ฉลาดรู้เน็ต2 ผู้แต่ง : สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ จัดทำ E-BOOK : ห้องสมุดประชาชนจังหวัดชลบุรี

ใช้อินเทอร์เน็ต อาจถูกลวงให้เชอื่ ว่าได้รับรางวัล เพราะทา้ ยทีส่ ุดนัน่ คือการเสยี ท้งั ทรพั ยแ์ ละถกู ล้วงข้อมลู 2.3 ลว้ งลับตับแตกวธิ ีการลวงผูใ้ ชเ้ น็ต แฮกเกอร์ (Hacker)! พุดน้อยและครอบครัว เอ่ยถึงบุคคลคนนี้มา ตง้ั แตบ่ ทที่ 1 ซ่งึ เทา่ ทผ่ี ่านมาเรารู้แตเ่ พียงว่า แฮกเกอร์น้ันเปน็ บุคคลทีจ่ ะมา โจรกรรมขอ้ มลู สว่ นตวั ของผใู้ ชบ้ รกิ ารอนิ เทอรเ์ นต็ ไปใชใ้ นทางเสอ่ื มเสยี ชอื่ เสยี ง และเสียทรพั ย์ แฮกเกอร์ (Hacker) หรอื แครกเกอร์ (Cracker) ตามความหมายแล้วก็คือ ผู้ร้ายในโลกไซเบอร์ ท่ีมีความรู้ในด้าน ระบบและเครอื ขา่ ยคอมพิวเตอรส์ ูง แตก่ ลบั น�ำ ความรู้ท่ีมีไปใช้ในทางท่ีผิด ขาดจริยธรรม เช่น ลักลอบเข้าสู่ระบบความเป็นส่วนตัว เพ่ือล้วงความลับข่าวสารของผู้อื่น ยิ่ง ในปัจจุบันเครือข่ายอินเทอร์เน็ตเช่ือมโยง ถึงกันทั่วโลก ปัญหาในเร่ืองของการ โจรกรรมข้อมูลก็ย่ิงมีมากขึ้นหลายรูปแบบ ซึ่งท�ำให้ผู้ใช้บริการอินเทอร์เน็ตต้องมีความ ระแวดระวังในการใชบ้ ริการมากข้ึนเป็นพิเศษ 50 ฉลาดรูเ้ นต็ 2 ตอน Trust on Internet (ToI)

วิธกี ารของ Hacker  สนฟิ เฟอร์ (Sniffer) นบั เปน็ หนงึ่ ในวธิ กี ารที่ Hacker นยิ มใชก้ นั มาก จัดเป็นโปรแกรมเล็กๆ ที่ถูกออกแบบมาเพ่ือดักจับข้อมูลของผู้ใช้บริการ อนิ เทอรเ์ น็ต  บอมเมล (Bomb Mail) เปน็ การก่อกวนผ้ใู ช้บริการอีเมลชนิดหนงึ่ ท่ี Hacker จะใชจ้ ดหมายอเิ ลก็ ทรอนกิ สท์ เ่ี ขยี นปลอมแปลงขน้ึ มา และสง่ ไปยงั ปลายทางที่เครื่องเป้าหมาย โดยส่งจดหมายอิเล็กทรอนิกส์เป็นจ�ำนวนมากๆ หลายพันหลายหม่ืนฉบับ เพื่อให้อีเมลของผู้ใช้บริการรับไม่ไหว บ้างก็จะใช้ วิธีส่งจดหมายอิเล็กทรอนิกส์จากเครื่องหนึ่งไปอีกเครื่องหน่ึงรับส่งต่อๆ กัน ไปเร่ือยๆ ไมจ่ บสิน้ และอีเมลหยดุ การท�ำงานในทสี่ ดุ  โทรจัน (Trojan) เปน็ โปรแกรมไวรัสชนิดหน่งึ ท่ีแฝงมาในรูปแบบ ของจดหมายอเิ ลก็ ทรอนกิ ส์ ซงึ่ Hacker จะใชว้ ธิ รี ะบขุ อ้ ความกลา่ วอา้ งวา่ เปน็ โปรแกรมปรบั ปรงุ ดา้ นการรกั ษาความปลอดภยั ซอฟตแ์ วร์ และเมอ่ื ผใู้ ชบ้ รกิ าร เผลอไปกดลงิ กด์ งั กลา่ ว กจ็ ะกลายเปน็ ถกู โทรจนั แฝงเขา้ มาโจรกรรมขอ้ มลู และ ท�ำลายระบบในคอมพวิ เตอร์ของเราในทส่ี ดุ บทท่ี 2 | อินเทอร์เน็ตใช้อยา่ งไรให้ม่นั คงปลอดภยั 51

ลดพฤตกิ รรมความเสยี่ ง ป้องกันภัยจาก Hacker  อา่ นใหล้ ะเอยี ดกอ่ นตดิ ตง้ั โปรแกรม : เมอ่ื พดู ถงึ การตดิ ตงั้ โปรแกรม คอมพิวเตอร์ ผใู้ ชส้ ่วนใหญ่มกั จะเข้าใจว่าเปน็ การคลกิ ท่ีปุม่ Next, Next และ Next ต่อไปเรื่อยๆ จนท้ายที่สุด คือ คลิกปุ่ม Finish โดยไม่อ่านข้อตกลงท่ี ผู้สร้างโปรแกรมระบุไว้ ซ่ึงแน่นอนว่าผู้ใช้บริการหลายคนยังไม่ทราบด้วยซ้�ำ ว่าโปรแกรมติดตั้งเสร็จแล้ว พฤติกรรมในลักษณะน้ีจะเป็นตัวท�ำให้ Hacker ลักลอบเขา้ มาโจรกรรมข้อมลู ของเราได้  ไมแ่ อบเลน่ อนิ เทอรเ์ นต็ ไรส้ ายฟรี : สำ� หรบั คนทใี่ ชง้ านอนิ เทอรเ์ นต็ การทีม่ ีสญั ญาณ WiFi ฟรจี ากบา้ นใครไมร่ ู้ทีจ่ ๆู่ กส็ แกนเจอ ท้ายสุดแลว้ กท็ น ความต้องการที่อยากจะได้ของฟรไี มไ่ ด้ ให้เข้าไปใชง้ านได้แบบไม่ทนั ได้ยง้ั คดิ ซ้�ำร้ายก็ไม่พ้นบรรดา Hacker มาขุดบ่อล่อปลา ซ่ึงแทนที่จะได้ใช้งาน WiFi ฟรีๆ แต่กลับถูกย้อนรอยด้วยการตักตวงเอาสิ่งส�ำคัญต่างๆ ไป ไม่ว่าจะเป็น ช่ือผใู้ ช้ รหสั ผ่านหรือขอ้ มลู จ�ำเป็นต่างๆ ออกไป 52 ฉลาดร้เู น็ต 2 ตอน Trust on Internet (ToI)

 แอนตไ้ี วรสั ปลอม ของต้องระวัง : ใครเคยใชอ้ นิ เทอรเ์ น็ตแลว้ โดน หลอกให้ดาวน์โหลดไฟล์บ้าง…ยกมือขึ้น เชื่อว่าจริงๆ แล้วเหตุการณ์แบบน้ี หลายต่อหลายคนก็น่าจะเคยได้สัมผัส ยิ่งบางคนขวัญอ่อนด้วยแล้ว อยู่ๆ มี Banner หรอื Pop Up เด้งขนึ้ มาจากหนา้ เวบ็ ไซตท์ ่ีเปดิ อยู่ แล้วบอกวา่ เวลาน้ี มีไวรัสก�ำลังท�ำงานอยู่บนระบบ หากต้องการใช้โปรแกรมสแกนให้คลิก ก็รีบ คลกิ ในทันที แตท่ ี่ไหนได้ กลบั โดนไวรัสท่แี ฮกเกอรต์ ัง้ ไวห้ ลอกเข้ามาตดิ ตงั้ ใน ระบบ ทางทีด่ ีกค็ วรต้ังสตกิ ่อนกดดาวน์โหลดนะครับ  เปดิ ฟงั กช์ นั Autorun ใน Removable Drive : อกี หนง่ึ พฤตกิ รรม เสี่ยง ท่ีผู้ใช้คอมพิวเตอร์ส่วนใหญ่มักท�ำไปโดยปราศจากการไตร่ตรอง ก็คือ การเชอ่ื มตอ่ อปุ กรณ์ เชน่ แฟลชไดรฟห์ รอื ฮารด์ ดสิ ก์ จากภายนอกคอมพวิ เตอร์ แล้วเปิดใช้งาน Autorun ทันที โดยที่ไม่ได้ท�ำการสแกนไวรัส แต่พุดน้อย อยากใหเ้ พอ่ื นๆ มองยอ้ นดดู ๆี เพราะการเสยี เวลาสแกนไวรสั เพยี งเลก็ นอ้ ยจะ ช่วยลดความเสย่ี งจากการถกู ไวรัสโจมตจี นคอมพวิ เตอรอ์ ่อนแอ จน Hacker สามารถเจาะเข้ามาล้วงความลบั ในคอมพวิ เตอร์ของเราไดโ้ ดยง่าย บทท่ี 2 | อนิ เทอรเ์ นต็ ใช้อยา่ งไรใหม้ น่ั คงปลอดภยั 53

 ไม่อัพเดตโปรแกรมป้องกันไวรัส : การท่ีมีแอนต้ีไวรัสแต่ไม่เคย อพั เดต กเ็ หมอื นมรี า่ งกายทแี่ ขง็ แรง แตไ่ มเ่ คยไดอ้ อกกำ� ลงั กลา้ มเนอ้ื หรอื กำ� ลงั ทเี่ คยมี กเ็ รม่ิ ทจ่ี ะหยอ่ นยานไปตามกาลเวลา แตถ่ า้ มเี วลาออกกำ� ลงั หมนั่ สรา้ ง กล้ามเนือ้ เหมอื นกับการอัพเดตแอนต้ีไวรสั กท็ ำ� ใหร้ ่างกายเฟิรม์ ย่ิงขน้ึ ดีกวา่ จะมาเสียใจเมือ่ ติดไวรัสในภายหลัง  ปดิ วนิ โดวสอ์ พั เดต อาจเกดิ เหตไุ มค่ าดคดิ : การทเ่ี พอ่ื นๆ ไดต้ ดิ ตาม ข่าวสารและอัพเดตข้อมูลรอบตัว ย่อมท�ำให้ไม่ตกข่าวและทันเหตุการณ์อยู่ เสมอ การอพั เดตวนิ โดวสก์ เ็ ชน่ กนั เพราะเปน็ การเปดิ ใหร้ ะบบรบั รแู้ ละปดิ ชอ่ งโหว่ จากการคุกคามของผู้ไม่หวังดี แต่อย่าลืมว่า ไม่ว่าเพื่อนๆ จะซ้ือวินโดวส์มา ตดิ ตงั้ หรอื เครอ่ื งทซี่ อื้ ตดิ ตง้ั วนิ โดวสม์ าดว้ ยกต็ าม สงิ่ ทสี่ ำ� คญั คอื ตอ้ งใชง้ านและ ใช้สิทธ์ิอย่างเต็มที่ ย่ิงเป็นเร่ืองความม่ันคงปลอดภัยก็ควรจะต้องใส่ใจมากขึ้น โดยเฉพาะวนิ โดวส์จะมกี ารอัพเดตอย่เู ป็นประจำ� เพือ่ ลดชอ่ งโหวใ่ นการโจมตี จากการคุกคามภายนอกนนั่ เอง  Remember Password : พุดน้อยเชื่อวา่ เพือ่ นๆ หลายคนมักชอบ ตัง้ ให้ระบบจดจ�ำรหสั ผา่ น Remember Password ในการเข้าใชง้ านเวบ็ ไซต์ ต่างๆ เรียกว่าเปิดปุ๊บก็ใช้ได้ทันที ไม่เสียเวลา แต่ข้อเสียก็คือหากวันดีคืนดี โดนขโมยคอมพวิ เตอรไ์ ป ผลเสยี กอ็ าจจะเกดิ ขนึ้ กบั เจา้ ของ e-Mail ไดท้ นั ที เช่น การถูกสวมรอยเปน็ เจา้ ของตัวตน เป็นต้น 54 ฉลาดร้เู นต็ 2 ตอน Trust on Internet (ToI)

ลบ Remember Password ใน Internet Explorer ถ้าเลือกใช้ระบบ Remember Password ไปแล้ว และต้องการยกเลิก สามารถเขา้ ไปลบ Internet Temp หรอื History File โดยเขา้ ไปท่ี Internet Option > General > Browsing History คลิกที่ปุ่ม Delete แลว้ ใส่เครื่องหมายหนา้ หวั ข้อ Password จากนน้ั คลิกที่ Delete อีกครง้ั หนง่ึ เท่านี้ ก็ใช้วิธกี ารลอ็ กอินดว้ ยตัวเอง ไดแ้ ล้วครับ นอ้ งพดุ ด้ิงชวนรู้ ก่อนจะจบหัวข้อน้ี พุดด้ิงขอเสริมอีกสักนิด ส�ำหรับเพ่ือนๆ ควรรู้จักต้ังสติและรับรู้ไว้ว่าในโลกออนไลน์ ทุกวันน้ียังมีภัยไซเบอร์อีก หลากหลายวธิ ที บ่ี รรดา Hacker จะนำ� มาใชเ้ พอ่ื เขา้ มาขโมยตวั ตนของเราไป ทง้ั การสง่ e-Mail มาขอรบั บรจิ าค บา้ งกอ็ า้ งวา่ เปน็ เพอ่ื นเรา แตไ่ ปลำ� บากอยู่ ต่างประเทศ ขอให้ส่งเงินมาให้ มุกแบบนี้เจอทีไรก็แทบอยากจะส่ายหัว ทุกที แต่ท้ายที่สุดแล้วหากเราตั้งสติให้ดี ก็จะช่วยลดความเสี่ยงและ สรา้ งความมนั่ คงปลอดภยั ไปไดอ้ ีกตอ่ หน่งึ บทที่ 2 | อินเทอรเ์ นต็ ใช้อย่างไรใหม้ นั่ คงปลอดภัย 55

ไมว่ า่ จะเป็น เดก็ เลก็ หรือผู้ใหญ่การใช้อินเทอรเ์ น็ต ใหม้ ีความม่นั คงปลอดภัย กค็ วรจะ อยใู่ นสายตาของคนใกลช้ ิด 2.4 หยดุ ความเส่ยี งไดด้ ว้ ยมือคุณ ครั้งหนึ่งคุณยายเคยบอกกับพุดน้อย ในขณะที่พุดน้อยก�ำลังเล่น อินเทอรเ์ นต็ กบั เพื่อนใหม่ในโซเชยี ลมเี ดยี วา่ “พดุ น้อย ในโลกเรานีม้ ที ัง้ คนดี และคนไม่ดี หากเราไม่ระวังให้ดี อาจจะมผี ลรา้ ยสง่ มาถึงเราไดน้ ะ” ประโยค ข้างตน้ ของคณุ ยายเสมอื นท�ำให้พุดน้อยไดส้ ติ และฉุกคดิ ได้ ไมว่ ่าจะเป็นโลก แหง่ ความจรงิ หรอื โลกแหง่ โซเชยี ลมเี ดยี กล็ ว้ นแลว้ แตม่ คี นดแี ละคนรา้ ยปะปน มั่วกันไปหมด และย่ิงคนท่ีเล่นอินเทอร์เน็ตส่วนใหญ่เป็นเยาวชนอายุรุ่นราว คราวเดียวกับพดุ นอ้ ยดว้ ยแลว้ พดุ นอ้ ยจงึ ยง่ิ ต้องเพมิ่ ความใส่ใจ หาข้อมลู ดๆี มาชว่ ยเพม่ิ ความมั่นคงปลอดภยั กนั แบบเต็มที่เลยทเี ดยี ว 56 ฉลาดรเู้ นต็ 2 ตอน Trust on Internet (ToI)

ขอ้ ควรระวังในการใช้อนิ เทอรเ์ นต็ 1. ไม่บอกข้อมูลส่วนตัวกับใครในโลกออนไลน์ : หากมีเพื่อนๆ ในโลก ออนไลนท์ เ่ี ราสนทิ ดว้ ย แตไ่ มเ่ คยพบตวั จรงิ กนั มากอ่ น มาถามถงึ ขอ้ มลู ประวตั สิ ว่ นตวั เช่น อายุ วนั เดือน ปี เกดิ ทีอ่ ยู่ เบอร์โทรศพั ท์ หรอื แม้แตส่ ถานศกึ ษาทเี่ ราก�ำลัง ศกึ ษาอยู่ ในกรณนี ี้ ทางทด่ี คี วรบอกปฏเิ สธไปแบบถนอมนำ�้ ใจ เพราะการบอกขอ้ มลู ท่ีถูกต้องไปนั้น เราจะทราบได้อย่างไรว่า คนผู้น้ันจะไม่น�ำข้อมูลที่ได้จากเรามาท�ำ เร่ืองร้ายๆ เช่น สร้างตัวปลอมของเราข้ึนมาในโลกออนไลน์ หรืออาจจะมาเฝ้า สะกดรอยตามเราในโลกแหง่ ความเปน็ จรงิ ก็ได้ 2. ไม่ส่งรูปให้ใครโดยขาดการไตร่ตรอง : หากเป็นไปได้ผู้ใช้อินเทอร์เน็ต ทกุ ทา่ น ไมค่ วรสง่ รปู ใหบ้ คุ คลทรี่ จู้ กั ทางอนิ เทอรเ์ นต็ แมว้ า่ บคุ คลนน้ั จะเปน็ เพอื่ นแท้ หรือคนรู้จักทีส่ นิทกันมาก ซง่ึ เราก็ไว้ใจไม่ไดเ้ ช่นกนั วา่ รปู เหล่านั้นจะหลุดไปถึงมอื ผูไ้ ม่ประสงคด์ ี น�ำไปใช้ตดั ต่อหรือท�ำเรื่องร้ายแรงอะไรบา้ งกไ็ มท่ ราบ บทท่ี 2 | อนิ เทอรเ์ น็ตใช้อย่างไรใหม้ นั่ คงปลอดภยั 57

3. หลีกเล่ียงการพบเพ่ือนในโลกออนไลน์ในชีวิตจริง : เป็นท่ีรู้กันว่า คนที่รู้จักคุ้นเคยเห็นหน้ากันทุกวันยังหลอกลวงกันได้ แล้วประสาอะไรกับ เพ่ือนในโลกออนไลน์ท่ีอาจจะมาลวงหลอกเราก็เป็นได้ แต่หากจ�ำเป็นที่จะ ต้องพบจริงๆ ก็ควรท่ีจะอยู่ในสายตาของผู้ปกครอง เพื่อให้มีคนคอยติดตาม ไปด้วย และที่ส�ำคญั ควรไปพบกนั ในที่สาธารณะ เพื่อปอ้ งกนั อนั ตรายจากใน ทล่ี บั ตาคน 4. ไม่เสวนากับผู้ท่ีหยาบคายในโลกออนไลน์ : เป็นเรื่องที่ปกติ ธรรมชาติอยู่แล้ว หากว่าเราจะไม่ตอบค�ำถามหรือเสวนาโต้วาทีกับบรรดา นักเลงคีย์บอร์ดที่ชอบพิมพ์ข้อความหยาบคาย สาเหตุเพราะการที่เราพิมพ์ โตต้ อบกนั ดว้ ยขอ้ ความทหี่ ยาบคายนนั้ ประโยคเหลา่ นอี้ าจจะนำ� ไปสกู่ ารฟอ้ งรอ้ ง ฐานหมน่ิ ประมาทกันได้ 5. หากเป็นหนๆู ต้องไดร้ ับการอนญุ าตจากผ้ปู กครอง : จะเป็นเรอื่ ง ดีมากๆ หากเพ่ือนๆ ที่เป็นเยาวชนวัยน่ารักแบบพุดน้อยทุกคน ก่อนจะเล่น อินเทอร์เน็ตได้ท�ำการขออนุญาตจากผู้ปกครอง เพื่อให้อยู่ในสายตาและ ดลุ พนิ จิ ของทา่ น สงิ่ นจี้ ะเปน็ การชว่ ยเพม่ิ ความมนั่ คงปลอดภยั ใหก้ บั เรามากขน้ึ เพราะหากเรามีการกระท�ำใดก็แล้วแต่ที่ส่อถึงความไม่มั่นคงปลอดภัย ก็จะ มผี ูใ้ หญค่ อยชว่ ยแก้ไขและตกั เตือนได้ 58 ฉลาดรู้เน็ต 2 ตอน Trust on Internet (ToI)

นอ้ งพดุ ด้งิ ชวนรู้ ข้อมูลเร่ือง ข้อควรระวังในการใช้อินเทอร์เน็ต ท่ีพุดน้อยน�ำมา ฝากนั้น พุดด้ิงสรุปได้ใจความว่า การแสดงออกในรูปแบบใดก็แล้วแต่ท่ี เกย่ี วขอ้ งกับการใช้อินเทอร์เน็ต เช่น การส่งรูปภาพ การเสวนากบั เพ่อื น หรือการบอกข้อมูลส่วนตัวกับเพื่อนในโลกออนไลน์ ทุกสิ่งล้วนแล้วแต่ สามารถท�ำได้ (และไม่ได้) แต่ควรมีสติและพิจารณาอย่างรอบคอบ เช่น เดก็ หรอื เยาวชนบางคนอาจทำ� การหมกมนุ่ กบั การเลน่ อนิ เทอรเ์ นต็ มากเกนิ ไป บา้ งกเ็ ลน่ จนมนี สิ ยั กา้ วรา้ วเพราะไดค้ ยุ กบั เพอื่ นทชี่ อบพดู จาหรอื พมิ พ์ คำ� หยาบคาย การมผี ปู้ กครองคอยเฝา้ ดแู ล กจ็ ะเปน็ การชว่ ยใหผ้ ใู้ ชบ้ รกิ าร อย่างเราไมต่ กอยใู่ นสถานการณท์ ไ่ี ม่มั่นคงปลอดภยั นน่ั เอง บทท่ี 2 | อินเทอรเ์ นต็ ใช้อย่างไรให้มนั่ คงปลอดภัย 59

ใช้อนิ เทอรเ์ นต็ นอกบา้ น อยา่ คิดประมาท หากเผลอ พล้ัง ผิดพลาด ข้อมูลส่วนตัวอาจถูก ลกั ลอบไปได้จากผู้ไม่ประสงคด์ ี 2.5 ฉลาดใช้เน็ตคอมพวิ เตอร์สาธารณะ พดุ นอ้ ยวา่ การใชอ้ นิ เทอรเ์ นต็ ในบา้ นเรานน้ั มคี วามมน่ั คงปลอดภยั ดแี ลว้ แต่ส�ำหรับการต่ออินเทอร์เน็ตในที่สาธารณะ อันนี้นับว่ายังเป็นเรื่องน่าเป็น กงั วลอยบู่ า้ ง ซง่ึ ทางทด่ี คี วรศกึ ษาวธิ ปี อ้ งกนั ไวน้ า่ จะดที สี่ ดุ แตจ่ ะมสี งิ่ ใดทต่ี อ้ ง ระวงั กนั บ้าง ต้องมาดกู นั ครบั 60 ฉลาดรเู้ น็ต 2 ตอน Trust on Internet (ToI)

คุณปา้ ของพุดนอ้ ยเลา่ ใหพ้ ุดน้อยฟังอยู่เสมอ ด้วยความทต่ี อ้ งเดนิ ทาง ไปท�ำงานต่างจังหวัดอยู่บ่อยครั้ง ประกอบกับในบางสถานการณ์ไม่ สามารถที่จะจัดเตรียมโน้ตบุ๊กได้ทัน จึงท�ำให้ต้องไปใช้บริการคอมพิวเตอร์ จากโรงแรมทพ่ี ักหรือร้านอนิ เทอร์เนต็ อย่เู ปน็ ประจ�ำ คุณป้าอธิบายให้เข้าใจอีกว่า การใช้งานคอมพิวเตอร์สาธารณะ นั้นนับว่ามีความม่ันคงปลอดภัยต่�ำ เพราะเราไม่อาจทราบได้เลยว่าเครื่อง คอมพิวเตอร์ทเ่ี ราใช้น้นั ได้ถกู ผูไ้ มป่ ระสงค์ดี หรือ Hacker มาตดิ ตั้งโปรแกรม ดกั โจรกรรมขอ้ มลู ของเราหรอื เปลา่ อยา่ งไรกต็ าม ในบางสถานการณเ์ ราอาจ มีความจ�ำเป็นท่ีจะต้องใช้งานอินเทอร์เน็ตผ่านคอมพิวเตอร์สาธารณะจริงๆ การใชบ้ รกิ ารจงึ ไมส่ ามารถหลกี เลย่ี งได้ และเพอื่ ชว่ ยใหม้ คี วามมน่ั คงปลอดภยั มากขึ้น เพื่อนๆ จึงควรศึกษาข้อแนะน�ำต่างๆ ต่อจากนี้ไป ท่ีพุดน้อยและ คุณป้าจะนำ� มาฝากกนั บทท่ี 2 | อนิ เทอรเ์ นต็ ใชอ้ ยา่ งไรใหม้ นั่ คงปลอดภัย 61

ขอ้ แนะนำ� ในการใช้งานคอมพิวเตอรส์ าธารณะ 1. เลือกใชค้ อมพิวเตอรท์ ีไ่ มม่ ีคนเดินผ่านไปมาบอ่ ย : เพอื่ ป้องกนั การถกู แอบมองจากผไู้ มป่ ระสงคด์ ี (Shoulder Surfing) การใชค้ อมพวิ เตอรส์ าธารณะจงึ ไมค่ วรเลอื กเครอ่ื งทว่ี างอยใู่ นตำ� แหนง่ ทม่ี วี ตั ถสุ ามารถสะทอ้ นแสงจากหนา้ จอได้ 2. ตรวจสอบ Keylogger แบบ Hardware : เม่ือมีความจ�ำเป็นท่ีจะ ตอ้ งใชค้ อมพิวเตอรส์ าธารณะ กอ่ นที่จะเร่ิมเปิดเครอ่ื ง ควรมีการสังเกตทส่ี ายต่อ ระหวา่ ง Keyboard กบั ชอ่ งเสยี บดา้ นหลงั คอมพวิ เตอรส์ กั นดิ หากพบวา่ มอี ปุ กรณ์ น่าสงสัยถกู เสยี บอยู่ ใหต้ ง้ั ขอ้ สงสยั วา่ อาจจะเปน็ Keylogger และยกเลกิ การใช้ บรกิ ารคอมพิวเตอรเ์ ครอื่ งนัน้ ในทันที 3. บตู๊ เครอ่ื งโดยใช้ Bootable CD หรอื Bootable USB : จัดเปน็ วธิ ี ทส่ี ามารถชว่ ยปอ้ งกนั อันตรายจากซอฟต์แวรท์ ่ีไมพ่ ึงประสงค์ ที่อาจถูกติดตง้ั อยู่ ในคอมพิวเตอร์ดังกล่าวก็ได้ อย่างไรก็ตาม วิธีดังกล่าวนี้อาจไม่สามารถใช้กับ คอมพวิ เตอร์ได้ทุกเคร่ือง เน่ืองจากต้องมกี ารตง้ั ค่าการเชอ่ื มต่อกบั เครือขา่ ยและ อปุ กรณอ์ ่ืนๆ ในระบบ และตวั เราเองกจ็ �ำเป็นตอ้ งพกแผ่น Bootable CD หรือ Bootable USB ติดตวั ไปดว้ ย 4. สแกนไวรสั และใชโ้ ปรแกรม On Screen Keyboard : เมื่อตรวจสอบ แล้วพบว่าในเคร่ืองคอมพิวเตอร์ท่ีเราก�ำลังจะใช้งานมีโปรแกรมป้องกันไวรัสติด ตงั้ อยู่กอ่ นใชง้ านควรทำ� การอพั เดตฐานขอ้ มลู และสแกนไฟลใ์ นเครอ่ื งเพอื่ ตรวจสอบ และก�ำจัดโปรแกรมไม่พึงประสงค์ ต่อมาแม้จะสแกนแล้วไม่พบโปรแกรม ไมพ่ ึงประสงค์อยู่ แตก่ ค็ วรใช้โปรแกรมประเภท On Screen Keyboard ในการ พมิ พ์ Username และ Password แทนจะดีทีส่ ดุ 5. ใช้การเชื่อมต่อผ่าน HTTPS : เม่ือได้ท�ำการเปิดคอมพิวเตอร์ และ เบราว์เซอร์เพ่ือต้องการท่องเว็บไซต์แล้ว เพ่ือเป็นการไม่ให้ผู้ไม่ประสงค์ดีมา แกะรอยตามข้อมูลส�ำคัญของเรา ก็ควรใช้การเข้ารหัสแบบ HTTPS ตามวิธีท่ี พุดนอ้ ยไดเ้ คยน�ำมาใหศ้ ึกษากนั กอ่ นหนา้ น้ี 62 ฉลาดรูเ้ นต็ 2 ตอน Trust on Internet (ToI)

6. ไมบ่ นั ทกึ ไฟลข์ อ้ มลู สำ� คญั ลงในเครอื่ งสาธารณะ : ไมค่ วรบนั ทกึ ไฟลล์ ง บนคอมพวิ เตอรส์ าธารณะเดด็ ขาด เนอื่ งจากถงึ แมจ้ ะลบไฟลไ์ ปแลว้ แตผ่ ไู้ มห่ วงั ดี กอ็ าจจะใชโ้ ปรแกรมกคู้ นื ไฟล์ท่ีถกู ลบไปได้ หากจ�ำเปน็ ตอ้ งบนั ทึกไฟลเ์ พ่ือเปิด อา่ นหรอื แกไ้ ข ควรบนั ทกึ ลงในอปุ กรณเ์ ทคโนโลยจี ากภายนอก เชน่ USB Drive 7. Log out ออกจากการท่องเว็บไซต์ทุกคร้ังหลังใช้งาน : เนื่องจาก ในหลายเวบ็ ไซตจ์ ะมกี ารตงั้ คา่ ใหจ้ ำ� สถานะของผใู้ ชไ้ วว้ า่ กำ� ลงั ทำ� การ Login อยู่ ถงึ แมจ้ ะปดิ เบราวเ์ ซอรไ์ ปแลว้ แตห่ ากมผี ไู้ มป่ ระสงคด์ มี าเปดิ เบราวเ์ ซอรน์ นั้ ใหม่ ก็จะยังคงสถานะเป็น Login อยู่ ซ่ึงอาจส่งผลให้เราถูกจดจ�ำสถานะผู้ใช้และ ขโมยตัวตนในโลกออนไลนไ์ ปได้ 8. Restart เครอื่ งหลงั ใชง้ าน : การใชง้ านคอมพวิ เตอรจ์ ะมกี ารเกบ็ ขอ้ มลู ไว้ใน Ram เพ่อื ใชใ้ นการประมวลผล ซึ่งหากเคร่อื งดังกล่าวมี Ram น้อย เครอ่ื ง จะท�ำการน�ำข้อมูลทีเ่ กนิ มาเกบ็ ไวใ้ น Hard Disc ซึ่งเรยี กว่า Virtual Memory, Swap หรือ Pagefile ถึงแม้จะมีการปิดเครอื่ งไปแล้วก็ยงั จะมีข้อมูลหลงเหลอื อย่ใู น Ram ดงั น้นั การ Restart จะเป็นการล้างขอ้ มลู ท้ังหมดออกไป 9. หลีกเล่ียงการใช้ธุรกรรมทางการเงินรูปแบบออนไลน์ : เพ่ือนๆ สามารถแน่ใจได้แล้วหรือว่าคอมพิวเตอร์สาธารณะไว้ใจได้ และเพื่อความไม่ ประมาทจึงไม่ควรเข้าใช้งานที่เกี่ยวข้องกับการท�ำธุรกรรมทางการเงิน หรือ ถ้าจ�ำเป็นต้องใช้บริการ ภายหลังจากใช้บริการก็ควรรีบเปล่ียนรหัสผ่านทันที เพื่อป้องกันในกรณีที่รหัสผา่ นหลุดลอดออกไป น้องพดุ ด้ิงชวนรู้ เมอ่ื มเี หตจุ ำ� เปน็ ทที่ ำ� ใหเ้ ราตอ้ งใชง้ านคอมพวิ เตอรส์ าธารณะ อยู่บ่อยคร้ัง ส่ิงส�ำคัญจึงควรมีการเตรียมความพร้อมเร่ืองการฝึกฝน ใช้โปรแกรมป้องกันต่างๆ เช่น โปรแกรม On Screen Keyboard หรือโปรแกรมสแกนไวรัสอยู่เป็นประจ�ำ นอกจากน้ีหากมีเหตุต้องท�ำ ธรุ กรรมทางการเงนิ ควรเล่ยี งการท�ำธุรกรรมผา่ นคอมพิวเตอร์ แต่ให้ เลือกใชก้ ารทำ� ธรุ กรรมผา่ นเครอ่ื งมอื สื่อสารอืน่ ๆ เชน่ แทบ็ เลต็ หรอื สมาร์ตโฟน จะดที ี่สุด บทท่ี 2 | อินเทอร์เนต็ ใช้อย่างไรให้มั่นคงปลอดภัย 63

บทท่ี 3

รจู้ ักโซเชียลมเี ดีย รอบทิศทาง สร้างความมน่ั ใจ ในการใช้

โซเชยี ลมีเดยี (Social Media) ลกู เล่นเยอะแพรวพราว ศกึ ษาความเปน็ มากันสกั นดิ 3.1 ความเป็นมาของโซเชียลมเี ดีย อยากจะน้อยใจเสียจริงๆ! ภายในห้องรับแขกวันน้ีไม่มีใครสนใจ พุดน้อยเลย มองไปทางซ้ายกเ็ ห็นคุณพ่อเล่น Facebook มองไปทางขวา คุณแม่ก็ก�ำลังติดตามข่าวสารผ่าน Twitter ส่วนคุณอาก็ก�ำลังสนุกกับ การดาวน์โหลด Wechat มาใช้กับเพือ่ นๆ ไม่เพียงเท่านนี้ ะ ตามสถานท่ี สาธารณะหากสงั เกตใหด้ กี จ็ ะมผี ใู้ ชบ้ รกิ ารสอื่ โซเชยี ลมเี ดยี เตม็ ไปหมด อะไร จะมมี ากมายขนาดนี้ 66 ฉลาดรูเ้ น็ต 2 ตอน Trust on Internet (ToI)

ความหมายของโซเชียลมเี ดีย นน่ั สิ แลว้ เพอื่ นๆ เคยทราบกนั หรอื ไมว่ า่ ความหมายและความเปน็ มา ท่ีแท้จริงของโซเชียลมีเดีย น้ันมีความเป็นมาอย่างไร ถ้าไม่รู้ก็ตามมาเลย พดุ น้อยจะอธบิ ายใหท้ ราบกัน โซเชยี ล (Social) หมายถึง สังคม หรือ การรวมกลุ่ม มีเดีย (Media) หมายถึง สื่อตัวกลางหรือเคร่ืองมือท่ีใช้ท�ำการ สอื่ สาร แล้วเมื่อน�ำมารวมกัน โซเชียลมีเดีย (Social Media) จึงหมายถึง สอื่ อเิ ลก็ ทรอนกิ ส์ ทที่ ำ� ใหบ้ คุ คลทวั่ ไปมสี ว่ นรว่ มในการปฏสิ มั พนั ธแ์ ละแบง่ ปนั ขอ้ มลู กนั สว่ นคำ� วา่ โซเชยี ลเนต็ เวริ ก์ (Social Network) นน้ั กถ็ กู ตอ่ ยอด ความหมายมาจากค�ำว่า โซเชียลมีเดีย ซ่ึงแปลว่า “เครือข่ายสังคม” หรอื กล่มุ บคุ คลท่ตี ดิ ตอ่ ส่ือสารโดยใช้โซเชยี ลมีเดียเปน็ ส่ือกลางนนั่ เอง บทท่ี 3 | รูจ้ ักโซเชยี ลมเี ดยี รอบทศิ ทางสร้างความมน่ั ใจในการใช้ 67

เหตผุ ลที่ทำ� ให้โซเชยี ลมีเดียได้รับความนยิ ม ปจั จบุ นั โซเชยี ลมเี ดยี นนั้ แมจ้ ะเพง่ิ เกดิ ขน้ึ มาในโลกออนไลนไ์ ดไ้ มน่ าน หรือประมาณไม่ถึง 10 ปีที่ผ่านมา แต่ด้วยความที่เป็นสื่อสมัยใหม่และ ยังมีอานุภาพท่ีท�ำให้โลกออนไลน์แคบข้ึน เพ่ือนที่อยู่ห่างไกลกันข้ามทวีป ก็สามารถเห็นหน้าหรอื คุยกันไดไ้ ม่ยาก (Real-Time Communication) ด้วยเหตุนี้จึงท�ำให้สื่อชนิดน้ีสามารถสร้างความนิยมจนมียอดผู้ใช้บริการ มากกวา่ พันลา้ นคน ถือว่าเปน็ นวัตกรรมที่เปลยี่ นโฉมหนา้ ของการสอ่ื สาร ในยุคปจั จบุ นั เลยทเี ดียว 68 ฉลาดรเู้ นต็ 2 ตอน Trust on Internet (ToI)

นอกจากความน่าสนใจข้างต้นท่ี พุดน้อยหยิบยกมาให้ดูกันแล้ว โซเชียลมีเดีย ยังนับว่าเป็นสื่อสังคมออนไลน์ที่ผู้บริการทุกเจ้าเปิด ให้ใช้กันอย่างแพร่หลายแบบฟรีๆ และด้วยความที่ผู้พัฒนาใน แต่ละค่ายต่างเพ่ิมลูกเล่นท่ีน่าสนใจเพิ่มข้ึนเรื่อยๆ เพ่ือให้ผู้ใช้ บรกิ ารดาวนโ์ หลดหรอื ตดิ ตง้ั การใชง้ านผา่ นสมารต์ โฟนหรอื คอมพวิ เตอร์ เชน่ สามารถโพสต์ขอ้ ความแสดงความรู้สึกได้ มีบริการแชตให้สามารถพดู คยุ กบั เพ่ือนได้ มีบริการอัพโหลดรูปเพ่ือโชว์ภาพ หรือแม้แต่วิดีโอคอลท่ีท�ำให้ เห็นหน้ากันอย่างชัดเจน ด้วยเหตุนี้จึงท�ำให้ส่ือโซเชียลมีเดียมีอิทธิพลอย่าง กว้างขวางกับกลุ่มคนทุกเพศ ทุกวัย และเกือบจะทุกสาขาอาชีพ อาทิ ส่อื มวลชน ดารานักแสดง นกั ศกึ ษา และนักธรุ กจิ น้องพุดด้ิงชวนรู้ พุดด้ิงคิดว่า ธรรมชาติของมนุษย์เรา เดิมทีก็เป็นสัตว์สังคม อยแู่ ลว้ ดงั นน้ั การทจ่ี ะเปดิ ใชบ้ รกิ ารโซเชยี ลมเี ดยี ใหม้ าเปน็ หนง่ึ ในกจิ กรรม ของชวี ิตก็ถือวา่ น่าสนใจไม่น้อยเลยทเี ดียว แตท่ างท่ีดี ขณะใช้งานควรมี สติในการเรียนรู้ท่ีจะใช้งานให้เกิดประโยชน์แก่ตนเองและไม่เบียดเบียน ต่อความเป็นสว่ นตัวของผ้อู น่ื จะดที ่ีสดุ นะคะ บทที่ 3 | รู้จกั โซเชียลมีเดยี รอบทิศทางสรา้ งความม่นั ใจในการใช้ 69

โซเชียลมเี ดยี หลากหลาย แอพพลิเคชัน เลือกใช้ใหเ้ ป็น มีประโยชนม์ ากมายหลายด้าน 3.2 สงั คมออนไลน์ประโยชน์มากมาย เนื่องจากเรื่องก่อนหน้าน้ี จะเห็นว่าพุดน้อยได้บรรยายถึง บรรยากาศภายในห้องรับแขกของครอบครัวพดุ น้อย ซึ่งท้ังคุณพอ่ คณุ แม่ และคุณอา ต่างกก็ ำ� ลังใจจดใจจ่อในการใชส้ ือ่ สังคมออนไลนก์ นั อย่างสนกุ ในจดุ นจ้ี งึ ทำ� ใหพ้ ดุ นอ้ ยเลง็ เหน็ ถงึ ประโยชนท์ มี่ ากมายของสอ่ื สงั คมออนไลน์ อกี หลายข้อครับ 70 ฉลาดร้เู น็ต 2 ตอน Trust on Internet (ToI)

6 ขอ้ ดีของสอื่ สังคมออนไลน์ 1. ประหยดั คา่ ใชจ้ า่ ย : นบั เปน็ ประโยชนแ์ รกๆ ของสงั คมออนไลนเ์ ลยกว็ า่ ได้ เพราะไม่ว่าจะเป็นส่ือโซเชียลมีเดียค่ายไหนก็เปิดให้มีการใช้บริการในแบบไม่เสีย คา่ ใชจ้ า่ ยกนั ทกุ เจา้ แล้วท้งั สนิ้ 2. สื่อสารรวดเรว็ ทันใจ : คุณสมบัติอกี อยา่ งของสังคมออนไลน์ ก็คอื ความ รวดเร็วและง่ายในการติดต่อส่ือสาร ขอเพียงแค่มีเครือข่ายอินเทอร์เน็ตอยู่รอบตัว และมเี ครอ่ื งมือส่อื สาร เช่น สมารต์ โฟนหรอื แท็บเล็ตดๆี สกั เคร่อื ง เท่านีก้ ส็ ามารถ ส่อื สารกับเพ่ือนๆ ในสงั คมออนไลน์ได้อยา่ งไมต่ ดิ ขดั แล้ว 3. เปน็ สอื่ แสดงศลิ ปะและความคดิ เหน็ : ไมว่ า่ จะเปน็ บคุ คลสาขาอาชพี ไหน หากไดเ้ จอประสบการณด์ ๆี หรอื มภี าพถา่ ยสวยๆ กอ็ ยากจะนำ� มาโพสตห์ รอื แชรใ์ ห้ คนรจู้ กั ไดช้ นื่ ชมดว้ ยกนั ทงั้ นน้ั ซงึ่ สงั คมออนไลนใ์ นปจั จบุ นั จงึ ถกู พฒั นาใหเ้ ปน็ สอ่ื ใน การนำ� เสนอผลงานของผใู้ ช้บริการ เชน่ ภาพถา่ ย งานเขียน หรือวดิ โี อ ไดห้ มดแล้ว บทที่ 3 | รูจ้ ักโซเชียลมีเดยี รอบทศิ ทางสรา้ งความมน่ั ใจในการใช้ 71

4. เล่นสนุกเพลดิ เพลนิ : ส�ำหรบั ผู้ใชบ้ รกิ ารท่ตี ้องการหาเพอื่ นคยุ เลน่ สนุกๆ สงั คมออนไลนน์ แี่ หละ ถอื เปน็ สอ่ื กลางในการสรา้ งความสมั พนั ธท์ ดี่ จี ากเพอื่ นสเู่ พอ่ื น ไดเ้ ปน็ อยา่ งดี รวมถงึ โซเชยี ลมเี ดยี ในหลายแอพพลเิ คชนั กไ็ ดม้ กี ารพฒั นาลกู เลน่ เสรมิ เป็นเกมสนกุ ๆ ให้ผูใ้ ช้บรกิ ารเลือกเลน่ กนั ได้อยา่ งสนกุ เพลดิ เพลนิ บันเทิงใจ 5. ส่อื สารกบั คนมีชือ่ เสยี ง : คงจะไมผ่ ดิ แน่ ถ้าจะบอกว่าสงั คมออนไลนท์ ำ� ให้ เราได้ลดช่องว่างระหว่างเรากับดารา นักแสดง และบุคคลมีช่ือเสียงในวงการต่างๆ ไดแ้ คบข้นึ 6. ใช้เป็นสอ่ื ประชาสัมพนั ธ์ : โซเชยี ลมีเดีย นบั ว่าเป็นสือ่ ทีถ่ กู น�ำมาใชโ้ ฆษณา และประชาสมั พันธใ์ ห้กบั องคก์ รนั้นๆ อยา่ งแพรห่ ลาย ทง้ั หนว่ ยงานจากภาครัฐ และ บรษิ ทั เอกชนนอ้ ยใหญ่ ในการสรา้ งความเชอื่ มน่ั ใหแ้ กผ่ ตู้ ดิ ตาม เชน่ การประชาสมั พนั ธ์ กิจกรรมดีๆ หรือสร้างผลพวงเป็นหน้าร้านขายสินค้าแบบฟรีๆ โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย อกี ด้วย 72 ฉลาดรเู้ นต็ 2 ตอน Trust on Internet (ToI)

น้องพดุ ด้ิงชวนรู้ เห็นไหมคะว่า สังคมออนไลน์น้ันสามารถน�ำไปใช้ประโยชน์ได้ มากมาย ย่ิงศึกษาก็ยิ่งท�ำให้พุดด้ิงได้เห็นภาพของโลกออนไลน์ชัดเจน มากขน้ึ ทง้ั การนำ� ไปใชเ้ พอื่ ความบนั เทงิ การศกึ ษา หรอื แมแ้ ตก่ ารใชเ้ ปน็ สอื่ เพือ่ ประชาสมั พนั ธผ์ ลงานของตนเอง ซ่งึ ก็นบั ว่านา่ สนใจไมน่ อ้ ย บทท่ี 3 | รู้จกั โซเชียลมเี ดียรอบทศิ ทางสร้างความมั่นใจในการใช้ 73

สังคมออนไลน์ อยา่ คดิ ว่ามแี ต่ด้านสวา่ ง หากไม่ระวังใหด้ ี อาจมภี ยั ร้ายมาถึงตัว 3.3สงั คมออนไลนอ์ าจกลายเปน็ มหนั ตภยั ทไ่ี มค่ าดคดิ พดุ น้อยจำ� ค�ำสอนของคุณครูท่โี รงเรยี นประโยคหนง่ึ ไดว้ า่ ในโลกน้ี ทกุ อยา่ งถา้ มดี า้ นสวา่ งกต็ อ้ งมดี า้ นมดื ควบคกู่ นั ไป สง่ิ นที้ ำ� ใหพ้ ดุ นอ้ ยฉกุ คดิ ถึงสื่อสังคมออนไลน์ได้ว่า แม้จะมีประโยชน์ต่อผู้ใช้มหาศาล แต่ท้ังนี้ก็ยัง มผี ทู้ คี่ ดิ ไมด่ นี ำ� เทคโนโลยดี ๆี ไปใชใ้ นทางทผี่ ดิ เชน่ การใชใ้ นการหลอกลวง ล่อลวง หรือขโมยข้อมูลส่วนตัวผู้อื่น อย่างที่เราเคยเห็นข่าวในหน้า หนังสือพิมพ์อยู่เสมอๆ สะท้อนออกมาให้เห็นว่าในโลกออนไลน์น้ันก็มีท้ัง ด้านขาวและด�ำ และในฐานะท่ีพุดน้อยเป็นผู้ที่ศึกษาข้อมูลเก่ียวกับโลก ออนไลน์มานาน พุดน้อยจึงอยากจะขอยกตัวอย่างภัยร้ายท่ีมาจากสังคม ออนไลน์ ใหเ้ พอื่ นๆ ไดศ้ กึ ษาควบคกู่ นั ไปดว้ ย เพอ่ื ทเี่ พอื่ นๆ จะไดร้ ะมดั ระวงั ในการใช้ชีวิตในโลกออนไลนม์ ากขึ้น 74 ฉลาดรู้เน็ต 2 ตอน Trust on Internet (ToI)

1. ระวงั พษิ ภัยจากเพื่อนตัวปลอม จะเปน็ ไปไดไ้ หม ถา้ เพอ่ื นในโซเชยี ลมเี ดยี ทเ่ี ราคยุ ดว้ ยกนั อยทู่ กุ วนั จะ เป็นพวกต้มตุ๋นปลอมตัวมาหลอกสอบถามข้อมูลส่วนตัวกับเรา พุดน้อย ขอตอบเลยวา่ เปน็ ไปไดค้ รบั สาเหตกุ เ็ พราะนกั ตม้ ตนุ๋ ประเภทนม้ี อี ยทู่ ว่ั ทกุ หน ทุกแหง่ ไม่เว้นแม้แต่โลกออนไลน์ ท่สี ามารถสรา้ งโปรไฟลป์ ลอม เปน็ ดารา นกั รอ้ ง นกั แสดง ผมู้ ชี อื่ เสยี ง มาแสรง้ ทำ� เปน็ ตสี นทิ และใชค้ วามรสู้ กึ ออ่ นไหว ของมนุษย์ หลอกลวงและท�ำให้เราตายใจ อาทิ ขอความช่วยเหลือแล้ว ใหโ้ อนเงินไปให้ หรอื ขอทราบถงึ ข้อมูลส่วนตัวจากเราเพอื่ ไปหลอกเพอ่ื นๆ เราตอ่ ไปเปน็ ทอดๆ ดงั นนั้ การรบั “Add” เพอ่ื นหรอื พดู คยุ กบั คนไมร่ จู้ กั จึงควรต้ังสตแิ ละระมัดระวงั ใหด้ ีนะครับ บทท่ี 3 | รูจ้ กั โซเชียลมีเดียรอบทศิ ทางสร้างความมน่ั ใจในการใช้ 75

2. โพสตแ์ ละแชร์อยา่ งมีสติ นอกจากจะต้องระวังเพื่อนตวั ปลอมในโลกออนไลน์แลว้ เรายงั ต้อง ระวังเรื่องการโพสต์ข้อมูลหรือการคอมเมนต์รูปภาพด้วยนะครับ เพราะ ถึงแม้ว่าการแสดงความรู้สึกดังกล่าวจะเป็นเรื่องปกติในโลกออนไลน์ ท่ีทุกคนก็ท�ำกัน และสามารถท�ำได้อย่างอิสระด้วย แต่อย่าลืมว่าโลก ออนไลน์ คอื “พนื้ ทส่ี ว่ นตวั บนโลกสาธารณะ” ไมว่ า่ เราจะโพสตอ์ ะไร คนท่ี ตดิ ตาม (Follow) หรอื เปน็ เพอ่ื น (Friend) กจ็ ะเหน็ เหมอื นกนั หมด ยง่ิ หาก เราตงั้ ค่าการแสดงผลเป็นแบบสาธารณะ (Public) คนท่วั โลกจะสามารถ เห็นขอ้ ความของเราได้ทันที หากโพสตด์ ีกไ็ ม่มอี ะไรเสยี หาย แตห่ ากโพสต์ ขอ้ ความหรอื รปู ภาพทลี่ อ่ แหลมกอ็ าจจะเปน็ สาเหตเุ ลก็ ๆ ทท่ี ำ� ใหเ้ รากลาย เป็นผู้เดือดร้อนในภายหลังได้ เช่น ถูกน�ำรูปภาพไปตัดต่อหรือถูกวิจารณ์ จากผทู้ มี่ คี วามคดิ เหน็ ไมต่ รงกบั เรา แมจ้ ะโพสตห์ รอื แชรเ์ พยี งไมก่ น่ี าทแี ลว้ ลบออกกต็ าม ดงั น้นั เราจึงต้องคดิ ให้ดีกอ่ นท่ีจะโพสต์นะครับ 76 ฉลาดรเู้ นต็ 2 ตอน Trust on Internet (ToI)

3. อยา่ เปิดเผยข้อมูลส่วนตวั มากเกนิ ไป เว็บไซต์หรือแอพพลิเคชันโซเชียลมีเดีย ท่ีเปิดให้บริการส่วนใหญ่ จะมีการให้ผู้ใช้บริการกรอกข้อมูลประวัติส่วนตัวลงไปเพื่อระบุความมี ตัวตนในโลกออนไลน์ แต่ทั้งนี้ หากผู้ใช้บริการไม่ระมัดระวังในการกรอก ขอ้ มูล หรอื เปิดเผยข้อมูลท่ีเปน็ ความจรงิ มากเกินไป ก็อาจจะสง่ ผลรา้ ยที่ ไม่คาดคิดตามมา เช่น มีผู้ไม่ประสงค์ดีน�ำประวัติของเราไปแอบอ้าง น�ำมาใช้ในทางเสียหายหรอื ละเมดิ สทิ ธิสว่ นบคุ คลได้ บทท่ี 3 | รู้จกั โซเชียลมเี ดยี รอบทศิ ทางสรา้ งความมัน่ ใจในการใช้ 77

4. อัพโหลดภาพข้นึ สังคมออนไลน์ เรอ่ื งง่ายๆ ทตี่ ้องระวงั ในปัจจุบัน การถ่ายภาพแล้วอัพโหลดขึ้นสู่อินเทอร์เน็ตก�ำลังเป็น ท่นี ยิ ม โดยเฉพาะการอพั โหลดขึ้นไปบนสงั คมออนไลน์ หรือนำ� ไปโพสตใ์ น เวบ็ บอรด์ ตา่ งๆ ซง่ึ ผใู้ ชบ้ รกิ ารทว่ั ไปมกั เขา้ ใจวา่ ขอ้ มลู ในรปู ภาพนนั้ เปน็ เพยี ง แค่ภาพถ่ายธรรมดา แตน่ อ้ ยคนทจี่ ะรวู้ ่า ภาพบางภาพนั้นอาจมีข้อมลู ที่ กอ่ ใหเ้ กดิ การละเมดิ สทิ ธสิ ว่ นบคุ คลหรอื ความเปน็ สว่ นตวั จนถงึ ขนั้ กอ่ ให้ เกดิ อันตรายต่อผทู้ ถี่ า่ ยภาพหรือผู้ทีอ่ ยใู่ นภาพได้ เช่น ข้อมลู ต�ำแหน่งพิกัด ทอ่ี ยใู่ นเวลาทภ่ี าพนน้ั ถกู ถา่ ย และเมอ่ื ไหรก่ ต็ ามทผ่ี ไู้ มป่ ระสงคด์ มี าพบเจอ กอ็ าจจะส่งผลร้ายทไ่ี ม่คาดคิดขน้ึ มากบั เราหรือคนใกลช้ ดิ กไ็ ด้ 5. ความเส่ยี งของเพื่อน คอื ความเสีย่ งของเรา เพ่ือนของเราอาจท�ำให้เราเส่ียงไปด้วย หากโปรไฟล์ของเพื่อน ในสงั คมออนไลนถ์ กู ผไู้ มห่ วงั ดเี จาะขอ้ มลู เขา้ มา ทำ� ให้ Hacker เหน็ ขอ้ มลู ทุกอย่างท่ีผู้ใช้ส่งให้เพื่อนของตัวเองได้ ดังนั้น หากเพ่ือนของเราไม่ได้ ระมดั ระวงั ใหด้ ี ความเปน็ สว่ นตวั ของเราเอง กอ็ าจไดร้ บั ผลเสียไปด้วย 78 ฉลาดรเู้ น็ต 2 ตอน Trust on Internet (ToI)

เทคนคิ งา่ ยๆ ระวงั เพื่อนในสงั คมออนไลน์  ไม่ควรคยุ (Chat) กับบคุ คลท่ไี มร่ ู้จกั หรือไมไ่ วใ้ จ  ไม่ใส่ชอ่ื ทีอ่ ย่จู ริงในโซเชยี ลเนต็ เวิรก์ หรือเวบ็ ไซตท์ ่ไี ม่นา่ ไวใ้ จ  คิดอยู่เสมอว่า เพื่อนที่เรารู้จักทางสังคมออนไลน์ ท่ีไม่เคยเจอหน้ากัน อาจจะเปน็ บคุ คลทไี่ มพ่ ึงประสงค์  ไมม่ อี ะไรไดม้ าฟรๆี หากมคี นมาชวนทำ� งานงา่ ยๆ สรา้ งรายไดส้ งู ๆ คดิ ไดเ้ ลย ว่านา่ จะเปน็ การหลอกลวง  การนดั พบปะกบั คนทต่ี ดิ ตอ่ ผา่ นทางสงั คมออนไลน์ ไมค่ วรไปอยใู่ นทล่ี บั ตา แตค่ วรอยใู่ นทที่ มี่ คี นพลกุ พลา่ น เชน่ หา้ งสรรพสนิ คา้ และทสี่ ำ� คญั ควรพาเพอ่ื น ญาติ หรอื คนรจู้ กั ไปด้วย นอ้ งพุดดิง้ ชวนรู้ ได้ข้อแนะน�ำดีๆ จากพุดน้อยกันไปแล้ว เพ่ือนๆ ก็อย่าลืมน�ำ ไปปรับใชก้ ับชีวิตประจ�ำวันของตนเองละ่ และทางท่ดี ีควรจะน�ำความรู้ ทไ่ี ด้มา ไปส่งตอ่ ใหญ้ าตสิ นิท มติ รสหาย หรอื คนในครอบครวั ไดท้ ราบ กันด้วย รวมไปถึงการร่วมสังเกตพฤติกรรมคนเหล่าน้ีว่ามีใครท�ำตัว ผดิ ปกตไิ ปจากชวี ติ จรงิ หรอื เปลา่ เอาใจใส่กนั สกั นดิ กอ่ นทจี่ ะมีอนั ตราย เกิดขน้ึ กบั คนทีเ่ รารกั นะคะ บทที่ 3 | รจู้ ักโซเชยี ลมเี ดียรอบทิศทางสรา้ งความมนั่ ใจในการใช้ 79

เสยี เวลารักษาความเปน็ สว่ นตัว ในเฟซบกุ๊ (Facebook) ดีกวา่ มาน่ังเสียใจเมือ่ ภัยมาถึงตวั 3.4 เฟซบกุ๊ มนั่ คงปลอดภยั หรอื ไม่ กำ� หนดไดด้ ว้ ย ตัวเอง พุดน้อยจัดว่าเป็นหน่ึงในผู้ที่ช่ืนชอบการเล่นเฟซบุ๊กเป็นชีวิตจิตใจ เพราะว่านอกจากจะได้แชตกับเพ่ือนๆ แล้ว ยังได้เล่นเกมสนุกๆ ทุกวัน โดยจากข้อมูลสถิติของเว็บไซต์ www.thenextweb.com ที่พุดน้อยไป สำ� รวจมา พบวา่ ไมใ่ ชเ่ พยี งแคพ่ ดุ นอ้ ยเทา่ นน้ั ทชี่ อบเลน่ เฟซบกุ๊ แตใ่ นโลกน้ี ยังมผี ูใ้ ช้งานคนอน่ื ๆ สูงถงึ 1,190 พนั ล้านยูสเซอรท์ ว่ั โลกเลยทเี ดยี ว โอ้โห! 80 ฉลาดรู้เนต็ 2 ตอน Trust on Internet (ToI)

ส�ำหรับในประเทศไทย ก็มีการส�ำรวจโดย Zocial Inc บริษัท วิเคราะห์ข้อมูลออนไลน์เช่นกัน พบว่า ประเทศไทยมีผู้ใช้งานส่ือสังคม ออนไลนส์ งู ถงึ 25 ลา้ นคน และเปน็ ตวั เลขของผใู้ ชง้ านเฟซบกุ๊ มากถงึ 18.5 ล้านคน จะเยอะอะไรขนาดนั้น ข้อมูลที่พุดน้อยไปศึกษามา ยังท�ำให้ทราบอีกว่า ในขณะที่เราเล่น เฟซบกุ๊ กันอย่างเพลิดเพลินน้นั เราก็ได้เสพส่ือโฆษณาทีแ่ ฝงมาในหนา้ เพจ (Page) ของเฟซบกุ๊ โดยไมร่ ตู้ วั สาเหตกุ เ็ พราะเฟซบกุ๊ แมจ้ ะถกู สรา้ งขน้ึ เพอื่ ใหเ้ ราใชก้ นั แบบฟรๆี แตส่ ำ� หรบั ผพู้ ฒั นาเฟซบกุ๊ นนั้ ตา่ งกต็ อ้ งมคี า่ ใชจ้ า่ ยใน การพฒั นาหรือปรบั ปรงุ โปรแกรมการใชง้ านเช่นกัน ซึ่งวธิ ีท่จี ะท�ำให้ได้เงนิ มาปรับปรุงระบบก็คือ การขายข้อมูลส่วนตัวของผู้ใช้บริการอย่างเรา ใหแ้ กน่ กั การตลาดเพอื่ นำ� ไปวเิ คราะห์ กอ่ นจะนำ� เสนอสนิ คา้ กลบั มาใหเ้ รา ชนดิ ทเ่ี นยี นแบบสดุ ๆ ทง้ั ๆ ทเ่ี ราไมเ่ คยใหข้ อ้ มลู ใดๆ กบั เฟซบกุ๊ มากอ่ นเลย บทท่ี 3 | รู้จักโซเชียลมเี ดียรอบทิศทางสรา้ งความม่นั ใจในการใช้ 81

ข้อมลู เราหลุดไปได้อย่างไร? ข้อแรก...เม่ือใดก็ตามที่คลิกโฆษณาบนเฟซบุ๊ก เจ้าหน้าที่ของทาง เฟซบกุ๊ จะทำ� การรวบรวมขอ้ มลู ของผใู้ ชร้ ายนน้ั มาเกบ็ ไว้ แมว้ า่ ในแถลงการณ์ ของเฟซบุ๊กเองจะเคยบอกไว้ว่าไม่สามารถท�ำไดก้ ็ตาม ข้อสอง...เมื่อใดก็ตามที่ท�ำการให้สิทธิการเข้าถึงข้อมูลความเป็น สว่ นตวั ผา่ นการตอบรบั เลน่ เกมหรอื ตอบปญั หาทายสนกุ ในเฟซบกุ๊ ยกตวั อยา่ ง “คุณเป็นตัวละครใดในเร่ืองทองเน้ือเก้า” หรือ “นิสัยของคุณตรงกับ รถชนิดใด” เพียงเท่านี้ ขอ้ มูลสว่ นตัวของผูใ้ ชบ้ ริการได้ถูกเฟซบุ๊กรวบรวม ไปแลว้ น่ันเอง ค�ำถามคือ แล้วเราจะสามารถปกป้องข้อมูลส่วนตัวจากเฟซบุ๊ก ไดอ้ ยา่ งไร? คำ� ตอบคอื พดุ นอ้ ยไดเ้ ตรยี มวธิ กี ารปอ้ งกนั ขอ้ มลู สว่ นตวั มาฝาก เพ่อื นๆ แลว้ น่นั เอง หยดุ ไมใ่ หใ้ ครมาล้วงขอ้ มลู หากเพื่อนๆ ตดิ ตง้ั โปรแกรมเกมหรือโปรแกรมเสริมในเฟซบุก๊ เจา้ โปรแกรมเหล่าน้ีจะสามารถเข้ามาแอบดูข้อมูลของเราได้ ซึ่งการป้องกัน ขอ้ มูลร่วั ไหลเรากท็ ำ� ได้ไม่ยาก วิธีการ 1. เขา้ ไปท่ีเมนู Account > Privacy Setting > Apps and Websites 2. เลอื ก Edit your settings 3. เลอื ก Info accessible through your friends 4. คลกิ ที่ Edit Settings 5. จากน้นั เราจะพบวา่ ข้อมูลอะไรของเราบ้างท่ีอาจถูกเปดิ เผยได้ 6. คลิกตรงทีข่ อ้ มลู ทต่ี ้องการซ่อนไม่ให้คนอน่ื เหน็ และคลกิ ทปี่ ุ่ม Save เพยี งเทา่ นีก้ จ็ ะสามารถป้องกันข้อมลู หลุดไดแ้ ลว้ ครบั 82 ฉลาดรู้เนต็ 2 ตอน Trust on Internet (ToI)

ปดิ โฆษณากวนใจ โฆษณาท้ังหลายที่อยู่ในเฟซบุ๊ก อาจ แฝงไปด้วยโฆษณาท่ีเหล่าโจรไซเบอร์แอบ ซ่อนไวรัสหรือสปายแวร์ไว้ เพ่ือหลอกให้เรา คลกิ และแอบดงึ ขอ้ มลู เราไป ดงั นน้ั เพอ่ื เปน็ การ ป้องกันภัยที่อาจจะเกิดขึ้น เราจึงต้องเข้าไปตั้งค่า เฟซบุก๊ ดงั ตอ่ ไปนี้ 1. เขา้ ไปท่ีเมนู Account เลอื ก Accounting Settings 2. เลือกแถบเมนู Facebook Ads 3. ในชอ่ ง Allow ads on platform pages to show my information to... ให้เลอื กเปน็ Only my friends หรือ No one และคลกิ ปุ่ม Save Changes เทา่ นก้ี ็จะหลดุ พน้ จากโฆษณาชวนเชื่อไดแ้ ลว้ ก�ำหนดสทิ ธ์ทิ ่จี ะเขา้ ถึง หากต้องการจะหลีกหนีจากการถูกดึงข้อมูลไปใช้ หลังจากท�ำการ ตดิ ตั้งแอพพลิเคชันตา่ งๆ ในเฟซบกุ๊ เพ่อื ใหแ้ อพพลิเคชันเหลา่ นน้ั สามารถ เขา้ ถึงขอ้ มูลของเราได้เพียงบางส่วน ตอ้ งเขา้ ไปต้งั ค่าด้วยวธิ ีการดงั นีค้ รบั 1. เข้าไปท่ีเมนู Account และเลอื ก Privacy Settings 2. เลอื กเมนู Apps and Websites และเลือก Edit your settings 3. ในหัวข้อ Apps you use คลิกท่ีปุ่ม Edit Settings เราจะพบว่า มแี อพพลเิ คชนั ใดบา้ งทเ่ี ราตดิ ตงั้ ไวแ้ ละแอพพลเิ คชนั เหลา่ นน้ั สามารถ เข้าถึงข้อมูลอะไรของเราได้บ้าง ซ่ึงตรงนี้เรา ต้องเลือกวา่ จะเปิดเผยขอ้ มลู สว่ นตวั อะไรบ้าง ตามความเหมาะสมครบั บทท่ี 3 | รู้จักโซเชียลมีเดยี รอบทศิ ทางสรา้ งความม่ันใจในการใช้ 83

ล็อกเอาท์ให้ติดเป็นนสิ ัย การออกจากระบบหรอื Sign Out (ออกจาก ระบบ) ของเฟซบุ๊กหลังจากที่ใช้งานเสร็จ เป็น เรื่องที่ส�ำคัญมากย่ิงในกรณีที่เราใช้เฟซบุ๊ก ด้วย เครอ่ื งคอมพวิ เตอรต์ ามทส่ี าธารณะ ซง่ึ ตอ้ งใช้วธิ กี าร Sign Out จากเครื่อง คอมพวิ เตอรเ์ หลา่ นี้ แตผ่ ใู้ ชบ้ รกิ ารอยา่ งเรากส็ ามารถตรวจสอบไดว้ า่ มผี ใู้ ด แอบเขา้ มาใช้เฟซบุก๊ ของเราบา้ งหรอื เปล่า ดว้ ยการเลอื กหวั ข้อ ดงั นี้ 1. เขา้ ไปทเ่ี มนู Account และเลือก Account Settings 2. เลือกหัวข้อ Account Security ในแถบ Settings 3. เลือก Send me an email และคลิกทีป่ มุ่ Save ปดิ Check In เพ่อื ความมน่ั คงปลอดภัย หากมกี ารเปดิ ใช้ Check In ใหเ้ พอ่ื นๆ ไดร้ บั รวู้ า่ เราอยู่ ณ ทใี่ ดในโลก ใบน้ี คณุ สมบตั ขิ อ้ นขี้ องเฟซบกุ๊ นบั วา่ นา่ กลวั มากๆ ครบั เพราะถา้ หากเปน็ เพื่อนของเพ่ือนเราจริงๆ ก็คงไม่เป็นไร แต่หากเป็นผู้ไม่หวังดีไปพบเข้า จะเกดิ เหตรุ า้ ยขนึ้ กบั เราหรอื เปลา่ กไ็ มร่ ู้ ดงั นน้ั ตอ้ งรบี ปอ้ งกนั ตวั โดยเขา้ ไปที่ 1. เข้าไปทเ่ี มนู Account และเลือก Privacy Settings 2. เลอื กหัวขอ้ Customize settings 3. ไปทห่ี ัวข้อ Things others share 4. ไปท่หี ัวขอ้ Friends can check me in to Places 5. คลกิ ทป่ี มุ่ Edit Settings 6. ในหัวข้อ Friends can check me in to Places ให้เลือกเป็น Disabled และคลิกที่ปุ่ม OK เท่านี้ ก็มน่ั คงปลอดภัยแลว้ ครับ 84 ฉลาดร้เู นต็ 2 ตอน Trust on Internet (ToI)

ซ่อนตวั ไว้ไม่ให้ใครเห็น สง่ิ ทสี่ ำ� คญั อกี ประการของการรกั ษาความเปน็ สว่ นตวั ในเฟซบกุ๊ คอื การซอ่ นตวั เองไมใ่ หไ้ ปปรากฏในรายชอ่ื ผทู้ อี่ ยใู่ นตำ� แหนง่ ทเี่ รา Check In ในทสี่ าธารณะ ลองคดิ ดวู า่ หากคนทเี่ ราไมอ่ ยากพบ รวู้ า่ เราอยใู่ นตำ� แหนง่ เดียวกับเขา เราจะเดือดร้อนแค่ไหน รีบปิดคุณสมบัตินี้ของเฟซบุ๊ก กนั เถอะครบั 1. เขา้ ไปท่ีเมนู Account และเลอื ก Privacy Settings 2. เลือกหวั ข้อ Customize settings 3. ไปทห่ี วั ขอ้ Include me in “People Here Now” after I check in 4. เอาเครือ่ งหมายถกู จากกลอ่ ง Enable ออก บทท่ี 3 | รจู้ ักโซเชยี ลมเี ดียรอบทิศทางสร้างความมน่ั ใจในการใช้ 85

หายงั ไงกห็ าไม่เจอ Google เป็นเคร่ืองมือในการค้นหาข้อมูลขั้นเทพที่ใช้ค้นหาอะไร กเ็ จอในโลกอนิ เทอรเ์ นต็ สำ� หรบั ขอ้ มลู จากเฟซบกุ๊ ของเรา Google กส็ ามารถ เข้าถงึ ขอ้ มูลรูปภาพของเราได้เช่นเดียวกัน ดงั นัน้ หากไมม่ ีการปอ้ งกนั ทีด่ ี ผอู้ น่ื อาจเขา้ ถงึ ขอ้ มลู ของเราไดโ้ ดยงา่ ย เราจงึ ตอ้ งทำ� ตามขนั้ ตอนดงั นค้ี รบั 1. เขา้ ไปทเี่ มนู Account และเลอื ก Privacy Settings 2. เลอื กเมนู Apps and Websites และเลอื ก Edit your settings 3. ในหวั ข้อ Public search คลิกทีป่ ่มุ Edit Settings 4. เอาเครือ่ งหมายถูกจากกลอ่ ง Enable public search ออก รูปน้ีมใี หเ้ พ่อื นดูเทา่ นนั้ รปู ภาพตา่ งๆ ในเฟซบกุ๊ ของเราอาจจะถกู เขา้ มาถำ้� มองโดยคนทเ่ี รา ไม่อยากให้ดูก็ได้ หากเราไม่มีการก�ำหนดค่าความเป็นส่วนตัวท่ีเหมาะสม โดยเฉพาะรปู ใน Photo Albums ทมี่ ชี อ่ื วา่ “Profile Pictures”, “Mobile Uploads” และ “Wall Photo” ดังนั้น เราจึงต้องเข้าไปก�ำหนดค่า ในเฟซบุ๊กดังนี้ครบั 1. เข้าไปทีเ่ มนู Account และเลอื ก Privacy Settings 2. คลกิ ท่หี วั ขอ้ Customize settings 3. ในหวั ขอ้ Things I share คลกิ ท่ี Edit privacy settings for existing photo albums and videos และเลือกกลุ่มคนท่ีเราอยากให้ เห็นรูปภาพของเราตามความ เหมาะสม 86 ฉลาดรู้เน็ต 2 ตอน Trust on Internet (ToI)

โฆษณาในเฟซบุ๊กอาจมีไวรัส การลงโฆษณาในเฟซบุ๊ก ผู้ลงโฆษณาจะต้องสร้างแบนเนอร์ด้วย ตัวเองตามขนาดที่เฟซบุ๊กก�ำหนดไว้ แล้วจึงมีการอัพโหลดแบนเนอร์ข้ึน โดยพ้ืนฐานแล้วเฟซบุ๊กเองมีการตรวจสอบโฆษณาท่ีค่อนข้างไม่ถ่ีถ้วน จงึ อาจทำ� ใหผ้ ใู้ ชบ้ รกิ ารทค่ี ลกิ ไปยงั ปา้ ยโฆษณา เชน่ โฆษณาโปรแกรมปอ้ งกนั ไวรัสคอมพิวเตอร์ แต่ในความเป็นจริงกลับกลายเป็นการดาวน์โหลด ตวั ไวรัสมาแทนซะงนั้ ...ว้า! แย่จงั นอ้ งพดุ ดิ้งชวนรู้ ทา้ ยทส่ี ดุ แลว้ ภยั รา้ ยจะเกดิ ขน้ึ กบั เราหรอื ไม่ สง่ิ นน้ั ไมใ่ ชค่ วามผดิ ของเฟซบุ๊ก แต่ตัวการส�ำคัญอยู่ท่ีตัวเราเองท่ีได้เรียนรู้ทฤษฎีแล้ว แต่ กลบั ไมน่ ำ� ไปปรบั ใชใ้ หเ้ กดิ ประโยชนส์ งู สดุ ความมน่ั คงปลอดภยั ทแี่ ทจ้ รงิ กจ็ ะไม่บังเกดิ ข้ึนกับเราในโลกออนไลน์น้ีแน่นอน บทที่ 3 | รจู้ กั โซเชียลมเี ดียรอบทศิ ทางสร้างความมนั่ ใจในการใช้ 87

สอ่ื สงั คมออนไลน์ ควรใช้กันอยา่ งมสี ติ อย่าเปดิ เผยความ เป็นส่วนตวั แสดงท่อี ยู่ โพสตร์ ูปภาพ เปดิ เผยจดุ หมายปลายทาง จนเกนิ งาม มิฉะนัน้ ภัยร้าย จะมาถงึ ตวั 3.5 สงิ่ ทพ่ี งึ ระวังบนโลกสังคมออนไลน ์ วันหยุดสุดสัปดาห์นี้ คุณแม่จะพาพุดน้อยไปเที่ยวบ้านคุณตาที่ ตา่ งจงั หวดั พดุ นอ้ ยดใี จมาก เพราะบา้ นคณุ ตากวา้ งขวางและมสี วนสนามหญา้ ให้วิ่งเล่น ส่วนคุณแม่ก็บอกกับพุดน้อยว่าอยากจะถ่ายรูปและโพสต์รูป แบง่ ปันใหเ้ พื่อนๆ ในโซเชียลมีเดยี ไดด้ ดู ว้ ยบา้ งจัง แตใ่ จหน่งึ คณุ แมก่ ็กงั วล ว่าส่ิงท่ีก�ำลังจะท�ำนั้น เป็นพฤติกรรมท่ีเส่ียงต่อภัยร้ายในโลกออนไลน์ หรอื เปลา่ 88 ฉลาดรูเ้ นต็ 2 ตอน Trust on Internet (ToI)

เอาล่ะ! ทั้งคุณแมแ่ ละเพอื่ นๆ นักอา่ น ทีท่ ราบถงึ ปัญหาเชน่ นแ้ี ลว้ อย่าเพ่ิงรู้สึกหมดสนุกนะครับ เรื่องแบบน้ีปล่อยให้เป็นหน้าท่ีของ พดุ น้อยเอง ท่จี ะท�ำการศึกษาถงึ เกรด็ ความร้ดู ๆี มาให้เพ่ือนๆ ไดศ้ ึกษากัน กับหัวข้อที่ว่า พึงระวังพฤติกรรมบนโลกออนไลน์อย่างไร เพ่ือให้รอดพ้น จากความเส่ียงภัยบนโลกออนไลน์ Step 1 อยา่ แสดงข้อมลู ท่อี ยู่จริงบนโลกออนไลน์ : ยังไมท่ ันจะ ไดอ้ อกจากบา้ นไปเทย่ี วกเ็ สยี่ งจะถกู ภยั จากโลกออนไลนเ์ ขา้ เลน่ งานใหแ้ ลว้ ทางทด่ี หี ากพบวา่ ในโซเชยี ลมเี ดยี โปรแกรมใดกต็ ามทเ่ี ราสมคั รใชบ้ รกิ ารไว้ ไดเ้ ผลอทำ� การระบสุ ถานทอ่ี ยู่ ทท่ี ำ� งานไวใ้ หร้ บี ไปทำ� การแกไ้ ขลบประวตั ทิ ง้ิ สาเหตเุ พราะการทเ่ี ราประกาศออกไปปาวๆ วา่ กำ� ลงั จะไปเทย่ี วในวนั หยดุ สุดสัปดาห์ แต่กลับปล่อยให้ข้อมูลท่ีอยู่ลอยค้างเติ่งอยู่บนโซเชียลมีเดีย สงิ่ นกี้ ็คงไม่ต่างจากการบอกให้บรรดามิจฉาชีพรู้ความเคล่ือนไหวของเรา และแอบมายกเคา้ ทรัพย์สินในบ้านเราแบบสนกุ บทท่ี 3 | รู้จกั โซเชยี ลมีเดยี รอบทศิ ทางสรา้ งความม่นั ใจในการใช้ 89

Step 2 อย่าโพสต์รูปท่ีแสดงทรัพย์สินภายในบ้าน ในโลก ออนไลน์ : คนรวยอยากจะโชวค์ วามมง่ั คงั่ บา้ งแลว้ ผดิ ตรงไหน ยง่ิ ทรพั ยส์ นิ มคี า่ ภายในบ้านมีมาก ก็ย่ิงอยากจะประกาศให้คนท้ังโลกได้เห็น แต่ความคิด แบบน้ถี ือวา่ ผดิ มหนั ต์ เพราะอาจน�ำไปสกู่ ารวางแผนของบรรดามิจฉาชีพ ให้เข้ามาคอยสอดส่องลักลอบยกเค้าทรัพย์สินของท่านจนหมดบ้าน ในเวลาทีท่ า่ นนอนหลับหรือไม่อยู่บ้านก็เปน็ ได้ Step 3 อยา่ เปดิ เผยจดุ หมายปลายทางบนโลกออนไลน์ : เดนิ ทาง ไปทอ่ งเท่ียวบา้ นญาติหรือคนรู้จกั เห็นว่าตกแตง่ สวยงาม พน้ื ทก่ี ว้างขวาง และมีสวนสนามหญ้าให้วิ่งเล่น จนเกิดความรู้สึกอยากจะถ่ายรูปมา เกบ็ ไวด้ เู ลน่ และแบง่ ปนั ใหเ้ พอ่ื นชาวโซเชยี ลมเี ดยี พรอ้ มกบั เชก็ อนิ สถานท่ี ใหเ้ พอ่ื นๆ ไดด้ กู นั เดยี๋ วนนั้ แตห่ ารไู้ หมวา่ พฤตกิ รรมดงั กลา่ วนนั้ เปน็ หนทาง เส่ียงไปสู่การวางแผนร้ายของบรรดา มจิ ฉาชพี ทอี่ าจจะกำ� ลงั คอยดกั ลว้ งลบั ตบั แตก ข้อมูลท่ีต้ังของคุณอยู่ ทางท่ีดีควรรู้จัก อดใจกันสักนิด ไว้รอกลับมาถึงบ้านก่อน ค่อยอพั โหลดรปู ภาพให้เพือ่ นฝูงดูก็ยังทัน 90 ฉลาดรูเ้ นต็ 2 ตอน Trust on Internet (ToI)

คดิ ก่อนโพสต์ เช็กกอ่ นแชร์ สรา้ งความมนั่ คงปลอดภัยในโซเชยี ลมีเดีย ไมน่ ำ� เรอื่ งภายในบรษิ ทั มาเปดิ เผย : การทำ� งานภายในองคก์ รอาจจะ มีเรื่องขัดแย้งหรือความคิดเห็นไม่ตรงกันบ้าง แต่หากอยากจะระบาย ก็ไม่ควรมาท�ำบนโลกโซเชียลมีเดีย เพราะสักวันหนึ่งเพ่ือนร่วมงานหรือ หัวหน้างานท่เี ราไมล่ งรอยดว้ ย อาจมาพบเหน็ ข้อความเหลา่ น้ีโดยบังเอิญ ซงึ่ กอ็ าจจะสง่ ผลถงึ ความม่นั คงปลอดภยั ในชวี ติ การงานของเรากเ็ ปน็ ได้ น้องพดุ ด้งิ ชวนรู้ ท้ัง 3 Step ทน่ี ำ� มาเปน็ หวั ข้อตวั อย่างใหเ้ พื่อนๆ ไดอ้ า่ นน้นั พดุ ดง้ิ อ่านแล้วรู้สึกสนุกมาก เพราะได้ท้ังสาระและได้ทั้งข้อคิดต่างๆ มากมาย แม้จะเป็นการผูกเนื้อหาจากการใช้ครอบครัวของพุดน้อยในการเล่าเร่ือง แตท่ งั้ นเ้ี พอ่ื นๆ กส็ ามารถนำ� ไปปรบั ใช้ เพอื่ ใหส้ ามารถพงึ ระวงั ภยั ไดใ้ นชวี ติ จรงิ นะคะ บทที่ 3 | รู้จักโซเชยี ลมีเดียรอบทศิ ทางสรา้ งความมั่นใจในการใช้ 91

อันตราย จากการถูกคุกคาม ความเปน็ ส่วนตัวในโลกออนไลน์ เจอแล้วเลยี่ งยาก แตห่ ากปรับเปล่ยี น นสิ ยั การใชง้ าน กส็ ามารถสรา้ งความ มนั่ คงปลอดภยั ในชีวิตได้ไม่ยาก 3.6 9 พฤตกิ รรมเสยี่ งอนั ตราย เรอื่ งงา่ ยๆ ทไ่ี มค่ วร มองขา้ ม พุดน้อยว่าเป็นส่ิงที่ยากพอสมควรส�ำหรับการหักห้ามใจไม่ให้ ทดลองลูกเล่นใหม่ๆ ในโซเชียลมีเดีย เพราะแต่ละโปรแกรมต่างพากัน พฒั นาเสรมิ ใหผ้ ใู้ ชบ้ รกิ ารเลน่ กนั มากขนึ้ เรอ่ื ยๆ เชน่ เกม แชต หรอื การเลน่ เกมแบบสอบถามสนุกๆ ซ่ึงแรกเริ่มก็มีเพียงแค่การเปิดให้โพสต์ข้อความ หรืออัพโหลดรูปภาพได้เท่านั้น ซ่ึงความเพลิดเพลินท่ีมากขึ้นในระดับนี้ ท�ำให้บางคร้ังพุดน้อยเกือบจะลืมตัวไปว่า น่ันเป็นพฤติกรรมท่ีเส่ียงอันตรายกับเรา อยา่ งมาก แมว้ า่ จะสนกุ กต็ ามที เพราะไมว่ า่ จะเป็นโปรแกรมเสริมชนิดใด ผู้พัฒนาก็ ล้วนแล้วแต่ต้องการข้อมูลความเป็นส่วนตัว ของเราเป็นการแลกเปลี่ยนด้วยกันท้ังนั้น คร้ังน้ีพุดน้อยจึงได้รวบรวม 9 พฤติกรรม เสยี่ งอันตราย ทผ่ี ู้ใชโ้ ซเชยี ลมีเดยี อย่างเรา ควรรบั รู้และระวังไวม้ าฝากกนั 92 ฉลาดรู้เนต็ 2 ตอน Trust on Internet (ToI)

9 พฤติกรรมออนไลนเ์ สยี่ งอนั ตราย ท่ไี ม่ควรมองขา้ ม 1.การเชก็ อนิ เพอื่ บอกสถานทอี่ ยตู่ ลอดเวลา:นบั เปน็ ความสนกุ สนาน เพลิดเพลนิ รปู แบบหนง่ึ ทห่ี นมุ่ ๆ สาวๆ ชาวโซเชียลนยิ มใช้กัน เพื่อแสดง สถานทใี่ หแ้ กค่ นทร่ี จู้ กั เชน่ เชก็ อนิ บอกสถานทที่ อ่ งเทย่ี ว บอกสถานทท่ี ำ� งาน บอกทพี่ กั แตห่ ารไู้ มว่ า่ การเชก็ อนิ บอกสถานทโ่ี ดยไรซ้ งึ่ ขอบเขตเชน่ นี้ อาจถกู ใช้ เป็นเบาะแสให้ผู้ไม่ประสงค์ดี น�ำมาสะกดรอยตามเรา ซ้�ำร้ายอาจจะส่ง ผลร้ายตอ่ ร่างกายและทรพั ย์สินของเราได้ 2. แชร์รูปสว่ นตัวในทีส่ าธารณะ : ใครมีรปู สวยๆ ก็อยากโชว์ เชน่ รปู ตนเอง รปู แฟน รปู ครอบครวั หรือรปู ลกู หลานภายในบา้ น แตบ่ างครงั้ การโพสตร์ ปู บอ่ ยๆ บวกกบั การโชวส์ ถานที่ (Location) เขา้ ไปอกี สง่ิ นอี้ าจ กลายเปน็ การสง่ สญั ญาณใหม้ จิ ฉาชพี ในโลกออนไลนใ์ หร้ บั รู้ วา่ ควรจะเรม่ิ ตน้ สะกดรอยตามคุณและคนใกล้ชิดอย่างไร ภัยใกล้ตัวลักษณะน้ี หลายคน มองไมเ่ หน็ แตห่ ากวนั ใดเกดิ กบั ตวั คณุ เองหรอื คนใกลต้ วั เชน่ ลกู หลานในบา้ น อาจจะคิดวา่ สายไปเสียแลว้ ก็ได้ 3. โชวส์ ถานะเปน็ สาธารณะ : เรอ่ื งงา่ ยๆทไี่ มค่ วรมองขา้ มอกี ประการ ก็คือ การเป็นคนที่มีนิสัยใจกว้าง ต้ังต้นเป็นบุคคลสาธารณะ (Public) ไม่ว่าจะใครก็อนุญาตให้สามารถเห็นความเคล่ือนไหวของเราได้หมด ทั้งเพื่อน เพอ่ื นของเพื่อน และเพ่อื นของเพ่อื นในโซเชยี ลมีเดยี แตท่ างที่ดี ควรปรับเปล่ียนสถานะให้เป็นส่วนตัว (Privacy) ดีกว่า เพื่อความมั่นคง ปลอดภยั ในโลกออนไลนน์ ะครับ บทที่ 3 | รู้จกั โซเชยี ลมีเดียรอบทศิ ทางสรา้ งความม่ันใจในการใช้ 93

4. เปลย่ี นรหสั ผา่ นทกุ 3 เดอื น : แมว้ า่ เราจะมกี ารตงั้ รหสั ผา่ นทมี่ นั่ ใจ วา่ ยากตอ่ การคาดเดาแลว้ แตท่ ง้ั นเ้ี ราจะมนั่ ใจไดอ้ ยา่ งไรวา่ รหสั ผา่ นทตี่ ง้ั ไวน้ น้ั ไม่เคยหลุดลอดออกไปให้ใครทราบ ดังนั้นจึงควรมีการเปลี่ยนรหัสผ่าน ทกุ 3 เดอื น เพอื่ สรา้ งความมน่ั คงปลอดภยั อยา่ งตอ่ เนอ่ื งใหก้ บั ตนเองดว้ ยครบั 5. ใหข้ ้อมูลสว่ นตัวกับเว็บไซตท์ ่ใี ช้บริการ : พุดนอ้ ยขอย�ำ้ อกี ครั้ง ว่าในโลกออนไลน์น้ีมีภัยท่ีน่ากลัวอยู่รอบด้าน ไม่เว้นแม้แต่การให้ข้อมูล สว่ นตวั กบั เว็บไซตท์ ่ใี ช้บรกิ าร ซง่ึ นับเปน็ พฤตกิ รรมท่ีสุ่มเสยี่ งอันตรายมาก ในโลกออนไลน์ท่ีเราไม่ควรมองข้าม เพราะเราไม่สามารถมั่นใจได้เลยว่า เว็บไซต์เหล่านั้นจะไม่น�ำข้อมูลส่วนตัวของเราไปแชร์หรือส่งต่อไปถึงมือ ผทู้ ไ่ี มป่ ระสงค์ดหี รือเปล่า 6. ไมก่ ำ� หนดสทิ ธใ์ิ นการเขา้ ถงึ ขอ้ มลู : นบั เปน็ พฤตกิ รรมทส่ี มุ่ เสย่ี ง ตอ่ การทผี่ ใู้ ชง้ านจะถกู คกุ คามหรอื กอ่ ใหเ้ กดิ ความไมม่ นั่ คงปลอดภยั ตอ่ ชวี ติ และทรัพยอ์ กี เชน่ กัน อนั เน่อื งมาจากการเปดิ เผยตวั ตนหรอื เปิดเผยขอ้ มลู ส่วนบคุ คลวา่ ผู้ใชง้ านเปน็ ใคร 7. อ่านเง่ือนไขการให้บริการ : เป็นลักษณะความเคยชินของ ผ้ใู ชบ้ ริการโซเชยี ลมเี ดยี สว่ นใหญ่ ทม่ี กั จะไมอ่ า่ นเง่อื นไขการใหบ้ รกิ ารจาก โปรแกรมเสริมท่ีเราเลือกมาติดตั้ง เพราะโดยส่วนใหญ่เห็นว่าเป็นเง่ือนไข ข้อตกลงที่เป็นภาษาอังกฤษ และชื่นชอบความรวดเร็ว สะดวกสบาย ซึ่งพฤติกรรมเช่นน้ีอาจเป็นการน�ำไปสู่การถูกคุกคามความเป็นส่วนตัว โดยทีเ่ ราไมร่ ตู้ ัว 94 ฉลาดรเู้ นต็ 2 ตอน Trust on Internet (ToI)

8. ตรวจสอบการแชร์/ส่งต่อภาพ/ข้อความก่อนส่งต่อ : จัดเป็น ภยั ทม่ี าจากความรเู้ ทา่ ไมถ่ งึ การณข์ องตวั ผใู้ ชบ้ รกิ ารเอง เชน่ การไมต่ รวจสอบ ท่ีมาของรูปภาพหรือข้อมูลที่แน่ชัด ก่อนจะท�ำการส่งแชร์ต่อไปยังผู้อื่น ซง่ึ มคี วามผดิ ตามพระราชบญั ญตั วิ า่ ดว้ ยการทำ� ความผดิ เกย่ี วกบั คอมพวิ เตอร์ พ.ศ. 2550 และพระราชบญั ญัติคมุ้ ครองข้อมูลสว่ นบุคคล 9. บอกรหัสผ่านให้กับผู้อ่ืน : อย่าเช่ือใจหรือบอกรหัสผ่านให้กับ ผู้อ่ืนรู้ง่ายๆ แม้ว่าบุคคลน้ันจะเป็นที่รู้จักและสนิท กับเรามากแค่ไหนก็ตาม แต่หากจ�ำเป็นต้องบอก รหัสผ่านก็ให้ย้อนกลับปฏิบัติตามข้อที่ 4 (เปล่ียน รหัสผ่านทุก 3 เดือน) เท่านี้ความม่ันคงปลอดภัย กจ็ ะกลับมาหาเราอกี ครัง้ น้องพดุ ดิ้งชวนรู้ ทงั้ หวั ขอ้ “สง่ิ ทพ่ี งึ ระวงั บนโลกสงั คมออนไลน”์ และ 9 พฤตกิ รรม ออนไลนเ์ สยี่ งอนั ตราย ทไ่ี มค่ วรมองขา้ ม” ทห่ี ยบิ ยกมาใหเ้ พอ่ื นๆ ไดศ้ กึ ษากนั หากท�ำความเข้าใจให้ดี ประโยชน์ท้ังหมดจะมีเนื้อหาที่สอดคล้องกัน ซง่ึ ทา้ ยทสี่ ดุ แลว้ กค็ อื การนำ� เสนอเนอื้ หาทต่ี อ้ งการเนน้ ยำ้� ใหเ้ พอ่ื นๆ ผอู้ า่ น น�ำไปปฏิบัติใช้อย่างเคร่งครัด สร้างความม่ันคงปลอดภัยกับตัวผู้ใช้งาน บนโลกออนไลน์ บทท่ี 3 | รูจ้ กั โซเชยี ลมีเดียรอบทศิ ทางสรา้ งความม่นั ใจในการใช้ 95

บทท่ี 4

มือถือ-แทบ็ เล็ต อนิ เทอรเ์ น็ตในมือ เข้าถงึ ไดท้ ุกเม่ือ

สมารต์ โฟน แท็บเลต็ นน้ั มที ่มี าเปน็ อยา่ งไร และใช้ให้เกดิ ประโยชน์สูงสุด ได้มากน้อยแคไ่ หน ไปดกู นั 4.1 อนิ เทอรเ์ นต็ บนสมารต์ โฟน-แทบ็ เลต็ สมารต์ โฟน และแท็บเลต็ เพอ่ื นนกั อ่านคงรจู้ ักกันดี อกี ท้ังพดุ น้อย ไดเ้ คยอธบิ ายถงึ ความหมายของสมารต์ โฟน และแทบ็ เลต็ ผา่ นหนงั สอื ฉลาด รู้เนต็ 1 ตอน Internet of Things (IoT) มาแลว้ แตพ่ ุดนอ้ ยกเ็ ชอ่ื วา่ ยงั มี เพอ่ื นนกั อา่ นอกี จำ� นวนมากทย่ี งั ไมร่ จู้ กั ความหมายของอปุ กรณ์ 2 ชนดิ นดี้ พี อ ในบทนี้พุดน้อย จึงอยากจะขอหยิบยกข้อมูลดีๆ มาให้ทุกคนได้ศึกษากัน อีกครั้งนะครับ 98 ฉลาดร้เู น็ต 2 ตอน Trust on Internet (ToI)

ปัจจุบันสมาร์ตโฟนหรือแท็บเล็ตถือว่าเป็นอุปกรณ์คู่กายของคน ทกุ วัย เสมอื นเป็นอวยั วะชิ้นท่ี 33 และ 34 ไปแลว้ ซงึ่ ถา้ มองไปรอบๆ ตวั ของพดุ นอ้ ยกจ็ ะพบวา่ ทง้ั คณุ พอ่ คณุ แม่ คณุ ลงุ คณุ ปา้ คณุ นา้ คณุ อา และ เพ่ือนๆ ของพดุ นอ้ ย เกอื บทุกคนมสี มาร์ตโฟนหรือแทบ็ เล็ตอยู่อยา่ งนอ้ ย คนละ 1 เครื่องแน่ๆ เอาละ! ลองมาดูกันว่าท�ำไมเจ้าอุปกรณ์สองชิ้นนี้ ถงึ ไดฮ้ อตฮติ ขนาดน้ี บทที่ 4 | มือถอื -แท็บเลต็ อินเทอร์เน็ตในมอื เข้าถึงไดท้ กุ เมอ่ื 99