ມ.7_ພາສາລາວ_lao

ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ- ກ່ໃໍ ຫເ້ ກດີ ການພດັ ທະນາທງັ ສະເພາະສວ່ ນຕວົ ແລະ ການພດັ ທະນາໂດຍສວ່ ນລວມ ຂອງປະເທດ. - ແກໄ້ ຂບນັ ຫາທ່ ີເກດີ ຂນຶ້ ໄດຖ້ ກື ຕາມຈດຸ ປະສງົ ກງົ ປະເດັນ. 5) ລາຍລະອຽດໃນໂຄງການມພີ ໍທ່ ີຈະເປັນແນວທາງໃຫຜ້ ອູ້ ່ ືນອາ່ ນແລວ້ ເຂົ້າໃຈ ແລະ ສາມາດດາໍ ເນນີ ການຕາມໂຄງການໄດ.້ 6) ເປັນໂຄງການທ່ ີປະຕບິ ດັ ໄດ້ ແລະ ສາມາດຕດິ ຕາມ ແລະ ປະເມນີ ຜນົ ໄດ.້ ຕວົ ຢາ່ ງ: 1. ຊ່ ໂື ຄງການ ໂຄງການນເິ ທດພາຍໃນໂຮງຮຽນ.............................(ໃສຊ່ ່ ໂື ຮງຮຽນ).................. 2. ຫຼກັ ການ ແລະ ເຫດຜນົ ການພດັ ທະນາຄນຸ ນະພາບການຮຽນ-ການສອນຈາໍ ເປັນຕອ້ ງອາໄສຂະບວນການນເິ ທດ ເຊ່ ງິ ອາດຈະເປັນການນເິ ທດຈາກບກຸ ຄະລາກອນພາຍນອກ ເຊ່ ງິ ນເິ ທດໂດຍຄສູ ຶກສານເິ ທດ ຫຼື ເປັນການນເິ ທດພາຍໃນ ໂດຍບກຸ ຄະລາກອນພາຍໃນໂຮງຮຽນຈດັ ນເິ ທດກນັ ເອງ ໂຮງຮຽນ .....................ໃນເຂດເມອື ງ.................ແຂວງ.........................ມຈີ າໍ ນວນ................. ໂຮງຮຽນ ມຄີ ູສຶກສານິເທດທ່ ີຮບັ ຜິດຊອບໃນການນເິ ທດຈາໍ ນວນ..............ຄນົ . ດ່ງັ ນນັ້ , ການທ່ ີຄສູ ຶກສານເິ ທດຈະອອກໄປນເິ ທດໃຫທ້ ່ວົ ເຖງິ ທກຸ ໂຮງຮຽນໃນແຕລ່ ະພາກຮຽນ ຫຼື ໃນ ແຕລ່ ະປີຈ່ ງຶ ເປັນເລ່ ືອງທ່ ີຍາກ, ບາງໂຮງຮຽນໃນບາງປີຄສູ ຶກສານເິ ທດບ່ ໍເຄຍີ ເຂ້ົາໄປນເິ ທດຈກັ ເທ່ ືອເລີຍກມໍ ີ ການທ່ ີທາງໂຮງຮຽນຈະຄອຍຖາ້ ໃຫສ້ ຶກສານເິ ທດໄປນເິ ທດເພ່ ືອພດັ ທະນາການ ຮຽນ-ການສອນຂອງຄແູ ຕຝ່ າ່ ຍດຽວຄງົ ຈະບ່ ໍໄດ້ ເນ່ ອື ງຈາກຂໍຈ້ າໍ ກດັ ຕາ່ ງໆຄ:ື ຄສູ ຶກສານເິ ທດ ກມໍ ໜີ ອ້ ຍ, ເລ່ ືອງງບົ ປະມານໃນການນເິ ທດມຈີ າໍ ກດັ . ດງ່ ັ ນນັ້ , ໂຮງຮຽນຕາ່ ງໆຈ່ ງຶ ຕອ້ ງຫາວິທີ ການຊວ່ ຍເຫຼືອຕນົ ເອງໂດຍການຈດັ ໃຫມ້ ກີ ານນເິ ທດພາຍໃນຂນຶ້ ມາ. ໃນໂຮງຮຽນ.....................ເປັນໂຮງຮຽນໜ່ ຶງທ່ ີປະສບົ ບນັ ຫາໃນເລ່ ືອງການໄດຮ້ ບັ ການ ນເິ ທດຈາກສຶກສານເິ ທດ.ຈາກການສງັ ເກດເບ່ ິງການຈດັ ການຮຽນ-ການສອນຂອງຄພູ ບົ ວາ່ ການສອນຂອງຄຂູ າດການວາງແຜນການສອນບ່ ໍຄອ່ ຍໄດກ້ ະກຽມການສອນ ວິທີການສອນບ່ ໍ ສາ້ ງຄວາມສນົ ໃຈໃຫ້ແກນ່ ກັ ຮຽນ, ການວດັ ຜນົ ແລະ ປະເມນີ ຜນົ ຂາດຫຼກັ ເກນທ່ ີດ,ີ ການ ສອນທ່ ີຊວ່ ຍເສມີ ບ່ ໍຄອ່ ຍມ,ີ ທາງດາ້ ນຄນຸ ນະພາບຂອງນກັ ຮຽນໂດຍສະເພາະທາງດາ້ ນຜນົ ສາໍ 95

ເລັດດາ້ ນການຮຽນໃນບາງກມຸ່ ວິຊາຂອ້ ນຂາ້ ງຕາ່ ໍ ແລະ ທາງດາ້ ນຄນຸ ນະທາໍ -ຈາລິຍະທາໍ ຂອງ ນກັ ຮຽນກຍໍ ງັ ຢໃູ່ ນເກນຂອ້ ນຂາ້ ງຕາ່ ໍ ເຊ່ ັນກນັ . ຈາກບນັ ຫາຕາ່ ງໆທ່ ີສງັ ເກດພບົ ຜບູ້ ໍລິຫານຈ່ງຶ ໄດ້ ປຶກສາຫາລືກບັ ສຶກສານເິ ທດວາ່ ຄວນຈະເຮັດແນວໃດ ຈ່ ງຶ ໄດຮ້ ບັ ຄາໍ ແນະນາໍ ໃຫແ້ ກໄ້ ຂປບັ ປງຸ ໂດຍການຈດັ ການນເິ ທດພາຍໃນຂນ້ຶ ໃນໂຮງຮຽນໂດຍເຮັດເປັນໂຄງການຂນຶ້ ຊ່ ວື າ່ : \"ໂຄງການ ນເິ ທດພາຍໃນໂຮງຮຽນ............................................................\" 3. ຈດຸ ປະສງົ ການດາໍ ເນນີ ງານຕາມໂຄງການນເິ ທດພາຍໃນໂຮງຮຽນຂອງໂຮງຮຽນ....................ມີ ຈດຸ ປະສງົ ສາມປະການຄ:ື 1) ເພ່ ືອປບັ ປງຸ ພຶດຕກິ າໍ ການຈດັ ການຮຽນ-ການສອນຂອງຄໃູ ນທກຸ ວຊິ າ. 2) ເພ່ ືອປບັ ປງຸ ພຶດຕກິ າໍ ການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນໃຫດ້ ຂີ ນຶ້ . 3) ເພ່ ືອຍກົ ລະດບັ ຜນົ ການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນໃຫສ້ ງູ ຂນ້ຶ . 4. ເປ້ົາໝາຍ 1) ພຶດຕິກາໍ ການຈດັ ການຮຽນ-ການສອນຂອງຄທູ ກຸ ຄນົ ໃນແຕລ່ ະກດິ ຈະກາໍ ຫຼື ແຕ່ ລະຊ່ວົ ໂມງ ຄໄູ ດປ້ ະຕບິ ດັ ກນັ ຫຼາຍຂນ້ຶ ກວາ່ ເກ່ າົ . 2) ຈາໍ ນວນນກັ ຮຽນທ່ ີເຂ້ົາຮຽນໃນແຕລ່ ະຊ່ວົ ໂມງມຈີ າໍ ນວນຫຼາຍຂນຶ້ . 3) ຜນົ ການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນແຕລ່ ະວຊິ າຄະແນນສະເລຍ່ ບ່ ໍຕາ່ ໍ ກວາ່ 7. 5. ເນອື້ ໃນ ໂຄງການນເິ ທດພາຍໃນໂຮງຮຽນມເີ ນອື້ ໃນທ່ ີຕອ້ ງການໃຫ້ຄມູ ຄີ ວາມຮູ້ ແລະ ນາໍ ໄປ ປະຕບິ ດັ ໄດແ້ ກ:່ 1) ການເຮັດແຜນການສອນ. 2) ການສາ້ ງວດັ ສະດອຸ ປຸ ະກອນ ແລະ ເອກະສານການສອນ. 3) ເຕັກນກິ ການສອນແບບຕາ່ ງໆ. 4) ການຂຽນຂສໍ້ ອບ. 5) ຫຼກັ ການວດັ ຜນົ ແລະ ປະເມນີ ຜນົ ຕາມລະບຽບຂອງກະຊວງສກຶ ສາ ແລະ ກລິ າ 96

ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ6. ວທິ ີດາໍ ເນນີ ການ ມຂີ ນັ້ ຕອນ/ກດິ ຈະກາໍ ໃນການດາໍ ເນນີ ງານຕາ່ ງໆດງ່ ັ ນ:້ີ 1) ຂນັ້ ກະກຽມໃຊໄ້ ລຍະເວລາ 9 ເດອື ນ ເລ່ ີມແຕ.່ ........................................... ກ. ສກຶ ສາຫາຄວາມຮກູ້ ຽ່ ວກບັ ການນເິ ທດພາຍໃນ ຂ. ປະຊມຸ ຄເູ ພ່ ືອຮບັ ຮບູ້ ນັ ຫາ ແລະ ຄວາມຕອ້ ງການທ່ ີຈາໍ ເປັນ ຄ. ຂຽນໂຄງການນເິ ທດພາຍໃນ ງ. ສະເໜີໂຄງການແກຄ່ ພູ າຍໃນໂຮງຮຽນ ຈ. ເຊນີ ວທິ ະຍາກອນມາບນັ ຍາຍໃນຫວົ ຂໍ:້ - ການເຮັດແຜນການສອນ. - ການສາ້ ງວດັ ສະດອຸ ປຸ ະກອນ ແລະ ເອກະສານການສອນ - ເຕັກນກິ ການສອນຕາ່ ງໆ - ການຂຽນຂໍສ້ ອບ - ຫຼກັ ການວດັ ຜນົ ແລະ ປະເມນີ ຜນົ ຕາມລະບຽບ ສ. ສກຶ ສາເບ່ ງິ ສະຖານທ່ ີ ຊ. ປະຊມຸ ທາງປະຕບິ ດັ ການ ເພ່ ືອຮວ່ ມກນັ ວາງແຜນ ແລະ ກຽມການຮຽນ-ການສອນ 2) ຂນັ້ ດາໍ ເນນີ ການ ໃຊເ້ ວລາ 6 ເດອື ນ ເລ່ ມີ ແຕເ່ ດອື ນ..........ເຖງິ ເດອື ນ................. ກ. ປະຊມຸ ຄເູ ພ່ ືອຕດິ ຕາມການດາໍ ເນນີ ງານ ຂ. ຄທູ ກຸ ຄນົ ດາໍ ເນນີ ການຈດັ ກດິ ຈະກາໍ ການຮຽນ-ການສອນຕາມທ່ ີໄດຮ້ ບັ ມອບໝາຍ 3) ຂນັ້ ຕດິ ຕາມປະເມນີ ຜນົ ໃຊເ້ ວລາ 7 ເດອື ນ ເລ່ ີມແຕເ່ ດອື ນ.......ເຖງິ ເດອື ນ........... ກ. ປະຊຸມຄເູ ພ່ ືອປະເມນີ ຜນົ ການດາໍ ເນນີ ງານເປັນໄລຍະໆ ຂ. ປບັ ປງຸ ການດາໍ ເນນີ ໂຄງການໂດຍນາໍ ຜນົ ການປະເມນີ ມາພິຈາລະນາປບັ ປງຸ 4) ສະຫຸຼບຜນົ /ລາຍງານ ໃຊເ້ ວລາ 2 ເດອື ນ ເລ່ ມີ ແຕເ່ ດອື ນ.........ເຖງິ ເດອື ນ............ ກ. ກຽມການຂຽນລາຍງານການປະເມນີ ໂຄງການ ຂ. ເກບັ ຂໍມ້ ນູ ຕາ່ ງໆ ຄ. ຂຽນລາຍງານການປະເມນີ ໂຄງການ 97

7. ໄລຍະເວລາດາໍ ເນນີ ການດາໍ ເນນີ ງານຕາມໂຄງການໃຊໄ້ ລຍະເວລາ...............ປີ ຕງັ້ ແຕສ່ ກົ ຮຽນ.............. ..............ເຖງິ ສກົ ຮຽນ.............................ມແີ ຜນການດາໍ ເນນີ ງານດງ່ ັ ນ:້ີ ຂນັ້ ຕອນ ໄລຍະເວລາ 24 ເດອື ນ ການດາໍ ສກົ ສຶກສາ.................. ສກົ ສກຶ ສາ............... ເນນີ ຂນັ້ ກະກຽມ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 ຂນັ້ ດາໍ ເນນີ ການ ຂນັ້ ຕດິ ຕາມ ປະເມນີ ຜນົ ສະຫຸຼບຜນົ / ລາຍງານ 8. ງບົ ປະມານ: ງບົ ປະມານແຕລ່ ະສກົ ສກຶ ສາມດີ ງ່ ັ ນ:ີ້ 1) ສກົ ຮຽນ...................................... ເປັນເງນິ ..........................................ກບີ ຄາ່ ໃຊສ້ ອຍ ເປັນເງນິ ..........................................ກບີ ຄາ່ ວດັ ສະດອຸ ປຸ ະກອນ ແລະ ເອກະສານ ເປັນເງນິ ..........................................ກບີ 2) ສກົ ຮຽນ...................................... ເປັນເງນິ ..........................................ກບີ ຄາ່ ໃຊສ້ ອຍ ເປັນເງນິ ..........................................ກບີ ຄາ່ ວດັ ສະດອຸ ປຸ ະກອນ ແລະ ເອກະສານ ເປັນເງນິ ...........................................ກບີ 3) ສກົ ຮຽນ...................................... ເປັນເງນິ ...........................................ກບີ ຄາ່ ໃຊສ້ ອຍ ເປັນເງນິ ...........................................ກບີ ຄາ່ ວດັ ສະດອຸ ປຸ ະກອນ ແລະ ເອກະສານ ເປັນເງນິ ...........................................ກບີ 9. ຜຮູ້ ບັ ຜິດຊອບໂຄງການ (ລະບຊຸ ່ ,ື ຕາໍ ແໜງ່ ) 1) ...............................................ຫວົ ໜາ້ ໂຄງການ 98

ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ2) ..................................................ກາໍ ມະການ 3) ..................................................ກາໍ ມະການ 4) ..................................................ກາໍ ມະການ ແລະ ເລຂານກຸ ານໂຄງການ 10. ການປະເມນີ ຜນົ ໂຄງການ 1) ແບບສອບຖາມບນັ ຫາຂອງປດັ ໄຈຕາ່ ງໆ ໃນການດາໍ ເນນີ ງານ 2) ແບບສງັ ເກດພຶດຕກິ າໍ ການຈດັ ການຮຽນ-ການສອນຂອງຄູ 3) ແບບສອບຖາມພຶດຕກິ າໍ ຂອງຜບູ້ ໍລຫິ ານຕາມການຮບັ ຮຂູ້ ອງຄູ 4) ແບບສອບຖາມພຶດຕກິ າໍ ການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນຕາມການຂອງຄູ 5) ແບບບນັ ທຶກຜນົ ການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນ 11. ຜນົ ທ່ ີຄາດວາ່ ຈະໄດຮ້ ບັ 1) ພຶດຕກິ າໍ ການຈດັ ການຮຽນ-ການສອນຂອງຄທູ ກຸ ຄນົ ຈະດຂີ ນ້ຶ . 2) ພຶດຕກິ າໍ ການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນຈະດຂີ ນຶ້ . 3) ຜນົ ການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນຈະສງູ ຂນຶ້ . ຄາໍ ຖາມ 1. ຍອ້ ນຫຍງັ ຈ່ງຶ ເອນ້ີ ວາ່ ໂຄງການ? 2. ໂຄງການທ່ ີດຄີ ວນຈະມອີ ນັ ໃດແດ?່ 3. ເປັນຫຍງັ ການຂຽນໂຄງການຈ່ງຶ ມຂີ ນັ້ ຕອນ? - ຖາ້ ຫາກບ່ ໍມກີ ານວາງແຜນຢາ່ ງລະອຽດຈະເຮັດໃຫກ້ ານດາໍ ເນນີ ໂຄງການເປັນແນວໃດ? 4. ພວກນອ້ ງຄດິ ວາ່ ໂຄງການທ່ ີດຄີ ວນມລີ ກັ ສະນະແນວໃດ? ບດົ ເຝິກຫດັ ຈ່ງົ ເລືອກຂຽນໂຄງການໃດໜ່ ຶງເຊ່ ັນ: ການສາໍ ຫຼວດຄາໍ ທ່ ີມກັ ຂຽນຜິດໃນພາສາລາວ, ການສາໍ ຫຼວດການໃຊຄ້ າໍ ລາຊາສບັ , ການສຶກສາຄາໍ ຊາໍ້ ໃນກາບກອນລາວ, ການສຶກສາການ ໃຊຄ້ າໍ ຖານະນາມໃນບດົ ເລ່ ືອງ, ການສາໍ ຫຼວດຄາ່ ນຍິ ມົ ຂອງນກັ ຮຽນທ່ ີມກັ ໃຊໂ້ ທລະສບັ ມຖື ,ື ການປະດດິ ວດັ ສະດເຸ ຫຼືອໃຊໃ້ ນເຮືອນ, ການປກູ ເຫັດເຟືອງ, ການປກູ ຜກັ ປອດສານພິດ ຫຼື ອາດຈະຂຽນຕາມທ່ ີຕນົ ເອງມກັ ໂດຍອງີ ໃສແ່ ບບຟອມລມຸ່ ນ:ີ້ 99

ແບບຟອມການຂຽນໂຄງການ ຊ່ ແື ຜນງານ......................................... ຊ່ ໂື ຄງການ......................................... ຫຼກັ ການ ແລະ ເຫດຜນົ ........................................................................................... ........................................................................................................................... ຈດຸ ປະສງົ .............................................................................................................. ........................................................................................................................... ເປົ້າໝາຍ.............................................................................................................. ........................................................................................................................... ວທິ ີດາໍ ເນນີ ການ..................................................................................................... ........................................................................................................................... ໄລຍະເວລາດາໍ ເນນີ ການ.......................................................................................... ........................................................................................................................... ງບົ ປະມານ............................................................................................................ ........................................................................................................................... ຜຮູ້ ບັ ຜິດຊອບໂຄງການ............................................................................................ ........................................................................................................................... ໜວ່ ຍງານທ່ ີໃຫກ້ ານສະໜບັ ສະໜນູ ............................................................................ ........................................................................................................................... ການປະເມນີ ຜນົ ..................................................................................................... ........................................................................................................................... ຜນົ ປະໂຫຍດທ່ ີຄາດວາ່ ຈະໄດຮ້ ບັ ............................................................................... ........................................................................................................................... 100

ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ພາກທີ III ການຟງັ -ການເວົ້າ ບດົ ທີ 7 ການອະພິປາຍ ແລະ ປະເພດການອະພິປາຍ 1. ການອະພິປາຍ 1.1 ຄວາມໝາຍຂອງການອະພິປາຍ ການອະພິປາຍໝາຍເຖງິ ການສະແດງຄວາມຄິດຄວາມເຫັນດວ້ ຍເຫດ ແລະ ຜນົ ໃນ ເລ່ ືອງໃດໜ່ ຶງໃນທາໍ ນອງຄດັ ຄາ້ ນ ຫຼື ເຫັນດີເຫັນພ້ອມ, ຜຮູ້ ວ່ ມອະທິປາຍແຕລ່ ະຄນົ ອາດມີ ຄວາມຄິດ ຫຼື ທດັ ສະນະທ່ ີແຕກຕາ່ ງກນັ ແຕກ່ ມໍ ກັ ຕກົ ລງົ ແກໄ້ ຂບນັ ຫານນັ້ ໆຮວ່ ມກນັ ໄດໃ້ ນ ຕອນທາ້ ຍ. ການອະພິປາຍຄກື ານທ່ ີຄນົ ກມຸ່ ໜ່ ຶງທ່ ີມຄີ ວາມຮ,ູ້ ຄວາມສນົ ໃຈໃນເລ່ ືອງດຽວກນັ ມາຮວ່ ມ ສນົ ທະນາແລກປຽ່ ນຄວາມຄດິ ເຫັນຮວ່ ມກນັ . ການອະພິປາຍເປັນແບບການເວ້ົາເຊ່ ງິ ມລີ ກັ ສະນະຄືກບັ ການສນົ ທະນາ ແຕກ່ ານອະພິປາຍ ຕາ່ ງກບັ ການສນົ ທະນາຄ:ື ການອະພິປາຍໄດກ້ າໍ ນດົ ຈດຸ ໝາຍໄວລ້ ວ່ ງໜາ້ ແນນ່ ອນເຊ່ ັນ: ການ ຕດັ ສນິ ໃຈ ຫຼື ການແກໄ້ ຂບນັ ຫາໃນເລ່ ືອງໃດໜ່ ຶງ, ສວ່ ນການສນົ ທະນາໂດຍທ່ວົ ໄປບ່ ໍໄດກ້ າໍ ນດົ ເລ່ ອື ງທ່ ີຈະສນົ ທະນາໄວກ້ ອ່ ນ ແລະ ອາດປ່ຽນເລ່ ອື ງໄປໄດຕ້ າມຄວາມເປັນຈງິ . 1.2 ຈດຸ ປະສງົ ຂອງການອະພິປາຍ - ເພ່ ືອສະເໜີບນັ ຫາ ຫຼື ເລ່ ອື ງບາງຢາ່ ງ. - ໃຫຄ້ ນົ ກມຸ່ ໜ່ ຶງໄດມ້ າຮວ່ ມສະແດງຄວາມຄິດເຫັນຢ່າງມຫີ ຼກັ ເກນຊອກຫາວິທີແກໄ້ ຂ ບນັ ຫາຮວ່ ມກນັ . - ຫາຂໍສ້ ະຫຸຼບເອກະພາບກນັ . - ໃຫຂ້ ໍຄ້ ດິ ເຫັນກບັ ຜຟູ້ ງັ . 1.3 ອງົ ປະກອບຂອງການອະພິປາຍ - ປະທານ ຫຼື ຜ້ດູ າໍ ເນນີ ການອະພິປາຍ. ອາດເປັນຄນົ ດຽວກນັ ຫຼື ອາດມປີ ະທານ ການອະພິປາຍ. 101

- ຜອູ້ ະພິປາຍ. - ຜຟູ້ ງັ . - ຍດັ ຕທິ ່ ີອະພິປາຍ. 1.4 ຄວາມສາໍ ຄນັ ຂອງການອະພິປາຍ ການອະພິປາຍມຄີ ວາມສາໍ ຄນັ ຫຼາຍໂດຍສະເພາະໃນດາ້ ນການສກຶ ສາ, ທລຸ ະກດິ ສງັ ຄມົ ແລະ ໃນດາ້ ນການເມອື ງ ດງ່ ັ ລາຍລະອຽດລມຸ່ ນ:້ີ 1) ດາ້ ນການສກຶ ສາ ໃນດາ້ ນການສຶກສາມກີ ານໃຊກ້ ານອະພິປາຍປະກອບການຮຽນ-ການສອນເຮັດໃຫຜ້ ຮູ້ ຽນ ໄດແ້ ລກປ່ຽນຄວາມຮເູ້ ຊ່ ິງກນັ ແລະ ກນັ , ມຄີ ວາມຄິດລິເລ່ ີມ ແລະ ສາ້ ງສນັ , ເຝິກຝນົ ໃຫ້ ຮຈູ້ ກັ ການເຮັດວຽກຮວ່ ມກນັ , ຮວ່ ມກນັ ຄິດຫາເຫດຜນົ ແລະ ຮວ່ ມແກໄ້ ຂບນັ ຫາໃຫສ້ າໍ ເລັດ ບນັ ລຈຸ ດຸ ປະສງົ ທ່ ີຕງັ້ ໄວ.້ 2) ໃນດາ້ ນທລຸ ະກດິ ສງັ ຄມົ ການອະພິປາຍມບີ ດົ ບາດສາໍ ຄນັ ຫຼາຍໃນການແກໄ້ ຂບນັ ຫາສງັ ຄມົ ແລະ ເພ່ ືອຄວາມກາ້ ວ ໜາ້ ທາງທລຸ ະກດິ , ການອະພິປາຍໃນກມຸ່ ສງັ ຄມົ ຫຼື ກມຸ່ ທລຸ ະກດິ ຈະຊວ່ ຍໃຫ້ໄດຄ້ ວາມຄິດ ເຫັນຢາ່ ງມເີ ຫດຜນົ ຫຼາຍໆດາ້ ນນາໍ ມາແກໄ້ ຂບນັ ຫາຕາ່ ງໆໄດເ້ ປັນຢາ່ ງດ.ີ 3) ໃນທາງດາ້ ນການເມອື ງ ການອະພິປາຍເປັນການເຜີຍແຜຄ່ ວາມຮກູ້ ຽ່ ວກບັ ແນວທາງນະໂຍບາຍຂອງລດັ ຖະບານ ແລະ ການສະແດງຄວາມຄດິ ເຫັນຂອງມະຫາຊນົ ໃສແ່ ຜນນະໂຍບາຍຂອງຂນັ້ ເທິງ ແລະ ຂນັ້ ເທິງກຈໍ ະຮໄູ້ ດບ້ ນັ ຫາ ແລະ ແກໄ້ ຂບນັ ຫາຕາ່ ງໆຂອງປະຊາຊນົ ໄດ.້ 2. ປະເພດການອະພິປາຍ ການອະພິປາຍແບງ່ ອອກເປັນສອງປະເພດຄ:ື ການອະພິປາຍສະເພາະໃນກມຸ່ ຂອງຕນົ ແລະ ການອະພິປາຍໃນທ່ ີຊຸມນມຸ ຊນົ . 2.1 ການອະພິປາຍສະເພາະໃນກມຸ່ ຂອງຕນົ ການອະພິປາຍປະເພດນເີ້ ປັນການອະພິປາຍ ຫຼື ເວ້ົາຈາກນັ ໃນບນັ ຫາສະເພາະກມຸ່ ເຊ່ ິງທກຸ ຄນົ ໃນກມຸ່ ນນັ້ ມສີ ວ່ ນຮວ່ ມອະພິປາຍ ແລະ ມສີ ວ່ ນຮວ່ ມຟງັ ນາໍ ກນັ . ການອະພິປາຍ ປະເພດນຈີ້ ະບ່ ໍມຜີ ຟູ້ ງັ ນອກກມຸ່ ເຂົ້າຮວ່ ມ. 102

ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ2.2 ການອະພິປາຍໃນທ່ ີຊມຸ ນມຸ ຊນົ ການອະພິປາຍໃນທ່ ີຊຸມນມຸ ຊນົ ເປັນການອະພິປາຍຕ່ ໍໜາ້ ມວນຊນົ ເຊ່ ງິ ຈະມຜີ ເູ້ ຂົ້າຮວ່ ມຟງັ ນາໍ ຫຼາຍການອະພິປາຍປະເພດນຈີ້ ະມີ 2 ກມຸ່ ຄນົ ຄ:ື ກມຸ່ ຜອູ້ ະພິປາຍ ແລະ ກມຸ່ ຜຟູ້ ງັ . ບນັ ຫາ ທ່ ີນາໍ ມາອະພິປາຍເປັນບນັ ຫາລວມໂດຍທ່ວົ ໄປ ຈະບ່ ໍເນັນ້ ບນັ ຫາສະເພາະກມຸ່ . 3. ການຈດັ ການອະພິປາຍ ການອະພິປາຍທງັ ສອງປະເພດ ມຂີ ນັ້ ຕອນການຈດັ ແລະ ດາໍ ເນນີ ດງ່ ັ ລມຸ່ ນ:້ີ 3.1 ການເລອື ກບນັ ຫາ - ເລອື ກບນັ ຫາທ່ ີຢໃູ່ ນຄວາມສນົ ໃຈຂອງຜຟູ້ ງັ ແລະ ຜອູ້ ະພິປາຍ. - ເລອື ກບນັ ຫາທ່ ີຢທູ່ ່ ີມຄີ ວາມສາໍ ຄນັ ແລະ ມຄີ ນຸ ປະໂຫຍດຕ່ ໍສງັ ຄມົ . - ເລອື ກບນັ ຫາທ່ ີສາມາດຄນ້ົ ຄວາ້ ຫາຄວາມຮູ້ ແລະ ຂມໍ້ ນູ ໄດ.້ - ເລອື ກບນັ ຫາທ່ ີສາມາດອະພິປາຍໃນເວລາທ່ ີກາໍ ນດົ ໄດ.້ 3.2 ການກະກຽມການອະພິປາຍ ກອ່ ນການອະພິປາຍຜອູ້ ະພິປາຍຈະຕອ້ ງມກີ ານກຽມຕວົ ໃຫພ້ ອ້ ມດງ່ ັ ນ:້ີ - ກຽມຄວາມຮ,ູ້ ຄວາມຄດິ ຂອງຕນົ ໃຫຮ້ ອບດາ້ ນ. - ຄນ້ົ ຄວາ້ ຫາຄວາມຮເູ້ ພ່ ີມເຕມີ ໃຫອ້ ດຸ ມົ ສມົ ບນູ . - ຈດັ ລາໍ ດບັ ຄວາມຮທູ້ ່ ີຫາມາໄດ.້ - ສກຶ ສາສດິ ແລະ ໜາ້ ທ່ ີຂອງຕນົ ໃນການອະພິປາຍໃຫລ້ ະອຽດ. - ຂຽນໂຄງຮາ່ ງທ່ ີຈະອະພິປາຍ. 4. ໜາ້ ທ່ ີຜຮູ້ ບັ ຜິດຊອບການອະພິປາຍ ຜຮູ້ ບັ ຜິດຊອບ ຫຼື ຜດູ້ າໍ ເນນີ ການອະພິປາຍເປັນຜມູ້ ບີ ດົ ບາດສາໍ ຄນັ ໃນການຈດັ ການອະພິປາຍ ທກຸ ປະເພດ ແລະ ມໜີ າ້ ທ່ ີດາໍ ເນນີ ການອະພິປາຍໃຫເ້ ປັນໄປດວ້ ຍຄວາມເປັນລະບຽບຮຽບຮອ້ ຍ ດເີ ຊ່ ງິ ຜຮູ້ ບັ ຜິດຊອບຂອງການອະພິປາຍມໜີ າ້ ທ່ ີດງ່ ັ ນ:້ີ 1) ກາ່ ວຄາໍ ຂນຶ້ ຕນ້ົ ກຽ່ ວກບັ ຈດຸ ປະສງົ ໃນການອະທິບາຍຄງັ້ ນນັ້ ໆ. 2) ແນະນາໍ ຊ່ ,ື ວດຸ ທິ ແລະ ຄວາມສາມາດພິເສດຂອງຜອູ້ ະພິປາຍໃນເລ່ ືອງທ່ ີຈະອະພິປາຍ. 3) ແນະນາໍ ຕນົ ເອງ (ແຈງ້ ພຽງຊ່ ,ື ນາມສະກນຸ ) ວາ່ ມໜີ າ້ ທ່ ີຮບັ ຜິດຊອບການອະພິປາຍ. 103

4) ກາ່ ວເຖງິ ຄວາມສາໍ ຄນັ ຂອງເລ່ ືອງທ່ ີຈະອະພິປາຍແລວ້ ເຊນີ ຜອູ້ ະພິປາຍອ່ ືນເວ້ົາ (ຖາ້ ມຍີ ງິ ແລະ ຊາຍເປັນຜອູ້ ະພິປາຍ ຄວນສະຫຼບັ ກນັ ໄປ). 5) ກາ່ ວຄາໍ ຂອບໃຈເມ່ອື ຜ້ອູ ະພິປາຍແຕລ່ ະຄນົ ເວົ້າຈບົ ແລະ ສະຫຸຼບຂໍ້ຄິດເຫັນສນັ້ ໆ ສະເພາະປະເດັນທ່ ີອະພິປາຍ. 6) ກາ່ ວເຊນີ ຜອູ້ ະພິປາຍແຕລ່ ະຄນົ ດວ້ ຍການເວົ້ານາໍ ເລ່ ືອງ ແລະ ເມ່ອື ຜອູ້ ະພິປາຍແຕລ່ ະ ຄນົ ເວົ້າຈບົ ຄວນເປີດໂອກາດໃຫຜ້ ອູ້ ະພິປາຍສະແດງຄວາມຄິດເຫັນເພ່ ີມເຕມີ ແລະ ຖາ້ ມເີ ວລາ ເຫຼືອຢຄູ່ ວນໃຫຜ້ ຟູ້ ງັ ຕງັ້ ຄາໍ ຖາມສ່ງົ ໃຫຜ້ ອູ້ ະພິປາຍກໄໍ ດ.້ 7) ສະຫຸຼບ ແລະ ກາ່ ວຄາໍ ຂອບໃຈຜອູ້ ະພິປາຍ ໃນເມ່ອື ການອະພິປາຍສນ້ິ ສດຸ ລງົ ໂດຍ ເອ່ ຍີ ຊ່ ຜື ອູ້ ະພິປາຍທງັ ໝດົ ອກີ ຄງັ້ ໜ່ ຶງ ແລະ ກາ່ ວຄາໍ ອາໍ ລາແທນຜອູ້ ະພິປາຍທກຸ ຄນົ ແລວ້ ລກຸ ຂນຶ້ ພອ້ ມຜອູ້ ະພິປາຍເພ່ ືອທາໍ ຄວາມເຄົາລບົ ຜຟູ້ ງັ ພອ້ ມກນັ . 5. ໜາ້ ທ່ ີຂອງຜອູ້ ະພິປາຍ ຜຮູ້ ວ່ ມອະພິປາຍແຕລ່ ະຄນົ ລວ້ ນແຕມ່ ບີ ດົ ບາດສາໍ ຄນັ ຕ່ ໍການອະພິປາຍ ເພາະແຕລ່ ະ ຄນົ ມໂີ ອກາດທ່ ີຈະໃຊຄ້ ວາມຄິດ, ພິຈາລະນາ, ມກີ ານຮບັ ຮບູ້ ນັ ຫາ, ວິເຄາະບນັ ຫາ ໂດຍມີ ຈດຸ ປະສງົ ເພ່ ືອແກໄ້ ຂບນັ ຫາຮວ່ ມກນັ ແລະ ມກີ ານສ່ ືສານໃຊຄ້ າໍ ເວ້ົາຢາ່ ງມເີ ຫດຜນົ . ດງ່ ັ ນນັ້ , ເພ່ ືອໃຫກ້ ານອະພິປາຍແຕລ່ ະຄງັ້ ບນັ ລຈຸ ດຸ ປະສງົ ທ່ ີດຜີ ອູ້ ະພິປາຍຈ່ງຶ ມໜີ າ້ ທ່ ີ ທ່ ີຄວນປະຕບິ ດັ ດງ່ ັ ນ:້ີ 1) ກອ່ ນເປີດການອະພິປາຍ ຜອູ້ ະພິປາຍແຕລ່ ະຄນົ ຄວນພບົ ປະກນັ ເພ່ ືອເປິກສາຫາລືກນັ ໂດຍໃຊເ້ ວລາເລັກນອ້ ຍ. 2) ເວລາຜຮູ້ ບັ ຜິດຊອບການອະພິປາຍ (ຜດູ້ າໍ ເນນີ ການອະພິປາຍ) ແນະນາໍ ຕວົ ຈະນງ່ ັ ລງົ ຫຼື ຢືນກໄໍ ດ້ ແຕຄ່ ວນທາໍ ຄວາມເຄົາລບົ ໂດຍການຍໍມນື ບົ (ໄຫວ)້ . 3) ຄວນກາ່ ວຄາໍ ຂຶນ້ ຕນົ້ ກບັ ຜຟູ້ ງັ ແລະ ກລໍ ະນໄີ ດຮ້ ບັ ເຊີນຂນ້ຶ ອະພິປາຍເປັນຜທູ້ າໍ ອິດ ຄວນກາ່ ວຄາໍ ຂອບໃຈຕອບຜຮູ້ ບັ ຜິດຊອບການອະພິປາຍທກຸ ຄງັ້ ທ່ ີໄດຮ້ ບັ ເຊນີ . 4) ກາໍ ນດົ ເວລາໃນການເວ້ົາໃຫເ້ ໝາະສມົ ບ່ ໍຄວນໃຫເ້ ກນີ ຫຼື ຂາດຈາກເວລາທ່ ີຜຮູ້ ບັ ຜິດຊອບ ການອະພິປາຍກາໍ ນດົ ໃຫ.້ 5) ລກຸ ຂນຶ້ ທາໍ ຄວາມເຄົາລບົ ຜຟູ້ ງັ ເມ່ອື ຜຮູ້ ບັ ຜິດຊອບການອະພິປາຍກາ່ ວຄາໍ ອາໍ ລາກອ່ ນ ຈບົ ການອະພິປາຍ. 104

ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ6. ຮບູ ແບບການຈດັ ວາງທ່ ີນງ່ ັ ສາໍ ລບັ ການອະພິປາຍ. ແບບທີ 1: ຜຮູ້ ບັ ຜິດຊອບ ຫຼື ຜດູ້ າໍ ເນນີ ການອະພິປາຍ ຜອູ້ ະພິປາຍ ຜຟູ້ ງັ ແບບທີ 2: ຈດັ ເປັນຮບູ ວງົ ມນົ ເພ່ ືອໃຫເ້ ຫັນໜາ້ ກນັ ແລະ ໃຊຫ້ ຼາຍໃນເມ່ອື ບ່ ໍມຜີ ຟູ້ ງັ ແບບທີ 3: ຈດັ ເປັນຮບູ ຕວົ “U” 105

ແບບທີ 4: ຈດັ ເປັນຮບູ ຈະຕລຸ ດັ ໃຊເ້ ມ່ອື ບ່ ໍມຜີ ຟູ້ ງັ ແບບທີ 5: ຈດັ ຮບູ 4 ລຽ່ ມຍາວ (ຈະແຄບ ຫຼື ກວາ້ ງຂນ້ຶ ກບັ ຈາໍ ນວນຜອູ້ ະພິປາຍ) ແລະ ໃຊເ້ ມ່ອື ບ່ ໍມຜີ ຟູ້ ງັ . ຄາໍ ຖາມ 1. ການອະພິປາຍແມນ່ ແນວໃດ? ມນັ ມຄີ ວາມສາໍ ຄນັ ແນວໃດ? 2. ການອະພິປາຍມຈີ ກັ ປະເພດ? ປະເພດໃດແດ?່ ບດົ ເຝກິ ຫດັ ຈງ່ ົ ໝາຍ ໃສຂ່ ໍຄ້ າໍ ຕອບທ່ ີຖກື ຕອ້ ງ 1. ການອະພິປາຍໝາຍເຖງິ ຫຍງັ ? ກ. ໝາຍເຖງິ ການສະແດງຄວາມຄດິ ຄວາມເຫັນດວ້ ຍຈນິ ຕະນາການ ຂ. ໝາຍເຖງິ ການສະແດງຄວາມຄດິ ຄວາມເຫັນດວ້ ຍເຫດ ແລະ ຜນົ ຄ. ໝາຍເຖງິ ການສະແດງຄວາມຄດິ ຄວາມເຫັນດວ້ ຍຫຼກັ ຖານອາ້ ງອງີ ງ. ໝາຍເຖງິ ການສະແດງຄວາມຄດິ ຄວາມເຫັນດວ້ ຍຄວາມຮູ້ ແລະ ຄວາມສາມາດ 2. ອງີ ຕາມວດັ ຈະນານກຸ ມົ ຄາໍ ວາ່ ອະພິປາຍ ແມນ່ ແນວໃດ? ກ. ເວົ້າໃຫກ້ ະຈາ່ ງແຈງ້ ຂ. ເວ້ົາໃຫລ້ ະອຽດຈະແຈງ້ ຄ. ເຜີຍຄວາມ, ເວົ້າໃຫແ້ ຈງ້ ງ. ເວົ້າຊແີ້ ຈງ ສະແດງຄວາມຄດິ ເຫັນ 106

ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດກະຊວງສກຶ ສາທິການ ແລະ ກລິ າຈະນາໍ ໃຊ້ 6 ວທິ ີການ ແລະ ມາດຕະຖານ ແກໄ້ ຂຄນຸ ນະພາບການສກຶ ສາ ກອງປະຊຸມສະໄໝສາມນັ ເທ່ ືອທີ 7 ຂອງສະພາແຫ່ງຊາດຊຸດທີ VII ໃນວນັ ທີ 11 ກລໍ ະກດົ 2014 ພາຍ ໃຕກ້ ານເປັນປະທານຂອງນາງ ປານີ ຢາທ່ ໍຕູ ປະທານສະພາແຫງ່ ຊາດ, ໃນ ມນ້ື ີ້ ທ່ານ ດຣ. ພນັ ຄາໍ ວິພາວ ນັ ລດັ ຖະມນົ ຕີວາ່ ການກະຊວງສຶກສາທິ ການ ແລະ ກິລາ ໄດຊ້ ີ້ແຈງຕ່ ໍກອງ ປະຊຸມສະພາແຫ່ງຊາດໃນບນັ ຫາທ່ ີ ສະມາຊກິ ສະພາແຫງ່ ຊາດ (ສສຊ) ສນົ ໃຈຫຼາຍ ແມນ່ ບນັ ຫານກັ ຮຽນຄາ້ ງຫອ້ ງ, ການປະລະ ການຮຽນ ແລະ ການລອດເຫຼືອຂອງນກັ ຮຽນຊນັ້ ປະຖມົ ໂດຍສະເພາະແມນ່ ຢທູ່ ອ້ ງຖ່ ນິ ຊນົ ນະບດົ ແລະ ທອ້ ງຖ່ ນິ ຊນົ ເຜ່ ົາ. ຕ່ ໍບນັ ຫານີ້ ທາ່ ນຊແີ້ ຈງວາ່ : ສາເຫດຕນົ້ ຕໍ ແມນ່ ຍອ້ ນນກັ ຮຽນ ປ.1 ຢູ່ ຊນົ ນະບດົ ສວ່ ນຫຼາຍແມນ່ ບ່ ໍໄດເ້ ຂົ້າໂຮງຮຽນລຽ້ ງເດັກ-ອະນບຸ ານ ໂດຍສະເພາະແມນ່ ເດັກຢູ່ ເຂດບ່ ໍທນັ ມໂີ ຮງຮຽນລຽ້ ງເດັກ-ອະນບຸ ານ, ເດັກເຂ້ົາໂຮງຮຽນບ່ ໍຖກື ເກນອາຍຸ ສວ່ ນຫຼາຍແມນ່ ເຂ້ົາໂຮງຮຽນຊາ້ ແລະ ອກີ ຢາ່ ງໜ່ ຶງໂຮງຮຽນອະນບຸ ານ, ປະຖມົ ຫຼາຍແຫງ່ ຍງັ ບ່ ໍທນັ ແມນ່ ໂຮງ ຮຽນຖາວອນ, ບ່ ໍໄດມ້ າດຕະຖານບ່ ໍເປັນທ່ ີດງຶ ດດູ ນກັ ຮຽນໃຫມ້ າເຂົ້າໂຮງຮຽນ, ຂາດສ່ ິງອາໍ ນວຍ ຄວາມສະດວກອ່ ືນໆ, ຄມູ ຄີ ວາມຮຈູ້ າໍ ກດັ ຈາໍ ນວນຄມູ ລີ ກັ ສະນະເຫຼືອບ່ ໍພໍ, ພອ້ ມນພີ້ ່ ໍແມຜ່ ປູ້ ກົ ຄອງ ເດັກຍງັ ບ່ ໍເຫັນຄວາມສາໍ ຄນັ ຂອງການສກຶ ສາເທ່ ົາທ່ ີຄວນ, ການສມົ ທບົ ພວົ ພນັ ລະຫວາ່ ງໂຮງຮຽນ, ອາໍ ນາດການປກົ ຄອງ, ການສະໜບັ ສະໜນູ ທາງສງັ ຄມົ ຍງັ ບ່ ໍທນັ ກວາ້ ງຂວາງ ແລະ ລະຫວາ່ ງ ຄສູ ອນກບັ ຜປູ້ ກົ ຄອງເດັກຍງັ ບ່ ໍໄດດ້ ເີ ທ່ ົາທ່ ີຄວນເຫ່ ົຼານເີ້ ປັນຕນົ້ . ສາໍ ລບັ ວິທີ ແລະ ມາດຕະການແກໄ້ ຂ ກະຊວງສຶກສາໄດມ້ ມີ າດຕະການເພ່ ືອບນັ ລເຸ ປ້ົາ ໝາຍສະຫດັ ສະວດັ ຄ:ື ກວດກາ ແລະ ຈດັ ສນັ ຄນື ໃໝແ່ ຜນທ່ ີການສກຶ ສາ, ຂະຫຍາຍໂຮງຮຽນ ລຽ້ ງເດັກ-ອະນບຸ ານ, ຫອ້ ງປີກຽມ, ສນູ ການສກຶ ສາຊຸມຊນົ ໄປສເູ່ ຂດທ່ ີບ່ ໍທນັ ມໂີ ຮງຮຽນ, ປບັ ປງຸ ປວົ ແປງບນັ ດາໂຮງຮຽນທ່ ີຍງັ ເປັນໂຮງຮຽນຊ່ວົ ຄາວ, ໂຮງຮຽນບ່ ໍໄດມ້ າດຕະຖານໃຫເ້ ປັນໂຮງຮຽນ 107

ຖາວອນໃຫໄ້ ດມ້ າດຕະຖານ ໂດຍໃຫຕ້ ິດພນັ ກບັ ການຈດັ ສນັ ພມູ ລາໍ ເນົາ, ການຈດັ ສນັ ບາ້ ນ, ການ ໂຮມບາ້ ນ ແລະ ບາ້ ນ 3 ສາ້ ງ, ສບື ຕ່ ໍຈດັ ຕງັ້ ຜນັ ຂະຫຍາຍ ແລະ ປະຕບິ ດັ ບນັ ດາໂຄງການທ່ ີ ມແີ ລວ້ ຢໃູ່ ນແຕລ່ ະທ້ອງຖ່ ນິ ເປັນຕນົ້ ແມນ່ ໂຄງການອາຫານເສມີ , ອາຫານກາງວນັ ໃນໂຮງຮຽນ, ໂຄງການສາ້ ງຫໍພກັ ຢກູ່ ບັ ໂຮງຮຽນໃຫນ້ ກັ ຮຽນສາໍ ລບັ ຜຢູ້ ຫູ່ າ່ ງໄກຈາກໂຮງຮຽນ ນບັ ທງັ ໂຮງຮຽນ ກນິ ນອນຊນົ ເຜ່ ົາ ແລະ ໂຄງການອ່ ືນໆໃຫຍ້ ືນຍງົ ມປີ ະສິດທິຜນົ ແລະ ມຄີ ວາມຜ່ອງໃສ, ປະຕບິ ດັ ການເລ່ ືອນຂນັ້ ແບບຕ່ ໍເນ່ ອື ງໃຫທ້ ່ວົ ເຖງິ ແລະ ຖກື ຕອ້ ງເດັດຂາດຕາມລະບຽບຫຼກັ ການ, ສອນບາໍ ລງຸ ນກັ ຮຽນອອ່ ນຢາ່ ງມລີ ະບບົ ໂດຍມແີ ຜນ, ມກີ ານຈດັ ຕງັ້ ຢາ່ ງຄກັ ແນໃ່ ນການຈດັ ຕງັ້ ບາໍ ລງຸ ນກັ ຮຽນອອ່ ນ; ຄນ້ົ ຄວາ້ ສາ້ ງມາດຕະຖານ ແລະ ວິທີສບັ ຊອ້ ນບນັ ຈຄຸ ,ູ ຈດັ ສນັ ຄສູ ອນ ຊນັ້ ລຽ້ ງເດັກ-ອະນບຸ ານ ແລະ ຊນັ້ ປະຖມົ ສກຶ ສາຄືນໃໝໂ່ ດຍສະເພາະແມນ່ ການຈດັ ສນັ ຄຜູ ທູ້ ່ ີ ມບີ ດົ ຮຽນ, ມປີ ະສບົ ການໃນການສອນໃຫສ້ ອນ ປ.1 ແລະ ປ.2, ປບັ ປງຸ ວທິ ີສດິ ສອນຂອງຄູ ແລະ ວທິ ີການບໍລິຫານໂຮງຮຽນໃຫຜ້ ອູ້ າໍ ນວຍການໂຮງຮຽນ; ຈດັ ສນັ ງບົ ປະມານບໍລິຫານໂຮງ ຮຽນໃຫໄ້ ດຕ້ າມຫວົ ໜ່ວຍນກັ ຮຽນ, ສະໜອງອປຸ ະກອນການຮຽນ-ການສອນ ປ້ຶມແບບຮຽນ, ຄມູ່ ຄື ູ ແລະ ສ່ງົ ເສີມການຜະລິດສ່ ືການຮຽນ-ການສອນໃນໂຮງຮຽນໃຫແ້ ທດເໝາະກບັ ຄວາມ ຕອ້ ງການຂອງຜຮູ້ ຽນໂດຍສະເພາະແມນ່ ເດັກທ່ ີມຄີ ວາມຕອ້ ງການພິເສດ, ເດັກຍິງ, ເດັກຢູ່ ຊນົ ນະບດົ ຫາ່ ງໄກສອກຫຼີກ, ສມົ ທບົ ກບັ ພາກສວ່ ນທ່ ີກຽ່ ວຂອ້ ງອອກນຕິ ິກາໍ ໃນການແບງ່ ໜາ້ ທ່ ີ ແລະ ຄວາມຮບັ ຜິດຊອບຕ່ ໍເດັກນກັ ຮຽນລະຫວາ່ ງໂຮງຮຽນ, ຄອບຄວົ ແລະ ສງັ ຄມົ ໃຫລ້ ະອຽດ. (ຄດັ ຈາກເວັບໄຊ na.gov.la) ໂຄງການດາວທຽມລາວ-ກ່ສໍ າ້ ງທາງລດົ ໄຟຈະສາ້ ງຄວາມສະດວກການຄມົ ມະນາຄມົ ໃຫລ້ າວ 108

ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດທາ່ ນສມົ ສະຫວາດ ເລ່ ັງສະຫວດັ ຮອງນາຍກົ ລດັ ຖະມນົ ຕີໄດລ້ າຍງານສະພາບການຈດັ ຕງັ້ ແລະ ປະຕິບດັ ໂຄງການດາວທຽມລາວ ແລະ ໂຄງການກ່ສໍ າ້ ງທາງລດົ ໄຟແຕຊ່ າຍແດນ ລາວ-ຈນີ ຫານະຄອນຫຼວງວຽງຈນັ ຕ່ ໍກອງປະຊຸມສະໄໝສາມນັ ເທ່ ືອທີ10 ສະພາແຫ່ງຊາດ ຊດຸ ທີ VII , ໃນວນັ ທີ 11 ທນັ ວາ 2015 ໂດຍການເປັນປະທານຂອງທ່ານ ນາງ ປານີ ຢາທ່ ໍຕູ້ ປະທານສະພາແຫງ່ ຊາດ, ມບີ ນັ ດາ ສສຊ ເຂ້ົາຮວ່ ມ 105 ທ່ານ ວາ່ : 2 ໂຄງການດງ່ ັ ກາ່ ວ ແມນ່ ການປະກອບສວ່ ນເຂົ້າໃນການຊຸກຍຈູ້ ງັ ຫວະການເຕີບໂຕຂອງເສດຖະກດິ ແຫງ່ ຊາດລາວ ທງັ ປະກອບສວ່ ນເຂ້ົາໃນການຫນັ ປຽ່ ນປະເທດເຮົາທ່ ີບ່ ໍມຊີ າຍແດນຕດິ ກບັ ທະເລກາຍເປັນປະເທດ ເຊ່ ືອມຈອດ ແລະ ສ່ງົ ເສີມການຮວ່ ມມລື ະຫວາ່ ງ ສ.ປ.ປ ລາວ ກບັ ອາຊຽນໃຫ້ມຄີ ວາມ ສະດວກທາງດາ້ ນຄມົ ມະນາຄມົ . ທ່ານຮອງນາຍກົ ລດັ ຖະມນົ ຕກີ າ່ ວວາ່ : ໂຄງການດາວທຽມລາວແຊັດ-1 ຂນຶ້ ສວູ່ ງົ ໂຄຈອນ ໄດເ້ ປັນໄປຕາມແຜນໃນເວລາ 00 ໂມງ 07 ນາທີ ຂອງວນັ ທີ 21 ພະຈກິ 2015, ທ່ ີສະຖານີ ສ່ງົ ດາວທຽມ ເມອື ງຊຊີ າງ ແຂວງເສສວນ ຂອງຈນີ , ດາວທຽມລາວແຊັດ-1 ຖກື ສ່ງົ ຂນ້ຶ ສວູ່ ງົ ໂຄງຈອນ ແລະ ບນັ ຊາເຂ້ົາປະຈາໍ ຕາໍ ແໜງ່ 128,5 ອງົ ສາ ສາໍ ເລັດຜນົ ຢາ່ ງຈບົ ງາມ. ໂດຍການ ບນັ ຊາໄດໂ້ ອນຈາກສນູ ບນັ ຊາ ຊອີ ານ ສປ. ຈນີ ມາໃຫສ້ ນູ ບນັ ຊາພາກພ້ືນດນິ ຢລູ່ າວຫຼກັ 14 ແຕວ່ ນັ ທີ 17 ພະຈກິ 2015 ແລະ ສ່ງົ ຄາໍ ສ່ງັ ສ່ ສື ານກບັ ດາວທຽມລາວເພ່ ືອເປັນການທດົ ລອງ ຊອ່ ງສນັ ຍານ ແລະ ລະບບົ ຕາ່ ງໆ ແລະ ດາວທຽມລາວກໄໍ ດຕ້ ອບຮບັ ເປັນຢາ່ ງດກີ ບັ ການທດົ ລອງບນັ ດາລະບບົ ຕາ່ ງໆຈະໃຊເ້ ວລາປະມານ 1-2 ເດອື ນຈ່ງຶ ສາມາດໃຫບ້ ໍລິການໄດຢ້ າ່ ງຖາວອນ; ເຊ່ ງິ ດາວທຽມດງ່ ັ ກາ່ ວມອີ າຍໃຸ ຊງ້ ານຕາ່ ໍ ສດຸ 15 ປີ. ດາວທຽມລາວແຊັດ-1 ມຊີ ອ່ ງສນັ ຍານ 22 ຊອ່ ງ (ຊແີ ບນ (CBand) = 14 ຊອ່ ງ ແລະ ເຄຢແູ ບນ (KUBand) = 8 ຊອ່ ງ) ກວມເອົາ 15 ປະເທດອອ້ ມຂາ້ ງໂດຍໂຄງການນ,້ີ ຈະ ຖກື ນາໍ ໃຊເ້ ຂົ້າໃນວຽກງານສ່ ືສານຂອງພາກລດັ ແລະ ສງັ ຄມົ ທ່ວົ ໄປ, ການໃຫເ້ ຊ່ ົາຊອ່ ງສນັ ຍານ ແກຕ່ າ່ ງປະເທດ, ການບໍລິການຜາ່ ນດາວທຽມ ວຽກງານສ່ ືສານໃນເຂດຊນົ ນະບດົ , ບໍລິການ ໂທລະພາບຜາ່ ນດາວທຽມ, ນາໍ ໃຊສ້ າໍ ລບັ ການສຶກສາ ແລະ ການແພດທາງໄກ, ການສ່ ສື ານ ໃນວຽກງານສກຸ ເສນີ ແລະ ວຽກງານຟື້ນຟໄູ ພພິບດັ ຕາ່ ງໆ. ສາໍ ລບັ ໂຄງການທາງລດົ ໄຟລາວ-ຈນີ , ມລີ ວງຍາວທງັ ໝດົ ປະມານ 427,2 ກໂິ ລແມດັ ນບັ ແຕຊ່ າຍແດນຈນີ -ລາວ ມາເຖງິ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈນັ ຈນົ ຮອດຈດຸ ຂວົ ລດົ ໄຟເຊ່ ອື ມຕ່ ໍລາວ-ໄທ ແຫງ່ ໃໝ;່ ຈດັ ຢ່ໃູ ນປະເພດທາງລດົ ໄຟມາດຕະຖານລະດບັ 1, ຄວາມກວາ້ ງຂອງລາງແມນ່ ມາດຕະຖານສາກນົ ຄ:ື 1435 ມມ, ເປັນປະເພດລາງດຽ່ ວ, ຄວາມໄວ 160 ກມ/ຊມ ແລະ ໄດອ້ ອກແບບສາໍ ຮອງໄວເ້ ພ່ ືອ 200 ກມ/ຊມ ໃນເຂດທ່ງົ ພຽງຄືໄລຍະທາງແຕວ່ ງັ ວຽງຫາວຽງຈນັ , 109

ອອກແບບສາໍ ລບັ ລດົ ໄຟຂນົ ສ່ງົ ສິນຄາ້ ແມນ່ 120 ກມ/ຊມ , ລະບບົ ຂບັ ເຄ່ ືອນດວ້ ຍພະລງັ ງານ ໄຟຟ້າ, ຂະໜາດຮບັ ນາໍ້ ໜກັ ລວມ ແມນ່ 3.000 ໂຕນ, ມສີ ະຖານທີ ງັ ໝດົ 33 ແຫງ່ , ໃນນ້ີ ມສີ ະຖານສີ າໍ ລບັ ຫຼີກລດົ ໄຟ 21 ແຫງ່ , ສະຖານໂີ ດຍສານ 11 ແຫງ່ ແລະ ສະຖານສີ ິນຄາ້ 1 ແຫງ່ ; ເຊ່ ິງຄາດຄະເນມນູ ຄາ່ ການລງົ ທຶນທງັ ໝດົ ຂອງໂຄງການ ປະມານ 38,7 ຕື້ຢວນ (ປະມານ 6,14 ຕື້ ໂດລາສະຫະລດັ ) ແລະ ໃຊເ້ ວລາກ່ສໍ າ້ ງເຖງິ 5 ປີ. ເສັ້ນທາງລດົ ໄຟສາຍນ້ີ ແມນ່ ນອນໃນແຜນເສັ້ນທາງລດົ ໄຟເຊ່ ືອມຈອດອາຊີ, ເຊ່ ງິ ໃນ ເບື້ອງຕນົ້ ເຊ່ ືອມຈອດແຕຄ່ ນຸ ໝິງ ສ.ປ ຈນີ ຜ່ານຈດຸ ຊາຍແດນບ່ ໍຫານ-ບ່ ໍເຕັນເຂ້ົາສນູ່ ະຄອນ ຫຼວງວຽງຈນັ ແລະ ຕ່ ໍໃສບ່ າງກອກ ຜາ່ ນໜອງຄາຍ. ສາໍ ລບັ ໄລຍະຍາວແມນ່ ມແີ ຜນສືບຕ່ ໍກ່ ໍ ສາ້ ງແຕ່ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈນັ -ທາ່ ແຂກ-ມຢູ າ ຕ່ ໍໃສທ່ າ່ ເຮອື ໃສທ່ າ່ ເຮອື ຫວງຸ້ ອາ້ ງຫວຽດນາມ; ພອ້ ມກນັ ນນັ້ ກຈໍ ະສາ້ ງແຕທ່ ່າແຂກ-ປາກເຊ-ຊາຍແດນກາໍ ປເູ ຈຍ. ສະນນັ້ , ຈ່ ງຶ ເຫັນໄດວ້ າ່ ການພດັ ທະນາໂຄງການກ່ ສໍ າ້ ງທາງລດົ ໄຟລາວ-ຈນີ ແມນ່ ຕິດພນັ ກບັ ຜນົ ປະໂຫຍດໃນການ ພດັ ທະນາເສດຖະກິດສງັ ຄມົ ແຫ່ງຊາດ ໂດຍສະເພາະຕິດພນັ ກບັ ການຂດຸ ຄນົ້ ຄວາມອາສາ ມາດບ່ມົ ຊອ້ ນ ແລະ ທ່າແຮງຂອງຊາດເຮົາໃນຫຼາຍດາ້ ນເຊ່ ັນ: ສາ້ ງລາຍຮບັ ປະຊາຊນົ ທ່ ີ ອາໄສຢ່ຕູ າມເຂດແລວທາງລດົ ໄຟຜາ່ ນເພ່ ີມຂນ້ຶ ເຊ່ ິງເປັນການສາ້ ງໃຫຄ້ ນົ ມວີ ຽກເຮັດງານທາໍ ແລະ ສາ້ ງລາຍຮບັ ຫຼາຍຂນ້ຶ . (ຄດັ ຈາກໜງັ ສພື ິມປອ້ ງກນັ ຄວາມສະຫງບົ , ວນັ ທີ 14 ທນັ ວາ 2015, ໜາ້ ທີ 1-2). ໄຂຂະບວນການຕອບໂຕພ້ ະຍາດໂປລໂິ ອໃນທ່ວົ ປະເທດ ລດັ ຖະບານ ສປປ ລາວ ໂດຍກະຊວງສາທາລະນະສກຸ ຮວ່ ມກບັ ອງົ ການສະຫະປະຊາຊາດ ສາໍ ລບັ ເດັກນອ້ ຍ ປະຈາໍ ສ.ປ.ປ ລາວ ປະກາດໄຂຂະບວນການສກັ ຢາປ້ອງກນັ ພະຍາດໂປລິ ໂອໃຫເ້ ດັກນອ້ ຍອາຍຸ 15 ປີ ຫາເດັກນອ້ ຍລມຸ່ 1 ປີ ຢູ່ທ່ວົ ປະເທດໃຫສ້ າມາດຮບັ ວກັ ແຊງ ກນັ ພະຍາດໄດຢ້ ່າງທ່ວົ ເຖງິ . ທງັ ນຖີ້ ເື ປັນຄວາມຮບັ ຜິດຊອບຂອງທ່ ວົ ປວງຊນົ ລາວ. ຈ່ ງິ ຈະ ເຮັດໃຫກ້ ານຕອບໂຕພ້ ະຍາດໂປລິໂອບນັ ລຜຸ ນົ ສາໍ ເລັດ ເພ່ ືອປະກອບສວ່ ນສາ້ ງເງ່ອື ນໄຂເຮັດ ໃຫທ້ ່ວົ ໂລກປາສະຈາກພະຍາດເປ້ຍລອ່ ຍ ຍອ້ ນເຊື້ອພະຍາດໂປລິໂອພາຍໃນປີ 2020, ອີກ ດາ້ ນໜ່ ຶງກເໍ ພ່ ືອສາ້ ງໃຫ້ ສປປ ລາວເຮົາຫຸຼດຜອ່ ນອດັ ຕາການເຈັບເປັນ ແລະ ເສຍຊວີ ິດຂອງ ເດັກນອ້ ຍລງົ ເທ່ ືອລະກາ້ ວ. ຂະບວນການດ່ງັ ກາ່ ວຈະໄຂຂ້ນຶ ອີກຫຼາຍຄງັ້ ນບັ ແຕທ່ ້າຍເດອື ນ ທນັ ວາ 2015 ເປັນຕນ້ົ ໄປ ເຊ່ ງິ ມກີ ານກະກຽມຄວາມພອ້ ມໂດຍສະເພາະເລ່ ືອງການໂຄສະນາ ປະຊາສາໍ ພນັ ເພ່ ືອໃຫຜ້ ປູ້ ກົ ຄອງເດັກໄດນ້ າໍ ເອົາລກູ ຫຼານຂອງຕນົ ທ່ ີມອີ າຍລຸ ມຸ່ 15 ປີ ຫາລມຸ່ ອາຍຸ 1 ປີ ເຂົ້າຮບັ ການສກັ ຢາຢອດຢາກນັ ພະຍາດ, ການຫາລືຮວ່ ມວຽກດງ່ ັ ກາ່ ວຈດັ ຂນ້ຶ ເມ່ອື ວນັ ທີ 4 ທນັ ວາ 2015 ທ່ ີນະຄອນຫຼວງວຽງຈນັ . ໂດຍເປັນປະທານຮວ່ ມຂອງທ່ານ ດຣ. 110

ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດເພັດ ເກ່ ງິ ຊາເນດ ຫວົ ໜາ້ ກມົ ອະນາໄມ ແລະ ສ່ງົ ເສີມສຂຸ ະພາບ ກະຊວງສາທາລະນະສກຸ , ທາ່ ນ ຫງົ ເຫວຍີ ກາວ ຜຕູ້ າງໜາ້ ອງົ ການສະຫະປະຊາຊາດ ສາໍ ລບັ ເດັກປະຈາໍ ສ.ປ.ປ ລາວ ມຜີ ຕູ້ າງໜາ້ ອງົ ການຈດັ ຕງັ້ ທາງສງັ ຄມົ , ພະນກັ ງານວຊິ າການ ແລະ ສ່ ມື ວນຊນົ ທກຸ ພາກສວ່ ນ ເຂົ້າຮວ່ ມ. ຫວົ ໜາ້ ກມົ ອະນາໄມ ແລະ ສ່ງົ ເສມີ ສຂຸ ະພາບ ໃຫຮ້ ວູ້ າ່ ນບັ ແຕປ່ ີ 2000 ເປັນຕນົ້ ມາ ສ.ປ.ປ ລາວ ໄດປ້ ະກາດລບຶ ລາ້ ງພະຍາດໂປລິໂອໄປແລວ້ ແຕມ່ າໃນຕນ້ົ ເດອື ນ ຕລຸ າ 2015 ນກ້ີ ໄໍ ດຮ້ ບັ ການຢືນຢນັ ຈາກຫອ້ ງກວດທາງເຄມີ ວາ່ ໄດພ້ ບົ ເຊອື້ ພະຍາດໂປລິໂອ 4 ກລໍ ະນີ ຢູ່ ແຂວງ ບໍລຄິ າໍ ໄຊ ແລະ ແຂວງ ໄຊສມົ ບນູ . ດງ່ ັ ນນັ້ , ເພ່ ືອເປັນການສະດດັ ກນັ້ ແລະ ຕອບໂຕ້ ພະຍາດດງ່ ັ ກາ່ ວ ກະຊວງສາທາລະນະສກຸ ຮວ່ ມກບັ ອງົ ການສະຫະປະຊາຊາດ ສາໍ ລບັ ເດັກນອ້ ຍ ປະຈາໍ ສ.ປ.ປ ລາວ ແລະ ພາກສວ່ ນທ່ ີກຽ່ ວຂອ້ ງຈ່ງຶ ເປີດຂະບວນຢອດຢາກນັ ພະຍາດໂປລິໂອ ແບບເປີດກວາ້ ງ 6 ຄງັ້ ນບັ ແຕ່ ເດອື ນຕລຸ າ 2015 ເຖງິ ເດອື ນມນີ າ 2016 ໃນນນັ້ 2 ຄງັ້ ແມນ່ ລະດບັ ຊາດ ແລະ ອກີ 4 ຄງັ້ ແມນ່ ລະດບັ ທອ້ ງຖ່ ນິ . ມາຮອດປດັ ຈບຸ ນັ ແມນ່ ຈດັ ແລວ້ 2 ຄງັ້ ຢູ່ 3 ແຂວງ ຄ:ື ບໍລິຄາໍ ໄຊ, ໄຊສມົ ບນູ ແລະ ຊຽງຂວາງ ເຊ່ ິງໃນວນັ ທີ 21-31 ທນັ ວາ 2015 ທ່ ີຈະມາເຖງິ ນກ້ີ ຈໍ ະເປີດຂະບວນສກັ ຢາ- ຢອດຢາ ຄງັ້ ທີ 3 ຢູ່ 18 ແຂວງໃນຂອບເຂດທ່ວົ ປະເທດ. ສວ່ ນຄງັ້ ທີ 4 ຈະເລ່ ີມແຕວ່ ນັ ທີ 18-31 ມງັ ກອນ 2016 ຢູ່ 15 ແຂວງ ຍກົ ເວັ້ນ 3 ແຂວງຄື: ບໍລິຄາໍ ໄຊ, ໄຊສມົ ບນູ ແລະ ຊຽງຂວາງ. ສາໍ ລບັ ຄງັ້ ທີ 5 ຈະເລ່ ີມແຕ່ ວນັ ທີ 15-28 ກມຸ ພາ 2016 ຢູ່ 18 ແຂວງ ທ່ວົ ປະເທດ ແລະ ຄງັ້ ທີ 6 ຄາດວາ່ ຈະໄຂຂະບວນການຕອບໂຕພ້ ະຍາດໂປລິໂອຢູ່ 75 ເມອື ງ ທ່ ີມຄີ ວາມສຽ່ ງເຊ່ ິງຈະເລ່ ີມແຕ່ ວນັ ທີ 21-31 ມນີ າ 2016 ທງັ ນກ້ີ ເໍ ພ່ ືອເຮັດໃຫເ້ ດັກໄດເ້ ຂ້ົາ ເຖງິ ການຮບັ ວກັ ແຊັງຫຼາຍກວາ່ 90% ຂອງຈາໍ ນວນເດັກທ່ ີມອີ າຍຕຸ າ່ ໍ ກວາ່ 15 ປີ. ພະຍາດໂປລິໂອເປັນພະຍາດຮາ້ ຍແຮງທ່ ີສາມາດເຮັດໃຫ້ຜຕູ້ ິດເຊ້ືອເປັນລອ່ ຍ ແລະ ເສຍຊີວິດ. ພະຍາດໂປລິໂອຖາ້ ເກດີ ຂຶ້ນແລວ້ ບ່ ໍສາມາດປ່ ິນປວົ ໄດ້ ແຕສ່ າມາດປ້ອງກນັ ໄດ້ ດວ້ ຍການຢອດຢາ ຫຼື ສກັ ວກັ ແຊງໃຫຄ້ ບົ 3 ຄງັ້ . ດງ່ ັ ນນັ້ , ເພ່ ືອຄວາມປອດໄພໃນຊວີ ດິ ຂອງ ເດັກ ໂດຍພ່ ໍແມຜ່ ປູ້ ກົ ຄອງຕອ້ ງນາໍ ພາລກູ ຫຼານຂອງຕນົ ໄປຮບັ ການສກັ ວກັ ແຊັງໃຫຄ້ ບົ ຕາມກາໍ ນດົ ແລະ ຕາມວາລະເວລາສະຖານທ່ ີ ເຊ່ ງິ ຈະມກີ ານບໍລິການສກັ ຢາ-ຢອດຢາເຊ່ ັນ: ສກຸ ສາລາ, ໂຮງໝໍ ເມອື ງ ແລະ ໂຮງໝໍ ແຂວງ ໂດຍຈະມກີ ານແຈງ້ ລາຍລະອຽດອີກຄງັ້ ຜາ່ ນອາໍ ນາດ ການປກົ ຄອງທ້ອງຖ່ ນິ . ທງັ ນີ້ ຊີວິດ ແລະ ອະນາຄດົ ລກູ ຫຼານຂອງທ່ານຈະປອດໄພ ແລະ ປາສະຈາກການທາໍ ຮາ້ ຍຂອງພະຍາດໂປລິໂອໄດແ້ ມນ່ ຕອ້ ງນາໍ ພາລກູ ຫຼານໄປຮບັ ການສກັ ຢາ ວກັ ແຊັງໃຫຄ້ ບົ ຖວ້ ນ. (ຄດັ ຈາກໜງັ ສພື ິມປະຊາຊນົ ວນັ ອາທິດ, ວນັ ທີ 6 ທນັ ວາ 2015, ໜາ້ ທີ 1). 111

ບດົ ທີ 8 ການໂຕວ້ າທີ 1. ຄວາມໝາຍຂອງການໂຕວ້ າທີ ການໂຕວ້ າທີແມນ່ ການເວ້ົາແກກ້ ນັ ຫຼື ຕອບກນັ ເພ່ ືອເອົາຊະນະກນັ ດວ້ ຍເຫດ ແລະ ຜນົ ໃນຫວົ ຂໃໍ້ ດໜ່ ຶງ. ຫວົ ຂໍທ້ ່ ີນາໍ ມາໂຕວ້ າທີນນັ້ ເອນີ້ ວາ່ \" sŒpq \". 2. ຫຼກັ ຂອງການໂຕວ້ າທີ ການໂຕວ້ າທີເປັນຮບູ ແບບຂອງການເວົ້າຫຼາຍຄນົ . ການໂຕວ້ າທີແບງ່ ອອກເປັນສອງຝາ່ ຍຄື: ຝາ່ ຍໜ່ ຶງເອີນ້ ວາ່ ຝາ່ ຍສະເໜີ ແລະ ອກີ ຝາ່ ຍໜ່ ຶງເອນີ້ ວາ່ ຝາ່ ຍຄາ້ ນ ນແ້ີ ມນ່ ເອນ້ີ ຕາມຫຼກັ ການ ໂຕວ້ າທີ ແຕຄ່ ວາມຈງິ ແລວ້ ຕາ່ ງຝາ່ ຍກຄໍ ດັ ຄາ້ ນເຊ່ ິງກນັ ແລະ ກນັ , ໂດຍຕງັ້ ຍດັ ຕິໜ່ ຶງຂ້ນຶ ແລວ້ ທງັ ສອງຝາ່ ຍກຊໍ ອກຫາເຫດຜນົ ມາແກກ້ ນັ ເຊ່ ງິ ຝາ່ ຍສະເໜີຈະສະເໜີຍດັ ຕິທ່ ີຕງັ້ ໄວແ້ ລວ້ ຫາເຫດຜນົ ມາອາ້ ງອງີ ແລະ ສະໜບັ ສະໜນູ , ສວ່ ນຝາ່ ຍຄາ້ ນກຫໍ າເຫດຜນົ ມາຄດັ ຄາ້ ນ ຍດັ ຕິ ດງ່ ັ ກາ່ ວ ພອ້ ມທງັ ຢງັ້ ຢືນແນວຄດິ ຂອງຝາ່ ຍຕນົ ແລະ ຄດັ ຄາ້ ນແນວຄດິ ຂອງຝາ່ ຍກງົ ກນັ ຂາ້ ມ ເຊ່ ັນດຽວກນັ . ການເອົາຊະນະກນັ ນນັ້ ແມນ່ ຂນ້ຶ ຢກູ່ ບັ ນາໍ້ ໜກັ ຂອງເຫດຜນົ ແຕລ່ ະຝາ່ ຍ ຈະບ່ ໍຂນຶ້ ກບັ ຄວາມຜິດ ຫຼື ຄວາມຖກື ຂອງຍດັ ຕ.ິ ຕວົ ຢາ່ ງ: ໃນຍດັ ຕທິ ່ ີວາ່ \"ປນັ ຍາດກີ ວາ່ ຊບັ ສນິ \" ຖາ້ ເວົ້າຕາມຄວາມໝາຍຂອງຍດັ ຕິແລວ້ \"ສະຕິປນັ ຍາ\" ດກີ ວາ່ \"ຊບັ ສິນ\" ແນນ່ ອນ; ແຕຫ່ ຼກັ ການໂຕວ້ າທີແລວ້ ຝາ່ ຍສະເໜີຈະເປັນຝາ່ ຍ \"ປນັ ຍາ\" ສວ່ ນຝາ່ ຍຄາ້ ນເປັນຝາ່ ຍ \" ຊບັ ສນິ \". ດງ່ ັ ນນັ້ , ການໂຕວ້ າທີຕວົ ຈງິ ຖາ້ ຝາ່ ຍໃດມເີ ຫດຜນົ ໜາ້ ເຊ່ ອື ຖກື ວາ່ ກນັ ຝາ່ ຍນນັ້ ຈະເປັນຝາ່ ຍຊະນະ. 3. ອງົ ປະກອບການໂຕວ້ າທີ ການໂຕວ້ າທີ ຈະມອີ ງົ ປະກອບດງ່ ັ ນ:້ີ 1) ປະທານ 2) ກາໍ ມະການ 3) ຝາ່ ຍສະເໜີ ມຫີ ວົ ໜາ້ ແລະ ຜຮູ້ ວ່ ມສະເໜີບ່ ໍເກນີ 3 ຄນົ 4) ຝາ່ ຍຄາ້ ນມຫີ ວົ ໜາ້ ແລະ ຜຮູ້ ວ່ ມສະເໜີບ່ ໍເກນີ 3 ຄນົ 5) ຜຟູ້ ງັ 112

ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ4. ໜາ້ ທ່ ີຂອງອງົ ປະກອບການໂຕວ້ າທີ 4.1 ໜາ້ ທ່ ີຂອງປະທານ ປະທານມໜີ າ້ ທ່ ີດາໍ ເນນີ ແລະ ຄວບຄມຸ ການໂຕວ້ າທີໃຫເ້ ປັນລະບຽບຮຽບຮອ້ ຍພອ້ ມກນັ ນນັ້ ຍງັ ມສີ ດິ ແຕງ່ ຕງັ້ ຄະນະກາໍ ມະການ ແລະ ກາໍ ນດົ ຍດັ ຕິ ຂອງການໂຕວ້ າທີໃນຄງັ້ ນນັ້ ອກີ ດວ້ ຍ. 4.2 ໜາ້ ທ່ ີກາໍ ມະການ ກາໍ ມະການມໜີ ້າທ່ ີບນັ ທຶກຂໍຄ້ ວາມຕາ່ ງໆໃນການໂຕວ້ າທີ, ໃຫຄ້ ະແນນການໂຕວ້ າທີ ແລະ ເປັນຜຄູ້ ວບຄມຸ ເວລາໃຫແ້ ຕລ່ ະຄນົ ເວ້ົາຕາມຂອບເຂດທ່ ີໄດກ້ າໍ ນດົ ໄວແ້ ລວ້ . 4.3 ໜາ້ ທ່ ີຂອງຜໂູ້ ຕວ້ າທີ ການໂຕວ້ າທີແຕລ່ ະຄງັ້ ຕາມຫຼກັ ການແລວ້ ຜໂູ້ ຕວ້ າທີມໜີ າ້ ທ່ ີດງ່ ັ ນ:ີ້ 1) ເວລາປະທານແນະນາໍ ຕວົ ແຕລ່ ະຄນົ ຕອ້ ງລກຸ ຂນ້ຶ ທາໍ ຄວາມເຄົາລບົ ຜຟູ້ ງັ ດວ້ ຍການຍໍ ມນື ບົ ຢາ່ ງສພຸ າບອອ່ ນນອ້ ມ. 2) ເວລາເວົ້າຕອ້ ງອອກໄປຢືນບອ່ ນທ່ ີກາໍ ນດົ ໃຫ້ ແລະ ບ່ ໍຄວນນງ່ ັ ເວ້ົາ. 3) ຫວົ ໜາ້ ຝາ່ ຍສະເໜີ ແລະ ຫວົ ໜາ້ ຝາ່ ຍຄາ້ ນ ເປັນບກຸ ຄນົ ທ່ ີສາໍ ຄນັ ໃນການເປີດຍດັ ຕ,ິ ຂະຫຍາຍຄວາມເວ້ົາໃຫຜ້ ຮູ້ ວ່ ມຝາ່ ຍຕນົ ຢາ່ ງຊດັ ເຈນ. 4) ຫວົ ໜ້າຝາ່ ຍສະເໜີ ຄວນເປີດຍດັ ຕິໃຫ້ຢູ່ໃນວງົ ຈາໍ ກດັ ເພ່ ືອບ່ ໍໃຫ້ຍືດຍາວ ແລະ ກວາ້ ງເກນີ ໄປ ແຕສ່ ະແດງໃຫເ້ ຫັນຄວາມຖກື ຕອ້ ງຂອງຍດັ ຕິ ແລະ ຄວາມຜິດພາດຂອງຄາໍ ເຫັນຝາ່ ຍຄາ້ ນ. 5) ຫວົ ໜາ້ ຝາ່ ຍຄາ້ ນ ມໜີ ້າທ່ ີແກຂ້ ໍສ້ ະເໜີ ທ່ ີຝາ່ ຍສະເໜີເວົ້າມາແລວ້ ສະແດງເຫດຜນົ ຄດັ ຄາ້ ນຍດັ ຕທິ ່ ີຝາ່ ຍສະເໜີຍກົ ຂນ້ຶ . 6) ຜຮູ້ ວ່ ມແຕລ່ ະຝາ່ ຍ ມໜີ າ້ ທ່ ີແກຄ້ າໍ ເວົ້າທ່ ີຝາ່ ຍກງົ ກນັ ຂາ້ ມກາ່ ວມາ ແລະ ສະແດງ ເຫດຜນົ ສະໜບັ ສະໜນູ ຄວາມຄດິ ຂອງຝາ່ ຍຕນົ . 7) ຜໂູ້ ຕວ້ າທີແຕລ່ ະຄນົ ຕອ້ ງຮກັ ສາເວລາຢ່າງເຄງ່ັ ຄດັ ເມ່ອື ໄດຍ້ ິນສນັ ຍານເຕອື ນເທ່ ືອ ທີໜ່ ຶງຕອ້ ງຟາ້ ວສະຫຸຼບ ແລະ ຖາ້ ໝດົ ເວລາກອ່ ນກໃໍ ຫກ້ ບັ ມານງ່ ັ ປະຈາໍ ທ່ ີບ່ ໍຄວນຢືນຢຕູ່ ່ ໍໄປ. 5. ບາດກາ້ ວການໂຕວ້ າທີ 1) ປະທານກາ່ ວເປີດ ແລະ ແນະນາໍ ເຂ້ົາສກູ່ ານໂຕວ້ າທີ. 2) ປະທານແນະນາໍ ຕວົ ຜໂູ້ ຕວ້ າທີທງັ ສອງຝາ່ ຍ ເລ່ ີມຈາກຫວົ ໜາ້ ຝາ່ ຍສະເໜີ ແລະ ຜູ້ ເຂ້ົາຮວ່ ມແຕລ່ ະຄນົ ແລວ້ ຈ່ງຶ ແນະນາໍ ຝາ່ ຍຄາ້ ນ ແລະ ຜຮູ້ ວ່ ມຄາ້ ນແຕລ່ ະຄນົ . 113

3) ຫວົ ໜາ້ ຝາ່ ຍສະເໜີເວົ້າກອ່ ນ. 4) ຫວົ ໜາ້ ຝາ່ ຍຄາ້ ນເວົ້າຕາມຫຼງັ . 5) ຜຮູ້ ວ່ ມສະເໜີຜທູ້ ີໜ່ ຶງຂນຶ້ ເວົ້າ. 6) ຜຮູ້ ວ່ ມຄາ້ ນຜທູ້ ີໜ່ ຶງຂນຶ້ ເວ້ົາ. 7) ຜຮູ້ ວ່ ມສະເໜີຜທູ້ ີສອງຂນ້ຶ ເວົ້າ. 8) ຜຮູ້ ວ່ ມຄາ້ ນຜທູ້ ີສອງຂນ້ຶ ເວ້ົາ. 9) ຜຮູ້ ວ່ ມສະເໜີຜທູ້ ີສາມຂນຶ້ ເວ້ົາ. 10) ຜຮູ້ ວ່ ມຄາ້ ນຜທູ້ ີສາມຂນຶ້ ເວົ້າ. 11) ຫວົ ໜາ້ ຝາ່ ຍຄາ້ ນສະຫຸຼບກອ່ ນ. 12) ຫວົ ໜາ້ ຝາ່ ຍສະເໜີສະຫຸຼບຕາມຫຼງັ . 13) ປະກາດຄະແນນຂອງແຕລ່ ະຝາ່ ຍ. 14) ປະທານກາ່ ວປິດການໂຕວ້ າທີ, ຜໂູ້ ຕວ້ າທີທງັ ໝດົ ລກຸ ຂນ້ຶ ເຄົາລບົ ຜຟູ້ ງັ ດວ້ ຍການຍໍ ມນື ບົ ຢາ່ ງສພຸ າບອອ່ ນນອ້ ມ. 6. ມາລະຍາດການໂຕວ້ າທີ ການໂຕວ້ າທີເປັນຮບູ ແບບການເວົ້າຫຼາຍຄນົ . ດງ່ ັ ນນັ້ , ຜໂູ້ ຕວ້ າທີແຕລ່ ະຄນົ ນອກຈາກ ຈະມກີ ານເວົ້າທ່ ີດີແລວ້ ຈະຕອ້ ງມມີ າລະຍາດໃນເວລາໂຕວ້ າທີນາໍ ອີກ. ການໂຕວ້ າທີຄວນ ປະຕບິ ດັ ດງ່ ັ ນ:້ີ 1) ແຕງ່ ຕວົ ໃຫສ້ ພຸ າບຮຽບຮອ້ ຍ. 2) ໃຊຖ້ ອ້ ຍຄາໍ ທ່ ີສພຸ າບ. 3) ຢາ່ ນາໍ ເອົາເລ່ ືອງສວ່ ນຕວົ ຂອງຝາ່ ຍກງົ ກນັ ຂາ້ ມມາເວ້ົາ ນອກຈາກເລ່ ືອງທ່ ີດເີ ທ່ ົານນັ້ . 4) ຢ່າສະແດງອາການບ່ ໍພໍໃຈ ຫຼື ແຄນ້ ເຄືອງຝ່າຍກງົ ກນັ ຂາ້ ມ, ຕອ້ ງສະແດງຄວາມ ເປັນມດິ ແລະ ຍມິ້ ແຍມ້ ແຈມ່ ໃສຕ່ ໍຝາ່ ຍກງົ ກນັ ຂາ້ ມ ແລະ ຜຟູ້ ງັ ສະເໝີ. 5) ຢາ່ ເວົ້າຊ່ ແື ທຂ້ ອງຝາ່ ຍກງົ ກນັ ຂາ້ ມ ຄວນເວ້ົາຊ່ ຕື າໍ ແໜງ່ ຂອງການໂຕວ້ າທີແທນເຊ່ ັນ: ຫວົ ໜາ້ ຝາ່ ຍສະເໜີ, ຫວົ ໜາ້ ຝາ່ ຍຄາ້ ນ, ຜຮູ້ ວ່ ມສະເໜີທີໜ່ ຶງ, ສອງ ຫຼື ສາມ, ຜຮູ້ ວ່ ມ ຝາ່ ຍຄາ້ ນທີໜ່ ຶງ, ສອງ ຫຼື ສາມເປັນຕນ້ົ . 6) ຢາ່ ຊໜ້ີ າ້ ຝາ່ ຍກງົ ກນັ ຂາ້ ມໃນເວລາໂຕວ້ າທີ. 7) ຢາ່ ເວົ້າເກນີ ເວລາທ່ ີກາໍ ນດົ ໃຫ.້ 114

ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ7. ຄນຸ ສມົ ບດັ ຂອງນກັ ໂຕວ້ າທີ ຜທູ້ ່ ີຈະເປັນນກັ ໂຕວ້ າທີ ຕອ້ ງເປັນຄນົ ທ່ ີເວ້ົາເກ່ ງັ ໝາຍຄວາມວາ່ : ການເວ້ົາເກ່ ງັ ຂອງ ນກັ ໂຕວ້ າທີຕອ້ ງມເີ ຫດຜນົ ທ່ ີໜາ້ ເຊ່ ອື ຖໄື ດ,້ ຮຈູ້ ກັ ການໃຊຖ້ ອ້ ຍຄາໍ ທ່ ີມວ່ ນ ແລະ ປະທບັ ໃຈຜຟູ້ ງັ . ນອກຈາກນນັ້ , ຜໂູ້ ຕວ້ າທີຕອ້ ງມພີ ້ືນຖານຫຼາຍໆດາ້ ນ ດງ່ ັ ລມຸ່ ນ:ີ້ 1) ມພີ ້ືນຖານຄວາມຮດູ້ .ີ ພ້ືນຖານຄວາມຮດູ້ ີ ແລະ ກວາ້ ງຂວາງແມນ່ ສ່ ງິ ສາໍ ຄນັ ແລະ ຈາໍ ເປັນທ່ ີນກັ ໂຕວ້ າທີຕອ້ ງມີ ເພາະການໂຕວ້ າທີໝາຍເຖງິ ການໂຕແ້ ຍງ້ ກນັ ໃນເລ່ ືອງໃດໜ່ ຶງ ເພ່ ືອເອົາຊະນະກນັ ດວ້ ຍເຫດ ແລະ ຜນົ ບ່ ໍແມນ່ ເອົາຊະນະດວ້ ຍອາລມົ . ດ່ງັ ນນັ້ , ຜຮູ້ ຽນຫຼາຍ, ອາ່ ນຫຼາຍ, ຄນົ້ ຄວາ້ ຊອກຮູ້ ຫຼາຍຍອ່ ມຈະເວົ້າໄດດ້ ,ີ ມເີ ຫດຜນົ , ເປັນຕາຟງັ ແລະ ໃກຄ້ ຽງກບັ ຄວາມເປັນຈງິ ຫຼາຍກວາ່ ຄນົ ທ່ ີ ຮຽນໜ້ອຍ, ອາ່ ນໜອ້ ຍ ແລະ ບ່ ໍມກັ ຄນົ້ ຄວາ້ . ສະນນັ້ ການຈະເປັນນກັ ໂຕວ້ າທີທ່ ີດຄີ ວນຈະ ເປັນຜມູ້ ກັ ຊອກຮູ້ ແລະ ຮາ່ ໍ ຮຽນຢສູ່ ະເໝີ; ຜທູ້ ່ ີບ່ ໍທນັ ມພີ ້ືນຖານຄວາມຮູ້ ຖາ້ ໝ່ນັ ຄນົ້ ຄວາ້ ສະແຫວງ ຫາຄວາມຮເູ້ ພ່ ີມເຕມີ ກສໍ າມາດພດັ ທະນາພ້ືນຖານຄວາມຮໃູ້ ຫດ້ ໄີ ດ.້ ຄວາມຮທູ້ ່ ີຈາໍ ເປັນຕອ້ ງໄດ້ ຄນົ້ ຄວາ້ ສຶກສາໄດແ້ ກ:່ ກດົ ໝາຍ, ພມູ ສາດ, ປະຫວດັ ສາດ, ເສດຖະສາດ, ສງັ ຄມົ ສາດ, ຈດິ ຕະສາດ, ປະຫວດັ ຂອງບກຸ ຄນົ ທ່ ີສາໍ ຄນັ ແລະ ຄວາມຮດູ້ າ້ ນພາສາລາວ-ວນັ ນະຄະດ.ີ 2) ມຄີ ວາມຮຮູ້ ອບຕວົ ຢາ່ ງກວາ້ ງຂວາງ ນກັ ໂຕວ້ າທີທ່ ີເກ່ງັ ນອກຈາກຈະມພີ ້ືນຖານຄວາມຮທູ້ ່ ີດີ ແລະ ແໜນ້ ໜາແລວ້ ຍງັ ຈະຕອ້ ງ ມຄີ ວາມຮຮູ້ ອບຕວົ ຢາ່ ງກວາ້ ງຂວາງອກີ ດວ້ ຍ. 3) ຮໃູ້ ຊຄ້ າໍ ເວົ້າ ການໂຕວ້ າທີເປັນຮບູ ແບບການເວ້ົາທ່ ີຫຼາຍຄນົ ຜດັ ປ່ຽນກນັ ເວົ້າ. ການໃຊຄ້ າໍ ເວົ້າເປັນສ່ ງິ ທ່ ີສາໍ ຄນັ ໃນການໂຕວ້ າທີ. ດງ່ ັ ນນັ້ , ການໃຊຖ້ ອ້ ຍຄາໍ ຈ່ງຶ ເປັນປະເດັນທ່ ີຄວນເອົາໃຈ ໃສເ່ ຊ່ ງິ ທາ່ ນ ຜຮູ້ ໄູ້ ດວ້ າງກດົ ເກນກຽ່ ວກບັ ການໃຊພ້ າສາຄາໍ ເວົ້າໃນການໂຕວ້ າທີໄວກ້ ວາ້ ງດງ່ ັ ນ:້ີ - ໃຊຄ້ າໍ ເວົ້າທ່ ີພໍເໝາະພໍດີ (ບ່ ໍໃຊຄ້ າໍ ສບັ ຢາ່ ງຟມຸ ເຟືອຍ, ຖອ້ ຍຄາໍ ໃດທ່ ີບ່ ໍຈາໍ ເປັນ ຫຼື ບ່ ໍ ເພ່ ີມຄວາມໝາຍໃດໆໃຫຕ້ ດັ ອອກເຊ່ ັນ: ອາບນາໍ້ ອາບໄນ, ຕະຫຼາດຕະລີ... ຄາໍ ທ່ ີຂດີ ກອ້ ງ ຄວນຕດັ ອອກ). - ໃຊຄ້ າໍ ເວົ້າທ່ ີສນັ້ ກະທດັ ຮດັ ຟງັ ແລວ້ ເຂ້ົາໃຈທນັ ທີ. - ເວົ້າໃຫຊ້ ດັ ເຈນ (ດາ້ ນຄວາມໝາຍ ແລະ ນາໍ້ ສຽງ) ບ່ ໍຊາ້ ຫຼື ໄວເກນີ ໄປ. - ໃຊຄ້ າໍ ເວ້ົາທ່ ີທກຸ ຄນົ ສາມາດເຂ້ົາໃຈໄດ.້ 115

- ໃຊຄ້ າໍ ເວ້ົາທ່ ີສນັ້ ຄວນຫຼີກເວັ້ນຄາໍ ເວ້ົາທ່ ີຍດື ຍາວແຕມ່ ຄີ ວາມໝາຍດຽວ ຫຼື ມຄີ ວາມ ໝາຍຄາ້ ຍຄກື ນັ . - ຖາ້ ຈະໃຊສ້ ບັ ພາສາປາລີ-ສນັ ສະກດິ ຕອ້ ງຮຄູ້ ວາມໝາຍທ່ ີແນນ່ ອນເສຍກອ່ ນ. 4) ຮຈູ້ ກັ ໃຊສ້ ຽງໃນການເວ້ົາ ການໂຕວ້ າທີ ຕອ້ ງໄດສ້ ຽງໃຊເ້ ກອື ບຕະຫຼອດເວລາ ແລະ ໃຊສ້ ຽງຢາ່ ງຈງິ ຈງັ ດວ້ ຍເຫດ ວາ່ ເວລາໃນການເວົ້າໜອ້ ຍ ແລະ ບ່ ໍເມ່ອື ຍເໝືອນການເວ້ົາທ່ ີຕອ້ ງໃຊເ້ ວລາຍາວໆເຊ່ ັນ: ການ ປາຖະກະຖາ. ການໃຊສ້ ຽງໃນການໂຕວ້ າທີ ຈະຕອ້ ງເໝາະສມົ ກບັ ຂໍມ້ ນູ . ຜທູ້ ່ ີເວົ້າສຽງດງັ ຍອ່ ມມຜີ ນົ ດີ ກວາ່ ຜທູ້ ່ ີເວ້ົາຄອ່ ຍໆ; ຜທູ້ ່ ີເນັນ້ ສຽງໜກັ ເບົາໃນເວລາເວົ້າ, ຮຈູ້ ງັ ຫວະວກັ ຕອນທ່ ີເໝາະສມົ ໃນການ ເວ້ົາຍອ່ ມຈະສາ້ ງຄວາມປະທບັ ໃຈແກຜ່ ຟູ້ ງັ ແລະ ສາມາດເພ່ ີມນາໍ້ ໜກັ ໃຫຄ້ າໍ ເວ້ົາໄດດ້ ກີ ວາ່ ຜູ້ ທ່ ີໃຊສ້ ຽງບ່ ໍຖກື ຕອ້ ງ. 5) ຮຈູ້ ກັ ສະແດງທາ່ ທີປະກອບການເວົ້າ ການສະແດງທ່າທີປະກອບການເວ້ົານນັ້ ມຄີ ວາມໝາຍສາໍ ຄນັ ແລະ ຈາໍ ເປັນຢ່າງຍ່ ິງ ເພາະການສະແດງທາ່ ທີປະກອບການເວົ້າທ່ ີເໝາະສມົ ຈະຊວ່ ຍເສມີ ບກຸ ຄະລິກລກັ ສະນະຂອງຜູ້ ເວົ້າໃຫດ້ ຂີ ນ້ຶ ແລະ ເປັນການເພ່ ີມສສີ ນັ ໃນການເວ້ົາເຮັດໃຫຄ້ າໍ ເວ້ົາມນີ າໍ້ ໜກັ ໜາ້ ຟງັ ແລະ ໜາ້ ເຊ່ ອື ຖຍື ່ ງິ ຂນ້ຶ , ການສະແດງທາ່ ທີປະກອບການເວົ້າມຂີ ຄໍ້ ວນເອົາໃຈໃສດ່ ງ່ ັ ນ:້ີ - ແຕງ່ ກາຍໃຫສ້ ພຸ າບຮຽບຮອ້ ຍ. - ຂະນະທ່ ີເວົ້າບ່ ໍຄວນຫຼບົ ສາຍຕາຜຟູ້ ງັ ແຕໃ່ ຫອ້ ອ່ ນນອ້ ມ ແລະ ເປັນມດິ . - ຍມ້ິ ໃນເວລາທ່ ີຄວນຍມິ້ , ເຄ່ ັງຂມຶ ຈງິ ຈງັ ໃນເວລາທ່ ີເໝາະສມົ . - ໃຊມ້ ປື ະກອບການເວົ້າໃຫພ້ ໍເໝາະ (ບ່ ໍໃຊຕ້ ະຫຼອດເວລາ). - ຢືນໃຫສ້ ະຫງາ່ ຜາ່ ເຜີຍ. - ບ່ ໍຍກິ ຄວິ້ , ບ່ ໍແກະເກາົ ໃນເວລາເວົ້າ. - ບ່ ໍຍາ່ ງໄປໆມາໆເລ້ືອຍໆ. - ບ່ ໍສະແດງທາ່ ທີຫຼາຍເກນີ ໄປ. - ບ່ ໍຖ່ມົ ນາໍ້ ລາຍ, ຄາຍຂມີ້ ກູ , ບ່ ໍໄອ ຫຼື ໝາດຄໍເລື້ອຍໆ. 116

ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ8. ການກຽມທີມໂຕວ້ າທີ ການກະກຽມທີມໃຫພ້ ຽບພອ້ ມກອ່ ນຂນ້ຶ ໂຕວ້ າທີເປັນຂນັ້ ຕອນທ່ ີສາໍ ຄນັ ຫຼາຍໂດຍປກົ ກະຕິ ຜຮູ້ ບັ ຜິດຊອບໜາ້ ທ່ ີດງ່ ັ ກາ່ ວນ້ີ ເພ່ ິນເອນ້ີ ວາ່ \"ຄເູ ຝິກ\" ຫຼື ຜຄູ້ ວບຄມຸ ທີມນນັ້ ເອງ. ຜຄູ້ ມຸ ທີມຈະເປັນຜມູ້ ຄີ ວາມຮູ້ ແລະ ມປີ ະສບົ ການໃນການໂຕວ້ າທີມາພໍສມົ ຄວນ. ສາມາດ ເບ່ ິງບນັ ຫາຢ່າງກວາ້ ງໄກວາ່ ຄວນຈະຈດັ ທີມແນວໃດຈ່ ງຶ ຈະໄດປ້ ຽບຝ່າຍກງົ ກນັ ຂາ້ ມ ແລະ ສາມາດເອົາຊະນະໃນການໂຕວ້ າທີຄງັ້ ນນັ້ ໆໄດ.້ ດງ່ ັ ນນັ້ , ເພ່ ືອໃຫກ້ ານກະກຽມທີມໂຕວ້ າທີດຂີ ນ້ຶ ມຂີ ຄໍ້ ວນປະຕບິ ດັ ດງ່ ັ ນ:້ີ 1) ທີມໂຕວ້ າທີແຕລ່ ະທີມຈະຕອ້ ງມລີ ກູ ທີມຢາ່ ງໜອ້ ຍ 6 ຄນົ ເພ່ ືອແຮໄວເ້ ວລາຈາໍ ເປັນ ເມ່ອື ລກູ ທີມຄນົ ໃດຄນົ ໜ່ ຶງເກດີ ເຈບັ ເປັນ ຫຼື ບ່ ໍພອ້ ມທ່ ີຈະຂນຶ້ ໂຕວ້ າທີໄດ.້ 2) ການເລືອກລກູ ທີມຄວນພິຈາລະນາຄວາມສາມາດໃນການເວົ້າ ການໂຕແ້ ຍງ້ ແລະ ຄວາມສາມາດດາ້ ນວາທະສິນ ແຕຖ່ າ້ ຫາກບ່ ໍມເີ ງ່ ອື ນໄຂດ່ງັ ກາ່ ວ ຫຼື ມໜີ ້ອຍຈາໍ ເປັນຕອ້ ງໄດ້ ເຝິກຝນົ ເລອ້ື ຍໆ. 3) ການຈດັ ທີມ ຖາ້ ມຍີ ິງສອງຊາຍສອງຄວນຈະສະຫຼບັ ກນັ ສວ່ ນຫວົ ໜ້າທີມຈະເປັນ ຊາຍ ຫຼື ຍງິ ກໄໍ ດແ້ ຕຕ່ ອ້ ງຈດັ ຕງັ້ ໃຫແ້ ນນ່ ອນບ່ ໍຄວນປຽ່ ນກນັ ເລ້ືອຍໆ. 9. ວທິ ີກຽມຕວົ ໂຕວ້ າທີ ພາຍຫຼງັ ຊາບວາ່ ການໂຕວ້ າທີຄງັ້ ນນັ້ ໆທີມຂອງຕນົ ເອງໄດໂ້ ຕໃ້ ນຍດັ ຕໃິ ດ ແລະ ເປັນ ຝາ່ ຍໃດ (ຝາ່ ຍສະເໜີ ຫຼື ຝາ່ ຍຄາ້ ນ) ຈາກນນັ້ ຜຄູ້ ມຸ ທີມຈ່ງຶ ກຽມຕວົ ເພ່ ືອອນຸ່ ເຄ່ ອື ງ, ເຝິກການ ຄດັ ຄາ້ ນໃຫຊ້ າໍ ນານ ແລະ ກຽມຂຽນບດົ . 1) ອນຸ່ ເຄ່ ອື ງ (ຊອ້ ມ) ເອນ້ີ ລກູ ທີມທງັ 6 ຄນົ ມາເຕົ້າໂຮມກນັ ຈາກນນັ້ ແບງ່ ເປັນສອງຝາ່ ຍ: ຝາ່ ຍສະເໜີ 3 ຄນົ ແລະ ຝາ່ ຍຄາ້ ນ 3 ຄນົ , ລກູ ທີມເສມີ ອກີ ຝາ່ ຍລະ 1 ຄນົ . ຖາ້ ໃນເວລາໂຕຕ້ ວົ ຈງິ ທີມເຮົາເປັນ ຝາ່ ຍໃດກໃໍ ຫຫ້ ວົ ໜາ້ ທີມ ແລະ ຜສູ້ ະໜບັ ສະໜນູ ຜທູ້ ີ 1 ຢຝູ່ າ່ ຍນນັ້ ແລວ້ ຈດັ ການອນຸ່ ເຄ່ ືອງໃນ ຍດັ ຕທິ ່ ີຈະໂຕຕ້ ວົ ຈງິ . 2) ເຝິກການຄດັ ຄາ້ ນໃຫຊ້ າໍ ນານ ວທິ ີຄດັ ຄາ້ ນໃນປະເດັນທ່ ີໂຕວ້ າທີ ຕອ້ ງພະຍາຍາມໃຫຜ້ ໂູ້ ຕວ້ າທີເຝິກຊອ້ ມ, ທບົ ທວນ ໃຫຊ້ າໍ ນານ ແລະ ເຝິກຈນົ ເກດີ ຄວາມຄອ່ ງແຄວ້ ເທ່ ົາໃດຍ່ ງິ ດ.ີ 117

3) ຂຽນບດົ ອປຸ ະກອນຢາ່ ງໜ່ ຶງທ່ ີຈະຊວ່ ຍຄວາມຈ່ຈື າໍ ໃນເວລາຂນຶ້ ໂຕຄ້ ືການຂຽນບດົ ເຊ່ ງິ ການຂຽນ ບດົ ໃນການໂຕວ້ າທີມວີ ທິ ີດງ່ ັ ນ:ີ້ - ຂຽນຍດັ ຕທິ ່ ີຈະໂຕໄ້ ວຫ້ ວົ ເຈຍ້ ທກຸ ໃບດວ້ ຍຕວົ ໜງັ ສໃື ຫຍໆ່ ແລະ ອາ່ ນງາ່ ຍ. - ຖາ້ ທີມຕນົ ເອງຢຝູ່ າ່ ຍໃດ (ສະເໜີ ຫຼື ຄາ້ ນ) ກຂໍ ຽນຕວົ ໃຫຍໆ່ ໃສຫວົ ເຈຍ້ ໃບນນັ້ ຕ່ ມື ອກີ . - ຂຽນເນອ້ື ໃນເລ່ ືອງທ່ ີຈະໂຕຕ້ ງັ້ ແຕຕ່ ນ້ົ ຈນົ ສດຸ ແຕຕ່ ອ້ ງຂຽນໃຫເ້ ປັນລະບບົ ສະອາດ ແລະ ອາ່ ນງາ່ ຍ. - ສວ່ ນຂຄໍ້ ດັ ຄາ້ ນໃຫປ້ ະຫວາ່ ງເນອ້ື ທ່ ີໃນເຈຍ້ ໄວ້ ເມ່ອື ເຫັນຂໍບ້ ກົ ພອ່ ງຂອງຝາ່ ຍກງົ ກນັ ຂາ້ ມ ຈ່ງຶ ຂຽນຕ່ ມື ໃສ.່ ສະຫຸຼບແລວ້ ບດົ ທ່ ີຂຽນນນັ້ ບ່ ໍແມນ່ ຈດຸ ປະສງົ ນາໍ ໄປອາ່ ນໃນເວລາໂຕແ້ ຕຄ່ ວນເຝິກອາ່ ນ ແບບເວົ້າໃຫຄ້ ອ່ ງແຄວ້ ຈະຊວ່ ຍໃຫເ້ ນອ້ື ໃນໂຕວ້ າທີດຂີ ນ້ຶ ແຕບ່ ່ ໍຄວນກມ້ົ ໜາ້ ອາ່ ນແຕຕ່ ນ້ົ ຈນົ ຈບົ , ເພາະຈະເຮັດໃຫເ້ ສຍບກຸ ຄະລິກລກັ ສະນະຂອງນກັ ໂຕວ້ າທີເຮັດໃຫຄ້ າໍ ເວ້ົາ ແລະ ເຫດຜນົ ເຫ່ ົຼາ ນນັ້ ບ່ ໍໜາ້ ເຊ່ ອື ຖ.ື ຄາໍ ຖາມ 1. ຄວາມໝາຍຂອງການໂຕວ້ າທີມແີ ນວໃດ? 2. ໜາ້ ທ່ ີຂອງອງົ ປະກອບການໂຕວ້ າທີມແີ ນວໃດແດ?່ 3. ມາລະຍາດການໂຕວ້ າທີມແີ ນວໃດ? 4. ຄນຸ ສມົ ບດັ ຂອງນກັ ໂຕວ້ າທີມແີ ນວໃດແດ?່ ບດົ ເຝິກຫດັ ຈງ່ ົ ໝາຍ ໃສຂ່ ໍຄ້ າໍ ຕອບທ່ ີຖກື ຕອ້ ງ 1. ການໂຕວ້ າທີຕາ່ ງກບັ ການອະພິປາຍໃນຂໍໃ້ ດ? ກ. ເວົ້າເພ່ ືອໃຫຂ້ ໍມ້ ນູ ແລະ ຄວາມຈງິ . ຂ. ເວ້ົາເພ່ ືອສະແດງຄວາມຈງິ ເທ່ ົານນັ້ . ຄ. ເວ້ົາເພ່ ືອຢາກຮຄູ້ ວາມຄິດເຫັນຂອງຝາ່ ຍອ່ ືນ. ງ. ເວົ້າເພ່ ືອສະແດງຄາລມົ ແລະ ເອົາຊະນະຝາຍກງົ ກນັ ຂາ້ ມ. 118

ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ2. ການເອົາຊະນະກນັ ໃນການໂຕວ້ າທີແມນ່ ອງີ ໃສບ່ ນັ ຫາໃດ? ກ. ຄວາມຮຄູ້ ວາມສາມາດຂອງຜໂູ້ ຕວ້ າທີ. ຂ. ຄວາມສພຸ າບຮຽບຮອ້ ຍຂອງຜໂູ້ ຕວ້ າທີ. ຄ. ຄວາມຜິດ ຫຼື ຄວາມຖກື ຕອ້ ງຂອງຍດັ ຕ.ິ ງ. ຄວາມສາມາດໃນການຫາເຫດຜນົ ມາອາ້ ງອງີ . 3. ຂໍໃ້ ດແມນ່ ຄນຸ ສມົ ບດັ ຂອງນກັ ໂຕວ້ າທີ? ກ. ມຄີ ວາມຮຮູ້ ອບຕວົ ຢາ່ ງກວາ້ ງຂວາງ, ມພີ ື້ນຖານຄວາມຮດູ້ ,ີ ຮໃູ້ ຊຄ້ າໍ ເວ້ົາ. ຂ. ມຄີ ວາມຮຮູ້ ອບຕວົ ຢາ່ ງກວາ້ ງຂວາງ, ມພີ ື້ນຖານຄວາມຮດູ້ ,ີ ມວີ າທະສນິ ໃນການເວົ້າ. ຄ. ຮຈູ້ ກັ ສະແດງທາ່ ທີປະກອບການເວ້ົາ, ຮຈູ້ ກັ ໃຊສ້ ຽງໃນການເວົ້າ, ມສີ ິລະປະໃນ ການເວົ້າ. ງ. ຮຈູ້ ກັ ສະແດງທ່າທີປະກອບການເວ້ົາ, ຮຈູ້ ກັ ໃຊສ້ ຽງໃນການເວ້ົາ, ມຄີ ວາມສາມາດ ໃນການເວ້ົາ. 4. ຂໃໍ້ ດບ່ ໍຄວນກະທາໍ ໃນເວລາໂຕວ້ າທີ? ກ. ເວົ້າຊ່ ແື ທຝ້ າ່ ຍກງົ ກນັ ຂາ້ ມ. ຂ. ເວົ້າສຽງດງັ ເກນີ ຄວາມຈາໍ ເປັນ. ຄ. ຫວົ ຂວນັ ເມ່ອື ຝາ່ ຍກງົ ກນັ ຂາ້ ມເວ້ົາຜິດ. ງ. ໝດົ ເວລາແລວ້ ຍງັ ເວົ້າຕ່ ໍບ່ ໍເຊົາທນັ ທີ. 5. ແມນ່ ໃຜເປັນຄນົ ເວ້ົາສດຸ ທາ້ ຍໃນການໂຕວ້ າທີ? ກ. ຫວົ ໜາ້ ຝາ່ ຍຄາ້ ນ. ຂ. ຫວົ ໜາ້ ຝາ່ ຍສະເໜີ. ຄ. ຝາ່ ຍຄາ້ ນ ຄນົ ທີ 3. ງ. ຝາ່ ຍສະເໜີ ຄນົ ທີ 3. 6. ຂໃໍ້ ດບ່ ໍຖກື ຕອ້ ງກຽ່ ວກບັ ການໂຕວ້ າທີ? ກ. ຫວົ ຂກໍ້ ານໂຕວ້ າທີເອນ້ີ ວາ່ \"ຍດັ ຕິ\". ຂ. ຫວົ ໜາ້ ຝາ່ ຍສະເໜີເປັນຜສູ້ ະຫຸຼບກອ່ ນ. ຄ. ຜສູ້ ະເໜີຄວາມຄດິ ເຫັນຄນົ ທາໍ ອດິ ຄຫື ວົ ໜາ້ ຝາ່ ຍສະເໜີ. ງ. ການຕດັ ສນິ ໂຕວ້ າທີກາໍ ມະການຈະພິຈາລະນາຈາກເຫດຜນົ ຄວາມເປັນຈງິ . 119

ຕວົ ຢາ່ ງ 1: ການໂຕວ້ າທີ ໃນຍດັ ຕທິ ່ ີວາ່ : \"ເປັນຜປູ້ ກົ ຄອງລາໍ ບາກກວາ່ ເປັນຄ\"ູ ຝາ່ ຍສະເໜີ: ເປັນຜປູ້ ກົ ຄອງລາໍ ບາກກວາ່ ເປັນຄູ 1. ດາ້ ນການລຽ້ ງດູ - ແມ ່ ຕອ້ ງດແູ ລລກູ ຕງັ້ ແຕຢ່ ໃູ່ ນທອ້ ງ. - ຕອ້ ງດແູ ລເບ່ ງິ ແຍງອບົ ຮມົ ລຽ້ ງດຕູ ງັ້ ແຕນ່ ອ້ ຍຈນົ ເຂ້ົາໂຮງຮຽນ ແລະ ຕ່ ໍໄປຈນົ ໃຫຍ.່ - ລກູ ຮຽນບ່ ໍເກ່ງັ ຕອ້ ງໃຫຮ້ ຽນເພ່ ີມ ເພາະຢາກໃຫລ້ ກູ ເສັງຜາ່ ນໄດ.້ - ຕອນຍງັ ນອ້ ຍບ່ ໍຢາກໄປໂຮງຮຽນ. - ໄປໂຮງຮຽນແລວ້ ຕດິ ເພ່ ືອນອກີ . - ເຊ່ ອື ຄຫູ ຼາຍກວາ່ ເຊ່ ອື ພ່ ໍແມ,່ ອນັ ໃດທ່ ີຄສູ ງ່ ັ ຕອ້ ງໃຫໄ້ ດ.້ 2. ດາ້ ນເສດຖະກດິ - ຕອ້ ງໄດສ້ ່ງົ -ມາຮບັ ລກູ ທກຸ ມ.້ື - ຕອ້ ງໄດຫ້ າເງນິ ເພ່ ືອຈາ່ ຍຄາ່ ຮຽນ, ຊເື້ ສອ້ື ຜາ້ ອາພອນ... - ຕອ້ ງໄດໃ້ ຊຈ້ າ່ ຍຄາ່ ຮຽນເພ່ ີມບາງວຊິ າ ເຊ່ ັນ: ວຊິ າດນົ ຕ,ີ ກລິ າ... - ຍງັ ໃຫລ້ ກູ ຕອ້ ງມເີ ຄ່ ອື ງໃຊຄ້ ືກບັ ໝເູ່ ພ່ ືອນເຊ່ ັນ: ໂທລະສບັ , ຄອມພິວເຕ.ີ .. ຝາ່ ຍຄາ້ ນ: ເປັນຄລູ າໍ ບາກກວາ່ ຜປູ້ ກົ ຄອງ ນອກຈາກຈະຄາ້ ນຝາ່ ຍສະເໜີແລວ້ ຝາ່ ຍຄາ້ ນຍງັ ຕອ້ ງສະເໜີປະເດັນ ທ່ ີຄມູ ຄີ ວາມລາໍ ບາກແນວໃດແດ?່ 1. ດາ້ ນການເຮັດວຽກງານ - ຄຕູ ອ້ ງເຮັດໜ້າທ່ ີສອງຢ່າງ. ດ່ງັ ນນັ້ , ຈ່ ງຶ ລາໍ ບາກກວາ່ ຜປູ້ ກົ ຄອງແທ້ໆຄື: ເປັນຄູ ຄນົ ທາໍ ອິດຂອງລູກ (ຄູຄນົ ທາໍ ອິດກໍຄືພ່ ໍແມ)່ ແລະ ເຮັດໜ້າທ່ ີເປັນຄູຄນົ ທີສອງ (ພ່ ໍແມຂ່ ອງ ນກັ ຮຽນ). ດງ່ ັ ນນັ້ , ຄຈູ ່ງຶ ມລີ ກູ ຫຼາຍຄນົ . - ຄບູ ່ ໍພຽງແຕສ່ ອນນກັ ຮຽນຢາ່ ງດຽວ ຍງັ ມວີ ຽກງານອ່ ນື ໆທ່ ີຈະຕອ້ ງເຮັດ... ວຽກກຫໍ ຼາຍ ເງນິ ໜອ້ ຍ. - ຖາ້ ເປັນຄປູ ະຈາໍ ຫອ້ ງ ຕອ້ ງໄດດ້ ແູ ລເບ່ ິງແຍງນກັ ຮຽນໃຫເ້ ໝືອນລກູ ຕອ້ ງດແູ ລເບ່ ິງ ແຍງນກັ ຮຽນໃນຫອ້ ງໜ່ ຶງເປັນ 30-40 ຄນົ . ຄກື ນັ ກບັ ມລີ ກູ ຕ່ ືມຕງັ້ ຫຼາຍຄນົ , ພ່ ໍແມຢ່ າ່ ງເກ່ ງັ ກໍ ເບ່ ງິ ແຍງລກູ ປະມານ 4-5 ຄນົ . ໂຮງຮຽນບາງບອ່ ນຫອ້ ງໜ່ ຶງເປັນ 50-60 ຄນົ ກມໍ .ີ 120

ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ2. ດາ້ ນການດແູ ລເບ່ ງິ ແຍງການປະພຶດຂອງນກັ ຮຽນ - ພ່ ໍແມລ່ ຽ້ ງລກູ ມາບ່ ໍຄືກນັ ເມ່ ອື ມາໂຮງຮຽນຕອ້ ງດດັ ທາງດາ້ ນລະບຽບວິໄນຕອ້ ງມາ ແຕເ່ ຊ້ົາເຄົາລບົ ທງຸ ຊາດ, ຕອ້ ງສອນໃຫຮ້ ຈູ້ ກັ ຮກັ ປະເທດຊາດ, ຮຈູ້ ກັ ຮດີ ຄອງປະເພນ,ີ ລະບຽບ ກດົ ໝາຍຕາ່ ງໆ. - ຄຕູ ອ້ ງສອນ ແລະ ປະຕິບດັ ຕນົ ໃຫ້ເປັນແບບຢ່າງ ບ່ ໍແມນ່ ບອກສອນໃຫ້ແຕນ່ ກັ ຮຽນ ເຮັດ ແຕຄ່ ເູ ຮັດບ່ ໍໄດ້ ຄຕູ ອ້ ງຍາກໃນແບບນອ້ີ ກີ . - ບນັ ຫາເລັກໆນອ້ ຍໆຄຕູ ອ້ ງໄດລ້ າໍ ລິລາໍ ໄລ...ຄຕູ ອ້ ງໄດເ້ ຝ້ົານກັ ຮຽນຈນົ ຮອດຜ້ສູ ດຸ ທ້າຍຈ່ ງຶ ໄດເ້ ມອື ເຮອື ນ (ຄອູ ະນບຸ ານ), ຕອ້ ງໄດຮ້ ບັ ຄາໍ ຮອ້ ງຂໍຈາກຜປູ້ ກົ ຄອງໃຫເ້ ບ່ ງິ ແຍງເດັກ ເປັນພິເສດໃນເລ່ ືອງຕາ່ ງໆ ເຊ່ ັນ: ເດັກບ່ ໍກນິ ຜກັ , ເດັກມນີ ດິ ໄສເປັນແນວນນັ້ ແນວນ.້ີ .. - ຕອ້ ງໄດແ້ ກໄ້ ຂເລ່ ືອງເດັກນອ້ ຍຫຼງົ ໃຫຼຕາມກະແສນຍິ ມົ ແບບຕາເວັນຕກົ . - ຕອ້ ງເບ່ ງິ ແຍງເລ່ ືອງການຮຽນ, ການພວົ ພນັ ກບັ ເພ່ ືອນຝງູ , ບນັ ຫາຢາເສບຕດິ , ການ ພວົ ພນັ ແບບຊູສ້ າວ...ສາລະພດັ . ຕວົ ຢາ່ ງ 2: ການໂຕວ້ າທີ ຍດັ ຕິ ໂຮງໝໍ ເອກະຊນົ ດກີ ວາ່ ໂຮງໝໍ ລດັ ບນັ ຫາທ່ ີຈະເວົ້າ ອນັ ດ-ີ ອນັ ບ່ ໍດຂີ ອງໂຮງໝໍ ລດັ ແລະ ເອກະຊນົ ຝາ່ ຍສະເໜີ 1 : ໂຮງໝໍ ເອກະຊນົ ມເີ ຄ່ ືອງມແື ພດ ແລະ ພະນກັ ງານຫຼາຍກວາ່ ໂຮງໝໍ ຂອງລດັ . ດງ່ ັ ນນັ້ , ຈ່ງຶ ເຮັດໃຫເ້ ສຍເວລາໃນການລໍຖາ້ ເຊ່ ັນ: ກວດສາຍຕາ, ກວດເລືອດ ເປັນຕນ້ົ . ນອກຈາກນນັ້ ໃນດາ້ ນພະນກັ ງານໂຮງໝໍ ລດັ ແພດທ່ ີເກ່ ງັ ຕອນກາງຄືນຈະມໜີ ອ້ ຍ. ເລ່ ືອງອປຸ ະກອນ ແລະ ພະນກັ ງານເປັນເລ່ ືອງທ່ ີສາໍ ຄນັ ສາໍ ລບັ ໂຮງໝໍ . ຝາ່ ຍຄາ້ ນ 1: ເຖງິ ແມນ່ ວາ່ ໂຮງໝໍ ລດັ ຈະມບີ ນັ ຫາທາງດາ້ ນເຄ່ ືອງມື ແລະ ພະນກັ ງານບ່ ໍພຽງພໍແທ້ ແຕໂ່ ຮງໝໍ ລດັ ຈະມແີ ພດສະເພາະດາ້ ນທ່ ີດີ ເປັນທ່ ີໄວວ້ າງໃຈໄດ້ ແລະ ຍງັ ມຊີ ຽ່ ວຊານໃຫ້ ຄວາມຊວ່ ຍເຫຼືອຕ່ ືມອີກ. ເຖງິ ວາ່ ອປຸ ະກອນບ່ ໍພຽງພໍແຕໂ່ ຮງໝໍ ລດັ ມແີ ພດສະເພາະດາ້ ນທ່ ີມີ ປະສບົ ການ ແລະ ໄດຮ້ ບັ ການເຝິກອບົ ຮມົ ທາງດາ້ ນວຊິ າຢເູ່ ລືອ້ ຍໆ. 121

ຝາ່ ຍສະເໜີ 2: ໂຮງໝໍ ເອກະຊນົ ມກີ ານບໍລິຫານດກີ ວາ່ ໂຮງໝໍ ລດັ ທ່ ີມຄີ ວາມຊກັ ຊາ້ ໃນການລໍຖາ້ ປ່ ິນປວົ ຮກັ ສາ, ຖາ້ ຄນົ ເຈັບເປັນພ່ ີນອ້ ງ, ຄນົ ຮກັ ແພງກນັ ຫຼື ມຖີ ານະດກີ ຈໍ ະໄດຮ້ ບັ ການເອົາໃຈໃສ່ ເປັນພິເສດ ມກີ ານໃຫລ້ ດັ ຄວິ ໄດ້ ກງົ ກນັ ຂາ້ ມຖາ້ ຄນົ ເຈບັ ທ່ວົ ໄປ ຫຼື ບ່ ໍຄອ່ ຍມຖີ ານະກບໍ ່ ໍຄອ່ ຍ ໄດຮ້ ບັ ການເອົາໃຈໃສເ່ ທ່ ົາໃດ ປ່ອຍໃຫໄ້ ປຕາມຄິວແບບບ່ ໍສນົ ໃຈ, ບາງຄນົ ມາແຕເ່ ຊົ້າເທ່ ົາແລງ ຈ່ງຶ ຄອ່ ຍໄດກ້ ວດກາປ່ ິນປວົ , ແບບນແ້ີ ຫຼະເຮັດໃຫຫ້ ຼາຍຄນົ ບ່ ໍຢາກໄປໂຮງໝໍ . ຝາ່ ຍຄາ້ ນ 2: ທ່ ີວາ່ ໂຮງໝໍ ລດັ ເລືອກໃຫບ້ ໍລິການນນັ້ ອາດມຈີ ງິ ແຕໂ່ ຮງໝໍ ເອກະຊນົ ກບໍ ່ ໍຕາ່ ງກນັ ດອກ ເຖງິ ເປັນຄນົ ມຖີ ານະກຍໍ ງັ ມກີ ານແບງ່ ລະດບັ ເຊ່ ັນ: ຄນົ ໜ່ ຶງຂ່ ລີ ດົ ກະບະມາ ຄນົ ໜ່ ຶງຂ່ ລີ ດົ ເບັນ ມາ ຜຮູ້ ບັ ຕອ້ ນ ແລະ ການໃຫບ້ ໍລິການກຈໍ ະແຕກຕາ່ ງກນັ ໄປ. ຝາ່ ຍສະເໜີ 3: - ໃນການເອົາໃຈໃສໃ່ ນການປ່ ິນປວົ ຮກັ ສາຄນົ ເຈັບຂອງໂຮງໝໍ ເອກະຊນົ ຈະດກີ ວາ່ ໂຮງ ໝໍ ລດັ . ໂຮງໝໍ ລດັ ແພດພຽງແຕເ່ ຮັດຕາມໜ້າທ່ ີຂອງເຂົາເຈ້ົາເທ່ ົານນັ້ . ຖາ້ ໃຊບ້ ດັ ປະກນັ ສງັ ຄມົ (ໃນປດັ ຈບຸ ນັ ) ກບໍ ່ ໍຄອ່ ຍໄດເ້ ອົາໃຈໃສຈ່ າກແພດໝໍ ເທ່ ົາໃດ. ຢາທ່ ີໃຊໃ້ ນການປ່ ິນປວົ ຮກັ ສາສາໍ ລບັ ຜໃູ້ ຊບ້ ດັ ປະກນັ ສງັ ຄມົ ສວ່ ນຫຼາຍຈະໄດແ້ ຕຢ່ າທ່ ີມລີ າຄາຖກື ຫຼື ບ່ ໍມຢີ າໃຫເ້ ລີຍ, ຄນົ ເຈບັ ຕອ້ ງໄດໄ້ ປຊເື້ ອົາເອງ. - ໂຮງໝໍ ເອກະຊນົ ມສີ ະຖານທ່ ີສະອາດກວາ່ ໂຮງໝໍ ລດັ ໂດຍສະເພາະແມນ່ ຫອ້ ງນາໍ້ ແລະ ໂຮງໝໍ ເອກະຊນົ ຍງັ ມກີ ານອາໍ ນວຍຄວາມສະດວກຫຼາຍດາ້ ນເຊ່ ັນ: ອິນເຕີເນັດ (Internet) ນອກຈາກນເີ້ ວລາຄນົ ເຈັບໄປນອນປ່ ິນປວົ ຢໂູ່ ຮງໝໍ ເອກະຊນົ ກມໍ ກີ ານດແູ ລເບ່ ງິ ແຍງດກີ ວາ່ ໄປ ນອນປ່ ິນປວົ ຢ່ໂູ ຮງໝໍ ລດັ ບາງເທ່ ືອປະໃຫນ້ ອນລໍຖາ້ ຢູ່ເປັນມແ້ື ຕບ່ ່ ໍຮວູ້ າ່ ຄນົ ເຈັບເປັນພະຍາດ ຫຍງັ ? ຄິດເບ່ ິງດວູ າ່ ກອ່ ນຈະໄດຜ້ ນົ ກວດເລືອດຕອ້ ງໃຊເ້ ວລາດນົ ປານນນັ້ ພນຸ້ ບໍ? ຍງັ ບ່ ໍແລວ້ ເວລາເອນ້ີ ຫາແພດກດໍ ນົ ຈ່ງຶ ຄອ່ ຍມາຫາຄບື ່ ໍມຄີ ວາມສນົ ໃຈນາໍ ຄນົ ເຈບັ ເລີຍ. ຝາ່ ຍຄາ້ ນ 3: - ກຽ່ ວກບັ ການເອົາໃຈໃສປ່ ່ ິນປວົ ຮກັ ສາຄນົ ເຈັບໂຮງໝໍ ລດັ ຫຼື ໂຮງໝໍ ເອກະຊນົ ກມໍ ີ ລກັ ສະນະຄກື ນັ ຈະດີ ຫຼື ບ່ ໍດມີ ນັ ອາດຂນ້ຶ ກບັ ບກຸ ຄນົ ຫຼາຍກວາ່ . ພະນກັ ງານແພດໝໍ ຢໂູ່ ຮງໝໍ ລດັ ຈະມກີ ດົ ລະບຽບ, ມກີ ານສາໍ ຫຼວດກວດກາ, ມອີ ງົ ການຈດັ ຕງັ້ ຕາ່ ງໆ ຄອຍສຶກສາອບົ ຮມົ 122

ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດຕກັ ເຕືອນໃຫພ້ ະນກັ ງານທກຸ ຄນົ ມຈີ ນັ ຍາບນັ ຂອງແພດໝໍ ຢສູ່ ະເໝີ. ເລ່ ືອງການນາໍ ໃຊບ້ ດັ ປະກນັ ສງັ ຄມົ ທກຸ ພາກສວ່ ນທ່ ີກຽ່ ວຂອ້ ງກໄໍ ດພ້ ະຍາຍາມປບັ ປຸງວິທີການຕາ່ ງໆໃຫ້ມຄີ ວາມວອ່ ງໄວ ເພ່ ືອອາໍ ນວຍຄວາມສະດວກໃຫແ້ ກຜ່ ໃູ້ ຊບ້ ດັ ປະກນັ ສງັ ຄມົ ມຄີ ວາມສະດວກຂນ້ຶ ເລອື້ ຍໆ. - ຈງິ ຢ່ວູ າ່ ໂຮງໝໍ ລດັ ຫຼາຍແຫງ່ ຍງັ ບ່ ໍທນັ ດດີ າ້ ນຄວາມສະອາດ ແຕເ່ ປັນບອ່ ນຮອງຮບັ ຄນົ ເຈບັ ທກຸ ປະເພດຄນົ ຢໃູ່ ນສງັ ຄມົ . ຂໍຄດັ ຄາ້ ນເລ່ ືອງອິນເຕີເນັດ (Internet)ໂຮງໝໍ ເອກະຊນົ ບາງແຫງ່ ກຍໍ ງັ ບ່ ໍທນັ ມີ ຫຼື ມກີ ບໍ ່ ໍຄອ່ ຍສະດວກເທ່ ົາໃດ. ໂຮງໝໍ ລດັ ຍງັ ມອີ ດັ ຕາກນິ ໃຫແ້ ກຄ່ ນົ ເຈບັ ເປັນຕນ້ົ ແມນ່ ໂຮງໝໍ ທະຫານ. ບນັ ຫາການດແູ ລເບ່ ງິ ແຍງຄນົ ເຈບັ ນນັ້ ວາ່ ໂຮງໝໍ ລດັ ບ່ ໍທນັ ດີ ນນັ້ ເນ່ ອື ງມາຈາກທາງໂຮງໝໍ ມພີ ະນກັ ງານ ຫຼື ພະຍາບານບ່ ໍພຽງພໍ. ສະຫຸຼບ: ຄນົ ທ່ ີຢາ້ ນຄວາມສຽ່ ງຕ່ ໍຄວາມຜິດພາດຂອງໂຮງໝໍ ລດັ ໃຫໄ້ ປໃຊໂ້ ຮງໝໍ ເອກະຊນົ ແຕຄ່ ນົ ທ່ ີຕອ້ ງການປ່ ິນປວົ ສະເພາະໂລກກໃໍ ຫໄ້ ປໃຊໂ້ ຮງໝໍ ລດັ ແລະ ທ່າອຽ່ ງຄນົ ຈະໄປໃຊບ້ ໍລິການ ໂຮງໝໍ ເອກະຊນົ ຫຼາຍກວາ່ ເພາະສະດວກກວາ່ . ¾ ຄາໍ ຊແ້ີ ຈງ ຫວົ ຂໍກ້ ານໂຕວ້ າທີ ຍດັ ຕິທ່ ີວາ່ : \"ໂຮງໝໍ ເອກະຊນົ ດກີ ວາ່ ໂຮງໝໍ ລດັ \" ເປັນພຽງຕວົ ຢາ່ ງ ໃຫແ້ ກກ່ ານໂຕວ້ າທີເທ່ ົານນັ້ ບ່ ໍໄດກ້ ຽ່ ວຂອ້ ງກບັ ໂຮງໝໍ ລດັ ຫຼື ໂຮງໝໍ ເອກະຊນົ ໃດໜ່ ຶງ. 123

ບດົ ທີ 9 ພິທີກອນ ແລະ ໂຄສກົ 1. ຄວາມໝາຍຂອງພິທີກອນ ແລະ ໂຄສກົ 1.1 ຄວາມໝາຍຂອງພິທີກອນ ພິທີກອນ ໝາຍເຖງິ ຜທູ້ ່ ີເຮັດໜາ້ ທ່ ີປະສານງານໃນກດິ ຈະກາໍ ການສະແດງ ຫຼື ການປະຊຸມ ທ່ ີມຜີ ຮູ້ ວ່ ມລາຍການ ຫຼື ຜເູ້ ວົ້າຫຼາຍກວາ່ ໜ່ ຶງຄນົ ເຮັດໜາ້ ທ່ ີທງັ ແນະນາໍ ຜຮູ້ ວ່ ມລາຍການ ແລະ ດາໍ ເນນີ ລາຍການໃຫເ້ ປັນໄປດວ້ ຍຄວາມເບກີ ບານມວ່ ນຊ່ ນື ຮຽບຮອ້ ຍຕງັ້ ແຕຕ່ ນ້ົ ຈນົ ຈບົ ລາຍການ. 1.2 ຄວາມໝາຍຂອງໂຄສກົ ໂຄສກົ ໝາຍເຖງິ ຜເູ້ ຮັດໜາ້ ທ່ ີເປັນປາກເປັນສຽງແທນຜປູ້ ະກາດໂຄສະນາ ຜປູ້ ະກາດ ໃນວິທະຍກຸ ະຈາຍສຽງ ແລະ ຜປູ້ ະກາດທາງໂທລະພາບ ໂດຍເຮັດໜາ້ ທ່ ີເວ້ົາແທນທກຸ ຝາ່ ຍ. ເຊ່ ັນ: ໂຄສກົ ລດັ ຖະບານ, ໂຄສກົ ພກັ ການເມອື ງ, ໂຄສກົ ອງົ ກອນ ຫຼື ສະຖາບນັ ຕາ່ ງໆ, ໂຄສກົ ໃນງານຕາ່ ງໆໃນວດັ , ປະກາດທາງສະຖານວີ ທິ ະຍຸ ແລະ ໂທລະພາບ. ™ ລກັ ສະນະຄາ້ ຍຄກື ນັ ລະຫວາ່ ງພິທີກອນ ແລະ ໂຄສກົ ລກັ ສະນະຄາ້ ຍຄືກນັ ລະຫວາ່ ງພິທີກອນ ແລະ ໂຄສກົ ກຄໍ ື ຕິດຕ່ ໍສ່ ືສານລະຫວາ່ ງຜຈູ້ ດັ ງານ, ຜຮູ້ ບັ ເຊນີ ແລະ ຜຟູ້ ງັ , ຜຊູ້ ມົ ແລະ ປະສານງານກບັ ທກຸ ຝາ່ ຍໃຫເ້ ກດີ ຄວາມຮຽບຮອ້ ຍ. ໃນປດັ ຈບຸ ນັ ການໃຊຄ້ າໍ ວາ່ \"ໂຄສກົ \" ມໜີ ອ້ ຍລງົ ສວ່ ນໃຫຍຈ່ ະໃຊຄ້ າໍ ວາ່ \"ພິທີກອນ\". ກລໍ ະນໃີ ຊໂ້ ຄສກົ ສະເພາະຜເູ້ ຮັດໜາ້ ທ່ ີປະກາດຂອງໜ່ວຍງານໃດໜ່ ຶງເທ່ ົານນັ້ ເຊ່ ັນ: ໂຄສກົ ລດັ ຖະບານ, ໂຄສກົ ພກັ ການເມອື ງ ຯລຯ. ສາໍ ລບັ ຜປູ້ ະກາດຂອງສະຖານວີ ິທະຍຸ ແລະ ໂທລະພາບມກັ ໃຊຄ້ າໍ ວາ່ \"ຜປູ້ ະກາດ\" ຮຽກແທນໂຄສກົ . 2. ຄນຸ ສມົ ບດັ ຂອງພິທີກອນ ແລະ ໂຄສກົ 2.1 ຄນຸ ສມົ ບດັ ຂອງພິທີກອນ ຄນຸ ລກັ ສະນະທ່ ີຈາໍ ເປັນຂອງຜທູ້ ່ ີເປັນພິທີກອນໃນພິທີການຕາ່ ງໆນນັ້ ຜທູ້ ່ ີມາຮວ່ ມພິທີຈະ ມງຸ່ ຄວາມໃນໃຈໄປທ່ ີຈດຸ ດຽວກນັ ຄື ພິທີກອນ ເພາະຕອ້ ງການຮບັ ຮວູ້ າ່ ພິທີການນນັ້ ຈະດາໍ ເນນີ ການໄປແນວໃດ. ດງ່ ັ ນນັ້ , ບກຸ ຄນົ ຜທູ້ ່ ີເປັນພິທີກອນ ຈາໍ ເປັນຕອ້ ງມຄີ ນຸ ສມົ ບດັ ພິເສດທ່ ີແຕກຕາ່ ງ ຈາກຜອູ້ ່ ືນທ່ ີບ່ ໍໄດປ້ ະຕິບດັ ໜາ້ ທ່ ີເປັນພິທີກອນ; ສະນນັ້ , ຜທູ້ ່ ີເປັນພິທີກອນຄວນມຄີ ນຸ ລກັ ສະນະ ທ່ ີດດີ ງ່ ັ ນ:ີ້ 124

ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ1) ດາ້ ນບກຸ ຄະລິກກະພາບ - ຮບູ ກາຍດໄີ ດແ້ ກສ່ ໜີ າ້ , ທາ່ ທາງ, ຊງົ ຜມົ , ການຢືນ ແລະ ການຍາ່ ງ. - ແຕງ່ ກາຍສພຸ າບຮຽບຮອ້ ຍໄດແ້ ກ່ ເສ້ືອຜ້າທ່ ີມຄີ ວາມສະອາດ ແລະ ຖກື ຕອ້ ງກບັ ກາລະເທສະ ຖາ້ ແຕງ່ ເຄ່ ອື ງແບບຕອ້ ງໃຫຄ້ ບົ ຊດຸ ແລະ ຖກື ຕອ້ ງຕາມລະບຽບ. - ກລິ ິຍາທາ່ ທີດໄີ ດແ້ ກກ່ ານຍິ້ມແຍມ້ ແຈມ່ ໃສ, ການໃຊສ້ າຍຕາ, ມື ແລະ ກະຕືລືລນ້ົ ແຕບ່ ່ ໍຕ່ ນື ເຕັ້ນຈນົ ເກນີ ໄປ. - ມຈີ ດິ ໃຈດີໄດແ້ ກ່ ຄວາມສຂຸ ມຸ , ເຍືອກເຢັນ ແລະ ຕອ້ ນຮບັ ແຂກຄນົ ຢ່າງເປັນມດິ ໃບໜາ້ ເບກີ ບານແຈມ່ ໃສລາ່ ເລີງ. - ມຄີ ວາມສນົ ໃຈ ແລະ ເອົາໃຈໃສຜ່ ຄູ້ ນົ . - ມຄີ ວາມຊງົ ຈາໍ ທ່ ີດ.ີ - ບ່ ໍເວົ້າຫຼາຍຈນົ ເກນີ ໄປ. - ສາມາດປບັ ຕວົ ຕາມສະຖານະການຕາ່ ງໆໄດຢ້ າ່ ງວອ່ ງໄວ. 2) ດາ້ ນບດົ ບາດເທິງເວທີ ບດົ ບາດທ່ ີແທຈ້ ງິ ຂອງພິທີກອນຄື ບດົ ບາດໃນຂະນະທ່ ີເຮັດໜາ້ ທ່ ີເປັນພິທີກອນເທິງເວທີ ຫຼື ຕ່ ໍໜາ້ ຜຄູ້ ນົ ; ພິທີກອນຈະມສີ ີມື ຫຼື ຫຼມົ ແຫຼວແນວໃດນນັ້ ກເໍ ບ່ ິງໄດຈ້ າກບດົ ບາດເທິງເວທີເປັນ ສາໍ ຄນັ . ເນ່ ອື ງຈາກວາ່ ພິທີກອນມບີ ດົ ບາດທ່ ີສາໍ ຄນັ ດງ່ ັ ທ່ ີກາ່ ວມາຂາ້ ງນນັ້ . ດງ່ ັ ນນັ້ , ພິທີກອນຈ່ ງຶ ຈາໍ ເປັນຕອ້ ງປບັ ປງຸ ບດົ ບາດໃຫດ້ ຂີ ນ້ຶ ຕາມລາໍ ດບັ ດງ່ ັ ນ:ີ້ + ດາ້ ນຈດິ ໃຈ: ພິທີກອນຕອ້ ງເປັນຄນົ ມຈີ ດິ ໃຈອດົ ທນົ ສງູ , ມຈີ ດິ ໃຈເຢືອກເຢັນ ບ່ ໍໃຫ້ ຄວາມສາໍ ຄນັ ທ່ ີຈະເວົ້າເຖງິ ແຕເ່ ລ່ ືອງຕນົ ເອງ ຫຼື ເລ່ ົາປະຫວດັ ຕນົ ເອງ. ນອກຈາກນນັ້ , ຕອ້ ງ ສາ້ ງຄວາມຮສູ້ ກຶ ໝນັ້ ໃຈວາ່ ເຮົາຮບັ ຮທູ້ ກຸ ຢາ່ ງ. ດງ່ ັ ນນັ້ , ການທ່ ີຄວາມຮທູ້ ່ ີແທ້ຈງິ ນນັ້ ກຈໍ ະສາ້ ງ ຄວາມໝນັ້ ໃຈໄດ້ ຍ່ ິງມກີ ານເຝິກຝນົ ແລະ ປະຕິບດັ ຢເູ່ ປັນປະຈາໍ ກຈໍ ະແກໄ້ ຂເລ່ ືອງຄວາມ ຕ່ ືນເຕັ້ນ, ຕກົ ໃຈ, ເຂນີ ອາຍໄດ.້ ຢາ່ ລືມວາ່ ຖາ້ ພິທີກອນບ່ ໍເຍອື ກເຢນັ , ສຂຸ ມຸ ຮອບຄອບອາດ ຈະເຮັດໃຫລ້ ມື ຂນັ້ ຕອນ ຫຼື ຂາ້ ມຂນັ້ ຕອນ ເຊ່ ງິ ຈະມຜີ ນົ ກະທບົ ກະເທືອນໄປຍງັ ລາຍການອ່ ືນໆ ອກີ ດວ້ ຍ. 125

+ ດາ້ ນການສະແດງອອກ: ດງ່ ັ ທ່ ີໄດກ້ າ່ ວມາແລວ້ ວາ່ ຈດິ ໃຈເປັນພື້ນຖານຂອງທກຸ ຢາ່ ງ ຫາກມຈີ ດິ ໃຈໝນັ້ ຄງົ , ມສີ ະມາທິ, ບ່ ໍຕກົ ໃຈ, ບ່ ໍຕກົ ຂະມະ ການສະແດງອອກທກຸ ຢາ່ ງກຈໍ ະຮຽບ ຮອ້ ຍໄປຕາມໆກນັ ເຊ່ ັນ: ການແຕງ່ ກາຍສພຸ າບຮຽບຮອ້ ຍ, ມໜີ າ້ ຕາທ່ ີເບກີ ບານ, ທ່າທີສະຫງາ່ , ແວວຕາເປ່ ັງປະກາຍແຈມ່ ໃສແນມເບ່ ິງຜຟູ້ ງັ ຢ່າງເປັນມດິ , ຢືນສະຫງາ່ ຜາ່ ເຜີຍ, ຮວບຮວມ ອາການບ່ ໍໃຫຕ້ ່ ນື ເຕັ້ນ ແລະ ຕກົ ໃຈຈນົ ເກນີ ໄປ, ຫຼີກລຽ່ ງລກັ ສະນະກມ້ົ ໆເງຍີ ໆ ເພ່ ືອອາ່ ນບດົ ຫຼື ບນັ ທຶກປະຈາໍ ຕວົ . 3) ດາ້ ນການເວ້ົາ ການເວ້ົາຂອງພິທີກອນຄວນເປັນໄປໃນລກັ ສະນະດງ່ ັ ນ:້ີ - ໃຊປ້ ະໂຫຍກສນັ້ ໆ ເຂ້ົາໃຈງາ່ ຍ. - ເວ້ົາໃຫຖ້ ກື ຫຼກັ ພາສາ ຫຼື ຄວາມນຍິ ມົ . - ຕອ້ ງເວ້ົາໃຫ້ໜ້ອຍທ່ ີສຸດ ຫຼີກລ່ຽງການເວົ້າຫຼາຍເກີນໄປແບບພນັ ລະນາໂວຫານ (ຄກື ານເວົ້າແບບລະອຽດຖ່ ຖີ ວ້ ນຈນົ ເກນີ ໄປ) - ເວົ້າຕາມບດົ ບ່ ໍເວົ້ານອກບດົ ຫຼື ເວ້ົາແບບລະເມເີ ພີ້ຝນັ (ຜຟູ້ ງັ ບ່ ໍສນົ ໃຈວາ່ ພິທີກອນ ຈະມຄີ ວາມຮຫູ້ ຼາຍພຽງໃດ ແຕສ່ ນົ ໃຈວາ່ ຈະດາໍ ເນນີ ການໃນຂນັ້ ຕອນຕ່ ໍໄປແນວໃດ). - ລະວງັ ຄາໍ ເວ້ົາເຫຼືອເຊ່ ັນ: ເອ,ີ ອາ້ , ເນາະ, ເຈາ້ົ ຯລຯ ຫຼາຍຄງັ້ ຈນົ ເກນີ ໄປ. - ຫຼີກລຽ່ ງຖອ້ ຍຄາໍ ທ່ ີເຮັດໃຫຜ້ ຟູ້ ງັ ຮສູ້ ກຶ ວາ່ ເປັນການສຽດສ,ີ ເຍາະເຍຍີ້ , ຂ່ມົ ເພ່ ິນຍໍໂຕ. ™ ລກັ ສະນະຂອງພິທີກອນ - ຮຈູ້ ກັ ຮວບຮວມກລິ ິຍາມາລະຍາດ ແລະ ທາ່ ທາງ. - ວາງຕວົ ໃຫເ້ ໝາະສມົ . - ຊ່ ນື ຊມົ ທກຸ ຝາ່ ຍ. - ມຄີ ວາມພິຖພີ ິຖນັ ໃນຄາໍ ເວົ້າ. - ເປັນມດິ ຕະພາບ ສາ້ ງຄວາມໄມຕຈີ ດິ . - ພໍດໃີ ນການໃຊຄ້ າໍ ເວົ້າ. - ບກຸ ຄະລິກດ.ີ - ບ່ ໍໂອອ້ ວດ. - ລະງບັ ອາລມົ . - ໃຊຄ້ າໍ ເວ້ົາທ່ ີແຫຼມຄມົ . 126

ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ+ ຂໍບ້ ກົ ພອ່ ງຂອງການອອກສຽງໂດຍທ່ວົ ໄປຂອງພິທີກອນມດີ ງ່ ັ ນ:້ີ - ສຽງນນັ້ ເບົາ ຫຼື ຄອ່ ຍເກນີ ໄປ. ວທິ ີແກໄ້ ຂຄ:ື ປບັ ທ່ ີລະບບົ ເຄ່ ອື ງສຽງ ຫຼື ເວ້ົາເພ່ ີມພະລງັ ສຽງ. - ເວ້ົາຊາ້ ຫຼື ໄວເກນີ ໄປ. - ເວົ້າອກຶ ໆອກັ ໆ ເອໆີ ອາໆ ເຮັດໃຫໜ້ າ້ ລາໍ ຄານໂດຍສະເພາະຜຍູ້ ງິ ບ່ ໍຄວນເຮັດ. - ທວ່ ງທາໍ ນອງການເວົ້ານນັ້ ນາໍ້ ສຽງທ່ ີລາບລຽບເກນີ ໄປ. - ເວ້ົາສຽງສະເໝີລະດບັ ດຽວກນັ ໝດົ ຂາດນາໍ້ ສຽງສງູ ຕາ່ ໍ ຢາ່ ງຊດັ ເຈນ. + ວທິ ີປບັ ປງຸ ນາໍ້ ສຽງໃຫດ້ ຂີ ນ້ຶ - ເວົ້າໃຫສ້ ຽງດງັ ຟງັ ຊດັ ເຈນ. - ຈງັ ຫວະການເວົ້າບ່ ໍຊາ້ ຫຼື ໄວເກນີ ໄປ. - ຢາ່ ເວ້ົາເອໆ້ີ ອາ້ ໆໆ. - ຢາ່ ເວ້ົາຄກື ບັ ອາ່ ນໜງັ ສື ຫຼື ທອ່ ງຈາໍ . - ເວ້ົາດວ້ ຍຄວາມຮສູ້ ກຶ ທ່ ີຈງິ ໃຈ 2.2 ຄນຸ ສມົ ບດັ ຂອງໂຄສກົ ໂຄສກົ ທ່ ີດຄີ ວນມຄີ ນຸ ສມົ ບດັ ຫຼາຍດາ້ ນດງ່ ັ ນ:້ີ - ມຄີ ວາມຮໃູ້ ນເລ່ ືອງທ່ ີເວົ້າ. - ມຄີ ວາມໜາ້ ເຊ່ ອື ຖ.ື - ເປັນຄນົ ໜາ້ ໄວວ້ າງໃຈ. - ເປັນຄນົ ມສີ ະເໜ່ ເປັນຕາເບ່ ງິ ຕາແຍງ. - ເປັນຄນົ ມໄີ ມຕຈີ ດິ ເປັນທ່ ີຮກັ ໄຄຂ່ ອງມວນຊນົ . - ປນັ ຄນົ ມຄີ ວາມທຽ່ ງທາໍ . ນອກຈາກມຄີ ນຸ ສມົ ບດັ ດແີ ລວ້ ໂຄສກົ ຄວນມທີ ກັ ສະໃນການສ່ ສື ານຕ່ ມື ອີກເຊ່ ັນ: ທກັ ສະ ໃນການໃຊຄ້ າໍ , ການສະແດງອອກ ແລະ ທກັ ສະໃນການເປັນນກັ ສະແດງ. ນອກຈາກນນັ້ ເນອ້ື ຫາຂອງການເວ້ົາກເໍ ປັນຄນຸ ສມົ ບດັ ອກີ ຢາ່ ງໜ່ ຶງທ່ ີໂຄສກົ ຄວນເອົາໃຈໃສເ່ ປັນພິເສດດງ່ ັ ນ:ີ້ + ການກາໍ ນດົ ເນອື້ ຫາ ແລະ ຖອ້ ຍຄາໍ ວາ່ ເຮົາຈະເວົ້າກບັ ໃຜ, ເພ່ ືອຫຍງັ , ເວລາທ່ ີມີ ຫຼາຍໜອ້ ຍພຽງໃດ. 127

+ ການຮຽບຮຽງເນອ້ື ຄວາມຕອ້ ງເປັນລະບບົ ເກາະກາ່ ຍກນັ , ຈດັ ຮຽງເນອ້ື ໃນທ່ ີຈະເວ້ົາ ໃຫເ້ ປັນໄປຕາມແຕລ່ ະຂນັ້ ຕອນຕງັ້ ແຕເ່ ລ່ ມີ ຕນົ້ ຈນົ ຈບົ . + ການສາ້ ງຄວາມໜາ້ ເຊ່ ອື ຖເື ຊ່ ັນ: ຄວນມຫີ ຼກັ ຖານ, ສະຖຕິ ,ິ ທິດສະດີ ແລະ ມຜີ ຊູ້ ງົ ຄນຸ ວດຸ ທິຕ່ ມື ອກີ . 3. ໜາ້ ທ່ ີຂອງພິທີກອນ ແລະ ໂຄສກົ 3.1 ໜາ້ ທ່ ີຂອງພິທີກອນ ໃນການປະຕິບດັ ງານໃນແຕລ່ ະຄງັ້ ຜທູ້ ່ ີເປັນພິທີກອນມຄີ ວາມຈາໍ ເປັນຕອ້ ງໄດກ້ ຽມພອ້ ມ ທກຸ ຂນັ້ ຕອນ ເພ່ ືອເຮັດໃຫງ້ ານທ່ ີຕນົ ເອງຮບັ ຜິດຊອບນນັ້ ມປີ ະສດິ ທິຜນົ ສງູ ຜທູ້ ່ ີເປັນພິທີກອນ ແລະ ໂຄສກົ ຄວນເຂ້ົາໃຈໜາ້ ທ່ ີຂອງຕນົ ເອງຢາ່ ງເລິກເຊ່ ງິ ໃນແຕລ່ ະຂນັ້ ຕອນດງ່ ັ ລມຸ່ ນ:້ີ 1) ຂນັ້ ກະກຽມ - ປະສານງານຫາຂມໍ້ ນູ ກຽ່ ວກບັ ລາຍການ, ຜເູ້ ຂ້ົາຮວ່ ມລາຍການ, ລາໍ ດບັ ຂນັ້ ຕອນຂອງ ລາຍການໃຫຊ້ ດັ ເຈນ, ສຶກສາລາຍການຢ່າງລະອຽດ ເພ່ ືອຮບັ ຮຈູ້ ດຸ ປະສງົ ທ່ ີໜາ້ ສນົ ໃຈ ຫຼື ອາດ ຈະເປັນບນັ ຫາ ຯລຯ. - ທາໍ ຄວາມລຶ້ງເຄີຍກບັ ຜສູ້ ະແດງ, ຜຮູ້ ວ່ ມລາຍການ ຫຼື ບກຸ ຄນົ ທ່ ີກຽ່ ວຂອ້ ງກອ່ ນເຖງິ ເວລາດາໍ ເນນີ ລາຍການ. - ຖາ້ ລາຍການມຂີ ນັ້ ຕອນ ຫຼື ເຕັກນກິ ພິເສດຕອ້ ງສກຶ ສາຂມໍ້ ນູ ໃຫຊ້ ດັ ເຈນຕ່ ມື ອກີ . 3.2 ການດາໍ ເນນີ ລາຍການ - ທກັ ທາຍຜຟູ້ ງັ , ຜຊູ້ ມົ ເພ່ ືອສາ້ ງຄວາມລ້ຶງເຄຍີ . - ແນະນາໍ ຜ້ເູ ຂົ້າຮວ່ ມລາຍການ, ໃຫກ້ ຽດຜເູ້ ຂົ້າຮວ່ ມລາຍການ ນອກຈາກແນະນາໍ ຊ່ ື, ຕາໍ ແໜງ່ ແລະ ການສຶກສາແລວ້ ຄວນແນະນາໍ ຄນຸ ສມົ ບດັ ພິເສດ ຫຼື ກຽດຕິຄນຸ ພິເສດໃຫຜ້ ູ້ ຟງັ , ຜຊູ້ ມົ ຮບັ ຊາບອກີ ດວ້ ຍ. - ລະຫວາ່ ງດາໍ ເນນີ ລາຍການອາດຈະມກີ ານເວ້ົາກະຕນຸ້ ໃຫ້ເກດີ ຄວາມກະຕືລືລນ້ົ ໃນ ການຟງັ , ການຮບັ ຊມົ ອີກດວ້ ຍ ແລະ ພອ້ ມດຽວກນັ ນນັ້ ຕອ້ ງຄອຍປະສານງານກຽມຄວາມ ພອ້ ມຂອງລາຍການຕ່ ໍໆໄປ. - ຄວບຄມຸ ຮກັ ສາເວລາໃນການດາໍ ເນນີ ລາຍການ. - ເມ່ອື ຈບົ ລາຍການຈະຕອ້ ງກາ່ ວຂອບໃຈບນັ ດາຜເູ້ ຂົ້າຮວ່ ມລາຍການ, ຜອູ້ ປຸ ະກາລະ ຄນຸ , ຜຟູ້ ງັ ແລະ ຜຊູ້ ມົ ຫຼື ຖາ້ ມປີ ະທານກອໍ າດຈະເຊນີ ປະທານເປັນຜກູ້ າ່ ວກໄໍ ດ.້ 128

ສ່ ິງທ່ ີຄວນເອົາໃຈໃສ:່ ໃນເວລາເຮັດໜາ້ ທ່ ີເປັນຜສູ້ າໍ ພາດໃນແຕລ່ ະຄງັ້ ນນັ້ ຜທູ້ ່ ີເປັນພິທີ ກອນຄວນປະຕບິ ດັ ດງ່ ັ ນ:ີ້ - ກາ່ ວຕອ້ ນຮບັ : ຕອ້ ງຮຽກຊ່ ,ື ນາມສະກນຸ , ຕາໍ ແໜງ່ ໃຫຖ້ ກື ຕອ້ ງຊດັ ເຈນ. - ຖາມໃຫກ້ ງົ ປະເດັນ. - ເປັນຜຟູ້ ງັ ທ່ ີດີ ຢາ່ ຍາດເວົ້າ ຫຼື ຊກັ ຖາມຢໃູ່ ນປະເດັນ. - ຮກັ ສາອາລມົ ໃຫຍ້ ິມ້ ແຍມ້ ແຈມ່ ໃສ, ບ່ ໍສະແດງທ່າທີເບ່ ອື ໜາ່ ຍ, ຕອ້ ງສະແດງຄວາມ ສນົ ໃຈໃນເລ່ ອື ງລາວຂອງຜໃູ້ ຫສ້ າໍ ພາດຢາ່ ງຈງິ ໃຈ. - ໃຊພ້ າສາສພຸ າບເໝາະແກສ່ ະຖານະພາບຂອງຜໃູ້ ຫສ້ າໍ ພາດ. - ສາ້ ງບນັ ຍາກາດໃຫເ້ ປັນກນັ ເອງບ່ ໍເຄ່ ັງຕງຶ . - ເປັນຄນົ ຊາ່ ງສງັ ເກດ ແລະ ຕອ້ ງມໄີ ຫວພິບໃນການແກໄ້ ຂບນັ ຫາສະເພາະໜາ້ ທ່ ີ ອາດຈະເກດີ ຂນ້ຶ . - ກາ່ ວຂອບໃຈຜໃູ້ ຫສ້ າໍ ພາດ. ™ ການສາ້ ງຄວາມເຊ່ ອື ໝນັ້ ໃນການເປັນພິທີກອນ - ມກີ ານກະກຽມທ່ ີດ.ີ - ຄດິ ສະເໝີວາ່ ເຮົາຈະເຮັດໜາ້ ທ່ ີໃຫດ້ ທີ ່ ີສດຸ . - ສາ້ ງຄວາມລ້ຶງເຄຍີ ກບັ ເວທີ ເພ່ ືອເສມີ ສາ້ ງຄວາມໝນັ້ ໃຈ. - ຫາຍໃຈຍາວໆ ເລກິ ໆ ຈກັ 3-4 ຄງັ້ ແລະ ດ່ ມື ນາໍ້ ພຽງເລັກນອ້ ຍ. - ມກີ ານກຽມຕວົ ດາ້ ນບກຸ ຄະລິກກະພາບທ່ ີດ.ີ ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ຮບູ ແບບຂອງພິທີກອນ 1. ພິທີກອນໃນການ 2. ພິທີກອນໃນ 3. ພິທີກອນໃນການ 4. ພິທີກອນໃນກດິ ຈະກາໍ ບນັ ຍາຍ ຫຼື ຖາ່ ຍທອດ ການກາ່ ວຂອບໃຈ ແນະນາໍ ບກຸ ຄນົ ຫຼື ການສະແດງຕາ່ ງໆ 129

ຂະບວນການເຮັດວຽກຂອງພິທີກອນ ກອ່ ນຂນ້ຶ ເວທີ ເມ່ອື ເລ່ ີມງານ ລະຫວາ່ ງດາໍ ເນນີ ລາຍການ ເມ່ອື ສ້ນີ ສດຸ ງານ - ເປັນເຈາົ້ ຂອງເວທີ. - ເປັນເຈາົ້ ຂອງເວທີ. - ວເິ ຄາະບນັ ຍາກາດ. - ກາ່ ວຂອບໃຈ. - ເຮັດໜ້າທ່ ີ ກາໍ ກບັ - ທກັ ທາຍທ່ ີປະຊຸມ. - ປະສານງານລວ່ ງໜາ້ . - ກາ່ ວອາໍ ລາ. - ກາ່ ວຕອ້ ນຮບັ . - ຄວບຄມຸ ເວລາສະເໝີ. ລາຍການ. - ກາ່ ວເຊື້ອເຊນີ . - ເປັນຜ້ເູ ວົ້າຄນົ ທາໍ ອດິ ແລະ ຄນົ ສດຸ ທາ້ ຍ. ™ ທກັ ສະການໃຊພ້ າສາຂອງພິທີກອນ ນອກຈາກຈະສາ້ ງຄວາມເຊ່ ືອໝນັ້ ໃຫກ້ ບັ ຕນົ ເອງແລວ້ ການໃຊພ້ າສາກເໍ ປັນສ່ ິງສາໍ ຄນັ ແລະ ຈາໍ ເປັນຫຼາຍສາໍ ລບັ ພິທີກອນ; ພິທີກອນບາງຄນົ ບ່ ໍໄດລ້ ະມດັ ລະວງັ ໃນການໃຊພ້ າສາເຮັດ ໃຫເ້ ວ້ົາຜິດ, ຂຽນຜິດເຊ່ ັນ: ການກາໍ ນດົ ການຂຽນຄາໍ ກາ່ ວລາຍງານ ເຊ່ ງິ ເປັນເຫດໃຫຜ້ ຟູ້ ງັ ຫຼື ຜພູ້ ບົ ເຫັນເສ່ ອື ມສດັ ທາ. ລະດບັ ຂອງພາສາ ລະດບັ ທີ 1 ລະດບັ ທີ 2 ລະດບັ ທີ 3 ລະດບັ ທີ 4 ພາສາລະດບັ ພາສາລະດບັ ທາງ ກນັ ເອງ ເຊ່ ງິ ພາສາລະດບັ ສນົ ທະນາ ພາສາລະດບັ ເຄ່ ິງທາງ ກ າ ນ ໃ ຊ້ ໃ ນ ກ າ ນ ຄວນໃຊ້ໃນ ບນັ ຍາຍ, ອະພິປາຍ ວງົ ສນົ ທະນາ ໃຊ້ໃນການສ ົນທະນາ ການ ໃຊໃ້ ນການປະຊຸມ ຫຼື ການສະເໜີຂາ່ ວ ກບັ ຜູ້ໃກຊ້ ິດ ສານຕ່ ໍສາທາລະນະ ທ່ ີສດຸ ເທ່ ົານນັ້ . ຂ ອ ງ ບຸກ ຄ ົນ ກຸ່ມ ນ້ອ ຍ ກມຸ່ , ອະພິປາຍພາຍໃນ ຊນົ ຢ່າງເປັນທາງ ເຊ່ ັນ: ການປຶກສາຫາລື, ກຸ່ມ, ການບນັ ຍາຍໃນ ການ. ການຂຽນຈດົ ໝາຍຂາ່ ວ ຫອ້ ງຮຽນ, ການສະແດງ ແລະ ບດົ ສນົ ທະນາທາງ ຄວາມຄິດເຫັ ນທາງດາ້ ນ ສ່ ມື ວນຊນົ . ວຊິ າການ. 130

ລະດບັ ຂອງພາສາທ່ ີກາ່ ວມາຂາ້ ງເທິງນ້ີ ພິທີກອນຈາໍ ເປັນຕອ້ ງໄດສ້ ກຶ ສາໃຫລ້ ະອຽດເສຍ ກອ່ ນວາ່ ໃນງານນນັ້ ໆເປັນງານລະດບັ ໃດ ຄວນໃຊພ້ າສາລະດບັ ໃດ, ງານສງັ ສນັ ໃນໝພູ່ ວກ ກນັ ເອງ ຄວນໃຊພ້ າສາລະດບັ ທີ 1 ແລະ ບ່ ໍຄວນໃຊພ້ າສາລະດບັ ນໃີ້ ນງານຊາປະນະກດິ ສບົ ຫຼື ພິທີການທ່ ວົ ໆໄປ ໃນງານພິທີການຂອງທາງລດັ ຖະການມກັ ຈະໃຊລ້ ະດບັ ທີ 4 ຂ້ຶນໄປ ຕາມຕວົ ຢາ່ ງການເລອື ກໃຊລ້ ະດບັ ຂອງພາສາໃຫເ້ ໝາະສມົ ດງ່ ັ ນ:້ີ ລະດບັ ທີ 1-3 ລະດບັ ທີ 4 ງານແຕງ່ ດອງ ງານມງຸ ຄນຸ ສມົ ລດົ ເຖງິ ເວລາແລວ້ ບດັ ນີ້ ໄດເ້ ວລາອນັ ເປັນມງຸ ຄນຸ ແລວ້ ປະທານມາເຖງິ ແລວ້ ປະທານໃນພິທີໄດເ້ ດນີ ທາງມາເຖງິ ບໍລິເວນງານແລວ້ ໄທເໜືອ ປະຊາຊນົ ທ່ ີອາໄສຢທູ່ າງພາກເໜືອ ປະຊາຊນົ ທ່ ີອາໄສຢທູ່ າງພາກໃຕ້ ໄທໃຕ້ ລາຍໄດບ້ ່ ໍພຽງພໍກບັ ລາຍຈາ່ ຍ ຊກັ ໜາ້ ບ່ ໍເຖງິ ຫຼງັ ພະສງົ ພະສງົ ອງົ ຄະເຈາ້ົ ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ເຜົາສບົ ຊາປະນາກດິ ສບົ ຊວ່ ຍເຫຼືອພ່ ໍແມປ່ ະຊາຊນົ ທ່ ີຖກື ນາໍ້ ຖວ້ ມ ຊວ່ ຍເຫຼືອພ່ ໍແມປ່ ະຊາຊນົ ທ່ ີປະສບົ ອທຸ ກົ ກະໄພ ກນິ ເຂ້ົາ ຯລຯ ຮບັ ປະທານອາຫານ ຯລຯ ພິທີກອນຄວນໃຊຄ້ າໍ ໃຫສ້ ພຸ າບນມຸ່ ນວນ ໂດຍສກຶ ສາ ແລະ ສງັ ເກດຕະຫຼອດເວລາວາ່ ຄາໍ ນຄີ້ ວນໃຊໃ້ ນລະດບັ ໃດເຊ່ ັນ: ຜຮູ້ ວ່ ມສາໍ ມະນາທງັ 50 ຄນົ ປຽ່ ນເປັນ ຜຮູ້ ວ່ ມສາໍ ມະນາທງັ 50 ທາ່ ນ ໃຜຈະໄປບງັ ຄບັ ຄນົ ທ່ ີສງ່ ັ ຈອງລດົ ໄວ້ ປຽ່ ນເປັນ ທາ່ ນໃດຈະໄປບງັ ຄບັ ຄນົ ຜນູ້ ີ້ ປ່ຽນເປັນ ຜທູ້ ່ ີສ່ງັ ຈອງລດົ ໄວ້ ຂໍໂທດທາ່ ນຜຊູ້ ມົ ປຽ່ ນເປັນ ບກຸ ຄນົ ຜນູ້ ້ີ ມຂີ ດໍ້ ຫີ ຼາຍຢາ່ ງ ມຂີ າ່ ວດຈີ ະບອກ ປ່ຽນເປັນ ຂອໍ ະໄພທາ່ ນຜຊູ້ ມົ ຂໍເຊນີ ມາເວົ້າ ປຽ່ ນເປັນ ມຂີ ໍດ້ ຫີ ຼາຍປະການ ຜໃູ້ ດຢາກອະທິບາຍ ປ່ຽນເປັນ ມຂີ າ່ ວດຈີ ະແຈງ້ ໃຫຮ້ ູ້ ປຽ່ ນເປັນ ຂເໍ ຊນີ ມາກາ່ ວ ປ່ຽນເປັນ ຜໃູ້ ດປະສງົ ຈະອະທິບາຍ ຯລຯ 131

) ການໃຊປ້ ະໂຫຍກ ສ່ ງິ ທ່ ີຄວນລະມດັ ລະວງັ ອກີ ຢາ່ ງໜ່ ຶງນນັ້ ກຄໍ ື ການໃຊປ້ ະໂຫຍກໃຫຖ້ ກື ຕອ້ ງຕາມວດັ ທະນະທາໍ ທາງພາສາ ເຊ່ ງິ ຈະເຮັດໃຫຜ້ ຟູ້ ງັ ເກດີ ຄວາມສດັ ທາ ແລະ ເປັນການຮກັ ສາວດັ ທະນະທາໍ ຂອງ ລາວອກີ ດວ້ ຍເຊ່ ງິ ມຕີ ວົ ຢາ່ ງດງ່ ັ ລມຸ່ ນ:ີ້ \"ລາຍການສາໍ ລບັ ວນັ ນ້ີ ກໝໍ ດົ ລາຍການລງົ ແຕພ່ ຽງເທ່ ົານ\"ີ້ \"ເວລາສາໍ ລບັ ລາຍການນ້ີ ກໝໍ ດົ ເວລາລງົ ແຕພ່ ຽງເທ່ ົານ\"້ີ ທງັ ສອງຢາ່ ງທ່ ີກາ່ ວມານຄີ້ ວນ ໃຊວ້ າ່ \"ລາຍການໃນວນັ ນກີ້ ໝໍ ດົ ເວລາລງົ ແຕພ່ ຽງເທ່ ົານ\"ີ້ \"ພິທີການໃນວນັ ນີ້ ທ່ານຫວົ ໜາ້ ພະແນກສຶກສາທິການ ແລະ ກລິ າແຂວງມາເປັນປະທານ ເອງ\" ຄວນໃຊວ້ າ່ \"ທາ່ ນຫວົ ໜາ້ ພະແນກສກຶ ສາທິການ ແລະ ກລິ າແຂວງມາເປັນປະທານໃນ ພິທີໃນວນັ ນ\"້ີ \"ມທີ ຶນໃຫນ້ ກັ ຮຽນຕາມໂຮງຮຽນຕາ່ ງໆທ່ ີຍາກຈນົ \" ຄວນໃຊວ້ າ່ \"ມທີ ຶນໃຫນ້ ກັ ຮຽນທ່ ີຍາກຈນົ ຕາມໂຮງຮຽນຕາ່ ງໆ\" \"ຝນົ ຕກົ ໜກັ ຈນົ ທາງໜ້າແນມເບ່ ງິ ບ່ ໍເຫັນ\" ຄວນໃຊວ້ າ່ \"ຝນົ ຕກົ ໜກັ ຈນົ ບ່ ໍສາມາດແນມ ເຫັນທາງໜາ້ ໄດ\"້ \"ທ່ານວິທະຍາກອນຂອງເຮົາຖກື ເຊນີ ໄປບນັ ລະຍາຍມາແລວ້ ທ່ວົ ປະເທດ\" ຄວນໃຊວ້ າ່ \"ທາ່ ນວທິ ະຍາກອນຂອງເຮົາໄດຮ້ ບັ ເຊນີ ໄປບນັ ຍາຍມາແລວ້ ທ່ວົ ປະເທດ\" ນອກຈາກປະໂຫຍກຕາ່ ງໆທ່ ີໄດກ້ າ່ ວມາຂາ້ ງເທິງນແ້ີ ລວ້ ຍງັ ມຫີ ຼາຍໆປະໂຫຍກທ່ ີພິທີ ກອນຄວນຈະສກຶ ສາຕ່ ມື ອກີ . ™ ບນັ ຫາ ແລະ ແນວທາງໃນການແກໄ້ ຂໃນການເປັນພິທີກອນ 1) ບ່ ໍສາມາດສາ້ ງບນັ ຍາກາດໃຫມ້ ວ່ ນຊ່ ນື ຕ່ ນື ເຕັ້ນໄດ.້ ການແກໄ້ ຂ: ຄວນປບັ ປງຸ ຕວົ ເອງໃຫມ້ ຄີ ວາມກະຕລື ືລນົ້ ແລະ ມຊີ ວີ ດິ ຊວີ າ. 2) ຂາດພະລງັ ບ່ ໍເປັນທ່ ີໜາ້ ສນົ ໃຈຂອງຜເູ້ ຂ້ົາຮວ່ ມສາໍ ມະນາ. ການແກໄ້ ຂ: ຕອ້ ງມແີ ຮງຈງູ ໃຈ ບ່ ໍວາ່ ຈະເປັນການເລ່ ີມງານ ການເປີດເພງສາ້ ງອາລມົ . 3) ຮຽງລາໍ ດບັ ຂນັ້ ຕອນບ່ ໍໄດ້ ກຽ້ ວໄປວຽນມາເຮັດໃຫກ້ ານຈດັ ອບົ ຮມົ ຫຼມົ ແຫຼວ. ການແກໄ້ ຂ: ໃຫຄ້ າໍ ນງຶ ເຖງິ ການຈດັ ລາໍ ດບັ ຂນັ້ ຕອນສະເໝີໃຫໜ້ າ້ ຄນົ້ ຫາ, ໜາ້ ສນົ ໃຈ ແລະ ໜາ້ ຕດິ ຕາມແຕຕ່ ນົ້ ຈນົ ຈບົ . 132

ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ4) ຍດື ເຍອື້ ຍາວນານບ່ ໍສາມາດຄວບຄມຸ ເວລາໄດ້ ເຮັດໃຫເ້ ປັນຕາເບ່ ອື . ການແກໄ້ ຂ: ບ່ ໍໃຊຄ້ າໍ ເວ້ົາທ່ ີຂາດພະລງັ ຟງັ ແລວ້ ເຫງາົ ນອນ. 5) ສະດດຸ ຂາດຄວາມຕ່ ໍເນ່ ອື ງ ບ່ ໍລຽ່ ນໄຫຼເທ່ ົາທ່ ີຄວນ. ການແກໄ້ ຂ: ຄວນເວ້ົາໃຫເ້ ຂ້ົາໃຈງາ່ ຍ, ໄດເ້ ນອ້ື ໃນ, ມວ່ ນຊ່ ນື , ປກຸ ໃຈ, ໃຊເ້ ວລາ ໃຫເ້ ປັນປະໂຫຍດຢສູ່ ະເໝີ. 6) ຂາດໄຫວພິບທ່ ີວອ່ ງໄວ ແກໄ້ ຂບນັ ຫາສະເພາະໜາ້ ບ່ ໍໄດ.້ ການແກໄ້ ຂ: ໃຫຊ້ ອກຫາຄາໍ ເວ້ົາທ່ ີແຫຼມຄມົ ນາໍ ມາໃຊໃ້ ຫຖ້ ກື ຄນົ ແລະ ຖກື ກບັ ງານ. 3.2 ໜາ້ ທ່ ີຂອງໂຄສກົ - ປະສານງານການຈດັ ງານຕະຫຼອດຂະບວນການ. - ຈດັ ການກາໍ ນດົ ການຮວ່ ມກນັ ກບັ ເຈາົ້ ພາບຂອງງານ ແລະ ປະສານພິທີກອນ. - ປະສານງານຂມໍ້ ນູ ກບັ ພິທີກອນຕະຫຼອດເວລາການຈດັ ງານ. - ອາໍ ນວຍຄວາມສະດວກໃນການດາໍ ເນນີ ງານ. - ຕດັ ສນິ ໃຈແກໄ້ ຂບນັ ຫາແບບເຊ່ ອື ມໂຍງໃນການຈດັ ງານເພ່ ືອໃຫງ້ ານສາໍ ເລັດ. ເນ່ ອື ງວາ່ ໂຄສກົ ມຫີ ຼາຍແບບຕາມທ່ ີໄດສ້ ະເໜີໄວໃ້ ນຄວາມໝາຍຂອງໂຄສກົ . ຕ່ ໍໄປນຈີ້ ະ ໄດນ້ າໍ ສະເໜີໜາ້ ທ່ ີຂອງໂຄສກົ ຂອງອງົ ກອນ ເຊ່ ງິ ໜາ້ ທ່ ີທ່ ີເປັນພື້ນຖານຂອງໂຄສກົ ໃນອງົ ກອນ ກຄໍ ື ການປກົ ປອ້ ງພາບພດົ ຂອງອງົ ກອນ ແລະ ສາ້ ງຊ່ ສື ຽງໃຫກ້ ບັ ອງົ ກອນ. 1) ໜາ້ ທ່ ີໃນການປກົ ປ້ອງພາບພດົ ຂອງອງົ ກອນປະກອບມຫີ ຼາຍຢາ່ ງດງ່ ັ ນ:ີ້ - ວເິ ຄາະປະເດັນທ່ ີເປັນກະແສ. - ກຽມຄວາມພອ້ ມທ່ ີຈະໃຫຂ້ ມໍ້ ນູ . - ຂານຮບັ ຄວາມຢາກຮຢູ້ າກເຫັນຂອງສາທາລະນະຊນົ . - ໃຫຂ້ ໍມ້ ນູ ດວ້ ຍຄວາມໜາ້ ເຊ່ ອື ຖ.ື - ຄວບຄມຸ ອາລມົ ໃນການໃຫຂ້ າ່ ວ ແລະ ຕອບຂໍຊ້ ກັ ຖາມ. - ກຽມຕວົ ໃຫພ້ ອ້ ມທ່ ີຈະເວົ້າໃນສ່ ງິ ທ່ ີສາທາລະນະຊນົ ກາໍ ລງັ ໃຫຄ້ ວາມສນົ ໃຈ. - ກະຕວງຄກັ ແນໃ່ ນການເວ້ົາ ໂດຍບ່ ໍໃຫສ້ ນັ້ ຫຼື ຍາວເກນີ ໄປ ແລະ ບ່ ໍສາ້ ງຄວາມສບັ ສນົ . - ແກໄ້ ຂຂາ່ ວລ.ື - ຮກັ ສາສນັ ຍາກບັ ສ່ ມື ວນຊນົ . - ເຂ້ົາໃຈອາລມົ ຂອງສາທາລະນະຊນົ . - ເຂ້ົາໃຈການເຮັດວຽກຂອງສ່ .ື 133

) ການໃຫສ້ າໍ ພາດ - ການໃຫສ້ າໍ ພາດອາດຈະມຫີ ຼາຍກວາ່ 1 ຄງັ້ . - ການໃຫຂ້ ມໍ້ ນູ ຂາ່ ວສານແກສ່ ່ ບື ່ ໍໜອ້ ຍ ຫຼື ຫຼາຍເກນີ ໄປ. - ສ່ ຕື ອ້ ງການຂາ່ ວ. - ສ່ ຕື ອ້ ງການຄວາມວອ່ ງໄວ. - ບາງທີກຈໍ າໍ ເປັນຕອ້ ງໃຫສ້ າໍ ພາດທາງໂທລະພາບ. - ໄຈແ້ ຍກລະຫວາ່ ງຄວາມເປັນຈງິ ແລະ ຄວາມຄດິ ເຫັນ. - ຖາ້ ຫາກມີ \"ຂໍຂ້ ຽນກຽ່ ວກບັ ຄວາມຈງິ ດາ້ ນກດົ ເກນ, ສນັ ຍານ, ສະຖຕິ ິ\" ປະກອບ ການເວົ້າຕ່ ມື ອກີ ກຍໍ ່ ງິ ເປັນການດ.ີ - ຖາ້ ຫາກເລືອກສະຖານທ່ ີໄດ້ ຕອ້ ງໃຫສ້ າໍ ພາດໃນສະຖານທ່ ີທ່ ີເຮົາຮສູ້ ຶກສະບາຍໃຈ ແລະ ໝນັ້ ໃຈ. - ສະແດງຄວາມໝນັ້ ໃຈໃນການໃຫສ້ າໍ ພາດ. 2) ໜາ້ ທ່ ີໃນການສາ້ ງຊ່ ສື ຽງໃຫກ້ ບັ ອງົ ກອນ ການໃຫສ້ າໍ ພາດສດົ ທາງວທິ ະຍຸ ແລະ ທາງໂທລະພາບຈະເຮັດໃຫບ້ ່ ໍມກີ ານບດິ ເບອື ນຂໍມ້ ນູ . - ສ່ ສື ່ ງິ ພິມຈະມກີ ານ \"ຕດັ \", \"ຕ່ ມື \" ແລະ \"ຕຄີ ວາມ\" ຂມໍ້ ນູ ສະເໝີ. - ຄວນຈະມກີ ານບນັ ທຶກຂຄໍ້ ວາມທ່ ີໃຫສ້ າໍ ພາດເກບັ ໄວເ້ ປັນຫຼກັ ຖານ. - ຄນົ ທ່ ີເວົ້າຄວາມຈງິ ແມນ່ ຂໍມ້ ນູ ບ່ ໍຈາໍ ເປັນຕອ້ ງຂຄໍ າໍ ຖາມລວ່ ງໜາ້ . - ເຂົ້າໃຈການສາໍ ພາດໃຫເ້ ລິກເຊ່ ງິ . - ການສາໍ ພາດຂອງສ່ ເື ກດີ ຂນຶ້ ໄດທ້ ກຸ ສະຖານທ່ ີ ທງັ ທ່ ີມກີ ານນດັ ໝາຍ ແລະ ບ່ ໍໄດນ້ ດັ ໝາຍ. - ສ່ ືມກັ ຄນົ ທ່ ີຢດຸ ຢູ່ກບັ ທ່ ີຫຼາຍກວາ່ ຄນົ ທ່ ີຍາ່ ງໄປເວົ້າໄປ ແລວ້ ຍາ່ ງໜີໄປໂດຍທ່ ີການ ສາໍ ພາດຍງັ ບ່ ໍທນັ ຈບົ . - ການເຮັດໃຫສ້ ່ ືຫຼມົ ແຫຼວໃນການຂໍສາໍ ພາດມກັ ຈະມຜີ ນົ ຕ່ ໍການເຮັດວຽກປະຊາສາໍ ພນັ ໃນວນັ ຂາ້ ງໜາ້ . ນອກຈາກໂຄສກົ ແລວ້ ສ່ ືຍງັ ມຄີ ວາມຕອ້ ງການທ່ ີຈະສາໍ ພາດຜບູ້ ໍລິຫານທ່ ີມອີ າໍ ນາດໃນ ການຕດັ ສນິ ໃຈອກີ ດວ້ ຍ. 134

ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ+ ບກຸ ຄນົ ທ່ ີສ່ ືຕອ້ ງການສາໍ ພາດ: ສ່ ືຕອ້ ງການໝາຍເລກ 1 ຂອງອງົ ກອນ. ດງ່ ັ ນນັ້ , ຜູ້ ບໍລຫິ ານຂອງອງົ ກອນຈະຕອ້ ງປະຕບິ ດັ ດງ່ ັ ນ:ີ້ - ມຄີ ວາມຮກູ້ ຽ່ ວກບັ ເລ່ ືອງທ່ ີຢໃູ່ ນກະແສເປັນຢາ່ ງດ.ີ - ມຄີ ວາມສາມາດໃນການຕອບຄາໍ ຖາມທກຸ ຮບູ ແບບ. - ມຄີ ວາມພອ້ ມທ່ ີຈະໃຫສ້ າໍ ພາດ. - ມຄີ ວາມຮສູ້ ກຶ ທ່ ີດກີ ບັ ສ່ .ື + ໃຜຄວນໃຫສ້ າໍ ພາດ - ຄນົ ທ່ ີມຕີ າໍ ແໜງ່ ແລະ ອາໍ ນາດໃນການຕດັ ສນິ ໃຈກຽ່ ວກບັ ເລ່ ອື ງນນັ້ . - ຜຊູ້ ງົ ຄນຸ ວດຸ ທິກຽ່ ວກບັ ເລ່ ອື ງນນັ້ . - ຜທູ້ ່ ີຮວູ້ າ່ ຈະຕອ້ ງເວົ້າແນວໃດແດໃ່ ນປະເດັນທ່ ີຕອ້ ງໃຫສ້ າໍ ພາດ. - ຄນົ ທ່ ີເປັນຕວົ ແທນທ່ ີດຂີ ອງອງົ ກອນ ບ່ ໍທາໍ ລາຍພາບພດົ ຂອງອງົ ກອນ. - ຄນົ ທ່ ີໃຫສ້ າໍ ພາດຈະຕອ້ ງໄດຮ້ ບັ ການເຝິກຝນົ ການຈດັ ການກບັ ຄາໍ ຖາມທ່ ີທາ້ ທາຍຂອງສ່ .ື - ໃຊໂ້ ຄສກົ ໃນການຖະແຫຼງ ແລະ ການໃຫຂ້ າ່ ວດກີ ວາ່ ໃຊໂ້ ຄສກົ ໃນການໃຫສ້ າໍ ພາດ. - ໃຊຜ້ ຈູ້ ດັ ການດາ້ ນປະຊາສາໍ ພນັ ເປັນຄນົ ສດຸ ທາ້ ຍ ແລະ ຜຈູ້ ດັ ການປະຊາສາໍ ພນັ ຕອ້ ງ ມຄີ ນຸ ສມົ ບດັ ດງ່ ັ ທ່ ີກາ່ ວມາແລວ້ ຢາ່ ງຄບົ ຖວ້ ນ. - ຄນົ ທ່ ີຈະໃຫສ້ າໍ ພາດຈະຕອ້ ງພິຈາລະນາຕວົ ເອງວາ່ ເມ່ອື ປາກດົ ໃນສ່ ືແລວ້ ເປັນຕາເບ່ ິງ ຫຼືບ່ ໍ ຫຼາຍໜອ້ ຍພຽງໃດ. ນອກຈາກທ່ ີກາ່ ວມາແລວ້ ນນັ້ ໃນກລໍ ະນທີ ່ ີຕອ້ ງໄດເ້ ປັນຜປູ້ ະກາດທາງສະຖານວີ ທິ ະຍຸ ແລະ ໂທລະພາບໂຄສກົ ທ່ ີດຕີ ອ້ ງມກີ ານກຽມຄວາມພອ້ ມຫຼາຍດາ້ ນດງ່ ັ ນ:້ີ - ກຽມສກຶ ສາຂຄໍ້ ວາມທ່ ີຕອ້ ງປະກາດ ເຝິກຊອ້ ມການອາ່ ນໃຫຖ້ ກື ຕອ້ ງຕາມອກັ ຂະຫຼະວິທີ. - ຕອ້ ງສກຶ ສາຄນຸ ນະພາບຂອງໄມໂຄຣໂຟນ, ຄວາມໄວໃນການຮບັ ສຽງບ່ ໍຄວນໃຫສ້ ຽງ ອ່ ືນໆແຊກເຂ້ົາໄປເຊ່ ັນ: ສຽງການເປີດເຈຍ້ , ການເຄ່ ືອນທ່ ີຂອງວດັ ຖຕຸ າ່ ງໆ, ສຽງ ຫາຍໃຈ ຯລຯ. - ອາ່ ນໃຫຄ້ ກື ບັ ກາໍ ລງັ ສນົ ທະນາກບັ ຜຟູ້ ງັ , ມກີ ານເນນັ້ ສຽງເປັນຈງັ ຫວະ ແລະ ຄວນມີ 135

ນາໍ້ ສຽງແຈມ່ ແຈງ້ ຊວນຟງັ . - ຕອ້ ງປບັ ລະດບັ ສຽງ ແລະ ຄວາມໄວຂອງສຽງໃຫເ້ ໝາະກບັ ເລ່ ືອງ. - ແກໄ້ ຂບນັ ຫາສະເພາະໜາ້ ທນັ ທີເຊ່ ັນ: ອາ່ ນຜິດຕອ້ ງຂໍອະໄພ ແລະ ແກໄ້ ຂທນັ ທີ. ™ ກນົ ລະວິທີທ່ ີສາໍ ຄນັ ຂອງໂຄສກົ - ເລອື ກຄນົ ທ່ ີເຕັມໃຈເຮັດໜາ້ ທ່ ີທ່ ີປກົ ປອ້ ງຊ່ ສື ຽງຂອງອງົ ກອນ. - ເລືອກຄນົ ທ່ ີພອ້ ມຈະເສມີ ສາ້ ງພາບພດົ ຂອງອງົ ກອນ. - ເລືອກຄນົ ທ່ ີມຄີ ວາມກຽ່ ວຂອ້ ງກບັ ປະເດັນຂອງບນັ ຫາ. - ສາມາດບອກກບັ ສ່ ືມວນຊນົ ໄດວ້ າ່ ຕອ້ ງການໃຫເ້ ຂົາຖາມອນັ ໃດແດ່ ແຕກ່ ຕໍ ອ້ ງອະນຍຸ າດ ໃຫສ້ ່ ືເພ່ ີມເຕີມຄາໍ ຖາມທ່ ີເຂົາຕອ້ ງການຈະຖາມ (ຖາ້ ເປັນໄປໄດຄ້ ວນກຽມຕວົ ໃຫພ້ ອ້ ມ ຈ່ງຶ ຈະບ່ ໍໄດຂ້ ໍຄາໍ ຖາມຈາກສ່ ືມວນຊນົ ລວ່ ງໜາ້ ຈະເຮັດໃຫມ້ ຄີ ວາມໜາ້ ເຊ່ ອື ຖຫື ຼາຍກວາ່ ). - ຕອ້ ງຮບັ ທກຸ ຄາໍ ຖາມຂອງສ່ ື ບ່ ໍປະເມນີ ຄາໍ ຖາມຂອງສ່ ື ແຕບ່ ່ ໍຈາໍ ເປັນຕອ້ ງຕອບທກຸ ຄາໍ ຖາມ. - ຕອບຄາໍ ຖາມໃຫຄ້ ບົ ຖວ້ ນ ຢາ່ ໃຫສ້ ່ ຕື ດັ ບດົ ກອ່ ນທ່ ີຈະໃຫຄ້ າໍ ຕອບທ່ ີຄບົ ຖວ້ ນ. - ພະຍາຍາມຈບົ ຄາໍ ຖາມດວ້ ຍການຊນ້ີ າໍ ໃຫສ້ ່ ຖື າມສ່ ງິ ທ່ ີເຮົາຢາກຈະຕອບ. - ຄວນກາໍ ນດົ ເວລາທ່ ີຈະໃຫສ້ າໍ ພາດລວ່ ງໜາ້ ແລະ ຢືນຢນັ ທ່ ີຈະໃຫເ້ ປັນໄປຕາມນນັ້ . - ເຝິກຝນົ ການໃຫສ້ າໍ ພາດກບັ ຄນົ ຫຼາຍໆຄນົ . - ບນັ ທຶກການໃຫສ້ າໍ ພາດໃຫຜ້ ຊູ້ ຽ່ ວຊານຊວ່ ຍວພິ າກ ແລະ ໃຫຄ້ າໍ ແນະນາໍ . - ຢາ່ ບນັ ຍາຍນອກເລ່ ືອງ ຕອບໃຫກ້ ງົ ປະເດັນ. - ຢາ່ ເຜີຕວົ ເວົ້າໃນສ່ ງິ ທ່ ີບ່ ໍຄວນຈະເວົ້າແມນ່ ແຕຄ່ າໍ ດຽວ. - ນອກຈາກໄລຍະເວລາທ່ ີໃຫສ້ າໍ ພາດເປັນທາງການແລວ້ ຕອ້ ງລະມດັ ລະວງັ ຄາໍ ເວ້ົາ ໃນຂະນະສນົ ທະນານອກຮອບອກີ ດວ້ ຍ. - ຢາ່ ເວົ້າຢາໍ້ ເລ່ ືອງທ່ ີເປັນທາງລບົ . - ຢາ່ ຕອບຄາໍ ຖາມສມົ ມດຸ . - ຢາ່ ຍອມຕກົ ເປັນຈາໍ ເລຍີ . - ບ່ ໍຈາໍ ເປັນຕອ້ ງຕອບທກຸ ຄາໍ ຖາມ. 136

ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ- ຕອ້ ງບ່ ໍຂຕີ້ ວົ ະ. - ຕອ້ ງບ່ ໍຕອບເລ່ ືອງທ່ ີຢນູ່ ອກເໜືອຄວາມຮບັ ຜິດຊອບ - ຕອ້ ງຄວບຄມຸ ອາລມົ . - ຖາ້ ສ່ ໃື ຊຄ້ າໍ ຜິດຕອ້ ງແກທ້ ນັ ທີ. - ຖາ້ ສ່ ສື ະຫຸຼບຜິດຕອ້ ງແກທ້ ນັ ທີ. ຕວົ ຢາ່ ງ: ການແຈງ້ ລາຍການພາກພິທີການ \"ຫຼງັ ຈາກພິທີໃນມນື້ ແີ້ ລວ້ ຂາ້ ພະເຈາ້ົ ກຈໍ ະໄດແ້ ນະນາໍ ບກຸ ຄນົ ສາໍ ຄນັ ຫຼື ທ່ານຜມູ້ ກີ ຽດທ່ ີ ມາຮວ່ ມພິທີໃນມນ້ື ີ້ ແລະ ຫຼງັ ຈາກນນັ້ ກຈໍ ະເຊີນວິທະຍາກອນຂນຶ້ ເຮັດຈນົ ກວາ່ ຈະເຖງິ ເວລາ 10:30 ນາທີ (ອາ່ ນໃຫຖ້ ກື ຫຼກັ ໄວຍາກອນວາ່ ສບິ ໂມງສາມສບິ ນາທີ ຫຼື ສບິ ໂມງເຄ່ ິງ ບ່ ໍຄວນ ອາ່ ນວາ່ ສິບສອງຈາໍ້ ສາມສນູ )\" ເຮົາຈະມກີ ານພກັ ຮບັ ປະທານອາຫານວາ່ ງ ເປັນເວລາ 15 ນາທີ ແລະ ຟງັ ການບນັ ຍາຍຕ່ ໍໄປຈນົ ເຖງິ ເວລາ 12:00 ນາທີ ແລວ້ ພກັ ຮບັ ປະທານອາຫານ ທຽ່ ງ......ຯລຯ. ຕວົ ຢາ່ ງ: ການກາ່ ວລາຍງານ ພິທີເປີດການປະຊມຸ ຊແ້ີ ຈງການປະຕບິ ດັ ງານຂອງພິທີກອນພາຍໃນແຂວງ 2 ສງິ ຫາ 2015 ທ່ ີສະໂມສອນຂອງແຂວງອດັ ຕະປື -----000----- ຮຽນ: ທາ່ ນເຈາົ້ ແຂວງໆອດັ ຕະປື ປະທານໃນພິທີ ທ່ ີເຄົາລບົ ຢາ່ ງສງູ ຂາ້ ພະເຈົາ້ ໃນນາມຄະນະກາໍ ມະການຈດັ ງານປະຊຸມໃນຄງັ້ ນ້ີ ຂໍສະແດງຄວາມຂອບໃຈ ທາ່ ນເຈາ້ົ ແຂວງແຂວງອດັ ຕະປືເປັນຢາ່ ງສງູ ທ່ ີໄດກ້ ະລນຸ າສະລະເວລາໃຫກ້ ຽດມາເປັນປະທານ ໃນພິທີໃນມນື້ .ີ້ ການປະຊຸມຄງັ້ ນເ້ີ ປັນການປະຊຸມຊແີ້ ຈງການປະຕບິ ດັ ງານຂອງພິທີກອນພາຍໃນແຂວງ ໃຫມ້ ຄີ ວາມຮູ້ ແລະ ທກັ ສະໃນການປະຕບິ ດັ ງານດວ້ ຍຄວາມໝນັ້ ໃຈ, ບ່ ໍເຂນີ ອາຍ ເພາະຈາກ ການສງັ ເກດພບົ ວາ່ ພິທີກອນຫຼາຍຄນົ ບ່ ໍມຄີ ວາມໝນັ້ ໃຈໃນການປະຕິບດັ ໜ້າທ່ ີ ເຮັດໃຫງ້ ານ 137

ສະດດຸ , ຜິດພາດ, ລດັ ຂນັ້ ຕອນ ຫຼື ບ່ ໍເປັນໄປຕາມແບບຢ່າງຂອງຂະໜບົ ທາໍ ນຽມຮີດຄອງ ປະເພນຂີ ອງລາວ ເຮັດໃຫບ້ ່ ໍເປັນສລິ ິມງົ ຄນຸ ແລະ ບ່ ໍເປັນທ່ ີເຫຼື້ອມໃສສດັ ທາສາໍ ລບັ ຜພູ້ ບົ ເຫັນ. ເພ່ ືອໃຫ້ການຈດັ ປະຊຸມມນື້ ້ີ ສາມາດປ້ອງກນັ ບນັ ຫາດ່ງັ ກາ່ ວຈ່ ງຶ ໄດກ້ າໍ ນດົ ຫຼກັ ສດູ ການ ປະຊຸມຊ້ແີ ຈງອອກເປັນ 2 ສວ່ ນ; ສວ່ ນທີ 1 ເນັນ້ ເລ່ ືອງບກຸ ຄະລິກກະພາບ, ບດົ ບາດການ ເວົ້າ ແລະ ການກຽມຕວົ ຂອງພິທີກອນ. ສວ່ ນທີ 2 ເນັນ້ ໃຫພ້ ິທີກອນໄດຮ້ ບັ ຮແູ້ ບບຢາ່ ງທ່ ີຖກື ຕອ້ ງ ໃນການຈດັ ພິທີການເຊ່ ັນ: ພິທີຂອງສງົ ແລະ ພິທີກຽ່ ວກບັ ສະຖາບນັ ການປກົ ຄອງ ຮວມເຖງິ ມາລະຍາດໃນພິທີການທ່ ີຜເູ້ ປັນປະທານໃນພີທີ ແລະ ຜຮູ້ ວ່ ມພິທີຈາໍ ເປັນຕອ້ ງຮບັ ຮເູ້ ປັນພື້ນຖານ ທງັ ສອງສວ່ ນ ໃຊເ້ ວລາໃນການປະຊຸມຊແ້ີ ຈງເປັນເວລາ 1 ວນັ ສາໍ ລບັ ວທິ ະຍາກອນນນັ້ ໄດຮ້ ບັ ຄວາມອະນຸເຄາະຈາກກະຊວງຖະແຫຼ ງຂ່າວວດັ ທະນະທ າໍ ແລະ ທ່ອງທ່ຽວ ມີຄະນະ ວິທະຍາກອນຈາໍ ນວນ 3 ທ່ານ ມຜີ ສູ້ ນົ ໃຈຈາກແຂວງເຊກອງ ແລະ ແຂວງສາລະວນັ ເຂ້ົາຮວ່ ມຈາໍ ນວນ 50 ຄນົ . ໃນດາ້ ນສະຖານທ່ ີ ແລະ ສ່ ິງອາໍ ນວຍຄວາມສະດວກຕາ່ ງໆໄດຮ້ ບັ ຄວາມຮວ່ ມມເື ປັນ ຢ່າງດີຈາກ ພະແນກຖະແຫຼງຂາ່ ວວດັ ທະນະທາໍ ແລະ ທ່ອງທ່ຽວຂອງແຂວງ. ດ່ງັ ນນັ້ , ຈ່ ງຶ ຂໍ ສະແດງຄວາມຂອບໃຈນະໂອກາດນດີ້ ວ້ ຍ. ບດັ ນໄີ້ ດເ້ ວລາອນັ ສມົ ຄວນແລວ້ ຂາ້ ພະເຈ້ົາຂໍຮຽນເຊນີ ທ່ານປະທານ ໄດກ້ າ່ ວເປີດການ ປະຊຸມຊແີ້ ຈງການປະຕບິ ດັ ງານຂອງພິທີກອນພາຍໃນແຂວງ ຂໍຮຽນເຊນີ . ຕວົ ຢາ່ ງ: ການກາ່ ວເປີດງານ ການປະຊຸມຊແ້ີ ຈງການປະຕບິ ດັ ງານຂອງພິທີກອນພາຍໃນແຂວງ 2 ສງິ ຫາ 2015 ທ່ ີສະໂມສອນຂອງແຂວງອດັ ຕະປື -----000----- ທາ່ ນຫວົ ໜາ້ ພະແນກ, ຫວົ ໜາ້ ຫອ້ ງການ ແລະ ທາ່ ນຜມູ້ ກີ ຽດທກຸ ທາ່ ນ ຂາ້ ພະເຈ້າົ ມຄີ ວາມຍິນດເີ ປັນຢາ່ ງຍ່ ິງທ່ ີໄດມ້ ໂີ ອກາດມາເປັນປະທານພິທີເປີດການປະຊຸມ ໃນຄງັ້ ນ.ີ້ 138

ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດຈາກລາຍງານຂອງທາ່ ນຫວົ ໜາ້ ພະແນກຖະແຫຼງຂາ່ ວວດັ ທະນະທາໍ ແລະ ທອ່ ງທຽ່ ວແຂວງ ເຮັດໃຫຂ້ າ້ ພະເຈົ້າໄດຮ້ ບັ ຊາບຈດຸ ປະສງົ ແລະ ຄວາມເປັນມາຂອງການຈດັ ປະຊຸມໃນຄງັ້ ນຊີ້ ີ້ ແຈງການປະຕບິ ດັ ງານຂອງພິທີກອນພາຍໃນແຂວງເປັນຢາ່ ງດຍີ ່ ິງ ເຊ່ ງິ ຕາມສະພາບປດັ ຈບຸ ນັ ຫຼື ສະພາບຄວາມເປັນຈງິ ທ່ ີປາກດົ ຢູ່ ພິທີການຂອງລດັ ເປັນສ່ ງິ ຈາໍ ເປັນຢາ່ ງຍ່ ງິ ຄວນຈະຈດັ ໃຫ້ ຮຽບຮອ້ ຍ, ໂລງ່ ລຽ່ ນ, ບ່ ໍສະດດຸ , ບ່ ໍລດັ ຂນັ້ ຕອນ ພອ້ ມກນັ ນນັ້ ຍງັ ຈະຕອ້ ງປະຕບິ ດັ ໃຫຖ້ ກື ຕອ້ ງ ຕາມແບບຢາ່ ງ ແລະ ຂະໜບົ ທາໍ ນຽມຮີດຄອງປະເພນອີ ນັ ດງີ າມຕາມວດັ ທະນະທາໍ ຂອງລາວ ແຕເ່ ທ່ ົາທ່ ີເຄີຍພບົ ເຫັນ ປາກດົ ວາ່ ພິທີກອນຂາດຄວາມຮ,ູ້ ຂາດທກັ ສະ, ຂາດຄວາມໝນັ້ ໃຈ ເຮັດໃຫງ້ ານນນັ້ ບ່ ໍຮຽບຮອ້ ຍ, ມບີ ນັ ຫາ ເຊ່ ງິ ເກດີ ຂນຶ້ ອກີ ເຊ່ ັນ: ບນັ ຫາເລ່ ືອງໄມໂຄຣໂຟນ, ບນັ ຫາ ການຈດັ ຄນົ ເຂົ້າຮບັ ປະກາສະນຍີ ະບດັ , ບນັ ຫາການສະແດງຄວາມເຄົາລບົ ຂອງປະທານ 1 ຫຼື 2 ຄງັ້ , ບນັ ຫາການຍໍມນື ບົ ແລະ ມາລະຍາດໃນພິທີການຕາ່ ງໆ ຫາກໜ່ວຍງານໃດຈດັ ພິທີການແລວ້ ເກດີ ບນັ ຫາຊາໍ້ ແລວ້ ຊາໍ້ ອີກ ກສໍ ະແດງເຖງິ ວິທີການທ່ ີບ່ ໍດໃີ ນການເຮັດວຽກຂອງ ໜວ່ ຍງານນນັ້ ໆອກີ ດວ້ ຍ. ດງ່ ັ ນນັ້ , ການທ່ ີບນັ ດາທາ່ ນທງັ ຫຼາຍໄດມ້ ໂີ ອກາດໄດເ້ ຂ້ົາປະຊຸມຮບັ ຟງັ ໃນວນັ ນຖີ້ ວື າ່ ເປັນການພດັ ທະນາຂະບວນການເຮັດວຽກໃນໜວ່ ຍງານຂອງທາ່ ນນາໍ ເພາະ ສະນນັ້ ຈ່ງຶ ຂໃໍ ຫທ້ ກຸ ທາ່ ນຕງັ້ ໃຈຮບັ ເອົາຄວາມຮູ້ ແລະ ປະສບົ ການຈາກວທິ ະຍາກອນໃຫຫ້ ຼາຍທ່ ີ ສດຸ ເທ່ ົາທ່ ີຈະເຮັດໄດ.້ ຂໍຂອບໃຈນາໍ ຄະນະຮບັ ຜິດຊອບກອງປະຊຸມໃນຄງັ້ ນີ້ ທ່ ີໄດຈ້ ດັ ໃຫມ້ ໂີ ຄງການດໆີ ນຂ້ີ ນ້ຶ ແລະ ຂໍຂອບໃຈນາໍ ຝາ່ ຍອາໍ ນວຍຄວາມສະດວກໃນການປະຊຸມທກຸ ສ່ ິງຢາ່ ງ, ທກຸ ປະການ ຂໍ ອວຍພອນໃຫທ້ ກຸ ທ່ານລວມທງັ ຄະນະຮບັ ຜິດຊອບກອງປະຊຸມ ແລະ ຜເູ້ ຂົ້າຮວ່ ມປະຊຸມທກຸ ຄນົ ຈງ່ ົ ປະສບົ ແຕຄ່ ວາມສກຸ , ຄວາມຈະເລນີ ຕະຫຼອດໄປ. ຂະນະນໄ້ີ ດເ້ ວລາອນັ ສມົ ຄວນແລວ້ ຂາ້ ພະເຈົ້າຂໍເປີດການປະຊຸມຊີແ້ ຈງການປະຕິບດັ ວຽກງານຂອງພິທີກອນພາຍໃນແຂວງຢາ່ ງເປັນທາງການນະບດັ ນ.ີ້ ຕວົ ຢາ່ ງ: ການຂອບໃຈວທິ ະຍາກອນ \"ຕະຫຼອດໄລຍະເວລາ 3 ຊ່ວົ ໂມງເຕັມ ທ່ ີພວກເຮົາໄດຟ້ ງັ ການບນັ ຍາຍເລ່ ືອງ (ສິລະ ປະການເວ້ົາຄອງໃຈຄນົ ) ຂອງອາຈານ ບນຸ ທາໍ ມະນວີ ງົ ໃນມນ້ື ້ີ ເຕັມໄປດວ້ ຍຄວາມສະຫງບົ ງຽບ, 139

ດວງຕາທ່ ີໃສເປ່ງັ ປະກາຍ ຈອ້ ງຈບັ ຢ່ທູ ່ ີວິທະຍາກອນເກອື ບບ່ ໍໄດພ້ ບັ ຕາ ການຊກັ ຖາມຂໍຂ້ ອ້ ງ ໃຈເພ່ ີມເຕີມອກີ ຢາ່ ງຫຼວງຫຼາຍຂອງບນັ ດາຜເູ້ ຂົ້າຮບັ ການອບົ ຮມົ ຄງົ ຈະກະຈາ່ ງແຈງ້ ແລະ ຊດັ ເຈນເພາະວາ່ ທາ່ ນມຄີ ວາມສາມາດໃຊວ້ າທະ, ໃຊລ້ ີລາ ແລະ ສລິ ະປະຕາ່ ງໆໃນການຄອງໃຈ ພວກເຮົາໄດຢ້ າ່ ງດເີ ລີດ ກ່ ໃໍ ຫເ້ ກດີ ຄນຸ ຄາ່ ແລະ ປະໂຫຍດເກນີ ຈະພນັ ລະນາ ພວກເຮົາຄງົ ຈະເສຍດາຍທ່ ີສດຸ ຖາ້ ບ່ ໍມໂີ ອກາດໄດມ້ າຟງັ ການບນັ ຍາຍຂອງທ່ານໃນຄງັ້ ນີ້ ໃນນາມຂອງຜູ້ ເຂ້ົາຮບັ ການອບົ ຮມົ ຂໍຂອບໃຈທາ່ ນອາຈານເປັນຢາ່ ງສງູ ນະໂອກາດນອີ້ ີກຄງັ້ ໜ່ ຶງ\" ຕວົ ຢາ່ ງ: ການກາ່ ວໃຫກ້ ຽດ ຫຼື ມອບລາງວນັ \"ທາ່ ນ ຄາໍ ພນັ ທອງສະໄໝ ເປັນຜທູ້ ່ ີໄດໃ້ ຫຄ້ ວາມຊວ່ ຍເຫຼືອໂຮງຮຽນຂອງພວກເຮົາ ດວ້ ຍດຕີ ະຫຼອດມາ ເຊ່ ງິ ເປັນໄລຍະເວລາ 10 ປີ ໂດຍການຊວ່ ຍເຫຼືອຂອງທາ່ ນບ່ ໍໄດຫ້ ວງັ ຜນົ ຕອບແທນແຕຢ່ າ່ ງໃດ ນອກຈາກຢາກເຫັນໂຮງຮຽນຂອງພວກເຮົາກາ້ ວໜາ້ ສາມາດຊວ່ ຍ ອບົ ຮມົ ສ່ງັ ສອນເຍົາວະຊນົ ຂອງຊາດໃຫມ້ ຄີ ວາມຮ,ູ້ ເປັນເຍົາວະຊນົ ທ່ ີດຂີ ອງຊາດສືບຕ່ ໍໄປໃນ ວນັ ຂາ້ ງໜາ້ ດວ້ ຍການລະນກຶ ເຖງິ ຄນຸ ງາມຄວາມດຂີ ອງທາ່ ນ ທ່ ີໄດສ້ ະແດງເປັນທ່ ີປະຈກັ ແກ່ ສາຍຕາຂອງສງັ ຄມົ . ດງ່ ັ ນນັ້ , ຈ່ ງຶ ຂໍມອບໃບກຽດຕິຄນຸ ໄວໃ້ ຫທ້ າ່ ນ ເພ່ ືອເປັນສກັ ຂພີ ິຍານວາ່ ພວກເຮົາຈະບ່ ໍລືມຄນຸ ງາມຄວາມດທີ ່ ີທາ່ ນມຕີ ່ ໍພວກເຮົາຕະຫຼອດໄປ\". ຕວົ ຢາ່ ງ: ການກາ່ ວຕອ້ ນຮບັ \"ຄອູ າຈານ ແລະ ນກັ ຮຽນໃນໂຮງຮຽນບາ້ ນແຈງ້ ສະຫວາ່ ງ ຮສູ້ ກຶ ເປັນກຽດຢາ່ ງຍ່ ງິ ທ່ ີໄດ້ ມໂີ ອກາດຕອ້ ນຮບັ ຄະນະທ່ານ ຈອນ ນວິ ຕນັ ຜໃູ້ ຫທ້ ຶນການສຶກສາ ແລະ ໃຫທ້ ຶນສອ້ ມແປງ ໂຮງຮຽນ ພອ້ ມກນັ ນນັ້ ທາ່ ນຍງັ ໄດສ້ ່ງົ ຄສູ ອນທ່ ີມປີ ະສບົ ການມາຊວ່ ຍໃຫຄ້ າໍ ແນະນາໍ ໃນການ ສອນນອ້ ງນກັ ຮຽນຂອງຄໃູ ນໂຮງຮຽນຂອງພວກເຮົາຕ່ ມື ອີກ ເຊ່ ງິ ການຊວ່ ຍເຫຼືອຂອງທ່ານນນັ້ ມປີ ະໂຫຍດຢາ່ ງໃຫຍຫ່ ຼວງຕ່ ໍພວກເຮົາກຄໍ ນື ອ້ ງນກັ ຮຽນທກຸ ໆຄນົ ນບັ ວາ່ ເປັນຄວາມກະລນຸ າ ເປັນຢາ່ ງຍ່ ງິ ຄອູ າຈານ ແລະ ນອ້ ງນກັ ຮຽນໃນໂຮງຮຽນຂອງພວກເຮົາຫວງັ ຢາ່ ງຍ່ ງິ ວາ່ ທ່ານ ແລະ ຄອບຄວົ ຄງົ ຈະໄດຮ້ ບັ ຄວາມສກຸ ຄວາມສະບາຍຈາກດນິ ຟ້າອາກາດທ່ ີສດົ ຊ່ ນື ໃນຊນົ ນະບດົ ແລະ ລວມທງັ ຄວາມປາຖະໜາດຢີ າ່ ງຈງິ ໃຈຢາ່ ງຍ່ ງິ ຂອງຊາວບາ້ ນແຈງ້ ສະຫວາ່ ງທກຸ ປະການ\". ຕວົ ຢາ່ ງ: ການກາ່ ວຕອບການຕອ້ ນຮບັ 140

ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ\"ຂາ້ ພະເຈ້າົ ຮສູ້ ຶກເປັນກຽດ ແລະ ຍນິ ດເີ ປັນຢາ່ ງຍ່ ງິ ທ່ ີໄດມ້ ໂີ ອກາດມາຢ້ຽມຢາມ ໂຮງຮຽນແຫງ່ ນີ້ ແລະ ໄດຮ້ ບັ ການຕອ້ ນຮບັ ທ່ ີເຕັມໄປດວ້ ຍໄມຕິຈດິ ມດິ ຕະພາບອນັ ອບົ ອນຸ່ ເຊ່ ງິ ຂາ້ ພະເຈົາ້ ເຄີຍໄດຮ້ ບັ ຄາໍ ບອກເລ່ ົາກອ່ ນເດນີ ທາງມາຍງັ ໂຮງຮຽນແຫງ່ ນວີ້ າ່ ໂຮງຮຽນນີ້ ເປັນໂຮງຮຽນທ່ ີສວຍງາມແຫງ່ ໜ່ ຶງ ຂາ້ ພະເຈົ້າຫາກໄໍ ດມ້ າເຫັນກບັ ຕາວາ່ ນອກຈາກໂຮງຮຽນ ງາມຕາມຄາໍ ຊາ່ ລືແລວ້ ນອ້ ງນກັ ຮຽນໃນໂຮງຮຽນແຫງ່ ນຍີ້ ງັ ເປັນຕາຮກັ ຕາແພງໝດົ ທກຸ ຄນົ . ການມາຢຽ້ ມຢາມຄງັ້ ນເີ້ ຮັດໃຫຂ້ າ້ ພະເຈາ້ົ ມຄີ ວາມປະທບັ ໃຈ ແລະ ຊາບຊງ້ຶ ໃນໄມຕຂີ ອງພວກ ທ່ານເປັນຢາ່ ງຍ່ ງິ . ໃນທ້າຍທ່ ີສດຸ ນີ້ ຂາ້ ພະເຈ້າົ ຂໍຂອບໃຈຄອູ າຈານ ແລະ ນອ້ ງນກັ ຮຽນທກຸ ຄນົ ຕະຫຼອດຮອດອາໍ ນາດການປກົ ຄອງບາ້ ນທຸກທ່ານທ່ ີໄດໃ້ ຫ້ການຕ້ອນຮບັ ຢ່າງອບົ ອນຸ່ ແລະ ຖາ້ ຫາກມທີ ່ານໃດໄດມ້ ໂີ ອກາດຜາ່ ນໄປທາງຫອ້ ງການພວກເຮົາ ຂໍໃຫທ້ ່ານໄດໃ້ ຫ້ ຂາ້ ພະເຈາົ້ ຕອ້ ນຮບັ ທາ່ ນແດ່ ເພ່ ືອເປັນການຮດັ ແໜນ້ ສາຍສາໍ ພນັ ອນັ ດງີ າມທ່ ີເຮົາມຕີ ່ ໍກນັ ໃຫ້ ແໜນ້ ແຟ້ນຍ່ ງິ ໆຂນ້ຶ \". ຕວົ ຢາ່ ງ: ການກາ່ ວໄວອ້ າໄລຜຕູ້ າຍ \"ຂາ້ ພະເຈາົ້ ຮສູ້ ກຶ ເສຍໃຈທ່ ີທາ່ ນຕອ້ ງມາຈາກພວກເຮົາໄປ ທາ່ ນເປັນບກຸ ຄນົ ທ່ ີມປີ ະຫວດັ ຜນົ ງານອນັ ດເີ ດ່ ັນ, ມຄີ ວາມຊ່ ສື ດັ ສດຸ ຈະລິດ, ຂະຫຍນັ ໝ່ນັ ພຽນຕ່ ໍໜາ້ ທ່ ີວຽກງານ ຕະຫຼອດ ຊວີ ດິ ຂອງທາ່ ນ ຈນົ ເປັນທ່ ີຮກັ ແພງຂອງຜບູ້ ງັ ຄບັ ບນັ ຊາ ແລະ ເພ່ ືອນຮວ່ ມງານ ການຈາກໄປ ຂອງທາ່ ນຄງັ້ ນສີ້ າ້ ງຄວາມເສຍໃຈ ແລະ ອາໄລມາສຄູ່ ອບຄວົ ຍາດມດິ ພ່ ີນອ້ ງຂອງທ່ານເປັນ ຢາ່ ງຍ່ ງິ ຂໃໍ ຫດ້ ວງວນິ ຍານຂອງທາ່ ນ ຈງ່ ົ ໄປສສູ່ ຄຸ ະຕດິ ວ້ ຍເທີ້ນ\". ຕວົ ຢາ່ ງ: ການກາ່ ວອາໄລຜທູ້ ່ ີຍາ້ ຍໄປຮບັ ຕາໍ ແໜງ່ ໃໝ່ \"ທ່ານ ບນຸ ມາກ ສີຫາລາດ ເປັນຜທູ້ ່ ີມມີ ະນດຸ ສາໍ ພນັ ອນັ ດີ ມຄີ ວາມຮຄູ້ ວາມສາມາດ ແລະ ຊວ່ ຍສາ້ ງຄວາມຈະເລີນແກໜ່ ວ່ ຍງານນມ້ີ າບ່ ໍໜອ້ ຍ ຈນົ ເປັນທ່ ີຮກັ ແພງ ແລະ ແກນ່ ເຄຍີ ກບັ ພວກເຮົາທກຸ ຄນົ ເຮົາເສຍໃຈທ່ ີຄວາມສາໍ ພນັ ຈະຕອ້ ງຈາກໄປ ແຕກ່ ດໍ ໃີ ຈທ່ ີທາ່ ນບນຸ ມາກໄດເ້ ລ່ ືອນຕາໍ ແໜງ່ ມຄີ ວາມກາ້ ວໜາ້ ໃນອາຊບີ ແລະ ຄິດວາ່ ທ່ານບນຸ ມາກຈະສາ້ ງຄວາມ ຈະເລີນໃຫແ້ ກໜ່ ວ່ ຍງານແຫງ່ ໃໝ່ ແລະ ພວກເຮົາຂມໍ ອບຂອງທ່ ີລະນກຶ ອນັ ເລັກນອ້ ຍແກທ່ ່ານ ແຕເ່ ຕັມໄປດວ້ ຍນາໍ້ ໃຈຈາກພວກເຮົາທກຸ ຄນົ \". ຄາໍ ຖາມ 141

1. ເປັນຫຍງັ ຈ່ງຶ ເອນ້ີ ວາ່ ພິທີກອນ? 2. ເປັນຫຍງັ ຈ່ງຶ ເອນີ້ ວາ່ ໂຄສກົ ? 3. ດວ້ ຍເຫດໃດຜທູ້ ່ ີເປັນພິທີກອນ ແລະ ໂຄສກົ ຈ່ ງຶ ມຄີ ວາມຈາໍ ເປັນຕອ້ ງເປັນຄນົ ທ່ ີມີ ຄນຸ ສມົ ບດັ ຫຼາຍຢາ່ ງ? - ຖາ້ ຢາກເປັນພິທີກອນມອື າຊບີ ຄວນມກີ ານເຝິກຝນົ ຕນົ ເອງແນວໃດ? 4. ຖາ້ ຫາກວາ່ ໃນງານໜ່ ຶງໆພິທີກອນ ແລະ ໂຄສກົ ເຮັດໜາ້ ທ່ ີບກົ ພອ່ ງດາ້ ນໃດດາ້ ນໜ່ ຶງ ຈະເຮັດໃຫງ້ ານນນັ້ ໆເປັນແນວໃດ? ບດົ ເຝິກຫດັ 1. ຈງ່ ົ ສະແດງບດົ ບາດສມົ ມດຸ ເປັນພິທີກອນໃນງານໃດໜ່ ຶງຂອງໂຮງຮຽນເຊ່ ັນ: ງານປະກວດ ນກັ ຮອ້ ງສຽງດ,ີ ງານສະແດງສລິ ະປະຕອ້ ນຮບັ ວນັ ຄແູ ຫງ່ ຊາດ ແລະ ງານອ່ ນື ໆ. 2. ຈ່ງົ ສະແດງບດົ ບາດສມົ ມດຸ ເປັນໂຄສກົ ໃນລາຍການວິທະຍ-ຸ ໂທລະພາບ, ໂຄສກົ ໃນງານວດັ , ງານຕາ່ ງໆຂອງໂຮງຮຽນ ແລະ ງານອ່ ນື ໆ. 142

ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ ພາກທີ IV ຫຼກັ ພາສາລາວ ບດົ ທີ 10 ຕະກນຸ ພາສາຕາ່ ງໆໃນລາວ 1. ຄວາມໝາຍຂອງຕະກນຸ ພາສາ ຕະກນຸ ພາສາແມນ່ ກມຸ່ ຂອງພາສາທ່ ີກຽ່ ວຂອ້ ງກນັ ໂດຍການສບື ເຊອ້ື ສາຍມາຈາກບນັ ພະບລຸ ດຸ ຮວ່ ມກນັ ເຊ່ ງິ ເອີ້ນວາ່ ພາສາດງັ້ ເດມີ ຂອງຕະກນຸ ນນັ້ . ເຮົາສາມາດພິສດູ ໄດວ້ າ່ ພາສາສອງພາສາ ມຄີ ວາມສາໍ ພນັ ກນັ ທາງເຊອ້ື ສາຍ ໂດຍພິຈາລະນາເບ່ ິງວາ່ ພາສາທງັ ສອງມຄີ ວາມຄາ້ ຍຄືກນັ ຢາ່ ງເປັນລະບບົ ຫຼື ບ່ ໍ. ວທິ ີການທ່ ີນກັ ພາສາສາດໃຊພ້ ິຈາລະນາຂໍສ້ ງົ ໄສດງ່ ັ ກາ່ ວ ໄດແ້ ກກ່ ານ ປຽບທຽບຄາໍ ສບັ ພື້ນຖານໃນໝວດຕາ່ ງໆເຊ່ ັນ: ສບັ ອະໄວຍະວະຕາ່ ງໆໃນຮາ່ ງກາຍ, ສບັ ກຽ່ ວ ກບັ ເຄືອຍາດ, ສບັ ກຽ່ ວກບັ ທາໍ ມະຊາດອອ້ ມຕວົ ຄນົ ເຮົາເຊ່ ັນ: ດິນ, ນາໍ້ , ລມົ , ໄຟ, ຕາເວັນ, ເດອື ນ, ດາວ, ທອ້ ງຟ້າ ເປັນຕນົ້ . ແລະ ສບັ ກຽ່ ວກບັ ຄາໍ ກລິ ິຍາພ້ືນຖານເຊ່ ັນ: ກນິ , ຍາ່ ງ, ໄປ ມາ, ນງ່ ັ , ນອນ, ເວ້ົາ, ເບ່ ງິ , ຟງັ ເປັນຕນົ້ . 2. ຕະກນຸ ພາສາຕາ່ ງໆໃນໂລກ ນກັ ພາສາສາດ ໄດແ້ ບງ່ ບນັ ດາພາສາໃນໂລກອອກເປັນຕະກນຸ ພາສາໃຫຍໆ່ ເຊ່ ັນ: 2.1 ຕະກນຸ ຈນີ -ຕເີ ບດ (Sino-Tibetan) ແບງ່ ອອກເປັນສອງຕະກນຸ ຍອ່ ຍ ຄື: ຕະກນຸ ພາສາຈນີ ແລະ ຕະກນຸ ພາສາພະມາ້ -ຕເີ ບດ. 2.2 ຕະກນຸ ອສົ ໂຕຣເນຊຽນ (Austronesian) ແບງ່ ອອກເປັນ 2 ຕະກນຸ ຍ່ອຍ ຄື: ຕະກນຸ ພາສາມາເລ ແລະ ຕະກນຸ ພາສາໂປລນີ ຊີ ຽນ (Polinesian). 2.3 ຕະກນຸ ໄຕ-ກະໄດ (Tai-Kadai) ແບງ່ ອອກເປັນຕະກນຸ ຍອ່ ຍ ຄື ຕະກນຸ ພາສາ ລາວ-ໄຕ ແລະ ຕະກນຸ ພາສາກະໄດ. 2.4 ຕະກນຸ ອສົ ໂຕຣອາເຊຍຕິກ (Austroasiatic) ແບງ່ ອອກເປັນຕະກນຸ ຍອ່ ຍ ຄື: ຕະກນຸ ພາສາມອນ-ຂະແມ (Mon-Khmer) ແລະ ຕະກນຸ ພາສາມນຸ ດະ (Munda). 2.5 ຕະກນຸ ອິນໂດ-ເອີຣບົ (Indo-European) ແບງ່ ອອກເປັນຕະກນຸ ຍອ່ ຍ ຄ:ື ຕະກນຸ ເຢລະມານກິ (Germanic), ຕະກນຸ ສະລາວ (Slave), ຕະກນຸ ໂຣມນັ (Roman), ຕະກນຸ ເກຣກັ (Greek), ຕະກນຸ ອນິ ໂດ-ອາລະຍນັ (Indo-Arayan) ແລະ ຕະກນຸ ອຣີ ານ (Iranian). 143

2.6 ຕະກນຸ ດຣາວີດຽນ (Dravidian) ແບງ່ ອອກເປັນຕະກນຸ ຍອ່ ຍ ຄື: ຕະກນຸ ພາສາ ດຣາວດີ ຽນເໜືອ, ຕະກນຸ ພາສາດຣາວດີ ຽນກາງ ແລະ ຕະກນຸ ພາສາດຣາວດີ ຽນໃຕ.້ ນອກຈາກຕະກນຸ ພາສາ 6 ຕະກນຸ ທ່ ີກາ່ ວມານແ້ີ ລວ້ , ກຍໍ ງັ ມຕີ ະກນຸ ອ່ ືນໆອກີ ແຈກຢາຍ ໄປທ່ວົ ທກຸ ມມຸ ໂລກ. 3. ຕະກນຸ ພາສາຕາ່ ງໆໃນອາຊຽນຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ພາສາທ່ ີໃຊຢ້ ່ໃູ ນອາຊຽນຕາເວັນອອກສຽງໃຕສ້ າມາດຈາໍ ແນກຕາມຕະກນຸ ພາສາອອກ ເປັນ 5 ຕະກນຸ ໃຫຍ່ ດງ່ ັ ນ:້ີ 3.1 ຕະກນຸ ໄຕ-ກະໄດ ປະກອບດວ້ ຍຕະກນຸ ຍອ່ ຍ 2 ຕະກນຸ ຄ:ື ຕະກນຸ ລາວ-ໄທ ແລະ ຕະກນຸ ກະໄດ ຕວົ ຢາ່ ງພາສາຕະກນຸ ໄຕເຊ່ ັນ: ພາສາລາວ, ໄທ, ຜໄູ້ ທ, ໄທລື້ ຯລຯ. ຕະກນຸ ກະໄດເຊ່ ັນ: ເກລາວ, ລ,ີ ລາຕ,ີ ລກັ ກະ ເປັນຕນ້ົ . 3.2 ຕະກນຸ ຈນີ -ຕີເບດ ແບງ່ ອອກເປັນ 2 ຕະກນຸ ຍອ່ ຍ ໄດແ້ ກ:່ ຕະກນຸ ຈນີ ແລະ ຕະກນຸ ພະມາ້ -ຕເີ ບດ. 3.3 ຕະກນຸ ມງ້ົ -ອວີ ມຽນ ປະກອບດວ້ ຍພາສາມງ້ົ ພາສາອວີ ມຽນ. 3.4 ຕະກນຸ ມອນ-ຂະແມ ປະກອບດ້ວຍພາສາມອນ, ພາສາຂະແມ, ພາສາກຍູ , ພາສາລາບຣີ (ຜີຕອງເຫຼືອງ)... 3.5 ຕະກນຸ ອສົ ໂຕຣເນຊຽນ ປະກອບດວ້ ຍຕະກນຸ ຍອ່ ຍຄື: ຕະກນຸ ມາເລ ແລະ ຕະກນຸ ໂພລນິ ຊີ ຽນ ເຊ່ ງິ ໄດແ້ ກພ່ າສາມາເລ, ພາສາອນິ ໂດເນເຊຍ, ຮາວາຍ, ຟີຈ.ີ .. 4. ຕະກນຸ ພາສາຕາ່ ງໆໃນລາວ ປະເທດລາວເປັນປະເທດນອ້ ຍ, ມພີ ນົ ລະເມອື ງບ່ ໍຫຼາຍ ແຕຊ່ າໍ້ ຜດັ ມຫີ ຼາຍຊນົ ເຜ່ ົາຕາ່ ງ ກນັ . ອີງຕາມປຶ້ມບນັ ດາຊນົ ເຜ່ ົາໃນ ສ.ປ.ປ ລາວ ໄດກ້ າ່ ວໄວວ້ າ່ ພນົ ລະເມອື ງລາວປະກອບ ດວ້ ຍ 49 ຊນົ ເຜ່ ົາ, ໃນຈາໍ ນວນຊນົ ເຜ່ ົາເຫ່ ົຼານ້ີ ຕາ່ ງກມໍ ພີ າສາປາກເວ້ົາເປັນຂອງຕນົ ເອງ. ແຕ່ ຕາມກອງປະຊຸມໃຫຍປ່ ະຊາຊນົ ສງູ ສດຸ ຄງັ້ ປະຖມົ ມະລືກ ໄດປ້ ະກາດໃຊພ້ າສາລາວເປັນພາສາ ກາງແລະ ເປັນພາສາທາງລດັ ຖະການໃນທ່ວົ ສ.ປ.ປ ລາວ. ຖາ້ ອງີ ຕາມຈດຸ ພິເສດທາງດາ້ ນພາສາຄາໍ ເວ້ົາຂອງແຕລ່ ະຊນົ ເຜ່ ົາ, ພວກເຮົາອາດຈດັ ແບງ່ ພາສາທ່ ີໃຊໃ້ ນປະເທດລາວເຮົາອອກເປັນ 4 ຕະກນຸ ດງ່ ັ ນ:້ີ 4.1 ຕະກນຸ ພາສາລາວ-ໄທ (ໄຕ) ພາສາຕະກນຸ ນ້ີ ເປັນຕະກນຸ ຄາໍ ໂດດ ເຊ່ ງິ ຄາໍ ສບັ ອດຸ ມົ ໄປດວ້ ຍຄາໍ ພະຍາງດຽວເຊ່ ັນ: ກນິ , ນງ່ ັ , ນອນ, ພ່ ໍ, ແມ,່ ລກູ … ສາໍ ລບັ ພາສາລາວທ່ ີນອນຢໃູ່ ນຕະກນຸ ພາສານີ້ ກມໍ ສີ ບັ ຈາໍ 144