คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุ่น

ท�ำไมพ่อแม่ถึงรักลูกไม่เท่ากัน • เวลาใชช้ วี ติ กบั ลกู แตล่ ะคนไมเ่ ทา่ กนั (ส่วนรว่ มในการใชช้ วี ิต) • ลกู บางคนมีปัญหาท�ำใหร้ ักห่วงมาก • ลูกบางคนท�ำให้พ่อแม่ภาคภมู ิใจ ลูกมักจะมองว่าพ่อแม่รักลูกไม่เท่ากัน แต่ในความเป็นจริงแล้วพ่อแม่ ย่อมรักลูกทุกคน เพียงแต่อาจจะมีปัจจัยบางอย่างท่ีท�ำให้มีการแสดงออก ต่างกัน เชน่ ลูกคนน้สี ขุ ภาพไมแ่ ขง็ แรง ตอ้ งดูแลใส่ใจเปน็ พิเศษ หรอื ลูกอยู่ใน สภาพแวดล้อมท่ีอันตราย เพ่ือนๆ ติดสารเสพติด ต้องคอยถามไถ่ติดตาม ใกล้ชิดหรือลูกบางคนช่างอ้อน คุยสนุก ท�ำให้พ่อแม่อารมณ์ดี มีความสุข ก็ชอบพดู คยุ ด้วย เปน็ ต้น ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุ่น 93

โรงเรียน... บ้านหลังทีส่ องของวัยรุ่น  สัมพันธภาพกับครู ท�ำไมครู-นกั เรยี น ไม่เขา้ ใจกนั ท�ำไม ท�ำไม - ครูต้องคอบจบั ผิดพวกเราตลอดนะ - เด็กพวกน้ถี งึ สอนไม่จ�ำ - ครูเราน่ีหวั โบราณจรงิ ไมอ่ ัพเดทเลย พดู ไม่เข้าใจ - ยังจจู้ ้จี ุกจิกไดอ้ ีกมย้ั อาจารย์ - ดื้อขนาดนี้ เอาแต่ใจ - อะไรอะไร กฉ็ นั อาบน้ำ� รอ้ นมากอ่ น ชอบทำ�ผดิ ระเบียบจรงิ - คิดวา่ ครโู ง่ตามไม่ทนั เหรอ 94 คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุน่

เพราะ - นักเรยี นและครูมหี ลายสิง่ ที่ตา่ งกนั เช่น บทบาทหนา้ ท่ี และวยั - ความคาดหวังของนกั เรียนตอ่ ครูและของครตู ่อนักเรยี น บางครงั้ เมอื่ ไม่เป็นอยา่ งท่ีหวงั ท�ำ ให้เกิดความผดิ หวัง โกรธ ไมพ่ อใจ เสียใจ ก่อให้เกดิ ความไม่เขา้ ใจ / ขดั แย้ง ท�ำไงดี เราไม่จำ� เปน็ ตอ้ งเขา้ ใจทกุ เรือ่ ง หรือทุกคน แต่ใช้การปรบั ตวั เขา้ หากนั คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุน่ 95

ลองคิดแบบนี้ นา่ จะใชไ้ ด้หรอื เปล่า • ครูเขาบ่นนะดแี ล้ว แสดงวา่ เขาสนใจ เขารัก • ครไู ม่ อัพเดท ชวนมาอัพเดท SOCIAL เลยแลว้ กนั • ดๆู ๆ วันนีอ้ าจารย์ลมเสีย อยหู่ า่ งๆ กอ่ น ดีกว่า • อาจารย์ ขา ฟงั พวกหนนู ดิ นะคะ (อ้อนสกั หนอ่ ย) เราเป็นนกั เรียนต้องทำ�ตามบทบาทหนา้ ทขี่ องเรา • เด็กๆ เขากม็ คี วามคิดของเขา ลองฟงั ดูสักหนอ่ ยกด็ ีนะ • แสดงออกถึงความเอาใจใส่ด้วยการสังเกต สอบถาม ทุกข์สขุ ของเดก็ เป็นระยะ • แสดงการยอมรับในตัวเด็กด้วยการฟังความคิดเห็น ของเด็กอย่างต้ังใจหรือแม้แต่การแสดงออกให้เด็ก เห็นว่าครูเป็นที่พึ่งให้แก่เขาได้ โดยการรับฟังปัญหา และช่วยกันคดิ วธิ ีแกไ้ ขร่วมกนั ย่ิงขนึ้ • สำ�คัญที่สุด คือ สร้างสัมพันธภาพที่อบอุ่นและใกล้ชิดกับ นกั เรยี นได้ โดยยอมรบั ความเปน็ ตวั ตนของนกั เรยี น ความจรงิ ใจ และรว่ มเขา้ ใจความรูส้ ึก 96 ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุ่น

ท�ำไมแต่ละห้องต้องมีครูที่ปรึกษา ไวแ้ ก้ปัญหา ใหป้ รกึ ษาหารือ หรือไวซ้ ำ้� เตมิ , จจู้ ้ขี ้บี น่ , จบั ผดิ หรอื - ในกรณีที่มีปัญหาหรือมีเร่ืองไม่สบายใจครูที่ปรึกษา จะรับฟัง สามารถให้คำ�ปรึกษา/หาแนวทางแก้ไขปัญหาได้ และครทู ปี่ รกึ ษาเปรยี บเสมอื น พอ่ แม่ คนทส่ี องดแู ลเราเหมอื น ญาติผ้ใู หญค่ นหนง่ึ - ชว่ ยพฒั นาทกั ษะชวี ติ ใหเ้ ราสามารถผา่ นพน้ เสน้ ทาง แต่ละชว่ งของชวี ิตไปได้ด้วยดี คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุ่น 97

เราจะท�ำอย่างไร ถ้าครูชอบสนใจเฉพาะคนเรียนเก่ง ต้องท�ำได้ ทำ�ตัวเอง ให้เก่ง และ ดี ในด้านที่ชอบ และสนใจ - ใหห้ าจดุ ดี จดุ เดน่ ของตนเองให้เจอและ พัฒนาไปในทางที่ดีขนึ้ - เสรมิ สรา้ งคณุ คา่ และความภาคภมู ใิ จใน ตนเอง โดย 1) รทู้ นั ความคดิ ทม่ี ผี ลใหเ้ รารสู้ กึ ดขี นึ้ หรอื ท�ำ ใหเ้ รารสู้ กึ แยล่ ง • เลือกความคิดที่ช่วยสร้างพลังใจ พัฒนาตนเองให้เกิด ความภาคภูมิใจ เช่น เมื่อต้องทำ�งาน หรือเรียนในวิชาท่ีเราไม่ชอบ แต่เราก็จำ�เป็นต้องทำ�ในสิ่งน้ัน เลือกคำ�พูดบอกตัวเองในการสร้าง พลังเสมอๆ เช่น “ฉันจะพยายาม” “ถ้าคนอ่ืนเขาเรียนได้ฉันก็ต้อง ท�ำ ได”้ “ฉนั ท�ำ ได”้ “ไมม่ อี ะไรยากเกนิ ไปหรอก ถา้ เรามคี วามพยายาม เรียนรู้” เราก็จะมีกำ�ลังใจที่จะสามารถฝันฝ่าอุปสรรคต่างๆที่ต้อง เผชญิ ได้ • หากเราคดิ ทางลบวา่ “แยจ่ งั ฉันท�ำ ไม่ได้หรอก” เราก็ยิ่ง รู้สกึ ทอ้ แท้ ไมม่ กี ำ�ลังใจทจ่ี ะพยายามทำ�สงิ่ นน้ั 2) ค้นหาความสนใจ ความถนัด จุดมุ่งหมาย และจุดเด่นของ ตนเอง แลว้ พยายามใหเ้ กิดเปน็ ผลส�ำ เรจ็ ท่ภี าคภมู ิใจ 3) ฝกึ มองโลกในแง่ดี มองตนเอง และคนอน่ื ในแงด่ ไี วก้ ่อน 4) ยอมรับขอ้ ดขี ้อเสยี ของตัวเอง ไมค่ ิดเปรยี บเทยี บกับคนอ่ืน 98 คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุ่น

5) หม่ันดแู ลรา่ งกายและจิตใจใหส้ ดชื่น แข็งแรง อยู่เสมอ 6) ใหเ้ วลาและโอกาสกับตัวเองในการเรมิ่ ต้นใหม่ 7) จงมองดา้ นดขี องตวั เอง 8) พยายามเรยี นรูแ้ บบอย่างความคดิ ดีๆจากบุคคลหรือ สง่ิ ตา่ งๆรอบข้าง เราจะท�ำอย่างไร ถ้าเราคิดว่าครูมีอคติกับเรา ต้องท�ำให้ ได้ - ส�ำรวจตนเอง/มองตนเองวา่ ท�ำดแี ลว้ หรือยัง หรือท�ำส่ิงใดท่ีเป็นความเดือดร้อน เสยี หายใหก้ บั คนรอบขา้ งหรือไม่ - เดินเข้าไปพูดคุยกับครูอย่างเปิดใจ ถามไถ่เพ่ือให้ไม่รู้สึกค้างคาและคลายความ ไม่สบายใจ - หาครูที่ปรึกษาเพ่ือพูดคุยบอกเล่าความไม่สบายใจและ หาทางออกของปญั หา ระหวา่ งเรา -ครู - ให้ถามตัวเองว่า ในชีวิตเคยรู้สึกอคติกับใครบ้างไหม? และให้มองเป็นเรื่องปกติของทุกคนที่สามารถเกิดขึ้นได้ ในชีวิตจริง ย่อมมีท้งั คนชอบ คนชัง คนเฉย ๆ กับเรา - ท�ำดีกบั ครูอยา่ งสมำ่� เสมอ ผลจะเป็นอย่างไรไมส่ �ำคัญ เราท�ำ ดที ่สี ดุ แล้ว ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุน่ 99

ท�ำไมครูมีอภิสิทธิ์มากกว่านักเรียน เช่น ขนึ้ ลิฟต์ ได้ แต่นักเรียนห้าม ท�ำไม ไม่ใช่เร่ืองอภิสิทธ์ิพิเศษเฉพาะในครู แต่เป็นเร่ือง ของกฎระเบียบของแต่ละโรงเรียน เราต้องยอมรับและ เข้าใจในกฎระเบียบของโรงเรียนต่อไปภายหน้าเรา ก็ตอ้ งเผชิญกับกฎของหนว่ ยงาน องคก์ รทเี่ ขา้ ไปทำ�งาน ต่อไป 100 คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุน่

 การเรียน การใช้ชีวิตในโรงเรียนแค่มาเรยี นหนังสือเหรอ การใช้ชวี ิตในโรงเรยี น แคม่ าเรยี นหนงั สือเหรอ การเรยี นมีอะไรน่าสนใจ มากกว่าอ่านเขียนไหม การใชช้ วี ิตในโรงเรียนมอี ะไรมากกวา่ ทค่ี ดิ 1) สร้างสงั คมใหม่ มเี พื่อนใหมๆ่ 2) ฝึกการใชช้ ีวิตในสงั คม - อยรู่ ่วมกับผอู้ ่นื และฝึกเคารพกฎกติกา ฝกึ การยอมรบั ซึง่ กนั และกนั ไม่เอาแตใ่ จเป็นใหญ่ - ถ้าไม่รู้จักปรับตัวก็จะอยู่กับใครไม่ได้ เมื่อรู้จักปรับตัวทำ�ให้ อยกู่ ับใครกไ็ ด้ - เรยี นเพอ่ื ฝกึ ทกั ษะ และไดร้ บั ประสบการณก์ ารแกไ้ ขปญั หาชวี ติ 3) การได้ทำ�กจิ กรรมต่างๆ เพ่ือ - พัฒนาดา้ นสขุ ภาพ (Health Development) - พฒั นาดา้ นมนุษยสมั พันธ์ (Human Relationship) - พฒั นาการเปน็ พลเมืองดี (Civic Development) - พัฒนาตนเอง (Self Development) ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุ่น 101

เรยี นเยอะไปไหม บางวิชาก็ไม่ได้เอาไปใช้ เรยี นเยอะไปไหม บางวิชาก็ไมไ่ ด้เอาไปใช้ - เรียนเพ่ือเป็นแนวทางในการค้นหาตนเอง ค้นหาสิ่งที่ชอบ ความถนัดของตนเองเพื่อนำ�ไปสู่ การเรยี นต่อและเลือกอาชพี ในอนาคต - เรียนเพ่ือเป็นพ้ืนฐานสำ�คัญที่จะทำ�ให้เติบโต ไปเป็นผู้ใหญ่ท่ีสามารถทำ�งานได้ดีในวิชาชีพของ ตนเองได้ในอนาคต 102 ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุน่

ไม่ชอบไปโรงเรียน ทำ� ไงดี ไมช่ อบไปโรงเรียนเลยจริงๆ - ตน่ื เชา้ มาก - ไมช่ อบแตล่ ะวชิ า - ไมช่ อบการเรยี นการสอน ของอาจารย์ - ปรบั เวลานอน นอนให้เรว็ ข้ึนอีกนิดจะท�ำให้นอนไดเ้ ต็มอม่ิ ขน้ึ - ปรบั เวลาตื่น ให้ตื่นเรว็ ขน้ึ สกั ประมาณ 15-20 นาที เพื่อให้ได้มี เวลาปรับตัวจากอาการงวั เงยี - บางวชิ าท่ีเราไม่ชอบ แต่เรากจ็ �ำเปน็ ต้องเรียน เพราะวิชาพวกน้ี เป็นพน้ื ฐานในการเรยี นตอ่ ในอนาคตของเรา - สไตล์การสอนมีความแตกต่างกัน แทนท่ีเราจะน่ังอยู่เฉยๆ เราก็ใช้เวลานี้ไป พูดคุยกับอาจารย์อย่างสุภาพและอธิบาย เกย่ี วกบั ปญั หาการสอนของอาจารยจ์ ะดกี วา่ มาก - ถามอาจารย์เกี่ยวกับปัญหา พูดหรือ ขอความช่วยเหลือให้อาจารย์ช่วยอธิบาย เพิม่ เตมิ เพือ่ ท�ำคะแนนให้ดีขึน้ กวา่ เดิม ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุ่น 103

- สร้างแรงจูงใจในการไปโรงเรียนให้กับตัวเอง นึกถึงวิชาที่ชอบ อาจารย์ท่ชี อบ การไดไ้ ปเจอเพอ่ื นๆ - การไปโรงเรียนแสดงถึงการมีวินัยและความรับผิดชอบท่ีมีต่อ บทบาทหน้าท่แี ละชีวิตของเรา สิ่งส�ำคัญ เราควรคิดเสมอ แม้ว่าอาจารย์อาจจะมีทัศนคติที่ ไม่ตรงกับพวกเราบ้าง เราก็ต้องให้ความเคารพต่อความคิดเห็นนั้นๆ เพราะทุกความคิดเห็นย่อมมีคุณค่า และการเรียนรู้ที่จะเคารพ ความคดิ เหน็ ของอาจารยท์ แี่ ตกตา่ งกบั เราเปน็ การฝกึ การรจู้ กั ปรบั ตวั ซงึ่ จะส่งผลตอ่ การใช้ชีวิตในสังคม เรียนไม่รูเ้ รอ่ื ง เรยี นไม่รเู้ รอ่ื ง ตอ้ งท�ำยงั ไง เรยี นชิวๆ สนุกกับการเรยี นในวชิ าท่ีชอบ ไมส่ นใจเกรด ท�ำในสง่ิ ทชี่ อบ อยา่ ไดแ้ คร ์ ตั้งใจเรยี น 104 คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุน่

1) ลองทบทวนบอ่ ยๆสิ ในเรอ่ื งทเ่ี ราไมร่ เู้ รอื่ ง หรืออาจจะให้เพื่อนๆ ช่วยอธิบายให้ฟังก็ได้นะ แล้วไม่ต้องเครียดกับมันมาก เพราะยิ่งเครียดจะ ยง่ิ ไม่เขา้ ใจ อยา่ ลมื เพื่อน .. พ่ึงได้เสมอ 2) ถามอาจารย์ตรงๆเลย บอกเลยว่าเรา ไม่เขา้ ใจ ขออกี รอบ ขออีกที แคน่ ก้ี ็เขา้ ใจแล้ว 3) มีหลักการเรียนเก่งมาฝาก มี 4 ขนั้ ตอน 3.1 ท�ำสรปุ โน๊ตย่อ (สรปุ ความเข้าใจ ไมใ่ ช่ย่อความ) (ท�ำตอนอา่ น หรือ ฟงั คร)ู - ฝึกอ่านเน้ือหาในหนังสือ เป็นช่วงส้ันๆ (2-3 บรรทัด) ลองท�ำความเขา้ ใจ แลว้ เขียนความเขา้ ใจลงในสมุดโนต๊ (เล่มใหญย่ งิ่ ดี) - ฝกึ การเชอ่ื มโยงความคดิ ตา่ งๆ ทเ่ี ขยี นลงไป เขยี นเพมิ่ เตมิ ความคดิ ความเขา้ ใจ 3.2 ทบทวน,ขยายความ (ท�ำความเขา้ ใจซำ้� ) - อา่ น เขียน ทบทวนโน๊ตย่อน้นั ๆ - ใชป้ ากกาสี ดินสอสขี ดี ท�ำเคร่อื งหมาย วงกลมล้อมรอบ ระบายไฮไลท์ 3.3 ฝึกทักษะ (เขียนซ้�ำ คิดซ้ำ� ) จ�ำนวนมากครงั้ ทีส่ ดุ - ฝึกการอ่าน คิด เขยี นซ้�ำให้บอ่ ยทีส่ ุด - อยา่ ลมื เช่อื มโยงความคิด ความหมายต่าง ๆ ไปดว้ ย 3.4 การทดสอบ ท�ำข้อสอบ (จับเวลา ตรวจคะแนน ดูเฉลย และท�ำซำ้� ) - ฝกึ ท�ำแบบฝกึ หดั , ขอ้ สอบบอ่ ยๆ ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุน่ 105

เรียนให้มีความสุข เรยี นสขุ สนุก ทำ� อยา่ งไร/เรียนอยา่ งไร ใหม้ ีความสุข 1) อย่กู บั เพ่อื นทีเ่ ราชอบ 2) หาแรงจูงใจในการเรยี น 3) หากิจกรรมทเี่ ราชอบ 106 คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุน่

แนวทาง หากเราเรยี นรูท้ ีจ่ ะปรบั ตัวเข้ากบั ชีวติ ในวัยเรยี นได้ ความสขุ ก็จะตามมา ปรับตัวเข้าหาเพ่ือน สนุกเฮฮาด้วยกัน ปรับทุกข์ด้วยกัน ติววิชาท่ีถนัดให้กัน ท�ำกิจกรรมของโรงเรียนด้วยกันได้ ปรับตัวเข้ากับครู รู้ว่าครูแต่ละคนมีรูปแบบการสอนแบบไหน ต้องท�ำ อยา่ งไร ครูจะได้ถา่ ยทอดวิชาใหเ้ ราและเพือ่ นร่วมห้องเรยี นในบรรยากาศทด่ี ี ปรับตัวเข้าหาวชิ าที่เรียน บางวิชาอาจจะไม่คอ่ ยชอบ พยายามหาจดุ ดี ของวชิ านน้ั อยา่ เพง่ิ หนี ยี้ เบ่อื ไม่เช่นนั้นจะยิ่งหา่ งไกลกนั ออกไป เหมือนคน ไม่รจู้ กั คุยกนั เวลามีปัญหาเกิดขน้ึ จะยงิ่ ไมเ่ ข้าใจกันเขา้ ไปใหญ่ มาถึงการสอบ \"ท�ำให้ดีที่สุดโดยไม่ต้องหวังผล\" อย่าไปคาดหวัง กับเกรด อย่าไปเครียดเกินไป การสอบเป็นการทดสอบว่าท่ีเราเรียนมาน้ัน เข้าใจในเนื้อหาขนาดไหน เน้ือหาที่เราเข้าใจอาจไม่อยู่ในข้อสอบก็ได้ และ เนื้อหาที่เราไม่เข้าใจก็อาจเป็นข้อสอบ ดังนั้นหากท�ำไม่ได้ ถือว่าข้อสอบคือ การเรียนรู้เร่ืองใหม่ๆ อีกเร่ืองหน่ึง และต้องกลับมาพิจารณาตนเองด้วย ถา้ ขเ้ี กยี จอา่ นหนงั สอื ไมเ่ ขา้ หอ้ งเรยี นบอ่ ยๆ ไมเ่ คยทบทวนต�ำราเลย ไมเ่ ขา้ ใจ อะไรก็ปล่อยๆ มันไป อย่างน้ีแล้วคะแนนออกมาไม่ดี ก็ต้องปรับปรุงใน สง่ิ เหล่านี้ ไม่ใช่ปลอ่ ยเลยไปเพราะคดิ วา่ เกรดไม่ดี กค็ งเพราะคนอื่นๆ เขาเกง่ ช่วงชีวิตในวัยรุ่นเป็นอีกช่วงหนึ่งท่ีจะได้ใช้ชีวิตอย่างสนุกสนาน เพราะ วัยรุ่นเป็นวัยที่สดใส หากมองโลกในแง่ดี มีน�้ำใจให้คนอื่น ไม่กดดันตัวเองว่า ต้องได้คะแนนเท่านนั้ เทา่ นี้เกินไป คงจะมีความสขุ ได้ไมย่ าก อย่าลืมว่า \"ความสุข\" อยู่ที่ใจ ถ้าลืมไปก็ตามเอามาซะนะ ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุ่น 107

การใช้ชีวิตในโรงเรียนอย่างมีความสุข ทำ� ไมโรงเรยี นต้องมี กฎระเบียบเยอะแยะ ท้งั ๆ ที่นักเรยี น ก็ไม่เคยทำ� ตาม เช่น เขา้ แถวเคารพธงชาติ / เข้าแถวซ้อื อาหาร / การแตง่ กาย - เพ่ือเป็นกฎ-กติกาในการอยู่ร่วมกันในสังคม เปรียบเสมือน แบบฝึกหดั เล็กๆ ก่อนออกไปสสู่ ังคมใหญ่ วธิ ปี รบั ความคดิ ไมใ่ ห้ทำ� ผดิ กฎโรงเรยี น - ถา้ เรารสู้ กึ ไมอ่ ยากท�ำตามกฎระเบยี บของโรงเรยี น เราอาจตอ้ งสรา้ งแรงจงู ใจโดยการมองไปถงึ คนทข่ี าดโอกาส หลายคนท่ีไม่โชคดีพอที่จะได้รับการศึกษา เราโชคดีกว่า ควรจะตอ้ งพยายามท�ำตวั เปน็ นกั เรยี นทดี่ นี เี่ ปน็ สง่ิ ทเี่ ราควร คิดเสมอในเวลาที่เราไม่ยอมรับหรือไม่ต้องการท�ำตาม กฎระเบยี บ - ขอเหตผุ ลทเี่ รายอมรบั ไดใ้ นการตง้ั กฎระเบยี บเพอื่ หาทม่ี าทไี่ ปของ ระเบยี บเหล่าน้นั - คิดถึงสิ่งที่ได้จากการท�ำตามกฎระเบียบ ท�ำให้ถูกมองว่าเป็น คนมีวฒุ ภิ าวะ มคี วามรับผดิ ชอบ ปรับตัวได้ดี เปน็ ท่รี ักของผคู้ นโดยทว่ั ไป 108 คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุ่น

วธิ กี ารใชช้ วี ิตในโรงเรยี น ท่ามกลางความแตกตา่ งของฐานะ - ยอมรับในความเป็นเรา ฐานะของเรา อยา่ ไปเลียนแบบเขา และไมต่ ้องสนใจ - ทง้ั โรงเรยี นคงไมใ่ ชม่ แี ตเ่ พอ่ื นๆ ฐานะดหี มด ถา้ ล�ำบากใจเรากต็ อ้ งเลอื กคบกบั เพอ่ื นทไ่ี มส่ นใจฐานะ หรอื ฐานะใกล้เคียงกับเรา วิธกี ารบริหารเวลา - เราจะตอ้ งมกี ารจัดเวลา - การก�ำหนดการ/การวางแผน - การจดั ล�ำดับความส�ำคญั ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุน่ 109

แนวทาง ใน 1 วนั ทุกคนมีเวลาเท่ากัน 24 ชวั่ โมง แลว้ ใน 24 ชว่ั โมง ควรท�ำอะไรบา้ ง ซง่ึ โดยทว่ั ไปแลว้ การจดั เวลา ท่ีท�ำให้เข้าใจง่ายนั้น จะแบ่งจ�ำนวน 24 ชั่วโมงของวัน เปน็ 3 สว่ น และไดส้ ตู รคอื 8 : 8 : 8 ซงึ่ จะมลี กั ษณะดงั น้ี  8 ช่วั โมง ส�ำหรบั การนอนหลบั พกั ผอ่ น  8 ช่วั โมง ส�ำหรบั การเรยี น  8 ช่ัวโมง ส�ำหรับกิจวัตรประจ�ำวันต่างๆ เช่น อาบน้�ำ แต่งตัว รบั ประทานอาหาร เดินทาง เข้าสังคม ตลอดจนกิจกรรมยามว่าง นอกจากนั้น การจัดล�ำดับของสิ่งท่ีท�ำนั้นก็ช่วยท�ำให้ใช้เวลาอย่างมี ประสิทธิภาพได้ อยา่ งนอ้ ย ๆ จะชว่ ยใหต้ ัดสนิ ใจไดง้ ่ายข้ึนว่าควรเรม่ิ ท�ำสง่ิ ใด ก่อนหลงั ดี ซึง่ มอี ยู่ 4 กล่มุ ได้แก่ 1) ส�ำคัญและเร่งดว่ น เป็นส่งิ ทีจ่ �ำเปน็ และต้องท�ำทันที 2) ส�ำคัญแต่ไม่เร่งด่วน เป็นส่ิงที่มีความส�ำคัญ และสามารถวางแผนไว้ ลว่ งหนา้ ได้ 3) ไม่ส�ำคัญแต่เร่งด่วน เป็นส่ิงท่ีท�ำก็ได้ไม่ท�ำก็ได้ ซึ่งต้องเผชิญและ ต้องตัดสินใจในขณะน้นั ทันที 4) ไม่ส�ำคัญ และไม่เร่งด่วน เป็นสิ่งที่ท�ำไปตามอารมณ์หรือความรู้สึก ซึง่ ท�ำให้เสียเวลาโดยเปลา่ ประโยชน์ 110 คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุ่น

แนวทางการเรียนต่อมหาวิทยาลัยในต่างประเทศ อยากเรยี นต่อ มหาวทิ ยาลยั ตา่ งประเทศ - ฝึกฝนทกั ษะการใช้ภาษาอังกฤษ (ฟัง-พดู -อ่าน-เขียน) - ศึกษาหาความรู้เพ่ิมเติม เช่น จากประสบการณ์ของรุ่นพี่ เพื่อนท่ีเคยไปมา จากเว็บไซต์ จากสถานฑูตต่างประเทศที่มี ข่าวสารเรื่องทุนการศึกษาต่อต่างประเทศ เปน็ ตน้ - ไปคอร์ส summer ส้ันๆ ในโครงการท่ีสนใจ ประเทศที่สนใจ เพ่ือทดลองการใช้ชีวิต เรียนรู้วัฒนธรรม ประเพณี และผู้คน วิถีชีวิต ของผคู้ นในประเทศนนั้ ๆ แนวทาง ตวั อย่างการเตรยี มตวั ระยะเวลา 3 ปโี ดยประมาณกอ่ นเรยี น  ค้นหาสถาบนั ท่สี นใจและตรวจสอบประเภทการสอบ รวมถึงคะแนน IELTS หรอื TOFEL ท่ีต้องการ ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุน่ 111

 ต้ังใจเรียนและรักษาคะแนนเกรดให้อยู่ในเกณฑ์ที่ดีในสถานศึกษา ปัจจบุ นั .  หาศูนย์สอบที่ใกล้บ้านหรือเดินทางสะดวก และวางแผนวันที่สอบท่ี จะสมคั รสอบซึง่ ควรจะมีระยะเวลาเตรียมตวั 12 - 14 เดือน ก่อนลงทะเบียน ศึกษาตอ่  เร่ิมเตรียมตัวสอบโดยท�ำความคุ้นเคยกับการสอบและจับเวลาใน การฝึกท�ำข้อสอบ  คน้ หาวา่ ทางสถาบนั มคี วามตอ้ งการของผลคะแนนการสอบประเภท อนื่ อกี หรือไม่ 15-18 เดือนก่อนลงเรียน ค้นหาข้อมลู ของประเทศท่ีตอ้ งการจะไปจากแหลง่ ข้อมูลทเ่ี ช่ือถือได้ 12-14 เดอื นกอ่ นลงทะเบียน  สอบ IELTS หรือ TOFEL ถ้าไม่ได้ผลคะแนนตามที่ต้องการ หาค�ำแนะน�ำเพื่อผลคะแนนท่ีดีข้ึนในการสอบใหม่ เช่น คอร์สและแหล่ง ข้อมูลการสอบ IELTS หรือ TOFEL เตรียมแฟ้มแยกสถาบันที่ต้องการจะ ศึกษาต่อส�ำหรับการเก็บใบสมัคร รายละเอียดการติดต่อ และใบเสร็จรับเงิน อ่านใบสมคั รอยา่ งรอบคอบและย่นื เอกสารภายในชว่ งเวลาทสี่ ถาบนั ก�ำหนด 10-12 เดือนกอ่ นเรยี น  สมัครเรยี นสถาบนั ทเ่ี ลือก  เตรยี มเอกสารทางการเงินหรอื ใบสมัครทุนการศกึ ษา (ส�ำหรับนกั เรยี นทุน)  ตรวจเช็ควธิ กี ารขอวีซา่ 6-9 เดอื นก่อนเรียน ควรทราบแล้วว่าสถาบันไหนบ้างได้ตอบรับในการเป็นนักเรียนของ สถาบัน 3 เดอื นก่อนเรียน ควรตรวจสอบและแน่ใจวา่ ไมม่ ีอะไรติดขดั ส�ำหรบั วซี า่ 112 คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุ่น

เตรียนมอตกัวจใาหก้พการรอ้ เตมรีทมตั้งัวรเา่ รง่ือกงสาอยบคแวลาะมกคาิดรหแาลทะ่ีเรจียิตนใแจล้ว ส่ิงส�ำคัญคือ การเตรียมตวั ให้พรอ้ ม อาจจะฟังดูเหมอื นงา่ ย แคท่ ํา check list จดั กระเปา๋ ซึ่งก็มีหลายๆ คนแนะนําไว้แล้วว่า ไปเรียนต่อท่ีไหน ต้องเอาอะไรไปบ้าง แต่ในความเป็นจริงแล้วมันไม่ใช่แค่นั้น เวลาเรามาเรียนต่อเราจะพบเจออะไร ทไ่ี มค่ าดคดิ หลายอยา่ ง เชน่ การเจอเพอื่ นใหมๆ่ (ทอ่ี าจจะไมไ่ ดเ้ ขา้ ใจเราทกุ คน) การเจอหนังสือและเอกสารทางวิชาการ การเข้าเรียนเป็นภาษาอังกฤษ (ถา้ ใครไมเ่ คยเรยี นอนิ เตอร์มากอ่ นจะเครียดมาก) การเตรียมตัวอย่างแรก คอื การเตรียมตัวดา้ นภาษา ถงึ แมเ้ ราจะสอบ ผ่านเกณฑ์ของมหาวิทยาลัยแล้วก็ตาม แต่การมาเรียนต่อนั้นเป็นอีกเร่ือง ภาษาท่ีอาจารย์ใช้ คําศัพท์และโครงสร้างประโยคในหนังสือเรียนและ บทความทางวิชาการส่วนใหญ่มักจะ “ยาก” และ “ซับซ้อน” กว่าภาษาพูด ปกติ แนะนําให้ลองหาหนังสือที่เกี่ยวข้องกับวิชาที่เราจะเรียนมาอ่านก่อน และรีบเรียนรู้คําศัพท์ท่ีเก่ียวข้องเอาไว้ เวลาไปเรียนจะได้ไม่ตกใจ เพราะ อาจารย์ที่ต่างประเทศสอนไม่เหมือนที่ประเทศไทย วิธีเรียนแบบห้องเรียน ตา่ งประเทศจะไมม่ าอธบิ ายคําศพั ทใ์ หเ้ ราฟงั วธิ ที �ำการบา้ นสง่ กจ็ ะเปน็ อกี แบบ เราต้องทําตัวเองให้เก่งเท่ามาตรฐานของต่างประเทศ บางคนอาจจะเลือกไป เรียนปรับพื้นฐานก่อนเปิดเรียนหรือถ้ามีทุนและเวลาอาจเดินทางไปก่อนเพ่ือ เตรียมตัว การเตรียมตัวอย่างท่ีสองคือ การเปิดใจให้กว้าง การมาเรียนต่อ ต่างประเทศ คือ การเปิดโลกใหม่ ทุกคนมาจากประเทศต่างๆ เติบโตมาใน สภาพแวดล้อมและ วัฒนธรรมท่ีแตกต่างกันเป็นไปไม่ได้ที่จะให้ทุกคนมี มุมมองเหมือนกับเราท้ังหมด ดังนั้น “ทําใจ” ซะว่าเราจะต้องเจอบางคน ที่เราไม่ชอบ เราอาจจะโดนใครบางคนไม่ชอบ เป็นเรื่องธรรมดา เอาสมอง ของเราไวต้ ัง้ ใจเรยี นดีกว่า เพราะความรจู้ ะอย่กู ับเราไปตลอดชีวิต แต่คนท่ีเรา ไมช่ อบอยูก่ บั เราแค่ไม่กปี่ ี การเตรยี มตวั อย่างทีส่ ามคือ การเตรียมตวั ทจี่ ะใชช้ วี ิตดว้ ยตวั เอง เชน่ การทําอาหาร การดแู ลสุขภาพ เป็นตน้ “ต้องอดทนและต่อสู้เพื่ออนาคตของเรา” คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุ่น 113

วางตัว วางใจ มีความสุขในสังคม พ่คี รบั ... ท�ำไงให้สงั คม ยอมรบั ครบั ? ผมจะทำ� ไง ให้คนรอบๆ ตวั ยอมรบั ได้ อย่ยู งั ไงให้มีความสขุ ครับ ไมม่ ีใครเขา้ ใจวยั ร่นุ เลย้ ยยยยยยย... ‘ความสุข’ สร้างได้จากตัวเราครับน้อง ก็แค่ทำ�ตัวปกติ เป็นตัวของตัวเอง รู้หน้าที่ ตนเอง และมีความรับผิดชอบทั้งต่อตนเอง ผู้คนรอบข้าง และสังคม ไม่ทำ�ให้ใคร เดอื ดรอ้ น และวยั รนุ่ ตอ้ งรจู้ กั เคารพกฎ-กตกิ า ของสังคมดว้ ยนะครับ 114 ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุ่น

รำ� คาญเด็กแว้นท�ำไงดี? 1. แจ้งผู้ใหญ่ในบ้าน ผู้ปกครอง ผู้นำ�ชุมชน ผู้ใหญ่บ้าน-กำ�นัน หรือคนในชุมชนให้ช่วยกัน สอดสอ่ งดแู ล 2. แจง้ พตี่ �ำ รวจ 191 หรอื สถานตี �ำ รวจใกลบ้ า้ น เพ่อื หาทางป้องกันเหตกุ ารณ์อน่ื ทีจ่ ะตามมา 3. ระมดั ระวงั ตวั เองและไมน่ �ำ ตวั เองเขา้ ไปใกล้ บริเวณสุ่มเสี่ยง หรอื ยุ่งเกีย่ วกบั แกงคม์ อเตอรไ์ ซค์ คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุน่ 115

เกบ็ ขา่ ว มาเล่า ความบา้ บนถนน... ความท้าทายในสนามแขง่ “เขาเหลา่ นค้ี อื คนทต่ี อ้ งการโอกาส พอเขารวู้ า่ มี “โครงการจากถนนหลวง สู่สนามแข่ง” เกิดข้ึน เขาก็รู้สึกขอบคุณโครงการน้ีท่ีเปิดโอกาสและเปิดพื้นที่ ให้กับเยาวชนเหลา่ น้ันได้มาอยู่ในพื้นท่ี พ่อแม่ก็สนับสนุนเด็ก ซ่ึงแต่ก่อนลูกๆ ต้องหนีพ่อแม่มา แต่เด๋ียวนี้พ่อแม่พาลูกมาแข่งรถ จากเดิมอยู่บนท้องถนน ไม่มีคนควบคุม ไม่มีกรรมการไม่มีกติกาอยู่ที่อารมณ์ความรู้สึก ฉะน้ัน มนั ตา่ งกนั มปี ญั หาในสนามเรามีคนชว่ ย มีปญั หาในถนนมีแตค่ นประณาม” จากสถิติการจับกุมตลอดปี 2555 พบว่า มีการจับกุมแข่งรถได้ทั้งสิ้น 64,416 คดี ด�ำเนนิ คดผี ขู้ บั ขี่ และผสู้ นบั สนนุ ตาม พ.ร.บ.จราจรทางบก จ�ำนวน 41,920 คดี ด�ำเนินการกับร้านแก้ไขดดั แปลงตกแตง่ 387 คดี และความผดิ อืน่ ตาม พ.ร.บ.รถยนต์ อกี 12,107 คดี “ท้ายท่ีสุดมันเป็นเร่ืองของความท้าทายท่ีวัยรุ่นต้องการจากการได้ แหกกฎ การซิ่งรถบนถนนมันท้าทายกว่าในสนามแข่ง มันให้ความรู้สึก ท่ีแตกต่าง ฉะนั้น บางคนก็จะเลือกซิ่งอยู่บนถนนแม้จะมีตัวเลือกให้ไปวิ่งใน สนามแขง่ กต็ าม” http://m.manager.co.th/Daily/detail/9570000045875 116 ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุ่น

วัยรุน่ ..รูย้ ัง? “มนุษย์ป้ า” คือใคร? เอิ่ม..ป้า หนูกอ็ ยากร้.ู .. เหมือนกัน... ท่ีมา : www.manager.co.th ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุ่น 117

แล้วทำ�ไมสังคมไทยต้องมีมนษุ ย์ป้ าด้วยล่ะน่ี ไม่เขา้ ใจ#.#? ต้องยอมรับว่าเป็นเร่ืองปกติของสังคมที่มีความ หลากหลาย ร้อยพ่อพันแม่ วัยรุ่นควรรู้จักการ “ยอมรับ” ในสิ่งทเ่ี ขาเปน็ และ “ปรับตัว-ปรับใจ” ในการอยรู่ ว่ มกนั ใชค้ วามเหน็ อกเหน็ ใจ ในการใชช้ วี ติ ในสงั คม และทสี่ �ำ คญั ดแู ล จิตใจตนเองเม่อื เตบิ โตไปเรากจ็ ะไม่เป็นมนุษย์ป้า... 118 ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุน่

ใช้ชีวิตแบบปลอดภัยในสังคมท่ีมีความรุนแรง 1. อยู่ในสภาพแวดล้อมให้ปลอดภัย เช่น ไม่เข้าไปในแหล่งเสื่อมโทรม หลกี เลีย่ งบรเิ วณทีเ่ ปลี่ยวและมดื ไมแ่ ตง่ กายล่อแหลม ไม่กลับบ้านดึก เปน็ ต้น 2. รว่ มกนั สรา้ งวฒั นธรรมและคา่ นยิ มทเ่ี ออื้ ตอ่ การอยรู่ ว่ มกนั อยา่ งสนั ติ ในชมุ ชน 3. เข้าร่วมกิจกรรมที่สร้างสรรค์ในชุมชน นอกเหนือจากการเรียนใน โรงเรยี น ร่วมกจิ กรรมอน่ื ๆ เชน่ เล่นกีฬา เกม กจิ กรรมนันทนาการตา่ งๆ เพอ่ื สรา้ งสมั พนั ธ์กับผู้คนในชุมชนฯลฯ 4. เคารพกฎ-กติกาของชุมชน สังคม ช่วยดูแลและสอดส่องเหตุการณ์ ไม่ชอบมาพากลหรอื เสยี่ งทีจ่ ะก่อใหเ้ กิดความรนุ แรงในชุมชนและสงั คม คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุ่น 119

ภาคผนวก 120 ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุน่

รายช่ือผ้เู ขา้ รว่ มประชุมเชิงปฏิบัติการเพ่ือก�ำหนดกรอบ และจดั ท�ำเน้ือหาค่มู ือการใช้ชีวิตส�ำหรบั วัยรุ่น 1. นางสาวอมรากุล อินโอชานนท์ นักจติ วิทยาคลนิ ิกเช่ยี วชาญ ส�ำนกั ส่งเสรมิ และพัฒนาสขุ ภาพจติ 2. นางวชิ ชุดา ฐติ ิโชติรัตนา นกั วชิ าการอิสระ จงั หวดั นนทบรุ ี 3. นางสาวเนตรชนก บัวเล็ก นกั วิชาการสาธารณสุขช�ำนาญการพิเศษ ส�ำนักสง่ เสริมและพัฒนาสขุ ภาพจิต 4. นางสาวสตรรี ตั น์ รจุ ิระชาคร นักวิชาการสาธารณสุขช�ำนาญการ ส�ำนักส่งเสริมและพฒั นาสุขภาพจิต 5. นางนฤภคั ฤธาทิพย ์ นกั จิตวทิ ยาคลนิ กิ ช�ำนาญการ ส�ำนกั ส่งเสรมิ และพฒั นาสุขภาพจติ 6. นางสาวศจี แซ่ต้งั นักจิตวิทยาคลนิ ิกช�ำนาญการ ส�ำนกั สง่ เสรมิ และพฒั นาสขุ ภาพจติ 7. นางสาวไอยรดา มารีอัมมนั นกั วชิ าการสาธารณสขุ ช�ำนาญการ ส�ำนักส่งเสรมิ และพฒั นาสุขภาพจติ 8. นางสาวกนั ตว์ รัทย ์ เปสะพันธุ ์ พยาบาลวชิ าชพี ช�ำนาญการ โรงพยาบาลดอนตูม 9. นางแดงนอ้ ย พ่วงรัก พยาบาลวิชาชีพช�ำนาญการ รพ.สต.วัดปลายคลองขนุ ศรี 10. นางสาวปทั มา พว่ งเจรญิ นกั สังคมสงเคราะหป์ ฏบิ ตั ิการ ส�ำนักงานโครงการ To Be Number One 11. นางสาวพนั ธ์วลี สทิ ธิณรงค์ นกั สังคมสงเคราะห์ปฏิบตั ิการ ส�ำนักงานโครงการ To Be Number One 12. นางสาววจิ ติ รา สนั คนุช นกั วิชาการสาธารณสุขปฏบิ ัตกิ าร ส�ำนกั งานโครงการ To Be Number One 13. นางสาวทวิ าทิพย์ แสนทวี นกั วชิ าการสาธารณสขุ ส�ำนกั งานโครงการ To Be Number One คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุน่ 121

14. นางสาววัชวรรณ พานิชเจรญิ นกั วชิ าการสาธารณสขุ กองสขุ ภาพจติ สงั คม 15. นางสาวอษุ า มะลิซอ้ น นักวชิ าการสาธารณสุข ส�ำนกั ส่งเสรมิ และพัฒนาสขุ ภาพจิต 16. นางสาววัลพรรณ เฮงประกอบ อาสาสมัครศูนย์เพื่อนใจ ศูนย์แฟชน่ั ไอซ์แลนด์ 17. นางสาวกฤตยิ า ดวงมณ ี อาสาสมคั รศนู ย์เพือ่ นใจ ศูนยซ์ คี อนสแควร์ 18. นางรุ่งอรุณ เข็มกลดั อาสาสมคั รสาธารณสขุ ต�ำบลบางมว่ ง อ�ำเภอบางใหญ่ จังหวัดนนทบรุ ี 19. นางเยาวนา ทันตาหะ อาสาสมัครสาธารณสขุ ต�ำบลบางม่วง อ�ำเภอบางใหญ่ จงั หวัดนนทบุรี 20. นายณภัทร วรรณธนาสนิ นกั ศกึ ษา มหาวทิ ยาลยั ราชมงคลสวุ รรณภมู ิ เขตนนทบรุ ี (1-4) 21. นางสาวสุธามาส อำ�่ มี นกั ศกึ ษา มหาวทิ ยาลยั ราชมงคลสวุ รรณภมู ิ เขตนนทบุรี (1-4) 22. นางสาวณัฐชากร ม่ันตา่ ย นกั ศกึ ษา มหาวทิ ยาลยั ราชมงคลสวุ รรณภมู ิ เขตนนทบรุ ี (1-4) 23. นายพงษ์พิพฒั น ์ น้อยใย นกั ศกึ ษา มหาวทิ ยาลยั ราชมงคลสวุ รรณภมู ิ เขตนนทบรุ ี (1-4) 24. นางสาวพสั ตราภรณ์ หยวกแกว้ เยาวชนในชมุ ชน จงั หวดั ชยั นาท 25. นายปรชี า สถติ ชยั นักเรียน โรงเรียนราษฎรน์ ยิ ม 26. นางสาวผกาสนิ ี ตรีพล นกั เรยี น โรงเรียนราษฎร์นยิ ม 27. นางสาวพฤกษา พ่งึ สุข นักสังคมสงเคราะห์ ส�ำนักส่งเสริมและพัฒนาสุขภาพจติ 122 คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุ่น



†»£m ¹¯¡ÒÃ㪌ªÕÇµÔ ©³¤¥º›m