วัยใสวัยเก๋าฉลาดรู้เน็ต2 ผู้แต่ง : สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ จัดทำ E-BOOK : ห้องสมุดประชาชนจังหวัดชลบุรี

ใช้อินเทอรเ์ น็ตยงั ไงไมใ่ หผ้ ดิ กฎหมาย 102 กฎหมายทเี่ กย่ี วขอ้ งกบั Cyberbullying 108 100

ฉลาดรู้ กฎหมาย 101

ใช้อินเทอรเ์ น็ตยงั ไง ไม่ให้ผดิ กฎหมาย ความผดิ ตามพระราชบญั ญตั วิ า่ ดว้ ยการกระทำ� ความผดิ ทางคอมพวิ เตอร์ พ.ศ. 2550 และท่ีแก้ไขเพ่มิ เติม กฎหมายฉบบั น้ี มกั จะเรยี กกนั สน้ั ๆ วา่ “พ.ร.บ.คอมพวิ เตอร”์ โดยตราขน้ึ เพอื่ ดแู ลธรุ กรรมออนไลน์ของทกุ คน ให้มีความปลอดภัยยงิ่ ข้ึน โดยกฎหมายฉบับน้ี จะ เนน้ ดแู ลขอ้ มลู คอมพวิ เตอรแ์ ละระบบคอมพวิ เตอรบ์ นหลกั การพน้ื ฐาน 3 ประการ คอื 102

1 การรกั ษาความลับ (Confident) เพ่ือเป็นการป้องกันผู้ไม่หวังดีที่จะแอบล่วงรู้หรือเข้าไปขโมยข้อมูล ในระบบคอมพิวเตอรข์ องผู้อ่นื 2 ความถกู ตอ้ งครบถ้วน (Integrity) เพอ่ื เปน็ การปอ้ งกนั ผไู้ มห่ วงั ดี ทจี่ ะเขา้ ไปแกไ้ ขขอ้ ความในขอ้ มลู คอมพวิ เตอร์ ที่มีความส�ำคญั 3 ความพรอ้ มใช้งาน (Availability) เพอื่ เปน็ การปอ้ งกนั ผไู้ มห่ วงั ดเี ขา้ ไปกอ่ กวนการทำ� งานของระบบคอมพวิ เตอร์ ของผอู้ ืน่ หรอื ระบบคอมพิวเตอร์ท่ีถือเป็นโครงสรา้ งพ้ืนฐานของประเทศ ซ่ึงจะสง่ ผลกระทบตอ่ ประชาชนในวงกว้างได้ พ.ร.บ.คอมพวิ เตอร์ ไดก้ ำ� หนดมาตรการในการปอ้ งกนั และปราบปรามผกู้ ระทำ� ความผิดท่ีได้กระท�ำต่อข้อมูลคอมพิวเตอร์หรือระบบคอมพิวเตอร์ หรืออาจจะใช้ คอมพิวเตอร์เป็นเคร่ืองมือในการกระท�ำความผิดท่ีเป็นการฝ่าฝืนหลักการท้ัง 3 ข้างต้น โดยตัวอยา่ งของการท�ำความผดิ ตามกฎหมายดงั กล่าว เชน่ 103

1 เข้าถึงระบบคอมพิวเตอร์ของบุคคลอื่น โดยมิชอบ มีความผิดตามมาตรา 5 ของ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ ตวั อยา่ ง การเจาะระบบไมว่ า่ จะเปน็ Hacking หรอื Cracking การบกุ รกุ ทาง คอมพวิ เตอร์ Computer Trespass เพอื่ เขา้ เครอ่ื งคอมพวิ เตอร์ เครอ่ื งเซริ ฟ์ เวอร์ (Server) หรอื เขา้ ใช้บัญชี Social Media เช่น Facebook, Twitter, Instagram รวมถึงบัญชี e-Banking ของผู้อ่ืน เพื่อเข้าไปท�ำลายระบบคอมพิวเตอร์ หรือ เปล่ียนแปลงแก้ไขขอ้ มลู บนระบบคอมพวิ เตอร์ เป็นตน้ 2 ล่วงรู้มาตรการป้องกันการเข้าถึง หรือรหัสผ่าน (Password) ของผอู้ น่ื แลว้ เอาไปเปดิ เผย โดยมชิ อบ มคี วามผดิ ตามมาตรา 6 ของ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ ตัวอย่าง การขโมยหรือแอบน�ำรหัสผ่าน (Password) ท่ใี ช้ในการเข้าเครอ่ื ง คอมพวิ เตอร์ หรอื นำ� ชือ่ ผู้ใช้งาน (Username) และรหสั ผา่ น ท่ใี ช้ในการเขา้ ใช้ บญั ชี Social Media เชน่ Facebook, Twitter, Instagram หรอื บญั ชี e-Banking ของผอู้ นื่ ไปเปดิ เผยใหบ้ คุ คลอนื่ ๆ รู้ ไมว่ า่ จะเปน็ การนำ� ไปโพสตบ์ นเวบ็ ไซต์ หรอื นำ� ไปประกาศโฆษณาดว้ ยวธิ กี ารตา่ ง ๆ ซง่ึ อาจจะมผี ลทำ� ใหเ้ กดิ ความเสยี หายแก่ เจา้ ของเครื่องคอมพวิ เตอรห์ รอื เจา้ ของบญั ชี เปน็ ต้น 3 เขา้ ถงึ ข้อมูลคอมพิวเตอร์ของบุคคลอน่ื โดยมิชอบ มคี วามผิดตามมาตรา 7 ของ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ ตวั อยา่ ง การแอบเข้าเครือ่ งคอมพวิ เตอรข์ องผ้อู นื่ ไม่ว่าจะด้วยวธิ กี ารเจาะ ระบบตามข้อ 1 หรอื การขโมยรหสั หรือแอบน�ำรหัสผ่าน ตามข้อ 2 เพื่อเขา้ ไป เปิดดูข้อมูลบนเครื่องคอมพิวเตอร์ เช่น ข้อมูลส่วนบุคคล ข้อมูลความลับทาง การคา้ เปน็ ตน้ ทงั้ นี้ การนำ� แผน่ บนั ทกึ ขอ้ มลู หรอื สอื่ บนั ทกึ ขอ้ มลู เชน่ แผน่ CD/DVD, Flash Drives หรอื External Harddisk ของผอู้ ่นื ทีม่ กี ารต้งั รหสั เพ่ือป้องกันการเขา้ ถึง ข้อมลู ไว้ ไปเปิดดขู ้อมลู บนเคร่อื งคอมพิวเตอร์ของตนเอง กถ็ ือเป็นความผดิ ตาม มาตรา 7 ของ พ.ร.บ.คอมพวิ เตอร์ นี้ด้วยเชน่ กัน 104

4 ดักรับข้อมูลคอมพิวเตอร์ของผู้อ่ืน โดยมิชอบ มีความผิดตามมาตรา 8 ของ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ การดักรบั ข้อมูลตามความผดิ ตามมาตรา 8 น้ี คอื การลกั ลอบดักรบั ขอ้ มลู ไม่ว่าจะด้วยวิธีการทางเทคนิค หรือจะเป็นการใช้โปรแกรม (Program) หรือ ซอฟตแ์ วร์ (Software) ในการดกั รบั ขอ้ มลู ทอี่ ยรู่ ะหวา่ งการสง่ ไมว่ า่ จะเปน็ การ สง่ ภายในระบบคอมพวิ เตอรร์ ะบบเดยี ว หรอื สง่ ระหวา่ งระบบคอมพวิ เตอรห์ นงึ่ ไปยังอกี ระบบคอมพิวเตอร์หนึง่ ตัวอย่าง การใช้โปรแกรมลักลอบดักรับข้อมูล เช่น ช่ือผู้ใช้งาน รหัสผ่าน ในการเข้าใช้งานบัญชี Social Media เช่น Facebook, Twitter, Instagram หรือบญั ชี e-Banking ของผอู้ ื่น ในระหว่างทางท่ีเครอ่ื ง คอมพวิ เตอรท์ ใี่ ช้ Login ไดส้ ง่ ขอ้ มลู ดงั กลา่ วไปยงั เครอื่ งเซริ ฟ์ เวอรข์ องผใู้ หบ้ รกิ าร Social Media หรอื ของธนาคารตา่ ง ๆ เพอื่ ขอเข้าใชบ้ รกิ าร หรือจะเปน็ การ ดักรับข้อมูลที่เป็นความลับทางการค้าหรือรหัสผ่านต่าง ๆ ในอีเมลของผู้อ่ืน ในระหว่างทางที่เคร่ืองคอมพิวเตอร์ของผู้ส่ง ส่งข้อมูลดังกล่าวไปยังเคร่ือง เซริ ฟ์ เวอร์ของผู้ให้บรกิ ารอีเมล หรอื จะเป็นระหวา่ งทางทเ่ี คร่ืองเซริ ์ฟเวอรข์ อง ผ้ใู หบ้ รกิ ารอีเมล ส่งขอ้ มลู ดังกลา่ วไปยงั เคร่ืองคอมพวิ เตอรข์ องผรู้ ับอเี มลกไ็ ด้ 5 ท�ำให้ข้อมูลคอมพิวเตอร์ของผู้อื่นถูกท�ำลายหรือ เสียหาย หรอื ไปแกไ้ ข เปลยี่ นแปลงขอ้ มลู คอมพิวเตอร์ ของผอู้ ืน่ โดยมชิ อบ มคี วามผิดตามมาตรา 9 ของ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ ตวั อย่าง การปล่อยไวรัสคอมพวิ เตอร์ หนอนคอมพิวเตอร์ หรือโปรแกรม มา้ โทรจนั เชน่ Ransomwareใสข่ อ้ มลู คอมพวิ เตอรข์ องคนอน่ื ไมว่ า่ จะเปน็ ไฟลเ์ อกสาร ไฟลร์ ปู ภาพ หรอื ไฟลว์ ดิ โี อ เพอื่ ใหข้ อ้ มลู เหลา่ นนั้ ถกู เขา้ รหสั หรอื ถกู ลอ็ กไฟล์ และ ไม่สามารถเปิดใช้งานได้ โดยเจ้าของข้อมูลคอมพิวเตอร์ จะต้องท�ำการจ่าย คา่ ไถก่ อ่ น ถงึ จะไดร้ บั รหสั ผา่ นในการถอดรหสั หรอื ปลดลอ็ กขอ้ มลู คอมพวิ เตอร์ 105

6 รบกวนระบบคอมพิวเตอร์ ทำ� ให้ระบบทำ� งานชา้ ทำ� งานไม่ปกติหรือระบบล่ม มคี วามผดิ ตามมาตรา 10 ของ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ ตัวอย่าง การปล่อยไวรัสคอมพิวเตอร์เพื่อโจมตีบัญชีรายชิ่ีอที่อยู่ทางอีเมล โดยการสง่ อเี มลจำ� นวนมากใหแ้ กร่ ายชอื่ ทอี่ ยอู่ เี มลทเ่ี กบ็ ไวใ้ นระบบคอมพวิ เตอร์ นน้ั และจะสง่ ตอ่ แพรก่ ระจายอยา่ งนไี้ ปเรอ่ื ย ๆ จนเปน็ เหตใุ หร้ ะบบคอมพวิ เตอร์ ขององค์กรต่าง ๆ ท�ำงานช้าลงหรือล่ม เนื่องจากมีปริมาณของจดหมายอีเมล ในระบบมากเกินไป เป็นต้น 7 ส่งอเี มล โดยไมย่ อมเปดิ เผยหรอื ปลอมทอ่ี ยทู่ างอเี มล ของผสู้ ่ง เพ่ือกอ่ กวนหรอื รบกวนระบบคอมพิวเตอร์ ของผู้อ่ืน หรือจะส่งอีเมลโดยไม่เปิดโอกาสให้ผู้รับ ปฏเิ สธ เพื่อสรา้ งความเดอื ดรอ้ นรำ� คาญ มคี วามผดิ ตามมาตรา 11 ของ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ ตัวอยา่ ง การส่งสแปมเมล (Spam Mail) ให้กับผรู้ ับเป็นจ�ำนวนมาก โดยที่ ผู้รบั ไมต่ อ้ งการ เช่น อีเมลที่มีเน้ือหาเกย่ี วกับการโฆษณาสินค้า, ผลติ ภัณฑ์ หรือ บรกิ าร รวมถงึ โฆษณาทหี่ ลอกลวงหรอื แอบแฝงมาดว้ ยไวรสั คอมพวิ เตอร์ เปน็ ตน้ 8 เผยแพร่ข้อมูลเท็จหรือปลอม ซึ่งท�ำให้เกิดความ เสียหายตอ่ ประชาชน หรอื เกดิ ความเสียหายตอ่ ประเทศ หรือเผยแพร่เน้ือหาที่ไม่เหมาะสมบนโลกออนไลน์ มคี วามผดิ ตามมาตรา 14 ของ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ ตัวอย่าง การสร้างข่าวลือ ข่าวลวง หรือสร้างเร่ืองโกหก และน�ำไป เผยแพรบ่ นเวบ็ ไซต์ หรือสือ่ Social Media สาธารณะตา่ ง ๆ เชน่ การสรา้ งและ เผยแพร่ข่าวปลอมว่าจะมีการก่อการร้าย หรือจะมีการเกิดภัยพิบัติร้ายแรง ซ่ึง ทำ� ใหป้ ระชาชนเกดิ ความตน่ื ตระหนก จนเกดิ การจลาจลหรอื เกดิ การอพยพผคู้ น จนเกดิ ความวนุ่ วายเปน็ วงกวา้ ง การเผยแพร่ภาพโป๊เปลือย ภาพลามกอนาจาร บนเวบ็ ไซต์ หรอื สื่อ Social Media สาธารณะต่าง ๆ ทั้งน้ี การกดส่งต่อหรือการกดแชร์ข้อมูลคอมพิวเตอร์ในลักษณะดังกล่าว ข้างตน้ ก็จะมคี วามผิดตามมาตรา 14 ของ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ ด้วยเชน่ กนั 106

9 ตัดตอ่ ตอ่ เตมิ หรือดดั แปลงภาพผ้อู ่นื และน�ำภาพ ไปเผยแพร่บนโลกออนไลน์ ซึ่งท�ำให้บุคคลในภาพ เสียชอื่ เสียง ถูกเกลยี ดชงั หรอื ไดร้ ับความอับอาย มีความผิดตามมาตรา 16 ของ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ ตวั อย่าง การใช้โปรแกรมตัดต่อ ตดั ต่อภาพดารานกั แสดงทีม่ ชี ือ่ เสียง โดย การน�ำภาพหน้าดารานักแสดงไปวางแทนหน้าของนางแบบโป๊เปลือย และน�ำ ภาพทต่ี ดั ต่อไปเผยแพรบ่ นเวบ็ ไซต์ หรือสือ่ Social media สาธารณะตา่ ง ๆ ซ่ึงท�ำให้ดารานักแสดงคนนั้นเสียชื่อเสียง เพราะประชาชนทั่วไปเข้าใจผิดว่า ภาพดงั กลา่ วคือดารานกั แสดงคนน้นั จรงิ ๆ เปน็ ตน้ นอกจากน้ี จากตวั อยา่ งความผดิ ตามขอ้ 1-7 ถา้ เปน็ การ ท�ำต่อข้อมูลคอมพิ วเตอร์หรือระบบคอมพิ วเตอร์ ที่เก่ียวกับความมั่นคงปลอดภัยของประเทศ ของ สาธารณะ หรอื เกย่ี วกบั โครงสรา้ งพื้นฐานของประเทศ เปน็ ความผดิ ตามมาตรา 12 ของ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ ซ่ึงได้ก�ำหนดบทลงโทษท่สี ูงกว่าบทลงโทษตามความ ผิดทัว่ ไปอกี ด้วย ตัวอย่าง การเจาะระบบ Hacking หรือ Cracking เพือ่ เข้าไปก่อกวนระบบ คอมพิวเตอรท์ ่ีใช้ควบคมุ การท�ำงานของไฟจราจรทวั่ ประเทศ ท�ำใหไ้ มส่ ามารถ ใชง้ านได้ หรือทำ� งานผิดปกติ ซึ่งท�ำใหเ้ กิดอุบัติเหตทุ างรถยนต์ในวงกวา้ ง เชน่ การปลอ่ ยไวรัสคอมพวิ เตอร์ อกี ทงั้ การจำ� หนา่ ยหรอื เผยแพรช่ ดุ คำ� สั่งทใี่ ชใ้ นการ ทำ� ความผดิ ตามขอ้ 1-7 ถอื วา่ มคี วามผดิ ตามมาตรา 13 พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ ด้วยเชน่ กัน ตัวอยา่ ง การขายโปรแกรม (Program) หรอื ปล่อย Download โปรแกรม (Program) ทใี่ ชใ้ นการเจาะระบบ 107

กฎหมายทเ่ี ก่ยี วขอ้ งกบั Cyberbullying Cyberbullying คือ การระรานในรูปแบบการด่าทอ กล่าวหา ใช้ ถอ้ ยคำ� เสยี ดสี ตอ่ วา่ ผอู้ นื่ โดยใชเ้ ครอื่ งมอื สอื่ สาร เชน่ โทรศพั ทม์ อื ถอื แทบ็ เลต็ คอมพิวเตอร์ ฯลฯ เชอ่ื มตอ่ เครือข่ายสงั คมออนไลน์ ไมว่ า่ จะเปน็ เฟซบกุ๊ ทวิตเตอร์ อินสตาแกรม แช็ตหรือเว็บไซต์ตา่ ง ๆ เป็นเคร่ืองมือในการระรานรังแกกัน โดย เป็นการเฉพาะเจาะจงบุคคลเป้าหมาย ซ่ึงส่วนใหญ่เป็นการรังแกท่ีต่อเน่ือง ไม่ใช่ แค่ครงั้ เดียวจบ ซงึ่ สามารถแตกประเด็นออกไปได้ 6 รูปแบบ ดงั น้ี 1. ทำ� ใหอ้ ับอาย สรา้ งความเสียหายต่อผู้ถกู กระท�ำ โดยสว่ นมากจะเปน็ การระรานเพอื่ สรา้ งความอบั อายและความเสยี หายตอ่ บคุ คลอนื่ ไมว่ า่ จะเปน็ การโพสตด์ า่ ทอ พดู จาสอ่ เสยี ด ใหร้ า้ ย ผา่ นชอ่ งทางการสนทนา หรอื โพสต์ อยา่ งโจง่ แจง้ ทห่ี นา้ โซเชยี ลมเี ดยี ของผถู้ กู กระทำ� เชน่ แชต็ เฟซบกุ๊ หรอื ไลนม์ าตอ่ วา่ ใช้ถ้อยค�ำในทางลบ โดยกุข่าวโคมลอย เร่ืองท่ีไม่เป็นความจริงให้เกิดกระแส พดู ตอ่ ๆ กนั ไป 2. แฉดว้ ยคลิป คลิปอนาจาร หรือคลิปท่ีเหยื่อถูกรุมท�ำรา้ ย รุมแกล้ง ท่ีมีการน�ำไปโพสต์บน โซเชยี ลมเี ดยี กอ่ ใหเ้ กดิ ความอบั อาย เสอ่ื มเสยี ตอ่ เหยอื่ จากคอมเมนตเ์ สยี ๆ หาย ๆ 108

3. การแอบอ้างตัวตนของผ้อู ื่น โดยเฉพาะกรณเี ปดิ เผยรหสั ผ่านของโซเชยี ลให้ผู้อื่นรู้ ยกตัวอยา่ งเชน่ ใหเ้ พอ่ื น สมัครเฟซบุ๊กหรือไลน์ให้ เคสนี้ก็อาจโดนระรานด้วยการถูกสวมรอยใช้เฟซบุ๊ก โพสต์ข้อความหยาบคาย ใหร้ ้ายบุคคลอืน่ โพสต์รูปโป๊ คลปิ วดิ ีโอลามก หรอื สร้าง ความเสียหายในรูปแบบต่าง ๆ 4. การแบล็กเมล การน�ำความลับหรือภาพลับของเพ่ือนมาเปิดเผยผ่านเครือข่ายสังคมออนไลน์ มีการแชร์ต่อกันไปอย่างกว้างขวาง หรือการใส่ร้ายป้ายสี เช่น ตัดต่อรูปภาพ นา่ เกลียด ๆ หรอื การแอบถา่ ยภาพหลดุ ทนี่ ่าขำ� มาโพสต์ประจาน และแสดงความ คิดเห็นอย่างสนุกสนานเกินเลย บางคร้ังก็ยังเป็นการคุกคามทางเพศ ถ่ายภาพ โปเ๊ ปลือย หรือใช้เป็นเครือ่ งมอื ตอ่ รองเรยี กรบั ผลประโยชนห์ รือคา่ ไถ่อกี ด้วย 5. การหลอกลวง มีท้ังการหลอกลวงให้หลงเชื่อ ให้ออกมานัดเจอเพื่อท�ำมิดีมิร้าย หรือการ หลอกลวงให้ผูเ้ สียหายโอนเงนิ ไปใหด้ ว้ ยวิธีการตา่ ง ๆ 6. การสร้างกลุ่มในโซเชียลเพ่ือโจมตีโดยเฉพาะ อยา่ งทเี่ ราเหน็ คนตง้ั เพจแอนต้ี โจมตบี คุ คลหนง่ึ ขนึ้ มา มกี ารจบั ผดิ ทกุ อริ ยิ าบถ แล้วน�ำมาถกประเด็นให้เกิดความเสียหายต่อคนท่ีตัวเองไม่ชอบ หรืออาจมีการ โน้มน้าวใหค้ นอน่ื รู้สกึ รงั เกียจ และกีดกันใหอ้ อกจากกลุ่ม จากสงั คมทอ่ี ยู่ บางครัง้ เลยเถดิ ถึงขนาดไลใ่ ห้เขาไปตาย หรอื ยใุ ห้ฆ่าตัวตาย การกระทำ� แบบนสี้ ามารถเกดิ ขนึ้ ไดต้ ลอด 24 ชว่ั โมง เพราะในโลกออนไลนน์ นั้ ผรู้ ะรานรงั แกไมไ่ ดเ้ ผชญิ หนา้ กบั คกู่ รณจี รงิ ๆ และในโลกออนไลน์ การกระจายขอ้ มลู ขา่ วสารนน้ั แพรก่ ระจายไปไดเ้ รว็ มาก นนั่ หมายความวา่ อาจทำ� ใหฝ้ า่ ยทถ่ี กู รงั แกอบั อาย ขายหนา้ หรอื ทนไมไ่ ดจ้ นกลายเปน็ ปญั หาบานปลาย จนไปถงึ ขน้ั เกดิ เปน็ คดคี วาม ฟอ้ งรอ้ งกนั อกี ดว้ ย ในปจั จบุ นั ประเทศไทยยงั ไมม่ กี ฎหมายทเี่ กยี่ วขอ้ งกบั การระรานทางออนไลน์ โดยตรง ดงั นน้ั การฟอ้ งรอ้ งดำ� เนนิ คดี จงึ มกี ารนำ� บทกฎหมายทม่ี อี ยมู่ าปรบั ใช้ ในบางลกั ษณะได้ 109

ประมวลกฎหมายอาญา พ.ศ. 2499 และทแี่ ก้ไขเพิ่มเติม มาตรา 326 ผใู้ ดใสค่ วามผอู้ น่ื ตอ่ บคุ คลทส่ี าม โดยประการทน่ี า่ จะทำ� ใหผ้ อู้ นื่ นนั้ เสยี ชอ่ื เสยี ง ถูกดหู มนิ่ หรือถกู เกลียดชัง ผูน้ น้ั กระท�ำความผิดฐานหมน่ิ ประมาท ต้องระวางโทษ จำ� คกุ ไม่เกนิ หนงึ่ ปี หรอื ปรับไมเ่ กนิ สองหมน่ื บาท หรอื ท้งั จ�ำทง้ั ปรับ มาตรา 328 ถ้าความผิดฐานหม่ินประมาทได้กระท�ำโดยการโฆษณาด้วยเอกสาร ภาพวาด ภาพระบายสี ภาพยนตร์ ภาพหรอื ตวั อกั ษรทที่ ำ� ใหป้ รากฏไมว่ า่ ดว้ ยวธิ ใี ด ๆ แผ่นเสียง หรือสิ่งบันทึกเสียง บันทึกภาพ หรือบันทึกอักษร กระท�ำโดยการ กระจายเสียง หรือการกระจายภาพ หรือโดยกระท�ำการป่าวประกาศด้วยวิธีอ่ืน ผู้กระท�ำต้องระวางโทษจำ� คุกไม่เกนิ สองปี และปรบั ไมเ่ กินสองแสนบาท มาตรา 392 ผู้ใดท�ำให้ผู้อ่ืนเกิดความกลัว หรือความตกใจ โดยการขู่เข็ญ ต้องระวางโทษ จ�ำคุกไม่เกนิ หน่งึ เดอื น หรอื ปรับไมเ่ กินหนง่ึ หม่นื บาท หรือทงั้ จ�ำทัง้ ปรบั มาตรา 397 ผู้ใดกระท�ำดว้ ยประการใด ๆ ต่อผอู้ นื่ อนั เปน็ การรงั แก ขม่ เหง คกุ คาม หรือ กระท�ำให้ได้รับความอับอายหรือเดือดร้อนร�ำคาญ ต้องระวางโทษปรับไม่เกิน ห้าพนั บาท ตัวอย่างการกระทำ� ท่อี าจจะเขา้ ขา่ ยการกระท�ำความผิดขา้ งตน้ เช่น การโพสตด์ ่าทอ พดู สอ่ เสียด ใส่ร้าย ผ่านทางหนา้ โซเชยี ลมเี ดยี ทีเ่ ป็น สาธารณะ และท�ำให้ผู้ถูกกลั่นแกล้งนั้นเสียช่ือเสียง ถูกดูหม่ิน หรือถูกเกลียดชัง อาจจะเขา้ ขา่ ยความผดิ ตามมาตรา 326 และมาตรา 328 หรือถ้าการดา่ ทอ พดู จา ส่อเสยี ด ใสร่ า้ ยท�ำให้ผูถ้ กู กลั่นแกล้งเกิดความอับอายหรอื เดือดร้อนรำ� คาญ กอ็ าจ จะเข้าข่ายความผิดตามมาตรา 397 ได้ 110

การโพสต์ขู่ท�ำร้ายผ่านทางหน้าโซเชียลมีเดียไม่ว่าท่ีเป็นสาธารณะ หรือส่วนตัว โดยท�ำให้ผู้ถูกกล่ันแกล้ง เกิดความกลัว หรือความตกใจ อาจจะเข้า ข่ายความผิดตามมาตรา 392 หรือถ้าท�ำให้ผู้ถูกกล่ันแกล้งเกิดความอับอายหรือ เดือดรอ้ นรำ� คาญ ก็อาจจะเข้าข่ายความผิดตามมาตรา 397 ไดเ้ ช่นกัน พระราชบัญญัตวิ ่าดว้ ยการกระทำ� ความผิดเกย่ี วกับ คอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 และทแ่ี ก้ไขเพิ่มเตมิ มาตรา 5 ผู้ใดเข้าถึงโดยมิชอบซึ่งระบบคอมพิวเตอร์ท่ีมีมาตรการป้องกันการเข้าถึง โดยเฉพาะและมาตรการนนั้ มไิ ดม้ ไี วส้ ำ� หรบั ตน ตอ้ งระวางโทษจำ� คกุ ไมเ่ กนิ หกเดอื น หรือปรบั ไมเ่ กนิ หนง่ึ หมน่ื บาท หรอื ทัง้ จ�ำท้งั ปรบั มาตรา 6 ผใู้ ดลว่ งรมู้ าตรการปอ้ งกนั การเขา้ ถงึ ระบบคอมพวิ เตอรท์ ผ่ี อู้ น่ื จดั ทำ� ขนึ้ เปน็ การ เฉพาะ ถ้าน�ำมาตรการดังกล่าวไปเปิดเผยโดยมิชอบในประการที่น่าจะเกิดความ เสียหายแก่ผู้อ่ืน ต้องระวางโทษจ�ำคุกไม่เกินหน่ึงปี หรือปรับไม่เกินสองหม่ืนบาท หรือท้งั จ�ำทง้ั ปรับ มาตรา 14 ผู้ใดกระท�ำความผิดท่ีระบุไว้ดังต่อไปนี้ ต้องระวางโทษจ�ำคุกไม่เกินห้าปีหรือ ปรบั ไมเ่ กินหนึ่งแสนบาท หรือทัง้ จำ� ทงั้ ปรับ (1) โดยทจุ รติ หรอื โดยหลอกลวง นำ� เขา้ สรู่ ะบบคอมพวิ เตอรซ์ งึ่ ขอ้ มลู คอมพวิ เตอรท์ บ่ี ดิ เบอื นหรอื ปลอม ไมว่ า่ ทง้ั หมดหรอื บางสว่ น หรอื ขอ้ มลู คอมพวิ เตอร์ อันเป็นเท็จ โดยประการที่น่าจะเกิดความเสียหายแก่ประชาชน อันมิใช่การ กระท�ำความผิดฐานหมิน่ ประมาทตามประมวลกฎหมายอาญา 111

(4) นำ� เขา้ สรู่ ะบบคอมพวิ เตอรซ์ งึ่ ขอ้ มลู คอมพวิ เตอรใ์ ด ๆ ทมี่ ลี กั ษณะ อนั ลามกและข้อมลู คอมพวิ เตอรน์ น้ั ประชาชนทว่ั ไปอาจเข้าถงึ ได้ (5) เผยแพรห่ รอื สง่ ตอ่ ซงึ่ ขอ้ มลู คอมพวิ เตอร์โดยรอู้ ยแู่ ลว้ วา่ เปน็ ขอ้ มลู คอมพวิ เตอร์ตาม (1) .... หรอื (4) ถ้าการกระท�ำความผิดตามวรรคหนึ่ง (1) มิได้กระท�ำต่อประชาชน แต่เป็นการกระท�ำต่อบุคคลใดบุคคลหนึ่ง ผู้กระท�ำ ผู้เผยแพร่หรือส่งต่อซึ่งข้อมูล คอมพวิ เตอรด์ งั กลา่ วตอ้ งระวางโทษจำ� คกุ ไมเ่ กนิ สามปหี รอื ปรบั ไมเ่ กนิ หกหมนื่ บาท หรือทั้งจ�ำทัง้ ปรบั และใหเ้ ป็นความผิดอันยอมความได้ มาตรา 16 ผใู้ ดนำ� เขา้ สรู่ ะบบคอมพวิ เตอรท์ ป่ี ระชาชนทว่ั ไปอาจเขา้ ถงึ ไดซ้ ง่ึ ขอ้ มลู คอมพวิ เตอร์ ที่ปรากฏเป็นภาพของผู้อน่ื และภาพนัน้ เป็นภาพทีเ่ กดิ จากการสรา้ งข้นึ ตัดต่อ เตมิ หรือดัดแปลงด้วยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์หรือวิธีการอื่นใด โดยประการท่ีน่าจะ ทำ� ใหผ้ อู้ นื่ นนั้ เสยี ชอ่ื เสยี ง ถกู ดหู มน่ิ ถกู เกลยี ดชงั หรอื ไดร้ บั ความอบั อาย ตอ้ งระวาง โทษจำ� คุกไมเ่ กนิ สามปี และปรับไมเ่ กนิ สองแสนบาท ตวั อยา่ งการกระทำ� ทอ่ี าจจะ เขา้ ขา่ ยการกระทำ� ความผดิ ขา้ งตน้ เช่น สวมรอยเปน็ เจ้าของบญั ชีการ Hack เขา้ บญั ชี Facebook หรือการ แอบนำ� รหสั ผา่ นเขา้ บญั ชี Facebook มา Login เพอื่ สวมรอยเปน็ เจา้ ของบญั ชี และ เขา้ ไปโพสตข์ อ้ ความ เพอ่ื สรา้ งความเสยี หายแกผ่ ถู้ กู ระราน อาจจะเขา้ ขา่ ยความผดิ ตามมาตรา 5 หรอื มาตรา 6 การนำ� ภาพเปลอื ย หรอื วดิ โี อทางเพศของผถู้ กู ระรานไปโพสตผ์ า่ นทาง หน้าโซเชยี ลมีเดยี ทเ่ี ป็นสาธารณะ อาจจะเข้าข่ายความผดิ ตามมาตรา 14 (4) หรือ ถา้ เปน็ กรณกี ารกดแชรภ์ าพหรอื วดิ โี อดงั กลา่ ว กอ็ าจจะเขา้ ขา่ ยความผดิ ตามมาตรา 14 (5) ได้ อีกท้ังถ้าภาพหรือวิดีโอน้ัน เกิดจากการตัดต่อ เติมหรือดัดแปลงด้วยวิธีการ ทางอเิ ลก็ ทรอนกิ ส์ เพอื่ ใหผ้ ถู้ กู ระรานเสยี ชอ่ื เสยี ง ถกู ดหู มนิ่ ถกู เกลยี ดชงั หรอื ไดร้ บั ความอับอาย กอ็ าจจะเขา้ ข่ายความผดิ ตามมาตรา 16 วรรคแรก ได้ โดยนอกจาก บทกฎหมายข้างต้นแล้ว ยังมีบทกฎหมายอีกหน่ึงฉบับที่สามารถน�ำมาปรับใช้กับ การเรยี กค่าสนิ ไหมทดแทน กรณีถูกระรานทางออนไลน์ดว้ ย ได้แก่ 112

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณชิ ย์ พ.ศ. 2535 และ ทีแ่ ก้ไขเพิ่มเติม มาตรา 420 ผูใ้ ดจงใจหรอื ประมาทเลนิ เล่อ ท�ำต่อบุคคลอื่นโดยผดิ กฎหมายใหเ้ ขาเสยี หาย ถึงแก่ชีวติ ก็ดี แก่รา่ งกายก็ดี อนามยั กด็ ี เสรภี าพก็ดี ทรพั ยส์ ินหรือสทิ ธอิ ยา่ งหน่งึ อย่างใดกด็ ี ทา่ นว่าผนู้ ั้นทำ� ละเมดิ จ�ำตอ้ งใชค้ ่าสินไหมทดแทนเพ่อื การนนั้ มาตรา 423 ผู้ใดกล่าวหรือไขข่าวผู้ใดกล่าวหรือไขข่าวแพร่หลายซ่ึงข้อความอันฝ่าฝืนต่อ ความจริง เป็นท่ีเสียหายแก่ช่ือเสียงหรือเกียรติคุณของบุคคลอ่ืนก็ดี หรือเป็นท่ี เสยี หายแกท่ างทำ� มาหาไดห้ รอื ทางเจรญิ ของเขาโดยประการอนื่ กด็ ี ทา่ นวา่ ผนู้ น้ั จะ ต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่เขาเพ่ือความเสียหายอย่างใด ๆ อันเกิดแต่การน้ัน แมท้ ัง้ เมื่อตนมิไดร้ วู้ ่าขอ้ ความนน้ั ไม่จริง แต่หากควรจะร้ไู ด้ 113

มปี ัญหาออนไลน์ OCC ช่วยไดน้ ะ ศูนยร์ บั เร่ืองร้องเรียนปัญหาออนไลน์ 1212 OCC ศูนย์รับเร่ืองร้องเรียนปัญหาออนไลน์ 1212 OCC จัดต้ังขึ้นเพื่อให้เป็น ศูนย์กลางในจัดการแก้ไขปัญหา ตลอดจนเสนอแนวทางในการป้องกันปัญหา ช่วยเสริมสร้างความเช่ือม่ันในการท�ำอีคอมเมิร์ซ ก�ำกับดูแลโดย ETDA โดย ประสานการท�ำงานร่วมกับหน่วยงานต่าง ๆ เช่น กองบังคับการปราบปรามการ กระทำ� ความผดิ เกยี่ วกบั อาชญากรรมทางเทคโนโลยี (ปอท.) สำ� นกั งานคณะกรรมการ คมุ้ ครองผบู้ รโิ ภค (สคบ.) สำ� นกั งานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ฯลฯ เพอื่ ให้ ความชว่ ยเหลอื และแกไ้ ขปัญหาให้กับผรู้ อ้ งเรยี นไดต้ ลอด 24 ชั่วโมง 114

We Care ดแู ลดา้ นใดบ้าง ใหค้ ำ� ปรกึ ษา รับแจง้ เรือ่ ง ประสานงานต่อ ติดตามผล Website ผดิ กฎหมาย ปัญหาการซอื้ ขายออนไลน์ ภัยคุกคามทางไซเบอร์ กฎหมาย ICT ตดิ ตอ่ รบั บรกิ ารไดท้ ี่ สายด่วน 1212 Email [email protected] Website www.1212OCC.com Mobile App 1212OCC ติดตามขา่ วสารได้ท่ี Facebook ข้อมลู ขา่ วสาร 1212OCC @1212OCC 115

รว่ มแรงกนั ทำ� ณฐั พล สุรีย์พงษ์ ชนนกิ านต์ คงสุวรรณ โครงการสร้างความตระหนัก ชลธิชา มาตยน์ อก ในการใช้อินเทอรเ์ นต็ ให้เสรมิ สรา้ งรายได้ ทศพร โขมพัตร และร้เู ท่าทนั ภยั คุกคามไซเบอร์ อภิษฎา ไทยกลาง (Internet for Better Life : IFBL) กริช ขาวอปุ ถมั ภ์ พรรณวดี โฉมวัฒนา ส�ำนักงานพฒั นาธุรกรรม ธวัชชัย ทรพั ย์บญุ ทางอิเลก็ ทรอนกิ ส์ (สพธอ.) หรือ ETDA (เอต็ ดา้ ) สำ� นกั กฎหมาย สุรางคณา วายภุ าพ พลอย เจรญิ สม ผ้อู �ำนวยการสำ� นักงานพฒั นาธุรกรรม พศิ าล จรสั โสภณ ทางอเิ ล็กทรอนิกส์ ส�ำนกั พาณชิ ย์อิเลก็ ทรอนกิ ส์ ดร.สรณนั ท์ จิวะสุรตั น์ อษุ ณิษา คณุ เอกอนนั ต์ รองผอู้ �ำนวยการส�ำนักงานพัฒนาธุรกรรม ประภารตั น์ ไชยยศ ทางอิเลก็ ทรอนกิ ส์ วิวัจนี สุดเกตุ กัญญาณัฐ เปรมแสง ทมี พัฒนาหลกั สูตร สิราภา มณรี ตั นะพร และสนบั สนุนโครงการฯ เมธา รัตนชมภู จริ เมธ บญุ เรืองขาว ส�ำนกั ส่ือสารองคก์ ร ปริสา วีระเชียร ชนิดาภา เจรญิ การณ์ ณัฐพงศ์ วรพิวุฒิ ปยิ ากร วีระไพฑูรย์ นภดล อุษณบุญศิริ ณฐั นัย รวดเรว็ จิรายทุ ธ์ กลุ พฤกษ์ ศตคณุ ลอ้ มทอง ภคั ณภทั ร ศรีมณฑก 116

118