เลือกตั้ง62ขอนแก่น

100 การศึกษาความเคล่ือนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกต้ังสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดขอนแก่น ขณะทจ่ี งั หวดั ขอนแกน่ มบี ตั รเสยี ถงึ รอ้ ยละ 5.35 มากกวา่ ทคี่ าดไวค้ อื รอ้ ยละ 2 บตั รเสยี ในเขต 5 มจี �ำนวน สูงสุดคือรอ้ ยละ 6.71 สว่ นบัตรเสียในเขต 1 มีจ�ำนวนนอ้ ยที่สดุ คือรอ้ ยละ 3.27 เชน่ เดียวกับผู้มาใชส้ ทิ ธิ ลงคะแนนไม่เลือกผู้สมัครผู้ใดมากที่สุดอยู่ในเขต 1 คือ ร้อยละ 1.95 ข้อมูลต่อไปน้ีจะเป็นการวิเคราะห์ รายเขตเลือกตง้ั เขตเลือกตั้งที่ 1 ก. การใช้สทิ ธเิ ลอื กตงั้ ลำ� ดับ รายการ จ�ำนวน คิดเป็นร้อยละ 1 ผู้มีสิทธิเลือกตั้งตามบัญชรี ายชอ่ื ผู้มสี ิทธเิ ลือกตง้ั (คน) 154,695 ผ้มู ีสทิ ธเิ ลอื กตง้ั ท่มี าแสดงตน (คน) 119,339 77.14 2 บัตรดี (บตั ร) 113,108 94.78 บตั รเสีย (บตั ร) 3,903 3.27 บัตรไมเ่ ลอื กผู้สมัครผ้ใู ด (บัตร) 2,328 1.95 ข. ผลคะแนนเลือกตั้ง (แสดงผลเฉพาะ 10 อันดับแรก) หมายเลข ชือ่ -นามสกลุ สังกดั พรรค ได้คะแนน 2 นายฐติ ินนั ท์ แสงนาค อนาคตใหม่ 38,717 10 นายจกั รนิ พฒั นด์ �ำรงจติ ร เพอื่ ไทย 29,396 1 พลงั ประชารฐั 21,935 11 นายภพธร แก้วขนั ชาตไิ ทยพัฒนา 5,325 12 นางลกั ษณา แกล้วกล้าหาญ ประชาธิปัตย์ 5,014 20 เศรษฐกจิ ใหม่ 4,656 5 นายจติ ติ เชดิ ชู เสรรี วมไทย 2,977 13 นายสวาท ฮาดภักดี รวมพลังประชาชาติไทย 18 พ.ต.อ.กติ ตกิ รู กาญจนสกุล ภูมิใจไทย 697 4 นายวฑิ รู ย์ กมลนฤเมธ เพอื่ ไทยพัฒนา 581 นายบญุ คง ดวงจันคา 320 ร.ต.เรอื งชยั พลเสนา

101 ทงั้ นี้ คะแนนทแ่ี สดงตวั เลขไมต่ รงกนั ระหวา่ งคะแนนทป่ี ระกาศบนเวบ็ ไซตข์ อง กกต. สว่ นกลาง กับคะแนนที่ผู้วิจัยค�ำนวณจากแฟ้มประจ�ำหน่วยเลือกต้ังด้วยตนเอง พิจารณาเทียบเคียงเพียงเฉพาะ 3 อนั ดับแรกดงั นี้ พรรค ผลการเลอื กตง้ั ขอนแกน่ เขต 1 คะแนน พลงั ประชารฐั 1 ผู้สมัคร 21,838 อนาคตใหม่ 2 39,811 ภพธร แก้วขัน 29,425 เพ่อื ไทย 10 ฐิตนิ ันท์ แสงนาค จักริน พัฒน์ด�ำรงจิตร นอกจากน้ี คะแนนของ กกต. จังหวัดจะไม่เผยแพร่คะแนนรายหน่วยเลือกต้ังในท่ีสาธารณะ แต่จะอนุญาตให้ผู้สมัคร ส.ส. ผู้มีส่วนได้เสีย รวมถึง บุคคลอ่ืนๆ ไปย่ืนค�ำร้องเพ่ือขออนุญาตจาก ผู้อ�ำนวยการ กกต.ประจ�ำจังหวัดเพ่ือน�ำไปถ่ายเอกสารเอง หลังจากเสร็จส้ินกระบวนการถ่ายเอกสาร ผู้วิจัยจึงได้แยกคะแนนของทั้งสามอันดับจากคะแนนของผู้ลงคะแนนเลือกต้ังล่วงหน้าและผู้ลงคะแนน จากนอกราชอาณาจักร และคะแนนในระดับต�ำบล ได้แก่ ต�ำบลในเมือง (ครอบคลุมเขตเทศบาล นครขอนแก่น) ต�ำบลบ้านเป็ด และต�ำบลเมอื งเก่า ไดแ้ ก่ คะแนนจากการเลือกต้งั ล่วงหน้าและนอกราชอาณาจักร พรรค ผสู้ มคั ร คะแนน พลังประชารฐั ภพธร แก้วขัน อนาคตใหม่ ฐิตินันท์ แสงนาค 1,352 จักรนิ พัฒนด์ �ำรงจติ ร 7,197 เพอ่ื ไทย 2,291

102 การศึกษาความเคล่ือนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดขอนแก่น ต�ำบลในเมอื ง (คะแนนจากการเลือกตง้ั ในวันท่ี 24 มีนาคม 2562) พรรค ผสู้ มคั ร คะแนน พลงั ประชารฐั ภพธร แกว้ ขนั   อนาคตใหม่ ฐติ นิ ันท์ แสงนาค 12,679 จักรนิ พัฒน์ด�ำรงจติ ร 21,035 เพอ่ื ไทย 15,631 ต�ำบลบา้ นเป็ด (คะแนนจากการเลอื กตงั้ ในวนั ท่ี 24 มนี าคม 2562) พรรค ผูส้ มัคร คะแนน พลังประชารฐั 1 ภพธร แกว้ ขนั   อนาคตใหม่ 2 ฐิตินันท์ แสงนาค 4,804 จกั รนิ พัฒน์ด�ำรงจิตร 7,257 เพื่อไทย 10 7,140

103 ต�ำบลเมอื งเก่า (คะแนนจากการเลือกต้งั ในวนั ท่ี 24 มีนาคม 2562) พรรค ผูส้ มัคร คะแนน พลังประชารฐั 1 ภพธร แก้วขัน  อนาคตใหม่ 2 ฐิตนิ ันท์ แสงนาค 3,003 จักริน พฒั น์ด�ำรงจิตร 4,322 เพอื่ ไทย 10 4,363 ขอ้ สงั เกตจากผลการเลอื กตัง้ มอี ย่างน้อย 3 ประการดังนี้ ประการแรก อุดมการณ์พรรคการเมืองที่ใกล้เคียงกันและความโดดเด่นของ ธนาธร จงึ รงุ่ เรืองกิจ จากความพา่ ยแพข้ องจกั รนิ ท�ำใหห้ นงั สอื พมิ พร์ ะดบั ชาตพิ าดหวั ขา่ ววา่ “ชา้ งลม่ ” ขณะเดยี วกนั ได้กล่าวถึงนายฐิตินันท์ว่าเป็น “แจ็คผู้ฆ่ายักษ์”209 แต่หากพิจารณาฐานเสียงของพรรคเพื่อไทยเขต 1 ในอดตี จะพบวา่ ประชาชนส่วนใหญ่ที่เลือกนายจกั รินเพราะชื่นชมในนโยบายของพรรคเพอื่ ไทย ต้ังแต่ พรรคไทยรักไทยเป็นต้นมา เช่นเดียวกับชื่นชมในจุดยืนพรรคเพื่อไทยท่ีต่อสู้กับระบอบรัฐประหาร ต้ังแต่ปี 2549 อย่างไรก็ตาม ในการเลือกตั้งก่อนหน้าน้ี จักรินไม่ได้เผชิญคู่แข่งจากพรรคที่ประกาศ อดุ มการณป์ ระชาธปิ ไตยแบบเดยี วกนั เชน่ พรรคอนาคตใหมเ่ หมอื นการเลอื กตง้ั คราวน้ี ในการเลอื กตง้ั ใน ปี 2554 จักรินจึงไดค้ ะแนนถึง 53,579 คะแนน ท้งิ ห่างพรรคทป่ี ระกาศตวั ชัดเจนว่าเปน็ ฝ่ายตรงขา้ มกับ พรรคเพอ่ื ไทยรวมกนั เสยี อกี กลา่ วคอื อนั ดบั สอง นายสนุ ทร ลซี ที วน พรรคประชาธปิ ตั ย์ 23,821 คะแนน นายพงษ์เทพ มุสิเกตุ พรรคภูมิใจไทย 4,870 คะแนน และนายไทกร พลสุวรรณ พรรครักษ์สันต ิ 3,580 คะแนน ท�ำนองเดยี วกบั การเลอื กตง้ั ปี 2550 เขต 1 ขณะนน้ั ครอบคลมุ พนื้ ทอ่ี �ำเภอเมอื งขอนแกน่ 209 “ช้างล้มที่ขอนแก่น! “เส่ียเต๋า” ลูกชายมังกรอีสานถูก “อนาคตใหม่” เบียดตกสภา” ผู้จัดการ, 24 มีนาคม 2562 https://mgronline.com/local/detail/9620000029406 (เข้าถึงเมือ่ 24 มนี าคม 2562)

104 การศึกษาความเคลื่อนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกต้ังสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดขอนแก่น อ�ำเภอมญั จาครี ี และอ�ำเภอบา้ นแฮด พรรคพลงั ประชาชนได้ ส.ส. ทง้ั 3 คนคอื นาย ประจกั ษ์ แกลว้ กลา้ หาญ ได้ 119,971 คะแนน นายจักรินได้ 114,327 คะแนน และนายภูมิ สาระผลได้ 111,415 คะแนน ทิ้งห่างพรรคท่ีประกาศเป็นคู่แข่งอันดับหน่ึงของพรรคพลังประชาชน คือ พรรคประชาธิปัตย์ โดย นายจรัล ตฤณวุฒิพงษ์ ได้ 44,731 คะแนน พ.อ.(พิเศษ) ชาตรี ไกรพีรพรรณ ได้ 35,947 คะแนน และ พ.ต.ท. ประวัติ วิเชฎฐพงษ์ ได้ 33,358 คะแนน ดังน้ัน โจทย์ปัญหาหลักของพรรคเพ่ือไทยและ นายจักริน คือ การถือก�ำเนิดขึ้นของพรรคอนาคตใหม่และกระแสนายธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจ ที่โด่งดัง เปน็ อยา่ งยง่ิ โดยเฉพาะกบั คนช้นั กลางหัวก้าวหน้าในเขตใจกลางเมอื งหรือในเขต 1 ขอนแกน่ เขต 1 ขอนแก่นเป็นเขตท่ีประชาชนมีความแตกต่างในแง่ต�ำบลไม่มากนัก หากเทียบเขต ต�ำบลในเมืองหรือเขตเทศบาลนครกับต�ำบลบ้านเป็ด จะพบว่าประชากรส่วนใหญ่คือนักธุรกิจ พ่อค้า แม่ค้า ข้าราชการ ครูบาอาจารย์ นักเรียนนักศึกษา แรงงานมีฝีมือ ฯลฯ คนเหล่าน้ีเข้าถึงข้อมูลทาง ส่ือออนไลน์เป็นหลัก พวกเขาได้เห็นและเรียนรู้นโยบายหัวก้าวหน้าของพรรคอนาคตใหม่ ส่งผลให ้ พวกเขาช่ืนชอบในนโยบายหลักๆ เช่น การล้มล้างระบอบคสช. การแก้รัฐธรรมนูญท้ังฉบับ การปฏิรูป กองทัพ การกระจายอ�ำนาจ การยกเลิกเกณฑ์ทหาร การสร้างรัฐสวัสดิการ ฯลฯ ขณะที่พรรคเพ่ือไทย ยังเสนอนโยบายตรงน้ีไม่ชัดเจน จุดแข็งของพรรคเพ่ือไทยคือนโยบายทางเศรษฐกิจ และผู้น�ำเสนอตัว เป็นนายกรัฐมนตรีของพรรคเพ่ือไทยก็ไม่ได้มีท่าทีแข็งกร้าวและมุ่งม่ันในการเผชิญกับระบอบคสช. เหมอื นกบั ทธี่ นาธรท�ำ ตรงนจ้ี งึ ไดค้ ะแนนจากประชาชนจ�ำนวนมากทเ่ี คยเปน็ หรอื ควรจะเปน็ ผทู้ เี่ ลอื กใหจ้ กั รนิ เนอื่ งดว้ ยประชาชนสามารถกาบตั รเลอื กตง้ั ไดใ้ บเดยี วจงึ ท�ำใหพ้ วกเขาตดั สนิ ใจเลอื กนายฐติ นิ นั ท์ แสงนาค ซ่ึงคนขอนแก่นจ�ำนวนหนึ่งไม่รู้จักประวัติเสียด้วยซ้�ำ210 แม้นายฐิตินันท์เคยลงสมัครรับเลือกต้ังสมาชิก วฒุ ิสภาจงั หวดั ขอนแกน่ วนั ที่ 30 มนี าคม 2557 โดยไดค้ ะแนนถงึ 21,756 คะแนน แต่เนื่องด้วยหน่วย เลือกต้ังคือระดับจังหวัด จึงท�ำให้ได้อันดับท่ี 5 เป็นรองนายวัน สุวรรณพงษ์ (324,752 คะแนน) โกเมศ ทฆี าธนานนท์ (93,261 คะแนน) นายศุภสธิ เตชะตานลท์ (69,698 คะแนน) และ นายสธุ น สอนค�ำแก้ว (25,642 คะแนน) แมแ้ ต่ Facebook ของฐิตนิ นั ท์ในช่วงหาเสียงเลือกตงั้ ยงั มปี ระชาชนเขา้ มากดไลกแ์ ละ แสดงความคดิ เหน็ อยา่ งบางตา นนั่ หมายถงึ วา่ เหตผุ ลทช่ี าวขอนแกน่ โดยเฉพาะต�ำบลในเมอื งและบา้ นเปด็ จ�ำนวนมากเลอื กฐติ นิ นั ท์ เพราะกระแสพรรคอนาคตใหมแ่ ละธนาธรเปน็ ส�ำคญั 211 ทง้ั ๆ ทพ่ี รรคอนาคตใหม ่ 210 ฐิตินันท์เป็นผู้ประกอบการธุรกิจ เคยเป็นเจ้าของและผู้จัดการสุนันท์มอเตอร์ปี 2528-2530 อดีตผู้จัดการ ศนู ยบ์ ริการบริษทั ขอนแก่นเหลา่ ไพศาลจ�ำกัดปี 2530-2540 เป็นอดีตผูส้ มคั รสมาชิกวุฒสิ ภาในจังหวดั ขอนแก่นในวนั ท ่ี 30 มีนาคม 2557 นายฐิตินันท์ได้คะแนน 21,789 เป็นอันดับที่ 5 จากผู้สมัคร 7 คน เป็นอาจารย์พิเศษตามสถาบัน การศกึ ษาตา่ งๆ และเปน็ อดตี คณะอนกุ รรมาธกิ ารและรองโฆษก สภาปฏริ ปู แหง่ ชาติ (สปช.) จงั หวดั ขอนแกน่ อา้ งองิ ใน Facebook อนาคตใหม่ เขต 1 ขอนแกน่ , https://www.facebook.com/thitinanfwp/?tn-str=k*F 211 จากการลงพนื้ ทส่ี มั ภาษณโ์ ดยผชู้ ว่ ยของผวู้ จิ ยั ในต�ำบลในเมอื งพบวา่ ประชาชนจ�ำนวนมากสนใจในพรรคอนาคตใหม่ เพราะนโยบายพรรคและกระแสธนาธร เช่น แม่ค้าขายปลา บริเวณตลาดบางล�ำพู ให้เหตุผลว่า “คนรุ่นใหม่ๆ อาจจะ มีอะไรใหม่ๆ อยากลองเห็นคนรุ่นใหม่ๆ บริหารประเทศบ้าง” แม่ค้าอีกคนให้เหตุผลว่า “เพราะว่าเป็นพรรคที่มีจุดยืน อย่างชัดเจนและม่ันคงในอุดมการณ์และจะล้างระบบ คสช. ออกให้หมด” ประชาชนคนหน่ึงท่ีมาจ่ายตลาดระบุว่า “พรรคอนาคตใหมเ่ พราะชนื่ ชอบในความทเ่ี ปน็ พรรคการเมอื งหนา้ ใหมแ่ ละมคี วามกา้ วหนา้ ทางความคดิ ” วยั รนุ่ คนหนงึ่ อายุ 22 ปี ใหเ้ หตผุ ลวา่ “อนาคตใหม่ ไมอ่ ยากเกณฑท์ หารแลว้ กน็ โยบายอนื่ ๆ ของเขาตอบสนองความตอ้ งการของเราด”ี พ่อค้าขายไอศกรีมให้เหตุผลว่า “ใครก็ได้ แต่ไม่ให้ประยุทธ์เป็น แต่ในใจก็ชอบคุณธนาธรอยู่นะ เพราะเขากล้าพูด

105 คือพรรคเกิดใหม่ ไม่มีการซื้อเสียง ไม่มีหัวคะแนนในพื้นที่และไม่มีฐานมวลชนมาก่อนหน้านี้ แกนน�ำ พรรคเพ่ือไทยในขอนแก่นคนหน่ึงกล่าวกับผู้วิจัยว่า “เขตหน่ึงอนาคตใหม่ชนะเพราะกระแสธนาธร ธนาธรคอื อนาคตใหม่ อนาคตใหมค่ ือธนาธร” (สัมภาษณว์ นั ท่ี 5 พฤษภาคม 2562) อยา่ งไรกต็ าม หากพจิ ารณาคะแนนจากต�ำบลเมอื งเกา่ ซงึ่ ถอื วา่ เปน็ ต�ำบลรอบนอก ประชาชน สว่ นใหญค่ อื กลมุ่ ผมู้ รี ายไดน้ อ้ ย แกนน�ำชมุ ชนตา่ งๆ ประชาชนในบา้ นเออ้ื อาทร ฯลฯ จะพบวา่ พวกเขา ยงั เลอื กพรรคเพอ่ื ไทยดว้ ยสดั สว่ นจ�ำนวนไมน่ อ้ ย ทวา่ พวกเขากห็ นั มาเลอื กพรรคอนาคตใหมด่ ว้ ยสดั สว่ น ใกล้เคียงกัน ท้ังนี้ ฐิตินันท์เคยให้สัมภาษณ์กับผู้วิจัยว่า “ตนเองอยากเปลี่ยนแปลงสังคมให้มีความเป็น ประชาธิปไตยที่สมบูรณ์ อยากให้ประชาชนทุกคนมีสิทธิเสรีภาพเท่าเทียมกัน ต้องการให้มีการกระจาย อ�ำนาจลงสู่ท้องถิ่น คือเหตุผลบางส่วนท่ีท�ำให้ผมตัดสินใจสมัครเป็นสมาชิกพรรคอนาคตใหม่และ สมคั รลงรบั เลือกต้งั เป็น ส.ส.เขตของ จ.ขอนแก่น” (สัมภาษณว์ ันท่ี 7 พฤษภาคม 2562) ประการทส่ี อง ความตนื่ ตวั ของนักศึกษามหาวิทยาลยั ขอนแกน่ มหาวทิ ยาลยั ขอนแกน่ เปน็ มหาวทิ ยาลยั ทเี่ กา่ แกท่ ส่ี ดุ ในภาคอสี าน ประกอบดว้ ยคณะทค่ี รอบคลมุ ทุกศาสตร์สาขา โดยปกติแล้ว นักศึกษาท่ีนี่จะได้รับการร้องขอให้ย้ายทะเบียนบ้านเข้ามาสังกัดใน มหาวิทยาลัยเพื่อความสะดวกในการเดินเรื่องเอกสารและท�ำกิจกรรมต่างๆ แม้ไม่ได้มีการบังคับก็ตาม แต่ปรากฏว่า หากมินับนักศึกษาท่ีเป็นคนขอนแก่นจริงๆ ซึ่งพวกเขาไม่จ�ำเป็นต้องย้ายทะเบียนบ้าน เข้ามา พบว่ามีนักศึกษาหลายพันคนในแตล่ ะปีทีย่ า้ ยทะเบียนบา้ นเขา้ มาในมหาวทิ ยาลัยขอนแกน่ จ�ำเป็นต้องเข้าใจบริบทของนักศึกษาเล็กน้อยว่า พวกเขาเติบโตมาในยุคท่ีเห็นการรัฐประหาร 2 ครั้งคือในปี 2549 และ 2557 พวกเขาใช้ชีวิตส่วนใหญ่ก่อนเข้าเรียนมหาวิทยาลัยด้วยการเห็น กล้าท�ำจรงิ ทีส่ �ำคญั หลอ่ ” และแม่ค้าขายผักในตลาดศรีเมืองทอง ให้เหตผุ ลว่า “ธนาธร ชอบแนวคดิ เขาทท่ี ันสมัย เปน็ ประชาธิปไตย” ส่วนในต�ำบลบ้านเป็ดชาวบ้านหญิงอายุ 60-70 ปี ได้ให้เหตุผลว่า “เพราะพรรคอนาคตใหม่ก�ำลังเป็น ท่สี นใจ” ครูผชู้ ายอายุ 26 ปี ได้ให้เหตุผลว่า “เพราะนโยบายของอนาคตใหมน่ ่าสนใจดี” แม่ค้าขายส้มต�ำคนหนง่ึ ไดใ้ ห้ เหตผุ ลวา่ “คนรนุ่ ใหมน่ า่ จะไดน้ ะ เพราะ 80% ของคนแถวนก้ี จ็ ะเลอื กคณุ ธนาธร ส�ำหรบั ทค่ี นทเ่ี ปดิ ใจอยากรบั สง่ิ ใหมๆ่ นะ คนเกา่ ๆ นม่ี แี ตแ่ ยล่ ง” แมค่ า้ อกี ราย ใหเ้ หตผุ ลวา่ “อนาคตใหม่ เพราะชอบตวั พรรคการเมอื ง อกี ทง้ั เปน็ คนรนุ่ ใหมด่ ว้ ย” ชาวบ้านท่านหนึ่งก็ให้เหตุผลว่า “อนาคตใหม่แม่ก็ชอบ เพราะเป็นวัยรุ่น รุ่นใหม่ไฟแรง” แม่ค้าขายน้�ำให้เหตุผลว่า “อนาคตใหมน่ กี่ น็ า่ สนใจ เปน็ คนรนุ่ ใหม่ ตอนแรกกม็ พี รรคไทยรกั ษาชาตดิ ว้ ยนะแตต่ อนนม้ี ขี า่ ววา่ จะโดนยบุ พรรคแลว้ น”่ี แม่ค้าขายส้มต�ำให้เหตุผลว่า “อนาคตใหม่ เพราะอยากให้คนรุ่นใหม่ ไฟแรง มาใหม่ มาบริหารประเทศบ้าง” ชาวบ้าน อกี ทา่ นใหเ้ หตผุ ลวา่ “พรรคอนาคตใหม่ เพราะเหน็ เขามาหาเสยี งแรกๆ กช็ อบการพดู การจาของเขา” นกั ศกึ ษาชายทา่ นหนงึ่ ใหเ้ หตผุ ลวา่ “พรรคอนาคตใหม่ เพราะผนู้ �ำพรรคดเู หมาะจะท�ำงาน ลกู ทมี มแี ตค่ นรนุ่ ใหมๆ่ ” และการสมั ภาษณใ์ นต�ำบล เมอื งเกา่ อาทิ คือ แม่ค้าขายผกั ให้เหตผุ ลว่า “พรรคอนาคตใหม่ เพราะอยากรวู้ ่าพฒั นาไปทางไหน” แมค่ ้าขายของช�ำ ให้เหตุผลว่า “พรรคอนาคตใหม่ เพราะเป็นคนสมัยใหม่ เป็นวัยรุ่น หัวสมัยใหม่ ชอบนโยบายพรรคเขาด้วย เขาไม่คิด อะไรเกา่ ๆ” และชาวบา้ นรายหนงึ่ ใหเ้ หตผุ ลวา่ “อนาคตใหม่ เพราะเปน็ พรรคใหม่ มกี ารน�ำเสนอสง่ิ ใหมๆ่ ” แมค่ า้ นำ�้ ปน่ั ใหเ้ หตผุ ลวา่ “ธนาธร เพราะหลอ่ เหตผุ ลเดยี ว” พอ่ คา้ ขา้ วแกงใหเ้ หตผุ ลวา่ “ชอบคณุ ธนาธรนะ เพราะการพดู ทเ่ี หน็ ในทวี ี เขาพูดดี พูดจาน่าฟัง แนวทางการท�ำงานเขาก็ดีนะ” เจ้าของร้านซ่อมรถ ให้เหตุผลว่า “ธนาธร เพราะเขามีความคิด คนร่นุ ใหม่ นา่ จะรวู้ ธิ ีบริหารทจ่ี ะท�ำให้ประชาชนอยู่ดีกนิ ดี” ฯลฯ

106 การศึกษาความเคลื่อนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดขอนแก่น พล.อ.ประยุทธ์บริหารงานมาเป็นเวลา 5 ปี ซ่ึงมีหลากหลายเหตุการณ์ท่ีท�ำให้พวกเขาตั้งค�ำถามกับ ภาวะผู้น�ำ ตลอดจน พวกเขาเติบโตมากับการรับรู้ปรากฏการณ์ทางสังคมผ่านส่ือออนไลน์ ดังน้ัน การไหลเวยี นของขอ้ มลู ขา่ วสารจ�ำนวนมากจงึ ถาโถมเขา้ สพู่ วกเขา ผวู้ จิ ยั เคยไดร้ ว่ มส�ำรวจประชามตจิ าก นกั ศกึ ษามหาวทิ ยาลยั ขอนแกน่ จ�ำนวน 600 คนกอ่ นการเลอื กตงั้ วนั ที่ 24 มนี าคม พบวา่ พวกเขารอ้ ยละ 37.83 จะเลือกพรรคอนาคตใหม่แม้ไม่รู้จักผู้สมัครในเขต 1 ก็ตาม อันดับสอง พวกเขาร้อยละ 6.83 จะเลือกพรรคเพื่อไทย และพวกเขาร้อยละ 38.67 ต้องการให้ธนาธรเป็นนายกรัฐมนตรี รองลงมาคือ คุณหญิงสุดารัตน์ เกยุราพันธุ์ ร้อยละ 6.33 นายมิ่งขวัญ แสงสุวรรณ ร้อยละ 2.17 พลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา ร้อยละ 2.33 และนายชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ร้อยละ 1.83212 ในวันเลือกตั้งปรากฏข่าวไปท่ัว ประเทศว่านักศึกษามหาวิทยาลัยขอนแก่นรอแถวยาวเหยียดอย่างไม่ย่อท้อเพื่อรอกาบัตรเลือกตั้งของ ตนเอง213 และนักศึกษาอีกจ�ำนวนมากอาสาเข้าร่วมเป็นเครือข่ายเยาวชนสังเกตการณ์เลือกต้ัง หรือ we watch เพอื่ ให้การเลอื กตั้งบริสทุ ธย์ิ ตุ ิธรรมใหส้ มกับท่ีพวกเขารอมาเนิน่ นาน ภาพ บรรยากาศการนบั คะแนนทห่ี นว่ ยเลือกตง้ั ภายในมหาวทิ ยาลัยขอนแกน่ อา้ งอิงภาพใน NewsNBT THAILAND214 212 พจิ ารณาใน กฤษชพลณ์ บญุ ครอง และ ศวิ ชั ศรโี ภคางกลุ , “นกั ศกึ ษามหาวทิ ยาลยั ขอนแกน่ กบั ความตนื่ ตวั ทางการเมอื ง” วารสารด้านการบริหารรัฐกิจและการเมอื ง, 8 (3) (2562) (รอการเผยแพร)่ 213 “ขอนแก่น นศ.มข.แห่เลือกต้ังส.ส.มากเป็นประวัติการณ์” Khon Kaen Link, 24 มีนาคม 2562 https://www. khonkaenlink.info/home/news/8040.html (เข้าถึงเมือ่ 25 มนี าคม 2562) 214 “บรรยากาศการนบั คะแนน ท่ี จ.ขอนแก่น วนั ท่ี 24 มีนาคม 2562 ขา่ วคำ่� ” NewsNBT THAILAND, 24 มนี าคม 2562 อา้ งใน https://www.youtube.com/watch?v=s6Muh6OPonM&fbclid=IwAR1nFtx-Rx_wbtuPKUmMvvB7D6SY- H05aVHCmcJoVIqJwzX4HjfcjMqMXFyA (เขา้ ถงึ เม่ือ 20 มิถนุ ายน 2562)

107 ดังน้ัน หากพิจารณาผลการเลือกต้ังใน วันท่ี 24 มีนาคม 2562 หน่วยเลือกตั้งในเขต 1 เฉพาะหนว่ ยท่ี 6-15215 (ต�ำบลในเมือง) คือหนว่ ยในมหาวิทยาลัยขอนแกน่ พบว่า พรรค ผ้สู มคั ร คะแนน พลังประชารัฐ 1 ภพธร แกว้ ขัน  200 5,594 อนาคตใหม่ 2 ฐติ นิ นั ท์ แสงนาค 849 เพ่ือไทย 10 จักรนิ พฒั นด์ �ำรงจติ ร จากคะแนนขา้ งตน้ จงึ ไมแ่ ปลกใจทแ่ี กนน�ำพรรคเพอ่ื ไทยคนหนงึ่ กลา่ วกบั ผวู้ จิ ยั วา่ “จกั รนิ แพเ้ ดก็ มข.” (สัมภาษณ์วันท่ี 5 พฤษภาคม 2562) ส่วนจักรินให้สัมภาษณ์กับส่ือมวลชนว่า “ผมก็ยอมรับ เพราะไม่ สามารถสกู้ ระแสกบั คนรนุ่ ใหมใ่ น ม.ขอนแกน่ ทไ่ี ดม้ าใชส้ ทิ ธลิ งคะแนนมากกวา่ 80 % จงึ ขอแสดงความยนิ ดี กบั นายฐติ นิ นั ทพ์ รรคอนาคตใหม่ ซง่ึ ตอ้ งการใหม้ กี ารเปลยี่ นแปลงใหม่ เดนิ ไปขา้ งหนา้ ไมใ่ ชว่ นอยใู่ นทเ่ี ดมิ มีนักการเมืองรนุ่ ใหม่เข้าไปท�ำหนา้ ท่ีผ้แู ทนประชาชนในสภาฯ โดยเฉพาะในพื้นท่ีเขต 1 ขอนแกน่ ซึง่ ผม กต็ อ้ งท�ำหนา้ ทป่ี ระชาชนตอ่ ไป และขอเปน็ ผดู้ ตู วั แทนประชาชน ผมจงึ ไมร่ สู้ กึ เสยี ใจแตอ่ ยา่ งใด พรอ้ มกบั ขออวยพรให้ ส.ส.ท่เี ปน็ ตวั แทนของประชาชนไปท�ำหนา้ ทข่ี องทา่ นใหด้ ีท่สี ุด”216 215 เขตหน่ึงมีหน่วยเลือกต้ังทั้งหมด 185 หน่วย แยกเป็นในเขตต�ำบลในเมือง 124 หน่วยเลือกตั้ง ต�ำบลบ้านเป็ด 32 หน่วยเลือกต้ัง และต�ำบลเมอื งเก่า 29 หนว่ ยเลือกตง้ั 216 อา้ งใน “เปดิ ตวั “ฐติ นิ นั ท-์ อนาคตใหม”่ วา่ ทส่ี .ส.เขต1ขอนแกน่ ผเู้ บยี ด “เสย่ี เตา๋ -เพอื่ ไทย” ตกสภา (มคี ลปิ )” Khon Kaen Link, 25 มนี าคม 2562 https://www.khonkaenlink.info/home/news/8052.html (เขา้ ถึงเมือ่ 25 มีนาคม 2562)

108 การศึกษาความเคล่ือนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดขอนแก่น ภาพ จักรนิ จับมือกับฐติ ินนั ท์ภายหลังรผู้ ลการเลือกต้งั ในเขต 1 อ้างองิ ภาพใน Khon Kaen Link217 นอกจากนี้ แมจ้ ะไมส่ ามารถระบหุ นว่ ยเลอื กตงั้ อนื่ ๆ ได้ แตม่ แี นวโนม้ สงู ทนี่ กั เรยี น นกั ศกึ ษาและ คนรนุ่ ใหมใ่ นเขต 1 ซงึ่ ประกอบดว้ ยมหาวทิ ยาลยั และโรงเรยี นชน้ั น�ำจ�ำนวนมาก เชน่ มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยี ราชมงคลอีสาน วิทยาเขตขอนแก่น มหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มหาวิทยาลัยราชภัฎเลย วทิ ยาเขตขอนแกน่ มหาวทิ ยาลยั มหาจฬุ าลงกรณราชวทิ ยาลยั วทิ ยาเขตขอนแกน่ (สว่ นใหญฆ่ ราวาสเรยี น) วิทยาลัยบัณฑิตเอเชีย โรงเรียนขอนแก่นวิทยายน โรงเรียนแก่นนครวิทยาลัย โรงเรียนสาธิตท้ัง 2 แห่ง ในมหาวทิ ยาลยั ขอนแกน่ โรงเรยี นกลั ยาณวตั ร โรงเรยี นเทพศริ นิ ทร์ โรงเรยี นมหาไถศ่ กึ ษา โรงเรยี นขอนแกน่ วิเทศศึกษา ตลอดจนสถาบันระดับอาชีวะจ�ำนวนหลายแห่ง จะเลือกพรรคอนาคตใหม่เป็นจ�ำนวนมาก ฐิตินันท์ได้สัมภาษณ์สรุปกับส่ือมวลชนว่า “คะแนนท่ีชาวขอนแก่นเทให้กับพรรคอนาคตใหม่นั้น มาจาก นโยบายทตี่ อบโจทยแ์ ละเปน็ นโยบายโดนใจโดยเฉพาะคนรนุ่ ใหม่ ขณะเดยี วกนั หวั หนา้ พรรคเปน็ คนผทู้ ม่ี ี วสิ ยั ทศั นแ์ ละประสบความส�ำเรจ็ ในชวี ติ รวมถงึ คณะกรรมการบรหิ ารทกุ คน ทมี่ คี วามโดดเดน่ ทางความคดิ อกี ทงั้ ทมี งานอนาคตใหม่ ถอื เปน็ คนรนุ่ ใหม่ ทมี่ คี วามคดิ ทนั สมยั กา้ วขา้ มความขดั แยง้ เพอ่ื น�ำพาประเทศ ไปสู่อนาคตข้างหน้า”218 217 เร่อื งเดยี วกนั 218 อา้ งใน “อดตี ส.ส.เพอ่ื ไทย 4 สมยั นอ้ มรบั ค�ำตดั สนิ จากเสยี งของประชาชน” สยามรฐั , 25 มนี าคม 2562 https:// siamrath.co.th/n/71383 (เข้าถงึ เม่อื 25 มีนาคม 2562)

109 ประการทสี่ าม อทิ ธพิ ลทางการเมอื งทลี่ ดนอ้ ยลงของตระกลู พฒั นด์ ำ�รงจติ รและ ความประมาทของจกั ริน จักรินได้เป็น ส.ส. ตั้งแต่ปี 2544 เรื่อยมา ปฏิเสธไม่ได้ว่าเน่ืองจากเขาเติบโตมาในครอบครัว ผู้กว้างขวางมากด้วยบารมีและมากด้วยธุรกิจหลากหลายของเส่ียเจริญ พัฒน์ด�ำรงจิตร บิดาของเขา ในอดตี เสย่ี เจรญิ ไดร้ บั การขนานนามในฐานะผยู้ งิ่ ใหญใ่ นภมู ภิ าคอสี านไมแ่ พส้ มชาย คณุ ปลม้ื หรอื ก�ำนนั เปา๊ ะ ผยู้ งิ่ ใหญแ่ หง่ ภาคตะวนั ออก เจรญิ เปน็ ทง้ั นกั ธรุ กจิ คนส�ำคญั ของขอนแกน่ และภาคอสี าน เชน่ เดยี วกบั เปน็ ผมู้ อี ทิ ธพิ ลทางการเมอื งในระดบั ชาตแิ ละระดบั ทอ้ งถนิ่ ในอดตี นนั้ จะมขี า้ ราชการระดบั สงู และนกั การเมอื ง ท้ังระดับชาติและระดับท้องถิ่นเข้ามาฝากเน้ือฝากตัวกับเขาเป็นประจ�ำ กล่าวกันว่า เฉพาะทรัพย์สินที่ เปดิ เผยไดข้ องเจรญิ ในปี 2538 มไี มน่ อ้ ยกวา่ 2,000 ลา้ น219 ไมเ่ พยี งเทา่ นน้ั เจรญิ ยงั มสี ว่ นในการสนบั สนนุ และท�ำให้ส.ส.พรรคกิจสังคมในจังหวัดขอนแก่นชนะการเลือกต้ังได้ถึง 5 คนจาก 9 คนในการเลือกตั้ง ปี 2522 และ 6 คนจาก 9 คนในการเลือกต้ังปี 2526 โดยนักการเมืองขอนแก่นหลายคนในขณะน้ัน ต่างอยู่ในสังกัดของเจริญ เช่น สุทัศน์ ศรีรัตนพรรณ สุวิทย์ คุณกิตติ สมศักดิ์ เกียรติสุรนนท์ ร.ต.อ. สุรัตน์ โอสถานุเคราะห์ ฯลฯ รวมถึงจังหวัดใกล้เคียงเช่นจังหวัดร้อยเอ็ด มีนายเวียง วรเชษฐ ์ และตระกลู จรุ มี าศอยใู่ นสงั กดั กลมุ่ นายเจรญิ เชน่ กนั จากนน้ั นายเจรญิ มสี ว่ นในการผลกั ดนั และสนบั สนนุ พรรคความหวังใหม่ ก่อนหน้าน้ีเจริญเคยผลักดันให้จักรินลงสนามการเมืองท้องถ่ิน โดยลงในนามกลุ่ม “รกั พฒั นานครขอนแกน่ ” ในการเลอื กตงั้ ปี 2538 ผลปรากฏวา่ กลมุ่ ดงั กลา่ วชนะถลม่ ทลายสง่ ผลใหจ้ กั รนิ ไดด้ �ำรงต�ำแหนง่ เทศมนตรฝี ่ายอนามยั และสง่ิ แวดลอ้ ม220 อันเป็นต�ำแหนง่ การเมืองในระดบั ทอ้ งถิน่ ของ คนวยั 31 ปใี นขณะนนั้ ตอ่ มานายเจรญิ มบี ทบาทในการสนบั สนนุ อยา่ งเงยี บๆ ตอ่ พรรคน�ำไทยและพรรค ไทยรักไทย อน่งึ ปจั จุบนั เจริญอายุ 85 ปี อยา่ งไรกต็ าม แมบ้ ทบาททางธรุ กจิ ของตระกลู พฒั นด์ �ำรงจติ รจะยงั คงโดดเดน่ และครองสว่ นแบง่ ตลาดจ�ำนวนมหาศาลของจังหวัด ทว่าเม่ือเวลาเปล่ียนไป ภูมิทัศน์ของคนขอนแก่นยุคใหม่หรือใน ช่วงระหว่างวัยใหม่ (อายุราว 20-50 ปี) ที่มีต่อการเมืองขอนแก่นในเขต 1 ก็เปลี่ยนไปเช่นกัน กล่าวคือ พวกเขาไม่ได้เคยอยู่ภายใต้ระบบอุปถัมภ์หรือเครือข่ายใดๆ กระทั่งมีส่วนได้ส่วนเสียใดๆ กับตระกูลน้ี ในสงั คมเมอื งสมยั ใหม่ ประชาชนจ�ำนวนมากไมไ่ ดม้ คี วามภกั ดตี อ่ ผมู้ อี ทิ ธพิ ลในทอ้ งถนิ่ เหมอื นสงั คมชนบท ในอดีต221 อีกท้ัง ในช่วงหน่ึงทศวรรษที่ผ่านมา ในจังหวัดขอนแก่นได้มีกลุ่มนักธุรกิจรุ่นใหม่ที่เติบโตและ มีบทบาทในจังหวัดเป็นจ�ำนวนมาก แม้ในแง่บารมีตระกูลพัฒน์ด�ำรงจิตรจะยังสามารถท�ำให้ประชาชน ขอนแกน่ จ�ำนวนหนงึ่ เลอื กจกั รนิ แตถ่ อื วา่ เปน็ ปจั จยั ทน่ี อ้ ยมาก หากเทยี บกบั พรรคการเมอื งทจี่ กั รนิ สงั กดั และรูปแบบการหาเสียงของจกั รินเอง 219 พจิ ารณากจิ การธรุ กจิ ทถ่ี กู มองวา่ เปน็ “สเี ทา” ไดใ้ น อคั รวทิ ย์ ขนั ธแ์ กว้ , นกั ธรุ กจิ ภมู ภิ าคกบั การมสี ว่ นรว่ มทางการเมอื ง: ศึกษากรณีจังหวัดขอนแก่น (วิทยานิพนธ์รัฐศาสตรมหาบัณฑิต คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2540) หนา้ 60-63. 220 เรือ่ งเดียวกนั หนา้ 65-69. 221 ปรากฏการณน์ ส้ี ามารถพจิ ารณาควบคกู่ บั การสอบตกของตระกลู คณุ ปลม้ื ในจงั หวดั ชลบรุ ใี นการเลอื กตง้ั ทผ่ี า่ นมา

110 การศึกษาความเคล่ือนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกต้ังสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดขอนแก่น ดังท่ีกล่าวไปแล้วว่า พรรคการเมืองเพ่ือไทยของจักรินมีจุดแข็งในพ้ืนท่ีเป็นเวลานาน แต่โชค ร้ายของพรรคเพ่ือไทยที่ต้องเจอกับกระแสพรรคอนาคตใหม่ในขณะนี้ หากไม่มีพรรคอนาคตใหม่ จักริน จะสามารถชนะในเขตนไี้ ดอ้ ยา่ งแนน่ อน222 นอกจากนน้ั สอื่ มวลชนในทอ้ งถน่ิ ไดต้ งั้ ค�ำถามถงึ ศกั ยภาพของ จกั รนิ วา่ “แตใ่ นสายตาชาวเมอื งขอนแกน่ โดยเฉพาะกลมุ่ คนชนชนั้ กลางมองวา่ ในชว่ งการเปน็ ส.ส.ตลอด 4 ปี ไมม่ ผี ลงานโดดเดน่ ”223 ขณะทแี่ กนน�ำพรรคเพอื่ ไทยในขอนแกน่ คนหนง่ึ วเิ คราะหว์ า่ “คณุ เตา๋ (จกั รนิ ) เขาประมาท เขามน่ั ใจในชอ่ื พรรคเพอื่ ไทยและมน่ั ใจในคะแนนจดั ตง้ั ทม่ี อี ยู่ เขาไมค่ อ่ ยลงพนื้ ท่ี ออ่ นพนื้ ท่ี เขามน่ั ใจวา่ จะชนะเพราะโพลลพ์ รรคบอกแบบนนั้ เลยประมาท” แกนน�ำพรรคเพอ่ื ไทยคนดงั กลา่ วยงั เลา่ อกี วา่ “ตนเองเคยแจง้ ผใู้ หญใ่ นพรรคสว่ นกลางแลว้ วา่ ใหร้ ะวงั ในเขต 1 กบั เขต 2 ใหด้ ี เนอื่ งจากอยา่ เชอื่ มนั่ 222 จากการลงพื้นท่สี มั ภาษณ์โดยผู้ชว่ ยของผู้วิจัยในต�ำบลในเมือง ประชาชนจ�ำนวนไมน่ อ้ ยยงั ชนื่ ชอบพรรคเพ่อื ไทย เช่น คนขับรถสามล้อหน้าตลาดบางล�ำพู ให้เหตุผลว่า “ชอบต้ังแต่ยุคทักษิณแล้วนะ เขาบริหารประเทศดีพรรคนี้ ชอบ ตง้ั แต่ 30 บาทรกั ษาทกุ โรคนนั่ นะ” ผปู้ ระกอบธรุ กจิ คา้ ขายวสั ดกุ อ่ สรา้ ง ในยา่ นตลาดบางล�ำพู ถนนหนา้ เมอื ง ใหเ้ หตผุ ลวา่ “เขารบั ฟงั ประชาชนดี ตอบสนองประชาชนได”้ พอ่ คา้ อายุ 50 ปี ใหเ้ หตผุ ลวา่ “ประชาชนไดป้ ระโยชน์ ชอบโดยสว่ นตวั อยแู่ ลว้ ” พอ่ คา้ ในตลาดบางล�ำพอู กี คน อายุ 35 ปี ใหเ้ หตผุ ลวา่ “เพอื่ ไทยนเ่ี ขาท�ำไดจ้ รงิ หลายๆ รฐั บาลมาละ เขาท�ำได้ ตามทพ่ี ดู ” เจา้ ของรา้ นวสั ดรุ ถยนตใ์ หเ้ หตผุ ลวา่ “พรรคเพอ่ื ไทยแหละทเ่ี คยบรหิ ารมา เพราะเขาบรหิ ารประเทศดี บรหิ าร เป็น” แม่ค้าขายดอกไม้อายุ 50 ปี ให้เหตุผลว่า “พรรคเพ่ือไทย เพราะชอบนโยบาย นโยบายเขาดีส�ำหรับภาคอีสาน” ขณะท่ี ผู้อาศัยในชุมชนใกล้กับมหาวิทยาลัยบัณฑิตเอเชีย อายุ 50 ปี ให้เหตุผลว่า “พรรคเพื่อไทย เพราะประชาชน ไดป้ ระโยชน์ ชอบโดยสว่ นตวั อยแู่ ลว้ ” และแมค่ า้ ขายอาหารตามสง่ั อายุ 45 ปี ใหเ้ หตผุ ลวา่ “เพอื่ ไทย เพราะมผี ลงานดี มปี ระสบการณ”์ สว่ นในต�ำบลบา้ นเปด็ พอ่ คา้ อายุ 49 ปี ไดใ้ หเ้ หตผุ ลวา่ “เพราะเพอื่ ไทย มลี กั ษณะทนุ นยิ ม ท�ำนโยบาย ได้ดีสมัยทักษิณ โดยเฉพาะคนสูงอายุโดยเฉพาะภาคเหนือ อีสาน ฐานเสียงเยอะ” แม่ค้า อายุ 51 ปี ได้ให้เหตุผลว่า “เขาดสี ิเขาเปน็ ทไี ร นช่ี าวนามีเงนิ ขา้ วราคาดดี ้วย” แม่คา้ ขายลอตเตอรี่ อายุ 62 ปี ได้ให้เหตผุ ลวา่ “เพราะผลงานด้าน เศรษฐกจิ ระดบั รากหญา้ อยดู่ กี นิ ด”ี ชาวบา้ นคนหนง่ึ ไดใ้ หเ้ หตผุ ลวา่ “เพอื่ ไทยเขาท�ำใหเ้ ราเหน็ วา่ ตอบสนองความตอ้ งการ ของเรา” ส่วนในต�ำบลบ้านเป็ด แม่ค้าอายุ 45 ปี ให้เหตุผลว่า “พรรคเพ่ือไทย เพราะเศรษฐกิจมันดี” และแม่ค้า อายุ 55 ปี ใหเ้ หตผุ ลวา่ “มเี พ่อื ไทยน่แี หละติดตาม ดจู ากผลงานเกา่ ๆ ที่ผ่านมา” ชาวบ้านในชุมชนทา่ นหนึง่ ให้ความเหน็ ว่า “แม่ติดตามเพื่อไทย เพราะว่าเพ่ือไทยนี่แม่ก็ชอบอยู่แล้วตั้งแต่ไหนแต่ไร” แม่ค้าขายน้�ำให้ความเห็นว่า “ก็จะเพื่อไทย เพราะเพอ่ื ไทยนช่ี อบมาตงั้ แตร่ นุ่ กอ่ นๆ สมยั คณุ ทกั ษณิ ” แมค่ า้ อกี ทา่ นหนง่ึ ในชมุ ชนใหเ้ หตผุ ลวา่ “เพอ่ื ไทย เพราะชอบ นโยบายมาตงั้ แตย่ คุ คณุ ทกั ษณิ แลว้ เศรษฐกจิ กด็ ”ี และแมค่ า้ รา้ นขายของช�ำใหเ้ หตผุ ลวา่ “ตดิ ตามเพอ่ื ไทยนะ สบายใจได้ ชอบคณุ ชชั ชาติ ชอบผลงานตงั้ แตท่ กั ษณิ ชาวนาชาวไรก่ ไ็ มม่ หี นม้ี สี นิ เดย๋ี วนนี้ ี่ ตอ้ งขายทน่ี า มาใชห้ นธี้ กส.” สว่ นแมค่ า้ ร้านอาหารตามสั่ง ให้เหตุผลว่า “เพ่ือไทย เพราะคุณทักษิณ แต่ก่อนนี่ยาเสพติดหายไปหมดเลย 30 บาทรักษาทุกโรค ก็ดี เดี๋ยวนี้อะไรก็ไม่รู้ วุ่นวายไป” ชาวบ้านในชุมชน ให้เหตุผลว่า “พรรคเพื่อไทยนะที่ชอบ เพราะนโยบายเขาดีนะ ทงั้ ราคาออ้ ยกด็ ี ราคายางกด็ ี ไมเ่ หมอื นท่ี คสช.เขา้ มา อะไรๆ กย็ ำ�่ แยไ่ ปหมด” และชาวบา้ นอกี คนในชมุ ชน ใหเ้ หตผุ ลวา่ “ชอบพรรคเพื่อไทย เพราะเขาเคยบริหารประเทศมาก่อน และมีผลงานมาก่อน” ชาวบ้านอีกคนในชุมชนให้เหตุผลว่า “พรรคเพื่อไทยเพราะวา่ ชอบมานาน ชอบอยู่ในใจอยแู่ ลว้ ” และการสัมภาษณ์ในต�ำบลเมอื งเกา่ อาทิ แม่คา้ ขายของช�ำ คนหนึ่งได้ให้เหตุผลว่า “เป็นพรรคที่อยู่ข้างประชาชนมาตลอด ชาวบ้านยังรักยังไว้ใจ เขาน่าจะชนะ” แม่ค้าขายน้�ำปั่น คนหน่ึงได้บอกว่า “สมาชิกพรรคเพื่อไทยเป็นคนเกา่ อกี อยา่ งคนแถวนชี้ อบรัฐบาลเก่า สมัยทกั ษณิ ” ชาวบ้านท่านหนงึ่ ได้บอกว่า “เพ่ือไทยนะ เพราะเลือกไปแล้ว เขาเคยผ่านมาแล้ว เคยท�ำงานมาแล้ว” แม่ค้าท่านหนึ่งได้ให้ความเห็นว่า “พรรคเพื่อไทยนะ เพราะในพนื้ ทน่ี ีม้ ันมีแตเ่ สื้อแดง” แม่คา้ อีกทา่ นหนึ่งให้เหตผุ ลในทางเดียวกนั วา่ “เบอร์ 10 เพอื่ ไทย เพราะเขาเป็นคนในพื้นที่ แล้วเขาก็อยู่ในพรรคเพ่ือไทยด้วยที่มีคนชอบเยอะ” ชาวบ้านอีกท่านให้ความเห็นว่า “น่าจะ คุณจักริน เพราะเขาเป็นคนอีสาน และส่วนมากคนส่วนใหญ่เขาจะชอบเพ่ือไทย เพราะคนเส้ือแดงเยอะ กระแสฐาน เสยี งเดมิ ของเขาดีอย่แู ลว้ ” ฯลฯ 223 “เจาะสนาม : ‘เขต 1 ขอนแกน่ ’ดเุ ดอื ดแน่‘พท.-พปชร.’ตวั เตง็ ‘รปช.’มา้ มดื ” แนวหน้า, 28 มกราคม 2562 https:// www.naewna.com/politic/391551 (เขา้ ถงึ เมื่อ 29 มกราคม 2562)

111 ในพรรคเพื่อไทยสูงเกินไป เพราะคนในเขตเมืองอ่อนไหวกับกระแส เหมือนกับที่หลังพฤษภาทมิฬ คนขอนแกน่ เลอื กพรรคพลงั ธรรมเปน็ ส.ส.เขตถงึ 5 คน224 เชน่ เดยี วกบั กระแสเลอื กพลงั ธรรมในกรงุ เทพฯ ตลอดจนดเู หมอื นความทะเยอทะยานของจกั รนิ ลดนอ้ ยลง เนอ่ื งจากกอ่ นการเลอื กตง้ั ทเี่ กดิ ขน้ึ จกั รนิ เคย เปรยหลายครงั้ วา่ อยากจะวางมอื ทางการเมอื ง เพราะรฐั ธรรมนญู ฉบบั ใหมม่ รี ายละเอยี ดปลกี ยอ่ ยเยอะ และเปน็ หว่ งธุรกิจของครอบครัว เกรงว่าผลกระทบทางการเมืองจะเก่ียวพันกับธุรกจิ ของครอบครวั จาก การพา่ ยเลอื กตง้ั คราวนอ้ี าจจะท�ำใหจ้ กั รนิ วางมอื ทางการเมอื งถาวร” (สมั ภาษณว์ นั ที่ 5 พฤษภาคม 2562) อน่งึ หากสังเกตถงึ ข้อความและพลังจากป้ายหาเสยี งจะพบว่า พรรคอนาคตใหมม่ คี วามมุง่ มัน่ ทจ่ี ะเปลยี่ นแปลงฐานรากของสงั คมไทยใหไ้ ปสรู่ ะบอบประชาธปิ ไตยทม่ี ากขน้ึ อยา่ งเหน็ ไดช้ ดั ตา่ งจากวลี “ลูกในบ้าน ว่านในสวน” ของจักรินท่ีหมายถึงคนอีสานมีเอกลักษณ์รักพวกพ้อง ซึ่งตอบโจทย์ไม่เข้ากับ บรบิ ทความปรารถนาในการข้ามผา่ นไปสู่ระบอบประชาธปิ ไตย ภาพ จักรนิ กับฐิตินันท์ ภาพจาก Facebook พรรคเพ่อื ไทยและอนาคตใหม่ เขต 1 ขอนแกน่ (เปดิ สาธารณะ) 224 ได้แก่ นายพงษ์ศักดิ์ อินทรพาณิชย์ นายภูมิ สาระผล นายอดิศร เพียงเกษ นายอ�ำนาจ ชนะวงศ์ และ นายสฤต สนั ตเิ มทนดี ล

112 การศึกษาความเคล่ือนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกต้ังสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดขอนแก่น อยา่ งไรกต็ าม ควรตอ้ งยำ�้ วา่ การพา่ ยแพข้ องจกั รนิ ไมไ่ ดเ้ กย่ี วกบั ทศั นะความศรทั ธาในระบอบ ประชาธปิ ไตยของคนในเขต 1 ลดลง หากพจิ ารณาการหาเสยี งโดยแบง่ เพยี งเฉพาะพรรคทปี่ ระกาศไมเ่ อา พล.อ.ประยุทธ์ (เฉพาะ 10 อันดับแรก) ซ่ึงได้แก่พรรคอนาคตใหม่ (38,717) พรรคเพื่อไทย (29,396) พรรคเศรษฐกจิ ใหม่ (4,656) และพรรคเสรรี วมไทย (2,977) รวมกนั คอื 75,746 คะแนน สว่ นพรรคทป่ี ระกาศ สนบั สนนุ พล.อ.ประยทุ ธไ์ ดแ้ ก่ พรรคพลงั ประชารฐั (21,935)225 พรรครวมพลงั ประชาชาตไิ ทย ทก่ี อ่ นหนา้ น้ี ส่ือมวลชนท้องถ่ินยกให้เป็นพรรคตัวเต็งสามอันดับแรก226 (697) คะแนนรวมกันคือ 22,632 คะแนน สว่ นพรรคทม่ี จี ดุ ยนื ไมช่ ดั เจนกไ็ ดค้ ะแนนไมส่ งู หนกั เชน่ พรรคชาตไิ ทยพฒั นา (5,325) พรรคประชาธปิ ตั ย์ (5,014) เป็นตน้ เมื่อพิจารณาตวั เลขดงั กลา่ วจะพบว่า คนขอนแกน่ เขต 1 ต้องการให้สังคมไทยข้ามผ่าน ระบอบ คสช. นอกจากนี้ หากพจิ ารณาถงึ คะแนนของกลมุ่ คนชนั้ กลางในเมอื งและอาจารยม์ หาวทิ ยาลยั จ�ำนวนหนึ่งท่ีเคยเข้าร่วมกับกลุ่มคนเสื้อเหลืองและ กปปส. ในการโค่นล้มรัฐบาลท่ีมาจากการเลือกตั้ง มีแนวโน้มเปล่ียนใจจากที่เคยกาให้พรรคประชาธิปัตย์ในการเลือกตั้งสองคร้ังก่อนหน้านี้ไปลงให้พรรค พลังประชารัฐแทน เนื่องด้วยต้องการสนับสนุนให้พล.อ.ประยุทธ์เป็นนายกรัฐมนตรีต่อไป แต่เม่ือถึง พจิ ารณาคะแนนของพวกเขาแลว้ ถอื วา่ นอ้ ยกวา่ ฝา่ ยทไี่ มส่ นบั สนนุ พล.อ.ประยทุ ธม์ ากกวา่ 3 เทา่ เลยทเี ดยี ว 225 แน่นอนว่า คนจ�ำนวนไม่น้อยท่ีสนับสนุนพรรคพลังประชารัฐด้วยเหตุผลต่างๆ กันไป จากการลงพ้ืนท่ีสัมภาษณ์ โดยผชู้ ว่ ยของผวู้ จิ ยั ในต�ำบลในเมอื ง พบบางตวั อยา่ งค�ำสมั ภาษณ์ อาทิ แมค่ า้ ขายดอกไมใ้ หเ้ หตผุ ลวา่ “ประยทุ ธเ์ พราะ จะไดด้ �ำเนนิ นโยบายตอ่ ใหเ้ สรจ็ ” พอ่ คา้ ลกู ชน้ิ ปง้ิ ใหเ้ หตผุ ลวา่ “อยากใหพ้ ลเอกประยทุ ธ์ จนั ทรโ์ อชา เปน็ นายกรฐั มนตรี เพราะบา้ นเมอื งสงบ ไมม่ กี ารชมุ นมุ ไมม่ กี ารโกงคอรร์ ปั ชนั่ ” แมค่ า้ ขายปลาใหเ้ หตผุ ลวา่ “นายกประยทุ ธ์ เพราะมคี วาม เด็ดขาดตรงไปตรงมา” แม่ค้าขายเสื้อ อายุ 31 ปี ให้เหตุผลว่า “ท่านประยุทธ์ เพราะมีหลายๆ อย่างก็ดี และหลายๆ อยา่ งกไ็ มด่ ี ครง่ึ ๆ แลว้ กนั ” พอ่ คา้ วยั 33 ปี ใหเ้ หตผุ ลวา่ “ประยทุ ธ์ จนั ทรโ์ อชา เพราะเปน็ คนไทยทไี่ มเ่ ผาบา้ นเผาเมอื ง พี่เสียใจมากที่มีเหตุการณ์บ้านเมืองเกิดขึ้น พี่นอนไม่หลับและสงสัยว่าท�ำไมต้องท�ำขนาดนั้น แต่ใช่ว่าพี่จะชอบทหาร แตอ่ ยา่ งนอ้ ยเขากม็ เี กยี รตพิ อทจี่ ะไมเ่ ผาบา้ นตวั เอง” ชา่ งซอ่ มรถ อายุ 41 ปี ใหเ้ หตผุ ลวา่ “พลเอกประยทุ ธ์ จนั ทรโ์ อชา เพราะได้เปรยี บในหลายดา้ น ชอบความเด็ดขาดและสามารถใช้อ�ำนาจตามท่ไี ด้รบั มาได้” ประชาชนท่านหน่ึง วัย 29 ป ี ใหเ้ หตผุ ลวา่ “ตอ้ งการประยทุ ธเ์ ปน็ ผนู้ �ำ เพราะมคี วามเดด็ ขาด มคี วามเปน็ ผนู้ �ำ” สว่ นในต�ำบลบา้ นเปด็ ชาวบา้ นผหู้ ญงิ อายุ 70 ปี ได้ให้เหตุผลว่า “คิดว่าคนรักเยอะ เขาช่วยเหลือคนจน” ประชาชนหญิงคนหน่ึง ได้ให้เหตุผลว่า “เพราะ พลงั ประชารฐั แจกเยอะมาก แจกเปน็ เงนิ สดๆ พวกแมก่ ไ็ ปกดเอาแลว้ เงนิ สวสั ดกิ ารคนจน เงนิ คนพกิ าร” ชาวบา้ นคนหนง่ึ ได้ให้เหตุผลว่า “เพราะนโยบายเขาดี อย่างเช่น ยามฤดูหนาวก็จะเห็นว่า เขาจะเอาผ้าห่มมาแจกให้กับคนในชุมชน” ชาวบา้ นอกี รายหนง่ึ ใหเ้ หตผุ ลวา่ “พลงั ประชารฐั เพราะชอบเขา เขามคี วามเสมอตน้ เสมอปลาย และบา้ นเมอื งสงบสขุ ” ชาวบา้ นอกี ทา่ นกไ็ ดใ้ หเ้ หตผุ ลวา่ “ประชารฐั คสช. เพราะแมไ่ ดเ้ บยี้ เลยี้ ง และไดบ้ ตั รสวสั ดกิ ารคนจน” และการสมั ภาษณ์ ในต�ำบลเมอื งเกา่ อาทิ ชาวบา้ นทา่ นหนงึ่ ไดก้ ลา่ ววา่ “พลงั ประชารฐั เพราะเงนิ เขา้ ถงึ อยแู่ ลว้ ” คณุ ปา้ อดตี อสม. ทา่ นหนงึ่ ไดใ้ หค้ วามเหน็ วา่ “อาจจะเปน็ เบอร์ 1 พลงั ประชารฐั กไ็ ดเ้ พราะเขาคนุ้ เคยกบั คนในชมุ ชนดว้ ย เขา้ มารว่ มกจิ กรรมหลายอยา่ ง มาสองสามปแี ลว้ ภรรยาเขากเ็ ปน็ สจ.ดว้ ย” ประชาชนรายหนงึ่ ใหเ้ หตผุ ลวา่ “ประยทุ ธ์ พรรคพลงั ประชารฐั นแี่ หละ เพราะ แต่ก่อนเลือกต้ัง ส.ส.เขาก็มาช่วยงานในหมู่บ้านตลอด งานบุญ งานอะไรนี้เขาก็มา เข้าหาประชาชนดีมากก่อนจะมี พรรคการเมอื งอกี ” แม่คา้ ขายผักให้เหตผุ ลวา่ “ประยทุ ธ์ เพราะอยากใหป้ ระชารฐั ด�ำเนินงานต่อ ไม่อยากใหห้ ยุดซะงัก และกอ็ ยากใหอ้ ภสิ ิทธไิ์ ดเ้ ป็นเหมือนกัน แต่กก็ ลัวมีการชมุ นมุ เสือ้ เหลอื งเสอ้ื แดงกนั อกี ” ฯลฯ 226 “เจาะสนาม : ‘เขต 1 ขอนแกน่ ’ดเุ ดอื ดแน่‘พท.-พปชร.’ตวั เต็ง‘รปช.’มา้ มดื ” แนวหน้า, 28 มกราคม 2562 https:// www.naewna.com/politic/391551 (เขา้ ถงึ เม่ือ 29 มกราคม 2562)

113 เขตเลือกต้ังที่ 2 จ�ำนวน คิดเปน็ ร้อยละ 155,874 ก. การใชส้ ิทธิเลือกต้งั 124,007 79.56 115,439 93.09 ลำ� ดับ รายการ 6,902 5.57 1 ผมู้ ีสทิ ธเิ ลอื กตั้งตามบัญชรี ายชื่อผมู้ สี ิทธิเลอื กต้งั (คน) 1,666 1.34 ผู้มสี ทิ ธเิ ลอื กตัง้ ทีม่ าแสดงตน (คน) 2 บตั รดี (บัตร) บตั รเสยี (บัตร) บัตรไม่เลอื กผสู้ มัครผูใ้ ด (บตั ร) ข. ผลคะแนนเลอื กต้งั หมายเลข ช่ือ-นามสกุล สงั กดั พรรค ได้คะแนน 5 นายวัฒนา ชา่ งเหลา พลงั ประชารฐั 46,276 16 นางอรอนงค์ สาระผล 34,115 7 เพื่อไทย 21,449 30 นายสันชยั ทะคง อนาคตใหม่ 2,422 18 นายสุดใจ ทุยบงึ ฉมิ เพื่อชาติ 2,263 6 พ.ต.ท.ปฏิณญา วเิ ชฎฐพงษ์ ประชาธิปตั ย์ 2,225 10 ร.ต.ลานบุญ สีลา เศรษฐกิจใหม่ 1,871 3 นายธรี ะศกั ดิ์ ศรเี มืองบญุ เสรรี วมไทย 831 13 นายกติ ติพงษ์ เต็มยงค์ ภมู ิใจไทย 495 15 นายศภุ ฤกษ์ พทุ ธโพธศ์ิ รี พลังทอ้ งถิน่ ไท 332 นางจริยา อนันตส์ ุวรรณชัย พลเมืองไทย

114 การศึกษาความเคล่ือนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดขอนแก่น ทงั้ น้ี คะแนนทแ่ี สดงตวั เลขไมต่ รงกนั ระหวา่ งคะแนนทป่ี ระกาศบนเวบ็ ไซตข์ อง กกต. สว่ นกลาง กับคะแนนที่ผู้วิจัยค�ำนวณจากแฟ้มประจ�ำหน่วยเลือกต้ังด้วยตนเอง พิจารณาเทียบเคียงเพียงเฉพาะ 3 อนั ดับแรกดงั นี้ พรรค ผลการเลอื กต้ังขอนแก่น เขต 2 คะแนน พลงั ประชารัฐ ผสู้ มคั ร 44,053 เพ่ือไทย วฒั นา ช่างเหลา (5) 33,505 อนาคตใหม่ 23,222 อรอนงค์ สาระผล (16) สนั ชยั ทะคง (7) ผู้วิจัยได้แยกคะแนนของทั้งสามอันดับจากคะแนนของผู้ลงคะแนนเลือกต้ังล่วงหน้าและ ผู้ลงคะแนนจากนอกราชอาณาจักร และคะแนนในระดับอ�ำเภอเมือง ครอบคลุม 11 ต�ำบลและ อ�ำเภอซ�ำสูงครอบคลมุ 5 ต�ำบล คะแนนจากการเลอื กต้ังลว่ งหน้าและนอกราชอาณาจักร ชอื่ พรรค ผสู้ มคั ร จ�ำนวนคะแนน อนาคตใหม่ สนั ชยั ทะคง (7) 4,533 เพอ่ื ไทย อรอนงค์ สาระผล (16) 2,565 พลังประชารฐั วัฒนา ช่างเหลา (5) 2,672

115 อ�ำเภอเมืองขอนแกน่ 12 ต�ำบล (คะแนนจากการเลอื กตงั้ ในวันท่ี 24 มนี าคม 2562) ชอื่ พรรค ผ้สู มคั ร จำ� นวนคะแนน พลงั ประชารัฐ วัฒนา ชา่ งเหลา (5) 34,973 อรอนงค์ สาระผล (16) 27,285 เพ่ือไทย 17,332 อนาคตใหม่ สันชยั ทะคง (7) อ�ำเภอซ�ำสงู (คะแนนจากการเลือกต้งั ในวนั ท่ี 24 มนี าคม 2562) ช่ือพรรค ผูส้ มัคร จ�ำนวนคะแนน อนาคตใหม่ สนั ชัย ทะคง (7) 1,357 เพ่ือไทย อรอนงค์ สาระผล (16) 3,655 พลังประชารัฐ วฒั นา ช่างเหลา (5) 6,408

116 การศึกษาความเคล่ือนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกต้ังสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดขอนแก่น ข้อสงั เกตจากผลการเลอื กตัง้ มอี ยา่ งนอ้ ย 7 ประการดังนี้ ประการแรก เขต 2 เปน็ เขตที่กนิ พ้ืนที่อาณาบรเิ วณกระจัดกระจาย เขต 2 จังหวัดขอนแก่นเป็นเขตท่ีครอบคลุมต�ำบลรอบนอกทุกทิศของจังหวัด รวมถึงอ�ำเภอ ติดกับอ�ำเภอเมืองคืออ�ำเภอซ�ำสูง ดังน้ัน ผู้สมัครที่ลงเขตน้ีจะต้องท�ำงานอย่างหนักและคลุกคลีกับ ประชาชนอยา่ งกวา้ งขวางใหม้ ากทส่ี ดุ ซง่ึ มใิ ชเ่ รอ่ื งงา่ ยเลย การแบง่ เขตเชน่ นถ้ี กู ใชค้ รง้ั แรกในการเลอื กตง้ั ปี 2554 (รอบนมี้ กี ารเพม่ิ ต�ำบลแดงใหญเ่ ขา้ มา) แตพ่ รรคเพอ่ื ไทยในขณะนนั้ มภี มู ิ สาระผล อดตี ส.ส. 7 สมยั ผู้เช่ียวชาญในเกมการเมืองและการลงพื้นท่ี จึงท�ำให้คะแนนเหนือกว่าคู่แข่งอย่างถล่มทลาย คือภูมิ ได้ 60,465 คะแนน ชนะอันดับสองคือ นายสุริยนต์ วะสมบัติ พรรคกิจสังคมที่ได้ 14,767 คะแนน นายอัษฎางค์ แสวงการ พรรคภูมิใจไทย ที่ได้ 11,676 คะแนน และพันต�ำรวจโทประวัติ วิเชฎฐพงษ ์ พรรคประชาธิปัตย์ ท่ีได้ 10,536 คะแนน อย่างไรก็ตาม ในการเลือกตั้งคราวน้ีต่างออกไป เนื่องจาก พรรคเพอื่ ไทยไมม่ ภี มู ิ สาระผล และไมเ่ คยเจอคแู่ ขง่ ทเ่ี ตรยี มตวั มานานเพอื่ เปน็ ส.ส. แถมลงพน้ื ทมี่ าอยา่ ง ต่อเนื่องกว่า 7 ปี คอื นายวฒั นา ชา่ งเหลา หากพิจารณาจากคะแนนในรอบน้ีจะพบว่า วัฒนาชนะแทบทุกต�ำบลในอ�ำเภอเมือง ยกเว้น ต�ำบลท่าพระ ต�ำบลดอนหันและต�ำบลหนองตมู สว่ นในอ�ำเภอซ�ำสงู วัฒนาชนะทกุ ต�ำบล227 ประการท่ีสอง การเปน็ ผ้บู รหิ ารทอ้ งถน่ิ กบั โอกาสหลงั รัฐประหาร ดว้ ยสายสมั พนั ธอ์ นั แนบแนน่ ระหวา่ งนายพงษศ์ กั ด์ิ ตงั้ วานชิ กพงษ์ นายกองคก์ ารบรหิ ารสว่ นจงั หวดั ขอนแกน่ กบั นายเอกราช ชา่ งเหลา228 จงึ ท�ำใหน้ ายพงษศ์ กั ดส์ิ ง่ ลกู ชายนายเอกราชคอื นายวฒั นาเขา้ ไปนง่ั เปน็ รองนายกองคก์ ารบรหิ ารสว่ นจงั หวดั ตงั้ แตว่ นั ที่ 16 กมุ ภาพนั ธ์ 2555 ซง่ึ หากไมม่ กี ารรฐั ประหาร คณะผบู้ รหิ าร อบจ.จะตอ้ งท�ำงานครบวาระในปี 2559 และมกี ารเลอื กตง้ั ใหม่ ซงึ่ อาจจะท�ำใหม้ ผี บู้ รหิ ารชดุ ใหมเ่ ขา้ ไปท�ำงาน อยา่ งไรกต็ าม เนอื่ งดว้ ย คสช.ไมอ่ นญุ าตใหม้ กี ารเลอื กตงั้ ทอ้ งถน่ิ ทกุ ระดบั โดยใหผ้ บู้ รหิ ารด�ำรงต�ำแหนง่ ตอ่ ไป 227 นอกจากการลงพ้ืนท่ีสม�่ำเสมอแล้ว ส่วนหน่ึงเพราะมาจากการประกาศต่อชาวบ้านในอ�ำเภอซ�ำสูงบ่อยคร้ังว่า ถ้าหากได้เป็น ส.ส.จะน�ำงบประมาณมาสร้างถนนระหว่างอ�ำเภอเมืองกบั อ�ำเภอซ�ำสงู ให้เปน็ 4 เลน ซ่งึ เปน็ โครงการท่ี ชาวบา้ นรอมานานแตไ่ มเ่ คยได้ อา้ งใน ““วฒั นา” วา่ ที่ ส.ส.ปา้ ยแดง ยำ�้ ชดั สะพานกลบั รถขอนแกน่ ตอ้ งมี ถนนไป อ.ซ�ำสงู ตอ้ ง 4 เลน ถนนเชอื่ มตอ่ ระหวา่ งอ�ำเภอตอ้ งดกี วา่ น”ี้ Khon Kaen Link, 25 มนี าคม 2562 https://www.khonkaenlink. info/home/news/8051.html (เขา้ ถึงเมื่อ 25 มนี าคม 2562) 228 เอกราชเคยเปน็ ครใู นสงั กดั เทศบาลนครขอนแกน่ เปน็ ประธานสหกรณอ์ อมทรพั ยค์ รขู อนแกน่ เปน็ เจา้ ของโครงการ บ้านจัดสรรเมืองเอก และมีธุรกิจอื่นๆ อีกจ�ำนวนมาก ในทางการเมืองเคยเป็นอดีตสมาชิกสภาปฏิรูปแห่งชาติ (สปช.) จงั หวดั ขอนแกน่ เคยลง ส.ส.และ ส.ว. แตไ่ มป่ ระสบความส�ำเรจ็ ในการเลอื กตง้ั ปี 2550 เอกราช ชา่ งเหลา่ ลงเขตเลอื กตง้ั ทเี่ ขต 4 คอื อ�ำเภอชมุ แพ อ�ำเภอภเู วยี ง อ�ำเภอสชี มพู อ�ำเภอภผู ามา่ น อ�ำเภอหนองนาค�ำ และอ�ำเภอเวยี งเกา่ (ขณะนน้ั สงั กดั พรรคเพอ่ื แผน่ ดนิ ได้คะแนนเปน็ ที่ 5 คอื 16,948 คะแนน) ทวา่ ในการเลอื กตงั้ ครง้ั น้ี เอกราชเปน็ ผ้สู มคั รส.ส.บญั ชี รายช่อื ล�ำดับท่ี 11 ของพรรคพลังประชารฐั ประสบความส�ำเรจ็ สามารถไดเ้ ข้าสรู่ ัฐสภาพรอ้ มกบั ลูกชาย

117 (ในกรณีไม่ถูกมาตรา 44 ส่ังพักงาน) ส่งผลให้ผู้บริหาร อบจ. ขอนแก่นสามารถท�ำงานได้อย่างเนิ่นนาน หากเทยี บถงึ กอ่ นการเลอื กตงั้ เทา่ กบั วา่ วฒั นาด�ำรงต�ำแหนง่ รองนายกอบจ.เปน็ เวลา 7 ปี (ลาออกในวนั ที่ 1 กมุ ภาพนั ธ์ 2562 เพอื่ ลงรบั สมคั รเลอื กตง้ั และนายพงษศ์ กั ด์ิ ไดแ้ ตง่ ตง้ั นายพทิ กั ษช์ น ชา่ งเหลา นอ้ งชาย นายวฒั นา เข้าไปด�ำรงต�ำแหน่งรองนายกอบจ.แทน ตงั้ แต่ 7 กมุ ภาพันธ์ 2562 เป็นต้นมา) การท�ำงานในต�ำแหน่งรองนายก อบจ. เป็นระยะเวลาถึง 7 ปี ท�ำให้วัฒนาซ่ึงเตรียมตัวจะลง ส.ส.ในเขต 2 จงั หวดั ขอนแก่น เนอื่ งจากบา้ นอย่ใู นต�ำบลศลิ า อ�ำเภอเมือง จึงไดส้ ร้างฐานเสียงรองรับไว้ เป็นจ�ำนวนมาก229 วัฒนาเล่าว่า “ท่ีผ่านมาการท�ำงานร่วมกับชุมชนนั้นผมลงพ้ืนที่ตลอด ทั้งในต�ำแหน่ง รองนายก อบจ.ขอนแก่น และร่วมกับสโมสรฟุตบอลขอนแก่น ยูไนเต็ด”...“ด้วยการที่เราเป็นรองนายก เราลงพื้นท่ีตลอด อีกอย่างพ่อก็ลงพ้ืนท่ีตลอด งานบุญงานแต่งงานศพงานท้องถ่ินงานกีฬา สนับสนุน อุปกรณ์กีฬา ฯลฯ ในส่วนของ อบจ. ผมว่าไม่ใช่แค่ อบจ. งบประมาณท่ีคุณได้มา ถามว่าคุณเอาไปใช้ ดแู ลพนื้ ทค่ี ณุ ไดด้ แี คไ่ หน เราดแู ลพน้ื ทตี่ ลอดไมเ่ คยหา่ งหายไปจากพน้ื ท่ี ยง่ิ อยใู่ นพน้ื ทเี่ รา เราดแู ลตลอด เรามีธุรกิจอยู่ในพ้ืนที่เราดูแลชาวบ้าน หากมีออเดอร์มาจากต่างประเทศที่น้องชายท�ำ เช่น ต้องการ เคร่ืองจักรสานแบบน้ันแบบนี้ เราก็มาดูในพื้นที่ว่ากลุ่มไหนท�ำอาชีพนี้ เราก็ออเดอร์ไปที่เขา สร้างงาน ใหเ้ ขา ถา้ มีอะไรเรากพ็ ยายามทำ� ” (สัมภาษณว์ ันท่ี 23 ธนั วาคม 2561) ปฏเิ สธไมไ่ ดอ้ กี เชน่ กนั วา่ การอาศยั ในต�ำแหนง่ รองนายก อบจ. ชว่ ยท�ำใหว้ ฒั นาหาเสยี งไดง้ า่ ยขนึ้ พจิ ารณาเพยี งเฉพาะทป่ี รากฏเปน็ ขา่ วในวนั ท่ี 24 พฤศจกิ ายน 2561 ขณะทนี่ ายสวุ ทิ ย์ เมษนิ ทรยี ์ รฐั มนตรี ว่าการกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และรองหัวหน้าพรรคพลังประชารัฐ เดินทางไปที่ชุมชน ทอ่ งเทย่ี ว OTOP นวตั วถิ ี ต�ำบลหว้ ยเตย อ�ำเภอซ�ำสงู ซง่ึ มที งั้ ขา้ ราชการสว่ นภมู ภิ าคและทอ้ งถนิ่ มนี างร�ำ และประชาชนกว่า 500 คนต้อนรับ รายงานข่าวระบุว่า หลังการร�ำต้อนรับเสร็จสิ้น วัฒนา ช่างเหลา รองนายกองคก์ ารบรหิ ารสว่ นจงั หวดั และประธานสโมสรฟตุ บอลขอนแกน่ ยไู นเตด็ “มอบคา่ แตง่ กายใหก้ บั นางร�ำหมบู่ า้ นละ 5,000 บาท” สว่ นนายเอกราช ไดก้ ลา่ วเปดิ ตวั วฒั นาในงานนว้ี า่ วฒั นาจะลงสมคั ร ส.ส. พรรคพลังประชารัฐ จังหวัดขอนแก่น เขต 2 ขณะท่ีวัฒนาได้กล่าวในงานว่า ตนเป็นลูกหลานบ้านซ�ำสูง สญั ญาวา่ จะพฒั นาบา้ นซ�ำสงู ใหเ้ จรญิ และกนิ ดอี ยดู่ ี เขาปดิ ทา้ ยวา่ “ขนาดยงั ไมเ่ ปน็ ส.ส. ซ�ำสงู ยงั พฒั นา ขนาดน้ี ถ้าไดเ้ ปน็ ส.ส. จะพัฒนาแค่ไหน ฝากดว้ ยนะครบั พี่น้องซ�ำสงู ”230 229 แต่เดิมทั้งเอกราชและวัฒนาตั้งใจจะลงพรรคภูมิใจไทย แต่พอพรรคพลังประชารัฐติดต่อมา แถมให้เอกราชเป็น ประธานในการคัดเลือกผู้สมัคร 8 จังหวัดภาคอีสานตอนบน ทั้งคู่จึงตอบรับเข้าสังกัดพรรคพลังประชารัฐ อย่างไรก็ดี กอ่ นหน้าน้ี เอกราชมีความสัมพันธท์ ีด่ ีกับ คสช. เน่ืองจากเคยไดร้ ับการแต่งตง้ั ใหเ้ ป็นสมาชกิ สภาปฏริ ปู (สปช.) ประจ�ำ จงั หวัดขอนแกน่ ในปี 2557 หลังการรฐั ประหาร 230 “‘สุวิทย์’ อ้อนคนขอนแก่น หวังขจัดความยากจนจากแผ่นดินอีสาน” VoiceTV, 24 พฤศจิกายน 2561 https:// voicetv.co.th/read/SyLi3wLCm (เขา้ ถงึ เม่ือ 25 มกราคม 2562)

118 การศึกษาความเคล่ือนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกต้ังสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดขอนแก่น ไมเ่ พยี งเทา่ นน้ั จากการทพ่ี ล.อ.ประยทุ ธอ์ ยมู่ า 5 ปี ไดม้ นี โยบายประชานยิ มทท่ี �ำใหป้ ระชาชน รากหญา้ จ�ำนวนหน่งึ ชน่ื ชอบ ท้ังจากนโยบายของรัฐบาล ประกอบกับการลงพน้ื ทส่ี ม่ำ� เสมอ โดยเฉพาะ ในเขต 2 ของตนเองมาเปน็ เวลานาน บวกกบั การเปน็ ผกู้ วา้ งขวางของพอ่ จงึ ท�ำใหว้ ฒั นามน่ั ใจวา่ ตนเอง มีโอกาสจะได้เป็นส.ส.สมัยแรก วัฒนากล่าวอีกว่า จากการลงพ้ืนที่ในฐานะรองนายกอบจ.มาตลอด ตนไดส้ รา้ งเครอื ขา่ ยกบั ก�ำนนั ผใู้ หญบ่ า้ น อสม. กลมุ่ สตรหี มบู่ า้ น กลมุ่ ครู (เครอื ขา่ ยของบดิ าทท่ี �ำธรุ กรรม การเงนิ กบั สหกรณอ์ อมทรพั ยค์ ร)ู และองคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถน่ิ ไวค้ รบทกุ ท่ี อยา่ งไรกด็ ี แมพ้ น้ื ทด่ี งั กลา่ ว จะเคยเป็นฐานเสียงของพรรคเพื่อไทยมาเป็นเวลานาน แต่เอกราชเคยให้สัมภาษณ์ว่า ตนเองจะเอา ผลงานลกู ชายเขา้ สู้ จะไม่เอากระแสพรรคเข้าสู้ เนื่องจาก เช่อื มน่ั ในวฒั นาที่ “ท�ำงานชว่ ยเหลือชาวบา้ น ตอ่ เนอ่ื งมานานกวา่ หลายป”ี 231 สว่ นภาพของพรรคพลงั ประชารฐั กบั การสบื ทอดอ�ำนาจนนั้ วฒั นากลา่ ววา่ “ผมมองวา่ ตอนนม้ี มุ มองคนเปลยี่ นไป แตก่ อ่ นคนไมช่ อบเลยรฐั บาลทหาร เผดจ็ การ ถามวา่ จอมพลสฤษด์ิ ยดึ อ�ำนาจมาไหม ท�ำไมคนขอนแกน่ ตอ้ งสรา้ งอนสุ าวรยี ใ์ ห้ แลว้ ถามวา่ ท�ำไมปจั จบุ นั นจ้ี ะเปน็ แบบนน้ั ไมไ่ ด้ ผมเหน็ รฐั บาลสรา้ งโครงสรา้ งพน้ื ฐานเยอะ ผมกเ็ พง่ิ เหน็ รฐั บาลนแ้ี หละท�ำรถไฟ คนอนื่ ท�ำไมไมท่ �ำ รถไฟ มันเป็นโครงสร้างพ้ืนฐานเลย โครงการใหญ่ๆ แต่ก่อนมันออกไม่ได้ อาจจะเพราะรัฐบาลประชาธิปไตย แบง่ ผลประโยชนก์ นั ไมล่ งตวั ” (สมั ภาษณ์วนั ที่ 23 ธนั วาคม 2561) ประการทีส่ าม การไดร้ ับความนิยมจากการเป็นเจา้ ของสโมสรฟตุ บอล นอกจากการบริหารต�ำแหน่งรองนายก อบจ. ขอนแก่นแล้ว วัฒนายังเป็นประธานสโมสร ขอนแกน่ เอฟซี สโมสรโด่งดังประจ�ำจังหวัด ในแตล่ ะนัดจะมีแฟนบอลเขา้ ชมระหวา่ ง 3,000-5,000 ราย ทส่ี นามกฬี ากลางองคก์ ารบริหารส่วนจังหวัดขอนแก่น กอ่ นหน้านีเ้ อกราช ช่างเหลาปรารถนาจะประสบ ความส�ำเรจ็ เหมอื นเนวนิ ชดิ ชอบ จงึ ใชบ้ รุ รี มั ยโ์ มเดลหรอื อาศยั ยทุ ธศาสตร์ “ลกู หนงั น�ำการเมอื ง” แตเ่ ดมิ เอกราชเคยเจรจาขอซอื้ ทมี ขอนแกน่ เอฟซี สโมสรฟตุ บอลหนงึ่ เดยี วของจงั หวดั ทวา่ ไมป่ ระสบความส�ำเรจ็ จึงเปล่ียนไปซื้อทีมปากช่อง ยูไนเต็ดจากกลุ่มการเมืองในจังหวัดนครราชสีมา จากนั้นเปล่ียนช่ือเป็น ขอนแก่นยูไนเต็ด โดยใช้ฉายาว่าจงอางผยอง ให้นายวัฒนาเป็นประธานสโมสรและนายพิทักษ์ชนเป็น รองประธานสโมสร ใชง้ บประมาณท�ำทมี ปลี ะ 50 ลา้ นบาท232 ดว้ ยการบรหิ ารงานทดี่ จี งึ ท�ำใหส้ โมสรเตบิ โต อยา่ งรวดเรว็ จนสามารถไดเ้ ล่นในไทยลกี 3233 การด�ำรงต�ำแหนง่ ประธานสโมสรฟตุ บอล วฒั นายอมรบั วา่ มผี ลตอ่ การสรา้ งคะแนนนยิ มใหก้ บั ตนเองเปน็ อยา่ งมาก ในเพจเฟซบกุ๊ ของวฒั นามคี นตดิ ตามจ�ำนวนหลายพนั คน มกี ารสนทนากบั แฟนบอล อย่างต่อเน่ือง ดังน้ัน วัฒนาจึงกล่าวว่า ตนเองไม่กังวลว่าอยู่ตรงข้ามพรรคเพ่ือไทย เพราะเชื่อม่ันว่า คนขอนแกน่ จะมองเขาในฐานะตวั บคุ คลทที่ �ำประโยชนใ์ หก้ บั จงั หวดั (สมั ภาษณว์ นั ที่ 23 ธนั วาคม 2561) 231 สมุ าลี สวุ รรณกร, “แมท่ พั ใหญ่ “เอกราช” มน่ั ใจลม้ “เสาไฟฟา้ ” ขอนแกน่ ’” คม ชดั ลกึ , 11 มกราคม 2562 http:// www.komchadluek.net/news/scoop/358492 (เขา้ ถึงเม่อื 12 มกราคม 2562) 232 “ศกึ เมอื งหมอแคน “จงอางผยอง” ฉก “นอมนิ ีเพือ่ ไทย””, คม ชัด ลึก, 7 กมุ ภาพันธ์ 2562 หน้า 2 233 “แมท่ พั “เอกราช” จงอาง(อสี าน)ผยอง?” คม ชดั ลกึ , 16 พฤศจกิ ายน 2561 http://www.komchadluek.net/news/ scoop/352438 (เขา้ ถงึ เมือ่ 2 มนี าคม 2562)

119 ประการทีส่ ี่ บุคลกิ สว่ นตวั กบั ความมงุ่ มน่ั ส่วนตวั กล่าวกันว่า วัฒนาเป็นคนใจใหญ่และกระเป๋าหนัก เป็นที่พ่ึงพาของคนรอบข้างได้ ซึ่งบุคลิก ดังกล่าวเหมือนกับเอกราชผู้เป็นพ่อ วัฒนาเล่าว่า เวลาชาวบ้านมาขอสนับสนุนการจัดงานบวช งานแตง่ งาน งานขนึ้ บา้ นใหม่ รวมถงึ งานอนื่ ๆ “นกั การเมอื งบางพรรคไมเ่ คยสนบั สนนุ เลย อยา่ งมากกใ็ ห้ นำ้� ไปแพก็ เดยี ว ของผมอยา่ งนอ้ ย 20 แพก็ นแี่ คน่ ำ�้ สว่ นตวั ชว่ ยตา่ งหากอกี กม็ ”ี วฒั นาเลา่ อกี วา่ ตนเอง มคี วามมงุ่ มนั่ ในการเปน็ ส.ส.ใหไ้ ด้ โดยไดว้ า่ จา้ งส�ำนกั โพลลแ์ หง่ หนงึ่ ในการท�ำส�ำรวจประชามตปิ ระชาชนใน เขต 2 ตงั้ แตว่ นั ท่ี 15 ธนั วาคม 2561 โดยยำ้� กบั ส�ำนกั โพลลว์ า่ ตอ้ งท�ำใหต้ รงกบั ความเปน็ จรงิ ใหม้ ากทส่ี ดุ วฒั นาเนน้ วา่ “เราไมต่ อ้ งการโพลลอ์ วย เราตอ้ งการดวู า่ จรงิ ๆ แลว้ มนั เปน็ ยงั ไง คะแนนออกมาสไู้ ดไ้ หม พนื้ ทไี่ หนชนะพนื้ ทไี่ หนแพ้ เราเจาะลกึ ลงไปเปน็ หมบู่ า้ นเปน็ หนว่ ยเลย จดุ ไหนแพเ้ ราตอ้ งแกไ้ ข จดุ ไหนชนะ เราต้องย่ิงเข้าไป” (สัมภาษณ์วันท่ี 23 ธันวาคม 2561) จากข้อมูลของผู้วิจัยพบว่า วัฒนาทราบผลโพลล์ ทต่ี นเองไดจ้ า้ งวานใหส้ ถาบนั การศกึ ษาแหง่ หนงึ่ ในจงั หวดั ขอนแกน่ ท�ำกอ่ นการเลอื กตงั้ สองสปั ดาห์ พบวา่ คะแนนเปน็ รองอรอนงคค์ อ่ นขา้ งมาก ดงั นนั้ วฒั นาจงึ ลงพนื้ ทใ่ี นเขตต�ำบลทค่ี ะแนนนอ้ ยทกุ วนั นอกจากนี้ ตามรายงานขา่ วระบวุ า่ วฒั นาเดนิ สายหาเสยี งทกุ วนั อยา่ งไมเ่ หนด็ เหนอ่ื ย กวา่ 206 หมบู่ า้ น ใน 16 ต�ำบล ซึง่ ประชาชนในเขต 2 จะเห็นนายวฒั นายืนบนรถหาเสยี งและปา้ ยหาเสยี งมากทสี่ ุด234 ภาพ วัฒนา ช่างเหลา235 234 “เจาะสนามเลือกตง้ั ขอนแกน่ ท่หี ลายพรรคหวงั คะแนนเสียง” ส�ำนักข่าวไทย, 3 มีนาคม 2562 https://tna.mcot. net/view/wpAcV67 (เขา้ ถึงเมื่อ 25 มนี าคม 2562) 235 ภาพจากเฟซบกุ๊ เพจวฒั นา ช่างเหลา https://www.facebook.com/Changlao.Watthana/ (เปิดเปน็ สาธารณะ)

120 การศึกษาความเคล่ือนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกต้ังสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดขอนแก่น อีกปัจจัยหน่ึงซ่ึงส่งผลให้วัฒนาเป็นที่ชื่นชอบคือ การเป็นคนวัยหนุ่มอายุ 37 ปี และมีหน้าตา หลอ่ เหลา แมโ้ ดยทวั่ ไป หนา้ ตากบั ความรคู้ วามสามารถเปน็ คนละสว่ นกนั แตจ่ ากประวตั ศิ าสตรผ์ นู้ �ำโลก จะพบว่า ผู้น�ำทางการเมืองจ�ำนวนมากต่างมีชัยไปกว่าครึ่งหากหน้าตาสวยหรือหล่อเหลา236 จากการ สนทนากบั แกนน�ำพรรคเพอ่ื ไทยในภาคอสี านคนหนงึ่ เลา่ วา่ ตนเองเคยนงั่ ทานขา้ วกบั เอกราช ชา่ งเหลา ในฐานะเพอ่ื นฝงู แกนน�ำพรรคเพอ่ื ไทยคนดงั กลา่ วอา้ งค�ำพดู ของเอกราชในขณะทานขา้ ววา่ “แคร่ ปู ของ วฒั นากท็ �ำใหช้ นะแลว้ ” (สมั ภาษณว์ ันที่ 5 พฤษภาคม 2562) ประการทหี่ ้า ปญั หาของพรรคเพอื่ ไทย แน่นอนว่าพรรคเพื่อไทยในฐานะเจ้าของพ้ืนที่มานานมีความประมาทและยึดติดว่าประชาชน จะยงั คงเลอื กพรรค มใิ ชเ่ ลอื กคนจากพรรคฝา่ ยตรงขา้ ม มเิ พยี งแตภ่ าคใตท้ มี่ คี �ำกลา่ วขานวา่ เอาเสาไฟฟา้ มาลงก็ชนะ ค�ำกล่าวนี้มีในขอนแก่นเช่นกัน237 ค�ำกล่าวน้ียิ่งสร้างความฮึกเหิมให้คู่แข่ง เอกราชเคยให้ สัมภาษณ์ว่า “ก่อนหน้านี้เคยมีค�ำพูดท่ีว่า “เอาเสาไฟมาลงก็ได้” ค�ำพูดแบบน้ีเป็นการดูถูกประชาชน มากเกนิ ไป ทกุ วนั นปี้ ระชาชนเขาไมไ่ ดโ้ ง่ เพราะการสอื่ สารโลกออนไลนเ์ ขา้ ถงึ ไดห้ มด ประชาชนรวู้ า่ ใครดี ใครแค่เพียงลมปาก เหมือนภาษิตอีสานท่ีว่า “ไฟไหม้ป่าจั่งเห็นหน้าแลน เวลาสิลงผู้แทนจั่งเห็นพ่ีน้อง” พรรคเราจะไม่ให้เป็นแบบนั้น”238 ส่วนวัฒนากล่าวว่า “แกนน�ำพรรคเพื่อไทยมั่นใจในกระแสคุณทักษิณ ถงึ ขน้ั เปรยี บเปรยวา่ เอาเสาไฟฟา้ ลงกย็ งั ไดเ้ ลย ไมต่ อ้ งหาเสยี งเลย คนเลอื กหมด แตต่ อนนมี้ นั ไมเ่ หมอื น เมอ่ื ก่อน ดว้ ยการทม่ี รี ัฐประหาร ท�ำให้เพอื่ ไทยเขาห่างสนาม เขาหา่ งพื้นท่ี อารมณเ์ หมือนดูถกู ชาวบา้ น เอาเสาไฟมาลงก็ได้ แลว้ เสาไฟมันท�ำอะไรใหช้ าวบา้ นล่ะ” (สมั ภาษณ์วันที่ 23 ธนั วาคม 2561) ส�ำหรับพรรคเพ่ือไทย จะมีนโยบายที่จะให้ส.ส.เก่าเป็นผู้สมัครลงเลือกต้ังก่อน ซ่ึงข้อดีก็คือ เป็นการให้เกียรติกับเจ้าของพื้นที่เดิมและเขาเหล่าน้ันมีฐานเสียงของตนเองมานาน แต่ข้อเสียคือไม่ได้ รบั ฟงั ความตอ้ งการจากชาวบา้ นวา่ อยากใหค้ นนนั้ เปน็ ผสู้ มคั รหรอื ไม่ กรณขี องอรอนงคแ์ มจ้ ะเปน็ ภรรยา ภมู ิ สาระผล แตเ่ นอ่ื งดว้ ยชวี ติ รบั ราชการครมู าจนเกษยี ณอายุ ความเจนจดั ทางการเมอื งจงึ ถกู ตง้ั ค�ำถาม แต่เมื่อผู้วิจัยสัมภาษณ์ทีมงานหาเสียงของอรอนงค์ พวกเขาให้ค�ำตอบว่า “อรอนงค์หาเสียงหนักมาก แตท่ �ำอะไรกต็ ดิ ขดั ไปหมด เนอื่ งจากกลไกรฐั เปน็ คนของฝง่ั พรรคพลงั ประชารฐั คอยตดิ ตามและกลน่ั แกลง้ ตลอดเวลา อีกทั้งผู้สมัครพรรคตรงข้ามใช้เงินทุ่มซ้ือเสียงจ�ำนวนมากต้ังแต่ก่อนมีพระราชกฤษฎีกา การเลอื กตง้ั รวมถงึ หลงั เลอื กตง้ั ยงั จา่ ยไมอ่ นั้ โดยใหเ้ งนิ เปน็ กอ้ นๆ สมำ่� เสมอ ไมใ่ ชใ่ หท้ เี ดยี ว เพราะเอกราช ประกาศสมำ่� เสมอวา่ ใหล้ กู ชายพา่ ยแพใ้ นเขตนไี้ มไ่ ดเ้ พราะเปน็ เรอ่ื งของศกั ดศิ์ รหี นา้ ตา” (สมั ภาษณว์ นั ที่ 1 มนี าคม 2562) 236 ณรงค์ สนิ สวัสด์,ิ ผ้นู �ำการเมอื ง (กรุงเทพฯ : ไทยวฒั นาพานชิ , 2523) 237 สมุ าลี สวุ รรณกร, “แมท่ พั ใหญ่ “เอกราช” มนั่ ใจลม้ “เสาไฟฟา้ ” ขอนแกน่ ’” คม ชดั ลกึ , 11 มกราคม 2562 http:// www.komchadluek.net/news/scoop/358492 (เข้าถงึ เมอ่ื 12 มกราคม 2562) 238 เรอ่ื งเดยี วกนั

121 แมอ้ รอนงคจ์ ะไมเ่ คยเลน่ การเมอื งมากอ่ น แตเ่ ธอจ�ำเปน็ ตอ้ งลงแทนภมู ิ เพอ่ื กศู้ กั ดศิ์ รใี หก้ บั ภมู ิ อย่างไรก็ดี แกนน�ำพรรคเพ่ือไทยในภาคอีสานคนหน่ึงวิเคราะห์ถึงความพ่ายแพ้ของอรอนงค์ว่า แม้ช่ือ ของทักษิณ ชินวัตร จะยังขายได้ในพ้ืนที่เขตนี้ แต่กรณีน้ีประชาชนตั้งใจเลือกตัวผู้สมัครมากกว่าพรรค กล่าวคือ วัฒนามีความพร้อมมากกว่า พร้อมท้ังจากการสนับสนุนของพรรค239 และจากการสนับสนุน ของครอบครวั ดงั นน้ั วฒั นาจงึ ท�ำกจิ กรรมในพนื้ ทมี่ ากอ่ นอยา่ งตอ่ เนอื่ ง สว่ นอรอนงคไ์ มเ่ กง่ ทางการเมอื ง ไม่ว่าจะหาเสียง ลงพื้นท่ี เข้าหาประชาชน ตลอดจนการปราศรัย แม้ว่าอรอนงค์รู้มานานแล้วว่าจะได ้ ลงสมัครแทนภูมิ แต่ยังเข้าถึงประชาชนและลงพื้นที่ตามหมู่บ้านไม่มากนักและยังเข้าใจวัฒนธรรม ชาวบา้ นไมพ่ อ เนอ่ื งจากชาวบา้ นมองผแู้ ทนตอ้ งเปน็ ทพี่ งึ่ พาไดใ้ นทกุ โอกาส งานบญุ งานแตง่ งานขนึ้ บา้ นใหม่ ฯลฯ แกนน�ำคนดังกล่าวอ้างถึงค�ำพูดของแกนน�ำพรรคเพื่อไทยของภาคอีสานอีกคนว่า “คู่แข่งอรอนงค์ เขาลงพน้ื ทีน่ มี้ าห้าหกปี แตข่ องเราไมล่ งเลย เขา้ ไมถ่ งึ ชาวบา้ นเลย พรรคเพ่ือไทยไปยดึ ผลโพลล์ในพน้ื ที่ มากไป จึงประมาท” อีกปัจจัยหนึ่งคือ คนเส้ือแดงในพื้นที่ไม่ได้คุ้นเคยกับอรอนงค์ พวกเขาจ�ำนวนมาก จงึ ไมเ่ ลอื กพรรคเพอื่ ไทย นอกจากนี้ ใน 12 ต�ำบลในอ�ำเภอเมอื งเปน็ เขตทมี่ กี ลมุ่ คนเสอ้ื เหลอื ง และ กปปส. จ�ำนวนหนึ่ง คนเหล่านี้มีแนวโน้มท่ีจะไม่ชอบพรรคเพื่อไทยอยู่แล้ว ขณะที่แกนน�ำพรรคเพ่ือไทยคนน ้ี วิเคราะห์ว่า ในอนาคตหากมีการเลือกต้ังใหม่ พรรคจะต้องพิจารณาคนใหม่เพ่ือแข่งขันกับวัฒนา โดยม ี 3 รายชอ่ื เทา่ นน้ั ทพี่ อจะแขง่ กบั วฒั นาไดค้ อื พงศกร อรรณนพพร อดศิ ร เพยี งเกษ และ ธนกิ มาสพี ทิ กั ษ์ (สัมภาษณว์ นั ท่ี 5 พฤษภาคม 2562) ประการทห่ี ก การแยง่ ชงิ คะแนนกันเองของพรรคเพื่อไทยและอนาคตใหม่ ประเดน็ ส�ำคญั ทท่ี �ำใหว้ ฒั นาชนะคอื พรรคฝา่ ยประชาธปิ ไตยทม่ี คี วามโดดเดน่ ไมแ่ พก้ นั แยง่ ชงิ คะแนนกนั เอง พน้ื ท่ี 12 ต�ำบลในอ�ำเภอเมอื งมคี นรนุ่ ใหมจ่ �ำนวนมาก คนเหลา่ นจี้ งึ เลอื กสนั ชยั ทะคง จากพรรค อนาคตใหมด่ ว้ ยคะแนนทส่ี งู แตกตา่ งจากคนอ�ำเภอซ�ำสงู ซง่ึ หา่ งจากเมอื งขอนแกน่ ออกไปประมาณ 35 กโิ ลเมตร ทเ่ี ลอื กสนั ชยั คอ่ นขา้ งนอ้ ย กระนนั้ กต็ าม หากนบั เฉพาะคะแนนทร่ี วมกนั ของพรรคเพอ่ื ไทย (34,115) และ พรรคอนาคตใหม่ (21,449) จะพบว่ามี 55,564 คะแนน มากกว่าวัฒนาท่ไี ด้ 46,276 คะแนน เหน็ ไดว้ า่ คะแนนของสองพรรคการเมอื งนส้ี งู กวา่ คะแนนของวฒั นาเกอื บหนง่ึ หมนื่ เสยี ง ทง้ั น้ี ประชาชนทสี่ นบั สนนุ ฝั่งประชาธิปไตยไมส่ ามารถทีจ่ ะหันเหไปกาพรรคใดพรรคเดยี วได้ เนือ่ งจากทง้ั สองพรรคมีความโดดเดน่ ไม่ต่างกัน ในส่วนของผู้สมัคร แม้อรอนงค์และสันชัยเป็นคนใหม่ทั้งคู่แต่ด้วยกระแสของทั้งสองพรรค จงึ ท�ำใหค้ ะแนนตอ้ งถกู แยง่ ชงิ กนั ไปเอง กอ่ นหนา้ นว้ี ฒั นา ชา่ งเหลาวเิ คราะหว์ า่ คะแนนของพรรคเพอื่ ไทย กบั พรรคอนาคตใหมจ่ ะสง่ ผลดตี อ่ ตวั เขาเอง เขากลา่ ววา่ “ผมวา่ ยงิ่ ดี เพราะเขาไปแขง่ กนั เอง จากทค่ี ะแนน เปน็ กอ้ น เขาจะไปชกกนั เอง ไม่มหี รอกหลบใหก้ ัน” (สัมภาษณ์วันท่ี 23 ธันวาคม 2561) 239 แกนน�ำพรรคเพอ่ื ไทยคนนกี้ ลา่ ววา่ หากน�ำเงนิ หนงึ่ ลา้ นมาชง่ั จะไดน้ ำ้� หนกั เทา่ กบั หนง่ึ กโิ ลกรมั พรรคการเมอื งหนงึ่ ให้ผ้สู มคั รรายละ 40 กิโลกรมั หากเชือ่ วา่ ผสู้ มคั รคนนน้ั จะชนะ แต่จะให้บางคน 10 หรือ 20 กิโลกรัม ลดหลนั่ กันไปตาม โอกาสทจี่ ะชนะการเลอื กตงั้ เขาเลา่ อกี วา่ กอ่ นการเลอื กตงั้ สองวนั สองคนื สดุ ทา้ ย มพี รรคการเมอื งหนงึ่ จา่ ยใหช้ าวบา้ น หวั ละ 500 บาท (สมั ภาษณว์ ันท่ี 5 พฤษภาคม 2562)

122 การศึกษาความเคลื่อนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดขอนแก่น อย่างไรก็ตาม หากพิจารณาในมุมมองของทีมงานหาเสียงของสันชัย จะพบว่า พวกเขาก็ม ี ขอ้ กงั ขากบั คะแนนทอ่ี อกมาเชน่ กนั เนอื่ งจากตอนแรกคาดการณไ์ วว้ า่ จะไดไ้ มต่ ำ�่ วา่ 35,000 เสยี ง เพราะ ได้ท�ำโพลล์ทางลับ พบปะชาวบ้าน ซ่ึงได้รับกระแสตอบรับดีมาก โดยเฉพาะจากกลุ่มคนมีการศึกษา กลุ่มคนในเมืองตามหมู่บ้านจัดสรรต่างๆ ผลปรากฏว่าพรรคได้คะแนนในเขตอ�ำเภอเมืองสูงจริงๆ (17,332 เสียง) แต่พรรคได้คะแนนน้อยท่ีอ�ำเภอซ�ำสูง (1,357) หน่ึงในทีมงานให้สัมภาษณ์ว่า “ตนเอง แปลกใจเปน็ อยา่ งยง่ิ เพราะลงพน้ื ทอี่ �ำเภอซ�ำสงู ตลอด จรงิ ๆ แลว้ ควรไดไ้ มต่ ำ่� กวา่ 5,000-6,000 คะแนน ตนเองจึงเชื่อว่ามีความผิดปกติในอ�ำเภอน้ี เนื่องจากบัตรเสียมักเป็นบัตรที่กาอนาคตใหม่ และเมื่อถาม ชาวบา้ น ชาวบา้ นกบ็ อกวา่ ไมเ่ อาทหารท้งั นัน้ ” (สัมภาษณ์วันท่ี 28 มถิ นุ ายน 2562) หากสมมติฐานของ ทมี งานหาเสยี งของสนั ชยั ถกู ตอ้ ง นน่ั หมายความวา่ ชาวบา้ นเลอื กนายวฒั นาในฐานะตวั บคุ คลแตไ่ มไ่ ด้ เลอื กในฐานะพรรคท่ีสนบั สนุนการสืบทอดอ�ำนาจของทหาร ประการทเ่ี จด็ พจิ ารณาความปรารถนาถงึ ประชาธปิ ไตยกบั การค้ำ�ยนั ระบอบ คสช. การที่พรรคพลังประชารัฐประสบชัยชนะมิได้หมายถึงว่าพรรคฝ่ายประชาธิปไตยประสบ ความพา่ ยแพ้ กลา่ วคอื หากพจิ ารณา 10 อนั ดบั แรกของพรรคทไี่ มส่ นบั สนนุ คสช. จะพบวา่ มพี รรคเพอ่ื ไทย (34,115 เสยี ง) พรรคอนาคตใหม่ (21,449 เสยี ง) พรรคเพอื่ ชาติ (2,422 เสยี ง) พรรคเศรษฐกจิ ใหม่ (2,225 เสยี ง) พรรคเสรรี วมไทย (1,871 เสยี ง) รวมแลว้ คอื 62,082 คะแนน ตา่ งจากพรรคพลงั ประชารฐั ทไี่ ด้ 46,276 คะแนน แต่หากรวมกับพรรคท่ีประกาศตัวสนับสนุนพล.อ.ประยุทธ์ คือพรรครวมพลังประชาชาติไทย อันดับที่ 11 (261 คะแนน) และพรรคประชาชนปฏิรูป อันดับท่ี 20 (120 คะแนน) จะพบว่า ผลคะแนน ของเขต 2 ชชี้ ดั ว่าไม่สนบั สนนุ ให้พล.อ.ประยทุ ธ์ และ คสช .สบื ทอดอ�ำนาจตอ่ ไป เขตเลือกตง้ั ที่ 3 จ�ำนวน คดิ เป็นรอ้ ยละ 154,027 ก. การใช้สทิ ธิเลือกตั้ง 114,230 74.16 106,667 93.38 ล�ำดับ รายการ 6,521 5.71 1 ผมู้ สี ทิ ธิเลือกตง้ั ตามบัญชรี ายชอ่ื ผูม้ สี ทิ ธเิ ลอื กต้งั (คน) 1,044 0.91 ผ้มู ีสทิ ธิเลอื กตั้งที่มาแสดงตน (คน) 2 บัตรดี (บตั ร) บตั รเสีย (บตั ร) บตั รไมเ่ ลอื กผู้สมัครผู้ใด (บัตร)

123 ข. ผลคะแนนเลือกต้งั 240 หมายเลข ช่ือ-นามสกลุ สังกดั พรรค ได้คะแนน 1 นายจตุพร เจรญิ เชอื้ เพอ่ื ไทย 34,676 18 นายชัชวาล อภิรกั ษม์ ัน่ คง อนาคตใหม่ 29,274 3 นายกิตติ ค�ำแกน่ คูณ พลงั ประชารัฐ 26,636 11 นางกรรณิการ์ สืบสารคาม ภูมใิ จไทย 7,577 8 นายนรเศรษฐ์ ศรเี งิน ประชาธปิ ตั ย์ 1,181 2 นายเติมวิทย์ ศรวี งษา เสรีรวมไทย 932 21 นางสาวอ้อยฤดี สนั ทร พลงั ไทยรกั ไทย 776 23 นายคมกฤษ แสนกลุ ประชาธปิ ไตยใหม่ 766 24 นายธนาเดช สงวนความดี เพอื่ ชาติ 590 15 นายนันทม์ นัส สีโยธา เศรษฐกิจใหม่ 475 ทงั้ น้ี คะแนนทแี่ สดงตวั เลขไมต่ รงกนั ระหวา่ งคะแนนทปี่ ระกาศบนเวบ็ ไซตข์ อง กกต. สว่ นกลาง กับคะแนนที่ผู้วิจัยค�ำนวณจากแฟ้มประจ�ำหน่วยเลือกต้ังด้วยตนเอง พิจารณาเทียบเคียงเพียงเฉพาะ 3 อันดับแรกดงั น้ี พรรค ผลการเลอื กตั้งขอนแก่น เขต 3 คะแนน ผู้สมัคร เพื่อไทย 1 34,596 พลังประชารฐั 2 จตุพร เจริญเชื้อ 26,362 อนาคตใหม่ 18 กิตติ ค�ำแก่นคณู 29,071 ชัชวาล อภิรกั ษ์มนั่ คง  ผู้วิจัยได้แยกคะแนนของทั้งสามอันดับจากคะแนนของผู้ลงคะแนนเลือกต้ังล่วงหน้าและ ผู้ลงคะแนนจากนอกราชอาณาจักร และคะแนนในระดับอ�ำเภอกระนวน ครอบคลุม 10 ต�ำบล และ อ�ำเภอน้ำ� พองครอบคลมุ 12 ต�ำบล 240 การเลอื กตง้ั ในเขต 3 มกี ารนบั ใหมข่ องหนว่ ยเลอื กตง้ั ท่ี 1 ต.บวั ใหญ่ และหนว่ ยเลอื กตงั้ ที่ 5 ต.มว่ งหวาน อ.นำ�้ พอง โดยมกี ารตรวจสอบพบความผดิ พลาดวา่ กอ่ นหนา้ นี้ เจา้ หนา้ ทกี่ าคะแนนใหน้ ายกติ ติ ค�ำแกน่ คณู จากพรรคพลงั ประชารฐั เกนิ ไป 1 คะแนน อา้ งใน “กกต.ฉลยุ นับคะแนนใหม่ 2 หน่วย” ขา่ วสด, 19 เมษายน 2562 หนา้ 3

124 การศึกษาความเคล่ือนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดขอนแก่น คะแนนจากการเลือกต้งั ล่วงหนา้ และนอกราชอาณาจักร ชอ่ื พรรค ผูส้ มัคร จำ� นวนคะแนน เพอื่ ไทย 1 จตพุ ร เจริญเช้อื 2,958 พลังประชารัฐ 2 กิตติ ค�ำแก่นคูณ 743 อนาคตใหม่ 18 ชชั วาล อภิรกั ษม์ ่ันคง  2,618 อ�ำเภอกระนวน (คะแนนจากการเลือกต้งั ในวันท่ี 24 มนี าคม 2562) ชื่อพรรค ผู้สมัคร จ�ำนวนคะแนน เพ่อื ไทย 1 จตพุ ร เจรญิ เช้ือ 10,860 พลังประชารัฐ 2 กติ ติ ค�ำแกน่ คูณ 8,108 อนาคตใหม่ 18 ชชั วาล อภิรักษม์ นั่ คง  10,506

125 อ�ำเภอนำ�้ พอง (คะแนนจากการเลอื กต้ังในวันท่ี 24 มีนาคม 2562) ช่ือพรรค ผ้สู มคั ร จำ� นวนคะแนน เพ่อื ไทย 1 จตพุ ร เจริญเช้ือ 20,778 พลงั ประชารัฐ 2 กิตติ ค�ำแกน่ คณู 17,511 อนาคตใหม่ 18 ชชั วาล อภิรกั ษ์มน่ั คง  15,947 ข้อสงั เกตจากผลการเลอื กต้งั มีดงั นี้ จตพุ ร เจรญิ เชอื้ มาจากครอบครวั ทเี่ ลน่ การเมอื งทอ้ งถนิ่ มพี อ่ เปน็ สมาชกิ สภาจงั หวดั มานานกวา่ 20 ปี จตพุ รเรมิ่ ตน้ ชวี ติ ทางการเมอื งจากการเปน็ สมาชกิ สภาองคก์ ารบรหิ ารสว่ นจงั หวดั เขตอ�ำเภอกระนวน และเคยเปน็ รองนายกองคก์ ารบรหิ ารสว่ นจงั หวดั กอ่ นจะทะยานเขา้ สกู่ ารเมอื งในระดบั ชาติ เขาเปน็ ส.ส. พรรคไทยรักไทยต้ังแต่ปี 2544 (ขณะน้ันเป็นส.ส.ระบบบัญชีรายชื่อในล�ำดับท่ี 64) ส่วนในการเลือกต้ัง ปี 2548 จตุพรได้ 49,406 คะแนนชนะอรรถพล ชัยนันทส์ มิตย์ จากพรรคกจิ สงั คม ท่ไี ด้ 22,056 คะแนน ขณะที่การเลือกต้ังปี 2550 ทั้งนายนวัธ เตาะเจริญสุข นายปัญญา ศรีปัญญาและนายจตุพร เจริญเช้ือ ได้เป็นส.ส.เขต 3 จังหวัดขอนแก่นท้ังหมด นายจตุพรได้ 105,315 คะแนน และการเลือกตั้งปี 2554 จตุพรได้ 66,204 คะแนน ชนะ นายอรรถพล ชัยนันท์สมิตย์ จากพรรคกิจสังคมท่ีได้ 16,241 คะแนน และ นายปญั ญา ศรีปญั ญา จากพรรคภูมใิ จไทยทีไ่ ด้ 15,074 คะแนน

126 การศึกษาความเคล่ือนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกต้ังสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดขอนแก่น ส่วนการเลือกต้ังรอบน้ี แกนน�ำพรรคเพ่ือไทยจังหวัดขอนแก่นเล่าว่า หลังรัฐประหารจตุพร ถูกจับตาจากฝ่ายความมั่นคงเป็นพิเศษเนื่องจากเป็นผู้ท่ีประชาชนในพ้ืนที่นิยมอย่างสูง เนื่องจากจตุพร ใช้บ้านจัดตั้งเป็นมูลนิธิเจริญเชื้อ คอยช่วยเหลือชาวบ้านในทุกกิจกรรมอย่างกว้างขวางมาเน่ินนาน บา้ นของเขาเปน็ จดุ รวมของชาวบา้ นทมี่ าพบปะกนั เสมอ และเนอื่ งดว้ ยเคยสนบั สนนุ การเคลอื่ นไหวของ คนเสอ้ื แดงในพน้ื ทจี่ งึ มชี อ่ื อยใู่ นบญั ชดี �ำของฝา่ ยความมนั่ คง ดงั นน้ั หลงั การรฐั ประหารไมถ่ งึ หนงึ่ ชว่ั โมง จตุพรถูกน�ำตัวไปกักอาณาบริเวณภายในค่ายเปรม ติณสูลานนท์ อ�ำเภอน้�ำพอง เป็นเวลา 2 วัน และ ภายในค่ายศรีพัชรินทร์อีก 4 วัน รวมเป็นเวลา 6 วัน โดยต้องลงนามห้ามเคลื่อนไหวทางการเมือง มิฉะน้ันจะถูกจับและถูกระงับธุรกรรมทางการเงิน ในช่วงสี่ปีที่ผ่านมา จตุพรจึงลงพื้นท่ีได้อย่างจ�ำกัด และมีทหารคอยประกบเป็นส่วนใหญ่ จตุพรจึงพยายามติดต่อกับชาวบ้านผ่านการใช้สื่อออนไลน์แทน แต่ข้อจ�ำกัดของส่ือชนิดน้ีคือผู้มีรายได้น้อยและผู้สูงอายุเข้าไม่ถึง แกนน�ำคนดังกล่าววิเคราะห์ว่า เนื่องด้วยข้อจ�ำกัดดังกล่าว การท่ีจตุพรได้คะแนน 34,676 เสียงถือว่าโชคดีเป็นอย่างมาก (สัมภาษณ ์ วันที่ 5 พฤษภาคม 2562) ท้ังนี้ ในช่วงที่จตุพรถูกจ�ำกัดบทบาทในการท�ำกิจกรรม ได้อาศัยน้องชายคือ นายตระกูล เจริญเช้ือ สมาชิกสภาองค์การบริหารส่วนจังหวัด อ�ำเภอกระนวน คอยรักษาความสัมพันธ์ กบั ฐานมวลชนแทน จากชยั ชนะของจตพุ รท�ำใหก้ ลา่ วไดว้ า่ ประชาชนสว่ นมากเลอื กพรรคเพอื่ ไทยเพราะ ชื่อเสียงและนโยบายของพรรค และยงั สนับสนุนตัวบคุ คล ใหจ้ ตพุ รเปน็ ผ้แู ทนพวกเขาตอ่ ไปอีกสมยั ความนา่ สนใจอกี ประการคอื ขณะทจ่ี ตพุ รมฐี านเสยี งในอ�ำเภอกระนวน คะแนนของเขากลบั สสู ี กบั นายชชั วาล อภริ กั ษม์ น่ั คง จากพรรคอนาคตใหม่ ท�ำนองเดยี วกนั ครอบครวั นายชชั วาลเปน็ ผกู้ วา้ งขวาง ในอ�ำเภอนำ้� พอง แตค่ ะแนนของเขาไดไ้ มม่ ากนกั ในอ�ำเภอน้ี ในประเดน็ นี้ จตพุ รใหส้ มั ภาษณก์ บั ผวู้ จิ ยั วา่ “อนาคตใหม่มาลุยพื้นที่กระนวน มาตีฐานของเราก่อน แต่เราก็รู้ตัวก็ไปตีฐานท่ีน�้ำพองของเขาเช่นกัน” สอดคลอ้ งกบั ขอ้ มลู ขา้ งตน้ จตพุ รระบวุ า่ หลงั รฐั ประหารเรอ่ื ยมา มเี จา้ หนา้ ทท่ี หารมาเยยี่ มตนเองทกุ เดอื น มาถา่ ยรปู สอดสอ่ งวา่ ตนเองไมไ่ ดม้ กี จิ กรรมการเมอื งใดๆ “หา้ ปที ผี่ า่ นมาผมเจอสกดั กน้ั ตลอด คแู่ ขง่ เลย เอาผมไปโจมตีว่าผมไม่ลงพ้ืนที่” ส่วนช่วงหาเสียงไม่ว่าจะไปหาเสียงท่ีอ�ำเภอกระนวนหรือน�้ำพองก็จะมี เจ้าหน้าที่ตามประกบตลอด “ตรงกันข้ามกับอีกพรรคการเมืองหนึ่งท่ีระดมสรรพก�ำลังทุ่มทั้งอ�ำนาจเงิน และอ�ำนาจรัฐลงพื้นที่” อย่างไรก็ตาม จตุพรเล่าว่า ตนเองไม่ได้กังวลกระแสพรรคพลังประชารัฐเท่าไร เน่ืองจากกระแสสนับสนุนประชาธิปไตยในพ้ืนที่แรงกว่าเลือกพล.อ.ประยุทธ์ จตุพรได้ปรับรูปแบบ การหาเสยี งใหม่ผ่านการพบปะชาวบา้ นโดยตรงไมผ่ ่านกลไกหวั คะแนน เพราะหัวคะแนนมกั ถกู ข่มขูจ่ าก ฝ่ายตรงข้าม ดังนั้น จึงเดินเคาะประตูทุกบ้านและจัดเวทีปราศรัยย่อย ส่วนคะแนนของตนเองท่ีได้น้อย ลงไปเนอื่ งจากเพราะพรรคอนาคตใหมซ่ ง่ึ มแี นวทางและอดุ มการณใ์ กลเ้ คยี งกนั มาตดั คะแนนในสว่ นนไี้ ป ซ่ึงจตุพรมองว่า “ในอนาคต พรรคอนาคตใหม่และนายชัชวาล จะเป็นคู่แข่งส�ำคัญในการเลือกตั้งเขตน้ี” (สัมภาษณว์ ันที่ 28 มถิ ุนายน 2562)

127 อนึง่ การที่ชชั วาลชนะนายกิตติ ค�ำแก่นคูณ จากพรรคพลงั ประชารฐั ได้ ถอื ว่าเป็นความส�ำเรจ็ ระดับใหญ่เลยทีเดียว ทั้งนี้ นายกิตติด�ำรงต�ำแหน่งเป็นอดีตนายกเทศมนตรีต�ำบลวังชัย อ�ำเภอน�้ำพอง (ผลคะแนนในต�ำบลนก้ี ติ ตชิ นะขาดลอย) เลน่ การเมอื งทอ้ งถน่ิ มาเนน่ิ นานและกอ่ นหนา้ นเี้ คยอยใู่ นทมี เดยี ว กับจตุพรมาก่อน จากนั้นจึงถกู ทาบทามให้เป็นผสู้ มคั ร ส.ส.พลงั ประชารัฐ ส�ำหรบั ชชั วาลนนั้ ครอบครัว ของเขาประกอบธุรกิจขายเครื่องใช้ไฟฟ้าช่ือดังในอ�ำเภอน้�ำพอง ด้วยการท่ีเป็นครอบครัวที่มีช่ือเสียง กว้างขวางในอ�ำเภอน�้ำพอง บริษัทจึงได้จัดกิจกรรมคืนก�ำไรให้ลูกค้าอย่างต่อเนื่อง นอกจากน้ี พ่ีสาว ยงั ไดจ้ ดั ตงั้ สโมสรฟตุ บอลนำ้� พอง ยไู นเตด็ ซงึ่ คาดวา่ ในอนาคตจะมชี อ่ื เสยี งและสามารถขนึ้ อยลู่ กี ในระดบั ภมู ภิ าคได้ ดังน้นั ชชั วาลจะเปน็ คแู่ ข่งทส่ี �ำคัญของพรรคเพอื่ ไทยในอนาคต ชชั วาลเคยใหส้ มั ภาษณว์ า่ สาเหตทุ ม่ี าลงรบั สมคั รเลอื กตงั้ เนอื่ งจากประทบั ใจวา่ การท�ำการเมอื ง แบบใหมข่ องพรรคอนาคตใหม่ ไมว่ า่ จะเปน็ การเปดิ โอกาสใหส้ มาชกิ พรรคท�ำไพรมารโี หวต การมกี จิ กรรม ของพรรคท่ีแสดงถึงอุดมการณ์ก้าวหน้า และช่ืนชอบนโยบายพรรค อีกท้ัง เล่าว่า “อีกหน่ึงปัจจัยคือ ผมไมโ่ อเคกบั การสบื ทอดอำ� นาจ คสช. รวมทงั้ สงิ่ ทผ่ี มไมอ่ ยากเหน็ ไมอ่ ยากอยคู่ อื แผนยทุ ธศาสตร์ 20 ปี ทอี่ ยากใหค้ นทกุ รนุ่ ทกุ ชว่ งวยั มสี ว่ นรว่ มในการออกความคดิ เหน็ มากกวา่ ครบั ” แตก่ ารลงพนื้ ทที่ ง้ั สองอ�ำเภอ ชัชวาลพบว่าเป็นเร่ืองที่หนักหนา เนื่องจากท้ังสองอ�ำเภอเป็นอ�ำเภอใหญ่ ผู้คนห่างไกลกระจัดกระจาย ไปตามที่ต่างๆ ในช่วงแรกชาวบ้านไม่ได้เปิดใจให้พรรคอนาคตใหม่ เปิดใจให้แค่พรรคเพ่ือไทยและ พลงั ประชารฐั ตลอดจน ตนเองตอ้ งเจอ “การสาดโคลนจากพรรคคแู่ ขง่ ทใี่ ชว้ ธิ กี ารหาเสยี งแบบเกา่ ๆ และ อ�ำนาจพิเศษ ที่ช่วยพรรคท่ีสนับสนุนการสืบทอดอ�ำนาจครับ ฝ่ายปกครอง สาดโคลน เช่น พรรคเด็กๆ จะไปท�ำไรได้ ลงเลน่ ๆ เชค็ คะแนนตวั เอง ใชเ้ งนิ ซอื้ เสยี งแตจ่ า่ ยไมท่ วั่ ถงึ พรรคนไี้ มเ่ อาเจา้ ” อนง่ึ ชชั วาล เล่าถึงรูปแบบการหาเสียงของตนเองในฐานะลงเล่นการเมืองครั้งแรกว่า ตนเองใช้วิธีเดินหน้าแหลก เข้าถึงประชาชนกลุ่มผู้สูงอายุ ใช้สื่อออนไลน์ติดต่อกับคนรุ่นใหม่ เน้นไปหาเสียงตามโรงเรียนมัธยม เพอื่ ใหไ้ ปคอยกระตนุ้ พอ่ แมพ่ วกเขาในแตล่ ะครอบครวั ดว้ ย สว่ นทแี่ พพ้ รรคเพอ่ื ไทย เนอื่ งจากยอมรบั วา่ พรรคเพอ่ื ไทยเปน็ เจา้ ของพนื้ ทเ่ี ดมิ ประชาชนยงั ชอบนโยบาย ชอ่ื คณุ ทกั ษณิ ยงั ขายได้ แตอ่ นาคตเชอื่ วา่ พรรคอนาคตใหม่จะเข้าไปแทนที่พรรคเพื่อไทยได้และส่วนท่ีชนะพลังประชารัฐ ชัชวาลกล่าวว่า “เรื่องน้ี ผมมองวา่ เปน็ เรื่องของพรรคการเมืองลว้ นๆ จะเหน็ ได้จากผูส้ มคั รจากพลังประชารฐั ตอนหาเสียงแรกๆ คะแนนโพลลก์ ม็ าดี แตต่ อนนน้ั ผสู้ มคั รไมเ่ คยประกาศบอกวา่ ตวั เองสงั กดั พรรคการเมอื งใด เพราะประชาชน ในเขตน้ีชัดเจนมากว่า ไม่เอาพรรคที่สนับสนุน คสช.” (สัมภาษณ์ 14 พฤษภาคม 2562) อย่างไรก็ตาม ประชาชนจ�ำนวนไม่น้อยในเขต 3 คือ 26,636 เสยี งได้เลือกนายกติ ติจากพรรคพลงั ประชารฐั เม่อื รวมคะแนนพรรคทป่ี ระกาศว่าไม่เอาการสบื ทอดอ�ำนาจของ คสช. ในส่วน 10 อนั ดับแรก จะพบว่า พรรคเพ่ือไทย (34,676) พรรคอนาคตใหม่ (29,274) พรรคเสรีรวมไทย (932) พรรคเพ่ือชาติ (590) และ พรรคเศรษฐกิจใหม่ (475) เท่ากับ 65,947 คะแนน ซ่ึงถือว่าสูงเป็นอย่างย่ิงเมื่อเทียบกับ ฝา่ ยทยี่ งั สนบั สนนุ ใหพ้ ล.อ.ประยทุ ธเ์ ปน็ นายกรฐั มนตรตี อ่ ไป ตวั เลขดงั กลา่ วแสดงวา่ ประชาชนสว่ นใหญ่ ในอ�ำเภอน้ำ� พองและอ�ำเภอกระนวนปฏิเสธตอ่ ระบอบสืบทอดอ�ำนาจของ คสช.

128 การศึกษาความเคลื่อนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดขอนแก่น เขตเลือกต้ังท่ี 4 ก. การใช้สิทธิเลอื กตง้ั ล�ำดบั รายการ จ�ำนวน คดิ เป็นร้อยละ 1 ผ้มู ีสิทธเิ ลือกตง้ั ตามบัญชรี ายชอ่ื ผู้มีสิทธิเลอื กตง้ั (คน) 152,751 ผู้มสี ทิ ธเิ ลอื กตัง้ ทมี่ าแสดงตน (คน) 113,722 74.45 2 บัตรดี (บตั ร) 106,414 93.57 บัตรเสีย (บตั ร) 6,096 5.36 บัตรไมเ่ ลอื กผสู้ มคั รผ้ใู ด (บตั ร) 1,212 1.07 ข. ผลคะแนนเลอื กต้ัง หมายเลข ช่อื -นามสกุล สังกัดพรรค ได้คะแนน 14 นางมกุ ดา พงษส์ มบตั ิ เพื่อไทย 45,092 1 นายอลงกรณ์ ศิลปดอนบม อนาคตใหม่ 30,603 8 พลังประชารฐั 15,320 35 นายพชิ ติ สุรพล ประชาธปิ ตั ย์ 1,748 15 นายพลชัย พิพธิ วรกลุ เสรีรวมไทย 1,477 12 นายสพุ จน์ ทองเน้ือขาว ภูมใิ จไทย 1,476 36 นายฉัตรชยั ขอ้ ยนุ่ เพ่ือชาติ 1,044 24 นายฉัตรชัย พิสุทธริ ัตน์ พลังปวงชนไทย 950 16 นายบญุ เลิศ กาพยแ์ ก้ว เศรษฐกิจใหม่ 799 6 นายวนั สวุ รรณพงษ์ เพ่อื ไทยพัฒนา 746 นายเอกภกั ด์ิ คลังกลาง ทง้ั นี้ คะแนนทแี่ สดงตวั เลขไมต่ รงกนั ระหวา่ งคะแนนทป่ี ระกาศบนเวบ็ ไซตข์ อง กกต. สว่ นกลาง กับคะแนนท่ีผู้วิจัยค�ำนวณจากแฟ้มประจ�ำหน่วยเลือกต้ังด้วยตนเอง พิจารณาเทียบเคียงเพียงเฉพาะ 3 อนั ดับแรกดังนี้ พรรค ผลการเลือกต้งั ขอนแก่น เขต 4 คะแนน อนาคตใหม่ ผสู้ มคั ร 30,618 เพื่อไทย 15,327 พลงั ประชารัฐ อลงกรณ์ ศิลปดอนบม 44,668 มกุ ดา พงษ์สมบตั ิ พิชติ สุรพล

129 ผู้วิจัยได้แยกคะแนนของทั้งสามอันดับจากคะแนนของผู้ลงคะแนนเลือกตั้งล่วงหน้าและ ผลู้ งคะแนนจากนอกราชอาณาจกั ร และคะแนนในระดบั อ�ำเภอเมอื ง ครอบคลมุ 4 ต�ำบล อ�ำเภออบุ ลรตั น์ ครอบคลุม 6 ต�ำบล อ�ำเภอบา้ นฝาง ครอบคลมุ 7 ต�ำบลและอ�ำเภอเขาสวนกวางครอบคลมุ 5 ต�ำบล คะแนนจากการเลอื กตง้ั ล่วงหนา้ และนอกราชอาณาจักร ชื่อพรรค ผู้สมคั ร จำ� นวนคะแนน อนาคตใหม่ อลงกรณ์ ศลิ ปดอนบม 2,133 พลงั ประชารฐั พิชติ สุรพล 669 2,432 เพื่อไทย มกุ ดา พงษส์ มบัติ อ�ำเภอเมอื ง (คะแนนจากการเลือกต้งั ในวันที่ 24 มีนาคม 2562) ชื่อพรรค ผู้สมคั ร จ�ำนวนคะแนน 9,870 อนาคตใหม่ อลงกรณ์ ศิลปดอนบม 4,176 พลังประชารฐั พิชิต สุรพล 12,372 เพ่อื ไทย มกุ ดา พงษส์ มบตั ิ

130 การศึกษาความเคล่ือนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดขอนแก่น อ�ำเภออบุ ลรัตน์ (คะแนนจากการเลือกตง้ั ในวันที่ 24 มีนาคม 2562) ชื่อพรรค ผู้สมัคร จำ� นวนคะแนน 7,092 อนาคตใหม่ อลงกรณ์ ศิลปดอนบม 3,980 พลังประชารัฐ พิชติ สรุ พล 10,575 เพอ่ื ไทย มกุ ดา พงษส์ มบตั ิ อ�ำเภอบา้ นฝาง (คะแนนจากการเลอื กตัง้ ในวันที่ 24 มนี าคม 2562) ชื่อพรรค ผสู้ มัคร จำ� นวนคะแนน 8,114 อนาคตใหม่ อลงกรณ์ ศิลปดอนบม 4,385 พลังประชารฐั พชิ ติ สรุ พล 12,410 เพ่ือไทย มกุ ดา พงษส์ มบัติ

131 อ�ำเภอเขาสวนกวาง (คะแนนจากการเลอื กต้งั ในวันที่ 24 มีนาคม 2562) ชอื่ พรรค ผูส้ มัคร จำ� นวนคะแนน 4953 อนาคตใหม่ อลงกรณ์ ศิลปดอนบม 2287 พลงั ประชารฐั พิชติ สุรพล 7816 เพอื่ ไทย มุกดา พงษส์ มบัติ ข้อสังเกตจากผลการเลอื กตง้ั มดี ังน้ี พรรคเพอ่ื ไทยสง่ ส.ส. คนเดมิ คอื มกุ ดา พงษส์ มบตั ิ วยั 67 ปี อดตี ส.ส. 4 สมยั (พรรคกจิ สงั คม ปี 2539 พรรคไทยรกั ไทย ปี 2544 และ ปี 2548 พรรคเพอ่ื ไทย ปี 2554) มกุ ดาเคยสอบตกครงั้ หนง่ึ ในการ เลอื กตงั้ ปี 2550 เนอื่ งจากยา้ ยไปอยกู่ บั พรรคเพอื่ แผน่ ดนิ (ไดร้ บั การชกั ชวนจากสวุ ทิ ย์ คณุ กติ ติ หวั หนา้ พรรค กจิ สงั คม ผผู้ ลกั ดนั ใหม้ กุ ดาเขา้ สเู่ วทกี ารเมอื งระดบั ชาต)ิ แตห่ ลงั จากนนั้ ยา้ ยกลบั มาอยกู่ บั พรรคเพอื่ ไทย มุกดามฐี านเสียงทกุ พนื้ ท่ใี นเขต 4 และมลี กู ชายคือนายกฤตวฒั น์ พงษ์สมบัติเปน็ นายกเทศมนตรีต�ำบล โนนสมบูรณ์ อ�ำเภอเขาสวนกวาง ดงั นน้ั หากพจิ ารณาคะแนนในสว่ นของอ�ำเภอเขาสวนกวาง จะพบว่า มุกดาชนะถลม่ ทลาย นอกจากนี้ หากมินบั กระแสพรรคเพือ่ ไทยที่คนขอนแก่นยังใหก้ ารสนบั สนุน มุกดา ยงั เปน็ ขวญั ใจของกลมุ่ สตรจี �ำนวนมากทงั้ ในพน้ื ทเี่ ขต 4 และกลมุ่ สตรที งั้ ขอนแกน่ ท�ำใหม้ กุ ดาชนะทกุ ต�ำบล ในเขตเลือกต้ังท่ี 4 ท้ังนี้ มุกดาเป็นประธานคณะกรรมการพัฒนาสตรีจังหวัดขอนแก่นและมีนายสนั่น พงษ์สมบตั ิ สามี เปน็ ประธานท่ปี รึกษานายกองค์การบริหารสว่ นจังหวัดขอนแกน่ อยา่ งไรกต็ าม หากพจิ ารณาเฉพาะพน้ื ท่ี 4 ต�ำบลในเขตอ�ำเภอเมอื งจะพบวา่ คะแนนของมกุ ดา สสู กี บั คะแนนของนายอลงกรณ์ ศลิ ปดอนบม จากพรรคอนาคตใหม่ ขณะทห่ี ากวเิ คราะหถ์ งึ ฐานเสยี งของ

132 การศึกษาความเคล่ือนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดขอนแก่น พชิ ติ สรุ พล จากพรรคพลงั ประชารฐั ในพนื้ ทอ่ี �ำเภออบุ ลรตั น์ พชิ ติ เปน็ อดตี นายกองคก์ ารบรหิ ารสว่ นต�ำบล ศรีสุขส�ำราญ อ�ำเภออบุ ลรัตน์ และเปน็ หลานแท้ชายของนายณรงค์เลิศ สรุ พล ผู้สมคั รแบบบัญชรี ายชอ่ื ในล�ำดบั ท่ี 42 พรรคพลงั ประชารฐั กลบั พบวา่ แพพ้ รรคเพอ่ื ไทยทกุ ต�ำบล อกี ทง้ั ในหลายต�ำบลยงั แพพ้ รรค อนาคตใหม่ ดังนั้น คะแนนที่พิชิตได้คือ 15,320 เสียง ถือว่าน้อยมากเม่ือเทียบกับคะแนนของมุกดา 45,092 เสียง และอลงกรณ์ 30,603 เสยี ง แกนน�ำพรรคเพอื่ ไทยคนหนง่ึ ในจงั หวดั ขอนแกน่ วเิ คราะหว์ า่ เขต 4 เปน็ พนื้ ทที่ คี่ นเสอื้ แดงมพี ลงั มากท่ีสุดท่ีหนึ่งในจังหวัดขอนแก่น โดยเฉพาะคนเสื้อแดงจากอ�ำเภออุบลรัตน์และอ�ำเภอเขาสวนกวาง สองอ�ำเภอใหญ่ อีกท้ังภายหลังจากที่พรรคไทยรักษาชาติถูกยุบพรรค ท�ำให้ประชาชนลงคะแนนให ้ พรรคเพอ่ื ไทยมากกวา่ พรรคเพอื่ ชาติ เนอื่ งจากกงั วลวา่ หากเสยี งกระจดั กระจายอาจจะท�ำใหม้ กุ ดาไมไ่ ดเ้ ปน็ ส.ส. ขณะนั้น พรรคไทยรักษาชาติส่งตัวผู้สมัครท่ีมีชื่อเสียงในต�ำบลบ้านดง อ�ำเภออุบลรัตน์คือ สตอ.สมัย สายอ่อนตา ลงแข่งขัน หากพรรคไทยรักษาชาติไม่ถูกยุบ สมัยน่าจะได้คะแนนไม่น้อยกว่า หน่ึงหมื่นคะแนน พรรคเพ่ือไทยจึงโชคดีที่ได้คะแนนจากพรรคไทยรักษาชาติ ขณะที่อลงกรณ์จากพรรค อนาคตใหมม่ าแรงเพราะหนา้ ตาดี ครอบครวั หนนุ หลงั อยา่ งจรงิ จงั และนโยบายของพรรคท�ำใหช้ าวบา้ น ชอบมากทีส่ ดุ เพราะกล้าชนกบั ทหาร (สมั ภาษณว์ นั ท่ี 5 พฤษภาคม 2562) ส่วนมุกดาเล่าว่า ภายหลังการรัฐประหาร ชีวิตตนเองค่อนข้างล�ำบาก ตนเองถูกน�ำตัว เขา้ คา่ ยเปรม ตณิ สลู านนท์ อ�ำเภอนำ้� พอง เปน็ เวลา 7 วนั สาเหตเุ นอ่ื งจากมกุ ดาเปน็ นกั การเมอื งในพน้ื ท่ี มานาน เป็น ส.ส. ตั้งแต่ปี 2539 ขณะท่ีถูกน�ำตัวไปค่ายมุกดาเล่าว่า “เราถูกละเมิดมากเกินไป ท้ังๆ ท่ี เราไม่ได้สร้างความเดือดร้อน เอาตัวเราไป มีทหารถือปืน 20 กว่าคน ต่อหน้าลูกหลานเรา เป็นภาพที่ สะเทือนใจท่ีสุดส�ำหรับผู้หญิงที่เล่นการเมือง” จากนั้นห้าปีก่อนการเลือกตั้ง มุกดาถูกห้ามท�ำกิจกรรม ทางการเมือง จึงท�ำได้เพียงแค่พบปะชาวบ้าน เพื่อไปรับฟังปัญหาเดือดร้อนของพวกเขาเท่าน้ัน ขณะท ี่ ไมว่ า่ จะไปไหนกต็ าม จะมที หารตามตดิ ตลอด แมแ้ ตไ่ ปวดั ยงั ตามไปดว้ ย มกุ ดาถามวา่ ท�ำไมทหารถงึ ตามตดิ ได้รับค�ำตอบวา่ “เน่ืองจากเจา้ นายสงั่ มา” จนในระยะหลังไมว่ ่าทหารคนใดถูกสง่ ตัวมาตาม มกุ ดาเลา่ ว่า จะชวนใหม้ าทานขา้ วดว้ ยกนั เสมอ กอ่ นการเลอื กตง้ั มกุ ดากลา่ ววา่ “ตนเองไมไ่ ดก้ งั วลในพรรคอนาคตใหมเ่ ลย แตก่ งั วลพชิ ติ สรุ พลจากพรรคพลงั ประชารฐั เนอื่ งจากมกี ลไกรฐั สนบั สนนุ ” สว่ นตนเองลงไปพน้ื ทห่ี ลายจดุ โดยเฉพาะต�ำบลในอ�ำเภอเมอื ง กลบั พบวา่ ก�ำนนั ผใู้ หญบ่ า้ นไมใ่ หต้ นเองตง้ั เวทปี ราศรยั ได้ อยา่ งไรกต็ าม ตนเองเดนิ ทางไปถงึ 283 หมบู่ า้ นครอบคลมุ ทงั้ ในเขต 4 ไปพบกบั ชาวบา้ นทเี่ ปน็ รากหญา้ จรงิ ๆ โดยตนเอง แทบไมไ่ ดพ้ ดู อะไร สว่ นใหญร่ บั ฟงั แตป่ ญั หาความอดึ อดั และความเดอื ดรอ้ นของชาวบา้ นมากกวา่ มกุ ดา ย้�ำว่าคะแนนที่ตนเองได้ 45,092 มาจากประชาชนผู้รักประชาธิปไตยในพ้ืนที่จริงๆ และหากไม่มี กระแสธนาธร ดังท่ีมุกดาเล่าว่า ที่พรรคอนาคตใหม่ได้คะแนนเยอะ “เพราะมาจากธนาธรคนเดียว” จะท�ำให้ตนเองได้คะแนนใกล้เคียงกับการเลือกตั้งในปี 2554 คือ ได้ 73,511 คะแนน (สัมภาษณ์วันท ี่ 30 มิถุนายน 2562)

133 ขณะที่อลงกรณ์วัย 25 ปี ลงสนามการเมืองครั้งแรก โอกาสที่ดีของอลงกรณ์ส่วนหนึ่งมาจาก ตระกูลข้าราชการการเมืองท้องถ่ิน กล่าวคือ สิบต�ำรวจเอก ศักดา ศิลปดอนบม บิดาเป็นปลัดเทศบาล ต�ำบลบ้านค้อ อ�ำเภอเมืองขอนแก่น ซ่ึงเป็น 1 ใน 4 ต�ำบลในเมืองของเขต 4 ด้วยการที่บิดานอกจาก เป็นข้าราชการท้องถิ่น ยังเป็นเจ้าของกิจการอสังหาริมทรัพย์ผู้กว้างขวางในจังหวัด อีกทั้งอลงกรณ์ยังมี คุณอาเปน็ อดตี นายกเทศมนตรตี �ำบลส�ำราญ ประกอบกบั การทอี่ ลงกรณ์ออกโทรทศั น์บอ่ ยครง้ั ในฐานะ ผสู้ มคั รทหี่ นา้ ตาดแี ละมกี ลา้ มใหญโ่ ต ท�ำใหอ้ ลงกรณเ์ ปน็ ขวญั ใจคนจ�ำนวนมากในโลกออนไลน์ กอ่ นหนา้ นี้ สบิ ต�ำรวจเอก ศกั ดา เคยใหส้ มั ภาษณก์ บั ผวู้ จิ ยั ขณะทพ่ี รรคอนาคตใหมเ่ ปดิ ปราศรยั ใหญท่ ตี่ ลาดบา้ นส�ำราญ น�ำโดยพรรณกิ าร์ วานชิ โฆษกพรรค เดนิ ทางมาชว่ ยปราศรยั หาเสยี งใหน้ ายอลงกรณ์ สบิ ต�ำรวจเอกศกั ดา คาดการณไ์ ว้อย่างถูกต้องวา่ อลงกรณ์จะไดป้ ระมาณ 30,000 เสียง โดยคะแนนจะมาจากวยั รุ่นในพน้ื ที่ ประมาณ 5,000 เสยี ง เสยี งจดั ตง้ั จากองคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถนิ่ ในอ�ำเภอเมอื งประมาณ 10,000 เสยี ง ทเี่ หลอื จะกระจดั กระจายไปตามอ�ำเภอตา่ งๆ เนอ่ื งจากปรากฏการณ์ “ธนาธรฟเี วอร”์ สบิ ต�ำรวจเอกศกั ดา ยังยอมรับถึงข้อได้เปรียบของผู้สมัคร ส.ส.จากพรรคพลังประชารัฐว่า “เขาเป็นนักการเมืองท้องถ่ิน เขาคลกุ คลกี บั ชาวบา้ นมาก งานบวชงานศพงานแตง่ เขาไปตลอด นคี่ อื สงั คมชนบท วฒั นธรรมคนชนบท ชอบผู้แทนแบบนี้ต่างจากสังคมเมือง แต่อลงกรณ์ยังเด็ก ไม่เคยไปงานอะไรแบบนี้” (สัมภาษณ์วันที่ 16 มนี าคม 2562) กระนน้ั กต็ าม หากพจิ ารณาการคาดการณด์ งั กลา่ วกอ่ นการเลอื กตง้ั เปน็ เรอ่ื งทยี่ ากจะเชอื่ เนอื่ งจากชอื่ ชน้ั ของอลงกรณย์ งั หา่ งไกลกบั พชิ ติ สรุ พล ผคู้ ลกุ คลใี นการเมอื งทอ้ งถนิ่ เปน็ เวลานาน แตพ่ อ ผลเลอื กต้งั ออกมาถอื ว่าอลงกรณป์ ระสบความส�ำเรจ็ เป็นอยา่ งยง่ิ ส่วนอลงกรณ์กล่าวว่า เน่ืองด้วยตนเองเติบโตมาแล้วต้องเจอการรัฐประหารถึงสองครั้ง ในปี 2549 ตนเองอายุ 12 ปี และในปี 2557 ตนเองอายุ 20 ปี เหน็ สภาพเศรษฐกจิ หลงั การรัฐประหารตกตำ่� ประชาชนถูกละเมิดสิทธิเสรีภาพ “ด้วยการที่ผมไปอยู่อเมริกาหลังเรียนจบปริญญาตรีหน่ึงปี ผมเห็น ประชาชนมเี สรภี าพ มคี วามหลากหลายทางความคดิ แตง่ เพลงดา่ รฐั บาลกไ็ ด้ กลบั มาดใู นไทย คนเรยี กรอ้ ง ประชาธิปไตยถูกจับกุมทั้งนั้น” อลงกรณ์เล่าว่า ในช่วงท่ีเดินสายหาเสียงมีประชาชนติดต่อหาในเฟซบุ๊ก จ�ำนวนมากเพอื่ ขอชว่ ยอลงกรณห์ าเสยี งในระดบั พนื้ ที่ แตไ่ มข่ อรบั เงนิ สนบั สนนุ เนอื่ งจากคนเหลา่ นช้ี อบ ในนโยบายพรรคอนาคตใหม่ อลงกรณ์กล่าวด้วยว่า ตนเองอาศัยรถยนต์หนึ่งคันไปกับทีมงาน 3-4 คน ตระเวนไปตามตลาดนดั เชา้ เยน็ ตามพนื้ ทตี่ า่ งๆ ทกุ วนั แตจ่ ะไมไ่ ปงานหมอร�ำและงานบนั เทงิ ใดๆ เพราะคดิ วา่ ชาวบ้านเน้นไปเที่ยวสนุก ไม่ต้องการฟังนโยบายพรรคในงานดังกล่าว และตนเองไม่ได้ลงครบทุกพื้นท ่ี เนอื่ งจากเวลาและเงนิ มจี �ำกดั ระยะหา่ งระหวา่ งหมบู่ า้ นของอ�ำเภอเขาสวนกวางกบั อบุ ลรตั นถ์ อื วา่ ไกลมาก อกี ทง้ั วนั เสารอ์ าทติ ยต์ อ้ งศกึ ษาปรญิ ญาโทสาขารฐั ประศาสนศาสตร์ ทมี่ หาวทิ ยาลยั ขอนแกน่ “หากเทยี บ เปน็ 100% ผมแบง่ สดั สว่ นลงพน้ื ทใ่ี หอ้ �ำเภอเมอื งกบั บา้ นฝางอยา่ งละ 45% สว่ นอบุ ลรตั นก์ บั เขาสวนกวาง อย่างละ 5%” นอกจากนี้ ในการลงพ้ืนท่ีชาวบ้านมักจะถามอลงกรณ์ว่า มาจากฝ่ายทหารหรือเปล่า ถ้าใช่ให้ออกไป ไม่ต้อนรับ “อารมณ์ของชาวบ้านจ�ำนวนมากไม่เอาทหาร” ท้ังนี้ อลงกรณ์เป็นหนึ่งใน ผู้สมัครของพรรคอนาคตใหม่ที่ได้คะแนนเกินสามหมื่นเสียง ทั้งๆ ท่ีพรรคสนับสนุนให้ผู้สมัครรายละ

134 การศึกษาความเคล่ือนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกต้ังสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดขอนแก่น 300,000 บาท แผ่นพับ 100,000 ใบต่อผู้สมัคร 1 เขต ป้าย 200 ป้าย ถือว่าน้อยมากเมื่อเทียบกับ พรรคใหญ่อ่ืนๆ แต่เน่ืองด้วยพรรคอนาคตใหม่ไม่เน้นระบบหัวคะแนน เน้นการประชาสัมพันธ์นโยบาย พรรคมากกว่า (สมั ภาษณ์ 30 มนี าคม 2562) อนงึ่ หากเทยี บคะแนนของพรรคทปี่ ระกาศวา่ จะไมส่ นบั สนนุ พล.อ.ประยทุ ธ์ 10 อนั ดบั แรก จะพบว่า เพือ่ ไทย (45,092) อนาคตใหม่ (30,603) เสรีรวมไทย (1,477) เพอื่ ชาติ (1,044) พลังปวงชนไท (950) เศรษฐกจิ ใหม่ (799) จะเท่ากบั 79,965 เสยี ง ซ่งึ นับว่าสงู มากกับพรรคพลงั ประชารฐั ท่ีได้ 15,320 เสียง เขตเลือกต้ังท่ี 5 ก. การใชส้ ิทธิเลือกตง้ั ล�ำดับ รายการ จ�ำนวน คิดเป็นร้อยละ 1 ผมู้ ีสทิ ธิเลือกตั้งตามบญั ชรี ายชอ่ื ผมู้ สี ิทธเิ ลือกตัง้ (คน) 132,460 ผู้มสี ทิ ธิเลอื กตง้ั ที่มาแสดงตน (คน) 89,986 67.93 2 บัตรดี (บตั ร) 83,304 92.57 บัตรเสีย (บัตร) 6,035 6.71 บตั รไมเ่ ลือกผู้สมัครผู้ใด (บตั ร) 0.72 647 ข. ผลคะแนนเลือกตง้ั หมายเลข ช่อื -นามสกุล สังกัดพรรค ได้คะแนน 7 นายภาควัต ศรสี รุ พล เพือ่ ไทย 39,112 15 นายวบิ ลู ย์ เรืองประเสริฐกลุ พลังประชารฐั 21,024 5 นายวิชัย อินทรประสทิ ธิ์ อนาคตใหม่ 9,574 31 ดาบต�ำรวจ พิชิต ศรีวไิ ล เพือ่ ชาติ 3,890 10 นายสภุ ีรชัย ภญิ โญดม เสรีรวมไทย 2,867 2 นายวฒุ พิ งศ์ ศภุ รมย์ ประชาธิปัตย์ 1,162 27 นายอรรถพล โฉมสภุ าพ ประชากรไทย 905 35 นางสาวศิรลิ ักษณ์ วงษ์ศริ ิ ภาคเี ครอื ข่ายไทย 598 11 ว่าที่ร้อยตรี โกวทิ ย์ บุตรล�ำภู ชาติพัฒนา 427 6 นายทรงศักด์ิ บุง้ ทอง เพ่อื ไทยพฒั นา 379

135 ทง้ั นี้ คะแนนทแ่ี สดงตวั เลขไมต่ รงกนั ระหวา่ งคะแนนทป่ี ระกาศบนเวบ็ ไซตข์ อง กกต. สว่ นกลาง กับคะแนนท่ีผู้วิจัยค�ำนวณจากแฟ้มประจ�ำหน่วยเลือกต้ังด้วยตนเอง พิจารณาเทียบเคียงเพียงเฉพาะ 3 อนั ดบั แรกดงั น้ี พรรค ผลการเลอื กต้ังขอนแก่น เขต 5 คะแนน ผู้สมัคร อนาคตใหม่ 5 9,574 เพ่อื ไทย 7 วชิ ยั อินทรประสิทธิ์ 39,047 พลังประชารฐั 15 ภาควัต ศรีสุรพล 21,099 วบิ ูลย์ เรอื งประเสรฐิ กลุ   ผวู้ จิ ยั ไดแ้ ยกคะแนนของทงั้ สามอนั ดบั จากคะแนนของผลู้ งคะแนนเลอื กตง้ั ลว่ งหนา้ และผลู้ งคะแนน จากนอกราชอาณาจักร และคะแนนในระดับอ�ำเภอภูเวียง ครอบคลุม 11 ต�ำบล อ�ำเภอหนองนาค�ำ ครอบคลุม 3 ต�ำบล อ�ำเภอเวียงเก่า ครอบคลุม 3 ต�ำบล และอ�ำเภอสีชมพู ครอบคลุม 6 ต�ำบล คะแนนจากการเลือกตงั้ ล่วงหน้าและนอกราชอาณาจกั ร ชื่อพรรค ผู้สมัคร จ�ำนวนคะแนน อนาคตใหม่ 5 วชิ ยั อนิ ทรประสิทธ์ิ 1964 เพ่อื ไทย 7 ภาควตั ศรสี ุรพล 3629 พลังประชารัฐ 15 วบิ ูลย์ เรอื งประเสริฐกุล  793

136 การศึกษาความเคลื่อนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดขอนแก่น อ�ำเภอภเู วียง (คะแนนจากการเลอื กตงั้ ในวันที่ 24 มนี าคม 2562) ช่ือพรรค ผ้สู มคั ร จำ� นวนคะแนน อนาคตใหม่ 5 วชิ ยั อนิ ทรประสทิ ธ์ิ 3,611 เพอ่ื ไทย 7 ภาควัต ศรสี รุ พล 15,732 พลงั ประชารัฐ 15 วบิ ูลย์ เรืองประเสริฐกลุ   11,117 อ�ำเภอหนองนาค�ำ (คะแนนจากการเลอื กตัง้ ในวันท่ี 24 มนี าคม 2562) ชอ่ื พรรค ผู้สมคั ร จ�ำนวนคะแนน อนาคตใหม่ 5 วิชยั อินทรประสทิ ธิ์ 4,190 เพอ่ื ไทย 7 ภาควตั ศรสี ุรพล 17,624 พลงั ประชารัฐ 15 วิบูลย์ เรืองประเสรฐิ กลุ   12,114

137 อ�ำเภอเวยี งเก่า (คะแนนจากการเลอื กตัง้ ในวนั ท่ี 24 มีนาคม 2562) ชื่อพรรค ผู้สมัคร จ�ำนวนคะแนน อนาคตใหม่ 5 วชิ ัย อินทรประสทิ ธ์ิ 716 เพ่ือไทย 7 ภาควตั ศรีสุรพล 4,396 พลงั ประชารฐั 15 วบิ ลู ย์ เรืองประเสริฐกุล  3,377 อ�ำเภอสชี มพู (คะแนนจากการเลอื กตั้งในวันที่ 24 มนี าคม 2562) ชื่อพรรค ผูส้ มัคร จำ� นวนคะแนน อนาคตใหม่ 5 วชิ ยั อินทรประสทิ ธิ์ 2,203 เพอ่ื ไทย 7 ภาควัต ศรสี ุรพล 11,546 พลงั ประชารฐั 15 วบิ ลู ย์ เรืองประเสรฐิ กลุ   3,499

138 การศึกษาความเคล่ือนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดขอนแก่น ขอ้ สงั เกตจากผลการเลอื กต้ังมีดังน้ี พรรคเพอื่ ไทยสง่ ภาควตั ศรสี รุ พล วยั 33 ปี ลงสนามระดบั ชาตเิ ปน็ ครงั้ แรกแทนนายสชุ าย ศรสี รุ พล ซงึ่ เพง่ิ เสยี ชวี ติ เมอ่ื วนั ที่ 4 กนั ยายน พ.ศ. 2561 สชุ ายเขยี นพนิ ยั กรรมไวว้ า่ ใหภ้ าควตั เปน็ ตวั แทนทางการเมอื ง ของตนเอง ในการเลอื กตง้ั ปี 2554 สชุ ายทไ่ี ดค้ ะแนน 60,046 เสยี ง ทง้ิ หา่ งอนั ดบั สองคอื ดาบต�ำรวจพชิ ติ ศรีวิไลจากพรรคภูมิใจไทยท่ีได้ 12,573 เสียง ภาควัตเป็นอดีตสมาชิกองค์การบริหารส่วนจังหวัดในเขต อ�ำเภอภเู วยี ง (ในการเลอื กตงั้ สมาชกิ สภาอบจ.ในปี 2555 ภาควตั ไดค้ ะแนนในอ�ำเภอภเู วยี ง 14,542 คะแนน) ภาควัตตอ้ งแข่งขนั กับนายวิบลู ย์ เรืองประเสรฐิ กุล จากพรรคพลงั ประชารัฐ อดีตสมาชกิ องคก์ ารบริหาร สว่ นจงั หวดั ในเขตอ�ำเภอเวยี งเกา่ (ในการเลอื กตง้ั สมาชกิ สภาอบจ.ปี 2555 ได้ 6,050 คะแนน) ซงึ่ ทง้ั สองคน เป็นคู่แข่งท่ีสมน�้ำสมเนื้อ ภาควัตมีฐานเสียงและเครือข่ายของพ่อ ขณะที่วิบูลย์มีฐานเสียงจากการเป็น การเมืองท้องถิ่นมานาน มีธุรกิจกว้างขวางและมีผลงานโดดเด่นในพ้ืนท่ี อย่างไรก็ตาม เมื่อพิจารณา จากผลคะแนน ปรากฏว่า ภาควัตชนะขาดลอยเกอื บในทุกต�ำบล รวมถงึ ทงั้ สามต�ำบลในอ�ำเภอเวยี งเกา่ ฐานเสียงของวิบลู ย์ เนอื่ งดว้ ยภาควตั เปน็ ผสู้ มคั รหนา้ ใหมแ่ ตอ่ ยใู่ นเขต 5 ซง่ึ ถอื วา่ เปน็ พน้ื ทข่ี องคนเสอ้ื แดงทเ่ี ขม้ แขง็ โดยเฉพาะในอ�ำเภอภูเวียง หนองนาค�ำ และสีชมพู (อ�ำเภอสีชมพูเคยเป็นฐานพรรคคอมมิวนิสต์แห่ง ประเทศไทยของขอนแก่นในอดีต ขึ้นช่ือว่าเป็นพื้นท่ีท่ีไม่เอาระบอบทหาร) ภาควัตจึงต้องท�ำงานหนัก เพอ่ื สร้างการยอมรับใหก้ บั คนในพน้ื ทท่ี กุ ต�ำบล เพราะก่อนหนา้ นี้ภาควัตจะมฐี านเสยี งหลักแคใ่ นอ�ำเภอ ภูเวียงบ้านเกิดเท่าน้ัน นอกจากนี้ ภาควัตต่างจากผู้สมัครพรรคเพ่ือไทยคนอ่ืนในจังหวัดขอนแก่นท่ีพูด ภาษาอสี านไดไ้ มค่ ลอ่ ง ไมต่ า่ งจากคนอสี านรนุ่ ใหมท่ ว่ั ไป สมยั เปน็ นกั เรยี น ภาควตั ศกึ ษาในจงั หวดั ชลบรุ ี สว่ นระดบั ปรญิ ญาตรแี ละปรญิ ญาโท เรยี นทม่ี หาวทิ ยาลยั ขอนแกน่ แกนน�ำพรรคเพอื่ ไทยคนหนงึ่ ในจงั หวดั ขอนแกน่ วเิ คราะหว์ า่ จดุ แขง็ ของภาควตั คอื มคี ะแนนจากกระแสพรรค คะแนนจากฐานเสยี งของพอ่ ซง่ึ มี ประชาชนไมน่ อ้ ยมอบคะแนนสงสารใหก้ บั ภาควตั ทต่ี อ้ งสญู เสยี พอ่ กอ่ นการเลอื กตงั้ ไมน่ าน ประกอบกบั ด้วยความสุภาพอ่อนน้อมถ่อมตนของภาควัต ไม่ว่าจะเจอใครภาควัตจะไหว้และพูดจาอ่อนหวานให้กับ ทุกคน ในการหาเสยี งทุกวัน ภาควัตมีพฒั นาการท่ีดีข้นึ ไมว่ า่ จะเป็นการพดู ภาษาอสี านคลอ่ งขึ้น การใช้ สอื่ ออนไลนแ์ สดงถงึ กจิ กรรมการหาเสยี งในแตล่ ะวนั การสนทนากบั ประชาชนในสอ่ื ออนไลน์ การคลกุ คลี กบั ชาวบา้ นตงั้ แตเ่ ชา้ มดื จนกลางคนื อยา่ งไมเ่ หนด็ เหนอื่ ย เดนิ ทกุ หลงั คาเรอื น เขา้ รว่ มงานกจิ กรรมตา่ งๆ จ�ำนวนมาก ตลอดจนเปน็ คนพดู จาตลก จนท�ำใหช้ าวบา้ นนยิ มชมชอบ โดยเฉพาะประโยคทพี่ ดู สมำ่� เสมอ ในเวทีปราศรัยย่อยต่างๆ คือ “คู่แข่งผมบอกว่าคู่แข่งตนเองเป็นเด็ก ผมไม่ซีเรียส แต่มาเรียกผมว่า บกั ห�ำนอ้ ยเน่ยี ค�ำๆ นีผ้ มรบั ไม่ได้ รู้ไดย้ งั ไงวา่ ผมบกั ห�ำน้อย” (สัมภาษณ์วันที่ 5 พฤษภาคม 2562) อน่ึง ผสู้ อื่ ขา่ วทอ้ งถนิ่ ในจงั หวดั ขอนแกน่ กลา่ วถงึ ภาควตั วา่ มผี ลงานในการท�ำงานรว่ มกบั ชมุ ชนมาอยา่ งโดดเดน่ 241 241 “เจาะสนามเลอื กตัง้ ขอนแกน่ ‘พลังประชารฐั ’ ประกาศท้าชน ‘เพือ่ ไทย’” ไทยโพสต,์ 23 กมุ ภาพนั ธ์ 2562 หนา้ 8

139 ภาควตั ใหส้ มั ภาษณก์ บั ผวู้ จิ ยั พรอ้ มยอมรบั วา่ การหาเสยี งเปน็ ไปอยา่ งล�ำบาก เนอื่ งดว้ ยชาวบา้ น ในเขต ตา่ งชอบนโยบายสวสั ดกิ ารแหง่ รฐั ของรฐั บาลเปน็ จ�ำนวนมาก สว่ น อสม. ทค่ี รง้ั หนงึ่ เคยเปน็ ฐานเสยี ง ใหพ้ รรคเพ่อื ไทยกห็ ว่นั ไหวกบั นโยบายเพ่ิมเงนิ เดือน อสม.เป็นเดือนละ 1,000 บาท ตลอดจนคู่แขง่ เป็น นกั การเมอื งทอ้ งถนิ่ มานานและเปน็ ผกู้ วา้ งขวางในพนื้ ที่ ซงึ่ ขยบั หาเสยี งกอ่ นตนเองมาเนนิ่ นาน โดยไดร้ บั การสนบั สนนุ จากกลไกรฐั และองคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถน่ิ ในพน้ื ที่ ภาควตั กลา่ ววา่ ตนเองไมเ่ นน้ หาเสยี ง ผา่ นก�ำนนั ผู้ใหญ่บา้ นเพราะกลไกรัฐเหลา่ น้ีเป็นฝ่ายของพรรคการเมอื งตรงขา้ ม เพราะคนเหล่านีร้ ่วมท�ำ โครงการกบั รฐั บาลมานานตงั้ แตโ่ ครงการต�ำบลละ 5 ลา้ นบาท รวมถงึ นโยบายตา่ งๆ ทเี่ อาใจก�ำนนั ผใู้ หญบ่ า้ น “แต่ผมไม่สนใจ พวกเขาเป็นคนส่วนน้อย แม้จะอยู่ใกล้กับชาวบ้าน สมัยน้ีประชาชนไม่ได้เชื่อฟังก�ำนัน ผใู้ หญบ่ า้ น” นอกจากนี้ ภาควตั ยงั กงั วลถงึ เครอื ขา่ ยฐานเสยี งเดมิ ของพอ่ เนอ่ื งจากหลายคนทยอยเสยี ชวี ติ ขณะท่ีอีกหลายคนอายุมาก ซ่ึงคนเหล่านี้มีแนวโน้มจะไปเลือกพรรคพลังประชารัฐเนื่องจากประทับใจ นโยบายช่วยเหลือผู้สูงอายุของรัฐบาลที่ผ่านมา ส่วนอุปสรรคส่วนตัวคือตนเองมักจะถูกผู้กว้างขวางใน พน้ื ทน่ี นิ ทาตนเองกบั ชาวบา้ นวา่ “เดก็ นอ้ ยเมอื่ วานซนื ไมม่ ผี ลงาน พอ่ ไมเ่ คยท�ำอะไรใหช้ าวบา้ น” ภาควตั เลา่ อกี ดว้ ยวา่ ในการพดู คยุ กบั ชาวบา้ น เขาจะยำ�้ ถงึ ความอยตุ ธิ รรมทพ่ี รรคเพอ่ื ไทยไดร้ บั เสมอ เชน่ มกี าร รฐั ประหารปี 2549 ตอ่ มายบุ พรรคไทยรกั ไทย ยบุ พรรคพลงั ประชาชน “ผมกบ็ อกไปวา่ ผมพดู ความจรงิ นะ ทุกคนก็สัมผัสได้ บอกชาวบ้านอีกว่า ถ้าคิดว่าอยู่แบบนี้มีความสุขแล้วเน่ีย ก็กลับไปบอกญาติพ่ีน้อง ให้เลอื กพลังประชารฐั เพอ่ื จะได้เอานายกประยทุ ธก์ ลบั มาบริหารประเทศอีก (หวั เราะ) อกี วนั หน่ึงทหาร โทรหาผมทันที แต่ทหารฝั่งประชาธิปไตยนะครับ โทรมาบอกว่า ทหารในพื้นที่รายงานว่าผมมักพูดแรง ผมก็ตอบวา่ ผมไม่ไดพ้ ดู แรง ผมพดู ความจริง จากนั้น ผมไปไหนจะมแี ต่ต�ำรวจและทหารนอกเครื่องแบบ ตามตลอด” ทงั้ น้ี ในชว่ งการหาเสยี งหามรงุ่ หามคำ่� ชาวบา้ นจ�ำนวนมากทเ่ี ขาคยุ ดว้ ยตา่ งบอกวา่ จะเลอื ก พรรคเพอ่ื ไทย เนอ่ื งจากชน่ื ชอบนโยบายพรรคเพอื่ ไทยทสี่ านตอ่ มาจากพรรคไทยรกั ไทยทอี่ ยใู่ นใจพวกเขา มาตลอด แต่พวกเขาจะไม่แสดงออกว่าเลือก เนื่องจากจะท�ำให้พวกเขาไม่ได้รับเงินจากพรรคอื่นๆ (สัมภาษณ์ 23 ธันวาคม 2561) ในสว่ นของทมี งานหาเสยี งของวบิ ลู ยเ์ ลา่ ใหผ้ วู้ จิ ยั ฟงั วา่ วบิ ลู ยท์ �ำทกุ อยา่ งเตม็ ทแี่ ลว้ แตส่ กู้ ระแส พรรคเพอ่ื ไทยและคนเสอื้ แดงในพนื้ ทไี่ มไ่ ดจ้ รงิ ๆ อาจจะเพราะชาวบา้ นยงั เขา้ ใจทา่ ทขี องพรรคพลงั ประชารฐั ไมเ่ พยี งพอ เขา้ ใจแคว่ า่ พรรคพลงั ประชารฐั เนน้ สบื ทอดอ�ำนาจให้ คสช. แตจ่ รงิ ๆ แลว้ พรรคพลงั ประชารฐั มีทีมงานนโยบายด้านเศรษฐกิจท่ีไม่เป็นรองพรรคใด อีกทั้ง การได้คะแนน 21,024 ถือว่าน้อยกว่า ความคาดหวงั เนือ่ งจากคิดวา่ จะได้ไมน่ ้อยกวา่ 40,000 เสยี ง (สัมภาษณ์ 1 เมษายน 2562)242 242 ผวู้ จิ ยั พยายามขอสมั ภาษณว์ บิ ลู ยช์ ว่ งเดอื นมถิ นุ ายนและกรกฎาคม แตว่ บิ ลู ยไ์ มส่ ะดวกเนอื่ งจากตอ้ งดแู ลแมท่ กี่ �ำลงั มปี ัญหาสขุ ภาพ กระทั่งแม่ของวบิ ูลยเ์ สยี ในวนั ท่ี 9 กรกฎาคม 2562 ผ้วู ิจัยตอ้ งขอแสดงความเสียใจมา ณ ทน่ี ้ดี ว้ ย

140 การศึกษาความเคล่ือนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกต้ังสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดขอนแก่น พจิ ารณารายละเอยี ดเพม่ิ เตมิ ถงึ คะแนนของดาบต�ำรวจพชิ ติ ศรวี ไิ ล ซง่ึ คราวนล้ี งพรรคเพอ่ื ชาต ิ โดยไดค้ ะแนน 3,890 เสียง ต่างจากการเลือกต้ังปี 2554 ทีล่ งพรรคภูมิใจไทยซึ่งได้ 12,573 เสียง243 และ วุฒิพงศ์ ศุภรมย์ จากพรรคประชาธิปัตย์ การเลือกตั้งในปี 2554 นายวุฒิพงศ์ได้คะแนน 4,978 เสียง แต่รอบน้ีได้ 1,162 เสียง อน่ึง แม้ฐานเสียงของพิชิตจะอยู่ในอ�ำเภอหนองนาค�ำ เนื่องจากตนเอง เป็นอดีตสมาชิกสภาอบจ. ขอนแก่น อ�ำเภอหนองนาค�ำ (การเลือกตั้ง ส.อบจ.ในปี 2555 ได้คะแนน 5,498 คะแนนในอ�ำเภอหนองนาค�ำ) และเคยเป็นเลขานุการสภาองค์การบริหารส่วนจังหวัด คะแนน ของอ�ำเภอหนองนาค�ำในการเลอื กต้งั รอบนี้ พิชิตแพท้ ั้งพรรคเพื่อไทย พลังประชารัฐและอนาคตใหม่244 สว่ น วชิ ยั อนิ ทรประสทิ ธิ์ นกั ธรุ กจิ สว่ นตวั ดา้ นการเกษตร จากพรรคอนาคตใหม่ ถอื วา่ ไดค้ ะแนนไมน่ อ้ ย คอื 9,574 เสยี ง เม่อื เทียบกับการลงสนามในระดับชาติคร้งั แรก เมอ่ื พจิ ารณาถงึ คะแนนของพรรคทปี่ ระกาศไมส่ นบั สนนุ พล.อ.ประยทุ ธแ์ ละไมต่ อ้ งการให้ คสช. สืบทอดอ�ำนาจ 10 อันดับแรกคือ พรรคเพื่อไทย 39,112 คะแนน พรรคอนาคตใหม่ 9,574 คะแนน พรรคเพ่ือชาติ 3,890 คะแนน และพรรคเสรีรวมไทย 2,867 คะแนน ได้เท่ากับ 55,443 คะแนนถือว่า สูงมากเมือ่ เทียบกับ 21,024 คะแนนของพรรคพลงั ประชารฐั เขตเลือกตั้งที่ 6 จ�ำนวน คิดเป็นร้อยละ 137,973 ก. การใช้สทิ ธเิ ลือกตัง้ 96,686 70.08 88,983 92.03 ล�ำดบั รายการ 6,530 6.75 1 ผมู้ ีสทิ ธเิ ลือกตั้งตามบญั ชรี ายชือ่ ผูม้ สี ิทธเิ ลือกต้งั (คน) 1,173 1.21 ผมู้ ีสิทธเิ ลือกตัง้ ท่ีมาแสดงตน (คน) 2 บตั รดี (บตั ร) บัตรเสีย (บตั ร) บตั รไม่เลอื กผสู้ มคั รผูใ้ ด (บัตร) 243 ขณะท่กี ารลงแขง่ ขันในการเลือกตงั้ ส.อบจ.ในปี 2555 เขาชนะในอ�ำเภอหนองนาค�ำ ได้ 5,498 คะแนน 244 ผู้วิจัยได้มีโอกาสสัมภาษณ์ดาบต�ำรวจพิชิต เขาเล่าว่า ก่อนน้ีตนเองเป็น ส.อบจ. มา 4 สมัย ในการเลือกต้ังปี 2554 ตนเองอยากจะลงพรรคเพอ่ื ไทย แตไ่ มม่ โี อกาสจงึ ตอ้ งไปลงพรรคภมู ใิ จไทย มาคราวนสี้ าเหตทุ เ่ี ลอื กพรรคเพอื่ ชาติ เน่ืองจากมองว่า พรรคเพื่อชาติเป็นพรรคเครือข่ายพรรคเพ่ือไทย น่าจะท�ำให้ตนเองได้คะแนนเยอะ ตอนแรกคาดว่า จะได้ไม่น้อยกว่าหนึ่งหม่ืนคะแนน แต่ที่ได้น้อยเพราะ “พรรคเพ่ือไทยยังอยู่ในหัวใจประชาชนภาคอีสานเขตชนบทอยู่ รวมถึงการมีพรรคอนาคตใหม่ มีคนรุน่ ใหมท่ ี่ใช้ส่อื ออนไลน์ ผมไม่ไดใ้ ช้” (สมั ภาษณ์วันท่ี 7 กรกฎาคม 2562)

141 ข. ผลคะแนนเลือกตั้ง หมายเลข ชื่อ-นามสกลุ สงั กดั พรรค ได้คะแนน 5 นายสิงหภณ ดีนาง เพ่อื ไทย 32,751 8 นายสมพงษ์ ปเู่ พง็ พลงั ประชารฐั 27,694 3 นายสานติ ย์ พระโบราณ อนาคตใหม่ 13,377 15 พนั ต�ำรวจเอกอุดร ชาญนวุ งศ์ เพ่ือชาติ 5,834 1 นายดิลกเทพ กลุ น้อย ประชาธิปัตย์ 1,706 9 นางพยงค์ ศรภี า พลังทอ้ งถน่ิ ไท 1,273 28 นางสาวปรศั นยี า ภพู าน พลังรกั 919 25 นางค�ำมี ปรมหิน มหาชน 824 16 นางสาวกัญญณ์ พัชญ์ ศรีจันทรด์ ี เศรษฐกิจใหม่ 655 2 นายบญุ ศรี เคนมิ่ง ชาตไิ ทยพฒั นา 350 ทง้ั น้ี คะแนนทแ่ี สดงตวั เลขไมต่ รงกนั ระหวา่ งคะแนนทปี่ ระกาศบนเวบ็ ไซตข์ อง กกต. สว่ นกลาง กับคะแนนที่ผู้วิจัยค�ำนวณจากแฟ้มประจ�ำหน่วยเลือกต้ังด้วยตนเอง พิจารณาเทียบเคียงเพียงเฉพาะ 3 อนั ดับแรกดังนี้ พรรค ผลการเลือกต้งั ขอนแกน่ เขต 6 คะแนน ผู้สมคั ร อนาคตใหม่ 3 13,353 เพอ่ื ไทย 5 สานิตย์ พระโบราณ 32,735 พลงั ประชารฐั 8 สิงหภณ ดีนาง 27,631 สมพงษ์ ป่เู พ็ง ผู้วิจัยได้แยกคะแนนของท้ังสามอันดับจากคะแนนของผู้ลงคะแนนเลือกต้ังล่วงหน้าและ ผู้ลงคะแนนจากนอกราชอาณาจักร และคะแนนในระดับอ�ำเภอภูผาม่าน ครอบคลุม 5 ต�ำบล อ�ำเภอ ชมุ แพ ครอบคลุม 12 ต�ำบล และอ�ำเภอสชี มพู ครอบคลมุ 4 ต�ำบล

142 การศึกษาความเคลื่อนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกต้ังสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดขอนแก่น คะแนนจากการเลอื กต้ังลว่ งหนา้ และนอกราชอาณาจกั ร ช่อื พรรค ผสู้ มัคร จำ� นวนคะแนน อนาคตใหม่ 3 สานติ ย์ พระโบราณ 2,119 เพอื่ ไทย 5 2,751 พลงั ประชารฐั 8 สิงหภณ ดีนาง 734 สมพงษ์ ปเู่ พง็ อ�ำเภอภูผามา่ น (คะแนนจากการเลอื กตงั้ ในวนั ท่ี 24 มีนาคม 2562) ช่ือพรรค ผ้สู มคั ร จำ� นวนคะแนน อนาคตใหม่ 3 สานิตย์ พระโบราณ 1,611 เพื่อไทย 5 4,744 พลังประชารฐั 8 สงิ หภณ ดนี าง 2,641 สมพงษ์ ป่เู พ็ง

143 อ�ำเภอชมุ แพ (คะแนนจากการเลือกตง้ั ในวันที่ 24 มีนาคม 2562) ชือ่ พรรค ผู้สมัคร จำ� นวนคะแนน อนาคตใหม่ 3 สานติ ย์ พระโบราณ 8,303 เพอื่ ไทย 5 20,517 พลังประชารฐั 8 สิงหภณ ดนี าง 20,929 สมพงษ์ ปูเ่ พง็ อ�ำเภอสีชมพู (คะแนนจากการเลอื กตง้ั ในวนั ที่ 24 มีนาคม 2562) ชือ่ พรรค ผู้สมัคร จำ� นวนคะแนน อนาคตใหม่ 3 สานิตย์ พระโบราณ 1,320 เพอ่ื ไทย 5 4,723 พลังประชารฐั 8 สงิ หภณ ดนี าง 3,327 สมพงษ์ ปู่เพ็ง

144 การศึกษาความเคลื่อนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกต้ังสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดขอนแก่น ขอ้ สังเกตจากผลการเลือกตง้ั มีดงั น้ี ในเขต 6 พรรคเพ่ือไทยให้เจ้าของพ้ืนที่เดิมคือสมศักด์ิ เกียรติสุรนนท์ อดีต ส.ส.ขอนแก่น 10 สมยั (ตงั้ แตป่ ี 2526-2557) ต�ำแหนง่ ลา่ สดุ คอื อดตี ประธานรฐั สภาเปน็ ผตู้ ดั สนิ ใจวา่ จะลงรบั สมคั รเปน็ ส.ส.หรอื จะให้ใครลงแทนตนเอง เนื่องดว้ ยสถานการณท์ างการเมอื งหลังรฐั ประหารทพ่ี รรคเพ่อื ไทยเป็น เป้าหมายหลักของ คสช.ในการท�ำลายศักยภาพของพรรค หน่ึงในหลายเหตุการณ์คือกรณีของสมศักดิ์ เขาได้ถูกสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติลงคะแนนถอดถอนเขาเพื่อไม่ให้เกี่ยวข้องทางการเมืองเป็น เวลา 5 ปี จากกรณกี ารแกไ้ ขรฐั ธรรมนญู เกยี่ วกบั ทม่ี าของ ส.ว. มชิ อบตามส�ำนวนการไตส่ วนของ ป.ป.ช. แมก้ ารถอดถอนจะไม่ส�ำเรจ็ แตเ่ หตุการณน์ ี้บ่ันทอนตอ่ สภาพจติ ใจเขาเป็นอย่างยิ่ง ในการเลอื กตัง้ คร้งั น ี้ สมศักดิม์ ีทางเลอื กเพยี งสองทาง ทางเลอื กแรกคือ ลงสมัครในนาม ส.ส. ด้วยตนเอง ทางเลือกที่สองคือ วางมือทางการเมือง เน่ืองด้วยตนเองเคยเป็นถึงต�ำแหน่งประมุขฝ่ายนิติบัญญัติ สมศักดิ์อาจจะมองว่า เป็นจดุ สงู สดุ ของชวี ติ แลว้ อกี ท้งั รฐั ธรรมนูญฉบับปจั จบุ ันกไ็ มเ่ ออ้ื ต่อการท�ำงานทางการเมอื ง จงึ อาจจะ อยากวางมอื ทางการเมอื งโดยสง่ คนใกลช้ ดิ ทไ่ี วใ้ จไดค้ อยดแู ลพน้ื ทเ่ี ดมิ ทตี่ นเองดแู ลมากวา่ 36 ปี ทสี่ ดุ แลว้ สมศกั ดเิ์ ลอื กทจี่ ะวางมอื ทางการเมอื ง แรกเรม่ิ มกี ระแสขา่ ววา่ จะสง่ ลกู สาวลงแทนคอื นางสาวพลอยไพลนิ เกยี รตสิ รุ นนท์ แตท่ างครอบครวั เกยี รตสิ รุ นนทห์ ารอื กนั วา่ ควรใหล้ กู สาวดแู ลธรุ กจิ ของครอบครวั ดงั นน้ั สมศกั ดจิ์ งึ เลอื กบคุ คลหนา้ ใหมใ่ นทางการเมอื งแตเ่ ปน็ คนหนา้ เกา่ ส�ำหรบั สมศกั ดมิ์ าเปน็ เวลา 31 ปี นน่ั คอื สงิ หภณ ดีนางหรือทนายก้ี ทนายความประจ�ำตวั และเลขานุการส่วนตวั ของสมศกั ดิ์ตง้ั แตป่ ี 2531 จากการสัมภาษณ์สิงหภณ ดีนาง เขาเล่าว่า ตนเองท�ำหน้าท่ีดูแลกิจการให้สมศักดิ์ ลงพื้นที่ ติดตามสมศักดิ์ในการพบปะชาวบ้านมาโดยตลอด “หากท่านสมศักด์ิไม่ว่าง งานบุญ งานแต่ง จะมีผม ไปแทนทา่ นตลอด ผมท�ำหนา้ ทปี่ ระสานทกุ อยา่ ง” สงิ หภณอาจจะหนา้ ใหมใ่ นทางการเมอื งหรอื หนา้ ใหม ่ ตอ่ พรรคเพอื่ ไทย เนอ่ื งจากไมม่ ใี ครคาดคดิ มากอ่ นวา่ เขาจะลงสมคั ร แมแ้ ตต่ วั เขาเองกย็ อมรบั วา่ เพง่ิ รวู้ า่ จะไดล้ งส.ส.ในนามพรรคเพอ่ื ไทยกล็ ว่ งเลยไปถงึ เดอื นธนั วาคม ปี 2561 แตส่ �ำหรบั ประชาชนในพน้ื ท่ี สงิ หภณ ไมไ่ ดเ้ ปน็ คนหนา้ ใหมแ่ ตอ่ ยา่ งใด สงิ หภณเลา่ วา่ สมศกั ดข์ิ อใหต้ นเองลงรบั สมคั ร ส.ส.ในนามพรรคเพอ่ื ไทย เพื่อดูแลพ้ืนที่เขต 6 แทนสมศักด์ิ โดยตนเองเข้าไปสมัครสมาชิกพรรคเพื่อไทยวันท่ี 18 ธันวาคม 2561 จากนนั้ ตนเองลงพนื้ ทที่ กุ ครวั เรอื นใน 252 หมบู่ า้ นตงั้ แตก่ อ่ นทจ่ี ะไดห้ มายเลขผสู้ มคั ร ตอ่ มาลงซำ�้ อกี ครงั้ 252 หมบู่ า้ นกอ่ นการเลอื กตง้ั ตนเองใชท้ มี งานหาเสยี งชดุ เดมิ ของสมศกั ดแิ์ ละมสี มศกั ดเิ์ ปน็ ผใู้ หค้ �ำแนะน�ำ ในการลงแขง่ ขนั ขณะทโี่ คง้ สดุ ทา้ ยกอ่ นการเลอื กตงั้ ในวนั ท่ี 21 มนี าคม 2562 สมศกั ดไ์ิ ดข้ น้ึ เวทปี ราศรยั ที่ หนา้ เทศบาลเมอื งชมุ แพเพอื่ ขอใหป้ ระชาชนทยี่ งั สนบั สนนุ เขาใหส้ นบั สนนุ สงิ หภณดว้ ย ผลการเลอื กตงั้ จงึ ท�ำใหส้ งิ หภณไดเ้ ปน็ ส.ส.สมยั แรกดว้ ยการชนะนายสมพงษ์ ปเู่ พง็ นกั การเมอื งทอ้ งถนิ่ ผกู้ วา้ งขวางในพนื้ ท่ี สิงหภณย้อนกลับไปเล่าว่า การท่ีตนเองเป็นคนหน้าใหม่ทางการเมืองจึงไม่ถูกติดตามจาก เจ้าหน้าที่รัฐ “เขามองว่าผมอยู่นอกสายตา แม้แต่คนในพรรคเพื่อไทยยังงงว่าผมมาได้อย่างไร” ส่วน ความกงั วลในการเลอื กตง้ั สงิ หภณยอมรบั วา่ ตนเองกงั วลเรอ่ื งการสนบั สนนุ จากอ�ำนาจรฐั และอ�ำนาจเงนิ ในพื้นที่ทช่ี ่วยเหลอื ผ้สู มคั รของพรรคการเมอื งอกี ฝา่ ย

145 อย่างไรก็ตาม หากพิจารณาจากคะแนนจะพบว่า แม้สิงหภณจะได้คะแนนสูงจากการเลือกต้ัง ลว่ งหนา้ และการเลอื กตงั้ นอกราชอาณาจกั ร และคะแนนสงู ในอ�ำเภอทไี่ มไ่ ดม้ สี ภาพความเจรญิ เทา่ ไรนกั คอื อ�ำเภอภผู ามา่ นและอ�ำเภอสชี มพู แตใ่ นอ�ำเภอใหญอ่ ยา่ งอ�ำเภอชมุ แพ คะแนนของสงิ หภณใกลเ้ คยี งกบั คะแนนของสมพงษ์ ขณะท่ใี นตวั เมอื งชมุ แพ สิงหภณพ่ายแพเ้ สียดว้ ยซำ้� ในประเด็นน้ี สงิ หภณวิเคราะห์ วา่ พอ่ คา้ ในเมอื งมแี นวโนม้ ทจี่ ะเลอื กพรรคพลงั ประชารฐั มากกวา่ เนอ่ื งจากชน่ื ชอบในการบรหิ ารประเทศ ของพล.อ.ประยุทธ์ท่ีท�ำให้บ้านเมืองสงบ อีกทั้ง องค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินในพื้นท่ีก็สนับสนุนสมพงษ์ เชน่ เดยี วกบั เครอื ขา่ ยก�ำนนั ผใู้ หญบ่ า้ น กระนน้ั กด็ ี คะแนนยงั ถกู แบง่ ไปใหพ้ รรคการเมอื งฝา่ ยประชาธปิ ไตย ด้วยกันอีก โดยเฉพาะพรรคอนาคตใหม่ 13,377 คะแนน และพรรคเพื่อชาติ 5,834 คะแนน สิงหภณ เลา่ เรอ่ื งราวในชว่ งหาเสยี งของตนเองวา่ “ชว่ งผมหาเสยี ง ผมจะบอกวา่ มนั มสี องฝา่ ย ฝา่ ยสบื ทอดอ�ำนาจ ใหเ้ ผดจ็ การกบั ฝา่ ยประชาธปิ ไตย พน่ี อ้ งจะเลอื กพรรคไหนกไ็ ด้ แตข่ อใหเ้ ลอื กฝง่ั ประชาธปิ ไตย” (สมั ภาษณ์ วนั ท่ี 28 มิถนุ ายน 2562) ในแง่น้ี หากรวมคะแนนของสิงหภณคือ 32,751 กบั นายสานิตย์ พระโบราณ เกษตรกรไร่อ้อยรายใหญ่ จากพรรคอนาคตใหม่ และพันต�ำรวจเอกอุดร ชาญนุวงศ์ แกนน�ำ นปช.จาก พรรคเพื่อชาติ จะได้ 51,962 คะแนน ถือว่าใกล้เคียงกับคะแนนของสมศักดิ์จากการเลือกต้ังในปี 2554 ทไี่ ด้ 51,416 คะแนน ทง้ั นี้ สานติ ยไ์ ดค้ ะแนนเสยี งจากคนรนุ่ ใหมใ่ นอ�ำเภอชมุ แพคอ่ นขา้ งสงู เมอ่ื เทยี บกบั อ�ำเภออน่ื ๆ เนอื่ งดว้ ยอ�ำเภอชมุ แพเปน็ อ�ำเภอทม่ี กี ลมุ่ นกั เรยี นนกั ศกึ ษาเปน็ จ�ำนวนมาก และเปน็ อ�ำเภอ ทมี่ ีความเจริญทางเศรษฐกจิ เปน็ อันดบั สองรองจากอ�ำเภอเมอื งขอนแกน่ ในสว่ นของสมพงษ์ ปู่เพ็ง จากพรรคพลงั ประชารฐั ซึ่งได้ 27,694 คะแนน ถือวา่ ไดน้ อ้ ยกว่า ครงั้ สงั กดั พรรคกจิ สงั คมลงการเลอื กตง้ั ในปี 2554 ทไ่ี ด้ 29,595 คะแนน สมพงษเ์ ตบิ โตมาจากสายการเมอื ง ทอ้ งถน่ิ ในพนื้ ท่ี เปน็ ส.อบจ. มา 5 สมยั ครงั้ ล่าสดุ ในการเลือกตงั้ ส.อบจ.ปี 2555 เขาได้ 9,739 คะแนน เป็นตัวแทนของเขต 2 อ�ำเภอชุมแพ สมพงษ์ใช้เวลาหลายปีในฐานะ ส.อบจ. ดูแลพื้นที่ชุมแพมาตลอด กอ่ นการเลอื กตง้ั การมาลงพรรคพลงั ประชารฐั ของเขาเนอื่ งจากไดร้ บั การทาบทามโดยเอกราช ชา่ งเหลา สมพงษ์ให้สัมภาษณ์ผู้วิจัยว่า “ท่านเอกราชชวนผมไปอยู่พลังประชารัฐ ผมก็เคารพนับถือท่านเอกราช หวั หนา้ พาไปกต็ อ้ งไป อกี อยา่ งในอสี านไมม่ พี รรคไหนจะเทยี บกบั พรรคเพอ่ื ไทยได้ กม็ แี ตพ่ ลงั ประชารฐั ” ก่อนการเลือกต้ัง พรรคพลังประชารัฐมองว่า สมพงษ์เป็นผู้สมัครเกรดเอ เขาเล่าว่า “พรรคจัดอันดับให้ ผมเป็นเกรดเอ ทุกโพลลใ์ นเขตน้ี คะแนนของผมน�ำโด่งหมด ไมว่ ่าจะเปน็ โพลล์ของฝ่ายปกครอง ต�ำรวจ กอ.รมน. ผมชนะตลอด ในขอนแก่นพรรคพลังประชารัฐหวังแค่ 4 คน คือผม ท่านสมศักดิ์ เขต 7 ทา่ นกิตตเิ ขต 3 และทา่ นวัฒนาเขต 2” ในส่วนของคะแนนในการเลือกต้ังคร้ังน้ี สมพงษก์ ลา่ วว่า คะแนน ไมเ่ ปน็ ทนี่ า่ พอใจเพราะรอบกอ่ นไดค้ ะแนนเยอะกวา่ นอกจากนี้ สมพงษม์ องวา่ เพราะพรรคอนาคตใหม่ ทมี่ าแยง่ คะแนนจากพรรคพลงั ประชารฐั ไปเยอะ “พรรคเพอื่ ไทยในเขต 6 เขากม็ ฐี านเสยี งของเขาอยแู่ ลว้ ผมไม่คิดว่าคะแนนของอนาคตใหม่จะได้เกินพัน เพราะผู้สมัครเป็นเกษตรกร ใช้ชีวิตเงียบๆ มีแค่ป้าย หาเสยี ง งานบญุ งานสงั คมกไ็ มเ่ คยไป กรรมการหมบู่ า้ นกไ็ มเ่ คยเขา้ รว่ ม แมแ้ ตบ่ า้ นผมอยใู่ กลบ้ า้ นสานติ ย์ แตผ่ มไมเ่ คยรจู้ กั คนๆ นม้ี ากอ่ น” และสมพงษก์ ลา่ ววา่ ตนเองตกใจไมน่ อ้ ยทเ่ี หน็ คะแนนของพรรคเพอื่ ชาติ ได้ไม่ถึงหน่ึงหม่ืนคะแนน เน่ืองจากผู้สมัครเป็น สมาชิก นปช. ท่ีมีชื่อเสียงในพ้ืนที่ (สัมภาษณ์วันท่ี 5 กรกฎาคม 2562)

146 การศึกษาความเคลื่อนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดขอนแก่น จากนั้น ทีมงานหาเสียงของสมพงษ์ให้สัมภาษณ์กับผู้วิจัยว่า ปกติฐานเสียงของสมพงษ ์ จะมาจากก�ำนนั ผใู้ หญบ่ า้ นและอสม. เพราะ “พวกเขาคนุ้ เคยกบั ทา่ นสมพงษม์ านาน ชว่ งหาเสยี งคนเหลา่ น้ี กระตือรือร้นช่วยท่านสมพงษ์ เกณฑ์ชาวบ้านฟังท่านสมพงษ์ปราศรัยจนเก้าอ้ีไม่พอตลอด แต่ถึงเวลา เลือกต้ังจริงๆ ผมว่าคนพวกนี้เงียบหายไป นั่นเป็นเพราะปัญหาเดียวที่ท่านสมพงษ์แพ้คือ ชาวบ้านเขา ไมช่ อบทหาร ขนาดนโยบายพรรคพลงั ประชารฐั ดี มที งั้ บตั รสวสั ดกิ ารแหง่ รฐั แปลง สปก.เปน็ โฉนดทดี่ นิ ชาวบ้านเขายังไม่เลือกเลย” ทั้งน้ี ทีมงานเล่าว่า ต่างจากการปราศรัยของพรรคเพื่อไทยท่ีเน้นตอกย้�ำ วาทกรรมเผดจ็ การทรราช เพอ่ื ตอกยำ�้ ถงึ การสบื ทอดอ�ำนาจของทหาร ทมี งานหาเสยี งของสมพงษม์ กี าร ปรบั ตวั ตลอด ทกุ ครง้ั ทห่ี าเสยี ง “จะไมม่ ใี ครในทมี แมแ้ ตท่ า่ นสมพงษท์ พี่ ดู วา่ เลอื กผมจะไดพ้ ล.อ.ประยทุ ธ์ แมไ้ มพ่ ดู ตอนหาเสยี ง แตช่ าวบา้ นเขากร็ อู้ ยดู่ ”ี แมใ้ นเขตอ�ำเภอชมุ แพคะแนนของสมพงษจ์ ะดี แตใ่ นสว่ น ของอ�ำเภอภูผาม่านและอ�ำเภอสีชมพูคะแนนจะไม่ค่อยดี ทีมงานวิเคราะห์ว่า “สองอ�ำเภอดังกล่าว มคี นเสอื้ แดงเยอะ มแี ตอ่ ดตี หมบู่ า้ นเสอ้ื แดงทงั้ นนั้ ” ทมี งานกลา่ วเสรมิ วา่ การลงเลอื กตง้ั ทอ้ งถน่ิ มโี อกาส ชนะมากกวา่ การเลอื กตงั้ ระดบั ชาติ เพราะการเลอื กตงั้ ทอ้ งถน่ิ ไมต่ อ้ งประกาศวา่ สงั กดั พรรคไหนตา่ งจาก ระดับชาติ โดยในอนาคตอันใกล้น้ี สมพงษ์จะให้ลูกชายตนเองลงสมัคร ส.อบจ. ในอ�ำเภอชุมแพ จะไม่ประกาศว่าลงในนามพรรคพลังประชารัฐ สุดท้าย ทีมงานสรุปว่า “ถ้าเป็นพรรคเพื่อไทยในเขตน ี้ กย็ อมรบั วา่ กระแสเขายังดี กนิ เขายาก นอกจากน้ี หัวขบวนของพรรคพลงั ประชารัฐกไ็ มเ่ ข้าท่า ชาวบา้ น ไม่รู้จักคุณอุตตม คุณสนธิรัตน์ ส่วนคุณสุริยะ และคุณสมศักด์ิก็ไม่ได้โดดเด่น ส่วนคุณเอกราชเขาดูแล ตง้ั 8 จังหวัด ท�ำใหด้ ูแลผู้สมคั รไดไ้ ม่ทัว่ ถึง” (สมั ภาษณว์ ันที่ 5 กรกฎาคม 2562) อน่ึง ในเขตเลือกตั้งเขตน้ีถือว่ามีบัตรเสียมากที่สุดในจังหวัดขอนแก่น จ�ำนวนถึง 6,530 ใบ หรอื คดิ เปน็ รอ้ ยละ 6.75 และเชน่ เดยี วกบั ทกุ เขตเลอื กตงั้ เมอ่ื รวมคะแนนของพรรคทปี่ ระกาศไมส่ นบั สนนุ คสช. 10 อนั ดบั แรก คอื เพอื่ ไทย (32,751 คะแนน) อนาคตใหม่ (13,377 คะแนน) เพอื่ ชาติ (5,834) และ เศรษฐกิจใหม่ (655) จะเท่ากับ 52,617 คะแนน ซงึ่ ถอื ว่าห่างจากพรรคทสี่ นับสนุนพล.อ.ประยุทธใ์ หเ้ ป็น นายกรฐั มนตรตี ่อ

147 เขตเลือกตั้งที่ 7 ก. การใช้สทิ ธเิ ลอื กตั้ง ล�ำดับ รายการ จ�ำนวน คดิ เป็นร้อยละ 1 ผูม้ สี ิทธเิ ลือกต้ังตามบญั ชีรายชื่อผู้มีสทิ ธเิ ลือกต้ัง (คน) 132,765 ผมู้ สี ิทธเิ ลอื กต้งั ทมี่ าแสดงตน (คน) 95,049 71.59 2 บัตรดี (บตั ร) 88,711 93.33 บตั รเสีย (บัตร) 5,524 5.81 บัตรไมเ่ ลือกผูส้ มัครผู้ใด (บัตร) 0.86 814 ข. ผลคะแนนเลอื กต้ัง หมายเลข ชอื่ -นามสกลุ สงั กัดพรรค ได้คะแนน 16 นายนวธั เตาะเจริญสุข เพือ่ ไทย 29,710 7 นายสมศกั ดิ์ คณุ เงนิ พลังประชารฐั 26,553 9 นายสมควร ไกรพน อนาคตใหม่ 12,414 5 ประชาชาติ 9,350 24 นายนาวิน ค�ำเวยี ง เพ่ือชาติ 1,767 10 นายเจรญิ ชยั ศรวี บิ ลู ย์ เสรรี วมไทย 1,062 14 พ.ต.ท.ทรงเดช ผาจนั ทร์ ประชาธปิ ตั ย์ 889 27 นายภมู ิบดี วเิ ชฏฐพงษ์ ครไู ทยเพื่อประชาชน 798 36 ไทรักธรรม 599 1 นายอุทัย โวหาร เพือ่ ไทยพัฒนา 564 นายพนมรตั น์ เช้ือหลง นายเจริญ แสงฤทธิ์ ทง้ั น้ี คะแนนทแี่ สดงตวั เลขไมต่ รงกนั ระหวา่ งคะแนนทปี่ ระกาศบนเวบ็ ไซตข์ อง กกต. สว่ นกลาง กับคะแนนท่ีผู้วิจัยค�ำนวณจากแฟ้มประจ�ำหน่วยเลือกตั้งด้วยตนเอง พิจารณาเทียบเคียงเพียงเฉพาะ 3 อันดบั แรกดงั นี้ พรรค ผลการเลือกตง้ั ขอนแก่น เขต 7 คะแนน ผู้สมคั ร พลังประชารัฐ 7 26,214 อนาคตใหม่ 9 สมศักด์ิ คณุ เงิน 12,570 เพือ่ ไทย 16 สมควร ไกรพน 29,564 นวัธ เตาะเจรญิ สุข

148 การศึกษาความเคล่ือนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกต้ังสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 จังหวัดขอนแก่น ผู้วิจัยได้แยกคะแนนของทั้งสามอันดับจากคะแนนของผู้ลงคะแนนเลือกต้ังล่วงหน้าและ ผู้ลงคะแนนจากนอกราชอาณาจักร และคะแนนในระดับอ�ำเภอหนองเรือ ครอบคลุม 10 ต�ำบล และ อ�ำเภอมัญจาครี ี ครอบคลุม 9 ต�ำบล คะแนนจากการเลอื กตั้งลว่ งหน้าและนอกราชอาณาจกั ร ชือ่ พรรค ผู้สมคั ร จำ� นวนคะแนน พลงั ประชารฐั 7 สมศกั ดิ์ คณุ เงิน 862 อนาคตใหม่ 9 สมควร ไกรพน 1,968 นวธั เตาะเจริญสุข 2,724 เพือ่ ไทย 16 อ�ำเภอหนองเรือ (คะแนนจากการเลือกต้ังในวนั ที่ 24 มนี าคม 2562) ชื่อพรรค ผู้สมัคร จ�ำนวนคะแนน พลงั ประชารฐั 7 สมศกั ด์ิ คุณเงิน 15,290 อนาคตใหม่ 9 สมควร ไกรพน 6,240 นวธั เตาะเจรญิ สุข 13,854 เพ่อื ไทย 16

149 อ�ำเภอมญั จาคีรี (คะแนนจากการเลอื กตงั้ ในวันที่ 24 มนี าคม 2562) ชอ่ื พรรค ผ้สู มัคร จำ� นวนคะแนน พลังประชารฐั 7 สมศกั ด์ิ คุณเงิน 10,062 อนาคตใหม่ 9 สมควร ไกรพน 4,362 นวธั เตาะเจรญิ สุข 12,986 เพ่ือไทย 16 ขอ้ สังเกตจากผลการเลือกต้งั มีดงั นี้ เขตน้ีถือว่าเป็นเขตที่สูสีท่ีสุดระหว่างพรรคเพ่ือไทยกับพรรคพลังประชารัฐ ไม่เพียงเท่าน้ัน หากพจิ ารณาถงึ ประวตั ศิ าสตรก์ ารเมอื งในพน้ื ทนี่ จี้ ะพบวา่ เปน็ การแขง่ ขนั กนั อยา่ งตอ่ เนอ่ื งทงั้ ในการเมอื ง ระดับชาติและการเมืองทอ้ งถิ่นของสองตระกลู คือ ตระกูลเตาะเจรญิ สขุ กบั ตระกูลคณุ เงนิ สมศักด์ิ คุณเงินเป็นนักกฎหมาย และเป็นส.ส.สมัยแรกในปี 2531 จากพรรคกิจประชาคม จากนั้นเปน็ ส.ส.เรอื่ ยมาจนกระทง่ั ย้ายมาอยู่พรรคไทยรกั ไทย โดยได้เป็นส.ส. 5 สมัย การเลือกตั้งล่าสุด ในปี 2548 สมศกั ดชิ์ นะนายประสทิ ธิ์ เตาะเจรญิ สขุ ชอื่ เดมิ ของนายนวธั จากพรรคมหาชนอยา่ งขาดลอย คอื 52,701 ตอ่ 13,799 คะแนน ตอ่ มาสมศกั ดเ์ิ ปน็ หนง่ึ ในสมาชกิ บา้ นเลขที่ 111 ถกู ตดั สทิ ธทิ างการเมอื ง เปน็ เวลา 5 ปจี ากกรณยี บุ พรรคไทยรกั ไทย โดยในการเลอื กตง้ั ปี 2550 สมศกั ดไิ์ ดส้ ง่ ประทมุ รตั น์ คณุ เงนิ ภรรยาลงในนามพรรคเพื่อแผ่นดินร่วมกับนายสุวิทย์ คุณกิตติและนางมุกดา พงษ์สมบัติ แต่พ่ายให้กับ พรรคพลังประชาชน ได้แก่ นายนวัธ เตาะเจริญสุข นายปัญญา ศรีปัญญา และนายจตุพร เจริญเช้ือ ส่วนในการเลือกต้ังปี 2554 สมศักด์ิได้ส่งนายจงรักษ์ คุณเงิน น้องชายลงในนามพรรคพรรคชาติพัฒนา เพื่อแผ่นดิน ซ่ึงได้พ่ายให้กับนายนวัธเช่นกัน การเลือกตั้งรอบน้ีสมศักด์ิย้ายมาลงพรรคพลังประชารัฐ ภายใตก้ ารคดั สรรจากพนิ จิ จารสุ มบตั ิ หนงึ่ ในผอู้ ยเู่ บอ้ื งหลงั พรรคพลงั ประชารฐั โดยทงั้ คเู่ คยรว่ มงานกนั มาสมยั อย่พู รรคสามคั คธี รรมและพรรคเสรีธรรมดว้ ยกัน