คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุ่น

¡Ò©Ã㳤ªŒª¥ÕǺm›µÔ LU;S$L* _LEþC`GR@S4;TLZ%BT@+þ7 $ECLZ%BT@+þ7



¡ÒÇÃãѪŒªÃÕÇØ‹¹µÔ สำนักสงเสร�มและพัฒนาสขุ ภาพจ�ต กรมสขุ ภาพจ�ต

คู่มือการใชช้ ีวติ วัยรุ่น เจ้าของ ส�ำ นกั ส่งเสริมและพฒั นาสุขภาพจติ กรมสขุ ภาพจิต รายนามที่ปรกึ ษา นายแพทย์เจษฎา โชคด�ำ รงสขุ อธบิ ดกี รมสขุ ภาพจติ แพทยห์ ญงิ พรรณพิมล วิปุลากร รองอธิบดกี รมสขุ ภาพจิต นายแพทย์ชิโนรส ลสี้ วัสด ์ิ รองอธบิ ดกี รมสุขภาพจติ นายแพทย์พงษเ์ กษม ไขม่ กุ ด ์ รองอธบิ ดกี รมสขุ ภาพจิต นายแพทยส์ ุจริต สุวรรณชพี ท่ีปรึกษากรมสุขภาพจิต นายแพทย์ยงยุทธ วงศ์ภริ มยศ์ านต์ิ หัวหนา้ กลุ่มท่ีปรึกษา กรมสุขภาพจิต นายแพทยป์ ระเวช ตนั ติพิวฒั นสกุล ทป่ี รกึ ษาสำ�นักส่งเสรมิ และพัฒนาสุขภาพจติ นางสดุ า วงศส์ วสั ด์ ิ ผ้อู ำ�นวยการส�ำ นกั สง่ เสรมิ และพัฒนาสขุ ภาพจติ บรรณาธิการ อมรากุล อนิ โอชานนท ์ เนตรชนก บวั เลก็ สตรีรตั น์ รจุ ริ ะชาคร นฤภคั ฤธาทพิ ย์ ไอยรดา มารอี มั มนั อษุ า มะลิซ้อน พิมพค์ ร้ังที่ 1 มนี าคม 2559 จำ�นวนพิมพ ์ 2,200 เลม่ พมิ พค์ รัง้ ท่ี 2 สงิ หาคม 2559 จำ�นวนพมิ พ ์ 1,000 เลม่ พิมพ์ท ี่ บรษิ ัท บียอนด์ พับลสิ ชิ่ง จ�ำ กัด ISBN 978-­974-­296-­866­-3

คำ�นำ� วัยรุ่นเป็นช่วงวัยสำ�คัญท่ีต้องเตรียมความพร้อมในการเติบโต เป็นผู้ใหญ่ เป็นวัยที่มีความเปลี่ยนแปลงมากมายโดยเฉพาะการ เปล่ียนแปลงทางร่างกาย การหล่ังฮอร์โมนของต่อมไร้ท่อต่างๆ ซ่ึง ส่งผลต่ออารมณ์ ความรู้สึกและพฤติกรรมการแสดงออก นับเป็นช่วง วัยท่ีอาจ ทำ�ให้เกิดความสับสน หงุดหงิด อารมณ์เปล่ียนแปลงง่าย ประกอบกับสภาพสงั คม ความกา้ วหนา้ ทางเทคโนโลยีการติดต่อส่ือสาร ไร้ขอบเขตในปัจจบุ นั ย่ิงสง่ เสริมใหว้ ัยรุ่น “อยากรู้ อยากเห็น อยากเป็น อยากลอง” มากขึ้น ดังนั้นวัยรุ่นจึงต้องมีภูมิต้านทานต่อ ปัจจัยเสี่ยง ที่ใกล้ตัว ท้ังยาเสพติด อาชญากรรม ปัญหาทางเพศ รวมถึงมีทักษะ ต่างๆ เพ่ือรับมือกับความผิดหวัง ไม่ว่าจะเป็นเร่ืองความรัก การเรียน ความสัมพันธ์กับเพื่อน สายสัมพันธ์กับครอบครัว ล้วนเป็นปัญหาท่ี วัยรุ่นอาจพบเจอ และส่ิงเหล่าน้ีมักสร้างปัญหาและคำ�ถามมากมาย ให้กับวยั รุน่ คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุ่นเล่มน้ีจึงรวบรวมข้อคำ�ถามและข้อสงสัย ต่าง ๆ ที่วัยรุน่ อยากรู้ ต้งั แตเ่ ร่ืองการเปลย่ี นแปลงทางร่างกายและจติ ใจ ที่แตกต่างจากวัยเด็ก การคบเพ่ือน คบแฟน การใช้ชีวิตในครอบครัว โรงเรียน สังคม ภัยอันตรายที่สำ�คัญเช่น ยาเสพติด สุรา เกม และ การพนนั ทนี่ ำ�พาวัยรนุ่ ไปส่คู วามผดิ พลาดตา่ งๆ ในชีวติ ตลอดจนปัญหา ท่ีทวีความรุนแรงข้ึนในปัจจุบัน เช่น การใช้ความรุนแรง โดยคำ�ตอบ ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุน่ ก

และแนวทางจากคมู่ อื เลม่ นมี้ าจากความคดิ เหน็ ของวยั รนุ่ พอ่ แม่ ครู และผเู้ ชยี่ วชาญดา้ นสขุ ภาพ ซงึ่ วยั รนุ่ สามารถเลอื กน�ำ มาใชป้ ระโยชน์ ไดต้ ามความเหมาะสม แตท่ ้ังนหี้ ากมีขอ้ สงสัย และไมเ่ ขา้ ใจในเรอ่ื ง ตา่ งๆ ควรศกึ ษาเพมิ่ เตมิ หรอื ปรกึ ษาผใู้ หญท่ ไ่ี วว้ างใจ เพอ่ื ใหส้ ามารถ ใช้ชีวิตได้อย่างมีความสุขและประสบความสำ�เร็จตามศักยภาพของ แตล่ ะบคุ คล คณะทำ�งาน ข ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุน่

สารบญั หน้า  ค�ำน�ำ ก  สารบญั ค  หน่มุ ซ่า สาวใส เขา้ ใจตนเอง 1  เพ่ือนกันวัยมันส์ 15  เพศเร่ืองลับที่ควรรู้ 32  รู้ไว้ ไม่เสพไม่เสี่ยง 49  เล่นเกมแต่พอดีได้จรงิ หรือ? 63  ชีวิตสดใสห่างไกลการพนัน 71  วัยรุ่นไม่วุ่น ไม่รุนแรง 76  ครอบครวั สุขสันต์ วัยรุ่นสดใส 85  โรงเรยี น...บา้ นหลังที่สองของวัยรุน่ 94  วางตัว วางใจ มีความสุขในสังคม 114 ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุน่ ค



หนุม่ ซา่ สาวใส เข้าใจตนเอง  การเปล่ียนแปลงของวัยร่นุ  การเปลย่ี นแปลงทางกาย คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุน่ 1

หญิง  มสี ิว มกี ลนิ่ ตวั  หน้าอกขยายใหญ่ข้ึน  สะโพกผายออก  มปี ระจ�ำเดอื น  มขี นข้ึนที่อวยั วะเพศ หวั เหน่า และรกั แร้  มกี ารเปล่ียนแปลงขนาดของอวัยวะเพศ ชาย  มสี ิว มีกล่นิ ตัว  เสยี งห้าว  มกี ลา้ มเน้อื มากขึน้  มขี นข้นึ ท่ีอวยั วะเพศ หวั เหน่า และรักแร้  มีหนวดเครา หรอื มีขนหนา้ อกในบางคน  มกี ารเปลย่ี นขนาดอวัยะเพศ  มฝี นั เปียก 2 คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุน่

ท�ำไมฝั นเปี ยก : เพราะในวยั ร่นุ ชาย นอ้ งชายผลติ อสจุ ไิ ด้แลว้ เมือ่ ผลติ ออกมาแล้วไม่ไดใ้ ชง้ านกล็ ้นออกมาขา้ งนอก ปวดประจ�ำเดือนท�ำอย่างไร : พยายามคดิ ว่ามปี ระจ�ำเดอื นแลว้ ปวดทอ้ งเปน็ เรอื่ งปกติ • หากปวดไม่มากใชว้ ิธีประคบร้อนบรเิ วณทอ้ งน้อย • ถา้ ปวดมากจนทนไมไ่ หวให้บอกพ่อแม่ ผูป้ กครอง ครทู ี่ใกลช้ ดิ หรือไปหาหมอ ช่วยด้วยมีประจ�ำเดือนแล้วหงุดหงิด อารมณ์เสีย ต้องท�ำใจให้ “ชิล ชิล” และอย่าลืม • ดแู ลอาการทางร่างกาย • คดิ ว่าเป็นเร่อื งธรรมชาติ เดี๋ยวมันกผ็ า่ นไป • ฝึกควบคุมอารมณ์ หาวธิ ผี ่อนคลายความเครยี ดและความกังวล โดยหากจิ กรรมอ่นื ท�ำ หรือคยุ กับเพ่ือนเพื่อลดความกงั วล คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุน่ 3

แล้วตกขาวล่ะคืออะไร... ตกขาว คอื ของเหลวทถี่ กู ขบั ออกมาจากชอ่ งคลอด จากเซลล์ ของเยอ่ื บผุ นังชอ่ งคลอดทตี่ ายและหลุดออกมามี 2 แบบ • ตกขาวปกติ มีลักษณะสีขาวขุ่น คล้ายแป้งเปียก จะมีก่อน-หลัง ช่วงมีประจ�ำเดือน • ตกขาวไมป่ กติ จะมสี ีเปลี่ยนไป มีกลน่ิ มอี าการคัน ควรปรึกษา แพทย์ หรือไปสถานบริการสาธารณสุขหรือคลินกิ ใกล้บ้าน การท�ำความสะอาดน้องชายน้องสาว : • น้องชาย อาบน�้ำท�ำความสะอาดอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง รดู หนังหุม้ อวยั วะเพศ แลว้ ลา้ งดว้ ยน�้ำสะอาด • น้องสาวล้างด้วยน้�ำสะอาดทุกครั้งท่ีอาบน้�ำหรือขับถ่าย อย่าถูแรง เพราะเป็นบริเวณท่ีบอบบาง โดยท�ำความสะอาด จากด้านหน้าไปด้านหลังซับให้แห้ง ไม่จ�ำเป็นต้องใช้น�้ำยา ท�ำความสะอาดเฉพาะจดุ ซ่อนเรน้ ***ไม่ตอ้ งสวนล้างช่องคลอด 4 ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุน่

การเปล่ียนแปลงทางจิตใจ อารมณ์ สังคม • วิตกกงั วลเก่ียวกบั การเปลี่ยนแปลงของรา่ งกาย • รกั สวยรกั งาม • กงั วลตอ่ การปรับตัวเปน็ ผ้ใู หญ่ • เปน็ ตัวของตัวเอง ต้องการอิสระ อยากท�ำอะไรด้วยตวั เอง • อยากรู้ อยากลอง ชอบความต่นื เตน้ ประสบการณแ์ ปลกๆใหมๆ่ • เกลียดความซ้ำ� ซาก จ�ำเจ • ต้องการการยอมรับจากเพอ่ื น ครอบครวั   คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุ่น 5

ท�ำไมหญิงและชายต่างกัน ไฮโพGทnาRลHามสั LตHอ่ มแใลตะ้สมFSอHง เทสโทสเทอโรน โพเอรเสจโสทเรทเอจโนรน อัณฑะ รังไข่ การท�ำ งานของรังไขแ่ ละอณั ฑะ 6 ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุน่

ฮอร์โมนเป็นตัวหลักที่ทำ�ให้ชายหญิงแตกต่างกัน และยังข้ึนกับปัจจัยอีกหลายอย่าง เช่น สิ่งแวดล้อม การเลี้ยงดู เปน็ ต้น ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุน่ 7

การเป็นเพศทส่ี ามเปน็ รสนยิ มสว่ นบุคคลอาจข้นึ อยู่กับ • ฮอร์โมน ผู้ชายจะมีฮอร์โมน estrogen ซึ่งเป็นฮอร์โมนเพศหญิงสูง ส่วนผหู้ ญงิ อาจมีฮอร์โมน testosterone ซง่ึ เปน็ ฮอร์โมนเพศชายสูง • สง่ิ แวดลอ้ ม เช่น สงั คมชายล้วนหญิงลว้ น • การทดลองมีเพศสมั พันธ์กบั เพศเดียวกนั แลว้ ตดิ ใจ • การเลีย้ งดจู ากพอ่ แม่ และผปู้ กครอง 8 ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุ่น

อยากฉลาด มีสมองดี ท�ำอย่างไร ฉลาดทันโลก ด้วยการหาความรู้เพ่ิมเติมนอกห้องเรียน รักการอ่าน หนังสือ แลกเปลยี่ นมุมมองทศั นคตกิ ับผอู้ น่ื อยู่เสมอ ฉลาดทางอารมณ์ ดว้ ยการฝึกยบั ยง้ั ตนเอง และฝกึ มองทางบวก ฉลาดเรียนรู้อย่างสร้างสรรค์ ด้วยการรับประทานอาหารที่ดีมี ประโยชน์ พกั ผอ่ นใหเ้ พยี งพอ ออกก�ำลังกาย และบริหารสมองแบบนวิ โรบิค (neurobic) ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุ่น 9

Neurobic เป็นวิธีที่จะช่วยกระตุ้นสมองของเราให้มีศักยภาพใน การท�ำสิ่งต่างๆ ให้ดีย่ิงขึ้นเสมือนกับการออกก�ำลังสมอง เป็นการช่วยบริหาร เซลล์สมองให้สดช่ืนและมีชีวิตชีวา โดยลองท�ำส่ิงต่างๆ ท่ีแตกต่าง หรือ เปล่ียนแปลงความถนดั ส่วนตัว เช่น • ถนัดขวาก็ลองใช้มอื ซา้ ยท�ำกจิ วัตรประจ�ำวนั ดูบา้ ง • หาเสน้ ทางเดินใหม่ๆ ในการเดนิ ทาง • ฝึกจ�ำด้วยประสาทรับกลิ่น เช่น จ�ำกลิ่นดอกไม้ อาหาร • หลับตาเดินในหอ้ งนอนโดยไม่ให้ชนสง่ิ ของ (คดิ ภาพหอ้ งนอนและสิ่งของในหัว) 10 คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุน่

ท�ำอย่างไรให้มีสุขภาพดี ใชห้ ลกั 3 อ. (ออกก�ำลงั กาย อาหารทีม่ ีประโยชน์ อารมณ์ดี) และ 2 ส. (ไม่สูบบุหรี่ ไม่ด่ืมสุรา) และอย่าลืมแบ่งเวลาให้ดี ใช้ชีวิตให้สมดุลทั้งเรียน เล่น และพกั ผอ่ น อยากเป็ น (อย่างที่ฝั น) ต้องท�ำยังไง ศึกษาข้อมูลในสิ่งที่สนใจ มีความมุ่งม่ันพยายาม หากมีโอกาสก็ฝึก ปฏบิ ัติ และทดลองท�ำ คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุน่ 11

อยากสวย อยากดูดี ท�ำยังไง? ดูแลสุขภาพกาย บ�ำรุงผิวพรรณ ด่ืมน้�ำ มากๆ พักผอ่ นเพยี งพอ make-up จัดเตม็ แตด่ ดู ี แต่งตัวเป็น บุคลิกภาพดี มีความมั่นใจ และ อย่าลมื “ถึงจะสวยสวยใจใช่ใบหน้า ถึงจะงาม งามกริ ยิ าใชต่ าหวาน ถงึ จะแกแ่ กค่ วามรใู้ ชอ่ ยู่ นาน ถงึ จะรวยรวยศลี ทานใชบ่ า้ นโต” ใหส้ วย หรอื ดดู จี าก “ใจ” จะดกี วา่ มยั้ (อารมณด์ ี มนี ำ�้ ใจ ใครอยู่ใกล้กส็ บายใจ) วัยรุ่นยุคใหม่แต่งตัวกันอย่างไร วัยรุ่นมักแต่งตัวตามเทรนด์ ตามแฟช่ัน ตามกระแสดารา นักร้อง หรือศิลปินท่ีช่ืนชอบ ตามกลุ่มเพ่ือน ซง่ึ บางครง้ั กด็ ลู อ่ แหลม แตจ่ ะแตง่ ยงั ไง ก็ขอให้ถูกกาลเทศะ สวยดูดี ดีกว่า สวยแบบโป๊ (หนุ่ม ๆ ช่ืนชอบแต่ ไมช่ ื่นชมหรอกนะ) 12 ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุน่

การเป็ นติ่งหรอื ชอบศิลปิ นเกาหลีผดิ หรอื เปล่า ไม่ผิด......หากไม่สร้างความเดือดร้อนให้กับตนเองและคนอ่ืน แถมได้เรยี นรู้ภาษา และวัฒนธรรมเกาหลีเปน็ ความรู้รอบตัวอีกดว้ ย คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุ่น 13

ท�ำไมวัยรุน่ จึงคิดว่าเขา “เจง๋ และเก่งกว่าใคร” เปน็ มมุ มองของคนที่ยังไมเ่ ห็นโลกในมุมกวา้ ง ตอ้ งอาศยั ประสบการณ์และการเรียนรู้จากสังคม ในการหาค�ำตอบด้วย ตนเอง  14 คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุน่

เพือ่ นกัน วัยมันส์ “เพื่อนรกั ต้องตักเตือน เพ่ือนช่วยเพ่ือนอย่างสร้างสรรค์” เอ้ เราว่านะ ต้องเป็ น เพื่อนคือคนท่ีมีทุกข์ คนท่ีเขา้ ใจ สุขรว่ มกัน เราสิ เจีย๊ บเพื่อน หรือคนที่ คืออะไรอะ พรอ้ มลุยกับเรา ??? ทกุ เรือ่ ง เพ่ือน คือ คนท่ีสร้างมิตรภาพที่ดี ช่วยเติมเต็มส่ิงท่ีขาดหายให้กับความรู้สึก ของเราได้ แม้ว่า เพ่ือนจะไม่ได้เป็นทุกอย่างในชีวิต แต่เพ่ือนเป็นคนพูดคุย หยอกลอ้ อยดู่ ว้ ยแลว้ มรี อยย้มิ ชว่ ยประคับประคอง ช่วยปลอบใจ ไม่ท้ิงกนั และไม่ปล่อยให้เพอ่ื นหลงไปผดิ ทาง ไม่ซำ้� เตมิ เม่ือเพื่อนผดิ พลาด เป็นก�ำลังใจ และทีพ่ ึ่งทางใจยามที่เพ่อื นมปี ญั หา ปกปอ้ งเพอื่ นจากค�ำกล่าวหาท่ีไม่เป็นจรงิ พาไปในทางที่ดี คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุ่น 15

เพื่อนสนิทคืออะไร แล้ว คนที่ คนท่ีรู้ใจ คนที่ เพ่ือนสนิท เราไว้ ใจไง คยุ ด้วยแล้ว รูใ้ จกัน ล่ะ สบายใจ เพ่ือนสนิทคือ เพอ่ื นทส่ี นทิ มากกวา่ เพอื่ นคนอน่ื ๆ อาจเพราะ มีอะไรท่ีคล้ายๆ กัน ถูกใจเข้าใจกัน รู้สึกคลิ๊กกัน ถึงจะมาสนิทกันได ้ เป็นเพ่ือนที่ยอมรับในตัวตนของเราทั้งข้อดีและข้อเสียเป็นคนที่รู้ใจ และใช้ชวี ติ ดว้ ยกันบ่อยๆ ไม่จ�ำกดั เพศและวยั 16 คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุน่

เม่ือเพ่ือนสนิทจากไปจะอยู่อย่างไร เรารสู้ กึ เศร้านะ กิ๊ฟเป็น ทีแ่ หววจะต้องย้ายไป อะไรนะ เรยี นทีอ่ น่ื เรากบั แหวว สนทิ กันมาก แล้วเพ่อื นๆ คดิ ว่าก๊ฟิ ควรทำ� อย่างไรกบั ชีวิตเมือ่ ไม่มีแหวว? เมอ่ื ตอ้ งจากกบั เพอื่ นสนทิ เราควรทจี่ ะใชช้ วี ติ อยา่ งปกติ ตอ้ งพยายาม ปรับตัวให้ได้ เพราะทุกอย่างในชีวิตคนเรามีการเปล่ียนแปลงได้เสมอ เพ่ือนเก่าไป เพื่อนใหม่มา อาจพบเจอกันได้ในช่วงเวลาอ่ืน เช่น หลังจาก เลกิ เรยี น ในช่วงวนั หยดุ สดุ สปั ดาห ์ หรอื หากคิดถงึ กันก็ line หากนั “ถงึ ตัวจากไป แตใ่ จยังอย”ู่ “เพอื่ นคนเก่าจากไป เพือ่ นคนใหมก่ ็เข้ามา” ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุ่น 17

ท�ำอย่างไรให้เพื่อนยอมรบั เป็ นท่ีรักของเพื่อน เราอยากเป็นทีร่ กั ของเพ่อื นๆ และให้ เพอ่ื นๆรักเราจงั เราจะทำ� อยา่ งไรดี แลว้ เพ่อื นๆคิดวา่ ดาวควรทำ� อย่างไร จงึ จะเปน็ ทีร่ กั และไดร้ บั การยอมรบั ของเพ่อื นๆ วยั รนุ่ อยากใหเ้ พอ่ื นยอมรับเพราะท�ำให้รูส้ ึกว่าตนเองมีคณุ คา่ วธิ ีการ ให้เพ่ือนยอมรับหรือเป็นที่รักของเพ่ือนด้วยการเป็นตัวของตัวเอง ร่าเริง แจ่มใส ให้ความจริงใจ มีน�้ำใจ ยอมรบั ข้อเสียของเพ่อื นรักษาความลบั ของ เพอื่ น ไม่นินทาเพ่อื น รูจ้ กั ขอโทษ ให้อภัย งอ้ เพื่อนบา้ ง 18 คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุ่น

ท�ำไมวัยเพรุน่ ื่อในหส้ควนาิทมคสือ�ำคอัญะไกรับเพ่ือน   มากกว่าครอบครวั นัน่ สแิ ม่ ทำ� ไมนะ หนกู ็ร้สู กึ เหมอื นกัน ตง้ั แต่หนแู จงเข้าวัยร่นุ วา่ หมนู่ ี้ หนูมีความ ถึงเหน็ เพอ่ื นสำ� คญั สบายใจเวลาอย่กู บั บางทีแม่ยงั คิดว่า เพอ่ื นนะคะ หนเู ชือ่ เพ่อื น มากกว่าแม่อีก สาเหตุท่ีวัยรุ่นให้ความส�ำคัญกับเพ่ือนมากกว่าครอบครัวเน่ืองจาก อย่ใู นวัยเดียวกัน มกี ิจกรรม Life-style ประสบการณ์คล้ายๆ กนั มีปัญหา เหมือนๆ กัน จึงท�ำให้เข้าใจและพูดคุยกันได้อย่างสนิทใจ รู้ใจ และ รับฟงั กัน ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุ่น 19

  ท�ำยังไงเพ่ือนๆ ในโรงเรยี น ถึงจะสนใจการเรยี นมากขน้ึ ท�ำยงั ไงนะ ถึงจะสนใจการเรยี น มากขน้ึ วิธีการชว่ ยให้เพื่อนสนใจการเรยี นมากข้ึนท�ำได้โดย  สร้างแรงบันดาลใจ หาแรงจูงใจ พูดถึงอนาคตให้เพื่อนเห็น ความส�ำคญั ของการเรียน  เปน็ แบบอย่างให้เพ่ือนด้วยการต้ังใจเรียน ส่งเสรมิ ใหค้ บเพือ่ น ทชี่ อบเรยี น  สอนการบา้ นเพอ่ื น ชวนกนั อา่ นหนงั สอื ตวิ บทเรยี น สรปุ โนต้ ยอ่ สาระส�ำคัญใหเ้ พื่อน 20 ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุ่น

  วิธีการใช้ชีวิต ไม่ให้ทะเลาะกับเพ่ือน/แฟน/คนสนิท ท�ำยงั ไงนะ - ไมใ่ ช้อารมณ์ เพอ่ื นถึงไมท่ ะเลาะกนั - ไม่จุกจิก - ใสใ่ จยอมรบั เพ่อื น การใชช้ วี ติ รว่ มกนั กบั ผอู้ น่ื เปน็ ธรรมดาทอ่ี าจไมเ่ ขา้ ใจกนั ผดิ ใจกนั หรอื ทะเลาะกนั ได้ เพราะความคดิ เหตผุ ลท่ตี ่างกนั ความเข้าใจผิด ความห่วงใย หรอื คาดหวังจนเกินไป รวมถึงการสือ่ สารที่คลาดเคล่ือน การใช้ชวี ติ ไมใ่ หท้ ะเลาะกนั ท�ำอยา่ งไร  การไมท่ �ำเรอื่ งเล็กให้เปน็ เรื่องใหญ่ ควบคุมไมใ่ ห้บานปลาย จนกลายเป็นความรุนแรง  อยา่ เอาชนะ อยา่ โยนความผิด อย่ากลา่ วหากัน รู้วา่ ควรจบเมอ่ื ไร  ฟงั เพอื่ นพูด เนน้ ปญั หาตรงหน้า อยา่ รอ้ื ฟ้นื อดตี  มเี หตผุ ล อดทน ให้อภยั ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุ่น 21

เมื่อโกรธหรอื ทะเลาะกับเพ่ือน ?ท�ำไงดีนะ การมีความคิดเห็นไม่ตรงกัน เข้าใจผิดกัน จนโกรธหรือทะเลาะกัน เปน็ เรอ่ื งธรรมดา คนแตล่ ะคนมคี วามแตกต่างกนั เพื่อนบางคนอาจโกรธงา่ ย หายเร็ว บางคนโกรธนานอย่างไรก็ตามเม่ือโกรธหรือทะเลาะกันหนีไม่พ้น ความร้สู กึ อึดอดั ใจ ไมส่ บายใจ เหงา เศร้าท่ขี าดเพอื่ นรใู้ จ ดงั นั้น เมื่อโกรธหรือทะเลาะกบั เพ่อื นสิง่ ท่คี วรท�ำ คอื  ลดทิฐิ พูดก่อน ซ่ึงแสดงถึงการมีวุฒิภาวะ ไม่ใช่เร่ืองน่าอายหรือ เสียศักดิ์ศรี เพราะอย่างไรเราก็เป็นเพ่ือนกัน ให้คิดถึงมิตรภาพและ สิ่งดีๆท่ีมีตอ่ กัน  ท�ำตวั ใหเ้ ปน็ ปกติ ไมพ่ ดู ถงึ เรอื่ งทที่ �ำใหท้ ะเลาะกนั บรรยากาศกจ็ ะดขี นึ้  พูดกันอย่างเปิดอก พูดคุยอย่างตรงไปตรงมาถึงเร่ืองราวที่เกิดขึ้น เม่ือรู้ถึงสาเหตุก็หาวิธีแก้ไขหรืออธิบายให้เพ่ือนเข้าใจ หากส่ิงท่ีเกิดขึ้น เราเปน็ ฝ่ายผดิ ใหร้ ีบขอโทษเพอื่ น 22 ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุ่น

ท�ำไมหญิง-ชายถึงไม่เท่าเทียมกัน เด็กผู้หญิงดจี ัง ไมต่ ้องไปช่วย ยกของใหค้ รู ผู้ชายนี่ดจี ัง ไมต่ อ้ ง ท�ำงานบา้ น ความไม่เทา่ เทียมมาจาก 3 ปัจจัยหลักคอื  ปัจจัยทางธรรมชาติ สรรี ะโครงสร้างเพศชายแขง็ แกร่งกว่าเพศหญงิ  ปัจจยั ทางครอบครวั สถานภาพในครอบครัว การแบง่ งานระหวา่ งเพศ  ปัจจยั ทางสังคมวฒั นธรรม การปลกู ฝงั ทัศนคติ ค่านิยมของสังคม อย่างไรก็ตาม สิ่งส�ำคัญคงมิใช่ความเท่าเทียมกัน แต่ให้เรามองหา ข้อดีของทั้งเพศชาย-หญิง เน้นความรับผิดชอบ การยอมรับในหน้าที่ ซ่ึงกันและกัน ยอมรับว่าบางอย่างผู้ชายท�ำได้ดีกว่า บางอย่างผู้หญิงท�ำได้ ดีกวา่ ทกุ หน้าทีม่ ีความส�ำคญั ทกุ คนมดี ีอยู่ในตวั และทส่ี �ำคญั ควรช่วยเหลือ กนั จะดที สี่ ดุ ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุ่น 23

ท�ำไมผูห้ ญิงเขา้ ใจยาก อ่อนไหว สาเหตุท่ีท�ำให้ผู้หญิงเข้าใจยาก อ่อนไหวง่าย เปล่ียนแปลงง่าย แตกตา่ งจากเพศชายเนอื่ งจาก  ฮอร์โมน เอสโตรเจน (Estrogen) ซึ่งเป็นฮอร์โมนเพศหญิง ท�ำให้รา่ งกาย รปู รา่ ง นิสยั และอารมณ์ แตกตา่ งจากผูช้ าย และ การที่ฮอร์โมนเอสโตรเจนไม่สม่�ำเสมอ ข้ึนลงอยู่ตลอดเวลาตาม รอบของประจ�ำเดอื น ท�ำใหผ้ หู้ ญงิ ออ่ นไหวและเปลย่ี นแปลงงา่ ย 24 คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุน่

เพื่อนแอบรกั เพ่ือนผดิ ไหม เพื่อนท่ีคบหาสนิทสนมกัน นานวันเข้า มิตรภาพระหว่างเพ่ือนก็อาจ เปล่ียนไป จากไปเป็นกลุ่มก็อยากท่ีจะไปกันสองคน อยากเดินจับมือ จูงกันไป อยากจะเปล่ียนจากเพื่อนมาเป็นแฟน ส่ิงเหล่าน้ีมักเกิดกับ เพ่อื นต่างเพศ ที่เม่ือร้จู ักรู้ใจจนเกิดความประทับใจ เปล่ยี นมาเปน็ ความรกั แบบหนมุ่ สาว ซงึ่ ความรสู้ กึ เหลา่ นเี้ ปน็ เรอื่ งปกตทิ อี่ าจเกดิ ขนึ้ ไดก้ บั คนทวั่ ไป ไมใ่ ชค่ วามผิดแต่ตอ้ งมีขอบเขตในการแสดงออกหรอื คบหา ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุน่ 25

มีแฟนดีอย่างไร ช่วยให้เรา ท�ำไม มีคนใส่ใจ มีก�ำลังใจเรยี น ชอบมีแฟนกนั จัง ไม่เหงา มีเพ่อื นท�ำการบา้ น มีแฟนดียังไงอะ สอบกม็ ีคนคอยช่วยตวิ ไวอ้ วด ช่วยให้ เพอื่ นไง สดชืน่ รา่ เรงิ อารมณ์ดไี ง ข้อดีของการมแี ฟน ท�ำให้  ท�ำใหร้ ูส้ ึกมีความสุข  ร้สู กึ มีคุณคา่ มคี นมาชอบ สนใจ เกิดความมน่ั ใจในตนเอง  มคี นดแู ล เอาใจ มีเพ่ือนเท่ียว  มเี พือ่ นคยุ มคี นปลอบใจในยามท่ีมีปัญหา  สนใจท�ำกิจกรรมที่เราอาจไม่เคยสนใจมาก่อน เช่น การเรียน กีฬา งานอดเิ รก การมีแฟนจะท�ำให้ชีวิตดีข้ึนหรือแย่ลงข้ึนอยู่กับการชักชวนไปใน ทางทีด่ ีหรอื ไมด่ ี 26 คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุ่น

มีแฟน/ความรกั ในเวลาเรยี นจะเป็ นอย่างไร ความรักไม่เคยท�ำร้ายใคร ถ้ารู้จักรักให้เป็น ไม่ใช่เร่ืองแปลกและ ไม่ผิดที่จะมีความรักในวัยเรียน หากรักนั้นเป็นแรงเสริมให้เรารับผิดชอบ หน้าท่ีของตัวเองให้ดี เปน็ ลกู ทีด่ ี เป็นนกั เรียนทด่ี ี และเปน็ คนรกั ทดี่ ี คอื เป็นพลังช่วยกันเรียน ช่วยกันติวหนังสือ ให้เกียรติและหวังดีต่อกัน จึงนับเปน็ ความรักที่มีวฒุ ภิ าวะ ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุ่น 27

มีแฟนอย่างไรให้ถกู วิธี ถ้าเรามีแฟน ตอ้ ง จะทำ� ตวั แบบไหนถงึ ใหเ้ กียรตกิ ันสิ จะเปน็ แฟนทด่ี ีอะ ควรสุภาพให้เกียรติซึ่งกันและกัน แสดงออกต่อกันอย่างเหมาะสม มีความรับผิดชอบมากข้ึน ช่วยกันเรื่องเรียน หลกี เล่ียงการอยใู่ นท่ลี ับตาคน ตามล�ำพัง เช่น ภายในห้องนอน หรือในบ้านท่ีไม่มีใครอยู่ รวมท้ังการ ไม่ไปเที่ยวและพักค้างแรมอยู่ด้วยกันสองต่อสองเพราะธรรมชาติของ หญิงชายไวตอ่ ความรสู้ กึ ทางเพศถึงแมจ้ ะไม่ตงั้ ใจ 28 คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุน่

ท�ำไมเช่ือเพื่อน/แฟนมากกว่าพ่อแม่ พวกเรายงั รกั และเคารพพอ่ แมน่ ะ แตเ่ รากม็ ีความสุข ทีไ่ ดอ้ ยกู่ บั เพอ่ื นทเ่ี ขา้ ใจ  การติดเพ่ือนเป็นพัฒนาการปกติของวัยรุ่น เพราะเพื่อนช่วยเติม ความฝัน ความหวัง ท�ำอะไรร่วมกัน ธรรมชาติของวัยท�ำให้คล้อย ตามเพื่อน โลกของวัยรุ่น เพื่อนคือสิ่งที่ส�ำคัญที่สุด เนื่องจาก มีความคิดใกล้กนั  แต่อย่าลืมค�ำนึงถึงความรู้สึกของพ่อแม่ด้วย พ่อแม่ก็อยากเป็น คนส�ำคัญของลกู วยั รนุ่ เหมือนกนั ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุ่น 29

ถ้ามีแฟนแต่พ่อแม่ไม่ให้คบท�ำอย่างไร แม่ แม่เป็นหว่ งนุน่ นะยงั ไม่อยากใหน้ นุ่ เป็นแฟน กับโจเลย หนูยงั เรียนหนงั สอื อยู่นะจ๊ะ นุ่น แมค่ ะ นนุ่ สญั ญาคะ่ วา่ จะไม่ให้เสียการเรยี น แม่ แม่กย็ งั กงั วลหนมุ่ สาวสมยั น้ีย่งิ ไวไฟกนั ดว้ ย นุ่น แมค่ ะนุ่นขอพิสจู นต์ วั เองนะคะ นุ่นรกั พอ่ แม่ จะไม่ทำ� ใหพ้ อ่ แม่ผดิ หวังในตัวนุน่ ค่ะ แม่ แม่จะให้โอกาสนุ่นกบั โจพสิ ูจนต์ วั เองนะจ๊ะ หวังว่าคงไม่ท�ำให้พ่อแม่ผดิ หวัง การมีแฟนไม่ใช่เร่ืองผิดหรือไม่ดีถ้าอยู่ในขอบเขตท่ีควรจะเป็น การที่พ่อแม่ห้ามไม่ให้มีแฟน ส่วนหนึ่งเพราะห่วงใยและกลัวว่าจะท�ำให้ ไขว้เขวจนเสียอนาคต ดังนั้นหากจะท�ำให้พ่อแม่ไว้ใจเช่ือใจว่าการมีแฟน จะไม่มีผลกระทบต่ออนาคต ต้องแสดงให้พ่อแม่รู้ว่ารับผิดชอบตัวเอง พฤตกิ รรมของตวั เองและการเรยี นได ้ เชน่ มแี ฟนทช่ี ว่ ยเหลอื กนั เรอ่ื งการเรยี น ท�ำอะไรไปไหนให้บอกกล่าวให้พ่อแม่รับทราบ รับผิดชอบหน้าท่ีของ ตนเองได้ครบถ้วน พ่อแม่ก็จะวางใจ ดังน้ันการมีแฟนแล้วพ่อแม่ยอมรับ หรอื ไมข่ ึ้นอยู่กับตัวเราว่าจะพสิ ูจนใ์ หพ้ อ่ แม่ไวว้ างใจ แค่ไหน นัน่ เอง 30 คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุ่น

แฟนกับเพ่ือนจะเลือกใครเธอจะเลอื กใคร ปัญหาคือ  เพอ่ื นมกั นอ้ ยใจทใ่ี หเ้ วลากบั แฟนมากกวา่ ตนเอง สว่ นแฟนกต็ อ้ งการเวลา ท่ีจะอยู่ด้วยกัน เป็นเร่ืองปกติท่ีคนมีแฟนย่อมให้เวลากับเพื่อนน้อยลง เพ่อื นควรเข้าใจ ในขณะเดยี วกันคนทม่ี แี ฟนกค็ วรแบ่งเวลาใหเ้ พือ่ นบา้ ง  ส่วนใหญ่ ผู้ชายมักเลือกเพื่อนและเจ็บปวดเม่ือแฟนไม่ลงรอยกับเพื่อน ในขณะท่ผี หู้ ญงิ มักเลือกแฟนมากกวา่  หากเจอปญั หาเพอ่ื นกบั แฟนไมล่ งรอยกนั ควรลองถามเพอ่ื นและแฟนวา่ ไม่ชอบกันเรื่องอะไร ได้ค�ำตอบแล้วน�ำมาทบทวน และไตร่ตรองด้วย เหตุผลพยายามไกล่เกลี่ยพูดถึงข้อดีให้แต่ละฝ่ายเข้าใจ จูงใจให้เป็น เพ่ือนกนั เพื่อลดความรสู้ ึกอึดอัดไมส่ บายใจ  ถ้าไม่สามารถท�ำให้ท้ังสองฝ่ายมีความรู้สึกท่ีดีต่อกันได้ ก็ควรรักษา สัมพันธภาพกับเพ่ือนและแฟนไว้ “อย่ากังวลมากกับความรู้สึกของ คนรอบข้าง จะท�ำให้เราไม่เปน็ ตวั ของตัวเอง เราท�ำดที ีส่ ดุ แล้ว” คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุ่น 31

เพศ เรือ่ งลับทีค่ วรรู้ 32 ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุน่

ท�ำไมต้องเรยี นรูเ้ ร่ืองเพศ เพอ่ื ใหเ้ รารจู้ ัก ใช่ ยงั ช่วยให้เราแสดง วนั น้ีเรยี น ธรรมชาตแิ ละ พฤตกิ รรมไดเ้ หมาะสมกับ เรือ่ งเพศศกึ ษาอายจัง ดแู ลรกั ษาร่างกาย เพศของเราและช่วยให้วัยรนุ่ เลยท�ำไมต้องเรียน อย่างเราปรบั ตัวได้ด้วย ของเราไง ดว้ ยนะ ควรเรยี นรเู้ รอื่ งเพศ เพ่อื ความปลอดภัย การเรียนรเู้ พศศึกษาทีถ่ กู ต้อง จะปอ้ งกันพฤตกิ รรม เสี่ยงต่อการติดโรคทางเพศสัมพันธ์ ป้องกันปัญหาความไม่สมดุลของ ความต้องการทางเพศเน่ืองจากเพศศึกษาเป็นความรู้เร่ืองการเปล่ียนแปลง ของร่างกาย ระบบการเจริญพันธุ์ ฮอร์โมน อารมณ์ความรัก กามารมณ์ การใช้ชีวิตคู่ การวางแผนครอบครัว การคุมก�ำเนิด การต้ังครรภ์และมีบุตร การดูแลสุขอนามัยของอวัยวะเพศ รวมถึงโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ การตอบสนองต่ออารมณ์และสง่ิ เร้าทางเพศ คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุน่ 33

  การมีชีวิตอย่างปลอดภัย เม่ือต้องใกล้ชิดเพศตรงขา้ ม “ใกล้ชิดได้แต่ไม่ 5 ส.” ไม่อยู่สองต่อสอง ไม่สุ่มเส่ียง ไม่ด่ืมสุรา ไม่นงุ่ สนั้ ไมส่ �ำสอ่ น ความรัก...เป็นเหตุให้ชายและหญิงต้องการอยู่ใกล้ชิดกัน ได้พูดคุย หยอกลอ้ สบตา อยากสมั ผสั จงู มือ โอบไหล่ กอดคอ รู้สกึ ว่าตอ้ งการมีเวลา อยกู่ นั ตามล�ำ พงั โดยไมม่ เี พอื่ นๆ คอยขดั คอหรอื ถกู แซวเวลาจบี กนั ซง่ึ สงิ่ เหลา่ น้ี ลว้ นนำ�ไปส่พู ฤติกรรมเสี่ยง การใกล้ชิดเพศตรงข้ามอย่างปลอดภัยไม่อยู่ตามลำ�พังสองต่อสองกับ เพศตรงข้าม ไม่ควรใกล้ชิดสัมผัสกันทางร่างกายมากเกินไป เพราะเม่ือเกิด อารมณ์เพศแล้ว หากไม่สามารถควบคุมได้จะเกิดปัญหาตามมามากมาย เช่น ต้งั ครรภ์ โรคตดิ ตอ่ ทางเพศสัมพันธ์ 34 ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุน่

ท�ำไงดีแฟนขอมี Sex แบบท่ี 1 ไมย่ อมเสยี ตัว ไมก่ ลัวเสยี แฟน ไมเ่ ดด็ ขาด ตวั เอง อย่ามาย่งุ กบั ฉนั ไปไกลๆ เราคบกันมานานแลว้ เลย ถา้ ทำ� เราเลิกคบกนั เราน่าจะมสี มั พันธ์ แล้วฉันจะแจ้งความ ที่ลึกซึ้งกันดกี ว่า ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุน่ 35

แบบที่ 2 ยอมเสียตัว เพราะกลวั เสียแฟน แจค็ : ตัวเอง เราคบกันมานานแล้ว เราน่าจะมสี มั พนั ธ์ท่ีลกึ ซึง้ กันดกี วา่ เจน : อย่าดกี ว่า เดีย๋ วคนอน่ื เห็นหรอก แจ็ค : เราอยู่กนั แคส่ องคนไมม่ ีใครเหน็ หรอก เจน : เอาไวว้ นั หลงั แลว้ กนั แจค็ : วนั นแ้ี หละดที ีส่ ดุ แลว้ เจน : ถา้ ท้องข้ึนมาจะท�ำไง แจค็ : ฉันเตรยี มถุงยางอนามยั ไว้แลว้ ไม่ท้องแนน่ อน หรอื เธอไมร่ กั ฉัน เจน : xxxxxxxxxx 36 คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุน่

แบบที่ 3 ตอนนไี้ มย่ อม ตอนพร้อมค่อยมี เอ็ม : ตวั เองเราคบกันมานานแลว้ เรานา่ จะมีสมั พนั ธ์ทล่ี ึกซึง้ กันดีกว่า เอมี่ : ถ้ารักฉนั จรงิ อย่าบังคบั ใจฉัน ฉนั ไม่อยากใหเ้ ธอท�ำอย่างน้ี หรอื - ฉนั ท�ำไมไ่ ดห้ รอก ถ้าท�ำอยา่ งนน้ั ฉันจะหมดศรัทธาในตัวเอง หรอื - ฉนั รกั เธอนะ แต่ฉันกร็ กั พ่อแม่ด้วย พ่อแมฉ่ ันจะเสยี ใจมาก ถ้าหากเราท�ำแบบนี้ เรารอใหถ้ ึงเวลากอ่ นตอนนั้นก็คงไมส่ ายมงั้ การมี SEX ต้องมีความพร้อมในทุกๆ ด้านมิใช่เพียงความพร้อม ทางรา่ งกายและอารมณ์ มเิ ชน่ น้ันปญั หาต่างๆ จะตามมา และความสาว ที่เสียไป ไม่อาจเรียกคืนได้ ดังน้ันถามตนเองก่อนว่ามีความพร้อม ทจ่ี ะรบั ผดิ ชอบในทกุ ๆ ด้านแล้วหรอื ยัง หากมีความพรอ้ มเพียงร่างกาย และอารมณ์ เรากส็ ามารถที่จะปฏิเสธได้ ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุน่ 37

วิธปี ฏเิ สธคนรกั แบบบวั ไมใ่ หซ้ ้�ำน้ำ� ไม่ใหข้ ุน่  ก่อนอื่นต้องมีความมุ่งม่ัน ต้ังใจว่าจะไม่ยอมเสียตัวแน่นอน เม่ือ คบกันก็บอกหรือตกลงกันไว้เลย หากเขาไม่ยอมรับก็บอกลากัน ได้เลย  การปฏิเสธต้องใช้ภาษากายยืนยัน พูดออกไปตรงๆชัดเจนและ ม่ันใจวา่ ไม่ หากยอมเสยี สาวเพยี งเพราะกลัวเขาไมร่ กั ใครๆ ก็ท�ำกนั ซง่ึ เปน็ เหตผุ ลทไ่ี มเ่ ขา้ ทา่ หากเสยี ใหเ้ ขาแลว้ ไมม่ อี ะไรยนื ยนั วา่ จะรกั กนั ยืนยาว ค�ำพดู จากแฟน ค�ำตอบ ถา้ รักจรงิ ตอ้ งยอม ถา้ เธอรกั ฉันไม่ควรกดดันฉนั ใครๆก็ท�ำกัน ฉันไมใ่ ชค่ นพวกนนั้ ไม่ดเี ลยที่ไม่ได้ปลดปล่อย กลับไปชว่ ยตัวเองนา่ จะช่วยได้ 38 ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุน่

ท�ำไมถึงอยากมีเพศสัมพันธ์ อยากรู้ อยากลอง อยากอวด แฟชัน่ ล่าแต้ม ความรักท�ำให้เรามองเห็นแต่ข้อดีของอีกฝ่าย จนอาจน�ำไปสู่การมี เพศสัมพันธ์ อารมณ์หลงใหล ร้อนแรงรู้สึกถึงความดึงดูดใจทางเพศ ท�ำให้ อยากเหน็ หนา้ อยากแตะเนอื้ ตอ้ งตวั การจบั มอื ถอื แขน อยากกอดจบู ลบู คล�ำ และการเล้าโลม น�ำไปสู่การมีเพศสัมพันธ์ในท่ีสุด แต่สิ่งส�ำคัญต้อง มี SEX อยา่ งปลอดภยั ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุ่น 39

การมี Sex ท�ำให้รักกันมากขน้ึ จริงหรอื ท้อง ทิ้ง แท้ง ความรักหรือการมีแฟนไม่ได้หมายถึงการต้องมี sex เสมอไป ย่งิ ความรกั ใสๆในวัยรุน่ แม้บางคร้งั ความใกลช้ ดิ และบรรยากาศ รวมถึง ความอยากรอู้ ยากลอง อาจพาใหเ้ คลบิ เคลิ้มไปบา้ ง ลองถามตัวเองว่าเปน็ อารมณห์ รอื ความรัก หากคิดมีเซ็กซ์เมื่อใดให้ลองตอบคำ�ถามตัวเองให้ได้ว่าหากท้องหรือ ตดิ โรค แฟนยังจะรักและรับผดิ ชอบอยู่หรอื ไม ่ และเราพรอ้ มท่ีจะอุ้มท้อง ท�ำ งานหาเงนิ รบั ผดิ ชอบลกู ทจ่ี ะเกิดขึ้นมาหรอื ไม่ 40 คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุน่

การมีเพศสัมพันธ์แบบปลอดภัย “ใสถ่ งุ สิน้อง ไมท่ อ้ ง ไมต่ ดิ โรค” ปัญหาใหญ่ของการมีเพศสัมพันธ์ในวัยรุ่นคือการติดเช้ือ เช่นหนองใน ซฟิ ลิ สิ เอดส์ และปญั หาการตั้งครรภ์ในวยั รุ่น ดังน้ันการมีเพศสัมพันธ์ที่ปลอดภัยคือการป้องกันโดย ใช้ถุงยาง อนามัยทุกคร้ังท่ีมีเพศสัมพันธ์ ไม่ว่าจะทางช่องคลอด ทวารหนัก หรือ ช่องปาก การใช้ถุงยางอนามัยอย่างถูกวิธีจะช่วยลดการติดเชื้อทาง เพศสัมพันธ์และการตัง้ ครรภไ์ ด้ถงึ 99% นอกจากนี้ อย่าลืมป้องกันการตั้งครรภ์เลือกใช้ยาเม็ดคุมกำ�เนิด อย่างถูกวิธี ควรใช้ท้ังยาคุมกำ�เนิดและถุงยางอนามัยเพื่อลดความเส่ียงใน การตง้ั ครรภ์ ท่ีสุดของความปลอดภัยคือควบคุมอารมณ์ทางเพศของตนเอง ปรับพฤติกรรมการมีเพศสัมพันธ์ จำ�กัดจำ�นวนคู่นอน หลีกเล่ียงการมี เพศสมั พันธ์แบบช่ัวคร้งั ชัว่ คราว หรือช่ัวขา้ มคนื คู่มือการใช้ชีวิตวัยรุ่น 41

ท�ำไมถึงเลือดออกเวลามีเพศสัมพันธ์คร้ังแรก การมีเลือดออกเวลามีเพศสัมพันธ์ครั้งแรกเป็นเรื่องปกติที่สามารถ เกิดข้ึนได้โดยเกิดจากเย่ือพรหมจรรย์มีการปริหรือฉีกขาด แม้เคยมี เพศสมั พนั ธม์ าแลว้ หากเพศสมั พนั ธค์ รงั้ นรี้ นุ แรง มนี ำ�้ หลอ่ ลน่ื นอ้ ย หรอื อาวธุ ฝา่ ยชาย มีขนาดใหญ่กวา่ คนกอ่ น เย่ือพรหมจรรยก์ ็อาจจะปรเิ พิ่ม มเี ลือด ออกได้ การมีเลือดออกจากเย่ือพรหมจรรย์ฉีกขาด จะมีเลือดออกไม่เกิน 1 - 2 วัน เป็นเลือดซึมๆ สีแดงจางๆ หากเลือดออกติดต่อกันหลายวัน และมอี าการเจ็บควรไปพบแพทยเ์ พอื่ ตรวจภายในเพอื่ หาสาเหตุ 42 ค่มู ือการใช้ชีวิตวัยรุ่น