Қайрат Мәми "Жыр арқауы - Ата Заң"

ЖЫР АРКДУЫ АТА ЗАЦ \"ЦАРАСАИ АУДАНЫ ЭЮМ1Ш^ АУДАНДЫ^ИАПХАИАСЫЧ.З ' ^А РА С А ^ АУДАНЫ ЭК!М^1^ АУДАНДЫ)^ К!ТАПХАНАСЫ Ш М \"

Э О Ж 821.512.122. { КБЖ 84 Кдз-5 Ж 92 Курастырган Кайрат Мэми Ж 92 Жыр аркауы — Ата Зан. Казак акындарынын жыр жинагы / кураст.: Кайрат Мэми. —Алматы: Казак университет], 2020. — 106 б. 18ВГ^ 978-601-04-5132-2 Бул ютап Казакстан Республикасы Конституциясынын 25 жылдык мерейтойына арналган. Кез келген елдщ Конституциясы б;р купле пайда болмайды. Каз!рп Ата Занымыздын туп кайнары — э з Тэукенщ «Жетл Жаргысы», Ес]м ханнын «Есю жолыо, Кдсым ханнын «Каска жодынын-> лайыкты жалгасы. Кенеслк мемлскстт1ч Конституциялары да езш]н ыкпалын тиг!зд]. Конституцияны ардак тутып, оган жыр арнаган акындардын кеш басында уд ы акын Жамбыл Жабаев туреа. сонында Оразакын Аскар, Серж Аксункарулы, Касымхан Бегманов, Нурлан Мэкенулы, К.ад]рбек Куныпияулы, Элия Дэулетбаева сынды айтулы жыр шеберлер] тур. Кзтаптагы керкем туындылар казакстандыктарды береке- б]рл)кке, ырыс-ынтымакка. ел болып уйысып, журт болып жумыдуга шакырады. Сондай-ак, тш] жать]к, образга бай поэзиялык шыгармалар жас урпакты отаншылдык, елжандылык, патриоттыкка баулуды кездейд], оларды касиетп ел)М]зд), улангайыр жер[М]зд[ кад!рлеуге. Тэуелс)зд]Г1М[зд! кортауга ундейд]. Жана ютап барша казакстандыктарга арналган. ЭОЖ 821.512.122 КБЖ 84 Каз-5 ^8ВN 978-601-04-3132-2 О Кураст. Кдйрат Мэми, 2020





.Жм/?арл;ауы—/(/па АЛТЫ Н ЗЛИ Олещм, шарла ауылды, Тында, дала, Жамбылды! Эм!рде занды коп керд!М, Сол зандар буг1п бел1мд1, Кез1мы{ц жасын кан кьщды. Мандайра ЭЖ1М тус:р!П, Кайнатып миды дан кылды. Жург1зд! занын «б:р кудай», Жург!зд! занын Абылай, Кыльиппсн жумсап законды, Жург)31п жауыз Николай, Кен дуниен) тар кылды. Солдатка улды алдырып, Ардактысын аттырып, Аруды малга саттырып, Елд! ер!кке зар кылды. Заннын тартып зардабын. Зарлады налып калын ел. Устап занды колына, Халыктын м!н:п мойнына, 5

Жм/) арл;ауь/ —Лжа За^ Бай, мырза, шора алды бел. Ажал, аштык, жауыздык. Даланы кез!п куйындай Кезд1Нжасын етт) сел. Шарла елещм ауылды, Тында, дала, Жамбылды! Акынына Т1зпн бер, Сурлеуден дантыл жол болып, Булактан тен)з шытады, Тастан болат жаралып, Халыктан туып данышпан, Топшылап созд] буады. Бакытты ем}р кез!нде, Бар элемде теш жок. Бакытты бала туады. Баламен епз улы боп. Колхоздантан ауылда, Жаксы жыр дукен курады. Шат турмыстын жыры шат, Барлык керкем сездерд!н. 6

Жыр Б1здщ сез сэуле шыраты. Шаттьщтьщ тартып эуезш, Аралап колхоз ауылын, Тында, дала, Жамбылды! Ть1нда, К,астек, К,аскелец! Сейлес1Н кэр! бауырын. Ардактаймын Совегпн Эдм занын тамаша, Орнаткан шаттыкдэу!р1н. Журекке нэзж ж ы р бер1П, Табитатты менгерш, Ар, атакка ие ет!п. Маркайткан енбек кауымын. Стал инд) к улы зан, Жастарта байтак жол ашты. Бак пердесш котер1п. Олжага олжа уласты. Эдш зац улы тойымда, Журтты аузына караты п, Шытарды кызым — Кулэшт!. 7

Жь//? арл;ауь; — Ардактаймын бул занды, Астананын мектеб!н, Ашты колхоз улына, Бауырлас керш1 елдердщ. Катарына косылып, е\\нрд;н астык шынына, Шырка, акындар, кетере, Шьнара таудын кырына! Элен мен топка косылып, Кандыр кон1Л куштарын, Эленменен айтып бер, Улты баска, тшек б!р — Елдер тЬе косканын. Отанымнын гулден)п Эленге кос коркейтт, Шаттыкты суйш кушканын. Эленменен урандап, Енбекпенен олжата Шакыр тег;с калдырмай Даланын ауыл, кыстатын...





АТА ЗАЦ - АРЫ М Байтатым устар байратым ед1Н, Жапыратын жана жайтаным ед!н. Керуен1М кунге кеш тузегенде: Ата Зан — Арым, Айбарым ед!н.

Жм/) арА;йуь/ — /)/мс; Кайрат Эбд)разак АТА ЗАЦЫМ - БОЙТУМАРЫ М Тында далам, тында калам, тында ел:м, Ата Заным таусылмайтын жыр-кен)м. Бостандыктын бойтумары мэнгш!к, КекеЙ1ме уялатан нык сен!м. Ата Заным — барлык низам бастауы, Жалтандыктын, зансыздыктын хас жауы. Кепш! ол зан сыйлатан цотамнын, Содан журттын цалыс к.адам баспауы. Ерюнд1к пен Азаттьщтыц тшег! — Конституция екен)н ел б:лед[. ЭД1ЛД1КТ1Н мызтымас ол кортаны, Кел!С)м мен татулыктын т!реп. Ата Заным — елдтм н щ нышаны, Жиырма бес жыл кесшгел1 тусауы! Адам кукы сак,талады кашан да, Зан устемд)к курып гурман заманда. )2

Жыр арл;яуы —/1 /м &/// Оразакын АСКДР АТА ЗАЦ «Туб! б1р тугел сезд1ц туп атасы — Майкы би» — деп келед1 созд!н басы. Шытартан Майкы бидщ жартыларын, Колдатан кез1нде елд1Н кэрьж асы . Зан болып Касымханнын каска жолы, Куп алып букш казак костады оны. Ш ыкканда еск1 жолы Ес1мханнын, Эрб)тпей отаршылдык тастады оны. Жатса да жер тарылып, халык к е м т, Амалсыз те\\пр занды «Алтын» дед1к. Ерлерд1н бас котерген басын алды, Ержурек ата-баба салтын комш. Айырылып ерк1нд1ктен, Д!н1мнен де, К.армакка кызыл Т1Л)М М1нгенде. Отаным дербест!кке бейб1т жетт), Озбырлык омакаса сур)нгенде. )3

Жы/; — /)/ий Зй/; К ек туым кетерщщ батым жанып, Елтанбам терде элемге танылды анык. Шыркадым Энуранды бар дауыспен, Арманым — Ата Заным кабылданып. Элемге ел п е т л ш таныстырган, Заным ец, адамгершш, халыкшыл зан. Тм1м тур онда айтыста эдш жещп, Мэртебе мемлекеттж алып тынган. Корталар жер1м тутас, ел!М бут!н, Кол сугып ешмм сырттан айтпас ук!м. Занда айкын мшдеттер!м, кукыктарым, Актайын эке у м т н , ана сут1н. Как жарган кара кылды Ата Заным, Эзщнен эр !ске ак бата аламын. Жолыннан сен1н эдш ауыткыса, Кеш1р)м к)м де болса жасамагын. Танысын жердщ жет1 курлыгы оны, Ел1м деп белсенген кыз, улды коры. Ом{рде )ске асып эр тармактарьщ, Бола туе Нурсултаннын нурлы жолы.

Ермек ЭТЕТ1ЛЕУОВ ОТАН Отанды б!з атамекен Деп аялап атаймыз. Ойткен1 оны мекен еткен, Бабамыз бен атамыз. Отанды Ж ас, кэр:м:з де, Туган жер деп суйем!3. Ойткен!, онда бэр:м!з де Туып, ем1р сурениз. Отанды эрк)м анасындай Кастерлейд!, багалап. Ойткен1 Отан баласындай Б13Д) ес:рер аялап. Отан деген — атамекен, Отан деген туган жер. Отан — ана, Отан — улкен Цазакстан — туган ел. *** !5

Токбай ИСАБЕКОВ ОТАНЫМ Отаным мен)ц кен елкем, Жатыр ол гулге беленш, Жетысем ес)п мен ертен, Жасасын журтым терелж. Досына ашып кушагын, Тартулы тэтт! тагамы, Ул-кьиы кокт! кушады, Кияда канат катады. Отанымнын гул1 коп, Эс1р!П, баулып, баптатан. Оскелен елд1н улы боп, Жургенде бупн мацтанам. Тынышын елд1н бузтанда, Камалын жаудын кулатам. Турады жайнап б)з барда, Гулдей боп байтакулы Отан. [6

Казахстан Республикасынын Президент! К,.К. Токаевтыц ант беру сэт), 2019 ж. '^АРАСАЙ АУДАНЫ ЭК!М!Н!^ } АУДАНДЬ!ЦЧАПХАНАСЫ КММ\"'

Жм/) йркагм— Сер)кбай ОС ПАПУЛЫ АТА ЗАЦ Ы М - А К Ы Л 1С 1, АР 1С 1 Сенде мэнд1 асыл сез жан калаган, Журектерге содан жылу тараган. Кызмет етш келес!Н сен мулт!кс13 Ерюн ем1р суру уш!н эр адам. Нускап елге ертнд!КТ!Н жолдарын, Куантады жанга камкор болганын. Елд1Н туын аспандата кетерш, Адамзаттын ар-ожданын коргадын! Муддем сенде, Булдем сенде, Сен — Багым, Жырым — кайгы, болмас мунды енд! эн!м. Ата Заным, бар элемге таныттын К,азакстан атты гажап ел барын! Сенс!н Заным — Эдшеттщ тугыры, Би-шешендер ойларынын туныгы! Ата-бабам керем сенен арманын, Елд)н камын жеумен еткен гумыры!

Жы/; <г;/)л;с/уь/ —/{/па За// Сенде, сенде жаннын жылы агысы, Эдшет пен кабшеттщ табысы! Тш1МД1 де, дйнмд! де коргайтын СеН1Н 1СЩ — Акыл 1С1, Ар кп! Абыройдын, Акыл-ойдын 6И1П, Тоцсан ауыз сезд!Н сенде тутн )! Дуниеде сен барында Шындыцтын Пендел!ктен би;к турар иыгы!

Жь/рарлдуь; —,4/на Абдрахман АСЫЛБЕКОВ УЛЫ ОТАНЫМ О, менщ касиетт1 улы Отаным, Атады арайланып куба танын. Ерекше сез1мменен ерте турып, Сергуд! самалынмен унатамын. О, менщ касиетп улы Отаным, Жанымды жайлауынмен жубатамын. Аралап анызакты алкабынды, Аталар жайлап жайып жур отарын. О, мен!н касиетт1 улы Отаным, Циямнан кез тартады куба танын. Тэкаппар тауларына шытып турып, Тотанын арманымнын кулатамын. 20

Ж,;/; л/жямы — ^ Серж АКСУНКДРУЛЫ УШ ТАРАН Уа, Ата Зан! Ел. Жер. Ер. Ушеу1н — уш таран керд1м, Сотан серт. Сен нус катан заманра ерд1м, Жет1 кат жер астына тут:к шытып, Жетем деп, Жет! жарры, саран келд1м. Сырыр ат, жын мен жыбыр ес!к-терден, Тарихтын таксырет1Н кеннп келген, Алаш тур алдьща кеп аярынан Тусауын Алла ез1н шеинп берген. Безер 1Ш1, ылри бет) кулген, Кердепн!н ез! сипап кеюлшен, Ауылра, басыбайлы саран келд:м, Ж етыш жер бет!Н!н жет!м!мен. К ек Турк1, кекбер1Н1Н тукымы б1р, Ук)Л ! у л , у к ц п КЫЗ, УНШ1 ж ы р . Иманы Яссауидын жан тербеген, Исатай, Махамбеттщ тукымы бул. 2)

Жь%) ярлдуы — Алдымен ер-турманын ернектеген. Бекзаттык жерд1 ушьщтап жергектеген. Бай болтан, батлан болтан улыктарга Кудайым таупих бере гор деп келем. Ер. Жер. Ел. Ушеуш — уш татан керд1м. Сотан серт. Сен нускатан заман керд1М. Жет1 кат жер астына тус[п шытып, Жетем деп, Жет) жарты, сатан келд^м... 22

Жм/; —/1/^аЗа/; Ралым ЖАЙЛЫБАЙ АТА ЗАЦ - А РЫ М ... Жеруйык 1здеп... бак табар мэнп, Басынан кешкен актабандарды, Казактын ел1, ражаптын ел1 — Бакка барран-ды, баптап Арманды. Байтарым устар байрарым едщ, Жапырарын жана жайраным ед1Н- Керуен1м кунге кеш тузегенде: Ата Зан — Арым, Айбарым ед1ц. Толкында керген желкен]мдейс!н, Ол1арадары еркен!мдейс1н. Есш де, есш, есш ел1МН!Н Ертен1ндейс!н, ертепмдейс!Н- 23

Жм/) За/; Дерт)мд! укпас дерекс13 талам, Еру кундерде ерекс!ц, заман! Шертпе куйдеп тунтан шер!МН1Н Ж асын суртуге керекс1ц маран. Еасырдан мынауталаматутар, Сартайтып )лд)н санама тумар. Ата Занымда... ат жал ын куш кан — Аталарымнын аманаты бар. Тамылжытанда тан да мунартып, Арманнын ел1 алта кумартып, Каратау жактан кер)нген кешп[н Батытым, барым, батдарым — анык... 24

Жм/? —/)/иа За/; Бораш И п л 1к

Жыр арлдуы —/)/мй Базарбай ИСАЕВ Т Э У Е Л С 13 ЕЛ1М БАР К ек айна кел1м бар, Кен жайлау жер]м бар. Енбег) еленген Атакты ер^м бар. Жем1ст1 бауым бар, Шын-кузды тауым бар. Ещст1 ер еткен, Жещст! кауым бар. Жайдарлы жел1м бар, Эр1ст1 бел!м бар. Ерлжке баулитын Егемен ел!м бар! Тарих боп кешепм, Кеп жумбак шешем1Н. Егемен ел!ме, Еге боп есемш! 26

Жыр я/7л;йуы —-4/?ю Бацытжан ТО БАЯ К ЗАЦГЕР Бар рой эл! каракшы да, Тун! бойы торлайтын. Ал, зангерлер ежелден, Сол зулымнан коррайтын. Адам кукы дегенде Жаткап емес жантайып. Екеу! де кеменгер: Зиманов пен Сартаев. Жетсем деймш солардай Кыран ушар б)р таура. Сол кырандар шолардай Т]ксем туды шыркаура! 27

Нурлан МЭУКЕНУЛЫ АТА ЗАЦЫНДЫ АРДАКТА Курандай кор!п колыма алтан Ата Зац — осы, атайын! Жуз ултты Т1рл1К жолына салтан Баптарын багып, к,атайын. Татулык, Тенд'к, Ерк1нд!к — мурат, Егемен кукык — енш)М)з. Тарихы ортакТатдырды курап Ел болдык, келс!н елш)Н!3. К[нд}ккан тамтан туган жер — осы. Казактын жер) — Отаным. Болашак б)рге бутан бел — осы, Дуасы болсын батанын. Цазакстанды танысын Элем, Белжбе-дагы, жарылма. Ж1гер1н жастан жанысын ерен Отаншыл сез1м барында. 28

Жы/?аркяум —/1/па За/; Болашак урпак бакытын ойлап Бейб1тшш котам курранбыз. Халыктын байыр уакытын ойлап, Нарыкка бетт! буртанбыз. Жасайды бэрш корамнын колы Коред} бэр1н коз бен 1ш: Тарылып жатса адамнын жолы Занда да болар езгерю... ... Цурандай кор:п кольща алран Ата Занынды ардакта. Тэуелс]зд)кт)н жолында калтан «Шет болмасын де — эруакка». 29

арлдуь; —/)/иаЗа/; Муса ЖАНЭД1Л0В АТА ЗАЦЫМ Ата Заным — ар, ождан, парасатым, Калай айтсам дел бупн жарасатын. Ата Заннын аркасы д е п бш ем1Н . Жер жузше танылды, Казак атым. Казак деген — кен байтак Казакстан, Кунге карай бет алган гажапстан. Жуз отыз улт достыкпен ем!р кешсе, Даласынан кырандар шарлап ушкан. Берекес1, б!рли1 жарасуда. Ата Заннын еркендеп аясында Тура жолга бастаган аялаган, Ата Заным — екем де, анашым да. Зе6[р керсем езще паналадым, Эдшетт1н шыны деп багаладым. Озщсщ он мен солды таныткан да, Жаксы менен жаманды сараладым. 30

Жыр а/ж<л'ы — Зг//; Нурлы таным, ез]цс]Н кун шуатым, Сондыктан да мен туншытамын. Ерк!н елдщ улы боп, акыны боп, Болашакка кол созам, кулшынамын. Бар элемге жар салып мактанамын, Жырымды арнап, сырымды актарамын. Ата Заным — кортаушым болтаннан сон, Кушатында бакыттын шаттанамын. 3)

Кэд<рбек КУНЫПИЯУЛЫ АТА ЗАНДЫ АРДАКТА Рурпымыз бар ел сенген, Дэстурлер1 — ен 1зп. Эдшд1кпен елшенген Занымыз бар Непзп. Бас иет1н бар адам, Эрб1р сез1 салмакты, К,ортар бэле-жаладан — Ата Зан бул ардакты. Ата Занта карагым, Шекс1з болсын курмет1Н. Тутан елд1Н талабын, Занды орындау — М1ндет1н. Бацытты ем1р сурген)н, Бак-дэулетт1н баршасы, Кулш-ойнап журген1н — Ата Заннын аркасы! 32

Жырарл;яуь<—/)///а За/; Ника Серова 33

Жыр а/7А,0)'Ы —/)^!0 Акьмбек ШАЯХМЕТ СЕН Д ЕР ЕД1М Эн)м калса тепл)п елде мен!н, Д э т м калса себш1п жерде мен)н, «Жузеге асты арманын калай»? — десе Ата Заным, асыртан сен дер ед)м! Жург)зет!н ем)рд)н денгелепн, Ата салты, дэстур)м — ен керепм. «Т1ршш1кке нэр берген К1м!^> — дегенде, Ата Заным, куатым сен дер ед!м! Ата сез)н куптаймын, жен керем)н, Талай )ст! капысыз менгерем!н. «Мунын бэр)н уйренд;н юмнен?» — десе, Ата Заным, уйреткен сен дер ед!м! Эр)с кенш, толса егер телге жер!м, Акку жузсе жуптасып келде кер<м, Сулулыктытажайып туртан сактап, Ата Заным, корганым сен дер ед!м! 34

Жыр арл;ауь/ — За/; Сары алтындай жаркырап белдег1 епн, Шалкып жатса ырысым жерде мен!н, К,асиетт1 бастауы казынамнын, Ата Заным, эрине, сен дер ед!м! Элдилесе мэнгйнк жер бебепн, Той-думанды ЭЛ1 де кермек ел!м. Тыныштыктьщ бес1пн тербететш, Ата Заным, киел[м сен дер ед)м! 35

Жырарлдуы—/)//мЗа/; Сайлаубай ТОЙЛЫБАЕВ КАЗАХСТАН - РЕСПУБЛИКАМ М ЕНЩ Бойымда ж!гер, туртанда сен<м, Жалындап етем жолында сен1н! Оз!нс:н мэнп бакытым, барым, Аяулы — Отан, ардакты — ел1м! Казакстан — Республикам мен1н! Ерпс пен !ле, Сырдария, Жайык, Гулден:п жатан, жанып тур байып. Кен-байтак мынау казактын жер<, Халкына тур той кушатын жайып. Алатау, Алтай, Мантыстау елкем, Ж епсу — жаннат, Кекшетау — керкем! Атырау — алтын, Сарыаркан — кум1с, Канатын созып, жаяды еркен! Алакел, Каспий, Балкашым кел)м, Нэр алып сенен гулденд1 ел!м! Жайлатан мынау, Казактын жер!Н, Ор)сте — малын, тескейде — толщ! Казакстан — Республикам менщ! 36

Бозторгай ЭН1Н тындасын с у й т , Тес1нде жорткан, марал мен крик. Болашак саган кол созган бугш, Ер1кт1 ел!М13 ецсес: би!к! Айналдым сен!н атыннан «казак», Ел болдын ерм н, ак пейш азат! Желб1реп тур гой тер}мде би1к, Кок туын керкем, ж)бектей гажап! Казакстан — Республикам менщ! Енбепц жанса, халкын бар актар, Ж ем^ст берер, мэуел) бактар! Коп ултты ел!м, гулден!п е с т , Тыныштык тшеп, б1рл!пн сактар! Тусшш терен, ем1рдщ мэнш, Жалынды жастар, сендерсщ сэн1м! Берет1Н бойга куш-куат, Ж)гер, Шыркалсын шаттык Энуран э тм ! К,азакстан — Республикам мен!н! Жыракта журсем, сагынам сен1, Э 31НС1Н ел)м, журект)н ем1. Бабалар серт[н, сактаган мэнп, Корганын болам, кайыспас бел!!

Жыр дрл/а'ы - Зя/; Бш!М ап бер!к, би1ктеп санам, Отаным — ордам, Отаным — Анам! Кетсрд] шанырак, Астанам — аскак, Жанарып калам, жасарып далам! Бойыннан серп]п, бодандыкжупн, Кетпейд! ойдан Отандыкутым! Арыстан — журек, айбынды — ел1М, Таниды сен1 бар элем бупн! Казакстан — Республикам м етн! Дэн епп жерге, казатын к е т н , Орманды дала, кунарлы жер<н! Крйнауьщ толы казына байлык, Айналдык сенен, ас кар тау бел!м! Казакстан — Республикам мен!н! Бойымда кайрат, туртанда с е т м , Курбанын болам жолында сенщ! Кулпырып мэнг! жасай бер, жаса, Сущкт) — Отан, суйк)мд1 — ел1м! Казакстан — Республикам менщ! *** 38

Болат УСЕНБАЕВ РЕСПУБЛИКАМ МЕНЩ Республикам — арай тунтан кун шуац, Кен тес1нде — ырыс, бакыт, ынтымак. Келел! 1ске, кен еркке умтылып, Жанарура таба бмд1н тын куат. Республикам — меЙ1р тунтан мэрт ана, Тоскауылды бузып етт1н каншама?! Казыналы улан-байтак. елкеге, Бушл талам кез тиед! тамсана. Заманамен б}рге тулеп, жантырран, Жен1стер1н жатты есшен тандырран. Дос дегенде жайып аппак дастаркан, Кушатынды тостын онын алдынан. Ж1гер!нд! муцата алмай сан сынак, Жузд1Н ерге намысынды камшылап. Тарихымнын жаздьщ жаца беттер[н, Кене гасыр катпарларын аршып ап. Бодандыктын тас бурауы тускел!, Аркаланып, ел енсесш т1ктед1. 39

Жыр орл;ауы — /<?'ю За/; Казатымнын талай расыр зарыгып, Тэуелс)зд!к шуары ед! куткен). Топырарынмен тамырласып ющппм, Куаныштан журек толкып тур бупн. Нытайтамын ел д1Г 1м н щ турырын, Берж устап Тэуелс1зд1К Т !зп н )н . Аскактаса Астанамнын айшыты, Алматым да ажарланып, шалкыды. Мунайлы елке, астыкты алкап ец1р1и, Карыш кадам, есел! енбек эр куик Уксатамын топтан озтан санлакка, Мактанышым — ул-кыздарын маркаска. Талпынасын елу елд1ц енсел1, Ортасынан ойып орын алмакка. Шеж1рес1н шертсе куй тып кене жер, Ертен1не, еркенше сене бер. Дуниен! дуб!р;мен танданткан, М ше, осындай Казакстан деген ел! *** 40

Жы/; —у4ма Зон Аманкелд: ШАХИН Е ГЕ М Е Н Д 1К К ЕП 1Л 1 Жанарып заманымен ел есед1. Дала — кут, жаркын оньщ келешеп. Дарытанжерден куат, куннен шырак. Казынам — жет! журтпен тенесед!. Желег! бостандыктын елее едЁ Келед: тугендел!п ел есеб). Еаламды кек тур!кт)н рухы шарлап, Даламда ерк1нд!кт1н жел! есед]. Емес пе дарытаны казакка кут, Тез ест1 ел, турмысымыз абаттанып, Эркенд1 дуниеден алып улп, Ертенд! туп кияннан парактадык. Басты улп, матыналы, еалты бар журт Дэстурд: тот баспатан аршып алдык. Далама бауыр баскан мын сан ултка Еажап-ау, жайма шуак зан шытардык. 4]

Жыр арлдуы —у4/по Эмэнда конатына бас иет!н, Казарым жоталтпады касиет1н, Жацрырран Ата Заира жарастырдык, Кдлдыртан ата-баба есиет1н. 42

Жм/; ар/^ауь/ — /)/на За/; Жомарт ИГ1МАН Е Р К 1Н Е Л Д Щ ЗАЦЫ БХЛ Тамылжиды мына кун, Уйлес^м мен унасым, Уштаскан сэт нурлы тан тегер жерге шуагын. Адалдыкпен тыныстап, К,онады елге ырыс-бак, Ерл1к болып асцактап, тазалык боп тунамын. Миуалы бак — бауым бар, Кок т!реген тауым бар, Казак деген халыктын, урпагымын танындар. Терткул журтка еленген, Терт кубылам тенелген, Тэуелс1зд!к тугыры — мен!н Ата Заным бар. Думай заман — м е т ю , Туган далам — мен1К1, М е т н ерк!Н ел!МН!Н к е н е ю д е ер!С1. Салкар бел<м — мен1К1, Шалкар кел<м — мен!ю, Ажарланды, турленд!, ата-бабам конысы. 43

Та залык та бар мунда, Даналык. та бар мунда, Тэуелс1зб1н, ерк1нм1н, екпем де жок татдырта. Намысым да коргаулы, Табысым да цортаулы, Баршамыз да б!рдейм!з Ата Зацнын алдында. Ата Зацым, ежетс1ц, Айтар сатан не деп сын, Ж елтнгенге — жалаусьщ, сур!нгенге — кемекс1н. Алмастырмас алтынта, Тыныштытым цалпында, Тэуелс1зб1н, дер бестн — ерюнджке не жетсш! 44

Жыр й/жс^'ы —^4/иа За/; Шаяхмет КУСАЙЫНУЛЫ АТА ЗАЦЫМ Зац куаныш, зац кайты, зац т)рек, Ом1р Ш1рк)н узатырак, мэнд)рек. Жупнем)з туншш, мунайтанда, А к тшекке жетпегенде элс^реп! Адамдарта суйен^ш, дэлелдетер акты да, Кортайды кеп момынды да, сакты да. Шеш:м кейде кабылданса дурыстау, Дэр1птейм1з эдш казы сотты да. Ата заным — мемлекет Т!реп, Эм:р айдын бэр! занмен журед1. Энураным, Елтанбам бэйтерег1м шындаты, Эд)летт) зандарым, осылардын журег)! Президент кун шуак, айым болса аспанда, Сол бижке «жетсем)> деп, талпынады жастар да. Зан — жуйеге батынады, ел-журтта, Эдшд1кт! 4здейд!, б[рге журген достар да! 45

Жм/; Эдш занда, эдшетс!зд1к болмайды, Шындыкпенен жаксылыкты тандайды. Занды бшмей сур1Н1П кетсен кей кезде, Тусш кетсен, тунтиыкка сол кайты! Зансыздыктан шалые басып тун1ле\\пз, С ур1нем13, ата занта кайтадан жупнемЬ. Сол кезде «тура биде — тутан жок» — деп, Достыкка, туыстыкка б!р!гем[з! Зан алдына кайтадан — ишем1з. Шындаламыз занды окып, кун!не 613, Халыкка ем1р-баки кортан болтан, Бас ием!з акпарат, бйймге 613! ^=)=!)= 46

-йыр арлуп'ы — Зй/; Смагул РАХЫМБЕК НУРЛЬ! жол Нурлы жолта енд1, М1не, туст) ел1м, Цолына алып жасампаздык !стер1н. Кермегенге — коз де соц ы р , журек жок, Аркалады Елбасымь[з Расырлардын жуктер;н! Жалтыз ез! ашты элемге ес1пн, Тербетуде болашактын бес!пн. Келер урпак мактанышпен айтады, Назарбаев Нурсултаннын ес4м1н. Мына заман неткен гажап ертеп, Ж астыц шатым кайта айналып келсе ед!... Казахстан, Ражапстан — гуран ел, Мактан тутам, куат керем мен Сент 47

Баглаи МАКУЛБЕКОВ АТА ЗАДЫМ - АЙБАРЫМ Бабалар коррап калран туран жерш, Ерк1нд1к к.ай расырда келген тегш. Нурындай тэуелс!з боп аткан таннын, Ата Заным — айбарым, елд!к белг[м. Бул к)тапта экелерд)н каны бар, Бул к)тапта аналардын ары бар. Ултын суйген урпактардын колымен, Болашактын жарцын жыры жазылар. Эдщщк пен тенд!к деген тартыста, Жанды к.иып, камшы бастык намыска. Бодандыктын шеб1н бузып шыкканбыз, Жол салранбыз ерюн кунге, рарышка. Ата Заным канмен, термен жазылтан. Эр сезш ен сергек сен1М, саз урам. Терен тег)м мен!Н сонда ершген, Эр жолында кундылырым, цазынам. 48

-йыр Тэуелсгзд)к туныгынан нэр алтан, Мен1н халкым ерен болып жаралтан. Ертещ онын бупнгшей бакытты, Алта карай жетелейад ак арман. Келешект1ц кемел!не кол созтан, Ата Заным — абыройым, ар-ождан. Тамырында теп жатыр Тур)кпц, Бабалардьщ ер рухы — ак маржан. Кез!М жок Ж[гер1м кум, жасытандай, Ата Занмен кец!Л1м тасытандай. Элем 613Д1 таныды тер1н берш, Жиырма б)р!нш) — таламат тасыр болтай! 49