ການເມືອງ 1

ວິທະຍາສາດການເມອື ງ ລະບບົ 11+3+2 ຂ. ດາ້ ນພາວະວໄິ ສ ແມ່ ນບນັ ດາເຄ່ ອື ງໝາຍຂອງການກະທາຜດິ ທ່ ສີ ະແດງອອກມາພາຍນອກ ທ່ ີບ່ ງົ ໄວໃ້ ນກດົ ໝາຍອາຍາ ເຊ່ ງິ ມີ 4 ເຄ່ ອື ງໝາຍ – ພດຶ ຕກິ າແມ່ ນການກະທາຜດິ ຫລື ການເມນີ ເສຍີ ທ່ ເີ ປນັ ໄພອນັ ຕະລາຍຕ່ ສງັ ຄມົ , ການກະທາແມ່ ນ ການເຄ່ ອື ນໄຫວທ່ ີເປນັ ອນັ ຕະລາຍຕ່ ສງັ ຄມົ ແລະ ເປັນການລະເມີດຕ່ ກດົ ໝາຍອາຍາການເມນີ ເສຍີ ແມ່ ນ ການບ່ ເຮດັ ໃນສ່ ງິ ທ່ ີກດົ ໝາຍບອກໃຫເ້ ຮດັ . – ຜນົ ສະທອ້ ນຈາກພດຶ ຕກິ າ ແມ່ ນຄວາມເສຍຫາຍທ່ ເີ ນ່ ອື ງມາຈາກພດຶ ຕກິ າ ຄວາມເສຍຫາຍອາດແມ່ ນ ຮ່ າງກາຍ, ວດັ ຖຸ, ກຽດຊ່ ສື ຽງ ແລະ ອ່ ນື ໆ – ສາຍພວົ ພນັ ເຫດ ແລະ ຜນົ ລະຫວ່ າງພດຶ ຕກິ າ ແລະ ຜນົ ສະທອ້ ນແມ່ ນສາຍພວົ ພນັ ລະຫວ່ າງພດຶ ຕກິ າ ແລະ ຜນົ ສະທອ້ ນທ່ ີເກດີ ຂນຶ້ ຈາກພດຶ ຕກິ ານນັ້ . ພດຶ ຕກິ ານນັ້ ຕອ້ ງເກີດກ່ ອນຜນົ ສະທອ້ ນ ແລະ ເປນັ ສາເຫດທ່ ີ ຈາເປນັ ໃຫແ້ ກຜ້ ນົ ສະທອ້ ນນນັ້ . – ວນັ ເວລາ, ສະຖານທ່ ີ ແລະ ພາຫະນະຂອງການກະທາຜດິ ໃນບາງກລະນີ ວນັ ເວລາ, ສະຖານທ່ ີເປັນອງົ ປະກອບອນັ ຈາເປັນຂອງການກະທາຜດິ . ຄ. ດາ້ ນອດັ ຕະວໄິ ສ ສາ ແມ່ ນທດັ ສະນະຂອງເຈາົ້ ກາຕ່ ການກະທາຜດິ ຂອງຕນົ ທ່ ີສະແດງອອກຢ່ ໃນຮບການຂອງຄວາມຜດິ , ເຫດ ແລະ ຈດຸ ປະສງົ ຂອງການກະທາຜດິ . – ຄວາມຜດິ ແມ່ ນທດັ ສະນະຂອງເຈາົ້ ກາ ຕ່ ການກະທາຜດິ ຂອງຕນົ ທ່ ີສະແດງອອກຢ່ ໃນຮບການເຈດຕະນາ ຫລື ຄວາມບ່ ລະມດັ ລະວງັ , ຖວື ່ າ ເປນັ ການກະທາຜດິ ໂດຍເຈດຕະນາເມ່ ອື ຜກ້ ະທາຜດິ ຮວ້ ່ າການກະທາ ຫລື ການເມນີິ ເສຍີ ຂອງຕນົ ເປນັ ອນັ ຕະລາຍຕ່ ສງັ ຄມົ ແລະ ຄາດຄະເນໄດເ້ ຖງິ ຜນົ ສະທອ້ ນຂອງພດຶ ຕກິ າ ແຕ່ ຕງັ້ ໃຈເຮດັ ໃຫມ້ ນັ ເກດີ ຂນຶ້ ຫລື ປ່ ອຍໃຫມ້ ນັ ເກີດຂນຶ້ . ຈະຖວື ່ າ ເປັນການກະທາຜດິ ໂດຍຄວາມບ່ ລະມດັ ລະວງັ ເມ່ ອຶື ຜກ້ ະທາຜດິ ຄາດຄະເນໄດວ້ ່ າ ການກະທາ ຫລື ການເມີນເສຍີ ຂອງຕນົ ອາດຈະມີຜນົ ສະທອ້ ນທ່ ີເປັນອນັ ຕະລາຍຕ່ ສງັ ຄມົ ແຕ່ ເຊອື້ ໝນັ້ ວ່ າ ມນັ ຈະບ່ ເກດີ ຂນຶ້ ຫລື ບ່ ຄາດຄະເນໄດ.້ – ສາເຫດຂອງການກະທາຜດິ ແມ່ ນສ່ ງິ ຊຸກດນັ ໃຫເ້ ກດີ ມຄີ ວາມຮສ້ ກຶ ຢາກກະທາຄວາມຜີດ. – ຈດຸ ປະສງົ ຂອງການກະທາຜດິ ແມ່ ນສ່ ງິ ທ່ ີຕອ້ ງການກະທາຜດິ . ງ. ເຈາົ້ ກາ ແມ່ ນບຸກຄນົ ທ່ ີມສີ ະຕສິ າປະຊນັ ຍະ ແລະ ເຖງິ ກະສຽນອາຍຸທາງອາຍາ ເຊ່ ງິ ກພດຶ ຕກິ າທ່ ີເປັນອນັ ຕະລາຍຕ່ ສງັ ຄມົ . ສະຕສິ າປະຊນັ ຍະຂອງເຈາົ້ ກາ ແມ່ ນຄວາມສາມາດຮຮ້ າ້ ຍ, ດີ ແລະ ສາມາດບນັ ຊາພດຶ ຕກິ າຂອງຕນົ ໄດ.້ – ຈະຖວື ່ າເປັນເຈາົ້ ກາໄດ້ ກຕ່ ເ້້ມ່ ອື ມອີ າຍຸເຖງິ ກະສຽນທາງອາຍາໃນເວລາກະທາຜດິ ( 15 ປີ ). – ເຈາົ້ ກາພເິ ສດແມ່ ນຜທ້ ່ ໄີ ດກ້ ະທາຜດິ ໂດຍມີການພວົ ພນັ ກບັ ອາຊບີ , ເພດ, ສາຍພວົ ພນັ ຄອບຄວົ , ຍາດ – ພ່ ີນອ້ ງ ແລະ ອ່ ນື ໆ. 96 ຮຽບຮຽງໂດຍ: ປທ ແຮງ້ ທອງ ຈອມແຊ່ ເຕນິ

ວທິ ະຍາສາດການເມອື ງ ລະບບົ 11+3+2 3. ສາເຫດ ແລະ ເງ່ອື ນໄຂທ່ ພີ າໃຫພ້ ນົ້ ຈາກຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບທາງອາຍາ ແມ່ ນເຫດການທ່ ກີ ຄວາມເສຍຫາຍໃຫແ້ ກ່ ສງັ ຄມົ ເຊ່ ງິ ມລີ ກັ ສະນະເປັນການກະທາຜດິ ແຕ່ ບ່ ເປັນໄພອນັ ຕະ ລາຍຕ່ ສງັ ຄມົ ແລະ ບ່ ຖວື ່ າເປັນການກະທາຜດິ ທາງອາຍາ. ສາເຫດດ່ ງັ ກ່ າວມ:ີ – ເດກັ ທ່ ບີ ່ ທນັ ເຖງິ ກະສຽນອາຍຸທາງອາຍາ ບຸກຄນົ ຜໃ້ ດຫາກມອີ າຍຸບ່ ທນັ ເຖງິ 15 ປີ ໃນເວລາກະທາຜດິ ກບ່ ມີຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບທາງອາຍາ ແຕ່ ສານຕອ້ ງນາໃຊມ້ າດຕະການທ່ ໄີ ດກ້ ານດົ ໄວໃ້ ນມາດຕະການທ່ ໄີ ດ້ ການດົ ໄວໃ້ ນມາດຕາ 48 ຂອງກດົ ໝາຍອາຍາສະບບັ ນ.ີ້ – ຄນົ ທ່ ມີ ີອາການເສຍຈດິ ບຸກຄນົ ຜໃ້ ດຜໜ້ ່ ງຶ ໄດລ້ ງົ ມກື ະທາຜດິ ໃນຄະນະທ່ ີຕນົ ມີອາການເສຍສະຕິ ຫລື ເປນັ ບາ້ ເສຍຈດິ ເຊ່ ງິ ບ່ ສາມາດຮບັ ຮໄ້ ດເ້ ຖງິ ຜນົ ສະທອ້ ນຂອງການກະທາຂອງຕນົ ຈະບ່ ມຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບ ທາງອາຍາຕ່ ບຸກຄນົ ດ່ ງັ ກ່ າວ. ສານອາດຈະອອກຄາສ່ ງັ ໃຫທ້ າການປ່ ນິ ປ່ ວົ ຕາມທ່ ໄີ ດກ້ ານດົ ໄວໃ້ ນກົດ ໝາຍ. ບຸກຄນົ ໃດຫາກໄດກ້ ະທາຜດິ ໃນຄະນະທ່ ມີ ກີ ານມນື ເມາົ ຍອ້ ນເຫລາົ້ ຫລື ຢາເສບຕດິ ກຈະບ່ ຫລດຸ ພນົ້ ຈາກ ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບທາງອາຍາແຕ່ ຢ່ າງໃດ. – ການຖກື ບງັ ຄບັ ແລະ ການຖກື ຂ່ ມົ ຂ່ ບຸກຄນົ ຜໃ້ ດຫາກໄດກ້ ະທາຜດິ ດວ້ ຍຄວາມຖກື ບງັ ຄບັ ຫລື ຖກື ຂ່ ມົ ຂ່ ເຊ່ ງິ ຕນົ ບ່ ສາມາດຫລກີ ລຽ້ ງໄດ້ ກຈະບ່ ມີຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບທາງອາຍາ, ໃນກລະນທີ ່ ກີ ານກະທາ ເຫລາົ້ ນນັ້ ຫາກເປນັ ການກະທາຜດິ ຖານຄະຣໂຸ ທດການຖກື ບງັ ຄບັ ຫລື ການຖກື ຂ່ ມົ ຂ່ , ເປັນພຽງແຕ່ ເປນັ ສາຍເຫດທ່ ີພາໃຫມ້ ີການຫລຸດຜ່ ອນຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບທາງອາຍາເທ່ າົ ນນັ້ . – ການປ້ອງກນັ ຕວົ ແມ່ ນການກະທາຂອງຜໃ້ ດຜໜ້ ່ ງຶ ທ່ ກີ ່ ຂນຶ້ ເພ່ ອື ປກົ ປ້ອງຜນົ ປະໂຫຍດຂອງລດັ ຫລສີື ງັ ຄມົ , ຊວີ ດິ , ສຸຂະພາບ, ສດິ ແລະ ຜນົ ປະໂຫຍດອນັ ຊອບທາຂອງຕນົ ເອງ ຫລື ຂອງບຸກຄນົ ອ່ ນື ເພ່ ອື ຕາ້ ນການ ບຸກລຸກທ່ ີເປັນອນັ ຕະລາຍຕ່ ສງັ ຄມົ . ແຕ່ ການບຸກລຸກນນັ້ ໃຫມ້ ຈີ ງິ ແລະ ເປັນອນັ ຕະລາຍແທ້ ການປ້ອງກນັ ຕອ້ ງກະທາໃນເວລານນັ້ ແລະ ບ່ ໃຫກ້ າຍຂອບເຂດການບຸກລຸກ ການປອ້ ງກັນຕວົ ຈະບ່ ຖວື ່ າເປນັ ການ ກະທາຜດີ ທາງອາຍາ. – ສະພາວະທ່ ຈີ າເປັນແມ່ ນ ການກະທາຂອງບຸກຄນົ ຜໃ້ ດຜໜ້ ່ ງຶ ທ່ ກີ ່ ຂນຶ້ ດວ້ ຍຄວາມຈາເປນັ ເພ່ ອື ຫລກີ ເວນົ້ ໄພອນັ ຕະລາຍທ່ ີຂ່ ມົ ຂ່ ຜນົ ປະໂຫຍດຂອງລດັ ຫລື ຂອງສງັ ຄມົ , ຊວີ ດິ , ສຸຂະພາບ, ສດິ ແລະ ຜນົ ປະໂຫຍດອນັ ຊອບທາຂອງຕນົ ເອງ ຫລື ຂອງບຸກຄນົ ອ່ ນື ໃນເມ່ ອື ໄພອນັ ຕະລາຍດ່ ງັ ກ່ າວ ຫາກບ່ ສາມາດ ຫລກີ ລຽ້ ງໄດດ້ ວ້ ຍວທິ ີອ່ ນື , ບ່ ເກດີ ຈາກການກະທາຜດິ ຂອງຕນົ ແລະ ຜນົ ເສຍຫາຍທ່ ີເກີດຈາກການກະທາ ນນັ້ ຕອ້ ງນອ້ ຍກວ່ າ ຜນົ ເສຍຫາຍທ່ ີຈະເກດີ ຈາກໄພອນັ ຕະລາຍ ສະພາວະທ່ ີຈາເປນັ ຈະບ່ ຖວື ່ າ ເປັນການ ກະທາຜດິ ທາງອາຍາ. ບນັ ດາການກະທາຜດິ ເຊ່ ງິ ຈາເປນັ ຕອ້ ງມຄີ າຮອ້ ງຟ້ອງຂອງຜເ້ ສຍຫາຍ; ໃນກລະນທີ ່ ີການກະທາຜດິ ຫາກບ່ ເປນັ ອນັ ຕະລາຍຮາ້ ຍແຮງຕ່ ສງັ ຄມົ ຖາ້ ວ່ າ ບ່ ມຄີ າຮອ້ ງຟ້ອງຂອງຜຖ້ ກື ເສຍຫາຍກຈະດາເນນີ ຄະດບີ ່ ໄດ້ ຄື ການທາລາຍ ຮ່ າງກາຍ ລະຫວ່ າງຍາດໃກສ້ ດິ ທ່ ີບ່ ມີບາດເຈບັ ສາຫດັ ຫລື ບ່ ເສຍອງົ ຄະ, ການນນິ ທາ, ການໃສ່ ຮາ້ ຍປ່ ອຍດາ. ການໝ່ ນິ ປະໝາດຊາກສບົ ຫລື ຊ່ ສື ຽງຂອງຜຕ້ າຍ ການກະທາຜດິ ຕ່ ກາມະສດິ ສ່ ວນຕວົ ຂອງຍາດໃກສ້ ດິ , ການລ່ ວງລະເມດີ ເຄຫາ ສະຖານ ແລະ ການລ່ ວງລະເມີດຄວາມລບັ ສ່ ວນຕວົ . ການຖອນຄາຮອ້ ງຟ້ອງຂອງຜຖ້ ກື ເສຍຫາຍກພາໃຫກ້ ານດາເນນີ 97 ຮຽບຮຽງໂດຍ: ປທ ແຮງ້ ທອງ ຈອມແຊ່ ເຕນິ

ວິທະຍາສາດການເມອື ງ ລະບບົ 11+3+2 ຄະດຍີ ຸດຕລິ ງົ . ກ່ ອນ ຜກ້ ະທາຜດິ ໄດເ້ ສຍຊວີ ດິ ການດາເນນີ ຄະດອີ າຍາຈະຢຸດຕລິ ງົ ໃນເມ່ ອື ຜກ້ ະທາຜດິ ໄດເ້ ສຍຊີວດິ ຈະແມ່ ຫລື ຫລງັ ການຮອ້ ງຟ້ອງກຕາມ. ອາຍຸຄວາມຮອ້ ງຟອ້ ງທາງອາຍາຈະບ່ ສາມາດຮອ້ ງຟ້ອງທາງອາຍາໄດ້ ຖາ້ ກາຍການດົ ຄື 1 ປີ ສາລບັ ການກະທາ ຜດິ ໃນຖານລະຫຸໂທດ, 7 ປີ ສາລບັ ການກະທາຜດິ ໃນຖານໂຖສາໂທດ, 15 ປີ ສາລບັ ການກະທາຜດິ ໃນຖານຄະຣຸໂທດ, ອາຍຸຄວາມໃນການຮອ້ ງຟ້ອງທາງອາຍານນັ້ ໃຫນ້ ບັ ແຕ່ ມໄື້ ດກ້ ະທາຜດິ ເປນັ ຕນົ້ ໄປ. ໃນກລະນທີ ່ ີໄດມ້ ກີ ານກະທາຜດິ ເທ່ ອື ໃໝ່ ພາຍໃນການດົ ອາຍຸ ຄວາມຂອງການກະທາຜດິ ເທ່ ອື ກ່ ອນນນັ້ ອາຍຸ ຄວາມໃນການຮອ້ ງຟ້ອງດ່ ງັ ກ່ າວກໃຫໄ້ ລ່ ແຕ່ ມກື້ ະທາຜດິ ເທ່ ອື ໃໝ່ ເປນັ ຕນົ້ ໄປ. ໃນກລະນທີ ່ ີໄດຫ້ ລບົ ໜຈີ າກການດາເນນີ ຄະດກີ ຈະໄລ່ ແຕ່ ມເື້ ຊ່ ງິ ຜກ້ ະທາຜດິ ໄດເ້ ຂາົ້ ສະເໜີຕວົ ຫລື ຖກື ຈບັ ຕວົ ເປັນຕນົ້ ໄປ. 4. ໄລຍະການກະທາຜດິ , ການຮ່ ວມມກື ະທາຜດິ ແລະ ການກະທາຜດິ ຫລາຍສະຖານ 4.1 ໄລຍະການກະທາຜດິ ໂດຍເຈດຕະນາທ່ ສີ ະແດງ ໄລຍະການກະທາຜດິ ແມ່ ນຂນັ້ ຕອນຢ່ ໃນການຂະຫຍາຍຕວົ ຂອງການກະທາຜດິ ອອກໃນການກະກຽມ, ການພະຍາຍາມ ແລະ ການກະທາຜດິ ທ່ ສີ ນິ້ ສຸດລງົ ແລວ້ . ກ. ການກະກຽມການກະທາຜດິ ແມ່ ນການຫາ້ ງຫາພາຫະນະອຸປະກອນ, ການສາ້ ງເງ່ອື ນໄຂ, ການຕນົ ລງົ ກບັ ບຸກຄນົ ອ່ ນື ເພ່ ອື ການກະທາຜດິ ສະແດງເຖງິ ດາ້ ນພາວະວໄິ ສຂອງການກະກຽມ ພອ້ ມກນັ ນນັ້ ເມ່ ອື ຮດ້ ວີ ່ າການກະທາເຫລ່ າົ ນີ້ ແມ່ ນແນໃສ່ ການກະທາຜດິ ໂດຍກງົ ແລະ ມີຄວາມຕອ້ ງການຢາກໃຫກ້ ານກະທາຜດິ ນນັ້ ເກີດຂນຶ້ ອນັ ນແີ້ ມ່ ນດາ້ ນພາວະວໄິ ສຂອງການກະທາຜດິ . ຂ. ການພະຍາຍາມກະທາຜດິ ແມ່ ນການລງົ ມກື ະທາຜດິ ແລວ້ ແຕ່ ຍອ້ ນສາເຫດນອກຕວົ ເຊ່ ງິ ບ່ ຂນຶ້ ກບັ ເຈດຕະນາຂອງຜກ້ ະທາຜດິ ຂດັ ຂວາງ ພາໃຫກ້ ານກະທານນັ້ ບ່ ສາເລດັ ຜນົ . ໃນຂນັ້ ນໄີ້ ດແ້ ບ່ ງອອກເປັນສອງຂນັ້ ຕອນອກີ ຄື ການພະຍາຍາມກະທາຜດິ ຍງັ ບ່ ທນັ ສນິ້ ສຸດ ແລະ ການພະຍາຍາມກະທາຜດິ ສນິ້ ສຸດ. ການກະທາທ່ ີແນ່ ໃສ່ ການກະທາຜດິ ໂດຍກງົ , ການກະທາທ່ ີບ່ ສາເລດັ ຜນົ ຍອ້ ນສາເຫດນອກຕວົ ເຊ່ ງິ ບ່ ຂນຶ້ ກບັ ທເຈາດຂຕອະງນຕນາົ ຂເປອັງນຜກກ້ ານະທກະາປທະາກຜອດິ ບເປນັ ແດລາ້ ະນພາວະຕວອ້ ະວໄກສາຂນອຢງາກກາໃນຫພມ້ະຍນັ າເຍກາີດມຂ,ນຶ້ ອນັ ນເີ້້້ປ້ ັນພດາອ້້ ນມອກດັ ນັ ຕນະນັ້ວເໄມິ ສ່ ອື ຂຮອດ້ ງີວກ່ າາກນພານະກຍະາ ຍາມການກະທາຜດິ . ຄ. ການກະທາຜດິ ທ່ ີສນິ້ ສຸດ ຫລື ສາເລດັ ແລວ້ ແມ່ ນການກະທາ ເຊ່ ງິ ປະກອບດາ້ ນພາວະວໄິ ສ ແລະ ອດັ ຕະວໄິ ສຄບົ ຖ້ວນ, ການກະທາຜດິ ບາງຢ່ າງຈະຖວື ່ າ ສນິ້ ສຸ ດລງົ ເທ່ ອື ມຜີ ນົ ທ່ ີບ່ ງົ ໄວໃ້ ນກດົ ໝາຍເກີດຂນຶ້ ຢ່ າງແທຈ້ ງິ ແລວ້ ແຕ່ ດການກະທາອກີ ບາງຢ່ າງບ່ ຈາເປນັ ຈະມີຜນົ ສະທອ້ ນກໄດ້ ເຊ່ ນັ ການໂຄສະນາເຕອື ນ ສປປ ລາວ. ການກະກຽມກະທາຜດິ ຈະເປນັ ການກະທາຜດິ ສະເພາະແຕ່ ການກະທາທ່ ເີ ປນັ ອນັ ຕະລາຍຕ່ ສງັ ຄມົ ເຊ່ ງິ ຈາເປນັ ຕອ້ ງໄດປ້ າບປາມແຕ່ ຕນົ້ ຈງິ ທນັ ການ ເຊ່ ນັ ການກະບດົ , ການພະຍາຍາມກະທາຜດິ ຈະເປນັ ການກະທາຜດິ ສາລບັ ແຕ່ 98 ຮຽບຮຽງໂດຍ: ປທ ແຮງ້ ທອງ ຈອມແຊ່ ເຕນິ

ວິທະຍາສາດການເມອື ງ ລະບບົ 11+3+2 ການກະທາທ່ ີເປນັ ອນັ ຕະລາຍຕ່ ສງັ ຄມົ ປານກາງຂນຶ້ ໄປ ຈ່ ງິ ຮຽກຮອ້ ງໃຫມ້ ກີ ານປາບປາມກ່ ອນການກະທາຜດິ ຈະສາເລດັ ເຊ່ ນັ ການໃຫກ້ ານເທດັ . ງ. ການເລກີ ລມົ້ ການກະທາຜດິ ດວ້ ຍຄວາມສະມກັ ໃຈ ແມ່ ນການຢຸດເຊາົ ກະທາຜດິ ດວ້ ຍຄວາມສາມກັ ໃຈທງັ ໆທ່ ີມຄີ ວາມສາມາດສບື ຕ່ ກະທາຜດິ ນໄີ້ ປເຖງິ ໃຫສ້ າເລດັ . ການເລກີ ລມົ້ ນີ້ ສະແດງອອກຢ່ ໃນຄວາມສະມກັ ໃຈ ຢຸດເຊາົ ການກະທາຜດິ ແລະ ເລກີ ລມົ້ ກະທາຜດິ ຢ່ າງສນິ້ ເຊ່ ງິ ແລະ ເດດັ ຂາດ. ການກະທາຢ່ າງນີ້ ຈະບ່ ມຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບທາງອາຍາ ຖາ້ ຫາກກະທານນັ້ ຫາກບ່ ມີອງົ ປະກອບເປັນການກະທາຜດິ ອ່ ນື . 4.2 ການຮ່ ວມມກື ະທາຜດິ ການຮ່ ວມມກື ະທາຜີດແມ່ ນການຮ່ ວມມກື ນັ ກະທາຜດິ ໂດຍເຈດຕະນາແຕ່ ສອງຄນົ ຂນຶ້ ໄປ. • ດາ້ ນພາວະວໄິ ສ – ມຜີ ກ້ ະທາຜດິ ແຕ່ ສອງຄນົ ຂນຶ້ ໄປ, ແຕ່ ລະຄນົ ມີສະຕສິ າປະຊນັ ຍະ ແລະ ເຖງິ ກະສຽນອາຍຸທາງອາຍາ. – ມກີ ານຊ່ ວຍເຫລອື ເຊ່ ງິ ກນັ ແລະ ກນັ . • ດາ້ ນອດັ ຕະວໄິ ສ – ຄວາມຮບັ ຮແ້ ຈງ້ ວ່ າການຮ່ ວມມເື ປນັ ໄພອນັ ຕະລາຍ. – ການຄາດຄະເນວ່ າ ການຮ່ ວມມມື ີຜນົ ສະທອ້ ນຢ່ າງຮາ້ ຍແຮງ. – ຄວາມຕອ້ ງການຢາກໃຫຜ້ ນົ ສະທອ້ ນນນັ້ ເກດີ ຂນຶ້ . ກ. ປະເພດຜຮ້ ່ ວມມກື ະທາຜດິ ມີ 4 ປະເພດ ຄື : – ຕວົ ການແມ່ ນ ຜທ້ ່ ີວາງແຜນ, ຈດັ ຕງັ້ ການນາພາການກະທາຜດິ . – ຜປ້ ະຕບິ ດັ ແມ່ ນ ຜທ້ ່ ໄີ ດລ້ ງົ ມກື ະທາຜດິ ໂດຍກງົ . – ຜຍ້ ຸແຍ່ ມແມ່ ນ ຜທ້ ່ ີຊຸກຍໃ້ ຫຜ້ ອ້ ່ ນື ໄປກະທາຜດິ . – ຜສ້ ມົ ຮຮ້ ່ ວມຄດິ ແມ່ ນ ຜທ້ ່ ີໄດໃ້ ຫຄ້ ວາມຊ່ ວຍເຫລອື ໂດຍເຈດຕະນາໃນການກະທາຜດິ ຫລື ໃຫຄ້ າໝນັ້ ສນັ ຍາລ່ ວງໜາ້ ວ່ າ ຈະຊຸກເຊ່ ອື ງ, ປົກປິດຜກ້ ະທາຜດິ , ພາຫະນະ, ອຸ ປະກອນນໃນການກະທາຜດິ , ຈະລບົ ລາ້ ງຮ່ ອງຮອຍຂອງການກະທາຜດິ ຫລື ຊຸກເຊ່ ອື ງສ່ ງິ ຂອງທ່ ໄີ ດມ້ າຈາກການກະທາຜດິ ນນັ້ . ຂ. ປະເພດການຮ່ ວມມກື ະທາຜດິ ມີ 3 ປະເພດ ຄື : – ການພອ້ ມພຽງກນັ ກະທາຜດິ . – ການຮ່ ວມມກື ະທາຜດິ ໂດຍມບີ ດົ ບາດແຕກຕ່ າງກນັ . – ການຮ່ ວມມໂື ດຍມກີ ານຈດັ ຕງັ້ ເປັນກ່ ຸມກອ້ ນ. ຄ. ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຂອງຜຮ້ ່ ວມມກື ະທາຜດິ ປະຕບິ ດັ ຕາມ 3 ຫລກັ ການ: 99 ຮຽບຮຽງໂດຍ: ປທ ແຮງ້ ທອງ ຈອມແຊ່ ເຕນິ

ວິທະຍາສາດການເມອື ງ ລະບບົ 11+3+2 – ຫລກັ ການຮບັ ຜດິ ຊອບເທ່ າົ ທຽມກນັ ໝາຍຄວາມວ່ າ ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຂອງແຕ່ ລະຄນົ ທ່ ີຮ່ ວມມແື ມ່ ນ ຊ່ ງັ ຊາ ຕລີ າຄາຄກື ນັ ກບັ ວ່ າ ຜດ້ ຽວກະທາຜດິ . – ຫລກັ ການຮບັ ຜດິ ຊອບສ່ ວນບຸກຄນົ ແມ່ ນຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຂອງຜຮ້ ່ ວມມຕື ່ ການກະທາຜດິ ລວມ. – ຫລກັ ການຮບັ ຜດິ ຊອບຕາມລກັ ສະນະການກະທາຜດິ ແມ່ ນຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຂອງຜຮ້ ່ ວມມກື ະທາຜດິ ຊ່ ງັ ຊາຕລີ າຄາລກັ ສະນະ ແລະ ລະບບົ ໄພອນັ ຕະລາຍ. ຂອງການກະທາຜດິ , ຕາມຊວີ ະປະຫວດັ ຂອງຜ້ ຮ່ ວມມແື ຕ່ ລະຄນົ ແລະ ຕາມສາເຫດທ່ ໄີ ດຮ້ ບັ ໂທດໜກັ ຫລື ເບາົ . 4.3 ການກະທາຜດິ ຫລາຍສະຖານ ການກະທາຜດິ ຫລາຍສະຖານ ແມ່ ນການກະທາຜດິ ແຕ່ 2 ຢ່ າງຂນຶ້ ໄປໂດຍກະທາຜດິ ອນັ ດຽວ ຫລື ຫລາຍ ການກະທາຜດິ ຕ່ ຫລາຍມາດຕາຂອງກດົ ໝາຍ ແລະ ຈະຖກື ຕດັ ສນິ ໃນຂອບເຂດຂອງການດາເນນີ ຄະດດີ ຽວກນັ . ການກະທາຜດິ ຫລາຍສະຖານດວ້ ຍການກະທາຜດິ ຫລາຍອນັ ມີ 3 ປະເພດຄ:ື ການກະທາຊອ້ ນ ແມ່ ນແມ່ ນການກະທາແຕ່ 2 ອນັ ຂນຶ້ ໄປ ດວ້ ຍການກະທາໃນສະຖານແຕກຕ່ າງກນັ , ແຕ່ ລະ ອນັ ຍງັ ບ່ ທນັ ໄດຖ້ ກື ສານຕດັ ສນິ ຕວົ ຢ່ າງ ທາ້ ວ ກ ໄປລກັ ເອາົ ໄກ່ ຂອງຜອ້ ່ ນື ໄປຂາຍ ແລະ ມຕື້ ່ ມາລາວໄດຕ້ ີ ທາ້ ວ ຂ ອກີ . ການກະທາຜດິ ຊາ້ ແມ່ ນການກະທາຜດິ ແຕ່ 2 ອນັ ຂນຶ້ ໄປດວ້ ຍການກະທາຜດິ ສະຖານດຽວ ຫລື ສະຖານ ຄາ້ ຍຄກື ນັ , ແຕ່ ລະອນັ ຍງັ ບ່ ທນັ ໄດຖ້ ກື ສານຕດັ ສນິ ຕວົ ຢ່ າງ ທາ້ ວ ກ ໄປລກັ ເອາົ ໂມງຂອງຜອ້ ່ ນື ແລະ ຕ່ ມາກໄປລກັ ເອາົ ຂອງຜອ້ ່ ນື ອກີ . ການກະທາຜດິ ບ່ ເຂດັ ຫລາບ ແມ່ ນການກະທາຜດິ ຂອງຜຖ້ ກື ສານຕດັ ສນິ ລງົ ໂທດ ຕດັ ອດິ ສະລະພາບດວ້ ຍການ ກະທາຜດິ ໂດຍເຈດຕະນາໄດກ້ ະທາຜດິ ໃໝ່ ອກີ ໂດຍເຈດຕະນາໃນເວລາປະຕບິ ດັ ໂທດຢ່ ນນັ້ ຫລື ໄດກ້ ະທາຜດິ ໃໝ່ ໂດຍເຈດຕະນາອກີ ໃນສະຖານດຽວກນັ ຫລື ສະຖານຄາ້ ຍຄກື ນັ ພາຍໃນການດົ 5 ປີ ພາຍຫລງັ ທ່ ີໄດປ້ ະຕບິ ດັ ໂທດມາ ແລວ້ . 5. ໂທດ ແລະ ການວາງໂທດ 5.1 ນຍິ າມ ໂທດແມ່ ນມາດຕະການບງັ ຄບັ ຂອງລດັ ເຊ່ ງິ ບ່ ງົ ໄວ ໃນກດົ ໝາຍອາຍາ ແລະ ແມ່ ນສານເປັນຜວ້ າງໂທດໃນນາມ ລດັ ໃສ່ ຜກ້ ະທາຜດິ . ຈດຸ ປະສງົ ຂອງການລງົ ໂທດແມ່ ນ ເພ່ ອື ດດັ ສາ້ ງ ແລະ ສກຶ ສາອບົ ຮມົ ຜຖ້ ກື ລງົ ໂທດໃຫມ້ ແີ ບບແຜນການດາລງົ ຊວີ ດິ ທ່ ຖີ ກື ຕອ້ ງ, ມີຄວາມຊ່ ສື ດັ ບລສິ ຸ ດ, ມີທດັ ສະນະແຮງງານ, ປະຕບິ ດັ ກດົ ໝາຍຂອງລດັ ຢ່ າງຖກື ຕອ້ ງ ແລະ ເຄ່ ງັ ຄດັ , ປ້ອງກນັ ບ່ ໃຫກ້ ານກະທາຜດິ ເທ່ ອື ໃໝ່ ເກີດຂນຶ້ ກບັ ຜຖ້ ກື ລງົ ໂທດ ແລະ ສາລບັ ບຸກຄນົ ອ່ ນື ອກີ ດວ້ ຍ. 5.2 ປະເພດໂທດ ໂທດທ່ ວີ າງໃສ່ ຜກ້ ະທາຜດິ ໂດຍອງີ ຕາມແຕ່ ລະສະຖານ ການກະທາຜດິ ລວມມີ ສອງ ປະເພດ. ກ. ໂທດຕນົ້ ຕມກີ ານວາງໂທດຄ:ື – ຕານວິ ຈິ ານຕ່ ໜາ້ ມະຫາຊນົ – ດດັ ສາ້ ງໂດຍບ່ ຕດັ ອດິ ສະຫລະພາບ 100 ຮຽບຮຽງໂດຍ: ປທ ແຮງ້ ທອງ ຈອມແຊ່ ເຕນິ

ວິທະຍາສາດການເມອື ງ ລະບບົ 11+3+2 – ຕດັ ອດິ ສະຫລະພາບ – ປະຫານຊວີ ດິ ຂ. ໂທດເພ່ ມີ ລວມມກີ ານວາງໂທດຄ:ື – ປັບໄໝ( ໃນບາງກລະນີ ອາດຈະເປັນໂທດຕນົ້ ຕ). – ຮບິ ວດັ ຖຸສ່ ງິ ຂອງ. – ຮບິ ຊບັ . – ປົດສດິ ເລອື ກຕງັ້ ແລະ ສະໝກັ ຮບັ ເລອື ກຕງັ້ . – ຈາກດັ ທ່ ີຢ່ . ນອກຈາກໂທດຕນົ້ ຕ ແລະ ໂທດເພ່ ີມແລວ້ ສານອາດຈະສະເໜໃີ ຫອ້ ງົ ການທ່ ີກ່ ຽວຂອ້ ງຖອນໃບຂບັ ຂ່ ີ ຫລື ໃບ ອະນຍຸ າດອ່ ນື ໆ ປດົ ຕາແໜ່ ງ, ຫາ້ ມດາລງົ ຕາແໜ່ ງ ຫລື ປະກອບອາຊບີ ໃດໜ່ ງຶ . 5.3 ການວາງໂທດ ກ. ຫລກັ ການລວມຂອງການວາງໂທດ ສານເປນັ ຜວ້ າງໂທດໃນຂອບເຂດຂອງມາດຕາ ກດົ ໝາຍທ່ ໄີ ດກ້ ານດົ ໂທດໃສ່ ການກະທາຜດິ ນນັ້ ໃນການວາງ ໂທດນນັ້ ສານຕອ້ ງອກີ ຕາມລກັ ສະນະ ແລະ ລະດບັ ຄວາມເປນັ ອນັ ຕະລາຍຕ່ ສງັ ຄມົ ຂອງການກະທາຜດິ , ບຸກຄະລກິ ກະ ພາບຂອງຜກ້ ະທາຜດິ ແລະ ສາເຫດທ່ ພີ າໃຫມ້ ຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບໜກັ ຫລື ເບາົ . ຂ. ສາເຫດທ່ ີພາໃຫມ້ ີການວາງໂທດເບາົ – ເດກັ ທ່ ອີ າຍຸຫລຸດ 18 ປີ ກະທາຜດິ . – ແມ່ ຍງິ ຖພື າກະທາຜດິ . – ການປ້ອງກນັ ຕວົ ເກນີ ຂອບເຂດ – ການກະທາຜດິ ຍອ້ ນຖກື ແຕະຕອ້ ງ ທາງດາ້ ນຈດິ ໃຈ ຢ່ າງໜກັ ຈນົ ບ່ ສາມາດຄວບຄຸມສະຕໄິ ວໄ້ ດດ້ ວ້ ຍການ ກະທາອນັ ບ່ ຖກື ຕອ້ ງ ຕາມກດົ ໝາຍຂອງຜຖ້ ກື ເຄາະຮາ້ ຍ. – ການກະທາຜດິ ຍອ້ ນຖກື ບງັ ຄບັ ຫລື ຖກື ຂ່ ມົ ຂ່ . – ຜກ້ ະທາຜດິ ສະກດັ ກນັ້ ຜນົ ເສຍຫາຍ ຂອງການກະທາຜດິ ທ່ ີຕນົ ໄດກ້ ່ ຂນຶ້ ຫລື ຈງິ ໃຈໃຊແ້ ທນຄ່ າເສຍຫາຍ ໂດຍສະໝກັ ໃຈ. – ການກະທາຜດິ ຍອ້ ນສະພາບໜກັ ໜ່ ວງທາງສ່ ວນຕວົ ຫລື ຄອບຄວົ . – ຜກ້ ະທາຜດິ ຮສ້ ກຶ ກນິ ແໜງ ແລວ້ ຈງິ ໃຈມອບຕວົ ຕ່ ເຈາົ້ ໜາ້ ທ່ ີ, ຮບັ ສະຫລະພາບ ແລະ ເປີດເຜີຍການ ກະທາຜດິ ຂອງຕນົ ແລະ ການກະທາຜດິ ຂອງຜອ້ ່ ນື . – ການກະທາຜດິ ຄງັ້ ທາອດິ , ຖາ້ ວ່ າການກະທາຜດິ ດ່ ງັ ກ່ າວຫາກບ່ ເປັນອນັ ຕະລາຍຮາ້ ຍແຮງຕ່ ສງັ ຄມົ . – ຜກ້ ະທາຜດິ ທ່ ີໄດມ້ ຄີ ຸນງາມຄວາມດຕີ ່ ປະເທດຊາດ. ໃນການວາງໂທດ, ສານອາດອງີ ໃສ່ ສາເຫດອ່ ນື ທ່ ີມີການຫລຸດຜ່ ອນ ຄວາມຮບັ ຜິດຊອບທາງອາຍາ ທ່ ບີ ່ ໄດກ້ ານດົ ໄວໃ້ ນກດົ ໝາຍສະບບັ ນກີ້ ໄດ.້ 101 ຮຽບຮຽງໂດຍ: ປທ ແຮງ້ ທອງ ຈອມແຊ່ ເຕນິ

ວິທະຍາສາດການເມອື ງ ລະບບົ 11+3+2 ຄ. ສາເຫດທ່ ີພາໃຫມ້ ກີ ານວາງໂທດໜກັ – ການກະທາບ່ ເຂດັ ຫລາບ ຫລື ເຄຍີ ໄດກ້ ະທາຜດິ ມາກ່ ອນ. – ການກະທາຜດິ ໂດຍມກີ ານຈດັ ຕງັ້ ເປັນກ່ ຸມ. – ການກະທາຜດິ ຍອ້ ນຄວາມໂລບມາກໂລພາ ຫລື ຍອ້ ນແນວຄດິ ຕ່ າຊາ້ ອ່ ນື ໆ. – ການກະທາຜດິ ຕ່ ເດກັ ທ່ ຍີ ງັ ບ່ ທນັ ເຖງິ ກະສຽນອາຍຸ, ຕ່ ຜເ້ ຖາົ້ , ຜທ້ ່ ີບ່ ສາມາດປອ້ ງກນັ ຕວົ ໄດ,້ ຜທ້ ່ ຂີ ນຶ້ ກບັ ຕນົ ທາງດາ້ ນວດັ ຖຸ ຫລື ດາ້ ນອ່ ນື ໆ ຜທ້ ່ ຢີ ່ ໃຕບ້ ງັ ຄບັ ບນັ ຊາຂອງຕນົ . – ການຍຸແຍ່ ເດກັ ທ່ ີບ່ ທນັ ເຖງິ ກະສຽນອາຍຸໄປກະທາຜດິ ຫລື ເຂາົ້ ຮ່ ວມໃນການກະທາຜດິ . – ການກະທາຜດິ ແບບໂຫດຮາ້ ຍປ່ າເຖ່ ອື ນ ຫລື ແບບປະຈານຜຖ້ ກື ເຄາະຮາ້ ຍ. – ການກະທາຜດິ ທ່ ີພາໃຫມ້ ຜີ ນົ ສະທອ້ ນອນັ ໜກັ ໜ່ ວງ. – ການສວຍໂອກາດກະທາຜດິ ໃນເວລາເກີດໄພພບິ ດັ . – ການກະທາຜດິ ດວ້ ຍວທິ ທີ ່ ີມລີ ກັ ສະນະ ເປນັ ໄພອນັ ຕະລາຍຕ່ ສາທາລະນະ. – ການກະທາຜດິ ຍອ້ ນເມາົ ເຫລ່ າົ ຫລື ເມາົ ຢາເສບຕດິ . – ການໃຫກ້ ານຊດັ ທອດ ຄວາມຜດິ ໃສ່ ຜທ້ ່ ຕີ ນົ ຮແ້ ຈງ້ ວ່ າເປນັ ຄນົ ບລສິ ຸດ. – ກະທາຜດິ ປກົ ປດິ ການກະທາຜດິ ອ່ ນື ຫລື ໃຊຄ້ ວາມຮຸນແຮງ ເພ່ ອື ລບົ ໜ.ີ ງ. ການວາງໂທດໃສ່ ການກະກຽມກະທາຜດິ ແລະ ຄວາມພະຍາຍາມກ່ ການກະທາຜດິ . ການວາງໂທດໃສ່ ການກະກຽມການກະທາຜດິ ແລະ ຄວາມພະຍາຍາມກ່ ການກະທາຜດິ ໃຫອ້ ງີ ຕາມລກັ ສະນະ ແລະ ລະດບັ ຄວາມເປນັ ອນັ ຕະລາຍຕ່ ສງັ ຄມົ , ຕາມລະດບັ ການປະຕບິ ດັ , ເຈຕະນາຂອງຜກ້ ະທາຜດິ ແລະ ສາເຫດທ່ ີ ພາໃຫກ້ ານກະທາຜດິ ບ່ ສາເລດັ , ສານຈະວາງໂທດຕ່ າກ່ ວາທ່ ກີ ານດົ ໄວກ້ ໄດ.້ ຈ. ການວາງໂທດໃສ່ ການສມົ ຮຮ້ ່ ວມຄດິ ແລະ ການຍຸແຍ່ ໃນການກະທາຜດິ . ການວາງໂທດໃສ່ ການສມົ ຮຮ້ ່ ວມຄດິ ແລະ ການຍຸແຍ່ ໃນການກະທາຜດິ ໃຫວ້ າງເທ່ າົ ກນັ ກບັ ການຮ່ ວມມອື ່ ນື ໆ ໃນການກະທາຜດິ ນນັ້ , ສານຈະວາງໂທດຕ່ າກວ່ າທ່ ີການດົ ໄວໃ້ ນກດົ ໝາຍກໄດ.້ ສ. ການວາງໂທດໃສ່ ການກະທາຜດິ ຫລາຍສະຖານ – ການກະທດິ ຜດິ ອນັ ດຽວ ທ່ ີຜດິ ຕ່ ຫລາຍມາດຕະນນັ້ ໃຫເ້ ອາົ ມາດຕາກດົ ໝາຍ ທ່ ໄີ ດກ້ ານດົ ໂທດໜກັ ກ່ ວາໝ່ ມາວາງໃສ່ . ການກະທາຜດິ ຫລາຍອນັ ທ່ ີຜດິ ຫລາຍມາດຕາ ໃຫວ້ າງໂທດໃສ່ ແຕ່ ລະການກະທາຜດິ ແລວ້ ເອາົ ບນັ ດາ – ໂທດດ່ ງັ ກ່ າວມາສມົ ໃສ່ ກນັ ແຕ່ ລວມແລວ້ ທງັ ໝດົ ບ່ ໃຫເ້ ກີນໂທດສງສຸດຂອງການກະທາຜດິ ດ່ ງັ ກ່ າວທ່ ີ ໜກັ ກ່ ວາໝ່ , ອາດຈະຕ່ ມື ໂທດເພ່ ີມໃດໜ່ ງຶ ໃສ່ ໂທດຕນົ້ ຕອກີ ກໄດໃ້ ນກລະນທີ ່ ີໄດບ້ ່ ງົ ໄວ້ ໃນພາກສະເພາະ ຂອງກດົ ໝາຍອາຍາ. – ໃນກລະນທີ ່ ພີ າຍຫລງັ ໄດຕ້ ດັ ສນິ ແລວ້ ຫລື ຄາຕດັ ສນິ ໃຊໄ້ ດຢ້ ່ າງເດດັ ຂາດແລວ້ ຫລື ຜກ້ ະທາຜດິ ໄດ້ ປະຕບິ ດັ ໂທດສ່ ວນໃດສ່ ວນໜ່ ງຶ ແລວ້ ຫລື ທງັ ໝດົ ແລວ້ ຫາກຍງັ ເຫນັ ຕ່ ມື ອກີ ວ່ າຜກ້ ະທາຜດິ ໄດກ້ າທາມາ ກ່ ອນອກີ ການວາງໂທດກໃຫປ້ ະຕບິ ດັ ຕາມວທິ ີການທ່ ີກ່ າວມາຂາ້ ງເທງິ . 102 ຮຽບຮຽງໂດຍ: ປທ ແຮງ້ ທອງ ຈອມແຊ່ ເຕນິ

ວທິ ະຍາສາດການເມອື ງ ລະບບົ 11+3+2 – ໃນກລະນພີ າຍຫລງັ ຄາຕດັ ສນິ ໃຊໄ້ ດຢ້ ່ າງເດດັ ຂາດແລວ້ ຫລື ໃນເວລາປະຕບິ ດັ ໂທດຢ່ ນນັ້ , ຖາ້ ວ່ າຜຖ້ ກື ຕດັ ສນິ ຫາກໄດກ້ ະທາຜດິ ໃໝ່ ອກີ ສານຈະຕ່ ມື ໂທດເກ່ າົ ທ່ ຍີ ງັ ບທັນໄດປ້ ະຕບິ ດັ ໃສ່ ໂທດທ່ ຕີ ດັ ສນິ ໃໝ່ ບາງ ສ່ ວນ ຫລື ທງັ ໝດົ ກໄດ.້ – ການວາງໂທດໃສ່ ການກະທາຜດິ ທ່ ບີ ່ ເຂດັ ຫລາບໃນການກະທາຜດິ ຖານໂທສານໂຸ ທດແມ່ ນໃຫເ້ ອາົ ໂທດທ່ ີ ສານຈະວາງໃສ່ ຜກ້ ະທາຜດິ ໃນກລະນທີ າມະດາ ມາສມົ ໃສ່ ເຄ່ ງິ ໜ່ ງຶ ຂອງໂທດດ່ ງັ ກ່ າວ. – ສ່ ວນການກະທາຜດິ ບ່ ເຂດັ ຫລາບຂອງການກະທາຜດິ ໜກັ ນນັ້ ເປນັ ສາເຫດທ່ ີພາໃຫມ້ ກີ ານວາງໂທດໜກັ ຕ່ ມື ອກີ . ຊ. ການພາກໂທດ ການພາກໂທດຕດັ ສນິ ອດິ ສະລະພາບ, ໂທດດດັ ສາ້ ງໂດຍ ບ່ ຕດັ ສນິ ອດິ ສະລະພາບ ຫລື ໂທດປັບໄໝ່ ທ່ ເີ ປນັ ໂທດຕນົ້ ຕແມ່ ນການໂຈະການປະຕບິ ດັ ໂທດໄວໃ້ ນໄລຍະເວລາໃດໜ່ ງຶ ທ່ ແີ ນ່ ນອນ ( 5 ປີ ), ຖາ້ ພາຍໃນການດົ ເວລາ ດ່ ງັ ກ່ າວ ຜຖ້ ກື ຜຖ້ ກື ຕດັ ສນິ ຫາກບ່ ໄດກ້ ະທາຜດິ ໃໝ່ ໂດຍເຈຕະນາອກີ ໂທດທ່ ພີ າກໄວກ້ ຈະຕກົ ໄປ. ແຕ່ ຖາ້ ຜກ້ ະທາຜດິ ຫາກກະທາຜດິ ໂດຍເຈຕະນາ, ແລວ້ ຖກື ສານລງົ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບ ແລະ ຄາຕດັ ສນິ ນນັ້ ໃຊໄ້ ດຢ້ ່ າງເດດັ ຂາດແລວ້ ຜກ້ ່ ຽວ ກຈະໄດປ້ ະຕໂິ ທດໃໝ່ ລວມທງັ ໂທດເກ່ າົ ທ່ ີພາກໄວນ້ ນັ້ ອກີ ດວ້ ຍ. ຍ. ສາເຫດທ່ ີພາໃຫກ້ ານປະຕບິ ດັ ໂທດຕກົ ໄປ ແລະ ການປ່ ອຍຕວົ ກ່ ອນການດົ ໂດຍເງ່ອື ນໄຂ • ສາເຫດທ່ ພີ າໃຫກ້ ານປະຕບິ ດັ ໂທດຕກົ ໄປ – ຜຖ້ ກື ຕດັ ສນິ ລງົ ໂທດໄດເ້ ສຍຊວີ ດິ . – ໝດົ ອາຍຸຄວາມໃນການປະຕບິ ດັ ຄາຕດັ ສນິ ຂອງສານ. – ຜຖ້ ກື ຕດັ ສນິ ໄດຮ້ ບັ ອະໄພຍະໂທດ. • ການປ່ ອຍຕວົ ກ່ ອນການດົ ໂດຍມີເງ່ອື ນໄຂ ຕາມຄາສະເໜຂີ ອງຄະນະຮບັ ຜດິ ຊອບ ຄາ້ ຍດດັ ສາ້ ງໂດຍຜ່ ານໄອຍະການຕ່ ຜປ້ ະຕບິ ດັ ໂທດທ່ ກີ າ້ ວໜາ້ ເປັນ ແບບຢ່ າງໃນການອອກແຮງງານ, ເຝິກຝົນຫລ່ ຫລອມຕນົ ເອງ ເຊ່ ງິ ປະຕບິ ດັ ໂທດມາແລວ້ ເຄ່ ງິ ໜ່ ງຶ ສາລບັ ຜກ້ ະທາຜດິ ທ່ ີມີ ອາຍຸຕ່ າກ່ ວາ 18 ປີ ແລະ ສອງສ່ ວນສາມສາລບັ ຜກ້ ະທາຜດິ ມີອາຍຸ 18 ປີ ຂນຶ້ ໄປ. 15 ປີ ສາລບັ ຜກ້ ະທາຜດິ ທ່ ີປະຕບິ ດັ ໂທດຕດັ ອດິ ສະລະພາບຕະຫລອດຊວີ ດິ . ຖາ້ ພາຍໃນການດົ 5 ປີ ນບັ ແຕ່ ມຖື ກື ປ່ ອຍຕວົ ກ່ ອນການດົ ຫາກໄດປ້ ະຕບິ ດັ ຖກື ຕອ້ ງຕາມເງ່ອື ນໄຂ ແລະ ບໄ່ ດ້ ກະທາຜດິ ໃໝ່ ອກີ ໂທດທ່ ີຍງັ ເຫລອື ກຕກົ ໄປ. ໃນກລະນທີ ່ ໄີ ດກ້ ະທາຜດິ ໃໝ່ ພາຍໃນເວລາການດົ ດ່ ງັ ກ່ າວ, ຜຖ້ ກື ປ່ ອຍຕວົ ກ່ ອນການດົ ຈະໄດປ້ ະຕບິ ດັ ໂທດໃ ໝ່ ບວກກບັ ໂທດເກ່ າົ ທ່ ີຍງັ ເຫລອື ນນັ້ . ຄາ ຖາມ 1. ສາເຫດ ແລະ ເງ່ອື ນໄຂ ທ່ ີຜກ້ ະທາຜດິ ຈະບໄ່ ດຮ້ ບັ ຜດິ ຊອບທາງອາຍາມີຄແື ນວໃດ? 2. ໂທດແມ່ ນຫຍງັ ? ມີປະເພດໃດແດ່ ? ອະທບິ າຍແຕ່ ລະປະເພດ? 103 ຮຽບຮຽງໂດຍ: ປທ ແຮງ້ ທອງ ຈອມແຊ່ ເຕນິ

ວິທະຍາສາດການເມອື ງ ລະບບົ 11+3+2 3. ຜກ້ ະທາຜດິ ທ່ ີຈະໄດຮ້ ບັ ໂທດເບາົ ແມ່ ນຢ່ ໃນກລະນໃີ ດ? ແລະ ສາເຫດທ່ ີພາໃຫມ້ ກີ ານວາງໂທດໜກັ ມຄີ ື ແນວໃດ? 4. ການວາງໂທດໃສ່ ການກະທາຜດິ ຫລາຍສະຖານມີຄແື ນວໃດ? ແລະ ການພາກໂທດແມ່ ນແນວໃດ? 5. ການປະຕບິ ດັ ໂທດຂອງຜກ້ ະທາຜດິ ຈະຕກົ ໄປ ຫລື ປ່ ອຍຕວົ ກ່ ອນການດົ ຕອ້ ງມີເງ່ອື ນໄຂແນວໃດ? 6. ກດົ ໝາຍແພ່ ງ 6.1 ຄວາມສານກຶ ,ເປົາ້ ໝາຍ ແລະ ວທິ ດີ ດັ ປັບຂອງກດົ ໝາຍແພ່ ງ ກ. ຄວາມສານກຶ ກດົ ໝາຍແພ່ ງແມ່ ນຂະແໜງໜ່ ງຶ ຂອງລະບບົ ກດົ ໝາຍຢ່ ໃນລະດບັ ໜ່ ງຶ ໆ ດ່ ງັ ນນັ້ ກົດໝາຍແພ່ ງຈ່ ງິ ມີລກັ ສະ ນະ ແລະ ຫລກັ ການລວມຄກື ດົ ໝາຍອ່ ນື ໆ. ໝາຍຄວາມວ່ າແຕ່ ລະ ຂະແໜງກດົ ໝາຍແມ່ ນສ່ ອງແສງເຖງິ ເຈດຈານງົ ຂອງ ຊນົ ຊນັ້ ປກົ ຄອງ. ບດົ ບນັ ຍດັ ຂອງກດົ ໝາຍມລີ ກັ ສະນະເປັນຂກ້ ານດົ ແລະ ຜນົ ບງັ ຄບັ ທ່ ວົ ໄປ. ຂ. ເປົາ້ ໝາຍດດັ ປບັ ຂອງກດົ ໝາຍແພ່ ງ ເປາົ້ ໝາຍແມ່ ນສາຍພວົ ພນັ ສງັ ຄມົ ເຊ່ ງິ ດດັ ປັບດວ້ ຍຂກ້ ານດົ ຂອງກດົ ໝາຍແພ່ ງດດັ ປບັ ສາຍພວົ ພນັ ສງັ ຄມົ ສອງ ປະເພດຄື ສາຍພວົ ພນັ ທ່ ີມີລກັ ສະນະຊບັ ສມົ ບດັ ແລະ ສາຍພວົ ພນັ ສ່ ວນຕວົ ທ່ ບີ ່ ມລີ ກັ ສະນະຊບັ ສມົ ບດັ ຕດິ ພນັ . – ສາຍພວົ ພນັ ທ່ ມີ ລີ ກັ ສະນະຊບົ ສມົ ບດັ ແມ່ ນສາຍພວົ ພນັ ລະຫວ່ າ ງຄນົ ກບັ ຄນົ ກ່ ຽວກບັ ຊບັ ວດັ ຖຸສ່ ງິ ຂອງ ເຊ່ ງິ ເກດີ ຂນຶ້ ຍອ້ ນການເຄ່ ອື ນໄຫວທາການຜະລດິ ຫລື ການອອກແຮງງານຂອງຄນົ ເຊ່ ນັ ເປັດ, ໄກ່ , ແຜ່ ນແພ ສ່ ງິ ເຫລ່ າົ ນຈີ້ ະເປັນຂອງຜຜ້ ະລດິ , ຜລ້ ຽ້ ງເຊ່ ງິ ເອ່ ນີ ວ່ າເຈາົ້ ຂອງ ຫລື ເຈາົ້ ກາມະສດິ . ສະນນັ້ , ຖາ້ ຫາກຜໃ້ ດ ຕອ້ ງການເປດັ , ໄກ່ , ແຜ່ ນແຜນກີ້ ຕອ້ ງພົວພນັ ກບັ ຜເ້ ປນັ ເຈາົ້ ຂອງຈ່ ງິ ຈະຖກື ຕອ້ ງ, ຖາ້ ບ່ ດ່ ງັ ນນັ້ ຜນ້ ນັ້ ກຈະຖື ວ່ າເປນັ ຜລ້ ະເມດີ ກາມະສດິ ຂອງຕນົ ອ່ ນື . – ສາຍພວົ ພນັ ສ່ ວນຕວົ ທ່ ບີ ່ ມລີ ກັ ສະນະຊບັ ສມົ ບດັ ແມ່ ນສາຍພວົ ພັນກ່ ຽວກບັ ການເຄ່ ອື ນໄຫວຂອງບຸກຄນົ ຜ້ ໃດຜໜ້ ່ ງຶ ເຊ່ ງິ ເກດີ ມີຜນົ ປະໂຫຍດແກ່ ສງັ ຄມົ ແຕ່ ບ່ ເປັນວດັ ຖຸ ສາຍພວົ ພນັ ປະເພດນີ້ ບ່ ມເີ ນອື້ ໃນທາງດາ້ ນ ເສດຖະກິດ ແລະ ບ່ ສາມາດແຍກອອກຈາກສວ່ ນຕວົ ບຸ ກຄນົ ທງັ ບ່ ສາມາດມອບໂອນໃຫກ້ ນັ ໄດ້ ເຊ່ ນັ ຊ່ ື - ນາມສະກຸນ, ກຽດສກັ ສ,ີ ບດົ ປະພນັ ແລະ ອ່ ນື ໆ. ຄ. ວທິ ີດດັ ປັບຂອງກົດໝາຍແພ່ ງ ຕາມຫລກັ ການແລວ້ ແມ່ ນຖກື ການດົ ດວ້ ຍເປາົ້ ໝາຍ ຫລື ລກັ ສະນະຂອງສາຍພວົ ພນັ ສງັ ຄມົ ເຊ່ ງິ ຂະແໜ່ ງກດົ ໝ າຍທ່ ີກ່ ຽວຂອ້ ງດດັ ປັບໃຫ.້ ດ່ ງັ ນນັ້ , ກົດໝາຍແພ່ ງ ຈ່ ງິ ດດັ ປັບສາຍພົວພນັ ທ່ ີມີລກັ ສະນະຊບັ ສມົ ບດັ ແລະ ສາຍພວົ ພັນ ສ່ ວນຕວົ ທ່ ບີ ່ ມີລກັ ສະນະຊບັ ສມົ ບດັ . ແຕ່ ສາຍພວົ ພນັ ອນັ ພນື້ ຖານທ່ ີມີກດົ ໝາຍແພ່ ງດດັ ປັບໃຫນ້ ນັ້ ແມ່ ນສາຍພົວພນັ ທ່ ີ ມີລກັ ສະນະຊບັ ສມົ ບດັ ທ່ ຕີ ດິ ພນັ ກບັ ການນາໃຊຮ້ ບການສນິ ຄາ້ ເງນິ ຕາໃນພນື້ ຖານເສດຖະກດິ ແຫ່ ງຊາດ. ວທິ ີດດັ ປັບກດົ ໝາຍແພ່ ງ ຍງັ ມີຈດຸ ພເິ ສດຢ່ ບ່ ອນວ່ າຂຂ້ ດັ ແຍ່ ງລະຫວ່ າງບນັ ດາຜເ້ ຂາົ້ ຮ່ ວມການໝນວຽນທາງ ແພ່ ງນນັ້ ແມ່ ນ ຫລື ອງົ ການໄກ່ ເກ່ ຍທາງດາ້ ນເສດຖະກດິ ເປັນຜແ້ ກ່ ໄຂ. ໃນບາງກລະນອີ າດຈະທາການໄກ່ ເກ່ ຍກນັ ໂດຍ ບ່ ໃຫສ້ ານຕດັ ສນິ ຫລື ພພິ າກສາກໄດ.້ 6.2 ການປະກອບຫລກັ ຖານໃນຄະດີແພ່ ງ 104 ຮຽບຮຽງໂດຍ: ປທ ແຮງ້ ທອງ ຈອມແຊ່ ເຕນິ

ວທິ ະຍາສາດການເມອື ງ ລະບບົ 11+3+2 ການປະກອບຫລກັ ຖານຄະດແີ ພ່ ງແມ່ ນການລວບລວມເອາົ ຂມ້ ນຕ່ າງໆທ່ ກີ ່ ຽວຂອ້ ງກບັ ຄະດທີ ່ ີ ໄດເ້ ກດີ ຂນຶ້ ນນັ້ ມາໃຫສ້ ານຄນົ້ ຄວ້ າ ແລະ ສາມາດການດົ ເຫດການທ່ ີພາໃຫເ້ ກດີ ມີການຮອ້ ງຟອ້ ງ ຫລື ແກຟ້ ອ້ ງ ແລະ ເຫດການອ່ ນື ໆ ທ່ ມີ ຄີ ວາມໝາຍເພ່ ອື ເປັນບ່ ອນອງີ ໃຫ້ແກ່ ການຕດັ ສນິ ຄະດຢີ ່ າງຖກື ຕອ້ ງ ບນັ ດາຂມ້ ນນນັ້ ໄດມ້ າຈາກຄາໃຫກ້ ານຂອງຄ່ ຄວາມ ແລະ ບຸກຄນົ ທ່ ີ ສາມ ຄາໃຫກ້ ານຂອງພະຍານຫລກັ ຖານທ່ ີເປັນເອກະສານ ຫລື ວດັ ຖຸ ແລະ ຄາເຫນັ ຂອງຜ້ ຊ່ ຽວຊານ. ເປາົ້ ໝາຍການປະກອບຫລກັ ຖານໃນຄະດແີ ພ່ ງໃຫມ້ ີແຕ່ ບນັ ຫາເຫດການທ່ ີເປັນເນອື້ ໃນຂອງຄະດເີ ທ່ າົ ນນັ້ ເຊ່ ງິ ສານຕອ້ ງໄດປ້ ະຕບິ ດັ ໃຫຖ້ ກື ຕອ້ ງກບັ ຄວາມເປນັ ຈງິ . 6.3 ສາຍພວົ ພັນທາງແພ່ ງ ແລະ ຄວາມຮບັ ຜິດຊອບ ກ. ສາຍພວົ ພນັ ທາງແພ່ ງ ແມ່ ນສາຍພວົ ພນັ ສງັ ຄມົ ປະເພດໜ່ ງຶ ເຊ່ ງິ ເກີດມາຈາກການດດັ ປັບສາຍພົວພນັ ສ່ ວນຕວົ ທ່ ີບ່ ມີລກັ ສະນະຊບັ ສມົ ບດັ ໂດຍຂກ້ ານດົ ຂອງກດົ ໝາຍແພ່ ງ. ພາຍຫລງັ ຂກ້ ານດົ ຂອງກດົ ໝາຍແພ່ ງ. ພາຍຫລງັ ຂກ້ ານດົ ຂອງກດົ ໝ າຍໄ ດ້ ກະທບົ ໃສ່ ແລວ້ ຜເ້ ຂາົ້ ຮ່ ວມລວ້ ນແຕ່ ມສີ ດິ ແລະ ພນັ ທະທາງແພ່ ງສະເໝພີ າບ (ເທ່ າົ ທຽມ) ກນັ . ດ່ ງັ ນນັ້ , ເນຶອ້ ໃ ນ ຂອງສາຍພວົ ພນັ ກດົ ໝາຍຈງິ ແມ່ ນສດິ ແລະ ພນັ ທະຂອງເຈາົ້ ກາມະສດິ ຂອງເຈາົ້ ກາແມ່ ນຄວາມສາມາດກະທາສ່ ງິ ໃດໜ່ ງຶ ຂອງບຸກຄນົ ທ່ ີມສີ ດິ ເທ່ າົ ນນັ້ . ພນັ ທະຂອງເຈາົ້ ກາແມ່ ນຄວາມຈາເປນັ ຂອງບຸກຄນົ ທ່ ີມີພນັ ທະນນັ້ ຕອ້ ງກະທາສ່ ງິ ໃດໜ່ ງຶ . • ເຈາົ້ ກາ ສາຍພວົ ພນັ ທາງແພ່ ງແມ່ ນຜເ້ ຂາົ້ ຮ່ ວມໃນສາຍພວົ ພນັ ທາງແພ່ ງເຊ່ ງິ ມີສດິ ແລະ ພນັ ທະເທ່ າົ ທຽມກນັ . ເຈາົ້ ກາຂອງສາຍພວົ ພນັ ທະແພ່ ງ ອາດຈະແມ່ ນບຸກຄນົ ຫລື ການຈດັ ຕງັ້ ( ນຕິ ບິ ຸກຄນົ ) ທງັ ໝດົ ນຕີ້ ອ້ ງແມ່ ນ ຄວາມສາມາດທາງດາ້ ນກດົ ໝາຍ ແລະ ຄວາມສາມາດທາງດາ້ ນການປະພດຶ . • ວດັ ຖຸກາ ແມ່ ນສ່ ງິ ທ່ ີສາຍພວົ ພນັ ກດົ ໝາຍກະທບົ ໃສ່ ວດັ ຖຸກາຂອງສາຍພວົ ພນັ ທາງແພ່ ງມີຊບັ ສ່ ງິ ຂອງວຽກໃດໜ່ ຶງ ຫລື ການຮບັ ໃຊຂ້ ອງບຸ ກຄນົ ຜນ້ ີຕ້ ່ ບຸກຄນົ ຜນ້ ນັ້ , ຜົນຂອງການເຄ່ ອື ນໄຫວປະດດິ ສາ້ ງສມົ ບດັ ສ່ ວນທ່ ີບ່ ມີລກັ ພະນະຊບັ ສມົ ບດັ • ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບທາງແພ່ ງ ແມ່ ນຮບການບງັ ຄບັ ແຫ່ ງລດັ ທ່ ໄີ ດກ້ ານດົ ໄວໃ້ ນກດົ ໝາຍແພ່ ງ ແລະ ນາໃຊຕ້ ່ ຜລ້ ະເມດີ ຂກ້ ານດົ ຂອງກດົ ໝ າຍແພ່ ງ ເຊ່ ງິ ມນັ ສະແດງອອກໃນການຟືນ້ ຟດວ້ ຍການໃຊແ້ ທນຄນື ສດິ ແລະ ພນັ ທະທ່ ີມີລກັ ສະນະຊບັ ສມົ ບຂັ ອງຜ້ ລະເມີດ. ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບທາງແພ່ ງກຄຄື ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບທາງກດົ ໝາຍອ່ ນື ໆ ຈະປະຕບິ ດັ ດວ້ ຍຮບການບງັ ຄບັ ຂອງ ລດັ ທ່ ີໄດກ້ ານດົ ໄວໃ້ ນກດົ ໝາຍ ແລະ ປະຕບິ ດັ ຕ່ ຜລ້ ະເມີດຂກ້ ານດົ ຂອງກດົ ໝາຍ ເຊ່ ງິ ເປນັ ມາດຕະການອນັ ແນ່ ນອນ ຂອງການຮບັ ຜດິ ຊອບທາງກດົ ໝາຍ ແລະ ນາພາຜນົ ສະທອ້ ນຕ່ ຜລ້ ະເມີດ. 6.4 ຂຜ້ ກຜັນ ແລະ ການປະຕບິ ດັ ຂຜ້ ກຜັນ 105 ຮຽບຮຽງໂດຍ: ປທ ແຮງ້ ທອງ ຈອມແຊ່ ເຕນິ

ວິທະຍາສາດການເມອື ງ ລະບບົ 11+3+2 ກ. ຄວາມໝາຍຂອງຂຜ້ ກຜັນ ແມ່ ນສາຍພວົ ພນັ ທາງແພ່ ງ ເຊ່ ງິ ໃນນບີ້ ຸກຄນົ ໜ່ ງຶ (ລກໜ)ີ້ ມພີ ນັ ທະກະທາໃດສ່ ງິ ໜ່ ງຶ ແນ່ ນອນ ເພ່ ອື ຜນົ ປະ ໂຫຍດຂອງບຸກຄນົ ອ່ ນື (ເຈາົ້ ໜ)ີ້ ຫລື ບ່ ກະທາສ່ ງິ ໃດໜ່ ງຶ , ສ່ ວນເຈາົ້ ໜກີ້ ມີສດິ ທວງໃຫລ້ ກໜປີ້ ະຕບິ ດັ ພນັ ທະຕ່ ຕນົ . • ຂຜ້ ກພັນໃນສນັ ຍາ – ສນັ ຍາແມ່ ນການຕກົ ລງົ ລະຫວ່ າງອງົ ການຈດັ ຕງັ້ ດວ້ ຍກັນ ອງົ ການຈດັ ຕງັ້ ກບັ ບຸ ກຄນົ ຫລື ບຸກຄນົ ດວ້ ຍກນັ ເຊ່ ງິ ພະໃຫສ້ ດິ ແລະ ພນັ ທະທາງແພ່ ງເກີດຂນຶ້ , ປ່ ຽນແປງ ຫລື ສນິ້ ສຸດ. – ໃນບາງຄງັ້ ໃນສນັ ຍາອາດຈະເກີດຂນຶ້ ໂດຍມີເງ່ອື ນໄຂຕາມແຕ່ ລະຄ່ ສນັ ຍາເຊ່ ງິ ຜນົ ສະທອ້ ນທາງກດົ ໝາຍມີ – ສຂນນັຶ້ ຍພາາທຍ່່່ ຫເີ້ ຮລດັ ງັ ຂທ່ນຶ້ສີ ໂະດພນາສບອກດາຄນ່ ອໃງດກໜບັ ່ ງຶຫເກລີດກັ ຂກນຶາ້ ນຫຂລອງື ບກ່ ເດົກໝດີ ຂາຍນຶ້ ໃເປນັນຕ່ ສໜນັ າ້ ຍ. າທ່ ຖີ ກື ຕອ້ ງ ແລະ ໃຊໄ້ ດ.້ – ໃນເມ່ ອື ສນັ ຍາຫາກເກດີ ຂນຶ້ ຖກື ຕອ້ ງແລວ້ ເພ່ ືອຕອບສະໜອງຄວາມຕອ້ ງການຂອງເຈາົ້ ໜີ້ ຫລື ທົດແທນ ຄ່ າເສຍຫາຍເຊ່ ງິ ອາດຈະເກີດຂນຶ້ ພາຍຫລງັ ລກໜີບ້ ່ ປະຕບິ ດັ ສນັ ຍາ ຫລື ປະຕບິ ດັ ແບບບ່ ຈງິ ໃຈຈ່ ງິ ຕອ້ ງມີ ມາດຕະການບງັ ຄບັ ຫລື ຊວດຈາ, ຄາ້ ປະກນັ ແລະ ການປັບໃໝ່ . – ກດົ ໝາຍວ່ າດວ້ ຍຂຜ້ ກພນັ ໃນສນັ ຍາໄດກ້ ານດົ ສນັ ຍາປະເພດດ່ ງັ ນີ້ ສນັ ຍາຊື້ - ຂາຍ, ແລກປ່ ຽນ, ສນັ ຍາ ຂາຍຝາກ, ກຢ້ ືມ, ການຢືມຊບັ ສ່ ງິ ຂອງນາໄປໃຊ,້ ສນັ ຍາເຊ່ າົ ຊບັ ສ່ ງິ ຂອງ, ສນັ ຍາມ ອບໝ າຍ, ສນັ ຍາ ບລກິ ານ, ສນັ ຍາເໝາົ ກ່ ສາ້ ງ ແລະ ສນັ ຍາຮຸນ້ ສ່ ວນ. • ຄວາມຜກພນັ ນອກສນັ ຍາ ແມ່ ນເຫດການທ່ ເີ ກດີ ຂນຶ້ ເຊ່ ງິ ບ່ໄດຕ້ ກົ ລງົ ກນັ ມາກ່ ອນ ແລະ ໄດສ້ າ້ ງຄວາມເສຍຫາຍໃຫແ້ ກ່ ຄນົ ອ່ ນື ທ່ ີຜກ້ ່ ຽວ ຕອ້ ງມຄີ ວາມຮບັ ຜດິ ຊອບສງ. ຕວົ ຢ່ າງ ລດົ ຕາກນັ (ອຸປະຕເິ ຫດ) ຂ. ບນັ ດາສດິ ຂອງເຈາົ້ ກາມະສດິ ແລະ ການປົກປ້ອງສດິ ກ່ ຽວກັບກາມະສດິ • ສດິ ກ່ ຽວກັບກາມະສດິ , ແມ່ ນໄດມ້ າຈາກ – ໝາກຜນົ ແລະ ລາຍໄດ.້ – ມນມລະດກົ . – ຊບັ ສ່ ງິ ຂອງທ່ ີບ່ ມເີ ຈາົ້ ຂອງ. – ການເກບັ ຊບັ ສ່ ງິ ຂອງທ່ ຕີ ກົ ເຮ່ ຍ. – ໂຕສດັ ເຊ່ ງິ ຂາດການຮກັ ສາ. – ການພບົ ພວດັ ຖຸທ່ ມີ ີຄ່ າ ຫລື ວດັ ຖຸບຮານ. – ການເໝາົ ຊຊື້ ບັ ສ່ ງິ ຂອງດວ້ ຍຄວາມຈາເປນັ . – ການຮບັ ຊບັ ສ່ ງິ ຂອງ ແລະ ອ່ ນື ໆ ທ່ ໄີ ດກ້ ານດົ ໄວໃ້ ນກດົ ໝາຍວ່ າດວ້ ຍກາມະສດິ . 106 ຮຽບຮຽງໂດຍ: ປທ ແຮງ້ ທອງ ຈອມແຊ່ ເຕນິ

ວທິ ະຍາສາດການເມອື ງ ລະບບົ 11+3+2 ສດິ ກ່ ຽວກບັ ກາມະສດິ ເກີດຂນຶ້ ນບັ ແຕ່ ເວລາທ່ ີໄດມ້ ອບ ຫລື ໄດຮ້ ບັ ສ່ ງິ ຂອງໂດຍຖືກຕອ້ ງຕາມກດົ ໝາຍ, ສດິ ກ່ ຽວກບັ ກາມະສດິ ອາດຈະໄດມ້ າຕາມສນັ ຍາກ່ ອນການມອບ ຫລື ການຮບັ ຊບັ ສ່ ງິ ຂອງນນັ້ ກໄດ.້ • ສດິ ກ່ ຽວກັບກາມະສດິ ຈະສນິ້ ສຸ ດລງົ ຖາ້ ວ່ າ – ເຈາົ້ ກາມະສດິ ຫາກໄດສ້ ດິ ຊຂີ້ າດກ່ ຽວກບັ ຊບັ ສ່ ງິ ຂອງນນັ້ ຢ່ າງສມົ ບນ. – ຊບັ ສ່ ງິ ຂອງນນັ້ ຫາກສນຫາຍຍອ້ ນເຫດບງັ ເອນີ ຫລື ເຫດສຸດວໄິ ສ ເຊ່ ນັ ຟາ້ ພ່ າ, ນາ້ ຖວ້ ມ, ແຜ່ ນດນິ ໄຫວ, ພໄຟລະເບດີ ... – ເຈາົ້ ກາມະສດິ ຫາກບ່ ໄດທ້ ວງທາວເອາົ ຊບັ ສ່ ງິ ຂອງຕນົ ຄນື ຕາມການດົ ຂອງອາຍຸການຮອ້ ງຟ້ອງ. – ຊບັ ສ່ ງິ ຂອງນນັ້ ຫາກໄດຮ້ ບິ ເປນັ ຂອງລດັ ຫລື ຍດຶ ເພ່ ອື ຂາຍເລຫລງັ ໃຊໜ້ ີສ້ ນິ ຕາມຄາຕດັ ສນິ ຂອງສານ. • ການປົກປ້ອງສດິ ກ່ ຽວກບັ ກາມະສດິ ຮບການປກົ ປອ້ ງສດິ ກ່ ຽວກບັ ກາມະສດິ ໄດກ້ ານດົ ຢ່ າງລະອຽດໄວໃ້ ນກດົ ໝາຍວ່ າດວ້ ຍກາມະສດິ ດ່ ງັ ນ:ີ້ – ການຮອ້ ງຟ້ອງເພ່ ອື ທວງເອາົ ຊບັ ສ່ ງິ ຂອງຄນື . – ການຮອ້ ງຟ້ອງເພ່ ອື ໃຫຮ້ ບັ ຮສ້ ດິ ກ່ ຽວກບັ ກາມະສດິ . – ການຮອ້ ງຟ້ອງເພ່ ອື ໃຫຢ້ ຸດເຊາົ ສ່ ງິ ກດີ ຂວາງ ຫລື ອຸປະສກັ . – ການຮອ້ ງຟ້ອງເພ່ ອື ຂເອາົ ການໃຊແ້ ທນຄ່ າເສຍຫາຍ. – ການຮອ້ ງຟອ້ ງເພ່ ອື ເອາົ ຊບັ ສ່ ງິ ຂອງທ່ ໄີ ດມ້ ອບໃຫບ້ ຸກຄນົ ອ່ ນື ຄອບຄອງ. – ການປກົ ປອ້ ງສດິ ຂອງຜຄ້ ອບຄອງຊບັ ສ່ ງິ ຂອງ ເຊ່ ງິ ຕນົ ບ່ ແມ່ ນເຈາົ້ ກາມະສດິ . ຄາຖາມຄນົ້ ຄວ້ າ 1. ກດົ ໝາຍແພ່ ງ ແລະ ວທິ ດີ ດັ ປັບຂອງກດົ ໝາຍແພ່ ງແມ່ ນແນວໃດ? 2. ສນັ ຍາແມ່ ນຫຍງັ ? ສນັ ຍາທ່ ີຖກື ຕອ້ ງແມ່ ນແນວໃດ? 3. ສດິ ແລະ ພນັ ທະຂອງເຈາົ້ ກາມະສດິ ມີແນວໃດ? 107 ຮຽບຮຽງໂດຍ: ປທ ແຮງ້ ທອງ ຈອມແຊ່ ເຕນິ

ວິທະຍາສາດການເມອື ງ ລະບບົ 11+3+2 ບດົ ທີ 12 ກດົ ໝາຍການສກຶ ສາ ແລະ ວິໄສທັດ, ຍຸດທະສາດ ແລະ ແຜນພັດທະນາການສກຶ ສາ 2016-2020 1. ກດົ ໝາຍການສກຶ ສາ ກດົ ໝາຍການສກຶ ສາສະບບັ ນີ້ ການດົ ຫກັ ການ, ລະບຽບການ ແລະ ມາດຕະການ ກ່ ຽວກບັ ການຄມຸ ້ ຄອງ, ຕດິ ຕາມ, ກວດກາການເຄ່ ອື ນໄຫວວຽກງານການສກຶ ສາ ເພ່ ອື ພດັ ທະນາວຽກງານດ່ ງັ ກ່ າວໃຫໄ້ ດມ້ າດຕະຖານ, ມຄີ ຸນ ນະພາບ, ມຄີ ວາມຍນື ຍງົ ແນໃສ່ ພດັ ທະນາຊບັ ພະຍາກອນມະນຸດ ໃຫກ້ າຍເປນັ ລະເມອື ງດີ, ມີຄຸນສມົ ບດັ ສນິ ທາ ປະຕວິ ດັ , ມີຄວາມຮຄ້ ວາມສາມາດ, ມີວຊິ າຊີບ, ມຄີ ວາມສານານງານ, ມສີ ຸຂະພາບພະລານາໄມ, ຮຮ້ ກັ ສາ ແລະ ສ່ ງົ ເສມີ ສລິ ະປະວດັ ທະນະທາ ແລະ ຮດີ ຄອງປະເພນອີ ນັ ດງີ າມຂອງຊາດ ສາມາດເຊ່ ອື ມໂຍງເຂາົ້ ກບັ ພາກພນື້ ແລະ ສາກນົ ປະກອບສ່ ວນເຂາົ້ ໃນການປກົ ປກັ ຮກັ ສາ, ສາ້ ງສາພດັ ທະນາປະເທດຊາດ. ການສກຶ ສາ ແມ່ ນ ຂະບວນການສອນ, ການຮຽນຮ້ ທາງດາ້ ນທດິ ສະດີ ແລະ ພດຶ ຕກິ າຕວົ ຈງິ ກ່ ຽວກບັ ວທິ ະຍາສາດທາມະຊາດ, ວທິ ະຍາສາດສງັ ຄມົ ແລະ ເຕກັ ໂນໂລຊີ ເພ່ ອື ພດັ ທະນາຊບັ ພະຍາກອນມະນຸດໃຫ້ ຂະຫຍາຍຕວົ ຢ່ າງຮອບດາ້ ນ. ກາ ນ ສຶກສ າ ຂັນ້ ວິທະ ຍ າ ໄ ລ ຄ 2. ວິໄສທດັ , ຍຸ ດທະສາດ ແລະ ແຜນພດັ ທະນາການສກຶ ສາ 2016-2020 • ທດິ ທາງລວມຂອງວໄິ ສທດັ – ພດັ ທະນາຊບັ ພະຍາກອນມະນດຸ ໃຫໄ້ ດຕ້ າມ 3 ລກັ ສະນະ ແລະ 5 ຫກັ ມນການສກຶ ສາ ພອ້ ມທງັ ຮບັ ປະກັນໃຫມ້ ີທກັ ສະ ແລະ ຄວາມຮຄ້ ວາມສາມາດນາໃຊວ້ ທິ ະຍາສາດເຕກັ ນກິ , ເຕກັ ໂນໂລຢີ , ຂມ້ ນ ຂ່ າວສານ, ການສ່ ສື ານ, ແລະ ພາສາຕ່ າງປະເທດຢ່ າງເປັນຮບປະທາ. – ພດັ ທະນາການສກຶ ສາ ແລະ ກລິ າ ຕອ້ ງເປັນວຽກໃຈກາງ ຂອງການພດັ ທະນາຊບັ ພະຍາກອນມະນດຸ ໃຫໄ້ ດ້ 108 ຮຽບຮຽງໂດຍ: ປທ ແຮງ້ ທອງ ຈອມແຊ່ ເຕນິ

ວິທະຍາສາດການເມອື ງ ລະບບົ 11+3+2 ຮບັ ການຂະຫຍາຍຕວົ ຮອບດາ້ ນ, ມຄີ ຸນນະພາບດຂີ ນຶ້ ແລະ ມໂີ ອກາດຮຽນຮຕ້ ະຫອດຊວີ ດິ ເພ່ ອື ພດັ ທະນາເສດຖະກດິ - ສງັ ຄມົ ໃຫຍ້ ນື ຍງົ . – ສຸມໃສ່ ເຮດັ ໃຫກ້ ານພດັ ທະນາຊບັ ພະຍາກອນມະນຸດມຄີ ຸນນະພາບ, ມີສມີ ື ແລະ ມີຄວາມຊານຊິ ານານ ເພ່ ອື ສາມາດຕອບສະໜອງໄດຕ້ າມຄວາມຕອ້ ງການຂອງຜປ້ ະກອບການໃນແຕ່ ລະໄລຍະ ທງັ ດາ້ ນ ປະລມິ ານ ແລະ ຄຸນນະພາບ. • ຄວາມສາຄນັ ຂອງວຽກງານການສກຶ ສາ ລດັ ຖະບານເຮາົ ຖເື ອາົ ການພດັ ທະນາການສກຶ ສາ ແລະ ກລິ າ ກ່ ຄກື ານພດັ ທະນາຊບັ ພະຍາກອນມະນຸດ ເປນັ ກນົ ແຈສາຄນັ ໃນການພດັ ທະນາເສດຖະກດິ - ສງັ ຄມົ ແຫ່ ງຊາດ ເພ່ ອື ນາເອາົ ປະເທດຊາດຫຸດພນົ້ ອອກຈາກສະຖານະ ການປະເທດດອ້ ຍພດັ ທະນາ ໃນປີ 2020 ແລະ ຄ່ ອຍກາ້ ວໄປສ່ ປະເທດອຸດສາຫະກາ ແລະ ທນັ ສະໄໝ. ແຜນ ພດັ ທະນາເສດຖະກດິ - ສງັ ຄມົ ແຫ່ ງຊາດຄງັ້ ທ່ ີ VIII ກ່ ຄມື ະຕກິ ອງປະຊຸມໃຫຍ່ ສນກາງພກັ ຄງັ້ ທ່ ີ IX ໄດເ້ ນນັ້ ໃຫເ້ ຫນັ ບດົ ບາດສາຄນັ ຂອງວຽກງານການສກຶ ສາ ແລະ ກລິ າ ໂດຍໄດຍ້ ກົ ໃຫເ້ ຫນັ ເຖງິ ຄວາມຈາເປນັ ໃນການຈດັ ຕງັ້ ປະຕບິ ດັ ບາດກາ້ ວ 4 ບຸກທະລຸ ເພ່ ອື ບນັ ລນຸ ະໂຍບາຍ ແລະ ການພດັ ທະນາປະເທດຊາດອຊ່ ງຶ ໃນນນັ້ ກ່ ລວມມີ: – ຄວາມກາ້ ວໜາ້ ທາງດາ້ ນການເມອື ງແນວຄດິ – ການພດັ ທະນາຊບັ ພະຍາກອນມະນຸດ – ແກໄ້ ຂບນັ ຫາສ່ ງິ ທາ້ ທາຍຕ່ າງໆທ່ ີເປັນອຸປະສກັ ຕ່ ການດາເນນີ ທຸລະກດິ – ເອາົ ໃຈໃສ່ ຫດຸ ຜ່ ອນຄວາມທຸກຍາກ ຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິ າ ຮຽກຮອ້ ງໃຫມ້ ກີ ານສາ້ ງຄວາມເຂມັ້ ແຂງໃຫແ້ ກ່ ຊບັ ພະຍາກອນມະນຸດ ໂດຍ ສະເພາະແມ່ ນປບັ ປຸງທກັ ສະ ແລະ ຄວາມສາມາດຂອງກາລງັ ແຮງງານ, ສ່ ງົ ເສມີ ໃຫເ້ ຂາົ້ ເຈາົ້ ມລີ ະບຽບວໄິ ນ, ມຄີ ວາມ ອດົ ທນົ , ເພ່ ມີ ຈານວນນກັ ຊ່ ຽວຊານ ແລະ ຜຸ ຊ້ ານານງານ, ປັບປຸງຂດີ ຄວາມສາມາດທາງດາ້ ນເຕກັ ນກິ ແລະ ວຊິ າອາຊບີ ໃຫແ້ ກ່ ພະນກັ ງານຂອງລດັ , ພາກສ່ ວນເອກະຊນົ ແລະ ບນັ ດາຜປ້ ະກອບການເພ່ ອື ໃຫສ້ າມາດແຂ່ ງຂນັ ໄດພ້ າຍໃນປະສາ ຄມົ ເສດຖະກດິ ອາຊຽນ ແລະ ໃນໂລກ. ແຜນພດັ ທະນາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກິລາ 2016 – 2020 ໄດຕ້ ອບສະໜອງຕ່ ບລມິ ະສດິ ຂອງແຜນ ພດັ ທະນາເສດຖະກດິ - ສງັ ຄມົ ແຫ່ ງຊາດ ຄງັ້ ທ່ ີ VIII ໂດຍສະເພາະແມ່ ນ: – ການສບື ຕ່ ຜນັ ຂະຫຍາຍຜນົ ສາເລດັ ຂອງການຈດັ ຕງັ້ ປະຕບິ ດັ ຍຸ ດທະສາດການປະຕຮິ ບລະບບົ ການສກຶ ສາ ແຫ່ ງຊາດເພ່ ອື ເຮດັ ໃຫລ້ ະບບົ ການສກຶ ສາທຸກຂນັ້ ມີຄວາມເຂມັ້ ແຂງ ແລະ ລະບບົ ການສກຶ ສາຫງັ ຂນັ້ ພນື້ ຖານສາມາດຕອບສະໜອງໄດຄ້ ວາມຕອ້ ງການຂອງການພດັ ທະນາເສດຖະກດິ - ສງັ ຄມົ , ໂດຍສະ ແມ່ ນຢ່ ເຂດຫ່ າງໄກຊອກຫກີ ດວ້ ຍການປັບປຸງພນື້ ຖານໂຄງລ່ າງ, ປບັ ປຸງຫກັ ສດ ແລະ ຄຸນນະພາບການ ຮຽນ - ການສອນ. – ບນັ ລໄຸ ດນ້ ະໂຍບາຍການສກຶ ສາພາກບງັ ຄບັ ຊນັ້ ປະຖມົ ສກຶ ສາ ແລະ ດາເນນີ ໄປເຖງິ ຊນັ້ ມດັ ທະຍມົ ສກຶ ສາ ຕອນຕນົ້ ເພ່ ອື ໃຫເ້ ປັນພືນ້ ຖານໃນການພດັ ທະນາ ແລະ ຍກົ ລະດບັ ທກັ ສະຄວາມຮຄ້ ວາມສາມາດ ແລະ ຄຸນນະພາບຂອງກາລງັ ແຮງງານ ເພ່ ອື ເປນັ ສ່ ງິ ຈງໃຈໃຫນ້ ກັ ຮຽນ ມຄີ ວາມສນົ ໃຈເຂາົ້ ຮຽນໃນສາຍອາຊວີ ະ 109 ຮຽບຮຽງໂດຍ: ປທ ແຮງ້ ທອງ ຈອມແຊ່ ເຕນິ

ວທິ ະຍາສາດການເມອື ງ ລະບບົ 11+3+2 ສກຶ ສາໃຫຫ້ າຍຂນຶ້ , ໂດຍສະເພາະ ກ່ ແມ່ ນເນນັ້ ໃສ່ ການສາ້ ງນກັ ວຊິ າການໃນຂະແໜງປກຝັງ, ລຽ້ ງສດັ , ໄຟຟ້າ, ບ່ ແຮ່ , ການປຸງແຕ່ ງ, ຫດັ ຖະກາ, ສອ້ ມແປງ ແລະ ການບລກິ ານ ເພ່ ອື ຮບັ ປະກັນໃຫມ້ ກີ າລງັ ແຮງ ງານພຽງພໃນຂະແໜງກະສກິ າ, ອຸດສາຫະກາ ແລະ ການບລກິ ານ ເພ່ ອື ສະໜບັ ສະໜນການພດັ ທະນາ ປະເທດຊາດໃນອານາຄດົ ແລະ ປບັ ປຸງຂດີ ຄວາມສາມາດ ເພ່ ອື ໃຫເ້ ຊ່ ອື ມໂຍງ ແລະ ສາມາດແຂ່ ງຂນັ ກບັ ບນັ ດາປະເທດໃນພາກພນື້ ແລະ ສາກນົ ໄດ.້ – ພດັ ທະນາເຂດຄວາມສາມາດຂອງບນັ ດາ ນກັ ກລິ າ - ກາຍຍະກາ. ເພ່ ອື ໃຫເ້ ຂາົ້ ເຈາົ້ ກ່ າຍເປນັ ນກັ ກລິ າອາຊບີ ແລະ ຄ່ ອຍໆກາ້ ວສ່ ມາດຕະຖານຂອງພາກພນື້ ແລະ ສາກນົ . ສ່ ງົ ເສມີ ໃຫປ້ ະຊາຊນົ ລາວທຸກຄນົ ໄດເ້ ຂາົ້ ຮ່ ວມຂະບວນການ ກລິ າ - ກາຍຍະກາ ພອ້ ມທງັ ສ່ ງົ ເສມີ ກລິ າພນື້ ເມອື ງຕ່ າງໆທ່ ມີ ີ. • ວທິ ີການສາ້ ງແຜນພດັ ທະນາຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ກລິ າປີ 2016 - 2020 ການຈະດາເນນີ ການສາ້ ງແຜນພດັ ທະນາການສກຶ ສາ ແລະ ກລິ າ 2016 – 2020, ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິ າໄດນ້ າໃຊວ້ ທິ ກີ ານທ່ ີເອີນ້ ວ່ າ “ທດິ ສະດກີ ານປ່ ຽນແປງ” ເພ່ ອື ຊ່ ວຍໃນການການດົ ຜນົ ໄດຮ້ ບັ ແລະ ເພ່ ອື ຮບັ ປະກນັ ຍຸດ ທະສາດທ່ ກີ ານດົ ໃນແຜນນນັ້ ສອດຄ່ ອງກບັ ເປາົ້ ໝາຍໃນການພດັ ທະນາຂອງຂະແໜງການ. ທດິ ສະດກີ ານປ່ ຽນແປງໄດ້ ການດົ ເປັນພນື້ ຖານ ເພ່ ອື ໃຫບ້ ນັ ລເຸ ປາົ້ ໝາຍໄລຍະຍາວ ແລະ ສະແດງໃຫເ້ ຫນັ ເຖງິ ຂະບວນການຂອງການປ່ ຽນແປງທ່ ີ ເກີດຂນຶ້ ບນົ ເສນັ້ ທາງຂອງການປ່ ຽນແປງ. ຢ່ ໃນແຜນພດັ ທະນາການສກຶ ສາ ແລະ ກລິ າ 2016 – 2020 ທດິ ສະດກີ ານ ປ່ ຽນແປງໄດພ້ ນັ ລະນາເຖງິ ບນັ ດາກດິ ຈະກາຕ່ າງໆ ທ່ ີຕອ້ ງປະຕບິ ດັ ເພ່ ອື ໃຫບ້ ນັ ລຜຸ ນົ ໄດຮ້ ບັ ທ່ ີຕອ້ ງການໃນປີ 2020. ຄາຖາມຄນົ້ ຄວ້ າ 1. ການສກຶ ສາແມ່ ນຫຍງັ ? 2. ຄວາມສາຄນັ ຂອງວຽກງານການສກຶ ສາມີຄແື ນວໃດ? 3. ແຜນການພດັ ທະນາການສກຶ ສາແຕ່ 2016 – 2020 ມຫີ ຍງັ ແດ່ ? 110 ຮຽບຮຽງໂດຍ: ປທ ແຮງ້ ທອງ ຈອມແຊ່ ເຕນິ

ວິທະຍາສາດການເມອື ງ ລະບບົ 11+3+2 ບດົ ທີ 13 ກົດໝາຍວ່ າດວ້ ຍ ພະນກັ ງານ - ລັດຖະກອນ ແລະ ດາລັດລັດຖະກອນຄ 177 1. ກດົ ໝາຍວ່ າດວ້ ຍ ພະນກັ ງານ - ລດັ ຖະກອນ ກດົ ໝາຍສະບບັ ນີ້ ການດົ ຫກັ ການ, ລະບຽບການ ແລະ ມາດຕະການ ກ່ ຽວກບັ ການຈດັ ຕງັ້ ,ການເຄ່ ອື ນໄຫວ, ການຄມຸ ້ ຄອງ, ການຕດິ ຕາມ ກວດກາວຽກງານພະນກັ ງານ-ລດັ ຖະກອນ ເພ່ ອື ເຮດັ ໃຫກ້ ານຈດັ ຕງັ້ ພກັ , ລດັ , ແນວ ລາວສາ້ ງຊາດ ແລະ ອງົ ການຈດັ ຕງັ້ ມະຫາຊນົ ຂນັ້ ສນກາງ ແລະ ທອ້ ງຖ່ ນິ ດາເນນີ ວຽກງານດ່ ງັ ກ່ າວຢ່ າງຖກື ຕອ້ ງ, ເປນັ ລະບບົ , ມຄີ ວາມໜກັ ແໜນ້ ແລະ ເຂມັ້ ແຂງ ແນໃສ່ ຮບັ ປະກນັ ການປະຕບິ ດັ ແນວທາງຂອງພກັ ແລະ ນະໂຍບາຍຂອງລດັ ແຕ່ ລະໄລຍະ ມີຄວາມເປັນເອກະພາບ, ໂປ່ ງໃສ, ຍຸຕທິ າ, ເປີດເຜີຍ ແລະ ສາມາດກວດສອບໄດ້ ປະກອບສ່ ວນເຂາົ້ ໃນພາລະກດິ ປົກປັກຮກັ ສາ ແລະ ພດັ ທະນາປະເທດຊາດ. ພະນກັ ງານ-ລດັ ຖະກອນ ແມ່ ນ ພນົ ລະເມອື ງລາວຜຖ້ ກື ຮບັ ບນັ ຈໃຸ ຫເ້ ຮດັ ວຽກ, ເລອື ກຕງັ້ ຫື ແຕ່ ງຕງັ້ ໃຫດ້ າາລງົ ຕາແໜ່ ງໃດໜ່ ງຶ ໃນອງົ ການຈດັ ຕງັ້ ພກັ , ລດັ , ແນວລາວສາ້ ງຊາດ ແລະ ອງົ ການຈດັ ຕງັ້ ມະຫາຊນົ ຂນັ້ ສນກາງ ແລະ ທອ້ ງຖ່ ນິ ຫື ໄປປະຈາການຢ່ ສານກັ ງານຜຕ້ າງໜາ້ ສາທາລະນະລດັ ປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊນົ ລາວ ຢ່ ຕ່ າງປະເທດ ແລະ ອງົ ການຈດັ ຕງັ້ ສາກນົ ຊ່ ງຶ ໄດຮ້ ບັ ເງນິ ເດອື ນ ແລະ ເງນີ ອຸດໜນຈາກຫງບົ ປະມານແຫ່ ງລດັ . • ຄາສບັ ທ່ ີນາໃຊໃ້ ນກດົ ໝາຍສະບບັ ນີ້ ມຄີ ວາມໝາຍ ດ່ ງັ ນີ:້ 1. ພະນກັ ງານ ໝາຍເຖງິ ພະນກັ ງານການນາລະດບັ ສງ ແລະ ພະນກັ ງານນາພາ, ຄມຸ ້ ຄອງ ທ່ ໄີ ດຮ້ ບັ ການ ເລອື ກຕງັ້ ຫື ແຕ່ ງຕງັ້ໃຫດ້ າລງົ ຕາແໜ່ ງບລຫິ ານໃດໜ່ ງຶ ໃນອງົ ການຈດັ ຕງັ້ ພກັ , ລດັ , ແນວລາວສາ້ ງຊາດ ແລະ ອງົ ການຈດັ ຕງັ້ ມະຫາຊນົ ຂນັ້ ສນກາງ ແລະ ທອ້ ງຖ່ ນິ . 2. ລດັ ຖະກອນ ໝາຍເຖງິ ລດັ ຖະກອນທ່ ມີ ີຕາແໜ່ ງບລຫິ ານ, ລດັ ຖະກອນວຊິ າການ ແລະ ລດັ ຖະກອນ ຊ່ ວຍວຽກບລຫິ ານ ທ່ ໄີ ດຮ້ ບັ ການເລອື ກຕງັ້ , ແຕ່ ງຕງັ້ໃຫດ້ າລງົ ຕາແໜ່ ງ ບລຫິ ານ, ຕາແໜ່ ງວຊິ າການ ຫື ຖກື ບນັ ຈເຸ ຂາົ້ ໃສ່ ຕາແໜ່ ງງານໃດໜ່ ງຶ ໃນອງົ ການຈດັ ຕງັ້ ພກັ , ລດັ , ແນວລາວ ສາ້ ງຊາດ ແລະ ອງົ ການຈ ັັດ ຕງັ້ ມະຫາຊນົ ຂນັ້ ສນກາງ ແລະ ທອ້ ງຖ່ ນິ . 3. ພະນກັ ງານນາພາ ໝາຍເຖງິ ພະນກັ ງານ-ລດັ ຖະກອນ ທ່ ມີ ຕີ າແໜ່ ງບລຫິ ານ, ມບີ ດົ ບາດນາພາຄນົ້ ຄວາ້ , ການດົ ແນວທາງ ນະໂຍບາຍ, ຍຸດທະສາດ, ກດົ ໝາຍ ແລະ ນາພາການ ຜນັ ຂະຫຍາຍ ຈດັ ຕງັ້ ປະຕບິ ດັ ຢ່ າງມີ ປະສດິ ທຜິ ນົ . 4. ພະນກັ ງານຄມຸ ້ ຄອງ ໝາຍເຖງິ ພະນກັ ງານ-ລດັ ຖະກອນ ທ່ ມີ ຕີ າແໜ່ ງບລຫິ ານ ຊ່ ງຶ ຄມຸ ້ ຄອງການຈດັ ຕງັ້ , ການເຄ່ ອື ນໄຫວວຽກງານ ແລະ ການດາລງົ ຊວີ ດິ ຂອງພະນກັ ງານ-ລດັ ຖະກອນ ພາຍໃນອງົ ການຂອງຕນົ . 5. ຕາແໜ່ ງງານ ໝາຍເຖງິ ກ່ ຸມວຽກ ແລະ ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບ ຊ່ ງຶ ໄດກ້ ານດົ ໄວໃ້ ນໂຄງປະ ກອບກງົ ຈກັ ການຈດັ ຕງັ້ ບນົ ພນື້ ຖານພາລະບດົ ບາດ, ໜາ້ ທ່ ຂີ ອງການຈດັ ຕງັ້ ນນັ້ . 6. ຈນັ ຍາບນັ ພະນກັ ງານ-ລດັ ຖະກອນ ໝາຍເຖງິ ກດົ ການປະພດຶ ຕນົ ຂອງພະນກັ ງານ-ລດັ ຖະ ກອນ. 111 ຮຽບຮຽງໂດຍ: ປທ ແຮງ້ ທອງ ຈອມແຊ່ ເຕນິ

ວິທະຍາສາດການເມອື ງ ລະບບົ 11+3+2 7. ການປະເມນີ ຜນົ ການປະຕບິ ດັ ວຽກງານຂອງພະນກັ ງານ-ລດັ ຖະກອນ ໝາຍເຖງິ ການຕີ ລາຄາ ການປະຕິ ບດັ ໜາ້ ທ່ ວີ ຽກງານຂອງພະນກັ ງານ - ລດັ ຖະກອນຢ່ າງເປັນລະບບົ ແລະ ຕ່ ເນ່ ອື ງ ເພ່ ອື ກວດຄນື ການປະຕບິ ດັ ໜາ້ ທ່ ວີ ຽກງານດ່ ງັ ກ່ າວ; 8. ການຝຶກອບົ ຮມົ ປະຖມົ ນເິ ທດ ໝາຍເຖງິ ການຈດັ ຝຶກອບົ ຮມົ ໃຫລ້ ດັ ຖະກອນໃໝ່ ເພ່ ອື ແນະນາ, ອະທບິ າຍໃຫຮ້ ບັ ຮ້ ແລະ ເຂາົ້ ໃຈກ່ ຽວກບັ ພະລາບດົ ບາດ, ສດິ ແລະ ໜາ້ ຂອງການຈດັ ຕງັ້ ຕນົ . ລດັ ຖເື ປັນສາຄນັ ວຽກງານພະນກັ ງານ-ລດັ ຖະກອນ ແລະ ສ່ ງົ ເສມີ ດວ້ ຍການປະຕບິ ດັ ນະໂຍບາຍ ຕາມທ່ ີໄດ້ ການດົ ໄວໃ້ ນກົດໝາຍ, ສາ້ ງທກຸ ເງ່ອື ນໄຂໃຫພ້ ະນກັ ງານ-ລດັ ຖະກອນ ທກຸ ເພດ, ທກຸ ເຜ່ າົ ຕາມຄວາມສາມາດຕວົ ຈງິ ໄດ້ ຮບັ ການພດັ ທະນາທາງດາ້ ນການເມອື ງ, ແນວຄດິ , ຈນັ ຍາບນັ , ຍກົ ລະດບັ ດາ້ ນວຊິ າສະເພາະ ຄວາມຮ,້ ຄວາມສາມາດ ເພ່ ອື ເປນັ ກາລງັ ແຮງປະຕບິ ດັ ໜາ້ ທ່ ໃີ ນການປົກປັກຮກັ ສາ , ສາ້ ງສາພດັ ທະນາປະເທດຊາດ ແລະ ຮບັ ໃຊປ້ ະຊາຊນົ ຢ່ າງສຸດ ກກົ ສຸດປາຍ ດວ້ ຍຄວາມບລສິ ຸດໃຈ. ລດັ ປກົ ປ້ອງສດິ ແລະ ຜນົ ປະໂຫຍດອນັ ຊອບທາຂອງພະນກັ ງານ-ລດັ ຖະກອນ ຊ່ ງຶ ເປັນທນຶ ຮອນ ອນັ ປະເສດີ , ເປັນຜຕ້ ດັ ສນີ ຜນົ ໄດ,້ ຜນົ ເສຍຂອງການຈດັ ຕງັ້ ປະຕບິ ດັ ວຽກງານ ພອ້ ມທງັ ເອາົໃຈໃສ່ ຍກົ ລະດບັ ຊີວດິ ການເປັນຜຂ້ ອງ ພະນກັ ງານລດັ ຖະກອນ ເພ່ ອື ຮບັ ປະກນັ ການປະຕບິ ດັ ໜາ້ ທ່ ໃິ ຫສ້ າ. ການຄມຸ ້ ຄອງພະນກັ ງານ-ລດັ ຖະກອນ ຕອ້ ງຮບັ ປະກນັ ຕາມຫກັ ການພນື້ ຖານ ດ່ ງັ ນ:ີ້ 1. ຖກື ຕອ້ ງ, ສອດຄ່ ອງກບັ ລດັ ຖະທາມະນນ, ກດົ ໝາຍ ແລະ ນະໂຍບາຍຂອງລດັ . 2. ລວມສນເປນັ ເອກະພາບໃນຂອບເຂດທ່ ວົ ປະເທດ ບນົ ພນື້ ຖານການ ແບ່ ງຂນັ້ ຄຸມ້ ຄອງ, ແບ່ ງຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບ ແລະ ປະສານສມົ ທບົ ລະຫວ່ າງຂະແໜງການ ສນກາງ ແລະ ທອ້ ງຖ່ ນິ . 3. ລວມສນປະຊາທປິ ະໄຕ, ປກຶ ສາຫາລື ຕກົ ລງົ ເປັນໝ່ ຄະນະ, ບຸກຄນົ ຮບັ ຜດິ ຊອບ, ສຽງສ່ ວນໜອ້ ຍ ຂນຶ້ ກບັ ສຽງສ່ ວນຫາຍ, ບຸກຄນົ ຂນຶ້ ກບັ ການຈດັ ຕງັ້ ແລະ ຂນັ້ ລ່ ຸມຂນຶ້ ກບັ ຂນັ້ ເທງິ . 4. ບນັ ຈຸ, ສາ້ ງ ແລະ ພດັ ທະນາພະນກັ ງານ-ລດັ ຖະກອນໃຫມ້ ີຄນຸ ນະພາບ, ຖກື ຕອ້ ງ ຕາມແນວທາງ ຂອງພກັ ແລະ ສອດຄ່ ອງກບັ ແຜນພດັ ທະນາເສດຖະກດິ -ສງັ ຄມົ ຂອງຊາດ ໃນແຕ່ ລະໄລຍະ. 5. ໂປ່ ງໃສ, ຍຸຕທິ າ, ເປີດເຜີຍ, ພາວະວໄິ ສ ແລະ ສາມາດກວດສອບໄດ້ ໃນການບນັ ຈ,ຸ ການສບັ ຊອ້ ນ, ການແຕ່ ງຕງັ້ ຫື ເລອື ກຕງັ້ , ການຄມຸ ້ ຄອງ, ການນາໃຊ້ ແລະ ການປະເມີນຜນົ ການ ປະຕບິ ດັ ວຽກງານ ຂອງພະນກັ ງານ-ລດັ ຖະກອນ. 6. ມຄີ ວາມສະເໝີພາບລະຫວ່ າງ ຍງິ ຊາຍ ແລະ ສ່ ງົ ເສມີ ຄວາມກາ້ ວໜາ້ ຂອງແມ່ ຍງິ ລາວທຸກ ເຜ່ າົ . ກດົ ໝາຍສະບບັ ນີ້ ນາໃຊສ້ າລບັ ພະນກັ ງານ-ລດັ ຖະກອນ ທ່ ີສງັ ກດັ ຢ່ ອງົ ການຈດັ ຕງັ້ ພກັ , ລດັ , ແນວລາວ ສາ້ ງຊາດ ແລະ ອງົ ການຈດັ ຕງັ້ ມະຫາຊນົ ຂນັ້ ສນກາງ ແລະ ທອ້ ງຖ່ ນິ ຫື ໄປປະຈາການຢ່ ສານກັ ງານຜຕ້ າງໜາ້ ສາທາລະນະລດັ ປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊນົ ລາວ ຢ່ ຕ່ າງປະເທດ ແລະ ອງົ ການຈດັ ຕງັ້ ສາກນົ . ກດົ ໝາຍສະບບັ ນີ້ ບ່ ນາໃຊສ້ າລບັ ທະຫານ, ຕາຫວດ, ພະນກັ ງານລດັ ວສິ າຫະກດິ ແລະ ພະນກັ ງານຕາມ ສນັ ຍາ. 112 ຮຽບຮຽງໂດຍ: ປທ ແຮງ້ ທອງ ຈອມແຊ່ ເຕນິ

ວິທະຍາສາດການເມອື ງ ລະບບົ 11+3+2 ສາລບັ ພະນກັ ງານຂອງອງົ ການປກົ ຄອງບາ້ ນ ໄດກ້ ານດົ ໄວໃ້ ນລະບຽບການຕ່ າງຫາກ... 2. ດາລດັ ລດັ ຖະກອນຄ 177 ໝວດທີ 1 ບົດບນັ ຍດັ ທ່ ວົ ໄປ ມາດຕາ1 ຈດຸ ປະສງົ ດາລດັ ສະບບັ ນີ້ ການດົ ນະໂຍບາຍ, ຫກັ ການ, ລະບຽບການ, ວທິ ກີ ານກ່ ສາ້ ງ - ບາລຸງ, ການຄມຸ ້ ຄອງ ແລະ ນາ ໃຊລ້ ດັ ຖະກອນຄ ມາດຕາ 2 ລດັ ຖະກອນຄ ລດັ ຖະກອນຄ ແມ່ ນລດັ ຖະກອນວຊິ າການ ປະຕບິ ດັ ໜາ້ ທ່ ີສດີ ສອນ, ສກຶ ສາອບົ ຮມົ ຜຮ້ ຽນຢ່ ໂຮງຮຽນ, ສນ ແລະ ສະຖາບນັ ການສກຶ ສາຂອງລດັ ລດັ ຖະກອນຄຕາມດາລດັ ສະບບັ ນີ້ ເອນີ້ ວ່ າ “ຄ”. ມາດຕາ 3 ຂອບເຂດການນາໃຊ້ ດາລດັ ສະບບັ ນນີ້ າໃຊສ້ າລບັ ຄສງັ ກດັ ລດັ ( ຜມ້ ີອາຊບີ ເປນັ ຄ ) ປະຈາການຢ່ ໂຮງຮຽນ ແລະ ສະຖາບນັ ການສກຶ ສາຂອງລດັ ທ່ ີຢ່ ພາຍໃຕກ້ ານຄຸມ້ ຄອງຂອງຂະແໜງການສກຶ ສາ ແລະ ຂະແໜງການອ່ ນື . ມາດຕາ 4 ກ່ ຸມອາຊບີ ຄ ອາຊບີ ຄ ໄດຈ້ ດັ ແບ່ ງເປນັ ກ່ ຸມ ຕາມໜາ້ ທ່ ີ ແລະ ລະດບັ ການສກຶ ສາໃນລະບບົ ການສກຶ ສາແຫ່ ງຊາດ ດ່ ງັ ນ:ີ້ – ກ່ ຸມ1: ຄລຽ້ ງເດກັ ແລະ ຄອານຸບານສກຶ ສາ – ກ່ ຸມ2: ຄຫອ້ ງກຽມ ແລະ ຄປະຖມົ ສກຶ ສາ – ກ່ ຸມ3: ຄມດັ ທະຍມົ ສກຶ ສາຕອນຕນົ້ – ກ່ ຸມ4: ຄມດັ ທະຍມົ ສກຶ ສາຕອນປາຍ – ກ່ ຸມ5: ຄອາຊວີ ະສກຶ ສາ – ກ່ ຸມ6: ຄມະຫາວທິ ະຍາໄລ – ກ່ ຸມ7: ຄສກຶ ສານເິ ທດ ແລະ ຄຝຶກປະຈາ – ກ່ ຸມ8: ຄມີຕາແໜ່ ງເປັນຜບ້ ລຫິ ານ ມາດຕາ5 ຮບແບບການກ່ ສາ້ ງ - ບາລຸງຄ ຄທຸກກ່ ຸມໄດຮ້ ບັ ການກ່ ສາ້ ງ ແລະ ບາລຸງຕາມ 3 ຮບແບບພນື້ ຖານ ດ່ ງັ ນ:ີ້ 1. ຮບແບບກ່ ສາ້ ງປກົ ກະຕຕິ າມລະດບັ ຊນັ້ ຂອງຫກັ ສດໄລຍະຍາວ. 2. ຮບແບບບາລຸງວຊິ າຄ ແລະ ວຊິ າສະເພາະຕາມຫກັ ສດໄລຍະສນັ້ . 3. ຮບແບບຮຽນວຊິ າຊບີ ຄ ແລະ ວຊິ າສະເພາະຕາມຫກັ ສດຕ່ ເນ່ ອື ງ ຫື ເຊ່ ອື ມຕ່ . ມາດຕາ6 ມາດຕະຖານ ແລະ ຫກັ ການສດ ການກ່ ສາ້ ງ - ບາລຸງຄ ການກ່ ສາ້ ງ - ບາລຸງຄອາຊີບກ່ ຸມຕ່ າງໆ ໃຫປ້ ະຕບິ ດັ ຕາມມາດຕະຖານ ແລະ ຫກັ ສດທກິ ະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິ າ ອະນມຸ ດັ ແລະ ປະກາດໃຊ.້ 113 ຮຽບຮຽງໂດຍ: ປທ ແຮງ້ ທອງ ຈອມແຊ່ ເຕນິ

ວທິ ະຍາສາດການເມອື ງ ລະບບົ 11+3+2 ມາດຕາ7 ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບໃນການກ່ ສາ້ ງ - ບາລຸງຄ ການກ່ ສາ້ ງ - ບາລງຸ ຄອາຊີບທກຸ ກ່ ຸມ ເປນັ ຄວາມຮບັ ຜດິ ຊອບຂອງການລດັ ຖະບານ ຊ່ ງຶ ແມ່ ນວທິ ະຍາໄລຄ ຫື ສະ ຖາບນັ ການສກຶ ສາອ່ ນື ໆ ຂອງລດັ ທ່ ໄີ ດຮ້ ບັ ການມອບໝາຍໃຫຈ້ າກກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິ າປະຕບິ ດັ ໜາ້ ທ່ ີ ກ່ ສາ້ ງ ແລະ ບາລຸງຄ ຕາມແຜນພດັ ທະນາການສກຶ ສາໃນແຕ່ ລະໄລຍະ. ມາດຕາ7 ການຄດັ ເລອື ກຜຮ້ ຽນເປັນຄອາຊບີ ຜສ້ ະໝກັ ຮຽນເປັນຄອາຊີບລະດບັ ຕ່ າງໆ ໃຫປ້ ະຕບິ ດັ ຕາມເງ່ອື ນໄຂ ແລະ ມາດຕະຖານທກີ ະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິ າການດົ . ມາດຕາ8 ທນຶ ການສກຶ ສາສາລບັ ຜຮ້ ຽນເປັນຄອາຊີບ ຜທ້ ່ ີໄດຮ້ ບັ ການຄດັ ເລອື ກເຂາົ້ ຮຽນເປັນຄອາຊບີ ທຸກລະດບັ ໄດຮ້ ບັ ການອຸ ດໜນທຶນການສກຶ ສາຈາກລດັ ຖະບານ ຕາມລະດບັ ຊນັ້ ຮຽນ ແລະ ພາຍຫງັ ຮຽນຈບົ ຫກັ ສດວຊິ າຊບີ ຄແລວ້ ຜກ້ ່ ຽວຕອ້ ງໄປປະກອບອາຊີບເປັນຄ ຕາມສນັ ຍາ ຜກພນັ ການຮບັ ທນຶ ການສກຶ ສາລະຫວ່ າງຜຮ້ ຽນ ແລະ ອງົ ການບລຫິ ານລດັ ຂນັ້ ທ້ອງຖ່ ນິ ຫື ສະຖານບນັ ການສກຶ ສາທ່ ີ ກ່ ຽວຂອ້ ງ. ມາດຕາ9 ທນຶ ການສກຶ ສາສາລບັ ຜຮ້ ຽນເປນັ ຄອາຊບີ ຜທ້ ່ ໄີ ດຮ້ ບັ ການຄດັ ເລອື ກເຂາົ້ ຮຽນເປັນຄອາຊີບທກຸ ລະດບັ ໄດຮ້ ບັ ການອຸດໜນທນຶ ການສກຶ ສາຈາກລດັ ຖະບານ ຕາມລະດບັ ຊນັ້ ຮຽນ ແລະ ພາຍຫງັ ຮຽນຈບົ ຫກັ ສດວຊິ າອາຊບີ ຄຸແລວ້ ຜກ້ ່ ຽວຕອ້ ງໄປປະກອບອາຊບີ ເປັນຄ ຕາມສນັ ຍາ ຜກພນັ ການຮບັ ທນຶ ການສກຶ ສາລະຫວ່ າງຜຮ້ ຽນ ແລະ ອງົ ການບລຫິ ານລດັ ຂນັ້ ທ້ອງຖ່ ນິ ຫລື ສະຖາບນັ ການສກຶ ສາທ່ ີ ກ່ ຽວຂອ້ ງ. ຄາຖາມຄນົ້ ຄວ້ າ 1. ອາຊບີ ຄມີຈກັ ຂນັ້ ?ຄຂື ນັ້ ໃດແດ່ ? 2. ພະນກັ ງານ - ລດັ ຖະກອນແມ່ ນໃຜ? 3. ຮບແບບການກ່ ສາ້ ງ - ບາລຸງຄມີຈກັ ຮບແບບພນື້ ຖານຄື ຮບແບບໃດແດ່ ? ໝວດທ3ີ ການບນັ ຈ,ຸ ສັບຊອ້ ນ ແລະ ຄຸ ມ້ ຄອງຄ ມາດຕາ 10 ເງ່ອື ນໄຂາກນບນັ ຈຄຸ ຜທ້ ່ ີຮຽນຈບົ ຄອາຊບີ ຫື ຜທ້ ່ ຮີ ຽນຈບົ ວຊິ າສະເພາະສາຂາອ່ ນື ລວ້ ນແຕ່ ມີສດິ ສະໝກັ ປະກອບອາຊບີ ເປນັ ຄ ໂດຍ ການຄດັ ເລອື ກຕາມເງ່ອື ນໄຂ. ມາດຕະຖານ ແລະ ຄວາມຕອ້ ງການຕວົ ຈງິ ທ່ ີກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິ າ ການດົ . ການບນັ ຈຸ ຫື ຮບັ ຄໃໝ່ ທກຸ ກ່ ຸມໃຫປ້ ະຕບິ ດັ ໜ່ ງຶ ຄງັ້ ຕ່ ໜ່ ງຶ ສກົ ຮຽນໂດຍການດົ ເອາົ ວນັ ທີ 1 ເດອື ນສ່ ງິ ຫາຂອງທຸກປີເປັນ ວນັ ເລ່ ມີ ຕນົ້ ເຂາົ້ ເປັນຄໃໝ່ ຢ່ າງເປັນທາງການ. ມາດຕາ 11 ອດັ ຕາສ່ ວນການບນັ ຈຄຸ ກ່ ຸມ 1 ໃຫບ້ ນັ ຈຕຸ າມອດັ ຕາສ່ ວນ ຄ 1 ຄນົ ຕ່ ນກັ ຮຽນ 15 ຄນົ . ກ່ ຸມ 2 ໃຫບ້ ນັ ຈຕຸ າມອດັ ຕາສ່ ວນ ຄ 1 ຄນົ ຕ່ ນກັ ຮຽນ 34 ຄນົ . 114 ຮຽບຮຽງໂດຍ: ປທ ແຮງ້ ທອງ ຈອມແຊ່ ເຕນິ

ວິທະຍາສາດການເມອື ງ ລະບບົ 11+3+2 ກ່ ຸມ 3 ໃຫບ້ ນັ ຈຕຸ າມອດັ ຕາສ່ ວນ ຄ 1 ຄນົ ຕ່ ນກັ ຮຽນ 30 ຄນົ . ກ່ ຸມ 4 ໃຫບ້ ນັ ຈຕຸ າມອດັ ຕາສ່ ວນ ຄ 1 ຄນົ ຕ່ ນກັ ຮຽນ 25 ຄນົ . ກ່ ຸມ 5 ໃຫບ້ ນັ ຈຕຸ າມອດັ ຕາສ່ ວນ ຄ 1 ຄນົ ຕ່ ນກັ ຮຽນ 20 ຄນົ . ກ່ ຸມ 6 ໃຫບ້ ນັ ຈຕຸ າມອດັ ຕາສ່ ວນ ຄ 1 ຄນົ ຕ່ ນກັ ຮຽນ 30 ຄນົ . ມາດຕາ12 ການຝຶກງານຂອງຄໃໝ່ ຜທ້ ່ ີຮຽນຈບົ ຄອາຊບີ ຈະໄດຮ້ ບັ ການບນັ ຈເຸ ປັນຄ ໂດຍບ່ ຜ່ ານໄລຍະຝຶກງານ; ຜທ້ ່ ີຮຽນຈບົ ວຊິ າສະເພາະສາຂາອ່ ນື ຈະໄດຜ້ ່ ານການຝຶກງານເປັນເວລາ 9 ເດອື ນ ຫື ໜ່ ງຶ ສກົ ຮຽນ ເພ່ ອື ເລ່ ອື ນເປັນຄສມົ ບນ. ໃນກລະນີບ້ ່ ຜ່ ານການປະເມນີ , ຄໃໝ່ ມສີ ດິ ສບຶ ຕ່ ຝຶກງານອກີ 4 ເດອື ນ ແລວ້ ຈະໄດຮ້ ບັ ການປະເມນີ ຄນື ເປັນຄງັ້ ສຸ ດທາ້ ຍ ເພ່ ອື ທດົ ສອບຄວາມຮຄ້ ວາມ ສາມາດ ແລະ ການປະພດຶ ທາງດາ້ ນຄຸນສມົ ບດັ ແລະ ການສດິ ສອນ; ຜທ້ ່ ີຢ່ ໃນໄລຍະຝຶກງານຈະບ່ ມີສດິ ດາລງົ ຕາແໜ່ ງ ບລຫິ ານປະເພດຕ່ າງໆ ບ່ ອານຸຍາດໃຫໄ້ ປຮຽນຕ່ ພາຍໃນ ຫື ຕ່ າງປະເທດ ແລະ ບ່ ອະນຸຍາດໃຫໄ້ ປປະຈາການຢ່ ບ່ ອນ ອ່ ນື . ມາດຕາ 13 ການຄມຸ ້ ຄອງຄ ໂດຍມີການແບ່ ງຂນັ້ ຄມຸ ້ ຄອງລະຫວ່ າງສນກາງ ແລະ ຄໄດຮ້ ບັ ການຄຸມ້ ຄອງຕາມລະບບົ ການຈດັ ຕງັ້ ຂອງລດັ ທອ້ ງຖ່ ນິ . ໝວດທີ 4 ນະໂຍບາຍ, ເງນິ ເດອື ນ ແລະ ສະຫວດັ ດກີ ານ ມາດຕາ 14 ນະໂຍບາຍຕ່ ຄ ຄມສີ ດິ ໄດຮ້ ບັ ນະໂຍບາຍດາ້ ນຕ່ າງໆ, ຕາມກດົ ໝາຍ ແລະ ລະບຽບການຂອງລດັ ຄກື ບັ ລດັ ຖະກອນບລຫິ ານ ທ່ ວົ ໄປ. ນອກຈາກນນັ້ ຄຍງັ ໄດຮ້ ບັ ການປະຕບິ ດັ ໜາ້ ໂຍບາຍສະເພາະບາງດາ້ ນຄ:ື ຖານາທາງດາ້ ນວຊິ າການ (ຕາແໜ່ ງ ວຊິ າການ ແລະ ນາມມະຍດົ ) ກຽດສງັ ສໃີ ນສງັ ຄມົ , ຊີວດິ ການເປັນຢ່ , ການຍອ້ ງຍ, ການລາພກັ ແລະ ຮບັ ເບຍັ້ ບານານ. ສາລບັ ຄປະຕບິ ດັ ໜາ້ ທ່ ີ ຢ່ ເຂດທຸລະກນັ ດານຫ່ າງໄກສອກຫີກ ຈະໄດຮ້ ບັ ການປະຕບິ ດັ ນະໂຍບາຍພເິ ສດຈາກ ລດັ ຖະບານ. ມາດຕາ 15. ໂຄງສາ້ ງເງນິ ເດອື ນຄ ຄ ມີ ໂຄງສາ້ ງເງນິ ເດອື ນສະ ເພາະ ຊ່ ງຶ ປະກອບມີ : 5 ຊນັ້ , 95 ຂນັ້ ແລະ 95 ດດັ ສະນີ ດງັ້ ນີ້ - ຊນັ້ ທີ I ປະກອບດວ້ ຍ 25 ຂນັ້ , ແຕ່ ດດັ ສະນີ້ 156 ເຖງິ 306 - ຊນັ້ ທີ II ປະກອບດວ້ ຍ 15 ຂນັ້ , ແຕ່ ດດັ ສະນີ້ 209 ເຖງິ 365 - ຊນັ້ ທີ III ປະກອບດວ້ ຍ 15 ຂນັ້ , ແຕ່ ດດັ ສະນີ້ 260 ເຖງິ 472 - ຊນັ້ ທີ IV ປະກອບດວ້ ຍ 15 ຂນັ້ , ແຕ່ ດດັ ສະນີ້ 308 ເຖງິ 538 - ຊນັ້ ທີ V ປະກອບດວ້ ຍ 25 ຂນັ້ , ແຕ່ ດດັ ສະນີ້ 389 ເຖງິ 859 ມາດຕາ16. ການຈດັ ເຂາົ້ ຊນັ້ -ຂນັ້ ເງນິ ເດອື ນຂອງຄ ຄໃຫມ່ ທກຸ ຄນົ ຈະໄດຮ້ ບັ ການບນັ ຈຸ ເຂາົ້ ຊນັ້ ຫນ່ ງຶ ຕາມປະກາສະນຍິ ະບດັ ແລະ ວຸດທກິ ານສກຶ ສາດ່ ງັ ນ:ີ້ 115 ຮຽບຮຽງໂດຍ: ປທ ແຮງ້ ທອງ ຈອມແຊ່ ເຕນິ

ວທິ ະຍາສາດການເມອື ງ ລະບບົ 11+3+2 1. ຊນັ້ ຕນົ້ ແລະ ທຽບເທ່ າົ : ເລ່ ມີ ຕນົ້ ຊນັ້ 1 ຂນັ້ 1 ເຖງິ 4 , ດດັ ສະນີ 1 56 ເຖງິ 166. 2. ຊນັ້ ນາງ ເເລະ ທຽບເທ່ າົ : ເລ່ ມີ ຕນົ້ ຂນັ້ 1 ຂນັ້ 7 ເຖງິ 9, ດດັ ຊະ ນີ 180 ເຖງິ 190. 3. ຊນັ້ ສງ ຫື ອະນຸປະລນິ ຍາ ແລະ ທຽບເທ່ າົ ເລ່ ມີ ຕນົ້ ຊນັ້ 1, ຂນັ້ 13 ເຖງິ 15, ດດັ ສະ ນີ 2 12 ເຖງິ 226. 4. ປະລນິ ຍາຕີ ແລະ ທຽບເທ່ າົ ເລ່ ມີ ຕນົ້ ຊນັ້ 1, ຂນັ້ 16 ເຖງິ 17, ດດັ ສະນີ 233 ເຖງິ 240. 5. ເໜອື ປະລນິ ຍາຕີ ເລ່ ມີ ຕນົ້ ຊນັ້ 1, ຂນັ້ 17 ເຖງິ 18, ດດັ ສະນີ 240ເຖງິ 247. 6 ປະລນິ ຍາໂທ ແລະ ທຽບເທ່ າົ : ເລ່ ມີ ຕນົ້ ຊນັ້ 1, ຂນັ້ 18 ເຖງິ 19, ດດັ ສະ ນີ 247 ເຖງິ 254. 7. ເຫນອື ປະລນິ ຍາ ໂທ ເລ່ ມີ ຕນົ້ ຊນັ້ 1, ຂນັ້ 19 ເຖງິ 20, ດດັ ສະນີ 254 ເຖງິ 261. 8. ປະລນິ ຍາເອກ ແລະ ທຽບເທ່ າົ ເລ່ ມີ ຕນົ້ ຊນັ້ 1, ຂນັ້ 21 ເຖງິ 22, ດດັ ສະນ2ີ 70 ເຖງິ 279. 9. ເໜອື ປະລນິ ຍາເອກ : ເລ່ ມີ ຕນົ້ ຊນັ້ 1, ຂນັ້ 22 ເຖງິ 23, ດດັ ສະນີ 279 ເຖງິ 288. ຄທ່ ໄີ ດຮ້ ບັ ຕາແໜ່ ງວຊິ າການ ແລະ ນາມມະຍດົ ຖານເງນີ ເດອື ນຂອງຜກ້ ່ ຽວຈະປັບປ່ ຽນໄປຕາມຊນັ້ - ຂນັ້ ເງນິ ເດອື ນຂອງຄຕາມແຕ່ ລະກລະນີ; ສ່ ວນການຄດິ ໄລ່ ແລະ ການທຽບຊນັ້ - ຂນັ້ ເງນິ ເດອື ນຂອງຄມອບໃຫກ້ ະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິ າ ເປັນຜແ້ ນະນາລະອຽດ. ມາດຕາ 17 ການການດົ ເວລາປະຕບິ ດັ ຫນາ້ ທ່ ຂີ ອງຄ ທກຸ ຄນົ ປະຕບິ ດັ ຫນາ້ ທ່ ີຕາມວນັ ເວລາລດັ ຖະກອນ ຄກື ບັ ລດັ ຖະກອນທ່ ວົ ໄປ ໂດຍການດົ ຊ່ ວົ ໂມງສອນຕວົ ຈງິ ດ່ ງັ ນ:ີ້ ກ່ ຸມ1 ອາທດິ ໜ່ ງຶ ບ່ ໃຫເ້ ກນີ 30 ຊ່ ວົ ໂມງ. ກ່ ຸມ2 ອາທດິ ໜ່ ງຶ ບ່ ໃຫເ້ ກນີ 25 ຊ່ ວົ ໂມງ. ກ່ ຸມ3 ອາທດິ ໜ່ ງຶ ບ່ ໃຫເ້ ກີນ 18 ຊ່ ວົ ໂມງ. ກ່ ຸມ4 ອາທດິ ໜ່ ງຶ ບ່ ໃຫເ້ ກນີ 16 ຊ່ ວົ ໂມງ. ກ່ ຸມ5 ອາທດິ ໜ່ ງຶ ບ່ ໃຫເ້ ກີນ 14 ຊ່ ວົ ໂມງ. ກ່ ຸມ6 ອາທດິ ໜ່ ງຶ ບ່ ໃຫເ້ ກນີ 12 ຊ່ ວົ ໂມງ. ກ່ ຸມ7 ອາທດິ ໜ່ ງຶ ບ່ ໃຫເ້ ກນີ 8 ຊ່ ວົ ໂມງ. ກ່ ຸມ8 ອາທດິ ໜ່ ງຶ ບ່ ໃຫເ້ ກນີ 6 ຊ່ ວົ ໂມງ. ສ່ ວນເວລາລດັ ຖະການທ່ ຍີ ງັ ເຫອື ຈາກການສດິ ສອນ ໃຫໃ້ ຊເ້ ປັນເວລາຄນົ້ ຄວ້ າ, ແຕ່ ງບດົ ສອນ ກວດບດົ ຮຽນ, ເຮດັ ວຽກງານບລບິ ານ ແລະ ປະຕບິ ດັ ກດິ ຈະກາອ່ ນື ໆ ທ່ ີຮບັ ໃຊກ້ ານຮຽນ ການສອນ ກລະນີ ຄປະຕບິ ດັ ຫນາ້ ທ່ ີ ສດິ ສອນເກີນ ເວລາທ່ ີໄດກ້ ານດົ ຕ່ ອາທດິ ນນັ້ ໃຫຄ້ ດິ ໄລ່ ເປັນຊ່ ວົ ໂມງເພ່ ີມໂດຍມອບໃຫ້ ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິ າ ການດົ ລະອຽດຄ່ າແຮງງານເພ່ ມື ໃຫຄ້ ຕາມກ່ ຸມອາຊບີ ຄ ແລະ ຕາມວຸດທກິ ານສກຶ ສາຂອງຄແຕ່ ລະຄນົ . ມາດຕາ 18. ການປະເມນີ ຜນົ ງານຂອງຄ ຄທຸກຄນົ ຈະໄດຮ້ ບັ ການຕລີ າຄາ ປະເມີນຜນົ ງານ ໃນແຕ່ ລະສກົ ຮຽນ ໂດຍຜ່ ານຄະນະກາມະການທ່ ໄີ ດຮ້ ບັ 116 ຮຽບຮຽງໂດຍ: ປທ ແຮງ້ ທອງ ຈອມແຊ່ ເຕນິ

ວທິ ະຍາສາດການເມອື ງ ລະບບົ 11+3+2 ການແຕ່ ງຕງັ້ ຢ່ ສະຖາບນັ ການສກຶ ສາແຕ່ ລະແຫ່ ງ ຊ່ ງຶ ຄຈະໄດຮ້ ບັ ການຕລີ າຄາໂດຍຈດັ ປະເພດດ່ ງັ ນ:ີ້ - ປະເພດ 1: ດ.ີ - ປະເພດ 2: ກາງ. - ປະເພດ 3 : ອ່ ອນ. ສ່ ວນເງ່ອື ນໄຂ, ມາດຕະຖານ ແລະ ວທິ ີການປະເມີນຜນົ ງານຂອງຄມອບໃຫກ້ ະ ຊວງສກຶ ສາ ທກິ ານ ແລະ ກລິ າ ເປັນຜກ້ ານດົ ຢ່ າງລະອງດ ເພ່ ອື ໃຫມ້ ຄີ ວາມເປນັ ເອກະພາບ, ໂປ່ ງໃສ່ ແລະ ຍຸຕທິ າໃນຂອບເຂດທ່ ວົ ປະເທດ. ມາດຕາ 19. ການເລ່ ອື ນຊນັ້ - ຂນັ້ ເງນິ ເດອື ນຂອງຄ ຄທຸກກ່ ຸມຈະໄດຮ້ ບັ ການພຈິ າລະນາ ໃຫມ້ ກີ ານ ເລ່ ອື ນ ຫື ຂນຶ້ ຊນັ້ - ຂນັ້ ເງນິ ເດອື ນໃຫ້ສງຂນຶ້ ໃນແຕ່ ລະປີ ໂດຍອງີ ຕາມການປະເມນີ ຜນົ ງານທ່ ຖີ ກື ຈດັ ເປັນປະເພດ ຕາມທ່ ີໄດກ້ ານດົ ໄວ້ ໃນມາດຕາ 18 ຂອງດາລດັ ສະບບັ ນີ້ ຊ່ ງຶ ມີ ຫກັ ການລວມ ດ່ ງັ ນ:ີ້ - ຄປະ ເພດ 1: ຫນ່ ງຶ ປີຕ່ ຫນ່ ງຶ ຂນັ້ - ຄປະ ເພດ 2: ສອງປີ ຕ່ ຫນ່ ງຶ ຂນັ້ - ຄປະເພດ 3: ໃຫຢ້ ຸດເຊາົ ການສດິ ສອນ ແລະ ໂອນຍາ້ ຍໄປຮບັ ໜາ້ ທ່ ອີ ່ ນື ຕາມຄວາມເໝາະສມົ ຫື ອາດຈະ ລບຶ ຊ່ ອື ອກຈາກບນັ ຊລີ ດັ ຖະກອນຄ. ມາດຕາ 20 ເງນິ ອຸ ດໜນຕາແໜ່ ງຄ ຄຜທ້ ່ ີໄດຮ້ ບັ ການແຕ່ ງຕງັ້ໃຫດ້ າລງົ ຕາແໜ່ ງບລຫິ ານປະເພດຕ່ າງໆ ມີສດິ ໄດຮ້ ບັ ເງນິ ອຸດໜນຕາແໜ່ ງຄກີ ບັ ຕາ ແໜ່ ງລດັ ບລຫິ ານທ່ ວົ ໄປ. ຄຜທ້ ່ ີໄດຮ້ ບັ ຕາແໜ່ ງວຊິ າການຄ ແລະ ນາມມະຍດົ ຄ ຈະໄດຮ້ ບັ ເງນິ ອຸດໜນຕາມນະໂຍບາຍຂອງລດັ ຖະບານ. ມາດຕາ 21. ການອຸດບໜນວຊິ າຊບີ ຄ ຄທ່ ີສອນຢ່ ໂຮງຮຽນ ແລະ ສະຖາບນັ ການສກຶ ສາປະເພດຕ່ າງໆ ໄດຮ້ ບັ ເງນິ ອຸ ດໜນວຊິ າ ຊບີ ຄຕາມຊນັ້ ການ ສອນ ຊ່ ງຶ ມີລາຍລະອຽດດ່ ງັ ນ:ີ້ 1 ຄທ່ ີສອນໃນໂ ຮງຮຽນວຊິ າຊບີ ຊນັ້ ສງ, ວທິ ະຍາໄລ ແລະ ມະຫາວທິ ະຍາໄລໄດຮ້ ບັ ການນອຸ ດຫນນ10% ຂອງເງນິ ເດອື ນພນື້ ຖານ. 2. ຄທ່ ອີ ອນ ໃນໂຮງຮຽນວຊິ າຊບີ , ໂຮງຮຽນວຊິ າສະເພາະຊນັ້ ຕນົ້ ແລະ ຊນັ້ ກາງໄດຮ້ ບັ ການ ອຸດໜນ15% ຂອງເງນິ ເດອື ນພນື້ ຖານ; 3. ຄທ່ ສີ ອນຊນັ້ ມດັ ທະຍມົ ສກຶ ສາ ໄດຮ້ ບັ ການອຸດຫນນ 20% ຂອງເງນິ ເດອື ນພນື້ ຖານ, 4. ຄທ່ ສີ ອນຊນັ້ ປະຖມົ ແລະ ອະນຸບານສກຶ ສາ ໄດຮ້ ບັ ການອຸດໜນ 25 %ຂອງເງນິ ເດອື ນພນື້ ຖານ ມາດຕາ 22, ການຍອ້ ງຍຄ ຄຜປ້ ະຕບິ ດັ ຫນາ້ ທ່ ີວຽກ ງານ ມຜີ ນົ ງານດເີ ດ່ ນັ ແລະ ມີຄນຸ ງາມຄວາມດຈີ ະໄດຮ້ ບັ ການຍອ້ ງຍດວ້ ຍຮບການ ຕ່ າງໆ ຕາມນະໂຍບາຍຂອງລດັ ຖະບານ. 117 ຮຽບຮຽງໂດຍ: ປທ ແຮງ້ ທອງ ຈອມແຊ່ ເຕນິ

ວທິ ະຍາສາດການເມອື ງ ລະບບົ 11+3+2 ມາດຕາ 23. ການບາລຸງຍກົ ລະດບັ ອາຊບີ ຄ ຄທຸກຄນົ ມສີ ດິ ໄດຮ້ ບັ ທຶນການສກຶ ສາຈາກ ລດັ ຖະບານ ເພ່ ອື ບາລງຸ ຍກົ ລະດບັ ວຊິ າຊີບຂອງຕນົ ດວ້ ຍຮບແບບ ຕ່ າງໆ ທງັ ໄລຍະສນັ້ , ໄລຍະຍາວ ຢ່ ພາຍໃນ, ຕ່ າງປະເທດ ຕາມຄວາມສາມມາດ ແລະ ເງ່ອື ນໄຂຕວົ ຈງິ ຂອງຄແຕ່ ລະຄນົ , ນອກຈາກນີ້ ຄຍງັ ມີສດິ ໄດຮ້ ບັ ການບາລງຸ ຍກົ ລະດບັ ດາ້ ນທດິ ສະດີ ການເມອື ງ ໃນຍາມພກັ ສນິ້ ປີຮຽນ ຫື ເວລາທ່ ເີ ຫມາະ ສມົ ໃນແຕ່ ລະປີ. ມາດຕາ 24. ການຍກົ ຍາ້ ຍຄ ການຍກົ ຍາ້ ຍຫນາ້ ທ່ ີ ແລະ ບ່ ອນປະຈາການຂອງຄ ໃຫປ້ ະຕບິ ດັ ດ່ ງັ ນີ້ 1. ຍກົ ຍາ້ ຍຕາມຄວາມຕອ້ ງການຂອງວຽກງານ. 2. ຍກົ ຍາ້ ຍຕາມການຮອ້ ງຂທ່ ີມີເຫດຜນົ ອນັ ສມົ ຄວນ. 3 ຍກົ ຍາ້ ຍດວ້ ຍເຫດຜນົ ທາງວໄິ ນ. ມາດຕາ 25. ການລາພກັ ການຂອງຄ ຄທຸກຄນົ ມສີ ດິ ລາພກັ ລດັ ຖະການໄດ້ ຕາມກດົ ໝາຍວ່ າດວ້ ຍແຮງງານ ແລະ ຕາມດາລດັ ວ່ າດວ້ ຍລະບຽບຄມຸ ້ ຄອງລດັ ຖະກອນ ແຫ່ ງ ສປປ ລາວ ໄດກ້ ານດົ ໄວ້ ຄກື ບັ ລດັ ຖະກອນທ່ ວົ ໄປ ນອກຈາກນີ້ ຄຍງັ ມີສດິ ລາພກັ ປະຈາປີ ເປນັ ເວລາ ສອງເດອື ນ ໂດຍຖເື ອາົ ເວລາພກັ ສນິ້ ປີຮຽນ. ມາດຕາ 26. ການຮບັ ເບຍ້ ບານານຂອງຄ ຄທກຸ ຄນົ ມີສດິ ໄດຮ້ ບັ ນະໂຍບາຍຮບັ ເບຍ້ ບານານ ເມ່ ອື ເຖງິ ອາຍຸກະສຽນ ແລະ ປີການຄບົ ຖວ້ ນຕາມດາລດັ ວ່ າ ດວ້ ຍລະບຽບຄມຸ ້ ຄອງລດັ ຖະກອນ ແຫ່ ງ ສປປ ລາວ ໄດກ້ ານດົ . ນອກຈາກນີ້ ຄທ່ ມີ ີຄວາມຮຄ້ ວາມສາມາດ ແລະ ປະສບົ ການສງໃນການສດິ ສອນ, ມີສຸຂະພາບແຂງແຮງ, ການຈດັ ຕງັ້ ມຄີ ວາມຕອ້ ງການ ແລະ ຜກ້ ່ ຽວກມີຄວາມສະໝກັ ໃຈສບື ຕ່ ປະກອບສ່ ວນສດິ ສອນ ກສາມາດຕ່ ອາຍຸເປນັ ລດັ ຖະກອນຄໄດ້ ແຕ່ ບ່ ເກນີ ສບິ ປີ. ມາດຕາ 27. ການສນິ້ ສຸດການເປນັ ລດັ ຖະກອນຄ ຄຜຫ້ ນ່ ງຶ ຈະ ສນິ້ ສຸດການເປັນລດັ ຖະກອນ ໃນກລະນີ ດ່ ງັ ນີ້ 1. ຮບັ ເບຍ້ ບານານ. 2. ລາອອກ ຮບັ ເບຍ້ ບາ ນດັ . 3. ຖກື ຍກົ ຍາ້ ຍໄປປະຈາການຢ່ ຂະເເຫນງການອ່ ນື . 4. ຖກື ໄລ່ ອອກຍອ້ ນເຫດຜນົ ຕ່ າງໆ. 5 ເສຍຊວີ ດິ . ໝວດທີ 5 ວໄິ ນຂອງຄ ມາດຕາ 28. ການປະພດຶ ຂອງຄ ຄທຸກຄນົ ນອກຈາກປະຕບິ ດັ ຕາມຫນາ້ ທ່ ີ, ສດິ ແລະ ພນັ ທະທ່ ີໄດກ້ ານດົ ໃນກດົ ໝາຍ ວ່ າດວ້ ຍ ການສກຶ ສາ 118 ຮຽບຮຽງໂດຍ: ປທ ແຮງ້ ທອງ ຈອມແຊ່ ເຕນິ

ວິທະຍາສາດການເມອື ງ ລະບບົ 11+3+2 ແລວ້ ຍງັ ຈະຕອ້ ງປະພດຶ ຕນົ ດ່ ງັ ນ:ີ້ 1. ເປນັ ແບບຢ່ າງທ່ ີດີ ໃຫຜ້ ຮ້ ຽນ ແລະ ສງັ ຄມົ ທ່ ວົ ໄປ ທາງດາ້ ນການເມອື ງແນວຄດິ , ຄຸນສມົ ບດັ , ທດັ ສະນະ ຫກັ ໝນັ້ , ການເວາົ້ ຈາປາໄສ ແລະ ຄວາມສຸພາບຮຽບຮອ້ ຍ. 2. ມຈີ ນັ ຍາບນັ ຂອງການເປັນຄ ແລະ ມຄີ ວາມຍຸຕທິ າ. 3. ມີຄວາມຊ່ ສື ດັ ສຸດຈະລດິ ແລະ ຄວາມ ໂປ່ ງໃສ ໃນອາຊບີ . 4. ມຄີ ວາມເອອື້ ເຟອື້ ເຜ່ ອື ແຜ່ - ຮກັ ແພງ, ເຄາົ ລບົ ນບັ ຖື ແລະ ໃຫກ້ ຽດຜຮ້ ຽນ. ມາດຕາ 29. ຂຫາ້ ມສາລບັ ຄ ນອກຈາກຂຫ້ າ້ ມສາລບັ ຄ ທ່ ໄີ ດກ້ ານດົ ໄວໃ້ ນກົດຫມາຍວ່ າດວ້ ຍການສກຶ ສາແລວ້ ຄຍງັ ມຂີ ຫ້ າ້ ມ ເພ່ ີມເຕມີ ດ່ ງັ ນ:ີ້ 1. ຫາ້ ມພວົ ພນັ ກບັ ສ່ ງິ ເສບຕດິ ແລະ ອາບາຍະມຸກຕ່ າງໆ. 2. ຫາ້ ມເປີດການສອນເພ່ ີມເປນັ ການສ່ ວນຕວົ ໂດຍບໄ່ ດ້ ຮບັ ການນຍຸ າດ ຈາກການຈດັ ຕງັ້ . 3. ຫາ້ ມໃຊຖ້ ານະການເປນັ ຄເພ່ ອື ຂ່ ມົ ຂ່ ຫບື ງັ ຄບັ ຜຮ້ ຽນໃນທຸກຮບແບບ. 4 ຫາ້ ມກະທາສ່ ງິ ທ່ ີຜດິ ຕ່ ຮດີ ຄອງ ປະເພນຂີ ອງຊາດ. 5 ຫາ້ ມໂຄສະນາເຜຍີ ແຜ່ ສ່ ງິ ທ່ ີເປັນໄພຕ່ ສງັ ຄມົ ແລະ ປະເທດຊາດ. ຄຜທ້ ່ ີກະທາຜດິ ຕາມຂຫ້ າ້ ມຂອ້ ງເທງິ ຈະຖກື ສາຫວດກວດກາ. ປະຕບິ ດັ ວໄິ ນ ຫື ຖກື ລງົ ໂທດສະຖານເບາົ ຫື ໜກັ ແລວ້ ເເຕ່ ລະກ່ ລະນີ ຕາມທ່ ີໄດກ້ ານດົ ໄວໃ້ ນ ກດົ ໝາຍວ່ າ. ໝວດທີ 6 ບດົ ບນັ ຍດັ ສຸດທາ້ ຍ ມາດຕາ 30. ການຈດັ ຕງັ້ ປະຕບິ ມອບໃຫກ້ ະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິ າ ອອກບດົ ແນະນາລະອຽດໃນການຈດັ ຕງັ້ ປະຕບິ ດັ ດາລດັ ສະບບັ ນີ້ ແລະ ອອກຂຕ້ ກົ ລງົ ກ່ ຽວກບັ ການຄຸມ້ ຄອງຄ ທ່ ປີ ະ ຕບິ ດັ ໜາ້ ທ່ ີສດິ ສອນ ຢ່ ສະຖານທ່ ີການສກຶ ສາພາກເອກະຊນົ . ບນັ ດາກະຊວງ, ອງົ ການທຽບເທ່ າົ ກະຊວງ, ອງົ ການປົກຄອງທອ້ ງຖ່ ນິ ທກຸ ຂນັ້ , ສະຖານທ່ ກີ ານສກຶ ສາທຸກແຫ່ ງ ຈ່ ງົ ຮບັ ຮ້ ແລະ ຈດັ ຕງັ້ ປະຕບິ ດັ ດາລດັ ສະບບັ ນຢີ້ ່ າງເຂມັ້ ງວດ, ເປນັ ຮບປະທາ ແລະ ມປີ ະສດິ ທຜິ ນົ , ມາດຕາ 3 1. ຜນົ ສກັ ສດິ ດາລດັ ສະບບັ ນີ້ ມຜີ ນົ ສກັ ສດິ ນບັ ເເຕ່ ວນັ ລງົ ລາຍເຊ່ ນັ ເປັນຕນົ້ ໄປ ຂກ້ ານດົ ແລະ ບດົ ບນັ ຍດັ ໃດທ່ ີຂດັ ກບັ ດາ ລດັ ສະບບັ ນີ້ ລວ້ ນເເລວ້ ເເຕ່ ຖກື ຍກົ ເລກີ . 119 ຮຽບຮຽງໂດຍ: ປທ ແຮງ້ ທອງ ຈອມແຊ່ ເຕນິ

ວທິ ະຍາສາດການເມອື ງ ລະບບົ 11+3+2 120 ຮຽບຮຽງໂດຍ: ປທ ແຮງ້ ທອງ ຈອມແຊ່ ເຕນິ

ວທິ ະຍາສາດການເມອື ງ ລະບບົ 11+3+2 121 ຮຽບຮຽງໂດຍ: ປທ ແຮງ້ ທອງ ຈອມແຊ່ ເຕນິ