັດເຈນ ແລະ ສະຫຼຸບເນໍ້ືອເລືີ່ອງທອ່ີ າ່ ນ. ຜູ້ວິໄຈ: ປຕ ຫລາ້ ແສງແກວ້ ພນັ ລະພາ 15

- ຂນັ້ໍ ຕອນທດົ ສອບ: ເມອ່ືີ ຮຽນຈບົ ແຕ່ລະບົດ ນັກຮຽນທຸກຄົນຈະໄດ້ຮັບການທົດສອບ, ຄະແນນ ທີ່ໄດມ້ າຈາກການທົດສອບຂອງທຸກຄົນຈະລວມເປັນຄະແນນກຸ່ມ. - ຂັໍ້ນປະເມນ ແລະ ມອບລາງວັນ: ຄູ ແລະ ນັກຮຽນຊ່ວຍກັນສະຫຼຸບບົດຮຽນ ປະເມນການເຮັດ ວຽກກຸມ່ ແລະ ມອບລາງວນັ ໃຫແ້ ກ່ກມຸ່ ທີ່ໄດຄ້ ະແນນຕາມກຸ່ມທ່ີຄູຕັ້ງໍ ໄວ.້ (ພຽງໃຈ ກັນລາ, 2557, ໜ້າ. 27) ໄດສ້ ະຫຼຸບການສອນແບບ CIRC ເຊງ່ິີ ມ 5 ຂໍັ້ນຕອນດ່ງີັ ນ້ໍ: (1) ຂັໍ້ນກຽມການສອນ ໝາຍເຖິງຂັໍ້ນຊ້ໍແຈງຈຸດປະສົງການຮຽນຮູ້, ແຈ້ງເກນລາງວັນ ແລະ ຈຸດປະສົງ ອາ່ ນແຕລ່ ະຄ້ໍັງ. (2) ຂນ້ໍັ ນາສະເໜບດົ ຮຽນ ຄູຈະນາສະເໜເນໍ້ືອໃນ ແລະ ຄາສັບໃໝ່ຂອງເນື້ໍອໃນທ່ີຈະຮຽນໃຫ້ນັກຮຽນ ຮູ້ຈັກ ແລະ ຄາດເດົາຂອງເລອືີ່ ງທ່ີອາ່ ນ. (3) ຂນໍ້ັ ຝຶກເຮດັ ວຽກເປນັ ທມ ຫຼງັ ຈາກທຄ່ີ ສູ ະເໜຮຽບຮ້ອຍແລວ້ . (4) ຂັໍ້ນຕອນການທົດສອບ ຫຼັງຈາກທ່ີນັກຮຽນຮຽນຈົບບົດຮຽນແລ້ວ ຈະມການທົດສອບເປັນລາຍ ບກຸ ຄົນ ໂດຍທສີ່ ະມາຊິກຂອງກ່ມຸ ບໄີ່ ດ້ຊ່ວຍເຫຼືອກັນ, ຄະແນນຂອງກມຸ່ ຂ້ຶນໍ ກັບຄະແນນຂອງສະມາຊິກ ແຕ່ລະຄົນ ມາລວມກັນເປນັ ຄະແນນຂອງກມຸ່ . (5) ຂັໍ້ນກວດສອບຄວາມສາເລັດຂອງກຸ່ມ ເມື່ີອຜູ້ສອນຄິດຄະແນນສາເລັດແລ້ວຈະມການໃຫ້ລາງວັນ ສາລັບກຸ່ມທີ່ໄດ້ຄະແນນເຖງິ ເກນການົດ ເພື່ີອເປັນການຊໍໃ້ ຫ້ເຫັນຄຸນຄ່າຂອງການຮ່ວມມື ແລະ ຄວາມສາເລັດໃນ ທມ. ຈາກແນວຄດິ ທິດສະດ ແລະ ວິທຈັດການຮຽນ-ການສອນແບບຮ່ວມມໂື ດຍໃຊເ້ ຕັກນິກ CIRC ຂ້າງເທິງນ້ໍ ສາມາດສະຫຼຸບໄດ້ຄື: ການຈັດກິດຈະກາການຮຽນ-ການສອນແບບຮ່ວມມືໂດຍໃຊ້ເຕັກນິກ CIRC ຕ້ອງຈັດໃຫ້ ເປັນ 5 ຂັໍ້ນຕອນຄື: ຂັໍ້ນກຽມການສອນ, ຂັໍ້ນສອນ, ຂັ້ໍນກິດຈະກາກຸ່ມ, ຂັ້ໍນທົດສອບ, ຂັໍ້ນປະເມນ ແລະ ມອບ ລາງວນັ . ທຸກໆຂໍ້ນັ ຕອນຕ້ອງລຽງລາດບັ ຄວາມຍາກງ່າຍ, ການົດໄລຍະເວລາ, ການດົ ຈດຸ ປະສງົ ທີຊ່ ັດເຈນ. 4. ແນວຄວາມຄດິ ທດິ ສະດກ່ຽວກບັ ການອາ່ ນ 1) ຄວາມໝາຍຂອງການອາ່ ນ ການອ່ານໝາຍເຖງິ ຂະບວນການປະຕິສາພັນລະຫວາ່ ງຜຂູ້ ຽນ ກັບ ຜອູ້ ່ານ ໂດຍອາໄສຄວາມຮູ້ ແລະ ປະສົບ ການເດມຂອງຜູ້ອ່ານ ທີ່ມຄວາມເຂົ້ໍາໃຈເນຶ້ໍອຫາ, ຄວາມຄິດໂຄງສ້າງພາສາຕະຫຼອດຮອດຄວາມສາພັນ ແແລະ ຄວາມຕ່ີເນ່ີືອງຂອງຂ້ໍຄວາມທີ່ຜູ້ຂຽນໄດສ້ ີື່ໄວ້. (ນັນທນ ທນນະວົງ, 2554, ໜ້າ. 8) ການອ່ານເປັນຂະບວນການ ທາງສະໝອງທຕ່ີ ອ້ ງໃຊສ້ າຍຕາສາຜດັ ກັບຕົວອກັ ສອນ ຫືຼ ສງ່ິີ ທພ່ີ ມອີນ່ື ໆຮບັ ຮູ້ ແລະ ເຂົໍ້າໃຈຄວາມໝາຍຂອງຄາ ຫຼື ສັນຍາລັກໂດຍແປອອກມາເປັນຄວາມໝາຍທີ່ໃຊ້ສືີ່ຄວາມຄິດ ແລະ ຄວາມຮູ້ລະຫວ່າງຜູ້ຂຽນ ກັບ ຜູ້ອ່ານໃຫ້ ເຂົ້ໍາໃຈກົງກັນ ແລະ ຜູ້ອ່ານສາມາດນາເອົາຄວາມໝາຍນັໍ້ນໄປໃຊ້ໃຫ້ເກດປະໂຫຍດໄດ້ (ວອນຣະນ ໂສມປະຍຸ, 2542, ໜ້າ. 121) ສລິມະນ ບັນຈົງ (2549:49) ໃຫ້ຄວາມໝາຍກ່ຽວກັບການອ່ານວ່າ: ການອ່ານເປັນຂະບວນການຄົ້ໍນຫາ ຄວາມໝາຍຈາກຕົວອັງສອນ ເພືີ່ອສືີ່ຄວາມໝາຍທ່ີຕ້ອງການສະແດງອອກໂດຍຜູ້ອ່ານຈະຮັບຮູ້ສັນຍາລັກ ຫຼື ຕົວ ອັກສອນທາງສາຍຕາຈາກນັນ້ໍ ກຄີ່ ົໍນ້ ຫາຄວາມໝາຍ ຫືຼ ທາຄວາມເຂໍ້ົາໃຈສນັ ຍາລກັ ນັໍ້ນຄວາມໝາຍຂອງ ການອາ່ ນມຫາຼ ຍດ້ານດງ່ັີ ນໍ:້ ຜວູ້ ໄິ ຈ: ປຕ ຫລາ້ ແສງແກ້ວ ພັນລະພາ 16

(1) ການອ່ານເປັນການແປສັນຍາລັກອອກມາເປັນຄາເວົໍ້າໂດຍມ ການອອກສຽງ ເພືີ່ອໃຊ້ໃນການ ອອກສຽງໃຫກ້ ງົ ກັບຄາເວ້ໍົາ. (2) ການອ່ານເປັນການສີື່ຄວາມໝາຍທີຖ່ ່າຍໂຍງຄວາມຄິດ, ຄວາມຮ້ຈູ າກຜູ້ຂຽນເຖິງຜູ້ອ່ານ, ການອ່ານ ລັກສະນະນ້ໍຮຽກວ່າການອ່ານເປັນ, ຜູ້ອ່ານຍ່ອມເຂົາ້ໍ ໃຈເຖິງຄວາມຮູ້ສກຶ ນຶກຄິດຂອງຜູຂ້ ຽນໂດຍອ່ານແລ້ວສາມາດ ປະເມນຜນົ ຂອງສິີງ່ ທີ່ອ່ານແລວ້ . (3) ການອ່ານໃຊ້ຄວາມໝາຍການປະສົມຕົວອັກສອນອອກສຽງເປັນຄາ ຫຼື ເປັນປະໂຫຍກເຮັດໃຫ້ ເຂົ້ໍາໃຈຄວາມໝາຍ ໃນການສີ່ືຄວາາມໝາຍໂດຍການອ່ານ ຫຼື ຟັງຜູ້ອື່ີນອ່ານແລ້ວຮູ້ເລື່ີອງເອໍ້ນວ່າການອ່ານໄດ້ເຊ່ີິງ ອ່ານແລວ້ ຮູ້ເລ່ອືີ ງທ່ີອ່ານ. (4) ການອ່ານເປັນການພັດທະນາແນວຄດິ ໂດຍທີ່ຜູ້ອ່ານຕ້ອງໃຊ້ຄວາມສາມາດຫຼາຍດ້ານເຊັ່ີນ: ໃຊ້ການ ສັງເກດ, ຈື່ີຄາສບັ , ໃຊ້ສະຕປິ ັນຍາ ແລະ ປະສບົ ການເດມໃນການແປຄວາມໝາຍຂອງສີ່ິງທີ່ອ່ານໄດ້ດໂດຍວິທອ່ານ ແບບນ້ໍຈະຕ້ອງດາເນນການປະເມນຂ້ໍັນຕອນ ແລະ ຕເີ່ ນ່ືີອງແລວ້ ສາມາດເຂ້ໍາົ ໃຈຄວາມໝາຍຂອງສິ່ີງທີ່ອ່ານ ແລະ ນາ ຜົນຂອງສີງິ່ ທ່ໄີ ດ້ອ່ານມາເປັນແນວຄວາມຄິດ ແລະ ປະຕິບດັ ໄດ້ເອໍນ້ ວ່າອ່ານເປັນ. (ລນິ ທອນລະພັດ ສະເຫມຼ ທາມະວົງ, 2557, ໜາ້ . 23) ການອ່ານໝາຍເຖິງຂະບວນການຮັບຮູ້ຂ້ໍມູນໂດຍ ການແປຄວາມໝາຍຈາກຕົວອກັ ສອນ, ສນັ ຍາລກັ ໂດຍອາໃສປະສົບການເດມ ແລະ ຈິນຕະນາການ ມາພດັ ທະນາ ຄວາມຮູ,້ ສະຕປິ ນັ ຍາ ແລະ ຈິດໃຈບກຸ ຄນົ ຈົນເຂ້າົໍ ໃຈຄວາມໝາຍຂອງສ່ງິີ ທ່ີອ່ານ ແລະ ນາໄປໃຊ້ໃນການຟງັ , ການ ເວົໍາ້ ແລະ ການຂຽນໄດຢ້ ່າງຖກື ຕ້ອງ. (ປນັ ທຕິ າ ສຸກດາ ພອ້ ມຄະນະ, 2556, ໜາ້ . 32) ການອາ່ ນຄຂື ະບວນການເຊີ່ິງຜູ້ອ່ານຮັບຮູ້ຂມໍ້ ູນຂ່າວສານ ຜູ້ຂຽນເປັນຜູ້ສົີ່ງຂາ່ ວ. ຜູ້ອາ່ ນເປັນຜແູ້ ປລະຫັດເທາ່ີົ ນ້ໍັນຕາມຄວາມຮູ້ ແລະ ປະສບົ ການເດມຂອງຕົນ ຈິີ່ງກີ່ໃຫ້ເກດ ການນາໄປສ່ເູ ປໍາ້ົ ໝາຍຫກັຼ ຂອງການອາ່ ນທວີ່ າ່ ຜ້ອູ າ່ ນຕອ້ ງຄດິ ເປນັ ແລະ ເຂໍ້າົ ໃຈຄວາມໝາຍຂອງສິ່ງີ ທ່ີໄດ້ອ່ານ. (ປະເທນ ມະຫາຂັນ, 2530, ໜ້າ. 17) ໃຫ້ຄວາມໝາຍຂອງການອາ່ ນໄວ້ວ່າ ການອ່ານເປັນຂະບວນການ ແປຄວາມໝາຍຈາກສັນຍາລັກທີ່ບັນທຶກໄວ້ຂະບວນການອ່ານເປັນຂະບວນການທີ່ຊັບຊ້ອນ ເມື່ີອເປັນສຽງຂອງ ສັນຍາລກັ ອອກມາເປັນຄວາມເວ້າໍົ ໂດຍທ່ບີ ເີ່ ຂ້ໍາົ ໃຈຄວາມໝາຍຈງິ່ີ ບີ່ແມນ່ ການອາ່ ນທີ່ສມົ ມບູນ ເພາະວ່າການເປ່ງັີ ສຽງ ເປັນສວ່ ນໜງ່ີຶ ຂອງການອ່ານເທົ່ີານັ້ໍນ. ລັກສະນະຂອງການອາ່ ນທແ່ີ ທ້ຈງິ ໃນເລີ່ືອງທໄີ່ ດ້ອ່ານ ຄວາມໝາຍດີັ່ງກ່າວນໍ້ບີ່ ແມ່ນເກດຈາກສັນຍາລັກເທົ່ີານັ້ໍນ, ແຕ່ຂຶ້ໍນຢູ່ກັບຂະບວນການຂອງການກະຕຸ້ນໃຫ້ເກດຄວາມຄິ ດລວມຍອດ ຫຼື ຈນຕະນາການຂອງຜ້ອູ ່ານເປນັ ສາຄັນ. ຈາກທິດສະດຂ້າງເທິງນ້ໍສາມາດສະຫຼຸບໄດ້ວ່າ ການອາ່ ນຄືຂະບວນການຖ່າຍທອດຄວາມຮູ້ສຶກນຶກຄິດຂໍ້ມູນ ຂາ່ ວສານຕ່າງໆຈາກຜຂູ້ ຽນໄປຫາຜູ້ອາ່ ນໂດຍໃຊ້ສາຍຕາສາຜັດຕົວອກັ ສອນ ແລະ ສນັ ຍາລັກຕ່າງໆເປັນນສືກ່ີ າງ ເຊີິ່ງ ຜ້ອູ າ່ ນຈະເຂໍ້ົາໃຈສິີ່ງທ່ີຜູ້ຂຽນຕ້ອງອາໄສທັກສະຫຼາຍຢ່າງເຊັີ່ນ: ຜອູ້ າ່ ນຕ້ອງມປະສົບການເດມເປັນພືໍ້ນຖານໃນການ ເຂົໍ້າໃຈຄວາມໝາຍຈາກສິ່ີງທີ່ອ່ານໂດຍການແປຄວາມໝາຍ, ການສະຫຼຸບຄວາມໝາຍໂດຍຜ່ານຂະບວນການຄິດ ຂອງສະໝອງ, ຂະຫຍາຍຄວາມໝາຍແລວ້ ນາໄປໃຊ້ໃຫ້ເກດປະໂຫຍດແກ່ຕົນເອງ ແລະ ສງັ ຄມົ . 2) ຄວາມສາຄນັ ຂອງການອາ່ ນ (ວຽງພອນ ສອາພອນ ພ້ອມຄະນະ, 2009, ໜ້າ. 81) ການອ່ານເປັນສິ່ີງທີ່ຈາເປນັ ໃນຊວິດປະຈາວັນໂດຍ ສະເພາະຢ່າງຍິ່ີງ ໃນການສຶກສາວິຊາການຕ່າງໆ. ການອ່ານເຮັດໃຫ້ເຮົາຮູ້ໄດ້ຄວາມຮູ້ສຶກນຶກຄິດຂອງຄົນເຮົາໃນ ອະດດ ແລະ ປັດຈຸບນັ , ຊ່ວຍເພ່ີມພູນສະຕິປັນຍາ, ຮ້ຂູ ໍ້ຄວາມເປັນຈິງຕະຫຼອດ ຈົນເຮດັ ໃຫເ້ ຮົາເຂໍົ້າໃຈໜັງສືຕ່າງໆ ຜ້ວູ ິໄຈ: ປຕ ຫລ້າແສງແກວ້ ພັນລະພາ 17

ການມຊວດິ ຢ່ໃູ ນສັງຄົມຢ່າງມຄວາມຜາສຸກ, ຕອ້ ງເປນັ ຄນົ ສາມາດປັບຕວົ ເຂ້ໍົາກັບເຫດການ, ການອ່ານຊ່ວຍໃຫ້ຄົນ ເຮົາຮູ້ກວ້າງຂວາງ, ນາຄວາມຮູ້ໄປພັດທະນາຕົນເອງ ແລະ ສັງຄົມທາງປະເພນ, ວັດທະນະທາ, ພາສາ ແລະ ຕົວ ອກັ ສອນໄວອ້ ກດວ້ ຍ. ສະນັນ້ໍ ເຮົາຈາເປັນຕອ້ ງໄດ້ຝຶກທັກສະການອ່ານເປັນຢາ່ ງດ ເຊີງິ່ ການອ່ານມຄວາມສາຄັນຫຼາຍ ຢ່າງຄ:ື (1) ການອາ່ ນເປນັ ພໍ້ນື ຖານໃນການຮຽນວິຊາຕາ່ ງໆ ເພາະການສຶກສາຫາຄວາມຮູ້ຕ່າງໆອາໄສທັກສະການ ອາ່ ນເປນັ ເຄ່ີືອງຊວຍ່ . (2) ການອ່ານຊວຍ່ ຖາ່ ຍທອດຄວາມຮສູ້ ຶກລະຫວາ່ ງຄົນກບັ ຄນົ . (3) ການອາ່ ນຊວ່ຍປະສບົ ຄວາມສາເລດັ ໃນການປະກອບອາຊບ. (4) ການອາ່ ນຊ່ວຍໃຫດ້ າລງົ ຊວິດຢູ່ຮ່ວມກັນໃນສງັ ຄົມຢ່າງມຄວາມສຸກ. (5) ການອ່ານເປັນການສບຶ ທອດມລະດົກທາງວດັ ທະນະທາຂອງລາວແຕ່ກ່ອນສູ່ຄົນຮນຸ ໃໝຕ່ ໆ່ີ ໄປ. (6) ການອ່ານພາໃຫຄ້ ົນເຮົາເກດຄວາມມວ່ ນຊ່ນີື , ໃຫຄ້ ວາມຮູ້ ແລະ ປະສົບການຢາ່ ງກວາ້ ງຂວາງ (ຄາເມງິ ດວງທອງລາ ພ້ອມຄະນະ, 2009, ໜາ້ . 25) ການອ່ານແມ່ນປດັ ໃຈໜງຶ່ີ ທ່ີສາຄັນໃນການຊອກຫາ ແຫຼີ່ງຄວາມຮູ້ຂອງມະນຸດ, ການອ່ານແມນ່ ມຫຼາຍຮບູ ແບບ, ຫຼາຍວິທທ່ີແຕກຕ່າງກັນເຊັ່ີນ: ການອ່ານໃນໃຈ, ການ ອາ່ ນອອກສຽງ. ສະນັໍ້ນເພືີ່ອເຮັດໃຫກ້ ານອາ່ ນມປະສິດທິພາບສູງ ພວກເຮາົ ຄວນຝຶກຝົນທັກສະການອ່ານດໍ້ວຍຫຼາຍ ຮູບແບບ, ຫຼາຍວທິ ຈິີ່ງເຮັດໃຫກ້ ານອາ່ ນຄອ່ ງແຄວ້ ແລະ ລຽ່ ນໄຫດຼ . (ບົວຈນັ ວໄິ ລຈດິ ພອ້ ມຄະນະ, 2009, ໜ້າ. 69) ການອ່ານມຄວາມສາຄັນຍີ່ິງໃນການສກຶ ສາ ຫາຄວາມຮູ້ດ້ານວິຊາການຕ່າງໆ ການອ່ານສາມາດໃຫ້ເຮົາຮູ້ເຖິງຄວາມຮູ້ສຶກນຶກຄິດຂອງຄົນໃນອະດດ ແລະ ປດັ ຈບຸ ັນ, ຊ່ວຍເພ່ມີ ສະຕິປນັ ຍາ, ຄວາມຮັບຮູ້ ແລະ ຄວາມເຂາ້ົໍ ໃຈບນັ ຫາຕາ່ ງໆໄດ້ຢາ່ ງເລກິ ເຊິີງ່ ສະນັໍ້ນຄູສອນຈ່ີິງມ ຄວາມຈາເປັນຕ້ອງຝຶກທັກສະການອ່ານໃຫ້ແກ່ຕົນເອງ ແລະ ນັກຮຽນ ເພືີ່ອໃຫ້ເຂົາເຈົ້ໍາໄດ້ພດັ ທະນາຄວາມຮູດ້ ້ານ ຕາ່ ງໆ ແລະ ສາມາດນາໃຊຄ້ ວາມຮເູ້ ຫົຼາ່ີ ນນໍ້ັ ເຂາົໍ້ ໃນການສອນຕວົ ຈງິ ໃຫມ້ ປະສດິ ທິພາບດຂ້ຶນໍ . (ກົມສາ້ ງຄູ, ກະຊວງສຶກສາທິການ, 2006, ໜ້າ. 17) ການອ່ານມຄວາມສາຄັນໃນການສກຶ ສາຫາຄວາມຮູ້ ໃນວຊິ າການຕ່າງໆ ການອ່ານສາມາດໃຫ້ເຮົາຮູ້ເຖິງຄວາມຮູ້ສກຶ ນຶກຄິດຂອງຄນົ ທັງໃນອະດດ ແລະ ປັດຈບຸ ັນ, ຊ່ວຍ ເພ່ມີ ສະຕປິ ນັ ຍາ, ຄວາມຮບັ ຮູ້ ແລະ ຄວາມເຂ້ໍົາໃຈບນັ ຫາຕ່າງໆໄດຢ້ ່າງເລິກເຊີິງ່ ເຮົາຈ່ິີງມຄວາມຈາເປັນຕອ້ ງຝຶກທັກ ສະການອ່ານ, ການອ່ານມຄວາມສາຄັນຫຼາຍຕກ່ີ ານດາລົງຊວິດຂອງຄົນເຮົາ ໃນປັດຈຸບັນການອ່ານປືມໍ້ , ອ່ານໜັງສື ຕາ່ ງໆທໄ່ີ ດ້ຮິບໂຮມເອົາຄວາມຮູທ້ ກຸ ສາຂາວຊິ າ ແລະ ຄວາມບນັ ເທງຕາ່ ງໆນ້ໍັນເປັນເສນໍັ້ ທາງທີ່ຈະພັດທະນາຄົນໃຫ້ມ ຄນຸ ນະພາບ ຜຮູ້ ັກການອ່ານຈະໄດ້ຮັບຜົນປະໂຫຍດຫຼາຍໃນການເພ່ີມພູນຄວາມຮທູ້ ຸກສາຂາອາຊບ ເພີືອ່ ປັບປຸງການ ປະກອບອາຊບໃຫ້ຈະເລນກ້າວໜ້າ ການອ່ານຍັງເຮັດໃຫ້ຄົນເຮົາມອິດສະຫຼະທາງດ້ານຄວາມຄິດ, ບ່ີຖືກເປົ່າີ ຫູ ຫືຼ ຄອບງາທາງດ້ານແນວຄດິ ມວິໄສທັດກວ້າງໄກ, ມໂລກະທັດ, ຊວະທັດກວ້າງຂວາງ, ຖືກຕ້ອງ ແລະ ປະສົບຂໍ້ຄິດ ແລະຄວາມຮູ້ຕ່າງໆຈາກການອ່ານ ມາວິໄຈ, ວິຈານ ໂດຍມວິຈາລະນະຍານ. ຢູ່ໃນການອ່ານເພືີ່ອຄວາມບັນເທິງ ສາມາດເຮັດໃຫເ້ ຮາົ ມຈດິ ໃຈແຈ່ມໃສ ເປັນການພັກຜ່ອນຢອ່ ນໃຈ ອກແບບໜ່ຶີງເຮດັ ໃຫຊ້ ວດິ ມຄວາມກະຕືລືລົໍ້ນກ້າ ຕີ່ສູອ້ ປຸ ະສັກ ແລະ ຄວາມເປັນຕົວຂອງຕົວເອງເພ່ອືີ ດາລງົ ຊວິດຢູ່ຢ່າງມຄວາມສກຸ . (ຄນູ ພມົ ມະທາ, ພວງສ ບນຸ ມາເພັດ, 2008, ໜ້າ. 41) ການອ່ານມຄວາມສາຄນັ ຢາ່ ງຍິີ່ງສາລັບນກັ ຮຽນ - ນກັ ສກຶ ສາເຊິງ່ີ ຈະຕ້ອງເຮັດຢາ່ ງຕເີ່ ນືີ່ອງ ແລະ ສະໝາ່ີ ສະເໝ ເພາະຄວາມສາມາດໃນການອ່ານຈະມຜົນກະທົບໂດຍ ຜວູ້ ໄິ ຈ: ປຕ ຫລ້າແສງແກ້ວ ພນັ ລະພາ 18

ກົງຕ່ີປະສິດທິພາບການຮຽນຂອງນັກຮຽນ ດັີ່ງນັ້ໍນນັກຮຽນຈິງ່ີ ຄວນຝຶກຝົນຕນົ ເອງໃຫມ້ ນິດໄສຮັກການອາ່ ນ ແລະ ເປັນນັກອາ່ ນທ່ດີ . ຈາກຂ້ໍຄວາມດັ່ີງກ່າວສະຫຼຸບໄດ້ວາ່ : ການອ່ານແມນ່ ການສສ່ີື ານອັນໜຶີ່ງທີມ່ ຄວາມສາຄັນທ່ີສຸດຢູ່ໃນຊວິດປະ ຈາວັນໂດຍສະເພາະແມ່ນການສກຶ ສາຫາຄວາມຮູໃ້ ນດ້ານວິຊາການຕ່າງໆ. ການອາ່ ນນອກຈາກຈະໄດ້ພັດທະນາຕົນ ເອງແລ້ວຍັງສາມາດນາໄປພັດທະນາສງັ ຄົມອກ. ການອ່ານຍັງເຮັດໃຫ້ຄົນມອດິ ສະຫຼະພາບທາງດາ້ ນຄວາມຄດິ , ມ ສາຍຕາເບິີ່ງກວ້າງເຫັນໄກ, ມໂລກະທັດ ແລະ ຊວະທັດທີ່ກວ້າງຂວາງ ແລະ ຖືກຕ້ອງ. ນອກຈາກນໍ້ ການອ່ານມ ຄວາມສາຄັນໃນການສະແຫວງຫາຄວາມຮທູ້ າງການສຶກສາຕະຫຼອດຈົນເຖິງຂມໍ້ ູນຂາ່ ວສານຕາ່ ງໆ ເພາະການສຶກສາ ແລະ ຂ້ໍມນູ ຂາ່ ວສານເຫາ່ີຼົ ນໍເ້ ປັນສ່ວນໜ່ຶງີ ໃນຊວິດເຮາົ ທຸກຄນົ ຕອ້ ງພະຍາຍາມຄ້ນົໍ ຄວາ້ ຫາຂມ້ໍ ູນຂາ່ ວສານຄືປັດໃຈສາ ຄັນທ່ີຈະນາໄປພັດທະນາຄຸນນະພາບຊວິດ. ດັີ່ງນັ້ໍນ, ຄົນເຮົາຈິ່ີງບ່ີຄວນປະລະເລຍເມນເສຍຕີ່ການອ່ານ ເພາະຈະ ເຮດັ ໃຫ້ເສຍໂອກາດທ່ີດໃນຊວດິ . 3) ຈດຸ ປະສົງຂອງການອາ່ ນ (ຄາເມິງ ດວງທອງລາ ພອ້ ມຄະນະ, 2009, ໜ້າ. 3-4) ການອາ່ ນຂອງແຕ່ລະຄົນຕ້ອງມຈຸດປະສົງຂອງຕົວ ເອງ, ຄົນທີອ່ ່ານຂໍ້ຄວາມດຽວກັນອາດມຈດຸ ປະສງົ ແລະ ຄວາມຄິດຕ່າງກນັ ໂດຍທວີົ່ ໄປຈຸດປະສງົ ຂອງການອາ່ ນມ 3 ຢາ່ ງຄື: (1) ອ່ານເພື່ີອຄວາມຮູ້: ແມ່ນການອ່ານໜັງສືປະເພດຕາລາ, ສາລະຄະດ, ວາລະສານ, ໜັງສືພິມ ແລະ ຂໍ້ຄວາມຕ່າງໆ ເພອື່ີ ໃຫ້ຮເູ້ ນື້ອໍ ເລ່ືີອງຂອງບັນຫາດັີ່ງກາ່ ວ. ການອ່ານເພືີອ່ ຄວາມຮອບຮູ້ເປັນການອ່ານທ່ີຈາເປັນທ່ີສຸດ ສາລບັ ນັກຮຽນ ເພາະວາ່ ແຫີ່ງຼ ຂໍມ້ ນູ ຄວາມຮ້ຕູ ່າງໆແມ່ນມການປຽ່ ນແປງຢທູ່ ກຸ ເວລາ. (2) ການອ່ານເພີ່ືອຄວາມຄິດ: ແນວຄິດທາງປັດຊະຍາ, ວດັ ທະນະທາ, ຈາລຍິ ະທາ, ແລະ ແນວຄິດທ່ີົວ ໄປມັກແຊກຢໃູ່ ນໜງັ ສເື ກອື ບທກຸ ເລືີ່ອງ, ບີ່ສະເພາະແຕ່ໜງັ ສປື ະເພດປັດຊະຍາ ຫືຼ ຈາລິຍະທາໂດຍກງົ ເທາີົ່ ນນໍ້ັ ການ ສຶກສາແນວຄິດທ່ີດຂອງຜູ້ອື່ີນເອົາມາເປັນແນວທາງຄວາມຄິດທ່ີດຂອງຕົນເອງ ອາດນາມາປະຕິບັດໃນການດາລົງ ຊວິດ ຫຼື ແກ້ບັນຫາຕ່າງໆໄດ້ ຜູ້ອ່ານຕ້ອງພິຈາລະນາຄັດເລືອກເອົາແນວຄວາມຄິດທ່ີດນາມາໃຊ້ເພື່ີອໃຫ້ເປັນ ປະໂຫຍດ. (3) ການອ່ານເພືີ່ອຄວາມບັນເທິງ: ເປັນການອ່ານເພື່ີອສ້າງຄວາມເບກບານມ່ວນຊືີ່ນ ຫຼື ເປັນການອ່ານ ເພືອ່ີ ເບາົ ສະໝອງ, ຜ່ອນຄາຍຄວາມເຄງ່ັີ ຕງຶ , ແຕ່ມນັ ໄດສ້ ກຶ ສາແນວຄິດຂອງຄົນເຮົາຢ່າງເລິກເຊງິ່ີ ເຊັີ່ນ: ອາ່ ນນິທານ, ອາ່ ນປໍືມ້ ກະຕູນເຫ່ີຼົານ້ເໍ ປັນຕໍົ້ນ. ແຕບ່ າງເທ່ືີອກ່ເີ ປນັ ການອ່ານເພ່ີືອຂ້າເວລາເທີ່ົານໍັ້ນເຊີັ່ນ: ເວລາລຖ້າໝູ່ເພ່ີືອນ, ເວລາ ລຖາ້ ລດົ ຈະອອກເດນທາງ ແລະ ອ່ືີນໆ. ກອບການ ວົງວິສິດ ອ້າງໃນ (ເອືໍ້ອມພອນ ໂຊກສຸຊາດ, 2556, ໜ້າ. 33-34) ໄດ້ກ່າວເຖິງຈຸດປະສົງ ການອາ່ ນດ່ີງັ ນ:ໍ້ (1) ເພື່ີອຄົໍ້ນຫາຄາຕອບ ຫຼື ຄວາມຮູ້ ຜູ້ອ່ານຮັບຮູ້ຂໍມ້ ູນຕ່າງໆໄດ້ດ້ວຍການອ່ານເພ່ີືອນາປະໂຫຍດທ່ີໄດ້ ມາພັດທະນາສັກກະຍາພາບທາງການຮັບຮູ້ຂະບວນການຄິດ ແລະ ການກະທາໃຫ້ຜ້ອູ າ່ ນມການພັດທະນາທາງການ ອາ່ ນ. (2) ເພືີ່ອຄວາມບນັ ເທິງ ຫຼື ຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການທາງອາລົມ ການອ່ານນອກຈາກຈະໄດ້ສາລະ ແລວ້ ຍງັ ໄດ້ຄວາມສຸກຈາກການອາ່ ນໄປພອ້ ມ. ຜວູ້ ິໄຈ: ປຕ ຫລ້າແສງແກ້ວ ພນັ ລະພາ 19

(3) ເພ່ອີື ປະໂຫຍດໃນການຝກຶ ທກັ ສະອອກສຽງໃຫຖ້ ກື ຕ້ອງ ເປນັ ການອ່ານທ່ີຜູ້ອ່ານຕ້ອງເປີັ່ງສຽງອອກ ມາຕາມຕົວອັກສອນທ່ີປະກົດເປນັ ຖ້ອຍຄາຕາ່ ງໆ ໂດຍຕ້ອງສືີ່ຄວາມໝາຍໃຫ້ຊັດເຈນສອດຄ່ອງກັບເລີ່ືອງລາວທ່ີນາ ມາສະເໜ. (4) ເພືີ່ອເປັນປະໂຫຍດໃນການຍົກລະດບັ ຈິດໃຈຜູ້ອ່ານ ເປັນການອ່ານເພີ່ືອພດັ ທະນາແນວຄດິ ຈິດໃຈ ແລະ ການກະທາຕ່າງໆ ໃຫ້ເປັນໄປໃນແນວທາງທີ່ດ ເພືີ່ອປະໂຫຍດແກ່ຕົນເອງ ແລະ ຢູ່ຮ່ວມກັບຜ້ອູ ືນ່ີ ເຊ່ີັນ: ການ ອາ່ ນເລີ່ືອງກ່ຽວກບັ ແນວທາງໃນການດາເນນຊວິດຂອງຜທູ້ ່ມີ ຊືີ່ສຽງ, ການອ່ານຄາສອນຂອງພະພດຸ ທະເຈ້ໍົາເປັນຕົ້ໍນ. (ແສນປະເສດ ປານນຽມ, 2552, ໜ້າ. 23) ໄດກ້ ່າວວາ່ ຈດຸ ມຸງ່ ໝາຍຂອງການອ່ານແມນ່ ເພອືີ່ ຄວາມບັນເທິງ ເພດເພນໄປກັບເລີ່ືອງລາວທີ່ອ່ານ ແລະ ອາ່ ນເພ່ືອີ ຄ້ໍນົ ຄວ້າຫາຄາຕອບໃນສ່ີິງທ່ີສົງໃສໄຝ່ຮູ້ໃຫ້ເກດຄວາມກະຈ່າງແຈ້ງ ຂໍຶ້ນ ແລະ ເພີອື່ ນາຄວາມຮູໄ້ ປໃຊ້ປະໂຫຍດເປັນຫກັຼ . (ກາຣຸນນັນ ຣັດຕະນະແສນວົງ, 2548, ໜ້າ. 27-28) ໄດ້ເວົໍ້າວ່າການອ່ານຂອງແຕ່ລະຄົນຍ່ອມມ ຈຸດປະສງົ ທີ່ແຕກຕ່າງກັນຫຼາຍປະການຄື: - ອ່ານເພື່ີອຄວາມຮູ້ເຊິີ່ງເປັນທາມະຊາດຢ່າງໜຶີ່ງຂອງມະນຸດ ເພື່ີອທ່ີຈະຊ່ວຍໃຫ້ມະນຸດມຄວາມຮູ້ໃນ ເລື່ີອງທີ່ຕົນບ່ີເຄຍໄດມ້ ຄວາມຮູ້ມາກອ່ນ, ການໄດ້ຍິນໄດ້ຮັບຟັງເລືີອ່ ງລາວຕ່າງໆຮອບຕົວ ກີ່ໃຫ້ເກດຄວາມຢາກຮູ້ ຢາກເຫັນຂອງຕົນ, ຄວາມຮູ້ທີ່ໄດ້ຈາກການອ່ານອາດເປັນຄວາມຮູ້ທົີ່ວໄປ, ຄວາມຮູ້ສະເພາະດ້ານທາງວິຊາການ ເປນັ ຕໍນົ້ . - ອ່ານເພືີ່ອຮັບຂ້ໍຂ່າວສານຢ່າງແທ້ຈິງ, ມະນຸດຕ້ອງຮັບຮູ້ຄວາມເປັນໄປຕ່າງໆທີ່ເກດຂຶນ້ໍ ໃນສັງຄົມເພ່ອີື ຈະໄດປ້ ບັ ໃຊ້ໃນການດາລົງຊວິດປະຈາວັນໃຫເ້ ໝາະສົມ, ການອາ່ ນທີຕ່ ອບສະໜອງຈຸດມຸ່ງໝາຍນເ້ໍ ຊີ່ັນ: ການອ່ານ ປະກາດ, ອາ່ ນວາລະສານ, ອ່ານໜັງສືພມເປັນຕນົໍ້ . - ອ່ານເພືີ່ອຄວາມເພດເພນທີ່ເຮັດໃຫ້ການເດນທາງບີ່ເສຍເວລາເປັນການອ່ານພັກຜ່ອນ ແຕ່ໃນຄະນະ ດຽວກັນນັ້ນໍ ກ່ີຈະໄດຮ້ ັບຮ້ໄູ ປດ້ວຍການອ່ານໜງັ ສໄື ດແ້ ກ:່ ປະເພດວະນະນຍິ າຍ, ເລີື່ອງສ້ນັໍ , ເລ່ອີື ງຕະຫຼົກເປນັ ຕໍົນ້ . - ອ່ານເພືີ່ອຄວາມກ້າວໜ້າໃນອາຊບ ມະນຸດຕ້ອງຄວາມຈະເລນກ້າວໜ້າທ່ີການງານພະຍາຍາມ ຂົນຂວາຍຫາຄວາມຮທູ້ ີ່ຈາເປນັ ເພີືອ່ ນາມາໃຊໃ້ ນການປັບປງຸ ການປະຕິບດັ ໜາ້ ທີ່ວຽກງານໃຫ້ມປະສດິ ທິພາບຫຼາຍຍິີ່ງ ຂຶໍ້ນ, ບວ່ີ ່າຄວາມຮທູ້ ນ່ີ າມາໃຊໃ້ ນການດາເນນງານ, ການຕັດສິນໃຈ, ການແກ້ໄຂບນັ ຫາ ຫຼື ອຸປະສັກຕາ່ ງໆທ່ເີ ກດຂຶໍ້ນ ໃນການປະຕິບັດວຽກງານເພ່ືອີ ວາງແຜນເຮັດວຽກໃນອານາຄົດ. ຈາກຈຸດປະສົງຂອງການອ່ານຂ້າງເທິງນໍ້ຜູ້ຄົ້ໍນຄວ້າສາມາດສະຫຼຸບໄດ້ວ່າ ຜູ້ອ່ານມຈຸດມຸ່ງໝາຍໃນການອ່າ ນ ແຕກຕ່າງກັນເຊິີ່ງຂໍ້ຶນຢູ່ກັບຄວາມຕ້ອງການຂອງຜູ້ອ່ານ ທີ່ມຄວາມຕ້ອງການຢາກຄ້ົໍນຫາສ່ີິງທ່ີອ່ານເປັນສາຄັນ ແລະ ສາມາດນາສງ່ິີ ທໄ່ີ ດ້ຈາກການອ່ານໄປໃຊ້ໃນການດາເນນຊວິດຕີ່ໄປ. 4) ປະເພດຂອງການອາ່ ນ ເພນິີ່ ແບ່ງການອາ່ ນ ອອກເປັນ 2 ປະເພດຄ:ື ການອ່ານໃນໃຈ ແລະ ການອາ່ ນອອກສຽງ. (1) ການອາ່ ນໃນໃຈ ການອ່ານໃນໃຈແມ່ນການອ່ານບ່ີໃຫມ້ ສຽງດັງຜູ້ອ່ານຈະຕ້ອງມຄວາມສາມາດດາ້ ນພາສາໝາຍຄວາມວາ່ ຕ້ອງຮ້ສູ ບັ , ສານວນພາສາດ ແລະ ກວ້າງຂວາງ, ມຄວາມສາມາດໃນການເກັບກາຄວາມຄດິ ທ່ຢີ ໃູ່ ນຂໍຄ້ ວາມທີ່ອາ່ ນ. ຜູ້ວິໄຈ: ປຕ ຫລາ້ ແສງແກ້ວ ພນັ ລະພາ 20

ການອ່ານໃນໃຈນັໍ້ນຈະຕ້ອງອ່ານໄດ້ໄວ ໃຊ້ເວລາໃນການອ່ານໜ້ອຍ ແຕ່ອ່ານໃຫ້ໄດ້ຫຼາຍ ສາ ມາດ ຮວບຮວມຄວາມຄິດໃນແຕ່ລະຫຍໍ້ໜ້າໄດ້ດ. ການອ່ານປະເພດນ້ໍສຸດແລ້ວແຕ່ຄວາມຕ້ອງການຂອງຜູ້ອ່ານເຊັ່ີນ: ອາ່ ນເພ່ອີື ຈບັ ໃຈຄວາມ, ອາ່ ນເພື່ີອຕຄວາມໝາຍ ຫືຼ ອາ່ ນເພ່ືອີ ວເິ ຄາະ. (2) ການອ່ານອອກສຽງ ການອ່ານອອກສຽງແມ່ນການອາ່ ນທ່ເີ ປັີ່ງສຽງອອກມາໃຫ້ມສຽງດັງເຊັີ່ນ: ການອ່ານຂ່າວ, ອາ່ ນ ປະກາດ, ອ່ານໜັງສືເລືີ່ອງທົີ່ວໄປ. ການອ່ານອອກສຽງນໍ້ ຜູ້ອ່ານຈະຕ້ອງອ່ານອອກສຽງໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມຫຼັກພາສາ ໂດຍ ສະເພາະແມນ່ ອັກຂະຫຼະ, ຈງັ ຫວະວັກຕອນ. ພ້ອມກັນນໍັ້ນ, ກຕ້ອງຄານງຶ ເຖງິ ລະດັບສຽງໃຫ້ດງັ ພທ່ີຜູ້ຟັງຈະໄດ້ຍິນ ທວ່ີົ ເຖິງ. ການອ່ານອອກສຽງແບງ່ ອອກເປນັ 2 ປະເພດຄື: ອາ່ ນອອກສຽງແບບທາມະດາ ແລະ ອ່ານອອກສຽງເປັນ ທານອງ. ກ. ການອາ່ ນອອກສຽງທາມະດາ (ການອ່ານຄາຮອ້ ຍແກ້ວ) ແມ່ນການອາ່ ນອອກສຽງແບບສຽງປົກກະຕິ ຄື ອາ່ ນຄາ້ ຍກັບການເວົາໍ້ ແຕ່ຊາ້ ກວ່າການເວາ້ໍົ ເລກັ ນອ້ ຍແຕ່ຖ້າມຄາ ຫຼື ຂຄໍ້ ວາມສາຄນັ ກມການເນັໍ້ນຄາໃຫ້ຊັດເຈນ, ຢຸດພັກຕາມເຄື່ອີ ງໝາຍວັກຕາ່ ງໆ ແລະ ເນັ້ນໍ ສຽງຕາມເນໍອ້ື ໃນທີ່ອາ່ ນອອກສຽງ. ຂ. ການອ່ານອອກສຽງເປັນທານອງ (ການອ່ານຮ້ອຍກອງ) ແມ່ນການອ່ານປະເພດ ກາບ, ກອນ, ໂຄງ, ສານ, ຮ່າຍ ຫຼື ບດົ ຮອ້ ຍກອງປະເພດຕ່າງໆ ໃຫເ້ ປັນໄປຕາມທານອງ, ລລາ, ຈັງຫວະໃຫ້ຖກື ຕ້ອງ ແລະ ສອດຄ່ອງ ກັບອາລມົ ຈິດທຢີ່ າກສະແດງອອກເພ່ີືອໃຫເ້ ກດຄວາມອອນຊອນຈັບໃຈໃນລົດຊາດຂອງພາສາ. (1) ການອ່ານຮ້ອຍແກ້ວ ຄວນອ່ານໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມອັກສອນ, ອ່ານເນັ້ໍນ ຫຼື ບີ່ເນັໍ້ນສຽງໃຫ້ຄາກຸມ່ ຄາ ແລະ ປະໂຫຍກ ເພື່ີອເຂົ້ໍາໃຈສານທ່ີຜູ້ຂຽນສົ່ີງໃຫ້ຜູ້ອ່ານ. ນອກຈາກນໍ້, ຕ້ອງອ່ານໃຫ້ຖືກຈັງຫວະ ແລະ ທານອງ ຕາມລັກສະນະຂອງຄາປະພັນແຕລ່ ະຊະນດິ . (2) ການອ່ານຮ້ອຍກອງ ການອ່ານຊະນິດນ້ໍເພື່ີອແນໃສ່ໃຫ້ເກດຄວາມເພດເພນ, ຊາບຊຶ້ໍງໄພເລາະ ເປັນສາຄັນເຊິ່ີງຈະຕ້ອງອ່ານຢ່າງມຈັງຫວະລລາ ແລະ ທານອງຕາມລັກສະນະຂອງຄາປະພັນແຕ່ລະຊະນິດ. ການ ອາ່ ນອອກສຽງຮ້ອຍແກ້ວ ແລະ ຮ້ອຍກອງແບ່ງອອກເປັນ 2 ລັກສະນະຄື: - ອ່ານອອກສຽງປົກກະຕິຄືການອ່ານໂດຍໃຊ້ສຽງທາມະດາໃຫ້ຖືກຕ້ອງຊັດເຈນ, ສຽງທີ່ອອກມາ ເປນັ ສານຽງເນນ້ໍັ ການອອກສຽງເປັນພະຍນັ ຊະນະ, ສະຫຼະ ແລະ ວັນນະຍດຸ ໃນໜັງສືທີອ່ ່ານຈະຕ້ອງ ຄານຶງເຖິງຄວາມສະອາດຈບົ ງາມ, ຊດັ ເຈນໃນການສຄື່ີ ວາມໝາຍເປັນສາຄັນ. - ການອ່ານເປັນທານອງ ໄດ້ແກ່ການອ່ານໃຫ້ມສຽງສູງ, ສຽງຕ່ີາ, ມຈັງຫວະ ແລະ ເອໍ້ນສຽງໃຫ້ເກດ ທານອງຕ່າງໆ. ການອ່ານທານອງຮ້ອຍແກ້ວ ຄ່ອຍໆອອກສຽງເບົາໆໃນຕອນທ້າຍວັກ ການອ່ານຮ້ອຍກອງ ຫືຼ ຮ້ອຍແກວ້ ໄດແ້ ກກ່ ານອ່ານທມີ່ ສຽງສງູ , ຕາີ່ ມຈັງຫວະສັ້ນໍ ຍາວ, ເນ້ັນໍ ສຽງ, ເນໍັນ້ ສາຜັດໜກັ ເບົາເປັນທານອງ. ສະຫຼຸບແລ້ວການອ່ານແບ່ງອອກເປນັ 2 ປະເພດຄື: ປະເພດອ່ານອອກສຽງ ແລະ ປະເພດອ່ານບອ່ີ ອກສຽງ, ແຕ່ບີ່ວ່າຈະເປັນການອ່ານປະເພດໃດກຕາມສິ່ີງສາຄັນຢູ່ທີ່ການຕຄວາມໝາຍ ຫາກອ່ານໄປແລ້ວບີ່ມການຕຄວາມ ໝາຍ ບ່ີສາມາດຈບັ ໃຈຄວາມໄດ້ການອາ່ ນໃນຄໍັ້ງນ້ໍັນກບ່ີມຄວາມໝາຍ. 5. ແນວຄດິ ທດິ ສະດກຽ່ ວກບັ ການຂຽນ 5.1 ຄວາມໝາຍຂອງການຂຽນ ການຂຽນແມ່ນທັກສະໜີ່ຶງ ທນີ່ ອນຢູ່ໃນ 4 ທກັ ສະທາງພາສາໄດແ້ ກ່ ທັກສະການຟງັ , ການເວາົໍ້ , ການອາ່ ນ ຜວູ້ ໄິ ຈ: ປຕ ຫລ້າແສງແກວ້ ພັນລະພາ 21

ແລະ ການຂຽນ. ໃນຊວິດປະຈາວັນເຮົາສັງເກດໄດວ້ ່າ ທັກສະການຂຽນແມ່ນໃຊ້ໜ້ອຍທສ່ີ ຸດ. ດັ່ີງນັໍ້ນ, ການຂຽນ ຈງ່ິີ ເປັນທກັ ສະທຂ່ີ ອ້ ນຂ້າງຍາກກວາ່ ທກັ ສະອນີ່ື ໆ. ເນີື່ອງຈາກວ່າເຮາົ ບີ່ຄອ່ ຍໄດ້ເຝກິ ຝນົ ຢ່າງເຕມັ ທເີ່ ຮດັ ໃຫຫ້ ຼາຍຄນົ ພຽງແຕຂ່ ຽນໄດ້ບແ່ີ ມ່ນຂຽນເປັນ. ການຂຽນເປນັ ທັກສະໜ່ີຶງ ຂອງພາສາໃນຊວິດປະຈາວນັ ຂອງຄົນເຮົາຈະສງັ ເກດໄດວ້ ່າ ທັກສະໃນການຂຽນ ເປັນທັກສະໜ່ຶີງທ່ີເຮາົ ໃຊ້ໜອ້ ຍທີ່ສຸດ. ດັີ່ງນັນ, ທັກສະການຂຽນຈຶີ່ງກາຍເປັນທກັ ສະໜຶ່ງີ ທ່ີຂອ້ ນຂ້າງຍາກກວາ່ ທັກ ສະອືນ່ີ ໆ ເນືອ່ີ ງຈາກພວກເຮົາບີ່ໄດ້ເຝິກຝນົ ຢ່າງເຕມັ ເມັດເຕັມໜວ່ ຍຈ່ງີຶ ເຮດັ ໃຫ້ຫຼາຍຄົນຂຽນໄດ້ແຕຂ່ ຽນບເີ່ ປນັ . ການຂຽນເປັນວທິ ໜີ່ຶງທ່ີສະແດງທາງພາສາເປັນລາຍລກັ ອກັ ສອນ ເພອ່ີື ສະແດງຄວາມຮູ້ ຄວາມຄດິ ຄວາມ ຮູ້ສຶກ ຄວາມສາມາດປະສົບການຕ່າງໆ ຂອງຕົນໃຫ້ຜູ້ອື່ີນໄດ້ຮັບຄວາມຮູ້ຄວາມຄິດຕ່າງໆ ທີ່ສະເໜດ້ວຍວິທການ ຂຽນ. ການຂຽນຄືການບນັ ຍາຍຄວາມຮູ້ສຶກ ຫືຼ ປະສບົ ການທີ່ໄດຮ້ ັບຈາກການຟງັ ການອາ່ ນມາປ່ຽນເປັນສັນຍະລັກ ຄ:ື ຕວົ ອກັ ສອນເພີ່ືອຖ່າຍທອດຄວາມຮູ້ສຶກນຶກຄິດເລ່ີອື ງລາວຕາ່ ງໆ ແລະ ຄວາມໃນໃຈຂອງຕນົ ອອກມາໃຫ້ຜູ້ອ່ີືນ ຮູ້ ໂດຍຂຽນເປນັ ສນັ ຍະລັກແທນຄວາມຮສູ້ ຶກນກຶ ຄິດ ແລະ ຄວາມໃນໃຈເຫ່ີາຼົ ນ້ນໍັ . ການຂຽນໝາຍເຖິງການຂດຂຽນໃຫ້ເປັນຕົວໜັງສື ຫືຼ ຕົວເລກ ໃຫເ້ ປນັ ເສນ້ໍັ ຫຼື ເປັນຮູບຕ່າງໆ ເພືີ່ອຖ່າຍ ທອດຄວາມຮູ້ສກຶ ນຶກຄິດ ການຂຽນມຄວາມຈາເປັນຢ່າງຍິງ່ີ ຕີກ່ ານສ່ີືສານໃນຊວິດປະຈາວັນ. ການຂຽນເປັນການໃຊພ້ າສາເພອ່ືີ ການສ່ືສີ ານໂດຍໃຊ້ຕົວອກັ ສອນ ຫຼື ສນັ ຍະລກັ ຖ່າຍທອດຄວາມຮູ້ສຶກນຶກ ຄດິ , ຄວາມຮູ້ ຄວາມສາມາດຈນິ ຕະນາການ, ປະສົບການຕາ່ ງໆ ແທນຄາເວົໍາ້ ໃຫຄ້ ນົ ອີື່ນໄດ້ເຂົໍ້າໃຈຄວາມໝາຍ ແລະ ເຮດັ ໃຫ້ຜູ້ອ່ານເກດຄວາມຮູ້ ຄວາມຄິດໃນເລອີ່ື ງທີ່ຂຽນສາມາດນາໄປ ໃຊໃ້ ຫເ້ ກດປະໂຫຍດຕຕ່ີ ົນເອງ ແລະ ຜູ້ອ່ນີື . 5.2 ຄວາມສາຄນັ ຂອງການຂຽນ ການຂຽນ ຄືການນາເອົາຕົວພະຍັນຊະນະໄປປະກອບໃສ່ສະຫຼະ ໃຫ້ກາຍເປັນຄາເວົໍ້າໃດໜຶີ່ງ ການຂຽນ ແມ່ນທັກສະຢ່າງໜຶີ່ງໃນ 4 ທັກສະທາງພາສາ ເຊິີ່ງໃຊ້ໃນຊວິດປະຈາວັນເພືີ່ອສືີ່ສານຄວາມ ໝາຍຢ່າງໜຶີ່ງໄປຍັງຜູ້ ອາ່ ນໄດຄ້ ວາມຮ້,ູ ຄວາມຄິດ ແລະ ຄວາມຮ້ສູ ກຶ ຂອງຜ້ຂູ ຽນ. ການຂຽນມຄວາມສາຄັນຕ່ີມະນຸດຫຼາຍ ເປນັ ເຄືອີ່ ງມສື ສ່ີື ານທີ່ສາຄັນ ເພາະເປັນການສີງົ່ ສານທີ່ສາມາດຖ່າຍ ທອດຄວາມຮູ້, ຄວາມຄິດ, ຄວາມຮູ້ສກຶ ແລະ ຄວາມເຂົ້າໍ ໃຈຂອງຜູ້ຂຽນຢ່າງເປັນລາຍລັກອກັ ສອນ ແລະ ເນ້ໍັນທັກ ສະທີຊ່ ວ່ ຍເຕືອນການຮຽນຮູ້ຈາກທກັ ສະຕາ່ ງໆ. ດີ່ງັ ນ້ນໍັ , ການຂຽນຈງ່ີິ ມຄວາມສາຄັນຫາຼ ຍຕ່ີນກັ ຮຽນ - ນັກສຶກສາ ຕະຫຼອດຈນົ ປະຊາຊນົ ທ່ີວົ ໄປ ດ່ັີງນ້:ໍ - ການຂຽນເປນັ ການຖ່າຍທອດອາລົມ, ຄວາມຮສູ້ ກຶ ທຫີ່ ຼາກຫຼາຍວທິ ໃຫ້ຄົນອີືນ່ ໄດ້ຮບັ ຮູ້. - ການຂຽນເປນັ ການຖາ່ ຍທອດຄວາມຮູ້ ຂ້ຄໍ ດິ , ຄວາມເຫນັ , ທດັ ສະນະຜ່ານຕົວອກັ ສອນ - ການຂຽນເປັນການບນັ ທຶກເຫດການ ເລືອ່ີ ງລາວທີຕ່ ນົ ເອງພບົ ຜາ່ ນມາ. - ການຂຽນເປັນການສະແດງເຖິງພມູ ປັນຍາ ຄວາມສາມາດຂອງຜຂູ້ ຽນ. - ການຂຽນເປັນການເກບັ ຄວາມຮູ້ ຂມ້ໍ ນູ ແຕລ່ ະຍຸກສະໄໝໄວໃ້ ຫ້ກບັ ສງັ ຄມົ . - ການຂຽນເປນັ ການເກັບກ່ຽວປະສບົ ການດ້ານພາສາ (ຂຽນ) ໃຫ້ພັດທະນາດຂນຶ້ໍື . - ການຂຽນເປັນການສະແດງເຖງິ ນິໄສ ຄວາມຮບັ ຜິດຊອບທມີ່ ຕຕີ່ ົນເອງ ແລະ ສັງຄມົ . ຜ້ວູ ໄິ ຈ: ປຕ ຫລ້າແສງແກ້ວ ພນັ ລະພາ 22

- ການຂຽນເປນັ ການແລກປຽ່ ນຂໍ້ມນູ ຂ່າວສານ ກະຈາຍຄວາມຮູ້ ຂໍຄ້ ດິ ສູ່ຄົນອື່ນີ . - ການຂຽນເປັນການສະແດງຫກຼັ ຖານຜາ່ ນຕົວອກັ ສອນໃຫ້ຄນົ ອີື່ນຮູ້. - ການຂຽນເປນັ ການຖາ່ ຍທອດສລິ ະປະວັດທະນະທາ, ຄວາມເຊືອີ່ ,ຄ່ານິຍົມທີຍ່ ືນຍາວ. ສະນນ້ັໍ , ການຂຽນມຄວາມສາຄັນເພາະເປນັ ເຄີອ່ື ງມທື ໃ່ີ ຊ້ຕິດຕ່ສີ ່ືີສານລະຫວາ່ ງຄົນໃນສງັ ຄົມ ເປັນທັກສະທີ່ ຜູ້ຂຽນໄດຖ້ ່າຍທອດຄວາມຄິດ, ຄວາມຮສູ້ ຶກ, ຈິນຕະນາການ ແລະ ຄວາມຕອ້ ງການຂອງຕົນເອງ ເປັນສ່ືີຄວາມໝ າຍທີຄ່ ົງທົນ ໃຊ້ບນັ ທກຶ ແທນຄວາມຈາເພ່ີືອປ້ອງກນັ ການລືມ ໄດດ້ ກວ່າສອີື່ ່ນືີ ໆ ສາມາດໃຊເ້ ປນັ ຫກັຼ ຖານອ້າງອງໄດ້, ການຂຽນເປັນການຖ່າຍທອດຄວາມຮູ້, ອາລົມ, ຄວາມຮູ້ສຶກ, ຂ້ໍຄິດ, ຄວາມເຫັນ, ທັດສະນະຜ່ານຕົວອັກສອນ ເພືີ່ອໃຫ້ຄົນອືີ່ນໄດ້ຮັບຮູ້ ເປັນມລະດົກທາງວັດທະນະທາ, ເປັນພູມປັນຍາຂອງຜູ້ຂຽນ ແລະ ເປັນການພັດທະນາ ຄວາມຄິດສ້າງສນັ ທເີ່ ປນັ ປະໂຫຍດຕີ່ຕົນເອງ ແລະ ສັງຄມົ . 5.3 ລັກສະນະ ແລະ ປະເພດຂອງການຂຽນ 1) ລກັ ສະນະຂອງການຂຽນ ໂດຍທົີ່ວໄປແລ້ວການຂຽນຈະມ 2 ລັກສະນະຄື: ການຂຽນຕາມຄາບອກ ແລະ ການຂຽນຕາມ ຈນິ ຕະນາການ. + ການຂຽນຕາມຄາບອກ ແມ່ນການຂຽນຖືກຕ້ອງຕາມຈຸດປະສົງຂອງຜູ້ບອກ ເຊິ່ີງໃນນັໍ້ນກເປັນການເຝິກແອບຂຽນພາສາລາວ ຫືຼ ບົດປະເພດຕາ່ ງໆໃຫຖ້ ກື ຕອ້ ງຊັດເຈນ ແລ້ວມຄວາມສາຄນັ ດ້ານອນີ່ື ໆເຊີ່ັນ: - ຊ່ວຍເຝກິ ການຟງັ ໃຫໄ້ ດ້ດ ແລະ ສ້າງຄວາມໜັນໍ້ ໃຈໃນການຂຽນໃຫຖ້ ກື ຕອ້ ງ. - ເຝກິ ແອບການໃຊ້ສະມາທໃິ ຫ້ຢ່ກູ ບັ ເລີອື່ ງທກ່ີ ະທາຢູ່. - ຊວ່ ຍໃຫຮ້ ູ້ຂໍ້ບົກພ່ອງໃນການຂຽນຂອງຕົນ ແລ້ວນາມາປັບປຸງແກໄ້ ຂໃຫ້ດຂນ້ຶໍ . + ການຂຽນຕາມຈນິ ຕະນາການ ແມນ່ ການຂຽນເພອືີ່ ສະແດງຄວາມຄິດ, ຄວາມຮູ້ສຶກຂອງຕນົ ໃນເລີອ່ື ງໃດເລືີ່ອງໜງຶີ່ ເພອີື່ ໃຫ້ຜູ້ອ່ານໄດ້ຮັບ ຮູ້ເຖິງເລ່ີອື ງລາວຕາ່ ງໆທ່ີຕົນເອງຮູ້. ສະນ້ນັໍ , ການຂຽນຈະຕ້ອງໃຫຄ້ ວາມຮູ້, ຄວາມຄິດ ແລະ ຄວາມມ່ວນຊ່ີືນແກ່ຜູ້ ອ່ານອກດວ້ ຍ. (1) ຄວາມຮູ້ເບໍື້ອງຕ້ໍນົ ກຽ່ ວກັບການຂຽນຕາມຈິນຕະນາການ ເພື່ີອຢາກໃຫ້ຜູ້ອ່ານເຂົໍ້າໃຈຄວາມຮູ້ສຶກຂອງຜູ້ຂຽນນັໍ້ນ ເປັນສິີ່ງທ່ີຍາກ ແລະ ຈະຕ້ອງໃຊ້ເວລາເຝິກຝົນ ຢ່າງສະໝ່ີາສະເໝ ໂດຍສະເພາະຜູທ້ ີ່ຫາກີ່ເລ່ີມຂຽນໃໝ່ຍງັ ບ່ີທັນມບົດຮຽນໃນການຂຽນມາກ່ອນ ເຊິີ່ງຈະຕ້ອງໄດ້ ເອົາໃຈໃສ່ບາງບັນຫາດັ່ີງນ້ໍ: ກ) ລກັ ສະນະຂອງຜູ້ຂຽນທີ່ດ - ເປນັ ຜທູ້ ສີ່ ນົ ໃຈໃນການອາ່ ນໜງັ ສທື ກຸ ປະເພດ ບວີ່ ່າຈະເປນັ ໜງັ ສປື ະເພດເອກະສານດາ້ ນວິຊາການຕ່າງໆ ວາລະສານ, ບດົ ສອນ, ບດົ ຄວາມ, ນະວະນຍິ າຍ, ເລອີ່ື ງສໍນັ້ , ກາບກອນ ຫຼື ບດົ ປະເພດຕ່າງໆ. - ເປັນຜທູ້ ີ່ມແນວຄວາມຄດິ ລເິ ລີ່ມສາ້ ງສັນ, ມຄວາມຄິດແປກໃໝ່ທ່ບີ ີຊ່ ໍ້າກບັ ຄນົ ອີືນ່ . - ເປນັ ຜທູ້ ມ່ີ ຄວາມສາມາດໃຊພ້ າສາຢາ່ ງຖືກຕ້ອງ ຮູ້ຈັກໃຊ້ພາສາແບບງາ່ ຍດາຍ, ບສີ່ ບັ ສນົ ແລະ ເປນັ ພາສາ ທີ່ສຸພາບສວຍງາມ. ຜູ້ວິໄຈ: ປຕ ຫລາ້ ແສງແກວ້ ພນັ ລະພາ 23

- ເປນັ ຜທູ້ ີ່ມປະສົບການໃນເລີື່ອງຕາ່ ງໆເປັນຢ່າງດ ແລະ ສາມາດນາເອົາເຫດການ ຫືຼ ເລີື່ອງທີ່ເຄຍພົບເຫັນ ມາປະະກອບການຂຽນໄດ້. - ເປັນຜູ້ທ່ີຍອມຮັບຄວາມຄິດເຫັນຂອງຄົນອືີ່ນ, ບີ່ມອະຄະຕິຕ່ີຄົນອີື່ນ ແລະ ສາມາດສະແດງຄວາມຄິດ ເຫນັ ໄດ້ຢາ່ ງມເຫດຜນົ . - ເປັນຜູ້ທີ່ຮູ້ຈັກວິທການຕ່າງໆໃນການຂຽນເຊັີ່ນ: ສອດແຊກອາລົມຄວາມມ່ວນຊື່ີນ, ໃຊ້ພາສາເປັນກັນ ເອງເໝອື ນກັບກາລງັ ເວົໍ້າກັບຜອູ້ ີື່ນຢສູ່ ະເໝ. - ເປນັ ຜ້ທູ ີ່ຮູ້ຈັກວທິ ການເລີມ່ ຕນົ້ໍ ເລີືອ່ ງ, ການດາເນນເລີ່ືອງ ແລະ ການຈດົ ເລອືີ່ ງຢາ່ ງປະທັບໃຈ ເຮັດໃຫ້ຜູ້ອາ່ ນຢາກຕິດຕາມບົດຂຽນຕີໄ່ ປ. - ເປນັ ຜູ້ທດີ່ ບລ່ີ ອກແບບການຂຽນຂອງຄົນອືີ່ນ ແລະ ບເີ່ ຮດັ ໃຫຜ້ ູ້ອນີື່ ໄດ້ຮັບຄວາມເສຍຫາຍ, ເດືອດຮ້ອນ ຈາກບົດຂຽນຂອງຕນົ . - ເປັນຜູ້ທີມ່ ນດິ ໄສຢາກສຶກສາຄົນຄວ້າຫາຄວາມຮູຢ້ ູ່ສະເໝ. - ເປນັ ຜູ້ທີ່ມຄວາມອດົ ທົນພະຍາຍາມ, ບ່ີທຖໍ້ ອ່ ຍຕອ່ີ ຸປະສັກ ຫືຼ ຄາວພິ າກວຈິ ານຕາ່ ງໆ ໂດຍເຝກິ ການຂຽນ ຢາ່ ງສະໝາ່ີ ສະເໝ. ຂ) ເລືອກເລືີ່ອງທີ່ຈະຂຽນ ຄວນເລືອກເລື່ີອງທີ່ຕົນສົນໃຈ ແລະ ມຄວາມຮູ້ກ່ຽວກັບເລືີ່ອງນັ້ໍນຫາຼ ຍທີ່ສຸດ ຄວນເປັນເລືີ່ອງໜ້າສົນໃຈ ແລະ ໃໝບ່ ່ີແມ່ນກ່າຍຈາກຜູ້ອືີ່ນ ຕອ້ ງແມ່ນເລ່ີືອງທີ່ສາມາດຊອກຂໍ້ມູນໄດຫ້ ຼາຍເພ່ີືອປະກອບເຂໍົ້າໃນບົດຂຽນໃຫ້ມ ເເນໍືອ້ ໃນດ ແລະ ມຄວາມສາພນັ ກນັ ຢ່າງຕເ່ີ ນີ່ອື ງ. ຄ) ຕັງ້ໍ ຈດຸ ປະສງົ ໃນການຂຽນ ຜູຂ້ ຽນຕອ້ ງຕໍງັ້ ຈຸດປະສົງໃນການຂຽນວາ່ ຕອ້ ງການໃຫຜ້ ູ້ອາ່ ນໄດ້ຮບັ ຮ້ອູ ນັ ໃດ ຫືຼ ຂຽນເພີືອ່ ຫຍັງເຊນັີ່ : - ເພີອ່ື ໃຫ້ຄວາມຮ,ູ້ ຄວາມບັນເທງ. - ເພອີື່ ໃຫໄ້ ດຮ້ ັບຮເູ້ ຫດຜນົ ທຖີ່ ືກຕ້ອງ. - ເພອ່ີື ໃຫໄ້ ດ້ຮບັ ຮ້ຂູ ້ໍປະຕບິ ດັ ທ່ີແທຈ້ ິງ. - ຮ້ວູ ິທແກ້ໄຂບນັ ຫາຕ່າງໆ. - ຮູຂ້ ໍ້ສະເໜແນະຕາ່ ງໆ. - ຮູ້ຂຄ້ໍ ິດກຽ່ ວກັບເລ່ອືີ ງໃດໜງຶີ່ . - ເພອ່ີື ອະທບິ າຍຄວາມໝາຍ, ຫຼັກການ ຫືຼ ທດິ ສິດຕ່າງໆ. - ເພ່ອືີ ເລີາົ່ ເລ່ືີອງໃຫຮ້ ,ູ້ ໂຄສະນາຊວນເຊອືີ່ . - ເພ່ອີື ປຸກລະດມົ ຈດິ ໃຈ, ປະກາດເຊນຊວນ. - ເພືີ່ອແນະນາ, ສງີັ່ ສອນ, ອົບຮົມ. - ເພອ່ີື ໃຫເ້ ກດຈິນຕະນາການ ສະແດງຄວາມຄິດເຫນັ . - ວເິ ຄາະ, ວິຈານ, ຮອ້ ງຂຄວາມເຫນັ ໃຈ ແລະ ອີືນ່ ໆ. ດັີ່ງນັ້ໍນ, ເວລາຂຽນເຮົາຄວນຄານຶງເຖິງຄວາມຖືກຕ້ອງຕາມຫຼັກພາສາລາວຊັດເຈນ ເປັນສິ່ີງສາຄັນເພີ່ືອ ສະແດງຄວາມຄິດ, ຄວາມຮູ້ສຶກຂອງຕົນອອກໃນເລື່ີອງໃດເລືີ່ອງໜຶີ່ງໃຫ້ຄົນອືີ່ນໄດ້ຄວາມຮູ້, ຄວາມຄິດ, ດູດດືີ່ມ ຄວາມສົນໃຈຂອງຜູອ້ ່ານອກດ້ວຍ. ຜ້ວູ ິໄຈ: ປຕ ຫລ້າແສງແກ້ວ ພັນລະພາ 24

2) ປະເພດຂອງການຂຽນ ການຂຽນແບ່ງອອກເປັນ 2 ປະເພດໃຫຍຄ່ :ື ການຂຽນຄາຮ້ອຍກອງ ແລະ ການຂຽນຄາຮ້ອຍແກ້ວ (1) ປະເພດການຂຽນຄາຮ້ອຍກອງ ແມ່ນການຂຽນເປັນຄາກອນ, ການຈັດວັກຕອນມການການົດຈານວນຄາໃນແຖວ, ມການສາພັດມການ ເນືອງສຽງເອກໂທ. ຮບູ ແບບຂອງຄາຮອ້ ຍກອງແມນ່ ຂຽນເປັນກາບ, ກອນ, ໂຄງ, ສານ. ນອກຈາກໃຊ້ຄາເວໍົ້າແລ້ວ ຍງັ ຕອ້ ງນາເອາົ ຄາເວົາໍ້ ມາຮຽບຮຽງຕາມກົດເກນ ຂອງສນັ ທະກະວແຕ່ລະຊະນິດອກດ້ວຍ. (2) ປະເພດການຂຽນຄາຮອ້ ຍແກ້ວ ແມ່ນການຂຽນທ່ີບ່ີການົດຄາໃນແຖວເຊິີ່ງການຂຽນມອິດສະຫຼະ ໃນການເລືອກຄາເວົໍ້າມາຮຽບຮຽງໃຫ້ ເປນັ ປະໂຫຍກ, ເປັນຂໍຄ້ ວາມ ແລະ ເປນັ ເລ່ືີອງຕາມຮບູ ແບບທກີ່ ານົດ ຫຼື ຕາມຄວາມນຍິ ົມ. ຮູບແບບຂອງຄາຮ້ອຍ ແກ້ວ ແມ່ນບດົ ຄວາມ, ສາລະຄະດ, ນະວະນຍິ າຍ, ເລືອ່ີ ງສໍັ້ນ, ຈດົ ໝາຍ, ບດົ ບນັ ທກຶ , ບົດລະຄອນ ເຫ່ົຼາີ ນເ້ໍ ປັນຕ້ົໍນ. ກ. ຮູບແບບຂອງການຂຽນບົດປະເພດຕ່າງໆ • ບົດກະວ ໝາຍເຖງິ ບົດຮ້ອຍກອງທ່ີງາມທັງພາສາ ແລະ ຄວາມຄິດມການສາ້ ງສັນຄວາມງາມດວ້ ຍ ສານວນຄາເວົໍ້າທ່ີ ມການເກາະກ່າຍ, ມ່ວນອອນຊອນ, ມັນເປັນສັນຍາລັກແທນບາງສິີ່ງບາງຢ່າງທ່ີມຊວິດຊວາສາມາດໃຫ້ຜູ້ອ່ານນກຶ ເຫັນພາບໄດ້ຢ່າງສວຍງາມ, ມຈນິ ຕະນາການທ່ີກວ້າງໄກ, ມຄວາມສະເທືອນ ໃຈຢ່າງເລກິ ເຊງ່ີິ . • ບົດບນັ ເທງຄະດ ໝາຍເຖິງການຂຽນທີຜ່ ູ້ແຕ່ງມເຈຕະນາໃຫ້ຄວາມມ່ວນຊ່ນີື ແກ່ຜູ້ອາ່ ນໃນເບໍື້ອງຕ້ົນໍ . ແຕກ່ ອາດຈະມເນອື້ໍ ໃນ ຄວາມຮູ້ທມີ່ ຄ່າຢ່າງຍ່ງີິ ຢເູ່ ບືອໍ້ ງຫັງຼ ຄວາມມ່ວນຊ່ີນື ນັໍນ້ . • ບດົ ນະວະນຍິ າຍ ເປນັ ບົດວນັ ນະກາທ່ີໄດຮ້ ບັ ຮບູ ແບບມາຈາກຕາເວນັ ຕກົ ເຊ່ງິີ ມວິທດາເນນເລອ່ືີ ງຫຼາຍແບບ, ເຊ່ງີິ ຜູ້ແຕ່ງສາມາດເຮັດໄດ້ຕາມຄວາມຖະໜັດ ແລະ ຄວາມພໃຈຂອງຕົນ, ມຄວາມມຄວາມແບ່ງແຍກລະຫວ່າງການ ບນັ ຍາຍ, ການພນັ ລະນາ ແລະ ສນົ ທະນາເຊີງິ່ ເໝືອນກັບຊວດິ ຈິງໃນສັງຄົມນນັ້ໍ . • ເລ່ີືອງສໍ້ນັ ເປັນຮູບການຂຽນຊະນິດໜຶ່ີງ ຂອງບັນເທິງຄະດຄາຮອຍແກ້ວທີ່ມຂະໜາດສັ້ໍນ, ມການຍາຍສາກ, ມຕົວ ລະຄອນສາຄັນບ່ີຫຼາຍ ແລະ ມັກຈະປ່ອຍຕົວລະຄອນອອກມາໂດຍໄວເພືອ່ີ ໃຫ້ຜູ້ອ່ານສາມາດອ່ານຈົບໄດ້ດວ້ ຍເວລາ ອນັ ສ້ໍັນ. • ບດົ ຄວາມ ແມ່ນການຮຽງຄວາມຊະນິດໜຶງ່ີ ທີ່ມຄານາ, ເນື້ໍອເລື່ີອງ, ສະຫຼຸບເລືີ່ອງ, ມຂ້ໍຄວາມຫັຼກຖານເປນັ ຈິງມການ ສະເໜຂໍ້ຄດິ ເຫັນກ່ຽວກັບເລີອ່ື ງ ຫຼື ເຫດການຕ່າງໆທ່ເີ ກດຂ້ໍນຶ . ເລີອ່ື ງທ່ີຂຽນເປັນບດົ ຄວາມຈະຕ້ອງເປັນເລື່ີອງທີ່ຄົນ ກາລັງສນົ ໃຈ, ທນັ ຕເີ່ ຫດການມເນອື້ໍ ໃນແຊກທດັ ສະນະທີ່ຊວນຄດິ , ຊວນອາ່ ນ. 3) ຈດຸ ປະສງົ ຂອງການຂຽນ ຜູວ້ ໄິ ຈ: ປຕ ຫລ້າແສງແກ້ວ ພັນລະພາ 25

ການຂຽນເປນັ ການສີຄື່ ວາມຮ້,ູ ຄວາມຈິງ, ຄວາມເຂໍ້ົາໃຈ, ຈນິ ຕະນາການ, ອາລົມ ແລະ ຄວາມຄິດເຫັນ ລະຫວ່າງຜູສ້ ງ່ົີ ສານ ແລະ ຜູຮ້ ບັ ສານ ເປນັ ວິທການທີ່ໄດ້ຜົນດ ແລະ ສະດວກ, ໄວເຊນັ່ີ :ກັນ ເວ້າົໍ ເຖິງຈຸດປະສົງຂອງ ການຂຽນມດີ່ງັ ນ້ໍ: - ການຂຽນເພືີ່ອເລົ່ີາເລ່ີືອງ ຄືການການົດເລື່ອີ ງລາວຢ່າງເປັນລາດັບ ແລ້ວມາຖ່າຍທອດເປັນຂໍ້ຂຽນ ຜູ້ຂຽນ ຕ້ອງໃຊ້ວິທການເລົີ່າເລື່ີອງລາວທີ່ຊວນໃຫ້ອ່ານ ແລະ ເຫັນພາບເຫດການ ເຮັດໃຫ້ຜູ້ອ່ານຕິດຕາມເລື່ີອງໂດຍ ຕະຫອຼ ດ ເຊີັນ່ : ສາ້ ງຈດຸ ສນົ ໃຈເມອີ່ື ເລີມ່ ຕໍນົ້ ແລະ ຮຽງລາດບັ ເລີືອ່ ງຕາມເຫດການອນັ ໃດກ່ອນອັນໃດຫັງຼ . - ການຂຽນເພ່ີອື ອະທິບາຍ ໃຊ້ກັບການຂຽນປະເພດຕາລາ ຫຼື ວິຊາການເປນັ ສວ່ ນຫຼາຍ ເປນັ ການອະທິບາຍ ຂໍ້ຄວາມຈງິ , ຄວາມຮ້,ູ ອະທິບາຍວທິ ໃຊ,້ ແກ້ໄຂບັນຫາ ເພືີ່ອໃຫຜ້ ູອ້ ່ານເຂໍາ້ົ ໃຈ. ການຂຽນປະເພດນຕ້ໍ ອ້ ງຄານຶງເຖິງ ພາສາໃຫຮ້ ດັ ກ່ມຸ ການຈັດລາດບັ ຂ້ໍັນຕອນກ່ອນຫັຼງ ຫືຼ ຈາກເຫດໄປສຜູ່ ົນ, ຈາກໃກ້ໄປສໄູ່ ກ ຖ້າການອະທິບາຍເປັນ ຂັໍ້ນຕອນໂດຍແຍກຫົວຂ້ເໍ ປນັ 1,2,3 ໄດ້ກຈະຊ່ວຍໃຫຜ້ ູ້ອາ່ ນເຂາໍົ້ ໃຈງ່າຍຂ້ນຶໍ . - ການຂຽນເພືີອ່ ໂຄສະນາຈູງໃຈ ຜ້ຂູ ຽນຈະໃຊພ້ າສາເພີືອ່ ໂຄສະນາໃຫ້ຜູ້ອ່ານສົນໃຈ. ດັ່ີງນໍ້ັນ, ຈະຕ້ອງໃຊ້ ພາສາທ່ຈີ ດົ ຈາງ່າຍ, ສໍ້ນັ ກະທັດຮດັ ແຕ່ຕ້ອງສາມາດດຶງດດູ ໃຈຜູ້ອາ່ ນ. - ການຂຽນເພອ່ືີ ປຸກໃຈ ເປັນການຂຽນເພີ່ືອໃຫ້ເກດຄວາມເຂໍ້ມັ ແຂງ, ໃຫ້ຄົນເກດເປັນອັນໜີ່ຶງອັນດຽວກັນ ເຊັ່ີນ: ບົດຄວາມປຸກໃຈໃຫ້ຮັກຊາດ... ອາດມການເນັໍ້ນຍໍ້າ, ເປັນປະໂຫຍກສໍັ້ນໆ ແລະ ຍົກຕົວຢ່າງປະກອບດ້ວຍ ເພືອີ່ ໃຫເ້ ຫນັ ຄວາມຊດັ ເຈນ. - ການຂຽນເພ່ືີອສະແດງຄວາມຄດິ ເຫັນ, ວິພາກວຈິ ານ ຫຼື ແນະນາເຊນ່ັີ : ການວຈິ ານໜັງສື, ການສະແດງຂໍຄ້ ິດເຫນັ ຕ່າງໆ ເຊັ່ນີ : ຕ່ກີ ບັ ການປົກຄອງ ແລະ ສັງຄມົ ເປັນຕນົໍ້ . - ການຂຽນເພ່ືີອສ້າງຈນິ ຕະນາການ ເປັນການຂຽນທີຜ່ ູຂ້ ຽນ ຕ້ອງໃຫຜ້ ອູ້ ່ານເກດຈິນຕະນາການຄອ້ ຍຕາມ ຫືຼ ເຫັນສິີ່ງນັໍ້ນໆ. ດັີ່ງນັໍ້ນ, ຈິ່ີງໃຊ້ວິທການສ້າງພາບ ລັກສະນະເພື່ີອຈູງໃຈ ແລະ ສ້າງພາບໃຫ້ຜູ້ອ່ານໆແລ້ວເກດ ຈິນຕະນາການ. - ການຂຽນເພື່ີອຕ້ອງການສຽດສ ເປັນການຂຽນເພືອີ່ ຕ້ອງການສິີ່ງໃດສິ່ີງໜຶ່ີງອາດຈະແມ່ນສ່ວນພົກຜ່ອງທີ່ ສັງຄົມມາກ່າວຕາໜແິ ຕ່ໃຊວ້ ທິ ການເວ້ົໍາທີບ່ ່ຮີ ຸນແຮງ ເຂົໍາ້ ໃນລັກສະນະເວໍົ້າແທແ້ ກມຢອກ. ສະນັ້ໍນ, ການຂຽນເປັນວິທການສືີ່ສານທມີ່ ປະສິດທິພາບວິທໜຶີ່ງ ທ່ີມະນຸດສາມາດຖ່າຍທອດ ຂ້ໍຄວາມ ຈງິ , ຄວາມຄດິ , ຈນິ ຕະນາການ, ທດັ ສະນະຄະຕ,ິ ອາລມົ ແລະ ຄວາມຮູ້ສຶກຕາ່ ງໆໄດເ້ ປັນຢາ່ ງດນໍ້ຂໍ້ຶນຢູ່ກັບຄວາມ ສາມາດຂອງຜູ້ຂຽນເປັນສາຄນັ . 5.4 ອງົ ປະກອບຂອງການຂຽນ ຢາກຂຽນບົດໄດ້ດເຮົາຄວນເອົາໃຈໃສ່ບາງບັນຫາດ່ີັງນໍ້: ກ. ບົດຕ້ອງມຄວາມຊັດເຈນ, ເມືີ່ອອ່ານແລ້ວເຂົ້ໍາໃຈທັນທ, ບີ່ມຂໍ້ສົງໄສ, ການໃຊ້ພາສາເຂົໍ້າໃຈງ່າຍ, ຖກື ຕ້ອງຕາມຄວາມໝາຍ. ຂ. ບດົ ມຈຸດປະສົງມຸ່ງໝາຍທີ່ຊັດເຈນ, ບມ່ີ ເນື້ອໍ ໃນສາຮອງຫຼາຍເກນໄປ, ອ່ານແລວ້ ເຂໍ້ົາໃຈເຈຕະນາຂອງຜູ້ ຂຽນໄດທ້ ນັ ທ. ຄ. ມຄວາມສາຄນັ , ດາເນນເລ່ີືອງໄປຕາມລາດບັ ຕ່ເີ ນີື່ອງກັນ, ເຮດັ ໃຫ້ຜອູ້ ່ານສາມາດຕິດຕາມໄດງ້ ່າຍ. ງ. ມຄວາມກວ້າງຂວາງ, ອ່ານແລວ້ ໃຫ້ຄວາມຮູ້ ແລະ ຄວາມບນັ ເທິງ. ຈ. ມຄວາມປານດ, ຄເື ລືອກຄາມາສ້າງປະໂຫຍກໃຫ້ຖກື ຕອ້ ງ ແລະ ເໝາະສມົ . ຜວູ້ ິໄຈ: ປຕ ຫລ້າແສງແກວ້ ພັນລະພາ 26

ສ. ມຄວາມເສາະໃສງດົ ງາມ, ເຮດັ ໃຫຜ້ ້ອູ ່ານເຂໍ້າົ ໃຈພາສາທໃີ່ ຊ.້ 5.5 ຫກັຼ ການຂຽນ ການຂຽນທິດສະດຄວນມຂ້ໍນັ ຕອນດ່ງັີ ນ້ໍ: 1) ການເລອື ກເລືີ່ອງທ່ີຈະຂຽນ ຜຂູ້ ຽນຄວນເລອື ກເອາົ ເລືີ່ອງທຕີ່ ົນມຄວາມຮ້ຄູ ວາມເຂໍ້າົ ໃຈ ແລະ ປະສບົ ການກຽ່ ວກັບເລືີ່ອງນໍ້ນັ ຢາ່ ງດທ່ີສຸດ. 2) ຕອ້ ງຕັໍງ້ ຈດຸ ປະສງົ ໃນການຂຽນ ຜ້ຂູ ຽນຈະຕອ້ ງຕໍ້ງັ ຈຸດປະສົງ ໃນການຂຽນໄວ້ວາ່ ຕ້ອງການໃຫຜ້ ູ້ອ່ານໄດ້ຮັບສິງ່ີ ໃດ, ຂຽນເພີ່ືອຫຍງັ ເຊັນີ່ : - ໄດ້ຮບັ ຄວາມຮູ.້ - ໄດຮ້ ບັ ຄວາມບັນເທິງ. - ໄດຮ້ ບັ ເຫດຜົນທຖ່ີ ືກຕ້ອງ. - ໄດ້ຮູ້ຂປໍ້ ະຕິບັດທີ່ຖືກຕອ້ ງ. - ໄດຮ້ ວູ້ ທິ ການແກບ້ ັນຫາ. - ໄດ້ຂ້ສໍ ະເໜຕ່າງໆ. - ໄດ້ຂໍຄ້ ດິ ກ່ຽວກັບເລອ່ີື ງໃດເລອ່ີື ງໜງ່ຶີ . - ເພອ່ີື ອະທິບາຍຄວາມໝາຍ, ຫກັຼ ເກນ, ທິດສະດຕ່າງໆ. - ເພອີ່ື ເລົີາ່ ເລືອີ່ ງໃຫຮ້ ້.ູ - ເພືີ່ອໂຄສະນາ. - ເພືີ່ອປຸກລະດົມຈິດໃຈ. - ເພືີ່ອປະກາດ. - ເພືີ່ອແນະນາສີງັ່ ສອນ ຫຼື ອົບຮມົ . - ເພອ່ີື ເກດອາລົມຄອ້ ຍຕາມ. - ເພອ່ີື ໃຫເ້ ກດຈິນຕະນາການ. - ເພີ່ອື ສະແດງຄວາມຄິດເຫັນ - ເພີ່ອື ດາເນນຕດິ ຕາມສຽດສ. - ເພືີ່ອຂຮ້ອງຂ້ຄໍ ວາມເຫນັ ໃຈ. 3) ຮວບຮວມຄວາມຄິດໂດຍຜາ່ ນການວາງໂຄງເລີ່ອື ງ ໂຄງເລອືີ່ ງແມນ່ ໃຈຄວາມສາຄນັ ໃນວັກ - ຕອນ ຂອງເລີອ່ື ງນັ້ນໍ ໆ, ການຂຽນທີ່ດຈະຕອ້ ງມການລາດັບ ຄວາມ, ມຂອບເຂດ ແລະ ມຄວາມສາພັນກັບຊື່ີເລືີ່ອງ. ໂດຍຈະເລ່ີມຈາກພາກເປດເລືີ່ອງ, ພາກເດນເລືີ່ອງ ແລະ ພາກສະຫຼຸບ. ກ. ການຂຽນພາກເປດຫວົ ເລອ່ີື ງ ແມນ່ ການຂຽນເລືີ່ອງເພືີ່ອຈະນາຜອູ້ າ່ ນເຂໍົາ້ ສູ່ເລອ່ີື ງເຊງີິ່ ມລັກສະນະດງີ່ັ ນ້ໍ: - ຊໍ້ໃຫ້ເຫັນແນວທາງຂອງເລືີ່ອງວ່າເນໍ້ືອໃນຂອງເລີອື່ ງຈະດາເນນໄປແນວໃດ? - ຕ້ອງມລກັ ສະນະຊກັ ຊວນໃຈໃຫ້ຕດິ ຕາມອາ່ ນເນໍື້ອເລ່ອືີ ງຕີ່ໄປ. - ຈະຕອ້ ງກ່າວເຖງິ ສງ່ິີ ທກ່ີ ່ຽວຂ້ອງກັບເນອ້ໍື ເລອ່ີື ງເທົີ່ານໍ້ນັ . ຜູວ້ ໄິ ຈ: ປຕ ຫລ້າແສງແກ້ວ ພນັ ລະພາ 27

- ໂດຍທ່ີົວໄປພາກເປດຫົວເລອີື່ ງຈະມຄວາມຍາວປະມານ 1 ວັກ. ຂ. ການຂຽນພາກເດນເລີອື່ ງ (ເນອ້ືໍ ເລີືອ່ ງ) ເນໍື້ອເລ່ືອີ ງທ່ີດຈະຕອ້ ງມຄວາມຍາວກວາ່ 1 ວັກຂ້ນຶໍ ໄປ ແລະ ແຕລ່ ະວັກຈະຕອ້ ງມຄວາມສາພນັ ກັນ, ມ ລະດບັ ຕອນເປັນລະບົບຈຶີ່ງເຮັດໃຫ້ຜູ້ອ່ານເຂ້າໍົ ໃຈງ່າຍ. ການຂຽນເນໍ້ອື ເລອ່ືີ ງຄວນຄານງຶ ເຖິງສິີງ່ ຕີ່ໄປນ:້ໍ - ມການລາດັບໂຄງສາ້ ງຂອງເລອ່ີື ງ. - ໃຊ້ຖອ້ ຍຄາທີຖ່ ືກຕອ້ ງ, ມຄວາມໝາຍ. - ໃຊ້ສານວນໂວຫານ ໃຫ້ກົງກັບເລອື່ີ ງ. - ມການສະແດງຄວາມຮູ້, ຄວາມຄດິ ທ່ຖີ ືກຕ້ອງ. - ການຂຽນໃຫ້ຖກື ຕາມຫັຼກພາສາລາວ. - ບດົ ຕ້ອງມເນ້ໍອື ໃນ, ຂໍມ້ ນູ , ເຫດຜນົ , ສະຖຕິ ິ ແລະ ການອາ້ ງອງປະກອບເລີືອ່ ງ. ຄ. ການຂຽນພາກສະຫຼຸບ ພາກສະຫຼຸບຄກື ານປິດທາ້ ຍຂອງເລີອື່ ງ ເພ່ືີອເຮັດໃຫ້ຜູອ້ ່ານຮ້ວູ າ່ ເລື່ອີ ງນໍັນ້ ຈບົ ແລະ ປະທບັ ໃຈໃນການຂຽນ ເລ່ີອື ງນນ້ໍັ ໆ, ການສະຫຼຸບບ່ແີ ມ່ນການຫຍ້ໍເລ່ີືອງທັງໝດົ , ໂດຍທ່ີົວໄປພາກສະຫຼຸບຈະມຄວາມຍາວເທີົ່າກັບພາກເປດ ຫວົ ເລອ່ີື ງ. ການຂຽນພາກສະຫຼຸບໃຫໜ້ ້າສນົ ໃຈອາດຂຽນດີັງ່ ນ:ໍ້ - ໃຊຄ້ າຄະຕິສອນໃຈ ຫືຼ ຄາສພຸ າສິດຕ່າງໆອັດຫຍໍ.້ - ໃຊ້ວິທການຊກັ ຊວນແນະນາ. - ໃຫ້ຂຄ້ໍ ິດ (ສະແດງຄວາມຮ້ສູ ຶກ) ຫຼື ແງຄ່ ດິ ປະກອບບາງປະການແກຜ່ ອູ້ າ່ ນ. - ກາ່ ວຄາຍ້ອງຍ ຫຼື ສັນລະເສນກຽດຕຄິ ນຸ ຂອງທຸກຄນົ ສາຄນັ ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງໃນເລອີ່ື ງ. - ຂຽນເລີື່ອງໃຫ້ເປນັ ລາດັບຂ້ັໍນຕອນຕາມໂຄງເລືີ່ອງທີ່ວາງໄວ້ ແລະ ເລອື ກເຟນ້ັໍ ຫາສານວນຄາເວໍ້ົາໃຫ້ເສາະ ໃສງດົ ງາມ. - ທົບທວນດ້ວຍການອ່ານເລອືີ່ ງທຂ່ີ ຽນນັໍນ້ ອກເພ່ອືີ ບ່ີໃຫ້ເກດຄວາມຜິດພາດ. ງ. ການຂຽນວັກຕອນ ວັກຕອນໝາຍເຖິງຄາເວົໍ້າທີ່ນາມາຮຽງກັນເປັນປະໂຫຍກ, ເຊິີ່ງມໃຈຄວາມສາຄັນພຽງເລືີ່ອງດຽວ. ການ ຂຽນວກັ -ຕອນ ຈະຊວ່ ຍໃຫ້ຜູ້ອ່ານສາມາດຕິດຕາມເລືີ່ອງ, ຈບັ ໃຈຄວາມຂອງເລືີ່ອງ ແລະ ເຂ້ົາໍ ໃຈຄວາມຄິດຂອງຜູ້ ຂຽນໄດ້ດຂ້ຶໍນ. ນອກຈາກນ,ໍ້ ຍງັ ເຮັດໃຫ້ເກດຄວາມສວຍງາມ ແລະ ໜາ້ ອາ່ ນ. ວກັ ຕອນທີດ່ ຈະຕ້ອງມໃຈຄວາມສາ ຄັນພຽງເລືີ່ອງດຽວຫຼືມໃຈຄວາມສາຄັນພຽງປະໂຫຍກດຽວ ສ່ວນປະໂຫຍກອືີ່ນໆນັໍ້ນຈະເປັນສ່ວນປະກອບທ່ີມາ ຂະຫຍາຍໃຈຄວາມທ່ີສາຄັນໃຫ້ເຂົາ້ໍ ໃຈໄດ້ດິຍິີ່ງຂນໍຶ້ ແຕ່ລະວກັ ຈະຕ້ອງປະກອບດວ້ ຍລກັ ສະນະສາຄັນ 3 ປະການຄ:ື - ມຄວາມສາຄັນພຽງຢ່າງດຽວ ຫຼື ສະຫຼຸບພຽງປະໂຫຍກດຽວ ເຊິ່ີງອາດແມ່ນສ່ວນໃດສ່ວນໜຶ່ີງຂອງວັກ ຕອນກໄດ.້ - ມສາມດັ ຖະພາບແມ່ນມເນໍອື້ ໃນ, ບແ່ີ ມນ່ ມແຕ່ລາຍລະອຽດທຮ່ີ ຽກວ່າເນ້ອືໍ ໃນສາຮອງຈາກລກັ ສະນະສາ ຄັນ. - ບນັ ຫາຂ້າງເທງິ ເຮົາກສາມາດສ້າງວັກຕອນໄດ້, ຂັ້ໍນທາອດິ ຈະແມ່ນສາ້ ງປະໂຫຍກທມ່ີ ໃຈຄວາມສາຄັນກ່ອນ ຜວູ້ ິໄຈ: ປຕ ຫລາ້ ແສງແກວ້ ພນັ ລະພາ 28

ແລະ ຂັໍ້ນຕ່ີໄປຈງຶ່ີ ຂະຫຍາຍປະໂຫຍກຍ່ອຍໆໃຫ້ຊດັ ເຈນຂໍນຶ້ . ຈ. ການຂະຫຍາຍປະໂຫຍກໃຈຄວາມສາຄນັ ການຂະຫຍາຍປະໂຫຍກໃຈຄວາມສາຄັນມວິທການດີງ່ັ ນ:້ໍ - ໃຫຄ້ ານິຍາມ ຫຼື ອະທບິ າຍຄວາມໝາຍຂອງເລີ່ອື ງນັ້ນໍ ວາ່ ແນວໃດ? - ໃຫ້ລາຍລະອຽດກ່ຽວກັບເລ່ອີື ງນນ້ໍັ ແນວໃດ? -ໃຫ້ຕວົ ຢ່າງເພີ່ືອໃຫເ້ ຂົໍ້າໃຈເລືີອ່ ງນ້ນັໍ ດຍິງ່ີ ຂ້ໍຶນ - ໃຫກ້ ານປຽບທຽບເພືອີ່ ໃຫເ້ ຫັນພາບຢາ່ ງເດນັ່ີ ຊດັ - ໃຫ້ເຫດຜົນກຽ່ ວກັບເລື່ອີ ງເປັນອັນໃດ? ສ. ການໃຊ້ໂວຫານໃນການຂຽນ ບົດຂຽນຈະມຄນຸ ຄ່າ, ຖ້າຫາກຜູ້ຂຽນໃຊ້ໂວຫານປະກອບການຂຽນນັ້ນໍ ໆ; ເລືີ່ອງທ່ີຂຽນໂວຫານທ່ໃີ ຊ້ໃນ ການຂຽນມ 5 ໂວຫານດີ່ງັ ນ້ໍ: • ບັນຍາຍໂວຫານ ໝາຍເຖິງການຂຽນເລ່ົີາເລ່ີືອງ, ອະທິບາຍລາຍລະອຽດຕ່າງໆ ໂດຍບ່ີສອດແຊກຄວາມຮສູ້ ກຶ ຂອງຜູ້ຂຽນລົງ ໄປດ້ວຍ. ບົດຂຽນທີໃ່ ຊ້ໂວຫານປະເພດນ້ໍ ເຊ່ນີັ : ປະຫວດັ , ຈົດມາຍເຫດ, ລາຍງານ, ບົດຄວາມ, ນທິ ານ, ນິຍາຍ, ຕານານ... • ພນັ ລະນາໂວຫານ ໝາຍເຖງິ ການຂຽນເຮັດໃຫ້ຜູ້ອາ່ ນເກດອາລົມ ແລະ ຄວາມຮູ້ສຶກໄປກັບຜູ້ຂຽນ. ການໃຊ້ໂວຫານນໍ້ໃນບົດ ຂຽນດວ້ ຍ. ຜູ້ຂຽນຈະຕອ້ ງສອດແຊກຄວາມຮ້ສູ ຶກລົງໄປໃນບົດຂຽນດວ້ ຍ. ບົດຂຽນທ່ໃີ ຊໂ້ ວຫານປະເພດນໍ້ໄດ້ແກ່ ການຂຽນກ່ຽວກບັ ຄວາມສວຍງາມຂອງສະຖານທ່ີ, ການຍົກຍ້ອງທກຸ ຄົນ, ການຄາີ່ ຄວນໃນໃຈ, ການພັດພາກຈາກ ຄົນຮກັ ເປັນຕນ້ໍົ . • ເທສະໜາໂວຫານ ໝາຍເຖິງການຂຽນໃຫ້ຜູ້ອ່ານເຫັນຄຸນ ແລະ ໂທດ, ເພື່ີອແນະນາສັີ່ງສອນ ແລະ ໃຫ້ປະຕິບັດຕາມ. ບົດ ຂຽນທ່ີໃຊ້ໂວຫານປະເພດນໍ້ໄດ້ແກ່ເລືີ່ອງຄຸນນະທາຕ່າ ງໆ ເຊັ່ີນ: ຄວາມກະຕັນຍູກະຕະເວທ, ຄວາມຊືີ່ສັດ, ຄວາມພຽນ, ຄວາມມັດທະຍດັ , ຄວາມເມຕາກາລຸນາ ແລະ ເລີ່ອື ງກ່ຽວກັບ ຄາສ່ັງີ ສອນທາງສາສະໜາ ເຊີ່ັນ: ທາດ ໄດ້ດ ທາຊ່ວົີ ໄດຊ້ ວີ່ົ ເປນັ ຕໍນ້ົ . • ອຸປະມາໂວຫານ ໝາຍເຖງິ ການຂຽນເພ່ີືອປຽບທຽບ ໂດຍສາມາດປຽບທຽບເລີ່ືອງທງັ ເປັນຮູບປະທາ ແລະ ນາມມະທາໄດ້, ເພອື່ີ ໃຫ້ຜ້ອູ ່ານເຂໍ້າົ ໃຈເລີອື່ ງນໍ້ໄດດ້ ຍງ່ີິ ຂນ້ໍຶ , ໂວຫານຊະນິດນ້ໍ ມັກແຊກຢໃູ ນພັນລະນາໂວຫານ. • ສາທົກໂວຫານ ໝາຍເຖິງການຂຽນເພື່ີອຍົກຕົວຢ່າງສະໜັບສະໜູນເລືີ່ອງທີ່ກ່າວມາ ແລ້ວໃຫເຂົ້ໍາໃຈດຍິີ່ງຂຶໍ້ນ, ເລືີ່ອງທີ່ ນິຍມົ ມາຍົກຕົວຢ່າງໄດແ້ ກ່ນິທານຊາດກົ , ເລີອື່ ງຈາກວັນນະຄະດ ແລະ ຫວັດສາດເປັນຕົໍ້ນ, ໂວຫານປະເພດນ້ໍມັກ ແຊກຢູ່ໃນເທສະໜາໂວຫານ. ຜວູ້ ິໄຈ: ປຕ ຫລ້າແສງແກວ້ ພນັ ລະພາ 29

ຊ. ສິງີ່ ທີຄ່ ວນເອາົ ໃຈໃສໃ່ ນການຂຽນ ບົດຂຽນທ່ີໜ້າອ່ານ ແລະ ໜ້າຕິດຕາມນັ້ໍນ, ນອກຈາກຈະມຫຼັກການຂຽນຕ່າງໆຂ້າງເທິງແລ້ວ, ຜູ້ຂຽນ ຄວນເອົາໃຈໃສເ່ ຖງິ ສ່ິີງຕີໄ່ ປນ:້ໍ - ການສະແດງຄວາມຮສູ້ ຶກລົງໃນບດົ ຂຽນມຫຼັກຖານອ້າງອງໄດ້ ແລະ ເປັນຄວາມຮ້ທູ ີ່ຖືກຕ້ອງ. - ການສະແດງຄວາມຄິດເຫັນຕ້ອງ ແມ່ນຄວາມຄິດເຫັນຂອງຕົນເອງ ຖ້າແມ່ນຄວາມຄິດເຫັນຂອງຜູ້ອ່ືີນ ຕ້ອງບອກຊີຜື່ ູ້ນັໍ້ນໄວ້ນາດວ້ ຍ. - ຖ້າໃຊຕ້ ົວສະກົດຕ້ອງໃຫ້ຖືກຕອ້ ງຕາມຫກັຼ ພາສາ. - ຄວນມວັກຕອນທ່ີຖືກຕອ້ ງເໝາະສົມ. - ການຂຽນຕອ້ ງເປນັ ລະບຽບ, ຊັດເຈນ, ອາ່ ນງາ່ ຍ ແລະ ສະອາດຮຽບຮອ້ ຍ. ຍ. ຖ້າຂຽນບໄ່ີ ດຄ້ ວນເຮັດແນວໃດ ການຂຽນນັໍ້ນ, ຖ້າຜູ້ຂຽນບ່ີໄດ້ເຝິກຝົນຢ່າງສະໝ່ີາສະເໝ ກເປັນການຍາກທີ່ຈະສາມາດ ຂຽນຂ້ໍຄວາມ ຕາ່ ງໆໃຫເ້ ປນັ ເລີອື່ ງໄດ້. ດງ່ັີ ນນ້ັໍ , ຜ້ທູ ຈີ່ ະເລມີ່ ຕໍົ້ນຂຽນເປນັ , ຄວນແບງ່ ເວລາສາລັບການ ເຝິກການຂຽນໃຫເ້ ປນັ ນິໄສ ໂດຍປະຕິບັດດງ່ີັ ນ:້ໍ - ເລອື ກເລືອີ່ ງທ່ີຕົນສນົ ໃຈ ຫຼື ມຄວາມຮ້ຫູ ຼາຍທີສ່ ຸດ ໂດຍເລມີ່ ຈາກເລ່ືີອງທ່ີຢໃູ່ ກ້ຕົວ ຫືຼ ພົບເຫນັ ປະຈາໃນ ຊວດິ ປະຈາວນັ ຂອງເຮາົ . - ເລ່ມີ ຕ້ໍົນຈາກການຂຽນເລ່ືອີ ງງາ່ ຍໆ ເຊີນ່ັ : ຂຽນບັນທຶກປະຈາວນັ , ຂຽນຈດົ ໝາຍເຖິງໝູ່ເພີ່ອື ນ, ຂຽນບົດ ພັນລະນາພາບ, ຫືຼ ຂຽນວິຈານກຽ່ ວກັບເລີ່ອື ງໃດໜ່ງີຶ ທສີ່ ົນໃຈພິເສດ. - ການຂຽນຄັ້ໍງທາອິດ, ອາດຈະຍັງບ່ີແມ່ນວັກແມ່ນຕອນ ຫຼື ເລື່ີອງຍາວໆກໄດ້ໂດຍເລີ່ມຂຽນເປັນ ປະໂຫຍກສັນ້ໍ ໆກ່ອນ, ເປັນການຮວບຮວມຄວາມຄດິ ກຽ່ ວກັບເລອືີ່ ງເຮາົ ຈະຂຽນທງັ ໝົດ, ເອນ້ໍ ຢາ່ ງໜ່ຶງີ ວາ່ ໂຄງເລ່ີືອງ ນນັ້ໍ ເອງ. - ເຝິກຂະຫຍາຍຂໍຄ້ ວາມ ຈາກປະໂຫຍກ ຫຼື ໂຄງເລ່ືີອງທຕ່ີ ໍງ້ັ ໄວ້ໃຫ້ເປັນຫຍໍ້ໜາ້ ທີ່ໃຊພ້ າສາຢາ່ ງເໝາະສມົ . - ລົງມືຂຽນທັນທ, ເມືີ່ອພົບເຫັນສິ່ີງໃດ ຫຼື ເກດຄວາມຄິດຂຶ້ໍນມາ, ແຕ່ຄິດວ່າຂຽນບ່ີໄດ້, ບີ່ຮູ້ຈະຂຽນ ແນວໃດ, ເພາະວ່າຖາ້ ຄດິ ເຊ່ນີັ :ນ້ກໍ ບມ່ີ ທາງທ່ີຈະມບົດຂຽນໄດ້, ບມ່ີ ນກັ ຮຽນຜໃູ້ ດ ທຂ່ີ ຽນຄັໍ້ງທາອິດແລ້ວຈະໄດ້ຜົນ ງານດເດນ່ັີ , ດີັ່ງນນ້ັໍ ຈົີ່ງຢ່າໄດທ້ ຖ້ໍ ອຍ ຫືຼ ໝົດກາລັງໃຈຕງໍັ້ ແຕ່ຄງໍ້ັ ທາອດິ . 5.6 ການຂຽນຈດົ ໝາຍ 1) ຄວາມໝາຍຂອງຈດົ ໝາຍ ຈດົ ໝາຍ ແມນ່ ເຄອືີ່ ງມືສືສີ່ ານສາຄັນປະເພດໜ່ຶງີ ສາລບັ ໃຊຕ້ ິດຕພີ່ ວົ ພນັ ລະຫວາ່ ງບກຸ ຄົນກັບ ບຸກຄົນ, ໜ່ວຍງານກັບໜ່ວຍງານ ຫຼື ລະຫວ່າງບຸກຄົນກັບໜ່ວຍງານ ເຖິງວ່າໜ່ວຍງານຈະຢູ່ຫ່າງໄກກນັ ປານໃດກ ສາມາດໃຊ້ຈົດໝາຍສົີ່ງຂ່າວຄາວ ແລະ ແຈ້ງຄວາມປະສົງໄດ້ຕາມຄວາມຕ້ອງການ. ສະນັໍ້ນ, ການຂຽນຈົດໝາຍ ຕ້ອງຈະແຈ້ງ ແລະ ຊດັ ເຈນ ເພ່ີອື ຈະໄດ້ເຂົ້າໍ ໃຈກນັ ລະຫວ່າງຜູຮ້ ບັ ແລະ ຜຂູ້ ຽນ. ຈົດໝາຍເປັນສື່ີຄວາມຄິດຮອດ ໂດຍການໃຊ້ພາສາຂຽນ, ທ່ີຜູ້ຂຽນສະແດງຄວາມຕ້ອງການຂອງຕົນເອງ ໄປຫາຜູຮ້ ບັ ເໝອື ນກັບວາ່ ຜູ້ຂຽນກາລັງບອກໃຫ້ຜ້ອູ ່ານຮັບຊາບເຖິງຄວາມຕ້ອງການຂອງຕົນອາດເປັນວຽກສ່ວນຕົວ ຫືຼ ເປນັ ວຽກທາງການກແລວ້ ແຕ່ກລະນ. ການຂຽນຈດົ ໝາຍຈຶີ່ງເປັນເຄື່ີອງທໃ່ີ ຊ້ສ່ີືຄວາມຄິດເຖິງຜຫູ້ ່າງໄກ, ຜູ້ຂຽນບີ່ ມເວລາ ຫືຼ ປະຢັດຄ່າໃຊຈ້ າ່ ຍໃນການຕດິ ຕ່ີ. ຜູ້ວໄິ ຈ: ປຕ ຫລາ້ ແສງແກ້ວ ພນັ ລະພາ 30

ໃນປັດຈຸບັນນ້ໍ, ເຖິງວ່າພາຫະນະໃນການຕິດຕ່ີສື່ີສານ ຈະທັນສະໄໝປານໃດກຕາມ ເຊັີ່ນ: ໂທລະສັບ, ໂທລະເລກ ແລະ ອືີ່ນໆ ແຕ່ຈົດໝາຍກຍງັ ມບົດບາດສາຄັນຢ່ສູ ະເໜ. 2) ຄວາມສາຄນັ ຂອງຈົດໝາຍ ການຂຽນຈົດໝາຍມຄວາມສາຄັນຕຄີ່ ົນເຮົາຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ, ເປັນພາຫະນະໃນການສື່ີສານຄວາມໝາຍໃນ ການພົວພນັ ເຊງ່ິີ ກັນ ແລະ ກັນຢໃູ່ ນຊວິດປະຈາວນັ , ນບັ ແຕ່ການຂຽນຈົດໝານລາພັກ, ຈົດໝາຍເຖິງເພ່ືີອນ ຫຼື ເຖິງ ພ່ີແມ,່ ພ່ນີ ອ້ ງ. ການຂຽນຈົດໝາຍບສ່ີ ະເພາະແຕ່ພວົ ພັນພາຍໃນເທາ່ົີ ນັໍ້ນ. ແຕສ່ າມາດສ່ີງົ ໄປຕ່າງປະເທດເຖິງບຸກຄົນ ທີ່ເຮົາຕ້ອງການຂຽນເຖິງ. ສະນັໍ້ນ, ການຂຽນຈົດໝາຍຈິ່ີງມຄວາມສາຄັນຫຼາຍໃນການຕິດຕີ່ເຊິີ່ງກັນ ແລະ ກັນ. ດັີ່ງນັ້ໍນ, ຄູຕ້ອງແນະນານັກຮຽນໃຫ້ຂຽນຖືກຕາມແບບ ຫຼື ຕາມຫຼັກການອກດ້ວຍ. ໃນເວລາຂຽນຈົດໝາຍ ຕ້ອງ ສະແດງຄວາມຮູ້ສຶກຢາ່ ງເປດເຜຍ, ຈິງໃຈ, ມຄວາມເຄົາລບົ ນັບຖືເຊີິ່ງກັນ ແລະ ກັນ, ຈົດໝາຍແຕ່ລະສະບັບຕ້ອງ ແນໃສບ່ ນັ ຫາໃດບັນຫາໜີ່ຶງເປນັ ຈຸດໃຈກາງ, ເຮດັ ແນວນ້ໍັນຜູ້ອ່ານ ຫຼື ຜ້ຮູ ັບຈົດໝາຍຈຶີ່ງເຫັນໄດ້ຈຸດປະສົງຕົໍ້ນຕທ່ີຜູ້ ຂຽນຢາກເວົໍ້າເຖິງ. ຈົດໝາຍ ນອກຈາກເປັນເຄືີ່ອງມືສື່ີສານຂອງຄົນແລ້ວມັນຍັງເປັນເຄື່ີອງສະແດງຄວາມຮູ້ສຶກ, ຄວາມເຂົ້ໍາໃຈ, ຄວາມຮູ້ສຶກນຶກຄິດແລ້ວ, ຈົດໝາຍຍັງສະແດງເຖິງອຸປະນິໄສຕ່າງໆໃນການເຮັດວຽກງານຂອງ ຜູ້ ຂຽນຕືມີ່ ອກດວ້ ຍ, ເພາະຈົດໝາຍເປັນການສະແດງອອກທາງສວ່ ນຕົວ. ສະນ້ນໍັ , ຜູ້ຂຽນຕອ້ ງລະມັດລະວັງໃນການ ໃຊ້ພາສາ, ການຮກັ ສາຄວາມສະອາດຮຽບຮ້ອຍເພືອີ່ ສະແດງເຖິງອຸປະນິໄສຂອງຄົນເຮົາ ແລະ ຍັງເປັນການສະແດງ ເຖິງຄວາມມມາລະຍາດທີດ່ ຮ້ຈູ ກັ ເຄົາລບົ , ເກງໃຈ ແລະ ໃກຽດຜຮູ້ ັບຈດົ ໝາຍອກດວ້ ຍ. 3) ປະເພດຂອງຈດົ ໝາຍ ຈົດໝາຍປະກອບມຫາຼ ຍປະເພດດງ່ີັ ນ:້ໍ ກ. ຈົດໝາຍສ່ວນຕົວ ແມ່ນຈົດໝາຍທີ່ຂຽນຕິດຕີ່ເຖິງຜູ້ທ່ີເຮົາຮັກແພງສະນິດສະໜົມລະຫວາ່ ງພ່ີ, ແມ່, ອ້າຍ, ເອືໍ້ອຍ, ນ້ອງ ຫຼື ບກຸ ຄນົ ອີ່ືນໆທ່ີເຮົາຕ້ອງການຕິດຕ່ີ, ສົງ່ີ ຂາ່ ວຄາວຖາມສຸຂະພາບສວ່ ນຕົວ, ເລາ່ີົ ເລື່ອີ ງຕ່າງໆທີ່ຄວນໄດ້ຮັບຮ່ວມກັນ, ເປັນການບອກເລົີ່າວຽກງານຂອງກັນ ແລະ ກັນ... ພາສາທ່ີໃຊ້ໃນຈົດໝາຍສ່ວນຕົວອາດຈະແມ່ນພາສາເວົໍ້າທ່ີມ ລກັ ສະນະເປັນກນັ ເອງ ເໝອື ນທ່ີເຄຍໃຊເ້ ວໍ້າົ ຈາກນັ . ຄາຂນຶໍ້ ຕ້ນົໍ ອາດຈະໃຊ້ວາ່ ປາ້ ທເີ່ ຄາົ ລບົ , ພີທ່ ນີ່ ັບຖ,ື ຈນັ ທເພືີອ່ ນ ຮັກ, ອ້າຍ...ທີ່ຮັກ ແລະ ຄິດເຖິງ ອືີ່ນໆ; ສ່ວນຄາລົງທ້າຍຂອງຈົດໝາຍກອາດໃຊ້ຄາທີ່ວ່າ ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ, ດ້ວຍຄວາມນບັ ຖ,ື ດວ້ ຍຄວາມຮກັ ແພງ, ດ້ວຍຄວາມຄິດເຖິງ, ດວ້ ຍຄວາມປາຖະນາເປັນຕ້ົໍນ, ແລວ້ ແຕຖ່ ານະຂອງ ຜູສ້ ົີງ່ ສານ ແລະ ຜູ້ຮບັ ສານ. ຂ. ຈົດໝາຍທລຸ ະກິດ ແມ່ນຈົດໝາຍທ່ຂີ ຽນຕດິ ຕີ່ທາງດ້ານການຄ້າຂາຍ, ເປັນເລື່ີອງກ່ຽວກັບທຸລະກິດ ແລະ ຜົນປະໂຫຍດທາງ ການຄາ້ ຂາຍ ລະຫວ່າງຫ້າງຮາ້ ນ ແລະ ບລສິ ັດຕ່າງໆທັງທ່ີເປນັ ນິຕິບຸກຄົນ ຫຼື ເອກະຊົນ, ການຕິດຕ່ີນໍ້ອາດເປັນການ ຕິດຕີ່ລະຫວ່າງບລິສັດກບັ ບລສິ ັດ, ບລິສັດກັບຫ້າງຮ້ານ ຫຼື ຫ້າງຮ້ານກບັ ເອກະຊົນໃນເລືອ່ີ ງທລຸ ະກິດທົວ່ີ ໄປ ເຊັ່ີນ: ການສັີ່ງຊື້ເໍ ຄື່ີອງຂອງ, ການໂຄສະນາສິນຄາ້ , ການທວງໜ້ໍ, ສອບຖາມ ແລະ ຕອບຄາສາພາດເລືອ່ີ ງຕາ່ ງໆ, ການສະ ໝກັ ງານເປັນຕົ້ໍນ. ການຂຽນຈດົ ໝາຍປະເພດນໍ້ຕ້ອງພາສາທເີ່ ປັນທາງການ, ລະບຽບການຂຽນມກົດເກນແນ່ນອນ, ຄາຂໍ້ຶນຕໍ້ນົ , ຄາລົງທ້າຍ ມການການດົ ໄວຢາ່ ງແນ່ນອນ, ຂ້ຄໍ ວາມທ່ໃີ ຊ້ຕອ້ ງກະທັດຮັດ, ສນ້ໍັ ແຕມ່ ເນ້ໍືອໃນໃຈຄວາມ, ສາມາດສ່ີືສສ່ືີ ານໄດຖ້ ືກຕອ້ ງທັງຜູ້ສົງີ່ ສານ ແລະ ຜູຮ້ ບັ ສານ. ຜວູ້ ິໄຈ: ປຕ ຫລ້າແສງແກວ້ ພນັ ລະພາ 31

ຄ. ຈົດໝາຍທາງການ ຫຼື ໜັງສືທາງລັດຖະການ ໜງັ ສືທາງລັດຖະການ ແມນ່ ເອກະສານທີຖ່ ເື ປັນຫຼັກການໃນທາງລັດຖະການ ເປນັ ໜງັ ສທື ີ່ຕິດຕລ່ີ ະຫວາ່ ງ ສວ່ ນລດັ ຖະການດວ້ ຍກັນ ເຊັ່ີນ: ປະກາດ, ແຈ້ງການຕາ່ ງໆ. ໜັງສືທາງລັດຖະການນໍ້ບ່ີຈາເປັນຕ້ອງເປນັ ລດັ ຖະການ ໝົດ, ເອກະຊນົ ຫືຼ ໜວ່ ຍງານອື່ນີ , ບຸກຄນົ ພາຍນອກກສາມາດອອກຈດົ ໝາຍແບບນ້ໍໄດ.້ ໂດຍທ່ວີົ ໄປແລວ້ , ເມີື່ອ ເອກະຊົນ ຫືຼ ບຸກຄົນນອກລັດຖະການຈະຕິດຕກ່ີ ບັ ທາງລດັ ຖະການມກັ ຈະໃຊ້ຈົດໝາຍແຈ້ງຄວາມປະສງົ ຢ່າງໃດ ຢ່າງໜງີຶ່ ຫືຼ ໜ່ວຍງາານລດັ ຖະການຈະຕິດຕີກ່ ບັ ປະຊາຊົນກໄດເ້ ຮັດຕາມແບບລັດຖະການ ເຊິີງ່ ລວມມ: ແຈງ້ ການ, ແຈ້ງຂາ່ ວ, ໜັງສເື ຊນ, ໜງັ ສືແຈ້ງຕອບ, ບົດສະຫຼຸບ, ບດົ ລາຍງານ, ໜັງສືສະເໜ... 5.7. ການຂຽນບົດພນັ ລະນາ 1) ຄວາມໝາຍຂອງບດົ ພນັ ລະນາ ບດົ ພນັ ລະນາ ແມ່ນບດົ ແຕ່ງປະເພດໜຶ່ງີ ທ່ໃີ ຊ້ສານວນຄາເວໍົ້າ ເພືີອ່ ວາດພາບທວທັດ, ພາບຄົນ, ພາບຂອງ ສັດ ແລະ ພາບການເຄືີອ່ ນໄຫວດລງົ ຊວິດຕ່າງໆ. ຕົວຢາ່ ງ: ນກັ ແຕ້ມ, ນກັ ປະພນັ ຕາ່ ງກວາດພາບຂອງເຮືອນ, ພາບ ຂອງທາມະຊາດ ແຕ່ວິທວາດພາບຂອງນັກແຕ້ມ ແລະ ນັກປະພັນຈະແຕກຕ່າງກັນ ເຊັ່ີນ: ນັກແຕ້ມວາດພາບດ້ວຍ ຮອຍແຕມ້ ເສັໍ້ນ, ການຂດເສັໍ້ນ ແລະ ສສນັ ຕ່າງໆ. ສ່ວນນັກປະພັນໃຊ້ ຄາເວົໍາ້ , ສານວນ ແລະ ຖ້ອຍຄາປະດິດຄິດ ແຕ່ງວາດພາບ, ແຕ່ເມີອື່ ຄນົ ເຮົາຊົມຮູບແຕ້ມ, ອາ່ ນບົດປະພັນຈະຮ້ສູ ຶກວາ່ ຕນົ ພວມຢືນຢູ່ຕໜີ່ ້າພາບທ່ີນັກປະດິດຄິດ ແຕງ່ ທງັ ສອງນັນ້ໍ ວາດພາບອອກມາຕາມຄວາມຮູ້ສກຶ ຂອງເຂາົ ເຈາໍ້ົ . 2) ຄວາມສາຄນັ ຂອງບົດພນັ ລະນາ - ການພນັ ລະນາສາມາດໝູນໃຊ້ເພືີອ່ ແຕ້ມແຕງ່ ຮູບພາບທ່ີພບົ ເຫນັ ເພອ່ີື ໃຫຜ້ ູ້ອ່ືີນໄດ້ຮູ້ນາ. - ການພັນລະນາຊວ່ ຍຊ້ໍບອກໂດຍລະອຽດກຽ່ ວກບັ ຮູບພາບ, ບັນຍາກາດ ແລະ ຄວາມເປນັ ຈງິ ຂອງເຫດ ການທຸກຢາ່ ງໄດ.້ ໃນບດົ ອະທບິ າຍກໃຊກ້ ານພນັ ລະນາ, ເພີືອ່ ເຮັດໃຫກ້ ານອະທິບາຍສສນັ ສິລະປະຂຶ້ນໍ ຕມີື່ . 3) ຫກັຼ ການ ແລະ ວທິ ແຕງ່ ບດົ ພນັ ລະນາ (1) ຫກຼັ ການແຕງ່ ບດົ ພັນລະນາ - ຢາກແຕ່ງບົດພັນລະນາ ກອ່ ນອີື່ນໝົດຈະຕ້ອງມຈດຸ ປະສົງ ແລະ ເປົ້າໍ ໝາຍຄັກແນ່ວ່າຈະພັນລະນາອັນໃດ ຢູ່ໃສ, ເພີອື່ ໃຫຜ້ ູ້ອາ່ ນຮັບຮວູ້ າ່ ເຂາໍ້ົ ເຈໍົາ້ ຈະອ່ານຫຍັງ, ເພືີ່ອຮບັ ຮ້ສູ ີງ່ິ ໃດຈາກບົດພນັ ລະນານນັໍ້ . - ຕ້ອງເອົາໃຈໃສ່ຄວາມເປັນລະບຽບ ແລະ ຄວາມແຈ່ມແຈ້ງຂອງປະໂຫຍກ, ຄາເວົ້ໍາງ່າຍ ໝາຍຄວາມ ວ່າການທີ່ຂຽນບົດພັນລະນາບົດໃດບົດໜຶ່ີງນັ້ໍນ. ຜູ້ຂຽນຕ້ອງຮູ້ການປະກອບສ້າງຂອງປະໂຫຍກຢ່າງຖືກຕ້ອງຕາມ ຫັກຼ ການ. - ບົດພັນລະນາທດ່ີ ເດັີ່ນ ຕອ້ ງມຄວາມເປນັ ເອກະພາບຂອງແຕ່ລະພາກສວ່ ນ, ຂອງປະໂຫຍກ ແລະ ຄວາມ - ເຊງີິ່ ເກາະກ່າຍກັນຢ່າງເປັນລະບົບ, ເນໍ້ອື ຄວາມຂອງແຕລ່ ະປະໂຫຍກໃນແຕ່ລະຕອນ ແລະ ບດົ ຈະຕ້ອງຈັດ ວາງໃຫ້ເປັນລະບຽບ ແລະເໝາະສົມ. ລະບຽບໝາຍຄວາມວ່າແມ່ນລາດັບຂອງກາລະເທສະ, ເຫດ ແລະ ຜົນ ຫືຼ ຄວາມສາຄັນເຊັີ່ນ: ຄວາມຖືກຕ້ອງຂອງປະໂຫຍກ, ບົດພັນລະນາຕ້ອງເປັນບົດທີ່ມຂ້ໍຄວາມແຈ້ງເຮັດໃຫ້ຜູ້ອ່ານ ເຂົໍ້າໃຈງ່າຍ ເຊັີ່ນ: ພັນລະນາພາບທາມະຊາດຈະຕ້ອງພັນລະນາໄປຕາມແຕ່ລະຂ້ໍຍ່ອຍທີປ່ ະກອບເຂົໍ້າກັນຢາ່ ງເໝາະ ສົມ, ບົດພນັ ລະນາຕອ້ ງມລາດບັ ເຫດກການເປັນລະບົບ. - ກ່ອນຈະຂຽນບດົ ພນັ ລະນາຕ້ອງມໂຄງຮາ່ ງ. ໃນບົດພນັ ລະນາໜ່ຶງີ ຈະຕ້ອງປະກອບດ້ວຍ 3 ພາກສວ່ ນຄື: ຜວູ້ ໄິ ຈ: ປຕ ຫລາ້ ແສງແກວ້ ພັນລະພາ 32

ເປດຫົວເລື່ອີ ງ, ເນອ້ໍື ໃນເລອ່ີື ງ ແລະ ສະຫຼຸບເລອ່ີື ງ. ກ. ເປດຫວົ ເລອີື່ ງ ເປດຫວົ ເລອີື່ ງເປັນການສະເໜ ໂດຍສງັ ລວມເຊີິ່ງນາໃຊຄ້ າເວາໍ້ົ ທີ່ສ້ໍັນ, ມຄວາມໝາຍສັງລວມເຖງິ ສິງ່ີ ທ່ເີ ປັນ ຈຸດໃຈກາງຂອງເລີື່ອງທີ່ຕນົ ເອງພັນລະນາໃນບດົ ນ້ນໍັ ໆ ເພືອ່ີ ໃຫ້ຜູ້ອາ່ ນເຂໍົ້າໃຈເປາົ້ໍ ໝາຍສ່ງີິ ທ່ຕີ ົນຈະພັນລະນາ. ຂ. ເນໍ້ອື ໃນເລອືີ່ ງ ພາກນ້ໍເປັນພາກສ່ວນທີ່ສາຄັນ ແລະ ຕົ້ໍນຕຂອງບົດພັນລະນາ, ເພາະວ່າ ຜູ້ແຕ່ງຈະໄດ້ະພັ ນລະນາໂດຍ ລະອຽດເຖິງສິີ່ງທີ່ຕົນຢາກສະແດງໃຫ້ຜູ້ອ່ານໄດ້ມຄວາມຮູ້ ແລະ ຄວາມເຂົໍ້າໃຈນາ. ກ່ອນຈະເຮັດໄດ້ແນວນັ້ໍນ ຜູ້ ຂຽນຈະຕອ້ ງກະກຽມໂຄງຮາ່ ງຂອງບົດພັນລະນາຄັດກແນວ່ ່າ ຄວນເລ່ີງັ ໃສເປໍົ້າໝາຍອນັ ໃດເພື່ີອພັນລະນາ ແລະ ສ່ີິງ ທ່ີຈະພັນລະນານັໍ້ນມຄຸນປະໂຫຍດຮັບໃຊ້ແກ່ອັນໃດ. ຫຼັງຈາກນັ້ໍນ, ຈິ່ີງເຂົໍ້າສູ່ການຂຽນບົດພັຮລະນາ ແລະ ພ້ອມ ກັນນັໍ້ນກຕ້ອງຊ່ີືຕງົ ຕີ່ກັບໂຄງຮ່າງ ທ່ີໄດ້ກຽມໄວ້ເພືີ່ອໃຫ້ເນໍື້ອເລື່ີອງ ໄປຕາມລາດັບຂອງກາລະເທສະຄັກແນ່; ຖ້າບີ່ ດີງ່ັ ນໍ້ນັ , ຈະພາໃຫບ້ ົດຂຽນມຄວາມສັບສົນ ແລະ ລືໍ້ມໄປລໍືມ້ ມາ. ຄ. ພາກສ່ວນສະຫຼຸບ ພາກສ່ວນສະຫຼຸບເລື່ີອງຂຽນແບບກະທັດຮັດ ແຕ່ຕ້ອງສະແດງເຖິງຄວາມຮູ້ ສຶກນຶກຄິດຂອງຜູ້ຂຽນຕີ່ ທັດສະນະຍະພາບ ຫຼື ຕົວລະຄອນທີ່ເຮົາພັນລະນາ. ການສະແດງຄວາມຮູ້ສຶກຂອງຕົນອາດກ່າວໂດຍທາງກົງ ຫືຼ ທາງອ້ອມເພີອ່ື ໃຫຜ້ ູ້ອ່ານ ຫືຼ ຜູ້ຟັງມຄວາມປະທັບໃຈກບັ ເລ່ີືອງທເ່ີ ຮາົ ພນັ ລະນານັ້ໍນ. (2) ວທິ ແຕງ່ ບດົ ພນັ ລະນາ ຢາກແຕ່ງບດົ ພັນລະນາໄດດ້ ຈະຕ້ອງໄດ້ຊອກຮູ້ ແລະ ສັງເກດດ້ວຍອະໄວຍະວະຂອງຕົນເຊນ່ັີ : ຫູ, ຕາ, ດັງ...ໃນການຊອກຮູ້ ແລະ ສັງເກດ, ຕ້ອງໃຊ້ການເບິີ່ງດ້ວຍຕາ, ຕາເບິີ່ງຫຍັງ? ເບິີ່ງຮູບຮ່າງ, ສສັນ, ແສງ ແລະ ກິລິຍາອາການ. ຫູຟັງຫຍັງ? ຟັງສຽງ, ສານຽງຕ່າງໆ ແລະ ການສາພັດອື່ີນໆ. ພາບທີ່ເຫັນນັໍ້ນໄດ້ກ່ີໃຫ້ເກດຄວາມ ຮສູ້ ຶກແນວໃດ? (ມ່ວນຊ,່ືີ ໂສກເສ້ໍົາ, ຮັກ, ຊັງ...) 4) ປະເພດຂອງບດົ ພັນລະນາ ບົດພນັ ລະນາປະກອບມຫາຼ ຍປະເພດເຊັີ່ນ: ພນັ ລະນາຄົນ, ພັນລະນາສັດ, ພັນລະນາພາບ ແລະ ພນັ ລະນາ ວັດຖຸສງີ່ິ ຂອງ. (1) ພນັ ລະນາຄນົ ບດົ ພັນລະນາຄນົ ແມນ່ ບົດພນັ ລະນາປະເພດໜ່ຶງີ ເຊິ່ີງເອົາຄນົ ເປັນເປົ້າໍ ໝາຍໃນການພັນລະນາ, ຖ້າຈະທຽບ ໃສ່ບົດພັນລະນາປະເພດອ່ີືນ ກເຫັນວ່າການພັນລະນາຄົນຍາກກວ່າ ເພາະວ່າຄົນມການເຄືອ່ີ ນໄຫວທ່ສີ ັບສົນກວ່າ, ການພນັ ລະນາຄົນຈະຊ່ວຍໃຫ້ເຮົາຮູ້ຈາແນກໄດ້ວາ່ ຄົນຜນູ້ ໍ້ຕ່າງກບັ ຄົນຜູ້ອ່ືີນ, ຊ່ວຍໃຫ້ເປົາ້ໍ ໝາຍຂອງບດົ ຈະແຈ້ງ ແລະ ຊດັ ເຈນຂຶໍນ້ , ການພັນລະນາຄນົ ຖືກນາໃຊເ້ ຂໍົ້າຫາຼ ຍຢໃູ່ ນການແຕ່ງເລ່ອືີ ງປະເພດຕາ່ ງໆ ຍ້ອນວາ່ ຄົນເປັນຈຸດໃຈ ກາງຂອງການພນັ ລະນາ. ວິທແຕ່ງບົດພນັ ລະນາຄນົ ເລີມ່ ຈາກການພັນລະນາຮູບຮ່າງ, ລັກສະນະ, ນດິ ໄສໃຈຄ, ຄວາມຮສູ້ ກຶ ນຶກຄິດ ແລະ ການກະທາ ເຊິ່ີງສາມພາກສ່ວນນ້ໍ ມການພົວພັນກັນຢ່າງສະໜິດແໜ້ນນາກັນ ເພາະວ່ານິດໄສໃຈຄ ແລະ ຄວາມຮູ້ສຶກນຶກຄິດ ສະແດງອອກໂດຍຜ່ານຮູບຮ່າງ ແລະ ການກະທາ, ແຕ່ສ່ວນຫຼາບຈະສະແດງອອກໂດຍຜ່ານ ການກະທາເປນັ ຕົນໍ້ ຕ. ການພນັ ລະນາຄົນມ 3 ປະເພດຄື: - ພັນລະນາຮບູ ຮາ່ ງພາຍນອກ. ຜູ້ວໄິ ຈ: ປຕ ຫລາ້ ແສງແກ້ວ ພັນລະພາ 33

- ພັນລະນານດິ ໄສໃຈຄ ແລະ ຄວາມຮສູ້ ຶກນຶກຄິດ. - ພັນລະນາການເຄອີ່ື ນໄຫວ. (2) ພັນລະນາສດັ ຢາກພນັ ລະນາສດັ ໄດດ້ ຄວນເອົາໃຈໃສ່ຄ:ື - ການພັນລະນາສັດຮູບຮ່າງສດັ ຕ້ອງເລ່ມີ ແຕຮ່ ບູ ຊົງທວ່ົີ ໄປກ່ອນ ຫຼງັ ຈາກນັໍ້ນ ອັນໃດເປນັ ຈດຸ ເດີັ່ນເຫັນ ໄດງ້ າ່ ຍ ຫຼື ເປັນຈຸດພເິ ສດຈິງີ່ ເວາົໍ້ ໃຫລ້ ະອຽດ. - ການພນັ ລະນານິໄສ, ອາຈນ ແລະ ການເຄີອື່ ນໄຫວຂອງສດັ ຄວນຍົກໃຫ້ເຫັນຈຸດແຕກຕາ່ ງຂອງສດັ ແຕລ່ ະຈາພວກ ແລະ ແຕ່ລະໂຕ. - ໃນການພັນລະນາຄວນນາໃຊຄ້ າສບັ ທພີ່ າໃຫ້ເກດຄວາມອອນຊອນ ແລະ ຮູ້ປຽບທຽບດວ້ ຍ. - ຄາສັບທ່ີພາໃຫ້ມວ່ ນ ແລະ ອອນຊອນ ເຊັີ່ນ: ຊາບງາບ, ໂຈ້ໂກ,້ ຊກົ ງກົ , ພຽງລດິ , ດາປ້ໍໆ, ໜ້າເວດ ທະນາ. - ຄາປຽບທຽບ ເຊັນີ່ : ກີົ່ງດງ່ັີ ຂາທະນູ, ຂາວມາ້ ນປານໄຂ່ປອກ, ດາປໆ້ໍ ຄຕື ກາງໄຮ,່ ບາງປານເຈຍ້ , ແຂງ ປານຂາງ, ໄວປານຟາ້ ແມບ... (3) ພນັ ລະນາພາບ ແມນ່ ບດົ ພັນລະນາປະເພດໜີ່ຶງ ເຊີງ່ິ ເອົາພາບທວິ ທັດເປນັ ເປໍົ້າໝາຍຕໍ້ນົ ຕໃນການສ່ອງແສງ ທວິ ທັດແມນ່ ພາບອນັ ໜງ່ີຶ ເຊ່ງີິ ອາດຈະເປນັ ພາບທາມະຊາດ ຫຼື ພາບທີຄ່ ົນສາ້ ງຂໍນຶ້ . ວິທພນັ ລະນາພາບມດ່ງີັ ນໍ:້ - ກ່ອນຈະພັນລະນາພາບຕ້ອງການດົ ເນໍືອ້ ໃນໃຈຄວາມ ແລະ ຄວາມຮູສ້ ກຶ ລວມຂອງບດົ ເຊັນ່ີ : ພາບ ນັໍນ້ ມວ່ ນ ຫຼື ໂສກເສາ້ໍົ ມນັ ມການເຄີອື່ ນໄຫວ ຫືຼ ງຽບສະຫງດັ , ເວລາແຕ່ງຕອ້ ງໃຊ້ຮູບພາບໃຫ້ເໝາະສົມກັບຄວາມ ຮສູ້ ຶກລວມ. - ຕອ້ ງແຕງ່ ພາບໃຫ້ຖກື ຕາມກາລະ, ຕາມລະດູການ ເພາະຮບູ ພາບມການປຽ່ ນແປງຕາມກາລະ ແລະ ລະດກູ ານ ເຊນ່ັີ : ນາມຝົນ, ຍາມແດດ, ຍາມເຊ້ົາໍ , ຍາມແລງ... - ຕອ້ ງໃຊຮ້ ບູ ພາບຕົວຈິງ ບດົ ພັນະນາຈະດຶງດູດໃຈຄົນໄດ້ ກຍ້ອນວາ່ ເນ້ືອໍ ໃນຂອງບດົ ໄດຜ້ ່ານຮູບພາບທີ່ ເປນັ ຈິງ ແລະ ມຊວດິ ຊວາ, ໃນບດົ ແຕງ່ ພນັ ລະນາພາບນັໍ້ນ ຜູ້ແຕ່ງຕອ້ ງຮ້ຈູ ັກໃຊ້ຄາສັບທີ່ສາມາດສະແດງອອກດ້ວຍ ຮບູ , ສຽງ, ຮູຈກັ ປຽບທຽບ ແລະ ປຽ່ ນແປງພາບຄື: ສັດ, ສງິ່ີ ຂອງ...ມຊວິດຄືກນັ . ຖ້າຢາກຮຽນຮູ້ຄືດີ່ງັ ກ່າວມານັໍ້ນ ຮັກຮຽນຕ້ອງດຸໝີ່ັນອ່ານປໍຶມ້ , ຟງັ ຜູ້ອືີ່ນເລົາີ່ ເລ່ີືອງ ແລະ ຊອກຮູ້ນາຊວິດຕົວ ຈິງອກດ້ວຍ. ການພັນລະນາພາບລວມມ 3 ປະເພດຄ:ື - ການພັນລະນາທດັ ສະນຍະພາບ - ການພັນລະນາພາບຊວິດປະຈາວນັ - ການພນັ ລະນາປາກດົ ການທາມະຊາດ (4) ພນັ ລະນາວດັ ຖຸສງ່ີິ ຂອງ ການພນັ ລະນາວດັ ຖສຸ ິີ່ງຂອງຕອ້ ງເລ່ມີ ຈາກການພັນລະນາຮູບຮ່າງພາຍນອກຂອງວັດຖຸສ່ີິງຂອງນ້ນັໍ ກອ່ ນ ແລ້ວຈີງິ່ ພັນລະນາລະອຽດເຖງິ ຈຸດລກັ ສະນະພເິ ສດສະເພາະຂອງວັດຖສຸ ີ່ິງຂອງດ່ງັີ ກາ່ ວນໍັ້ນ. ຢາກພນັ ລະນາໄດດ້ ຜ້ວູ ໄິ ຈ: ປຕ ຫລາ້ ແສງແກ້ວ ພັນລະພາ 34

ຄວນປະຕບິ ດັ ດີັ່ງນ:ໍ້ - ການພັນລະນາຮູບຮາ່ ງວດັ ຖສຸ ງ່ີິ ຂອງຕ່າງໆກເລີ່ມແຕຮ່ ບູ ຊົງທີ່ວົ ໄປເສຍກ່ອນ, ຫຼັງຈາກນ້ັນໍ ຈ່ີິງພັນລະ ນາລະອຽດເຖງິ ຈຸດເດີັນ່ ພິເສດເຫນັ ໄດ້ງ່າຍ. - ການພັນລະນາຈຸດພເິ ສດຂອງວັດຖຸສີິ່ງຂອງດັີ່ງກ່າວຄວນຍົກໃຫ້ເຫັນວ່າ ມັນມຄວາມແຕກຕ່າງກັບວັດ ຖຸສີງິ່ ຂອງອ່ືີນໆແນວໃດ. - ໃຊຄ້ າສບັ , ພາສາໃຫ້ຖກື ຕອ້ ງ, ຊັດເຈນ, ເໝາະສມົ ກັບປະເພດ, ລັກສະນະພິເສດຂອງວດັ ຖຸສິງຂອງ ນນ້ໍັ . 5) ໂຄງຮາ່ ງການຂຽນບດົ ພນັ ລະນາແຕລ່ ະປະເພດ ກອ່ ນຈະຂຽນບດົ ພນັ ລະນາ ແຕລ່ ະປະເພດຕ້ອງມໂຄງຮ່າງ ເຊິີງ່ ໃນບດົ ພັນລະນາໜີຶງ່ ໃນແຕ່ລະປະເພດຈະ ຕອ້ ງປະກອບມ 3 ພາກສ່ວນຄື: ເປດຫວົ ເລອ່ີື ງ, ເນ້ໍືອໃນເລື່ອີ ງ ແລະ ສະຫຼຸບເລ່ີອື ງ. (1) ໂຄງຮາ່ ງບດົ ພນັ ລະນາຄົນ ກ. ເປດຫົວເລອີື່ ງ ແນະນາຄນົ ຜ້ນູ ້ໍັນ ລາວຢູ່ໃສ? ເປັນຄນົ ແນວໃດ? ກ່າວໂດຍສງັ ລວມ ຂ. ເນອໍ້ື ໃນເລອີ່ື ງ - ພັນລະນາໂດຍທີ່ວົ ໄປ ອາຍເຸ ທ່ີົາໃດ? ໃຫຍ່ປານໃດ? (ກ່າວເຖງິ ລັກສະນະພເິ ສດຂອງຄນົ ຜູ້ນັນໍ້ ເຊ່ີັນ: ສງູ ໂຢກເຢກ, ຕີ່າອໍປ້ ໍ້ ຫຼື ບີສ່ ງູ ບີ່ຕ່ໍາ, ຮາ່ ງກາຍແຂງແຮງ...) - ຮບູ ຊງົ ຜມົ ,ດັງ, ເລົ າຄງ, ແຂນຂາເປນັ ແນວໃດ? (ກາ່ ວເຖິງຈດຸ ຕາ່ ງໝູ່ ເຊັ່ີນ: ຜວສໝາກຫວາ້ , ແຂນຂາ ສວ້ ຍ...) - ການນຸງ່ ຖືງາ່ ຍດາຍ, ສຸພາບ, ສະອາດ, ຕາມປກົ ກະຕິມັກນຸ່ງເຄີ່ືອງສ...) - ກລຍິ າ, ທ່າທ, ການໄປມາ, ການຍາ່ ງ, ໜາ້ ຊືີນ່ ບານ, ສຸພາບອ່ອນໂຍນ ຫືຼ ເຄງ່ີັ ຂມື , ບດູ ບຶ້ໍງ ເຫີາ່ົຼ ນໍ້ເປັນຕ້ໍົນ ຄ. ສະຫຼຸບເລີ່ືອງ - ຄວາມຮູ້ສກຶ ຂອງຕນົ ຕ່ີຜນູ້ ັ້ໍນ. - ບົດຮຽນທໄ່ີ ດມ້ າຈາກຄນົ ຜູນ້ ້ໍັນ. (2) ໂຄງຮ່າງບົດພນັ ລະນາສດັ ກ. ເປດຫົວເລອີ່ື ງ ແນະນາສດັ ໂຕນນັໍ້ ມນັ ຢູ່ໃສ? ຕົນໂຕຂອງມນັ ເປັນແນວໃດ? ຂ. ເນໍື້ອເລ່ອືີ ງ - ພັນລະນາໂດຍທ່ົີວໄປ ສັດໂຕນໍ້ໃຫຍ່ ຫືຼ ນ້ອຍປານໃດ? ມລັກສະນະພເິ ສດເຊງ່ີິ ແຕກຕາ່ ງຈາກສັດອີືນ່ ໆທ່ີ ແມ່ນປະເພດດຽວກນັ ກບັ ມັນແນວໃດ? - ອະໄວຍະວະຕ່າງໆ ຫວົ , ຫາງ, ຂນົ , ຫູ, ຕາ, ດັງ, ເລາົ ຄງ...ເປັນແນວໃດ? - ນິດໄສ, ອາຈນ ແລະ ການເຄີ່ອື ນໄຫວ, ວາດຊົງ, ທ່າທາງ, ການໄປມາ. ການນອນ, ການປະພຶດ, ການດາ ລງົ ຊວິດ ແລະ ການຫາກນິ ຂອງມັນ. ຜູ້ວິໄຈ: ປຕ ຫລ້າແສງແກ້ວ ພັນລະພາ 35

ຄ. ສະຫຼຸບ ເວ້ົໍາເຖງິ ຄນຸ ປະໂຫຍດຂອງສັດທີມ່ ຕຄີ່ ົນເຮາົ , ສະແດງຄວາມຮູ້ສຶກຂອງຕົນທ່ີມຕ່ສີ ດັ . (3) ໂຄງຮ່າງບົດພັນລະນາພາບ ຫວົ ບດົ : “ພນັ ລະນາຫາ່ ຝນົ ຫ່າໜີ່ງຶ ” ກ. ເປດຫົວເລ່ີືອງ - ພາບ ແລະ ໄລຍະເວລາເກດຂອງປາກົດການທາມະຊາດ ຫ່າຝົນຕົກໃນເວລາໃດ? ທຸກຄົນພວມເຮັດ ຫຍັງ? ຂ. ເນອ້ໍື ໃນລອືີ່ ງ - ສ່ິີງສັນຍານໃຫ້ຮູປ້ າກດົ ການທາມະຊາດ, ສະພາບທອ້ ງຟ້າໃນເວລາຝົນໃກຈ້ ະິ ຕົກ, ອາກາດອົບເອາໍ້ົ , ລົມ ພັດ, ຟາ້ ເຫອໍ້ຼື ມ... - ການປຽ່ ນແປງຂອງທາມະຊາດ ຝົນເລ່ມີ ຕົກ, ຝນົ ຫ່າໃຫຍ່, ຝນົ ຄ່ອຍເອ້ໍືອນ, ຝນົ ເຊົາຕກົ ... - ຜນົ ສະທອ້ ນຂອງປາກດົ ການທາມະຊາດ, ຫາ່ ຝົນມຜົນສະທອ້ ນແນວໃດຕີສ່ ີິງ່ ທມີ່ ຊວດິ ? ຄ. ສະຫຼຸບ ສະແດງຄວາມຮູ້ສກຶ , ຫ່າຝົນມຄນຸ ປະໂຫຍດແນວໃດຕຄ່ີ ົນ ແລະ ສັດຫັງຼ ຈາກທ່ີອາກາດອົບເອ້າໍົ , ຢູ່ຍາກ... (4) ພນັ ລະນາວດັ ຖສຸ ງິີ່ ຂອງ ຫວົ ບົດ: “ພນັ ລະນາໝວກໜວ່ ຍໜ່ີງຶ ” ກ. ເປດຫົວເລອ່ືີ ງ - ແນະນາໝວກໜ່ວຍນ້ໍັນ ຊຢ້ືໍ ູ່ໃສ? ເວລາໃດ? ຂ. ເນອ້ໍື ໃນເລອີ່ື ງ - ພັນລະນາທີົວ່ ໄປກຽ່ ວກບັ ໝວກໜວ່ ຍນນໍ້ັ ເປນັ ໝວກແບບໃດ ເຊນັີ່ : ໝວກແພ, ໝວກໃບລານ ຫຼື ໜວກຊະນິດໃດ? ໝວກແງັບ... - ພນັ ລະນາພາກສ່ວນຕາ່ ງໆພາຍນອກໝວກ ເຊ່ີນັ : ຮູບຮາ່ ງ, ຂະໜາດ, ສ, ຈອມ, ແຂບ, ສາຍ, ແງບັ ... (ການພນັ ລະນານ້ຕໍ ້ອງເອົາໃຈໃສ່ເຖງິ ຈຸດແຕກຕ່າງລະຫວ່າງໝວກໜ່ວຍນ້ກໍ ບັ ໝວກໜ່ວຍອືີ່ນ). ຄ. ສະຫຼຸບເລີື່ອງ - ສະເໜຄວາມຮູ້ສກຶ ນຶກຄິດຂອງຕົນຕກີ່ ັບໝວກໜ່ວຍດັ່ີງກ່າວ ແລະ ຄນຸ ປະໂຫຍດຂອງມັນມຫຍັງແດ່? ຈະປກົ ປັກຮັກສາ ແລະ ຖະນຸຖະໜອມແນວໃດ? 8. ປະສດິ ທພິ າບຂອງບດົ ສອນ 1) ຄວາມໝາຍຂອງບດົ ສອນ ບົດສອນຄືແຜນທ່ີການົດຮູບແບບຂອງບົດສອນແຕ່ລະບົດແຕ່ລະເລືີ່ອງເຊິ່ີງເປັນແນວທາງແກ່ການດາເນນ ການຈັດການຮຽນ - ການສອນໃຫເ້ ປນັ ໄປຕາມຈຸດປະສົງຄວາມຄດິ ລວມຍອດ, ເນໍ້ືອໃນ ແລະ ຕລາຄາຜົນໄດຮ້ ັບ ຕາມທກ່ີ ານົດໄວໃ້ ນຫກັຼ ສູດ (ກະຊວງສຶກສາທິການ, ກມົ ສ້າງຄູ, ສນູ ພດັ ທະນາຄູ, 2009, ໜ້າ. 1-2). (ສຸວິດ ມູນຄາ, ອລະໄທ ມູນຄາ, 2550, ໜ້າ. 134) ໄດ້ໃຫ້ຄວາມໝາຍການຈັດແຜນການຮຽນຮູ້ຄື: ແຜນການກຽມການສອນ ຫຼື ການການົດກິດຈະກາການຮຽນຮ້ໄູ ວ້ລ່ວງໜ້າຢ່າງເປັນລະບົບ ແລະ ຂຽນເປັນລາຍລັກ ອກັ ສອນໂດຍມການລວບລວມຂໍມ້ ນູ ຕາ່ ງໆມາການົດກິດຈະກາການຮຽນ-ການສອນ, ເພືີອ່ ໃຫ້ຜູຮ້ ຽນບັນລຈຸ ຸດມຸ່ງ ຜວູ້ ໄິ ຈ: ປຕ ຫລ້າແສງແກວ້ ພນັ ລະພາ 36

ໝາຍທກີ່ ານົດໄວ,້ ໂດຍເລ່ີມຈາກການດົ ຈດຸ ປະສົງຈະໃຫຜ້ ູ້ຮຽນປຽ່ ນແປງດ້ານໃດ, ຈະຈດັ ກດິ ຈະກາການສອນ ໂດຍວທິ ໃດ, ໄຊສ້ ື່ກີ ານສອນ ຫຼື ແຫ່ີງຼ ການຮຽນຮູ້ແນວໃດ ແລະ ຈະປະເມນຢາ່ ງໃດ. ບດົ ສອນເປນັ ການວາງບົດສອນໄວລ້ ່ວງໜາ້ ວ່າຈະຈັດການຮຽນຮູ້ແນວໃດ ເພ່ີອື ໃຫວ້ ັດຖຸປະສົງອັນໃດ, ໃຊ້ສືີ່ ການສອນຫຍັງແດ່, ການວັດປະເມນຜົນດ້ວຍວິທໃດເຊ່ິີງເປັນການກະພ້ອມກ່ອນຈັດການຮຽນຮູ້ທີ່ຈະຊ່ວຍ ໃຫ້ຜູ້ ສອນມຄວມໝໍນ້ັ ໃຈໄດ້ຢ່າງມແນວທາງ ແລະ ມເປໍົ້າໝາຍສ່ງີົ ຜົນໃຫ້ການຮຽນ-ການສອນ ດາເນນໄປສູ່ຈຸດມຸ່ງໝາຍ ປາຍທາງທີ່ການດົ ໄວ້ຢ່າງມປະສິດທພິ າບ (ວມິ ົນລັດ ສທຸ ອນໂລດ, 2553, ໜາ້ . 110). ສະຫຼຸບໄດ້ວ່າ ບົດສອນໝາຍເຖິງແນວທາງການການົດການສອນໄວ້ລ່ວງໜ້າ ແລະ ເປັນລະບົບ ເຊິ່ີງມວິທ ການການດົ ຈຸດປະສົງ, ເນື້ໍອໃນ, ວທິ ການຈັດກິດຈະກາການຮຽນ-ການສອນ, ສືີ່ ຫືຼ ປະກອນການສິດສອນໄວ້ເປັນ ລາຍລັກອກັ ສອນ ແລະ ໃຫ້ສອດຄອ່ ງກບັ ຈຸດມຸງ່ ໝາຍຂອງຫັຼກສດູ . 2) ຄວາມສາຄນັ ຂອງບດົ ສອນ ການແຕ່ງບົດສອນເປັນວຽກໜຶ່ີງທີ່ສາຄັນສາລັບຄູສອນທຸກຄົນ. ການແຕ່ງບົດສອນດຖືກຕ້ອງ, ຄົບຖວ້ນ ຕາມອົງປະກອບ ແລະ ຂັໍ້ນຕອນຕ່າງໆຈະເຮັດໃຫ້ຄູດາເນນການສອນສະດວກສາມາດເຮັດກິດຈະກາຄົບຖ້ວນ ແລະ ບັນລຸຈຸດປະສງົ ທີ່ການດົ ໄວ,້ ຄວາມສາຄນັ ໃນການແຕ່ງບດົ ສອນສະແດງອອກດັີ່ງນ້:ໍ - ສະແດງໃຫ້ເຫນັ ຄວາມຮັບຜດິ ຊອບຂອງຄູ. - ເຮັດໃຫ້ການສອນຂອງຄມູ ຄວາມຄ່ອງແຄ້ວ. - ເຮດັ ໃຫກ້ ານສອນຂອງຄູມຄວາມເຊືອ່ີ ງໝໍ້ນັ ຕນົ ເອງ. - ຊ່ວຍໃຫ້ການປະຕິບັດກິດຈະກາແຕ່ລະຂັໍ້ນຕອນ, ການສອນຖືກຕ້ອງແທດເໝາະກັບລະດັບ ຄວາມຮບັ ຮຂູ້ ອງນັກຮຽນ ແລະ ບນັ ລຈຸ ຸດປະສົງ. - ເວລາຄມູ ວຽກຈາເປັນສາມາດໃຫ້ຜອູ້ ີ່ນື ສອນປ່ຽນແທນໄດ້. - ເຮດັ ໃຫ້ການປະເມນການສອນຂອງຄູສະດວກ ແລະ ຖືກຕ້ອງ ພອ້ ມກັນນນັ້ໍ ກ່ເີ ປັນການປະເມນ ຕນົ ເອງວ່າ ໃນຊ່ວີົ ໂມງຂໍຶ້ນຫອ້ ງສອນໜ່ງຶີ ຕນົ ເອງສາມາດປະຕິບດັ ການສອນໄດ້ດ ແລະ ອ່ອນແນວໃດ ເພ່ີືອຈະມທິດ ທາງພັດທະນາການສອນໃນຊົີ່ວໂມງໃໝ່ ຫືຼ ບດົ ຮຽນໃໝ່ໃຫ້ດຂ້ໍຶນເລໍ້ືອຍໆ (ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ, ກມົ ສາ້ ງຄູ, ສູນ ພັດທະນາຄູ, 2009, ໜາ້ . 2). (ສມົ ພອນ ຊີ່ສງູ ເນນ, 2558, ໜ້າ. 60) ໄດໃ້ ຫ້ຄວາມສາຄັນຂອງບົດສອນໄວ້ວາ່ : ການແຕ່ງບົດສອນຊ່ວຍ ໃຫ້ຄູຜູ້ສອນຮູ້ວ່າໃນແຕ່ລະອາທິດ, ແຕ່ລະຊົ່ີວໂມງຜູ້ສອນຄວນຈະສອນຫຍັງ, ເນືໍ້ອໃນໃດຈະໃຊ້ອຸປະກອນ, ສືີ່, ແຫີງ່ຼ ການຮຽນຮຫູ້ ຍງັ ແດ່ ແລະ ສາມາດເຮດັ ໃຫ້ຜຮູ້ ຽນພັດທະນາຕນົ ເອງດາ້ ນຕາ່ ງໆໄດ້ ເພີືອ່ ໃຫດ້ າເນນການຈັດການ ຮຽນຮູ້ບັນລເຸ ປາ້ໍົ ໝາຍມາດຖານການຮຽນຮຂູ້ ອງຫັກຼ ສູດ. (ວດັ ທະພອນ ລະງບັ ທຸກ, 2542, ໜ້າ. 2) ໄດໃ້ ຫຄ້ ວາມສາຄນັ ຂອງການຮຽນຮ້ໄູ ວ້ດີ່ັງນໍ:້ (1) ກີ່ໃຫ້ເກດການວາງແຜນ ແລະ ກະກຽມລ່ວງໜ້າ, ເປັນການນາເຕັກນິກວິທສອນ ແລະ ຮຽນຮູ້ສ່ີື ເທກັ ໂນໂລຊ ແລະ ຈິດຕະວທິ ະຍາການຮຽນ-ການສອນມາປະສົມປະສານກັບສະພາບແວດລ້ອມດ້ານຕາ່ ງໆມາປະ ຍກຸ ໃຊ້. (2) ສງີ່ົ ເສມໃຫຄ້ ູຜສູ້ ອນຄນ້ໍົ ຄວ້າຫາເທກັ ນິກຄວາມຮ້ກູ ຽ່ ວກັບຫກຼັ ສູດການຮຽນ-ການສອນ, ການເລືອກ ໃຊສ້ ີື່ທ່ຈີ າເປນັ ໃນການວດັ ແລະ ປະເມນຜນົ ຕະຫອຼ ດຮອດປະເດນີັ່ ຕາ່ ງໆທກ່ີ ່ຽວຂອ້ ງ. (3) ເປນັ ຄູ່ມໃື ນການສອນສາລບັ ຄູ ແລະ ຜູ້ທີສ່ ອນແທນ, ນາໄປໃຊປ້ ະຕບິ ດັ ການສອນຢາ່ ງໝໍັ້ນໃຈ. ຜູວ້ ິໄຈ: ປຕ ຫລ້າແສງແກວ້ ພັນລະພາ 37

(4) ເປນັ ຫັຼກຖານສະແດງຂ້ມໍ ູນດ້ານການຮຽນ-ການສອນ, ການວັດ ແລະ ປະເມນຜນົ ທີ່ຈະເປັນປະ ໂຫຍດຕກີ່ ານຈັດການຮຽນ-ການສອນຄ້ັງໍ ຕ່ີໄປ. (5) ເປັນຫັກຼ ຖານສະແດງຄວາມຊ່ຽວຊານ ເຊງິ່ີ ສາມາດນາໄປສະເໜເປັນຜົນງານທາງດ້ານວິຊາການໄດ້. ສະຫຼຸບໄດ້ວ່າ ບົດສອນມຄວາມສາຄັນຫຼາຍທີ່ສຸດຕ່ີຄູຜູ້ສອນ, ເພາະວ່າຈະເຮັດໃຫ້ການດາເນນການສອນ ສະດວກ, ສາມາດຈັດກິດຈະກາຄົບຖວ້ນ ແລະ ບັນລຸຕາມຈຸດປະສົງທ່ີຕັ້ໍງໄວ້, ເຮັດໃຫ້ການສອນຂອງຄູມຄວາມ ເຊືອີ່ ໝໍັ້ນ, ຄ່ອງແຄ້ວດ ແລະ ຍງັ ສາມາດຊວ່ ຍໃຫ້ຄູຜໍູ້ສອນຮູ້ວ່າໃນແຕ່ລະອາທິດ, ແຕ່ລະຊົີ່ວໂມງຈະສອນຫຍັງ, ມ ເນືໍ້ອໃນໃດແດ່ທ່ີຈະສອນ, ມອຸປະກອນ ແລະ ສືີ່ຫັຍງແດ່ທ່ີຈະໃຊ້ໃຫ້ ເໝະສົມກັບແຕ່ລະກິດຈະກາ ນອກນ້ໍຍັງ ເປັນການກະກຽມຄວາມພ້ອມໃຫ້ແກ່ຄູຜູ້ສອນແທນ ແລະ ສາມາດຈັດການຮຽນຮູ້ບັນລຸຕາມມາດຕະຖານຂອງ ຫກັຼ ສູດ. 3) ຄວາມໝາຍຂອງການທົດສອບປະສດິ ທພິ າບຂອງບດົ ສອນ E1/ E2 ການທົດສອບປະສິດທິພາບຂອງບົດສອນໝາຍການນາເອົາແຜນໄປທົດລອງເພື່ີອນາມາປັບປຸງແລ້ວໄ ປທົດ ລອງສອນຕວົ ຈິງ. ການນາເອົາຜົນມາປັບປຸງແກໄ້ ຂໃຫ້ດທ່ີສຸດເຮດັ ໃຫ້ໄດ້ປະສິດທິພາບຕາມເກນທ່ີການດົ ໄວ້ເພີ່ືອນາ ໄປໃຊ້ໃຫ້ເກດຜົນດຕີຜ່ ້ຮູ ຽນ. ດງີັ່ ນັນ້ໍ , ທດິ ສະນາ ແຂມມະນ (2552) ກາ່ ວວ່າວິທການດົ ເກນປະເມນເຮັດໄດ້ໂດຍການປະເມນຜົນຂອງ ຜູ້ຮຽນ 2 ປະເພດຄື: ພຶດຕິກ າຕ່ີເນື່ີອງ ແລະ ພຶດຕິກ າສຸດທ້າຍໂດຍກ ານົດຄ່າສາປະສິດທິພາບ ເປັນ E1 (ປະສດິ ທິພາບຂອງຂະບວນການ), E2 (ປະສິດທິພາບຂອງຜນົ ຜະລດິ ). (1) ການປະເມນຜົນທົດສອບແບບຕ່ເີ ນອີື່ ງຄື ການປະເມນທົດສອບຍອ່ ຍຫາຼ ຍຄ້ໍັງຫງຼັ ຈາກຮຽນແຕ່ລະ ບົດ ແລະ ກະນປະເມນຜົນການທດົ ສອບໃນການປະຕິບັດດາເນນກດິ ຈະກາລະຫວ່າງການຮຽນທ່ີປະກອບດ້ວຍກິດ ຈະກາບກຸ ຄນົ ແລະ ກດິ ຈະກາກມຸ່ ໂດຍການົດຄາ່ ປະສິດທພິ າບ E1. (2) ການປະເມນທົດສອບຂັໍ້ນສຸດທ້າຍຄື ການປະເມນທົດສອບທ້າຍພາກພາຍຫຼັງຮຽນຈົບຊຸດການ ສອນ ໂດຍການດົ ຄ່າປະສດິ ທິພາບ E2. 4) ການຫາປະສິດທພິ າບຂອງບດົ ສອນ (ບຸນຊົມ ສສະອາດ ພ້ອມຄະນະ, 2558, ໜ້າ. 155) ໄດ້ກ່າວໄວ້ວ່າຂັ້ໍນຕອນການນາບົດສອນໄປຫາ ປະສິດທິພາບມຄື: (1) ທົດລອງກຸ່ມທ່ີບ່ີແມ່ນກຸ່ມຕົວຢ່າງ ກັບນັກສຶກສາທີ່ມລະດັບຄວາມຮູ້ແຕກຕ່າງກັນຄື: ເກັ່ີງ, ກາງ, ອ່ອນ ແລວ້ ນາຜົນທ່ີໄດ້ມາຄານວນຫາປະສິດທິພາບ ເມືີ່ອສາເລັດແລ້ວມາປັບປຸງໃຫ້ດຂ້ຶໍນ, ປົກກະຕິຄະແນນທີ່ໄດ້ ຈາກການທົດລອງຄງໍ້ັ ນຈ້ໍ ະມຄ່າຕີາ່ ກວາ່ ເກນຫາຼ ຍ. (2) ທົດລອງສະໜາມຄື: ການທດົ ລອງກັບນັກຮຽນທເີ່ ປັນກຸມ່ ທົດລອງນາຜົນການທົດລອງທ່ີໄດ້ມາຄາ ນວນຫາປະສິດທິພາບ ແລວ້ ປັບປຸງແກ້ໄຂໃຫ້ສົມບູນອກຄໍັ້ງ. ຜົນຮບັ ທໄີ່ ດ້ຄວນໄກ້ຄຽງກັບເກນທ່ີຕໍ້ັງໄວ້, ຫາກຕ່ີາ ກວ່າເກນທ່ີຕັງ້ໍ ໄວ້ບີ່ເກນ 2,5 ກຍອມຮບັ , ແຕຖ່ ້າຫ່າງກນັ ຫາຼ ຍຕ້ອງປັບປຸງບດົ ສອນຄືນໃຫໄ້ ດປະສິດທິພາບຕາມ ເກນທຕ່ີ ້ໍັງໄວ້ຕ່ີໄປ. ສະຫຼຸບໄດວ້ າ່ ການຫາປະສດິ ທິພາບບົດສອນໝາຍເຖິງເກນທ່ີໃຊພ້ ິຈາລະນາວ່າ ບົດສອນແບບຮ່ວມມືທ່ີໃຊ້ ເທັກນິກ CIRC ທສ່ີ າ້ ງຂໍຶ້ນກະຕ້ນຸ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເກດການຮຽນຮູຕ້ າມຂະບວນການສອນຂອງຄູ ແລ້ວສະແດງເຖງິ ຜ້ວູ ໄິ ຈ: ປຕ ຫລາ້ ແສງແກວ້ ພັນລະພາ 38

ຄວາມຮູ້, ຄວາມສາມາດ ເຊິີ່ງເປັນໄປຕາມຕົວການດົ ແລະ ມປະສິດທິພາບຕາມເກນ. 5) ການຍອມຮບັ ປະສດິ ທພິ າບ E1/ E2 (1) ສູງກວ່າເກນ ຄຕື ໍ້ງັ E1 /E2 ໄວແ້ ລວ້ ໄດ້ຄາ່ ປະສິດທພິ າບສງູ ເກນທີ່ການດົ ໄວເ້ ຊນ່ີັ : ຕ້ງໍັ ເກນມາດຕະ ຖານ 80/80 ແລ້ວຄານວນຄ່າປະສດິ ທິພາບບົດຮຽນໄດ້ 85/85. (2) ເທົີ່າເກນຄືຕັໍ້ງເກນ E1 /E2 ໄວ້ແລ້ວໄດ້ຄ່າປະສິດທິພາບເທົີ່າກັບເກນທີ່ຕັ້ໍງໄວ້ພດເຊັີ່ນ: ຕັໍ້ງເກນ ມາດຕະຖານ 80/80 ແລວ້ ຄານວນຄ່າປະສດິ ທິພາບບດົ ຮຽນໄດ້ 80/80. (3) ຕີາ່ ກວາ່ ເກນຄື ຕ້ງໍັ ເກນ E1 /E2 ໄວແ້ ລ້ວໄດ້ຄາ່ ປະສດິ ທພິ າບຕາ່ີ ກວ່າເກນທີກ່ ານດົ ໄວ້ບ່ເີ ກນ+2,5% ຫາປະສິດທິພາບຂອງບົດສອນ E1 ໂດຍໃຊ້ສດູ ຂອງ (ບຸນຊົມ ສສະອາດ, 2546, ໜ້າ. 154-155) ດັ່ີງນໍ້: x E1 = N 100 A E1 ແທນປະສິດທິພາບຂອງຂະບວນການຮຽນຮູ້  x ແທນຜນົ ບວກຂອງຄະແນນລະຫວາ່ ງການຮຽນ ແລະ ການສອບຍ່ອຍທກຸ ຊຸດລວມກັນ N ແທນຈານວນນັກຮຽນທັງໝົດ A ແທນຄະແນນເຕມັ ຂອງການທົດສອບຍ່ອຍ ເກນ 80 ຕວົ ຫັງຼ E2 ໝາຍເຖິງຈານວນເປເຊນັ ຂອງຄະແນນສະເລ່ຍຂອງນັກຮຽນທກຸ ຄົນທີໄ່ ດ້ຄະແນນ ຈາກແບບທົດສອບຫຼງັ ຮຽນ (Post-test) ເຊ່ງີິ ຕອ້ ງໄດຄ້ ະແນນສະເລ່ຍ 85% ຂ້ໍຶນໄປ. ຫາປະສິດທິພາບຂອງແຜນ E2 ໂດຍໃຊ້ສູດຂອງ (ບນຸ ຊົມ ສສະອາດ, 2546, ໜ້າ. 154-155) ດງັີ່ ນ້:ໍ X E2 = N 100 B E2 ແທນປະສດິ ທພິ າບຂອງຂະບວນການ  x ແທນຜນົ ບວກຂອງຄະແນນແບບທດົ ສອບຫງັຼ ຮຽນ N ແທນຈານວນນັກຮຽນທງັ ໝົດ B ແທນຄະແນນເຕັມຂອງການທດົ ສອບຫັຼງຮຽນ 9. ດດັ ຊະນປະສດິ ທຜິ ນົ ການຮຽນຮູ້ ທດິ ສະນາ ແຂມມະນ (2559, ໜ້າ. 31-35) ໄດ້ກ່າວເຖງິ ຄວາມໝາຍ, ລັກສະນະ ແລະ ສດູ ການຫາຄ່າ ດັດຊະນປະສດິ ທິຜນົ ໄດດ້ ັີ່ງນ້:ໍ 1) ຄວາມໝາຍຂອງຄາ່ ດັດຊະນປະສິດທິຜົນ ດັດຊະນປະສິດທິຜົນ (Effectiveness) ໝາຍເຖິງຕົວເລກທ່ີສະແດງເຖິງຄວາມກ້າວໜ້າໃນການຮຽນ ຂອງນກັ ຮຽນ, ໂດຍທຽບຄະແນນທີເ່ ພີມ່ ຂໍນຶ້ ຈາກຄະແນນທດົ ສອບກ່ອນຮຽນກັບຄະແນນທີ່ໄດ້ຈາກການທດົ ສອບ ຜູວ້ ິໄຈ: ປຕ ຫລ້າແສງແກ້ວ ພັນລະພາ 39

ຫັງຼ ຮຽນ ແລະ ຄະແນນເຕັມ ຫືຼ ຄະແນນສງູ ສຸດກັບຄະແນນທໄ່ີ ດຈ້ າກການທົດສອບກອ່ ນຮຽນ. 2) ລກັ ສະນະຂອງດດັ ຊະນປະສດິ ທຜິ ນົ ດັດຊະນປະສິດທຜິ ນົ ເປັນຕົວຊໍ້ບອກເຖິງຂອບເຂດ ແລະ ປະສິດທິພາບສງູ ສຸດຂອງສີື່ ຫຼື ການສອນ, ການ ປະເມນສື່ີການຮຽນ - ການສອນ ມັກຈະສຶກສາເຖິງປະສິດທິຜົນທາງດ້ານການສອນ ແລະ ການປະເມນສືີ່ນັໍ້ນໆ, ເຊິີ່ງປົກກະຕິແລ້ວຈະເປັນການປະເມນຄວາມແຕກຕ່າງຂອງຄ່າຄະແນນໃນ 2 ລັກສະນະຄື: ຄວາມແຕກຕ່າງຂອງ ຄະແນນແບບທົດສອບກ່ອນຮຽນ ແລະ ຄະແນນການທົດສອບຫຼັງຮຽນ ຫຼື ເປັນການທົດສອບຄວາມແຕກຕ່າງ ກ່ຽວກບັ ຜນົ ສາເລດັ ທາງການຮຽນລະຫວ່າງກມຸ່ ທົດລອງ ກບັ ກ່ມຸ ຄວບຄຸມ, ຖາ້ ຜູສ້ ກຶ ສາວໄິ ຈຕ້ອງການພິຈາລະນາຕ່ີ ໄປວ່າ ແຜນການຮຽນ - ການສອນ ຫຼື ສື່ີທີ່ສ້າງຂຶໍ້ນຍັງມຄຸນະພາບໃນແງມ່ ູມອີ່ືນອກ ຫຼື ບ່ີກສາມາດພິຈາລະນາໄດ້ ໂດຍສັງເກດການພັດທະນາຂອງນັກຮຽນຄື: ພິຈາລະນາວ່າກ່ອນ ແລະ ຫຼັງຮຽນເລືີ່ອງໃດເລືີ່ອງໜຶີ່ງນັກຮຽນໄດ້ ພັດທະນາ ຫຼື ມຄວາມຮູ້ຄວາມສາມາດເພິີ່ມຂຶໍ້ນຢ່າງເຊື່ີອຖືໄດ້ ຫຼື ບີ່, ຫຼືເພ່ີມຂຶ້ໍນເທົີ່າໃດ, ເຊິີ່ງອາດພິຈາລະນາໄດ້ ຈາກການຄດິ ໄລ່ຫາຄາ່ ດັດຊະນປະສດິ ທິຜນົ . ສາລບັ ເກນທຍີ່ ອມຮບັ ໄດວ້ ່າສີ່ື ຫືຼ ນະວັດຕະກາມປະສດິ ທຜິ ົນຊ່ວຍໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນເກດປະສົບການການຮຽນ ຮູ້ໄດ້ຈງິ ຄ:ື ມຄ່າຕ້ໍງັ ແຕ່ 0.50 ເຖິງ 1.00. 3) ສດູ ການຫາຄາ່ ດດັ ຊະນປະສດິ ທຜິ ນົ ດັດຊະນປະສິດທິຜົນ ເປັນຄ່າທ່ີສະແດງຄວາມກ້າວໜ້າຂອງນັກຮຽນທີ່ຮຽນດ້ວຍແຜນການຈັດການ ຮຽນຮູ້ທ່ີສ້າງຂຶໍ້ນຕາມຮູບແບບທຜີ່ ູວ້ ິໄຈພັດທະນາຂຶ້ໍນ. ການສຶກສາດັດຊະນປະສິດທິຜົນສາມາດເຮັດໃຫເ້ ຮົາທາບ ທາມໄດ້ວ່າ: ແຜນການຈັດການຮຽນຮູ້ ທ່ີຜູ້ວິໄຈພັດທະນາຂໍ້ຶນມປະສິດທິຜົນພຽງໃດສາມາດດາເນນການໄດ້ໂດຍ ການນາແຜນການຈັດການຮຽນຮທູ້ ພີ່ ດັ ທະນາຂນຶໍ້ ໄປທດົ ລອງໃຊກ້ ບັ ຜຮູ້ ຽນທີ່ຢ່ໃູ ນລະດັບທີເ່ ໝາະສມົ ກັບທອີ່ ອກ ແບບມາແລ້ວ ນາຜົນການທດົ ລອງມາວເິ ຄາະຫາປະສິດທິຜົນ ໝາຍເຖິງຄວາມສາມາດໃນການໃຫ້ຜົນຢາ່ ງຊັດເຈນ ແນນ່ ອນ. ການຫາດດັ ຊະນປະສດິ ທຜິ ນົ ໂດຍມສດູ ຄດິ ໄລດ່ ີັງ່ ນ:ໍ້ (ບນຸ ຊມົ ສສະອາດ, 2546, ໜາ້ . 159) ດັດຊະນປະສິດທິຜນົ = ຜົນລວມຂອງຄະແນນທົດສອບຫງຼັ ຮຽນຂອງທກຸ ຄນົ −ຜົນບວກຄະແນນທົດສອບກ່ອນຮຽນຂອງທຸກຄນົ (ຈານວນນັກຮຽນ ×ຄະແນນເຕມັ ຫັຼງຮຽນ)−ຜົນບວກຄະແນນທດົ ສອບກ່ອນຮຽນຂອງທກຸ ຄົນ E.I = P2 − P1 Total − P1 ເມີ່ອື P1 ແທນຜນົ ລວມຂອງຄະແນນກ່ອນຮຽນທກຸ ຄນົ P2 ແທນຜນົ ລວມຂອງຄະແນນຫງຼັ ຮຽນທກຸ ຄົນ Total ແທນຜົນຄູນຂອງຈານວນນັກຮຽນກັບຄະແນນເຕມັ 10. ວທິ ສ້າງແບບທດົ ສອບ 1) ຄວາມໝາຍແບບທົດສອບຜົນສາເລັດທາງການຮຽນ ແບບທົດສອບວັດຜົນສາເລັດທາງການຮຽນ ເປັນແບບທົດສອບ ທ່ີໃຊ້ວັດຜົນການຮຽນຮູ້ດ້ານເນືໍ້ອໃນ ວິຊາ ແລະ ທກັ ສະຕ່າງໆຂອງແຕລ່ ະສາຂາວິຊາ ໂດຍສະເພາະຢ່າງຍີິ່ງສາຂາວິຊາທງັ ຫາຼ ຍທີໄ່ ດ້ຈັດສອນໃນລະດບັ ຊ້ັໍນ ຜູວ້ ໄິ ຈ: ປຕ ຫລາ້ ແສງແກວ້ ພັນລະພາ 40

ຮຽນຕ່າງໆຂອງແຕລ່ ະໂຮງຮຽນ (ເຍົາວະດ ວິບນຸ ສ, 2548, ໜາ້ . 16). ແບບທົດສອບວດັ ຜນົ ສາເລັດທາງການຮຽນ ເປນັ ແບບທດົ ສອບທ່ີວດັ ສະມັດຖະພາບທາງສະ ໝອງຂອງ ບກຸ ຄນົ ເຊງ່ີິ ສະແດງອອກເປັນຄວາມຮູ້ຄວາມສາມາດທາງວິຊາການ ທ່ເີ ກດຈາກການຮຽນໃນເນື້ອໍ ໃນຕາມຈຸດປະສົງ ຂອງຫຼັກສູດໂຮງຮຽນ ແລະ ປະສົບການທ່ີໄດຈ້ າກບາ້ ນ ແລະ ສງັ ຄົມ; ແບງ່ ອອກເປັນ 2 ປະເພດຄ:ື ແບບທົດສອບ ທ່ີຄູສາ້ ງຂ້ຶໍນເອງ (Teacher made Test) ແລະ ແບບທົດສອບມາດຕະຖານ (Standardized Test). - ແບບທດົ ສອບທ່ີຄສູ ້າງຂໍນ້ຶ ໝາຍເຖງິ ຊຸດຄາຖາມທ່ີຄູເປັນຜ້ສູ ້າງຂ້ຶໍນເຊິ່ີງຈະເປັນຄາຖາມກຽ່ ວຂ້ອງກບັ ຄວາມຮູ້ສຶກທີ່ນັກຮຽນ ໄດ້ຮຽນໃນຫ້ອງຮຽນວ່າຮຽນແລ້ວມຄວາມຮູ້ໜ້ອຍຫຼາຍພຽງໃດ, ບົກຜ່ອງບ່ອນໃດ, ຈະ ໄດສ້ ອນເພ່ມີ ຫຼື ວັດຄວາມພອ້ ມ. - ແບບທົດສອບມາດຕະຖານ ໝາຍເຖິງແບບທດົ ສອບທສີ່ ້າງຂນຶໍ້ ຈາກຜູຊ້ ່ຽວຊານໃນແຕ່ລະສາຂາ ຫຼືຈາກ ຄູທີ່ສອນວຊິ ານໍ້ັນແຕຜ່ ່ານການຫາຄຸນະພາບຫຼາຍຄໍ້ງັ ຈົນກະທ້ັໍງມຄຸນະພາບດພຈງ່ີິ ສາ້ ງເກນ, ປກົ ກະຕິແບບທົດສອບ ນ້ັໍນສາມາດໃຊເ້ ປັນຫກຼັ ແລະ ປຽບທຽບຜົນ ເພີ່ືອປະເມນຄ່າຂອງການຮຽນ - ການສອນເລ່ີອື ງນໍນ້ັ ໆກໄດ້ຈະໃຊ້ວັດ ຄວາມງອກງາມຂອງເດກັ ແຕ່ລະໄວ, ແຕ່ລະກຸ່ມ, ແຕ່ລະພາກກໄດ້. ບຸນຊົມ ສສະອາດ (2554, ໜ້າ. 53) ໄດ້ໃຫ້ຄວາມໝາຍຂອງແບບທົດສອບວັດຜົນສາເລັດທາງການ ຮຽນວ່າ ເປັນແບບທົດສອບທີ່ໃຊ້ວັດຄວາມຮູ້, ຄວາມສາມາດຂອງບຸກຄົນໃນດ້ານວິຊາການ, ເຊິີ່ງເປັນຜົນມາຈາກ ການຮຽນຮູ້ດາ້ ນເນ້ອໍື ໃນ ແລະ ຕາມຈດຸ ປະສງົ ຂອງວິຊາ ອາດຈາແນກອອກເປນັ 2 ປະເພດຄື: (1) ແບບທດົ ສອບອງເກນ ໝາຍເຖິງແບບທດົ ສອບທີສ່ ້າງຂນຶ້ໍ ຕາມຈດຸ ປະສົງທາງພຶດຕິກາ ມຄະແນນ ຈຸດຕດັ ຫຼື ຄະແນນເກນສາລັບໃຫຕ້ ັດສິນວ່າຜູ້ສອນມຄວາມຮູຕ້ າມເກນທີ່ການດົ ໄວ້ ຫຼື ບ, ການວດັ ໃຫກ້ ົງກບັ ຈຸດ ປະສງົ ຄືໝາກຫົວໃຈສາຄນັ ຂອງແບບທົດສອບ. (2) ແບບທົດສອບອງກຸ່ມ ໝາຍເຖິງແບບທົດສອບທີສ່ າ້ ງຂໍນຶ້ ມາວດັ ເພ່ອີື ໃຫຄ້ ວບຄຸມຫກຼັ ສູດຈ່ງີິ ສ້າງ ຕາຕະລາງວິເຄາະຫັຼກສູດ, ຄວາມສາມາດໃນການຈາແນກຄວາມ ເກັີ່ງ, ອ່ອນ ໄດ້ດເປັນຫົວໃຈຫັຼກຂອງຂໍ້ສອບໃນ ແບບນ້.ໍ ສະຫຼຸບໄດ້ວາ່ : ແບບທດົ ສອບວັດຜົນສາເລັດທາງການຮຽນ ໝາຍເຖິງເຄອື່ີ ງມືທຄ່ີ ູໃຊວ້ ັດຄວາມຮູ້, ຄວາມ ຈີື່ຈາ ແລະ ຄວາມສາມາດຂອງຜູຮ້ ຽນໃນສາຂາວິຊາຕາ່ ງໆທາງດາ້ ນເນ້ືໍອໃນ ແລະ ຈຸດປະສງົ ຂອງວິຊາທສີ່ ອນ. 2) ການສາ້ ງແບບທດົ ສອບວດັ ຜນົ ສາເລັດທາງການຮຽນ ການສາ້ ງແບບທົດສອບວັດຜົນສາເລດັ ທາງການຮຽນທີ່ດ ຈະຕ້ອງມການກຽມຕົວ ແລະ ມການວາງແຜນ ເພື່ີອໃຫ້ແບບທົດສອບດັີ່ງກ່າວມກຸ່ມຕົວຢ່າງຂອງພຶດຕິກາທີ່ຕ້ອງວັດໄດ້ຢ່າງເດັີ່ນຊັດ (ເຍົາວະດ ວິບູນສ, 2549, ໜ້າ. 178-179) ກ່າວວ່າ: ໂດຍປົກກະຕິວທິ ການສ້າງແບ່ງອອກເປັນ 4 ຂ້ັນໍ ຕອນດ່ັີງນ້:ໍ + ຂັໍ້ນທ 1: ການດົ ວັດຖປຸ ະສົງໂດຍທ່ວົີ ໄປຂອງການສອນໃຫ້ຢູໃ່ ນຮູບຂອງວັດຖຸປະສງົ ດ້ານພຶດຕິກາ ໂດຍລະບເຸ ປັນຂໍ້ ແລະ ໃຫ້ວັດຖປຸ ະສົງດາ້ ນພດຶ ຕກິ າເຫ່າຼີົ ນນັໍ້ ສອດຄອ່ ງກບັ ເນໍອື້ ໃນທັງໝົດທຈ່ີ ະເຮັດການທົດສອບ. + ຂນ້ໍັ ທ 2: ການົດໂຄງເລືອ່ີ ງຂອງເນໍ້ືອໃນທ່ີຈະເຮັດການທດົ ສອບໃຫຄ້ ົບຖວ້ ນ. + ຂນ້ັໍ ທ 3: ກຽມຕາຕະລາງ ຫຼື ຜງັ ຂອງແບບທດົ ສອບເພ່ອືີ ສະແດງເຖິງນໍ້າໜກັ ຂອງເນ້ືໍອໃນວິຊາແຕ່ລະ ສວ່ ນ ແລະ ພດຶ ຕິກາຕ່າງໆທຕ່ີ ້ອງການທດົ ສອບເພ່ືີອສະແດງເຖິງນາ້ໍ ໜກັ ຂອງເນື້ໍອໃນວິຊາແຕ່ລະສ່ວນ ແລະ ພດຶ ຕິ ຜວູ້ ິໄຈ: ປຕ ຫລ້າແສງແກວ້ ພນັ ລະພາ 41

ກາຕາ່ ງໆທຕີ່ ້ອງການທົດສອບໃຫ້ເດ່ນັີ ຊັດ ສໍ້ນັ ກະທັດຮດັ ແລະ ມຄວາມຊດັ ເຈນ. + ຂັນ້ໍ ທ 4: ສ້າງຂສໍ້ ອບທງັ ໝົດທ່ຕີ ້ອງການຈະທດົ ສອບໃຫເ້ ປັນໄປຕາມຊດັ ສ່ວນຂອງນາ້ໍ ໜັກທລີ່ ະບຸໄວ້ ໃນຕາຕະລາງສະເພາະ. ບຸນຊົມ ສສະອາດ (2554, ໜ້າ. 65-68) ໄດ້ເວົໍ້າເຖິງການສ້າງແບບທົດສອບວັດຜົນສາເລັດທາງການ ຮຽນວ່າເປັນການສ້າງແບບທົດສອບວດັ ຜນົ ສາເລັດທາງການຮຽນແບບອງກ່ມຸ ເຊ່ິີງດາເນນຕາມຂັນ້ໍ ຕອນດ່ງັີ ນ:ໍ້ (1) ວິເຄາະຈດຸ ປະສງົ , ເນືໍອ້ ໃນບົດຮຽນ ແລ້ວສ້າງຕາຕະລາງການດົ ລັກສະນະຂອງຂໍ້ສອບ, ຂັໍ້ນຕໍນົ້ ຈະຕ້ອງການວິເຄາະວາ່ ວິຊາ ຫຼື ຫວົ ຂໍທ້ ຈີ່ ະສາ້ ງຂສ້ໍ ອບນນ້ໍັ ມຈຸດປະສົງຂອງການສອນ ຫືຼ ການຮຽນຮູ້ແນວ ໃດແດ່, ເຮດັ ການວເິ ຄາະເນ້ໍອື ໃນວິຊາວ່າມໂຄງສາ້ ງແນວໃດ ຈັດຂຽນຫົວຂໃໍ້ ຫຍ່, ຫົວຂໍຍ້ ່ອຍທຸກຫວົ ຂໍ້ ແລວ້ ພຈິ າ ລະນາຄວາມເຊື່ີອງໂຍງ, ຄວາມສາພັນລະຫວ່າງເນື້ໍອໃນເຫຼົີ່ານັ້ໍນ ຈາກນັໍ້ນກສ້າງຕາຕະລາງການົດລັກສະນະຂອງຂໍ້ ສອບ. ຕາຕະລາງນໍ້ມ 2 ມຕິ ຄິ :ື ດ້ານເນອື້ໍ ໃນ ແລະ ດ້ານສະມັດຖະພາບທ່ີຕ້ອງການ. (2) ການດົ ຮບູ ແບບຂອງຂຄໍ້ າຖາມ ແລະ ສຶກສາວິທສ້າງຂ້ໍສອບໂດຍພຈິ າລະນາ ແລະຕັດສິນໃຈວ່າຈະ ໃຊ້ຄາຖາມຮູບແບບໃດ, ສຶກສາຫຼັກການໃນການສ້າງຂ້ໍຄາຖາມ, ສຶກສາວິທສ້າງຂ້ສໍ ອບຕາມສະມັດຖະພາບຕ່າງໆ, ສກຶ ສາເຕກັ ໂນໂລຢໃນການສາ້ ງຂໍສ້ ອບເພີ່ືອນາມາອາ້ ງອງໃນການສາ້ ງຂໍສ້ ອບ. (3) ສ້າງຂ້ສໍ ອບ ລງົ ມສື າ້ ງຂໍສ້ ອບໃຊຕ້ າຕະລາງການົດລກັ ສະນະຂອງຂໍ້ສອບ ຄືດັີງ່ ທກ່ີ ່າວໄວໃ້ ນຂ້ທໍ 1 ເພື່ີອເປັນກອບໃນການອອກຂໍ້ສອບໄດ້ຄວບຄຸມທຸກຫົວຂໍ້ເນື້ໍອໃນ ແລະ ທຸກສະມັດຖະພາບສ່ວນເຕັກນິກ ແລະ ຮູບແບບໃນການສາ້ ງຂສໍ້ ອບແມນ່ ອງຕາມການສຶກສາໃນຂ້ທໍ 2. (4) ກວດສອບຂໍ້ສອບນາເອາົ ຂ້ສໍ ອບທສ່ີ ້າງຂ້ຶໍນມາພຈິ າລະນາ, ທບົ ທວນອກຄ້ັໍງໜີຶ່ງໂດຍພຈິ າລະນາເຖງິ ຄວາມຖືກຕ້ອງຕາມຫຼັກວິຊາ, ພິຈາລະນາວ່າແຕ່ລະຂໍ້ວັດເນື້ໍອໃນ ແລະ ສະມັດຖະພາບຕາມຕາຕະລາງການົດ ລັກສະນະຂອງຂໍ້ສອບ ຫຼື ບ່ີ, ພາສາທ່ີໃຊ້ມຄວາມຊັດເຈນ, ເຂົໍ້າໃຈງ່າຍ, ເໝາະສົມດແລ້ວ ຫຼື ບີ່, ຕົວຖືກ, ຕົວ ລວງເໝາະສົມເຂົໍ້າຫຼກັ ເກນ ຫືຼ ບ່ີ, ຫັງຼ ຈາກພຈິ າລະນາທົບທວນແລ້ວ ນາໄປໃຫຜ້ ູ້ຊຽ່ ວຊານດາ້ ນວດັ ຜນົ ແລະ ດ້ານ ເນໍື້ອໃນ, ພຈິ າລະນາຂບ້ໍ ກົ ຜ່ອງແລວ້ ນາເອາົ ຂໍວ້ ຈິ ານເຫີົາ່ຼ ນໍ້ັນມາປບັ ປງຸ ແກ້ໄຂໃຫເ້ ໝາະສມົ ຍິີ່ງຂຶນ້ໍ . (5) ນາຂ້ສໍ ອບທງັ ໝົດມາພິມເປັນແບບທດົ ສອບໂດຍຈັດພິມຄາຊແຈງ ຫືຼ ຄາອະທບິ າຍ ວທິ ເຮດັ ແບບ ທດົ ສອບຢາ່ ງລະອຽດ, ຊັດເຈນ ແລະ ຈດັ ພິມຮູບແບບໃຫເ້ ໝາະສມົ . (6) ນາແບບທົດສອບໄປທົດລອງໃຊກ້ ັບກຸມ່ ທ່ີຄາ້ ຍຄກື ບັ ກຸມ່ ທດົ ລອງທ່ີຈະທົດສອບຈິງແລ້ວນາເອົາຜນົ ການສອບມາກວດໃຫ້ຄະແນນ, ເຮັດການວເິ ຄາະຫາອານາດຈາແນກ, ຄາ່ ຄວາມຍາກຂອງຂ້ສໍ ອບແຕລ່ ະຂ້ໍ ໂດຍໃຊ້ ວທິ ວເິ ຄາະຕາມແບບອງກຸມ່ , ຄັດເລອື ກເອາົ ຂໍທ້ ີມ່ ຄຸນນະພາບ ຕາມເກນຕາມຈານວນທີ່ຕອ້ ງການແລວ້ ນາມາຊອກ ຫາຄວາມເຊີອ່ື ໝໍນັ້ . (7) ນາເອາົ ຂສ້ໍ ອບທີ່ມຄາ່ ອານາດຈາແນກ ແລະ ລະດັບຄວາມຍາກຕາມເກນຕາມຈານວນທີ່ຕອ້ ງການ ມາພິມແບບທດົ ສອບສະບັບທີຈ່ ະໃຊ້ຈິງ. 3) ລກັ ສະນະຂອງແບບທົດສອບທດ່ີ ສມົ ນກຶ ພັດທິຍະທະນ (2553, ໜາ້ . 67-71) ກາ່ ວວ່າ ແບບທດົ ສອບທີ່ດຄວນມລັກສະນະ 10 ປະ ຜູວ້ ໄິ ຈ: ປຕ ຫລ້າແສງແກວ້ ພັນລະພາ 42

ການດ່ັງີ ຕໄ່ີ ປນ້:ໍ (1) ຄວາມທຽ່ ງຕົງ (Validity) ໝາຍເຖິງຄນຸ ນະພາບຂອງແບບທົດສອບທີສ່ າມາດວັດໄດ້ກງົ ກບັ ຈຸດ ປະສົງທຕ່ີ ້ອງການ ຫືຼ ວດັ ໃນສິງ່ີ ທ່ີຕ້ອງການວັດໄດ້ຢ່າງຖກື ຕ້ອງແມນ້ ຢາ, ຄວາມທ່ຽງຕງົ ແບງ່ ອອກເປັນ 4 ຊະນິດຄື: ຄວາມທ່ຽງຕົງທາງເນືໍ້ອໃນ, ຄວາມທ່ຽງຕົງຕາມໂຄງສ້າງ, ຄວາມທ່ຽງຕົງຕາມສະພາບ ແລະ ຄວາມທ່ຽງຕົງຕາມ ການພະຍາກອນ. (2) ຄວາມເຊອ່ືີ ໝັໍ້ນ (Reliability) ໝາຍເຖງິ ລກັ ສະນະຂອງແບບທດົ ສອບທງັ ສະບັບ ທີສ່ າມາດວດັ ໄດ້ຄົງທ່ີບ່ີປ່ຽນແປງບ່ີວ່າຈະເຮັດການທົດສອບໃໝ່ຈັກຄັ້ໍງກຕາມ ເຊິ່ີງຄວາມເຊື່ີອໝັ້ໍນນ້ໍຈະປຽບທຽບເໝືອນກັບ ຕາຊິງ. (3) ຄວາມຍດຸ ຕິທາ (Fair) ໝາຍເຖງິ ລັກສະນຂອງແບບທົດສອບທ່ີບີເ່ ປດໂອກາດໃຫ້ມການໄດ້ປຽບ ເສຍປຽບໃນກຸ່ມຜ້ເູ ຂໍ້າົ ສອບເສງັ ດວ້ ຍກັນ, ບເີ່ ປດໂອກາດໃຫນ້ ັກຮຽນເຮັດຂ້ສໍ ອບໄດ້ ໂດຍການເດາົ , ບ່ີໃຫ້ນັກຮຽນ ທບ່ີ ີ່ສນົ ໃຈໃນການຮຽນເຮັດຂສ້ໍ ອບໄດ້ດ, ຜູ້ທເີ່ ຮດັ ຂໍ້ສອບໄດ້ຄວນຈະເປັນນກັ ຮຽນທ່ີຮຽນເກີັ່ງ ແລະ ຂະຫຍັນເທ່ົີາ ນນໍັ້ . (4) ຄວາມເລກິ ຂອງຄາຖາມ (Searching) ໝາຍເຖິງ ຂໍສ້ ອບແຕລ່ ະຂນໍ້ ້ັໍນຈະຕ້ອງບີຖ່ າມຜິວເຜນ ຫຼື ຖາມປະເພດຄວາມຮູ້ຄວາມຈາ ແຕ່ຕ້ອງຖາມໃຫ້ນັກຮຽນນາຄວາມຮູ້, ຄວາມເຂົ້ໍາໃຈໄປຄິດແກ້ບັນຫາແລ້ວຈງີິ່ ຕອບ. (5) ຄວາມຍໍົ້ວຍຸ (Exemplary) ໝາຍເຖິງ ແບບທົດສອບທີນ່ ກັ ຮຽນເຮດັ ດ້ວຍຄວາມສະໜກຸ ສະ ໜານ, ເພດເພນ, ບີ່ຄວນໃຊ້ຄາຖາມທີຊ່ ້ໍາຊາກໜາ້ ເບືີ່ອງາ່ ຍ. (6) ຄວາມຈາເພາະເຈາະຈງົ (Definition) ໝາຍເຖງິ ຂສ້ໍ ອບທມີ່ ແນວທາງ ຫຼື ທດິ ທາງການຖາມ, ການ ຕອບຊັດເຈນບຄ່ີ ມຸ ເຄືອ. (7) ຄວາມເປັນປາລະໄນ (Objective) ຄວາມເປັນປາລະໄນເປັນຄຸນລກັ ສະນະຂອງແບບທົດສອບບ່ີ ແມນ່ ຊະນິດຂອງແບບທົດສອບ ຈະຕອ້ ງມຄນຸ ສມົ ບດັ 3 ປະການຄື: - ຕງັ້ໍ ຄາຖາມໃຫຊ້ ັດເຈນ ເຮດັ ໃຫຜ້ ູຂ້ າົໍ້ ສອບທຸກຄນົ ເຂາ້ົໍ ໃຈຄວາມໝາຍກງົ ກນັ . - ກວດໃຫ້ຄະແນນໄດ້ກົງກັນເຖງິ ວ່າຈະກວດຫາຼ ຍຄ້ັໍງ ຫືຼ ກວດຫາຼ ຍຄົນກຕາມ. - ແປຄວາມໝາຍຂອງຄະແນນໄດ້ຄກື ນັ . (8) ປະສດິ ທິພາບ (Efficiency) ໝາຍເຖິງແບບທົດສອບທ່ີມຈານວນຂໍສ້ ອບຫຼາຍພປະມານ, ໃຊ້ ເວລາສອບເໝາະສົມ, ປະຢັດຄ່າໃຊ້ຈ່າຍ, ເຮັດຂໍ້ສອບດ້ວຍຄວາມປານດ, ກວດໃຫ້ຄະແນນໄດ້ໄວລວມໄປເຖິງ ສະຖານະການໃນການສອບທດ່ີ . (9) ອານາດຈາແນກ (Discrimination) ໝາຍເຖິງຄວາມສາມາດຂອງຂ້ໍສອບໃນການຈາແນກຜູ້ສອບ ທມ່ີ ຄຸນລກັ ສະນະ ຫືຼ ຄວາມສາມາດແຕກຕາ່ ງກນັ , ອອກຈາກກັນໄດ້, ຂ້ໍສອບທດ່ີ ຕ້ອງມຄ່າອານາດຈາແນກສູງ. (10) ຄວາມຍາກ (Difficulty) ໝາຍເຖິງຈານວນຄົນຕອບຂ້ໍສອບໄດ້ຖກື ຫຼາຍໜ້ອຍພຽງໃດ ຫືຼ ອັດຕາສ່ວນຂອງຈານວນຄົນຕອບຖືກກບັ ຈານວນຄົນທັງໝດົ ທເີ່ ຂໍ້າົ ສອບ. ຜູ້ວໄິ ຈ: ປຕ ຫລ້າແສງແກ້ວ ພນັ ລະພາ 43