(13o Μέρος) - Απομαγνητοφωνημένες Ομιλίες - Αρχιμ. π.Σάββα Αγιορείτου

Συλλογή απομαγνητοφωνημένων ομιλιών Άρχ.Σάββα Αγιορείτου 13ο Μέρος Σειρά pdf σε συνέχειες - 2018 Μια δωρεάν διαδυκτιακή συλλογή,απομαγνητοφωνημένων ομιλιών, του π.Σάββα Αγιορείτη,που έχουν αναρτηθεί στην επίσημη ιστοσελίδα: (hristospanagia3.blogspot.gr) Κατεβάστε τις συνέχειες της σειράς,όπως και μελλοντικά pdf με νέες απομαγνητοφωνημένες ομιλίες που θα αναρτούνται ανα διαστήματα,στην ανωτέρω ηλεκτρονική διεύθηνση,στην επίσημη ιστοσελίδα,στην στήλη του blog (πάνω-δεξιά).1

Για περισσότερες ψυχοφελείς ομιλίες για πλήθος θέματων,καθώς και για μελέτη πλήθους κειμένων Λόγων και Διδαχών Αγίων Πατέρων,επισκεφτείτε τις παρακάτω ιστοσελίδες.Καθημερινή Ενημέρωση & Αναρτήσεις. (Επίσημες Ιστοσελίδες) [Στο τέλος της ιστοσελίδας κάτω κάτω πατήστε Παλαιότερες Αναρτήσεις] hristospanagia3.blogspot.gr www.hristospanagia.gr agiapsychanalysi.blogspot.gr Η παρούσα συλλογή απομαγνητοφωνημένων ομιλιών,αποτελεί ένα πάρα πολύ μικρό μέρος,απο το σύνολο ομιλιών του π.Σάββα.Ακούστε τις ομιλίες της παρούσας συλλογής καθώς και τις συνεχειές τους (ανα θεματική κατηγορία) καθώς και πλήθος άλλων ομιλιών πάνω σε ποικίλα πνευματικά θέματα,στις παρακάτω ιστοσελίδες με καθημερινή & εβδομαδιαία ενημέρωση: (Συλλογή ομιλιών - Youtube) [Στο τέλος της ιστοσελίδας κάτω κάτω πατήστε Φόρτωση Περισσοτέρων] https://www.youtube.com/channel/UCEtOr176QWbyqK_H3ZZoJJw/videos (Playlists Ομιλιών ανα θεματική Κατηγορία - Youtube) [Στο τέλος της ιστοσελίδας κάτω κάτω πατήστε Φόρτωση Περισσοτέρων] https://www.youtube.com/channel/UCEtOr176QWbyqK_H3ZZoJJw/playlists (Θεματικές Ενότητες Blog – Ετικέτες ανα κατηγορία) http://hristospanagia3.blogspot.gr/p/blog-page_25.html Γιά ενημέρωση μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου για τις καθημερινές λίστες θεμάτων που αναρτούνται καθημερινά στην ιστοσελίδα - στείλτε τό e-mail σας στό:[email protected]

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 13ο Μέρος (Ψυχοφελείς ομιλίες πάνω σε ποικίλα πνευματικά θέματα)1)Τί εἶναι ἡ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου [Σελ 4 εώς 27]2)Πῶς καταξιωνόμεθα ὡς ἄνθρωποι [Σελ 28 εώς 46]3)Οἱ τρόποι ἐγκαταλείψεως τοῦ ἀνθρώπου ἀπό τήν Χάρη τοῦ Θεοῦ [Σελ 47 εώς 62]4)Ἡ ἀγάπη τοῡ ἀνθρώπου πρός τόν Θεό καί ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ πρός τούς ἀνθρώπους[Σελ 63 εώς 93]5)Πῶς θά ἀγαπήσουμε τόν Χριστό μας [Σελ 94 εώς 107]6)Τό κοσμικό φρόνημα - Τί εἶναι καί πῶς θά τό νικήσουμε [Σελ 108 εώς 121]7)Τά νέα βιβλία τῶν Θρησκευτικῶν - Φάκελοι Δημοτικοῦ καί Γυμνασίου [Σελ 122 εώς 144]3

Τί εἶναι ἡ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπουΜέ τήν χάρη τοῦ Θεοῦ, συνεχίζουμε τήν πρός Ἐφεσίους ἐπιστολή καί βρισκόμαστεστό 3ο κεφάλαιο, στόν 19ο στίχο, ὅπου λέγει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος στούς Ἐφεσίουςὅτι παρακαλεῖ τόν Θεό «γνῶναί τε τήν ὑπερβάλλουσαν τῆς γνώσεως ἀγάπην τοῦΧριστοῦ». Νά γνωρίσουν δηλαδή οἱ Ἐφέσιοι τήν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ, ἡ ὁποίαὑπερβαίνει τήν γνώση, κάθε γνώση. «Ἵνα πληρωθῆτε εἰς πᾶν τό πλήρωμα τοῦΘεοῦ», γιά νά γεμίσετε μέ ὅλο τό πλήρωμα τῆς χάριτος τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ. Εἴχαμεπεῖ τήν προηγούμενη φορά πάνω σ’ αὐτόν τόν στίχο ὅτι ἡ γνώση αὐτή πού μᾶςχαρίζει ὁ Θεός, ἡ πνευματική γνώση, ἡ γνώση τοῦ Θεοῦ, δίνεται στόν ἄνθρωπο πούἀγαπάει τόν Θεό. Εἶναι ἀρχή τῆς Καινῆς Διαθήκης, ἀρχή τοῦ Εὐαγγελίου ὅτι: ὅποιοςάγαπάει τόν Θεό, αὐτός γνωρίζει τόν Θεό.– Καί πῶς ὁ ἄνθρωπος ἀγαπάει, πῶς ἀποκτᾶ αὐτή τήν ἀγάπη;Μόνο ζώντας μέσα στήν Ἐκκλησία μέ ὅλους τούς ἁγίους διαμέσου τῶν ἁγίωνἀρετῶν καί τῶν ἱερῶν μυστηρίων, μᾶς λέει ὁ Ἅγιος Ἰουστίνος ὁ Πόποβιτς στήνἑρμηνεία πού ἔχει στήν πρός Ἐφεσίους ἐπιστολή. Αὐτή ἡ ἀγάπη πρός τόν Θεό, εἶναιμία ἀγάπη πού ἀποκτάει ὁ ἄνθρωπος, ὅταν ζήσει σωστά μέσα στήν Ἐκκλησία. Ἐκεῖμέσα στήν Ἐκκλησία παίρνει τήν χάρη τοῦ Θεοῦ καί προχωρεῖ στήν γνώση τοῦ Θεοῦκαί στήν γνώση τῆς ἀγάπης πού ἔχει ὁ Θεός στόν ἄνθρωπο. Ἔτσι καί ὁ ἄνθρωποςμετά διευκολύνεται, χαριτώνεται, ὥστε κι αὐτός ν’ ἀγαπήσει τόν Θεόἀνταποκρινόμενος στήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ τήν ὁποία αἰσθάνεται. Καί ὅσο περισσότεροκανείς ἀγαπάει τόν Θεό, τόσο περισσότερο αἰσθάνεται καί τήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ.Ἡ ὁποία ἀγάπη τοῦ Θεοῦ εἶναι ἄπειρη, εἶναι ἀπροσπέλαστη, ἀκατανόητη,ἀνερμήνευτη, δέν μποροῦμε νά τήν βάλουμε στό μικροσκόπιο νά τήν ἀναλύσουμε,γιατί εἶναι ἄκτιστη θεία ἐνέργεια. Δηλαδή εἶναι κάτι τό θεϊκό καί τόν Θεό δέν μπορεῖκανείς νά Τόν ἐξετάσει μέ τήν λογική καί νά Τόν καταλάβει μέ τήν λογική, μπορεῖμόνο λίγο νά μπεῖ μέσα στήν ἐνέργεια αὐτή τοῦ Θεοῦ καί νά τήν αἰσθανθεῖ μέ τήνπίστη.Ζώντας λοιπόν σωστά μέσα στήν Ἐκκλησία ὁ ἄνθρωπος θεραπεύεται, λέει ὁ ἍγιοςἸουστίνος, ἀπό τήν φιλαμαρτία, ἀπό τήν ἀγάπη δηλαδή πού ἔχουμε ὅλοι οἱ ἐμπαθεῖςἄνθρωποι -δυστυχῶς- πρός τήν ἁμαρτία. Ὅπως γεννιόμαστε, γεννιόμαστε ἄρρωστοιπνευματικά, φίλοι τῆς ἁμαρτίας καί τῶν παθῶν. Ζώντας σωστά μέσα στήν Ἐκκλησία,μέ τήν χάρη τοῦ Θεοῦ, προχωροῦμε στήν κάθαρση καί στόν φωτισμό.Ἀπαλλασσόμαστε ἀπό τήν ἀγάπη τῆς ψυχῆς πρός τά πάθη, τά πάθη τοῦ νοῦ, τά πάθητῆς καρδιᾶς. Ὁ ἄνθρωπος ἐξυγιαίνεται, μέ τήν ἀγάπη, μέ τήν χάρη τοῦ Θεοῦ καίπροχωρεῖ στήν θεϊκή ὑγεία. Ἔτσι γίνεται κανείς ἱκανός γιά τήν ἐπίγνωση τοῦ Θεοῦ,γιά νά γνωρίσει τόν Θεό, νά γνωρίσει τό ὑπέρ φύσιν καί ζεῖ αὐτή τήν κάθαρση, αὐτότόν φωτισμό καί τήν μακαριότητα τοῦ Θεοῦ μαζί μέ ὅλους τούς Ἁγίους. Δέν εἴμαστε4

μόνοι μας μέσα στήν Ἐκκλησία, ἀλλά μαζί μέ ὅλους τούς Ἁγίους. Γεμίζει ὁἄνθρωπος μέ αὐτή τήν θεϊκή ἀγάπη, πληροῦται μέ κάθε πλήρωμα τοῦ Θεοῦ καί ὅ,τιεἶναι τοῦ Χριστοῦ γίνεται καί δικό του. Οἱ Ἅγιοι εἶναι βοηθοί μας σ’ αὐτή τήνπροσπάθεια, σ’ αὐτόν τόν ἀγῶνα νά οἰκειωθοῦμε τόν Θεό, ὄχι βέβαια τήν οὐσίαἀλλά τίς θεῖες ἐνέργειες.Ὁ Χριστός εἶναι Θεάνθρωπος καί σ’ Αὐτόν κατοικεῖ πᾶν τό πλήρωμα τῆς Θεότητοςσωματικῶς, ὅπως λέει πάλι ὁ Ἀπόστολος Παῦλος στήν πρός Κολοσσαεῖς ἐπιστολή.Κι αὐτό τό πλήρωμα τῆς Θεότητος γίνεται καί τοῦ ἀνθρωπου. Γίνεται καί ὁἄνθρωπος, ὅπως λέει ὁ Ἀπόστολος Πέτρος, στήν Β΄καθολική ἐπιστολή, κοινωνόςΘείας φύσεως. Ὄχι βέβαια μέ τήν ἔννοια τῆς οὐσίας, ἀλλά τῶν ἐνεργειῶν. Γιατί καίοἱ ἐνέργειες τοῦ Θεοῦ εἶναι ἐκ τῆς φύσεως, εἶναι φυσικές ἐνέργειες, εἶναι ἐκ τῆςοὐσίας. Ἀλλά ὁ ἄνθρωπος δέν μπορεῖ νά γνωρίσει στήν οὐσία Του τόν Θεό, οὔτε ὁἌγγελος, παρά μόνο ὁ ἴδιος ὁ Θεός. Γνωρίζουμε ὅμως τόν Θεό μέσω τῶν ἐνεργειῶνΤου. Γι’ αὐτό λέμε ὅτι ὁ Θεός εἶναι ἀγάπη, ὁ Θεός εἶναι φῶς, ὁ Θεός εἶναι ἡ εἰρήνηἡμῶν, ὁ Θεός εἶναι ἡ ἀνάστασις, ὁ Θεός εἶναι ἡ ζωή. Ὅλα αὐτά εἶναι θεῖες ἐνέργειες.Οἱ ἐνέργειες τοῦ Θεοῦ εἶναι ἄπειρες. Διά τῶν ἐνεργειῶν τοῦ Θεοῦ γνωρίζουμε τόνΘεό.Ὁ ἄνθρωπος, λοιπόν, ζώντας μέσα στήν Ἐκκλησία γεμίζει μέ τόν Θεό, γεμίζει μέ τίςθεῖες ἐνέργειες, βοηθούμενος καί ἀπό τίς πρεσβεῖες τῶν Ἁγίων καί γίνεται ἕνα μέ τόνΧριστό καί μέ τούς Ἁγίους. Σάν, λέει ὁ Ἅγιος Ἰουστίνος, νά ἐνσαρκώνεται σ’ αὐτόνὅλος ὁ θαυμαστός Θεάνθρωπος. Σάν νά παίρνει σάρκα ὁ Θεάνθρωπος μέσα στόνκάθε ἄνθρωπο. Αὐτό βέβαια μᾶς τό λένε καί ὅλοι οἱ Ἅγιοι, ὅτι καλούμαστε νάγίνουμε ὅπως ἡ Θεοτόκος. Ἡ Θεοτόκος συνέλαβε μέσα στά ἄχραντα σπλάχνα τηςτόν Χριστό, Τόν κυοφόρησε καί Τόν ἐγέννησε. Πνευματικῷ τῷ τρόπῳ συλλαμβάνεικάθε πιστός μέσα του τόν Χριστό καί ἔτσι γίνεται κι αὐτός ὅπως ἡ Θεοτόκος. Ὅσο ὁἄνθρωπος προχωράει στήν πνευματική ζωή καί ὡριμάζει, μορφώνεται μέσα του ὁΧριστός καί φτάνει «εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ» (Ἐφεσ. 4,13).Πραγματικά, Αὐτός ὁ Θεάνθρωπος ἐνσαρκώνεται σ’ αὐτόν, στόν ἄνθρωπο, διαμέσουτῆς Θείας Κοινωνίας, Αὐτός, ὁ Ὁποῖος εἶναι ὅλος μέσα στό θεανθρώπινο σῶμα, τήνἘκκλησία. Ὁ ὅλος Χριστός λοιπόν κατοικεῖ μέσα στόν ἄνθρωπο. Ἄλλωστε ὁ ἴδιος ὁΧριστός μας τό εἶπε ὅτι «ἐκεῖνος πού Μέ ἀγαπάει, θά τηρήσει τίς ἐντολές Μου καίἐκεῖνος πού θά τηρήσει τίς ἐντολές Μου, θά ἔρθω καί Ἐγώ καί ὁ Πατέρας καί θάκατοικήσουμε μέσα του» (Ἰω. 14,10).Ὁ ἄνθρωπος τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ βιώνει τό πλήρωμα τῆς Ἐκκλησίας σάν κάτιδικό του. Ὅλη ἡ Ἐκκλησία γίνεται δική του. Καί ὁ ἄνθρωπος, ὁ κατά Θεόν, ὁ κατάΧριστόν, ὁ ἀληθινά ἐκκλησιαστικοποιημένος ἄνθρωπος, ὁ ἀληθινά ἄνθρωπος τοῦΘεοῦ, ζεῖ μέ ὅλη τήν Ἐκκλησία, αἰσθάνεται μέσα στήν καρδιά του ὅλη τήνἘκκλησία καί ἔχει μέσα στήν καρδιά του ὅλους τούς ἀνθρώπους, ὅλους τούςπιστούς, ὅλους τούς ἁγίους. Γιατί στήν Ἐκκλησία ἀνήκουν οἱ Ἅγιοι. Κι ἐμεῖς, νά μήμᾶς φαίνεται ἐξωπραγματικό καί ὑπερβολικό, ὀφείλουμε νά γίνουμε ἅγιοι. Οἱ5

κάτοικοι τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ θά εἶναι οἱ Ἅγιοι, ὄχι μόνο οἱ ἐπώνυμοι, ἀλλά καίοἱ ἀνώνυμοι. Ὁ καθένας ἀπό μᾶς ὀφείλει νά γίνει ἅγιος, ἄν θέλει νά σωθεῖ.Ὁ ἄνθρωπος λοιπόν τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ βιώνει μέσα του τό πλήρωμα τῆςἘκκλησίας σάν κάτι δικό του, γιατί μαζί μέ ὅλους τούς Ἁγίους κατέστη μέρος τῆςἘκκλησίας σύσσωμος, ἕνα σῶμα μέ τόν Χριστό καί στό σῶμα αὐτό κάθε μέλοςαἰσθάνεται τόν ἑαυτό του σάν ὁλόκληρο σῶμα. Αἰσθάνεται ἕνα μέ ὅλη τήνἘκκλησία καί ὁ ἑαυτός του γίνεται μία Ἐκκλησία καί περιλαμβάνει μέσα ὅλο τόνΧριστό. Ἔτσι καί στόν ἀσκητή τῆς ἀγάπης, ὅλο τό σῶμα τῆς Ἐκκλησίας εἶναι δικότου καί ὅλος αὐτός εἶναι δικός της. Ὅλο τό πλήρωμα τῆς Ἐκκλησίας ἀνήκει σ’ αὐτόνκαί αὐτός ὅλος ἀνήκει σ’ αὐτήν. Γίνεται ὁ πιστός ἕνα μέ τήν Ἐκκλησία καί ἡἘκκλησία ἕνα μέ αὐτόν. Κατ’ αὐτόν τόν τρόπο, αὐτός προσωπικά, ἀληθινά βιώνει«σύν πᾶσι τοῖς Ἁγίοις» τήν πραγματοποίηση τοῦ αἰώνιου σχεδίου καί τοῦ σκοποῦτοῦ Θεοῦ περί τοῦ κόσμου.– Ποιός εἶναι ὁ σκοπός καί ποιό εἶναι τό σχέδιο τοῦ Θεοῦ γιά τόν κόσμο;Εἶναι ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός σάν Ἐκκλησία, ἡ ὁποία εἶναι τό σῶμα Του, πλήρωμάΤου. Ὁ Κύριος πού τά πάντα πληροῖ, πού εἶναι «τό πλήρωμα τοῦ τά πάντα ἐν πᾶσινπληρουμένου» (Ἐφ. 1,23). Ὁ σκοπός, τό σχέδιο τοῦ Θεοῦ γιά τόν κόσμο εἶναι ὅλα νάἀνακεφαλαιωθοῦν ἐν τῷ Χριστῷ. Ὅλα δηλαδή νά γίνουν ἕνα μέ τόν Χριστό, ὅλα νάμποῦν μέσα στήν Ἐκκλησία, πού εἶναι τό σῶμα τοῦ Χριστοῦ καί ἔχει κεφαλή τόνΧριστό καί ἑπομένως νά ἀφθαρτιστοῦν, νά γίνουν ἄφθαρτα. Αὐτός εἶναι ὁ σκοπόςτοῦ Θεοῦ, ὁ προκαθορισμένος σκοπός γιά ὅλους τούς ἀνθρώπους, κυρίως γιά τούςχριστιανούς, «γνῶναί τε τήν ὑπερβάλλουσαν τῆς γνώσεως ἀγάπην τοῦ Χριστοῦ ἵναπληρωθῆτε εἰς πᾶν τό πλήρωμα τοῦ Θεοῦ». Αὐτός εἶναι ὁ σκοπός τοῦ Θεοῦ, ὅλοι οἱχριστιανοί νά γνωρίσουμε τήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ, πόσο μᾶς ἀγάπησε καί μᾶς ἀγαπᾶ ὁΧριστός. Γιατί; Γιά νά γεμίσουμε μέ τό πλήρωμα τοῦ Θεοῦ, νά γεμίσουμε μέ τόνΘεό, νά γίνουμε θεοί, νά σωθοῦμε, τουτέστι νά θεωθοῦμε. Αὐτός εἶναι ὁ τελικόςσκοπός τοῦ Θεοῦ γιά ὅλους τούς χριστιανούς, νά γίνουν κι αὐτοί θεοί ὅπως ὁ Ἴδιοςἀλλά κατά χάριν.Ζώντας μέσα στό θεανθρώπινο σῶμα τῆς Ἐκκλησίας ἐμεῖς οἱ χριστιανοί δεχόμαστεαὐτό τό πλήρωμα τοῦ Θεοῦ καί γεμίζουμε μέ αὐτό. Γεμίζουμε μέ τόν Θεό. Γιατί ὁἐνσαρκωμένος τήν ἀνθρώπινη φύση Θεός – Λόγος τήν ἔλαβε στόν ἑαυτό Του καί ἡφύση αὐτή τοῦ ἀνθρώπου πληρώθηκε μέ κάθε πλήρωμα τοῦ Θεοῦ. Ἡ ἀνθρώπινηφύση πού προσελήφθη ἀπό τόν Υἱό καί Λόγο τοῦ Θεοῦ, ἀπό τόν Χριστό μας, αὐτή ἡφύσις ἡ ἀνθρώπινη γέμισε, πληρώθηκε, μέ κάθε πλήρωμα τοῦ Θεοῦ. Ἔτσι τώρα ἡἀνθρώπινη φύση στό πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ ἔχει θεωθεῖ. Καί ὁ κάθε ἕνας ἀπό μᾶςπλέον μπορεῖ ἑνούμενος μέ τόν Χριστό καί προσωπικά νά μετέχει σ’ αὐτή τήν δόξατῆς ἀνθρώπινης φύσης Του, νά μετέχει στήν θέωση. Αὐτός εἶναι ὁ σκοπός τοῦ Θεοῦ,ὅλοι νά μποῦμε σ’ αὐτή τήν ἕνωση μέ τόν Χριστό, ὥστε ὅλοι νά γίνουμε θεοί, νάθεωθοῦμε. Αὐτός εἶναι ὁ προορισμός τοῦ ἀνθρώπου. Πόσο φτωχά σκέφτονται οἱ6

ἄνθρωποι σήμερα, ὅταν βάζουν ὡς σκοπό τῆς ζωῆς τους πολύ χαμηλά πράγματα, τόνά κάνουν περιουσία, τό νά κάνουν οἰκογένεια, τό νά πάρουν ἕνα πτυχίο κ.λ.π…Ἐνῶ ὁ σκοπός τοῦ ἀνθρώπου εἶναι νά γίνει θεός! Αὐτό τόν σκοπό ἔχει βάλει ὁ Θεόςστόν ἄνθρωπο.Ὁ Κύριος ἵδρυσε τήν Ἐκκλησία καί μένει διαπαντός σ’ αὐτήν, στό θεανθρώπινοσῶμα Του, τοῦ ὁποίου εἶναι κεφαλή. Γι’ αὐτό ὅταν κανείς πηγαίνει στήν Ἐκκλησίακαί ζεῖ σωστά, σύμφωνα μέ τούς κανόνες τῆς Ἐκκλησίας, αὐτός ζεῖ μέσα στόνΧριστό, ζεῖ μέσα στό σῶμα τοῦ Χριστοῦ. Γι’ αὐτό εἶναι ἀναγκαιότατο καί εἶναιἀπόλυτο αὐτό πού λέμε ὅτι δέν μπορεῖς νά σωθεῖς ἔξω ἀπό τήν Ἐκκλησία, δένμπορεῖς νά σωθεῖς ἔξω ἀπό τόν Χριστό. Δέν μπορεῖς νά σωθεῖς, ἄν δέν ἐνταχθεῖς σ’αὐτό τό σωτηριῶδες θεανθρώπινο σῶμα.Γιά νά μπορέσει καθένας ἀπό μᾶς νά πληρωθεῖ μέ τό πλήρωμα τῆς Θεότητος, νάγίνει θεός κατά χάρη, ἀπαραίτητο εἶναι νά ζεῖ μέ τόν Χριστό, νά ζεῖ μέσα στό σῶματοῦ Χριστοῦ, πού εἶναι ἡ Ἐκκλησία. Εἶναι ἀπαραίτητο νά πιστεύει μέ Αὐτόν, νάἀγαπᾶ μέ Αὐτόν, νά προσεύχεται μέ Αὐτόν, νά σκέπτεται μέ Αὐτόν, νά αἰσθάνεται μέΑὐτόν, νά θέλει μέ Αὐτόν, νά ὑπάρχει μέ Αὐτόν. Ὅλα νά τά κάνει μέ τόν Χριστό. Νάἐνανθρωπίζεται μέ Αὐτόν, νά ἀθανατίζεται μέ Αὐτόν -νά γίνεται ἀθάνατος μέ τόνΧριστό, νά γίνεται αἰώνιος μέ Αὐτόν. Οἱ ἄνθρωποι σήμερα προσπαθοῦν νά τάκάνουν ὅλα αὐτά ἀλλά χωρίς Αὐτόν, χωρίς τόν Χριστό, μόνοι τους. Καί ἀκοῦςσυμβουλές τοῦ τύπου: – Εἶναι καλό πράγμα νά πιστεύεις… – Ποῦ νά πιστεύεις; – Ἔ,κάπου νά πιστεύεις, στόν Θεό… ἔτσι ἀφηρημένα. Ὄχι, δέν εἶναι καλό πράγμα αὐτό!Εἶναι καλό πράγμα νά πιστεύεις μέ τόν Χριστό στόν Χριστό. Ἤ σοῦ λέει εἶναι καλόπράγμα νά προσεύχεσαι. Ποῦ νά προσεύχεσαι; Ἔ, γενικά…Ἄν πάρετε τά καινούρια βιβλία τῶν θρησκευτικῶν, ἔχουν φωτογραφίες πού δείχνουντούς χριστιανούς νά προσεύχονται καί δίπλα ἀκριβῶς δείχνουν ἕναν μουσουλμάνοπού προσεύχεται, ἕναν Ἑβραῖο πού προσεύχεται…– Τί μήνυμα περνάει στά παιδιά;Ὅτι καί οἱ μέν καί οἱ δέ, ὅλοι κάνουν τό ἴδιο πράγμα. Δέν ἔχει σημασία σέ ποιόνπροσεύχεσαι… Ὄχι! Ἔχει σημασία, γιατί ὅλοι δέν ἔχουν τόν ἴδιο Θεό. Ἄς λένε οἱΟἰκουμενιστές ὅτι ὅλες οἱ μονοθεϊστικές θρησκεῖες ἔχουν τόν ἴδιο Θεό. Δηλαδή οἱμουσουλμάνοι, οἱ Ἑβραῖοι καί οἱ χριστιανοί. Δέν ἔχουμε τόν ἴδιο Θεό. Δέν ἔχουν τόνΧριστό οὔτε οἱ μουσουλμάνοι οὔτε οἱ Ἑβραῖοι. Ὁ Χριστός εἶναι ὁ Θεός. Ἄν δένεἶσαι μέ τόν Χριστό καί ἄν δέν προσεύχεσαι μέ τόν Χριστό, δέν προσεύχεσαι στόνΘεό, προσεύχεσαι στά εἴδωλα, στούς δαίμονες. Ἄν, λοιπόν, ὁ ἄνθρωπος δέν κάνειὅ,τι κάνει μέ τόν Χριστό, δέν μπορεῖ νά θεωθεῖ, δέν μπορεῖ νά σωθεῖ. Γι’ αὐτό λέει ὁἈπόστολος Παῦλος «ζῶ δέ οὐκέτι ἐγώ, ζῇ δέ ἐν ἐμοί Χριστός» (Γαλ. 2,20). Ἐκεῖνος,λέει, δέν ζεῖ μέ τόν ἑαυτό του, ζεῖ μέ τόν Χριστό, πιστεύει μέ τόν Χριστό,προσεύχεται μέ τόν Χριστό, σκέπτεται μέ τόν Χριστό! Γι’ αὐτό λέει πάλι ὁ7

Ἀπόστολος «ἡμεῖς δέ νοῦν Χριστοῦ ἔχομεν» (Α΄Κορ. 2,16). Δέν ἔχουμε δικό μαςνοῦ. Ἔχουμε τόν νοῦ τοῦ Χριστοῦ. Θέλει μέ τόν Χριστό ὁ πιστός. Δηλαδή δέν ἔχειδική του θέληση, ἀλλά ὅ,τι θέλει ὁ Χριστός, αὐτό θέλει καί ὁ πιστός. Γι’ αὐτό καί ὁΧριστός μας μᾶς δίδαξε νά λέμε καί νά τό ζητᾶμε, «γενηθήτω το θέλημά Σου». Κάθεστιγμή νά μή θέλουμε αὐτό πού ἐμεῖς νομίζουμε γιά καλό, ἀλλά αὐτό πού θέλει ὁΧριστός. Ἔτσι γεμίζουμε μέ τήν χάρη τοῦ Χριστοῦ.Μ’ αὐτό τόν τρόπο σώζεται ὁ ἄνθρωπος, γιατί τό θέμα τῆς σημερινῆς ὁμιλίας αὐτόεἶναι «Τί εἶναι ἡ σωτηρία».– Τί εἶναι ἡ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου;Ἀκοῦμε πολλές φορές: Θέλουμε νά σωθοῦμε. Τό εὐχόμαστε. «Σωθίεις» ἦταν μίαεὐχή πού λέγανε οἱ παλαιότεροι. Σωθίεις – εἴθε νά σωθεῖς. Σήμερα λέμε «γειά, ἄντεγειά», δηλαδή νά ἔχεις ὑγεία. Πόσο ξεφτίσαμε καί οἱ χριστιανοί! Ἀντί νά εὐχόμαστετήν σωτηρία ὁ ἕνας στόν ἄλλο, τοῦ λέμε ἁπλῶς νά ἔχεις ὑγεία. Καί φυσικά ἐννοοῦνσωματική ὑγεία, δέν ἐννοοῦν ψυχική ὑγεία. Μακάρι νά τό ἐννοοῦν αὐτό.. Ἀλλά αὐτήἡ σωτηρία τί εἶναι ἄραγε; Δέν εἶναι τίποτα ἄλλο παρά ἡ ζωή μέ τόν Χριστό, ἡ ὁποίαπρέπει νά ἀρχίσει ἀπό ἐδῶ, ἀπό αὐτή τήν ζωή τήν πρό θανάτου, τήν πρό τοῦβιολογικοῦ θανάτου. Ἡ σωτηρία εἶναι μιά ἀδιάκοπη διαβίωση μέ τόν Σωτῆρα.Ὁ Σωτήρας εἶναι ὁ Χριστός. Καί γιατί εἶναι ἡ σωτηρία αὐτή; Διότι ὁ Χριστός εἶναι ὁ«ἀεί Ὤν» καί ὁ ὄντως Ὤν. Αὐτός πού ὑπάρχει πάντοτε καί ὄντως ὑπάρχει, ἀληθινάὑπάρχει καί θά ὑπάρχει εἰς τούς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἄν θέλεις κι ἐσύ νά σωθεῖς,δηλαδή νά ὑπάρχεις εἰς τούς αἰῶνας τῶν αἰώνων καί νά μήν χαθεῖς, θά πρέπει νάἑνωθεῖς μ’ Αὐτόν πού ὑπάρχει πάντα. Ὑπῆρχε καί ὑπάρχει καί θά ὑπάρχει. Καί αὐτόςδέν εἶναι ἄλλος παρά ὁ Ὤν. Ὁ Ὤν εἶναι ὁ Χριστός. Θά ἔχετε δεῖ στίς ἁγιογραφίεςπού γράφουν αὐτά τά τρία γράμματα Ὁ-Ὤ-Ν. Ρώτησε ὁ Μωϋσῆς τόν Θεό: – Ποιόεἶναι τό ὄνομά Σου; καί εἶπε: – Ἐγώ εἰμι ὁ Ὤν (Ἐξοδ. 3,14). Αὐτός πού ὑπάρχειπάντα.Ὅποιος λοιπόν θέλει νά σωθεῖ, θά πρέπει νά ἑνωθεῖ μέ τόν Ὄντα, τόν ὄντως Ὄντακαί τόν ἀεί Ὄντα. Αὐτή εἶναι ἡ σωτηρία, ἡ ἀδιάκοπη ζωή μέ τόν Χριστό. Γι’ αὐτόκαί σωτηρία δέν εἶναι τίποτα ἄλλο, λέει καί ὁ π. Ἰουστίνος, ἀπό τήν χριστοποίησήμας. Δηλαδή τό νά γίνουμε χριστοί, μικροί χριστοί μέ τόν Χριστό- Σωτῆρα, ἡ θέωσήμας μαζί Του, ὄχι αὐτονομημένα. Προσπάθησαν νά γίνουν θεοί οἱ ἄνθρωποι, ἀλλάχωρίς τόν Χριστό. Ἀπό τήν πρώτη στιγμή αὐτή εἶναι ἡ προσπάθεια τοῦ ἀνθρώπου.Ἀπό τή στιγμή τῆς πτώσης καί μετά οἱ πρωτόπλαστοι μέ τή συμβουλή τοῦ διαβόλουπροσπάθησαν νά γίνουν θεοί χωρίς τόν Θεό. Καί μέχρι σήμερα μέσω τῆςτεχνολογίας, μέσω τοῦ πολιτισμοῦ, μέσω τῆς μάταιης δόξας, τοῦ χρήματος κ.λ.π.προσπαθεῖ ὁ ἄνθρωπος νά γίνει θεός καί νά πάρει τή δόξα τοῦ Θεοῦ. Μέχρι καίκάποιοι ἀπό αὐτούς τούς διεθνεῖς ἀστέρες τῆς ρόκ λέγανε μέ μιά ἀσέβεια ὅτι«Χριστέ, ἐμεῖς εἴμαστε πάνω ἀπό Σένα καί θά σοῦ πάρουμε τήν δόξα, ἐμεῖς εἴμαστε8

πιό δοξασμένοι ἀπό Σένα». Ἀνόητα φληναφήματα ἀνθρώπων πού δέν ξέρουν τίποτεοὔτε γιά τόν Θεό οὔτε γιά τόν ἑαυτό τους!Ἡ θέωση, λοιπόν, μέ τόν Χριστό εἶναι αὐτό πού σώζει καί ὄχι ἡ αὐτονομημένηθέωση πού δέν εἶναι παρά ἕνα ψέμα, γιατί δέν μπορεῖς νά γίνεις θεός χωρίς τόν Θεό.Ὁ ἁγιασμός μας μαζί Του. Ἡ μεταμόρφωσή μας μαζί Του. Ἡ ἀνάπαυσή μας μαζίΤου. Μή ζητᾶς ἀνάπαυση ἐκτός Χριστοῦ. Σήμερα οἱ ἄνθρωποι προσπαθοῦν νάβροῦν ἀνάπαυση, ἀλλά μακριά ἀπ’ τήν Ἐκκλησία. Μακριά σοῦ λέει ἀπό τούςπαπάδες, μακριά ἀπό τήν θρησκεία.. ἔ, ἄν θέλεις, μπορεῖς νά πηγαίνεις λίγο στήνἘκκλησία, ἀλλά ἄν θέλεις νά ζήσεις εὐτυχισμένος νά εἶσαι σέ ἀπόσταση, νά κρατᾶςἀπόσταση. Κι ὅμως ὁ Χριστός τί λέει; «Μάθετε ἀπό μένα ὅτι εἶμαι πρᾶος καίταπεινός τῆ καρδία· καί εὑρήσετε ἀναπαυσιν ταῖς ψυχαῖς ὑμῶν» (Ματθ. 11,29).Θέλεις νά βρεῖς ἀνάπαυση; Ἀπό τόν Χριστό θά τό μάθεις. Καί πῶς θά τό μάθεις;Ὄχι ἁπλῶς νά ἀκούσεις ἤ νά διαβάσεις γιά τόν Χριστό. Ἀλλά νά ζήσεις μαζί μέ τόνΧριστό, ὁπότε ἐμπειρικά θά μάθεις. Γιατί τό ρῆμα μανθάνω στήν Ἁγία Γραφήσημαίνει βιώνω, ζῶ. Ἄν λοιπόν μάθεις, δηλαδή ζήσεις μαζί μέ τόν Χριστό, τότε θάἔρθει ἡ ἀνάπαυση. Ἀνάπαυση χωρίς Χριστό, δέν εἶναι ἀνάπαυση. Ἡ θέωσή μαςλοιπόν μαζί Του, ἠ ἀνάπαυσή μας μαζί Του, ὁ ἁγιασμός μας μαζί Του, ἡ ἐντριάδωσήμας μαζί Του! Κοιτάξτε ὡραῖες λέξεις πού χρησιμοποιεῖ ὁ Ἅγιος Ἰουστίνος!Ἐντριάδωση τί θά πεῖ; Τό νά μποῦμε μέσα στήν Τριάδα, μέσα στήν Ἁγία Τριάδα. Νάγίνουμε δηλαδή κι ἐμεῖς θεοί κατά χάριν, ὅπως εἶναι ἡ Ἁγία Τριάδα Θεός κατά φύση.Ἡ πλήρωσή μας μαζί Του, τό νά γεμίσουμε μέ τήν χάρη Του, μέ τό πλήρωμά Του τόθεῖο, μέ ὅλες τίς δικές Του θεοδοτικές δυνάμεις αὐτό εἶναι ἡ σωτηρία μας. Αὐτή εἶναιἡ σωτηρία. Δέν εἶναι λοιπόν κάτι τυχαῖο… ἔτσι κι ἐμεῖς νά καταφέρουμε νά πᾶμε σέμιά γωνίτσα στόν Παράδεισο… Ὄχι, εἶναι μία σοβαρότατη, ἡ πιό σοβαρή καίσπουδαία ἐργασία πού καλούμαστε νά κάνουμε ἐδῶ καί τώρα. Νά ζήσουμε μέ ὅλεςμας τίς δυνάμεις τίς ψυχικές καί τίς σωματικές μέ τόν Χριστό.Ἡ σωτηρία εἶναι, λέει πάλι ὁ Ἅγιος Ἰουστίνος, μιά ἀμφοτεροβαρής διαδικασία.Κι αὐτή ἡ λέξη εἶναι πολύ ὡραία. Τί σημαίνει ἀμφοτεροβαρής; Σημαίνει, πρῶτον,ἀπελευθέρωση τοῦ ἑαυτοῦ μας ἀπό τήν ἁμαρτία, τόν θάνατο, τόν διάβολο, ἀπό τόκακό, τό ὁποῖο δέν μπορεῖ νά γίνει παρά μόνο ὅταν ὁ ἄνθρωπος μετανοήσει μέσαστήν Ἐκκλησία καί πάρει τήν δύναμη τοῦ Χριστοῦ γιά νά τό κάνει, νά διώξει τόνδιάβολο. Γιατί μόνο μέ τόν Χριστό φεύγει ὁ διάβολος. Πρῶτον λοιπόν αὐτό, νάἀπελευθερωθοῦμε ἀπό τήν ἁμαρτία, τόν θάνατο καί τόν διάβολο καί τό δεύτεροστοιχεῖο τῆς διαδικασίας τῆς σωτηρίας εἶναι ἡ πλήρωσή μας μέ τόν Χριστό καί Θεό.Ἡ πλήρωσή μας μέ τόν Σωτῆρα, τό νά γεμίσει ὁ ἄνθρωπος μέ τόν Θεό. Ἀφενός μένἕνα ἄδειασμα, ἀφετέρου ἕνα γέμισμα. Ἄδειασμα ἀπό τό κακό, γέμισμα μέ τό ἀγαθόκαί ἀγαθός εἶναι μόνο ὁ Θεός.Ἐπιτυγχάνονται, δηλαδή, δύο σκοποί ταυτόχρονα μέ τήν εἴσοδο τοῦ Κυρίου ἸησοῦΧριστοῦ καί Σωτῆρα στήν ψυχή μας. Πρῶτον, ἡ πλήρωσή μας ἀπό Αὐτόν. Γεμίζουμε9

μέ τόν Χριστό διαμέσου τῶν ἱερῶν Μυστηρίων καί τῶν ἁγίων ἀρετῶν. Πῶςγεμίζουμε μέ τόν Χριστό; Ὅταν ἀφενός μέν μετέχουμε στά ἅγια Μυστήρια, τό ἍγιοΒάπτισμα, τό Ἅγιο Χρίσμα, τήν ἱερά ἐξομολόγηση, τήν μετάνοια καί τήν ΘείαΕὐχαριστία-Θεία Κοινωνία. Ἔτσι γεμίζει ὁ ἄνθρωπος μέ τόν Θεό. Καί ἀφετέρουεἶναι ἠ ἀπελευθέρωσή μας ἀπό τήν ἁμαρτία, τόν θάνατο καί τόν διάβολο, ἀφοῦκαταστρέφει ὅλες αὐτές τίς ἀντίθετες δυνάμεις ὁ Χριστός πού ἔρχεται μέσα μας μέτήν δύναμη τῆς Θεότητάς Του. Ποῦ μπορεῖ νά σταθεῖ ὁ διάβολος μπροστά στόνΧριστό;! Τό Φῶς διαλύει τό σκοτάδι. Ἔτσι, σωτηρία δέν εἶναι μόνο ἄφεση ἁμαρτιῶνἀλλά καί θέωση, πού σημαίνει τήν πληρότητα τῆς ὑπάρξεώς μας μέ τόν Χριστό Θεόκαί Σωτῆρα. Καί ἐδῶ κάτι πού μποροῦμε νά σχολιάσουμε εἶναι ὅτι δέν εἶναι ἀρκετήἡ ἐξομολόγηση, γιά νά σωθεῖ ὁ ἄνθρωπος.Μέ τήν ἐξομολόγηση τί γίνεται; Παίρνεις τήν ἄφεση, τήν συγχώρεση τῶνἁμαρτημάτων σου, ὡραῖα! Μετά τί κάνεις ὅμως; Προχωρᾶς στήν διαδικασία τῆςκάθαρσης μέ τόν Χριστό; Προχωρᾶς στήν διαδικασία νά ἀπαλλαγεῖς ἀπό αὐτά πούἐξομολογήθηκες καί νά μήν τά ξανακάνεις; Ἤ μέ τό πού βγαίνεις ἀπό τόἐξομολογητήριο πάλι κάνεις τά ἴδια; Ὁπότε θέλεις πάλι ἐξομολόγηση, πάλι ἄφεση;Δέν εἶναι λοιπόν, ἡ σωτηρία μόνο ἄφεση ἀλλά καί θέωση. Δηλαδή ὁ ἄνθρωπος θάπρέπει νά προσέξει πολύ καί μετά τήν ἐξομολόγηση νά μήν ξανακάνει τά ἴδια, νάἀδειάσει ἀπό τό κακό μόνιμα καί νά γεμίσει μέ τόν Χριστό, νά θεωθεῖ, νά πληρωθεῖ.Αὐτό θά πεῖ πλήρωμα, γέμισμα. Νά πληρωθεῖ ἡ ὕπαρξή του μέ τόν Χριστό τόν Θεόκαί Σωτῆρα μας.Ἄν κανείς δέν εἶναι μέ τόν Χριστό, ἄν δέν γεμίσει ἀπό τόν Χριστό, ἀκόμα κι ἄν ἔχειἀδειάσει ἀπό τό κακό -ἄν μπορεῖ νά γίνει αὐτό… καί πόσο θά κρατήσει…- δέν εἶναιμέ τόν Χριστό, ἀλλά εἶναι ἐναντίον τοῦ Χριστοῦ. Βλέπετε, οἱ Ἀνατολικοί, αὐτοί πούκάνουν τόν διαλογισμό, τήν γιόγκα κ.λ.π. καταφέρνουν μέ αὐτή τήν τεχνική μέχριἑνός σημείου νά ἀδειάσουν τόν νοῦ τους ἀπό κάθε λογισμό. Ἀλλά μέ τί γεμίζουνμετά; Ἐκεῖ εἶναι τό ζητούμενο. Ἄν δέν βάλεις ἐκεῖ μέσα τόν Χριστό, θά ἔρθει ὁδιάβολος καί θά γίνουν τά ἔσχατα τοῦ ἀνθρώπου χειρότερα ἀπό τά πρῶτα.Ἑπομένως, ἡ διαδικασία τῆς θέωσης εἶναι διπλή. Ἄδειασμα ἀπό τόν διάβολο καίκαθετί κακό καί γέμισμα μέ τόν Χριστό. Εἶναι πλέον σεσωσμένος ὁ χριστιανός, ὅτανλειτουργήσει ἔτσι, ὅταν ἔχει μαζί του, μέσα του, τόν Χριστό.Ζεῖ μέ τόν Σωτῆρα Χριστό, γι’ αὐτό εἶναι σεσωσμένος. Ὁ Χριστός, ὁ Σωτήρας εἶναιὁ μοναδικός Κύριος καί ἔχει τήν δύναμη νά καταστρέψει καί νά ἐξαλείψει ὅλες τίςἀντίθεες δυνάμεις. Μέ τήν δύναμη τοῦ Χριστοῦ καί ὁ ἄνθρωπος πλέον, ὁ χριστιανός,γίνεται ἱκανός νά διώξει τόν διάβολο, τήν ἁμαρτία, τόν θάνατο. Γι’ αὐτό οἱ Ἅγιοιεἶναι τρομεροί στόν διάβολο. Τόν τρέμουν τόν Ἅγιο οἱ δαίμονες. «Μέ καῖς, μέ καῖς»,φωνάζουν οἱ δαιμονισμένοι, ὅταν συναντηθοῦν μ’ ἕναν Ἅγιο. Καί μόνο πού τούςπλησιάζει…10

Αὐτή ἡ κατάσταση τῆς λύτρωσης, τῆς ἀπολύτρωσης καί τῆς σωτηρίας ἐμφανίζεταιπάντοτε σάν αἰώνια ζωή. Ἡ σωτηρία εἶναι καί ἡ αἰώνια ζωή. Λέμε νά κερδίσουμετήν αἰώνια ζωή… Αὐτή εἶναι ἡ αἰώνια ζωή, τό νά εἶσαι μέ τόν Χριστό. Καί αὐτόςεἶναι ὁ Παράδεισος, ὁ ἴδιος ὁ Χριστός, ἡ ζωή μέσα στόν Χριστό, μέ τόν Χριστό. Ἡκατάσταση λοιπόν τῆς λύτρωσης, τῆς σωτηρίας, εἶναι ἡ αἰώνια ζωή ἐν ΧριστῷἸησοῦ, εἶναι ἡ αἰώνια ζωή ἐν Ἁγίω Πνεύματι. Πεπληρωμένος ὁ ἄνθρωπος χριστιανόςμέ τίς ἔνθεες καί κεχαριτωμένες δυνάμεις διαμέσου τῶν ἁγίων μυστηρίων καί τῶνἁγίων ἀρετῶν ζεῖ μέ τήν ἅγια ζωή. Δέν ἀρκοῦν μόνο τά μυστήρια. Χρειάζεται γιά νάγεμίσεις μέ τόν Χριστό νά ἔχεις καί τήν ἀνάλογη ζωή, τήν ἐνάρετη ζωή, τήν ζωή,ὅπως λέμε στήν γλώσσα τήν πατερική, τήν ἀσκητική.Ἡ ἄσκησις, ἡ ἡσυχία, εἶναι αὐτός ὁ ὅρος πού περιλαμβάνει μέσα τήν πράξη τῶνἀρετῶν. Ὅταν κανείς ζεῖ μέ μετάνοια, ζεῖ μέ νηστεία, ζεῖ μέ προσευχή, ζεῖ μέταπείνωση, ζεῖ μέ πραότητα, ζεῖ μέ συγχωρητικότητα, μέ πτωχεία, αὐτός ὁ ἄνθρωποςἀσκεῖ τίς ἀρετές. Αὐτός ὁ ἄνθρωπος ζεῖ τήν λεγόμενη ἀσκητική, τήν λεγόμενηἡσυχαστική ζωή, πού πρέπει νά ζήσουν ὅλοι οἱ χριστιανοί, τήν ὁποία ἔζησαν ὅλοι οἱἍγιοι. Κι αὐτός ο ἄνθρωπος μετά ἔχει τέτοια σωστή, καλή κατάσταση, ἔτσι ὥστεὅταν θά πάει νά κοινωνήσει, νά πάρει τήν Χάρη καί νά μή λειτουργήσει ἡ Χάρις εἰςκρίμα ἤ εἰς κατάκριμα, ἀλλ᾿ εἰς καθαρισμόν καί ἁγιασμόν καί ζωήν αἰώνιον, ὅπωςλέμε καί στίς εὐχές τῆς Θείας Μεταλήψεως.Ὁπότε, δέν παίρνουμε τήν Χάρη μαγικά. Ἐπειδή κοινωνήσαμε, γίναμε ἀμέσως καίθεοί κατά χάριν.. ἄν δέν ἔχουμε κάνει τήν ἀνάλογη προεργασία στόν ἑαυτό μας μέσωτῶν ἀρετῶν, ὥστε νά ἔχουμε τίς ἀπαραίτητες προϋποθέσεις. Δέν ἔρχεται ἡ Χάριςχωρίς τίς προϋποθέσεις. Γι’ αὐτό καί ὁ ἱερέας, ὅταν βγαίνει νά μᾶς κοινωνήσει, λέει:«μετά φόβου Θεοῦ, πίστεως καί ἀγάπης, προσέλθετε». Ὄχι ὅπως θέλετε, ὅπωςεἶστε… «Ἐλάτε ὅπως εἶστε»… Δέν εἶναι σωστό αὐτό. Πηγαίνουμε στόν Χριστό καίπαίρνουμε τόν Χριστό μέ φόβο Θεοῦ, μέ πίστη καί μέ ἀγάπη. Ὄχι ὅπως εἴμαστεἀκάθαρτοι, βρώμικοι, τσακωμένοι μεταξύ μας, μέ χίλια δυό πάθη καί κακίες μέσαμας. Τότε δέν θά πάρουμε εὐλογία, ἀλλά θά πάρουμε καταδίκη καί θά λειτουργήσειτό Φῶς τοῦ Θεοῦ ὡς κολαστικό καί ὄχι ὡς ζωοποιό.Βλέπουμε νά ἐπαληθεύεται στήν πράξη αὐτή ἡ ρύση τοῦ Ἀποστόλου Παύλου. Μοῦἔλεγαν γιά κάποιο πρόσωπο πού πῆγε καί κοινώνησε χωρίς εὐλογία τοῦ Πνευματικοῦτου. Πῆγε σέ κάποιον ἄλλο Πνευματικό ὑποτίθεται, ἀλλά δυστυχῶς ὑπάρχουν καίΠνευματικοί χωρίς Ἅγιο Πνεῦμα, πού ἔδωσε εὐλογία γιά νά κοινωνήσει καί τώρααὐτό τό πρόσωπο εἶναι πολύ ἄρρωστο, πάρα πολύ ἄρρωστο! Ἐπαληθεύεται ὁ λόγοςτοῦ Ἀποστόλου πού λέει «ἀρρωσταίνετε πολλοί καί κοιμῶνται ἱκανοί» (Α΄Κορ.11,30), γιατί κοινωνᾶτε ἀνάξια. Κοιμῶνται θά πεῖ πεθαίνουν. Πεθαίνετε, λέει, καίἀρρωσταίνετε πολλοί, ἐσεῖς οἱ Κορίνθιοι, διότι κοινωνᾶτε ἀνάξια. Ἑπομένως, δένπαίρνουμε τήν Χάρη ἀπροϋπόθετα, ἀλλά μέ τίς σωστές προϋποθέσεις, μέ τήνἀσκητική καί τήν ἡσυχαστική ζωή πού πρέπει νά κάνουμε, τήν ζωή τῆς μετανοίας.11

Ἔτσι γεμίζει ὁ ἄνθρωπος μέ τή Χάρη, μετέχοντας στά ἅγια Μυστήρια ἀξίως, ὅσογίνεται, καί ὄχι ἀπρόσεκτα, μέ αὐθάδεια καί ἀπροϋπόθετα.Ὁ ἄνθρωπος λοιπόν, ὁ χριστιανός, γεμάτος μέ τίς ἔνθεες καί κεχαριτωμένεςδυνάμεις, ζεῖ μέ τήν ἅγια ζωή προσβλέποντας πάντα στή μίμηση τοῦ Θεοῦ καίπροσπαθεῖ παίρνοντας τήν Χάρη, ζώντας μέσα στήν Ἐκκλησία νά μοιάζει ὅλο καίπερισσότερο μέ τό πρωτότυπό του. Γιατί ὅλοι ξέρουμε ὅτι εἴμαστε εἰκόνες. Ἡ εἰκόναἔχει πάντοτε ἕνα πρωτότυπο. Τό πρωτότυπό μας εἶναι πάντοτε ὁ Χριστός.– Ὁ χριστιανός, λοιπόν, ποιός εἶναι;Αὐτός πού μιμεῖται τό πρωτότυπο καί ὅσο περισσότερο προχωρεῖ στήν πνευματικήζωή, τόσο περισσότερο μοιάζει μέ τόν Χριστό. Γι’ αὐτό βλέπετε, ὅταν συναντᾶμεἕναν ἅγιο, εἶναι σάν νά συναντᾶμε τόν Χριστό καί τό αἰσθανόμαστε! Ἄν ἔχουμε κιἐμεῖς μιά ἀνάλογη προσπάθεια, αἰσθανόμαστε ὅτι αὐτός ὁ ἄνθρωπος μοιάζει μέ τόνΧριστό.Ὁ Χριστός εἶναι ὁλόκληρος μέσα στήν Ἐκκλησία καί διαμέσου αὐτῆς σέ κάθε μέλοςτης. Εἶναι πάντοτε ὁ ἕνας καί ὁ Αὐτός. «Ἰησοῦς Χριστός χθές καί σήμερον ὁ αὐτόςκαί εἰς τούς αἰῶνας» (Ἑβρ. 13,8). Καί βλέπετε μετά πῶς γίνεται αὐτό τό ὑπέροχομυστήριο μέσα στήν Ἐκκλησία, ἀφοῦ ὅλοι μοιάζουμε μέ τόν Χριστό, ἀφοῦ ὅλοιἀγωνιζόμαστε νά θέλουμε μέ τόν Χριστό, ἄρα νά θέλουμε ὅλοι τό ἴδιο πράγμα. Ἀφοῦὅλοι ἀγαπᾶμε τόν Χριστό μέ τήν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ, ἀγαπιόμαστε καί γινόμαστε ἔνακαί μεταξύ μας. Γι’ αὐτό δέν νοεῖται χριστιανός ὁ ὁποῖος νά μήν ἀγαπάει ὅλους τούςἄλλους, νά ἔχει μίσος ἔστω καί μέ κάποιον. Δέν μπορεῖ νά εἶναι μέσα στήν Ἐκκλησίατότε, χωρίζεται ἀπό τόν Χριστό.Ἔτσι γλυκά, ἀθόρυβα καί εὔκολα ὁ ἄνθρωπος μέ τόν Χριστό Σωτῆρα γίνεταιἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ. Χωρίς ὅμως τόν Χριστό Σωτῆρα ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι ἕνακατορθώνουμε: γεμίζουμε τόν ἑαυτό μας μέ τίς ἁμαρτίες καί τά πάθη καί ἔτσιἀόρατα γεμίζουμε τόν ἑαυτό μας μόνο μέ τόν διάβολο, μέ τό πλήρωμα τοῦ διαβόλου.Γιατί, ἄν δέν γεμίσεις μέ τόν Χριστό, θά γεμίσεις μέ τόν διάβολο. Δέν ὑπάρχει μέσηὁδός, μέση λύση, μέση κατάσταση, νά μήν εἶσαι δηλαδή οὔτε μέ τόν Χριστό οὔτε μέτόν διάβολο. Προσέξτε! Ὁ Χριστός εἶναι ἀπόλυτος. Καί τί λέει; «Ὁ μή ὤν μετ᾽ ἐμοῦκατ᾽ ἐμοῦ ἐστι» (Ματθ. 12,30). Αὐτός πού δέν εἶναι μαζί Μου, εἶναι ἐναντίον Μου.– Τί σημαίνει ἐναντίον Μου;Εἶναι μέ τόν ἐχθρό Μου, εἶναι ἐχθρός Μου.– Ποιός εἶναι ὁ ἐχθρός τοῦ Χριστοῦ;Ὁ διάβολος.12

– Δέν εἶσαι μέ τόν Χριστό;Εἶσαι μέ τόν διάβολο. Καί δέν εἶσαι ἔτσι θεωρητικά ἀλλά ὁ διάβολος ἔρχεται μέσασου.– Ἄδειασες ἀπό Χριστό; Δέν φρόντισες νά γεμίσεις τήν ψυχή σου μέ Χριστό;Θα ἔρθει ὁ διάβολος. Θά σοῦ γεμίσει τήν ψυχή ἐκεῖνος. Δέν μπορεῖ ἡ ψυχή νά μείνεικενή, ἄδεια, κάπου στή μέση.Σήμερα, δυστυχῶς, ὁ ἄνθρωπος προσπαθεῖ νά κάνει τήν ζωή του εὐτυχισμένη,χαρούμενη, χωρίς τόν Χριστό καί νομίζει ὅτι μπορεῖ νά τά καταφέρει μέσω τοῦπολιτισμοῦ, μέσω τῆς τεχνολογίας, μέσω τῶν χρημάτων, μέσω τοῦ ἐπαγγέλματος,μέσω τῆς ἐπιστήμης, μέσω τῆς γνώσης, μέσω τῆς τέχνης. Ἔχουμε χίλια δυό μέσαπού νομίζουμε ὅτι χρησιμοποιώντας αὐτά θά γίνουμε εὐτυχισμένοι, θά γίνουμεπλήρεις, θά νιώθουμε γεμάτοι, δέν θά μᾶς λείπει τίποτε… Εἶναι ὅλο αὐτό μίαοὐτοπία, ἕνα ψέμα τοῦ διαβόλου. Εἶναι ἡ τέχνη τοῦ διαβόλου, γιά νά μήν γεμίσεις μέΧριστό. Αὐτό θέλει ὁ διάβολος, νά μήν γεμίσεις μέ Χριστό. Ἔ, σοῦ λέει, νάπηγαίνεις καί καμιά φορά στήν Ἐκκλησία δέν εἶναι κακό… ἀλλά πρόσεξε μήν πᾶςπολύ, μήν γεμίσεις μέ Χριστό! Γιατί; Γιατί θέλει χῶρο γιά κεῖνον. Καί λίγο χῶρο νάτοῦ δώσεις, τοῦ ἀρκεῖ, γιατί αὐτό τό λίγο τόν διώχνει τόν Χριστό. Δέν μπορεῖ νάὑπάρχει μαζί καί Χριστός καί διάβολος μέσα στήν ψυχή σου.– Ἔδωσες λίγο τόπο στόν διάβολο;Ὅλη ἡ ψυχή σου γίνεται ὑποχείριό του. Γι’ αὐτό λέει ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ «μή δίδοτετόπον τῷ διαβόλῳ» (Ἐφ. 4,27). Μή δίνεις τόπο, καθόλου. Πρέπει ὅλη σου ἡ ψυχή νάγεμίσει, ὅλη. Ὄχι ἕνα μέρος. Ἄν δέν τό κάνεις αὐτό, γεμίζεις ἀόρατα τόν ἑαυτό σουμέ τόν διάβολο διαμέσου τῆς ἁμαρτίας καί τοῦ πάθους, καί τῶν ποικίλων παθῶν, ὁδιάβολος κρυφά καί ἀόρατα, ἐν τῷ κρυπτῷ, ζεῖ μέσα μας. Ἀόρατα καί κρυφάσυμμετέχει στίς σκέψεις μας. Οἱ σκέψεις μας γίνονται διαβολεμένες, γίνονταιἐμπνευσμένες ἀπό τόν διάβολο.Ἀόρατα καί κρυφά ὁ διάβολος ἐνεργεῖ στίς αἰσθήσεις μας καί οἱ αἰσθήσεις μαςλειτουργοῦν γιά αὐτόν. Λέει: «δέν μπορῶ νά μαζέψω τά μάτια μου». Ἔ, βέβαια δένμπορεῖς. Ἄν εἶναι ὁ διάβολος μέσα σου, θά σέ ἀφήσει; Ἀμέσως θά σέ βάζει νά δεῖςτά κακά πράγματα, τά ἄσχημα, τά αἰσχρά, τά πονηρά. Γιά διῶξε τόν διάβολο, γιάγέμισε τήν ψυχή σου μέ τόν Χριστό γιά νά φύγει ὁ διάβολος καί νά δεῖς πῶς θάμπορέσεις νά ἐλέγξεις τίς αἰσθήσεις σου. Στά αἰσθήματά μας ἐπίσης βασιλεύει ὁδιάβολος καί λέει ὁ ἄλλος δέν μπορῶ, ἔχω μέσα μου κακία, θέλω νά κάνω φόνο…δέν ἀντέχω, γίνεται ἔξαλλος ὁ ἄνθρωπος. Ναί, γιατί μέσα στά αἰσθήματά του ὑπάρχειὁ διάβολος.Στίς ψυχικές μας διαθέσεις, στά ἔργα μας, σέ ὅλες τίς βαθμίδες καί τίς φάσεις τῆςζωῆς μας κρυφά συμμετέχει ὁ διάβολος. Ἀόρατα καί κρυφά αὐτός ἀδικεῖ μέ τίς13

ἀδικίες μας. Δέν ἀδικοῦμε ἐμεῖς ἀπό μόνοι μας, ἀλλά κρυφά συμμετέχει καί ὁδιάβολος καί χαίρεται πάρα πολύ. Διαφθείρει μέ τά πάθη μας. Ψεύδεται μέ τάψέματά μας. Ἀπληστεῖ μέ τήν ἀπληστία μας. Προξενεῖ κακό μέ τίς κακίες μας. Μισεῖμέ τά μίση μας, κακίζει μέ τήν κακότητά μας. Ἁμαρτάνει μέ τίς ἁμαρτίες μας καίτρέφεται ὁ διάβολος μέ αὐτά. Κατεξοχήν μάλιστα χαίρεται ὁ διάβολος μέ τά σαρκικάπάθη, τά ὁποῖα εἶναι σέ τεράστια ἔξαρση στήν ἐποχή μας. Γι’ αὐτό ἡ ἐποχή μας εἶναιδαιμονοκρατούμενη καί οἱ ἄνθρωποι εἶναι δαιμονοκρατούμενοι.Ἔτσι, ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι γινόμαστε ψυχικά τέκνα τοῦ διαβόλου. Ὅπως ὑπάρχουν τάτέκνα τοῦ Θεοῦ, ὅταν ὁ ἄνθρωπος ἀγωνίζεται ζώντας ἀσκητική καί μυστηριακή ζωήνά γεμίσει μέ Χριστό καί γίνεται σιγά-σιγά τέκνο Θεοῦ, ἔτσι ἄν δέν ἀγωνίζεταιγίνεται τέκνο τοῦ διαβόλου καί ὁ διάβολος γίνεται ψυχικά πατέρας μας. Φοβερόπράγμα! Ἀλλά ὁ ἴδιος ὁ Χριστός τό εἶπε στούς Ἰουδαίους ἐκείνους, τούς ὑποκριτές,τούς Γραμματεῖς καί τούς Φαρισαίους πού ἤθελαν νά Τόν φονεύσουν. «Δέν εἶναιπατέρας σας ὁ Ἀβραάμ, ὅπως λέτε, πατέρας σας εἶναι ὁ διάβολος, γιατί τά ἔργα σαςεἶναι τοῦ διαβόλου» (Ἰω. 8,44).Καί βασιλεύει ὁ διάβολος σέ ὅλους τούς θρόνους τῆς ἀνθρώπινης ὕπαρξης καί στόνθρόνο τοῦ μυαλοῦ καί στόν θρόνο τῆς καρδιᾶς καί στόν θρόνο τῆς συνείδησης καίστόν θρόνο τῆς θέλησης καί ἔτσι ὁ ἄνθρωπος ἔχει δαιμονικό νοῦ, δαιμονική καρδιά,δαιμονική συνείδηση, δαιμονική θέληση. Θέλει ὅ,τι θέλει ὁ διάβολος, σκέπτεται ὅ,τισκέπτεται ὁ διάβολος, ἔχει συνείδηση δαιμονική καί καρδιά δαιμονική. Αἰσθάνεταιὅπως ὁ διάβολος… φοβερό πράγμα! Ἀλλά αὐτή εἶναι ἡ ἀλήθεια. Καί πρέπει νά τόβάλουμε καλά μέσα μας: ἤ Χριστός ἤ διάβολος. Δέν ἔχει κάτι ἄλλο.Διαμέσου τῆς ἁμαρτίας καί τοῦ πάθους ὁ διάβολος ψυχικά ὅλος ἐνσαρκώνεται στόἀνθρώπινο ὄν. Ἄν καί ὁ διάβολος εἶναι ἄγγελος ξεπεσμένος, ὅπως καί οἱ δαίμονεςεἶναι ἐκπεσόντες ἄγγελοι, δέν μποροῦν νά πάρουν σάρκα, ὅπως πῆρε ὁ Υἱός καίΛόγος τοῦ Θεοῦ. Ὄχι μ’ αὐτή τήν ἔννοια. Δέν τό λέει ἔτσι ὁ Ἅγιος ἐδῶ, ἀλλά μέσαστόν κάθε ἄνθρωπο πού κάνει τά ἔργα τοῦ διαβόλου καί δέν φροντίζει νά γεμίσει μέτόν Χριστό, νά ζεῖ σωστά μέσα στήν Ἐκκλησία, σαρκώνεται ὁ διάβολος καίλειτουργεῖ μέσω τοῦ ἀνθρώπου καί χρησιμοποιεῖ ὅλα τά τοῦ ἀνθρώπου. Τίς δυνάμειςτίς ψυχικές καί τίς σωματικές τίς χρησιμοποιεῖ ὁ διάβολος καί εἶναι σάν νά βλέπειςἕναν σαρκωμένο διάβολο.Ἄν δέν ἦταν ὅλος ὁ διάβολος στό γήινο καί ἀνθρώπινο ὄν, τότε ὁ Κύριος ἸησοῦςΧριστός δέν θά ἐρχόταν μέ τήν ἐνσάρκωσή Του στόν κόσμο μας. Δέν θά χρειαζόταννά γίνει ἄνθρωπος, νά πάρει τήν ἀνθρώπινη φύση καί ὅλα τά τοῦ ἀνθρώπου.– Γιατί τά πῆρε ὅλα τά τοῦ ἀνθρώπου;Γιατί ὅλα εἶχαν καταληφθεῖ ἀπό τόν διάβολο καί ἔπρεπε νά διώξει ὁ Θεός τόνδιάβολο ἀπό ὅλα τά τοῦ ἀνθρώπου, ἀπό τόν νοῦ, ἀπό τήν καρδιά, ἀπό τήν θέληση,14

ἀπό τή συνείδηση, ἀπό τό σῶμα.. Γι΄ αὐτό τά πῆρε ὅλα ἐκτός ἁμαρτίας, γιά νά τάἁγιάσει. Ἐξαιτίας αὐτοῦ κανένας, ἐκτός ἀπό τόν μοναδικό καί ἀληθινό Θεό, δέν θάμποροῦσε καί δέν μπορεῖ νά νικήσει τόν διάβολο. Ἐπειδή ὁ διάβολος εἶχε κάνει στόνἄνθρωπο ὁλοκληρωτική κατάληψη. Θά ἔπρεπε νά ἐξωστρακιστεῖ ὁ διάβολος ἀπό ὅλοτόν ἄνθρωπο καί αὐτό ἔγινε μέ τήν Ἐνσάρκωση, μέ τήν πρόσληψη ὅλης τῆςἀνθρώπινης φύσης ἀπό τόν Θεό. Ἀλλιῶς δέν θά μποροῦσε νά νικηθεῖ ὁ διάβολος, ἡἁμαρτία καί ὁ θάνατος. Αὐτό μποροῦσε νά τό πράξει καί πραγματικά τό ἔπραξε καίπάντοτε τό πράττει μόνο Αὐτός ὁ Κύριος καί Θεός ὡς Χριστός.Γι’ αὐτό μήν ψάχνουμε νά νικήσουμε τίς ἀδυναμίες μας, τά πάθη μας, χωρίς τόνΧριστό. Δέν γίνεται! Ὑπάρχουν ἕνα σωρό ἀνθρωποκεντρικά συστήματα καί σέ ἄλλεςθρησκεῖες πού λένε νά ἰσχυροποιήσεις τήν θέλησή σου, νά κάνεις νηστεῖες, νά κάνειςπροσπάθειες αὐτοβλελτίωσης, αὐτοελέγχου κ.λ.π. Ὑπάρχουν διάφορες τεχνικές, γιάνά μπορέσει ὁ ἄνθρωπος νά κυριαρχήσει στόν ἑαυτό του. Δέν μπορεῖς. Δέν γίνεταινά γίνεις καλός χωρίς τόν Θεό, χωρίς τόν Χριστό. Μόνο ὁ Χριστός ἔχει τήν δύναμηνά διώξει τόν διάβολο ἀπό τόν ἄνθρωπο. Αὐτός -ὁ Χριστός- τό ἔπραξε αὐτό δίνονταςστήν ὕπαρξή μας ὅλο τό πλήρωμα τῆς Θεότητος, πού δίδεται στήν Ἐκκλησία Τουδιαμέσου τῶν ἱερῶν Μυστηρίων καί τῶν ἁγίων ἀρετῶν.Πρέπει νά γεμίσεις μέ ὅλο τό πλήρωμα τῆς Θεότητος πού σοῦ δίνει ὁ Χριστός γιά νάνικήσεις τόν διάβολο καί τόν θάνατο. Βλέπετε σήμερα πόσο οἱ χριστιανοί, οἱλεγόμενοι ἄνθρωποι τῆς Ἐκκλησίας, τρέμουν τόν θάνατο! Φοβοῦνται νά πεθάνουν,φοβοῦνται τόν θάνατο. Μά τότε τί λέμε «Χριστός Ἀνέστη» καί νικήθηκε ὁ θάνατοςκαί χαιρόμαστε; Ἐνῶ οἱ πρῶτοι χριστιανοί, πού τά ζούσανε αὐτά, χαιρόντουσαν νάπεθάνουν καί θέλανε νά πεθάνουν γιά τόν Χριστό, νά γίνουν μάρτυρες. Καί ἔχουμεἑκατομμύρια πού ἔδωσαν τήν ζωή τους, ὄχι ἁπλῶς ἀναγκαστικά, ἀλλά χαρούμενα,γιά νά πᾶνε στόν Χριστό.– Σήμερα γιατί δειλιάζουμε;Δέν τίθεται θέμα νά δώσουμε τήν ζωή μας. Ντρεπόμαστε ἀκόμα καί νά φανοῦμε ὅτιεἴμαστε χριστιανοί, μή μᾶς ποῦνε μία εἰρωνική κουβέντα. Γιατί ἀκριβῶς δέν ἔχουμεξεπεράσει τόν διάβολο καί τόν θάνατο. Δέν ἔχει μπεῖ μέσα σ’ ὅλη μας τήν ὔπαρξη ὁΧριστός. Δέν ἔχουμε τό πλήρωμα τῆς Θεότητος, τό ὁποῖο κάνει τόν ἄνθρωπο νάγίνεται σάν λέοντας πῦρ πνέων!Ἡ ἀνθρώπινη ζωή μας εἶναι ἕνα ἀπό τά δύο. Κοιτάξτε τί ὡραῖα τό λέει ὁ Ἅγιος! Ἤἀγώνας διαβολοενσάρκωσης ἤ ἀγώνας Θεοενσάρκωσης. Αὐτό εἶναι ἡ ζωή μαςἀνάλογα πῶς θά λειτουργήσουμε. Ἄν λειτουργήσεις ὡς ἄνθρωπος πραγματικά τῆςἘκκλησίας, τοῦ Χριστοῦ, ἀρχίζει μέσα σου αὐτός ὁ ἀγώνας τῆς Θεοενσάρκωσης.Μπαίνει καί σαρκώνεται ὁ Χριστός μέσα σου καί ἐσύ φαίνεσαι σάν ἕναςσαρκωμένος Χριστός πού κυκλοφορεῖς ἀνάμεσα στούς ἀνθρώπους. Ἄν δέν τό κάνειςαὐτό, γίνεται αὐτός ὁ ἀγώνας ὁ ἀντίστροφος τῆς διαβολοενσάρκωσης.15

Ἐγώ, ἐσύ, αὐτός, ἐμεῖς, ὅλοι ἐνσαρκώνουμε στόν ἑαυτό μας, στήν ὕπαρξή μας τόνδιάβολο μέ τήν βοήθεια τῶν ἁμαρτιῶν καί τῶν παθῶν, μέ τή βοήθεια τῆς φιληδονίαςκαί τῆς φιλαμαρτίας. Γενικά, ἤ ἐνσαρκώνουμε στόν ἑαυτό μας, στήν ὕπαρξή μας, τόνΘεό καί Κύριο Ἰησοῦ Χριστό μέ τή βοήθεια τῶν ἱερῶν Μυστηρίων καί τῶν ἁγίωνἀρετῶν, ἤ τόν διάβολο μέ τή βοήθεια τῶν παθῶν, τῆς φιλαυτίας καί τῶν ποικίλωνἁμαρτιῶν. Ὁ Θεός ἔγινε ἄνθρωπος γιά νά ἐκδιώξει τόν διάβολο ἀπό τόν ἄνθρωπο καίμόνο Αὐτός νά κατοικήσει σ’ αὐτόν. Δέν μπορεῖ νά κατοικεῖ καί Χριστός καίδιάβολος.Γι’ αὐτό καί ἡ εὐαγγελική ἐντολή εἶναι σαφής, φυσική καί ἀπαραίτητη: «ἵναπληρωθῆτε εἰς πᾶν τό πλήρωμα τοῦ Θεοῦ» (Ἐφ. 3,19). Μέ κάθε πλήρωμα τοῦ Θεοῦ,πρέπει νά γεμίσουμε μέ ὅλο τόν Θεό. Γι’ αὐτό καί ἡ καθημερινή μας ἔννοια καίφροντίδα, τό καθημερινό μας καθῆκον πρέπει νά εἶναι αὐτός ὁ ἀγώνας. Ποιός;Ἀσταμάτητα νά κάνουμε στήν ψυχή μας καί στό σῶμα μας ὅ,τι διατάσσει ὁ Κύριοςμέ τίς θεϊκές δυνάμεις τῶν ἱερῶν Μυστηρίων καί τῶν ἁγίων ἀρετῶν. Μόνοι μας δένμποροῦμε νά κάνουμε αὐτό πού διατάσσει ὁ Κύριος, τίς ἐντολές δηλαδή, ἀλλά μέ τήδύναμη πού δίνει ἡ ἀσκητική καί μυστηριακή ζωή. Καί πρίν ἀπό ὅλα καί πάνω ἀπόὅλα θά τό καταφέρουμε πρῶτον μέ τήν προσευχή καί δεύτερον μέ τήν νηστεία.Γιατί μέ τή βοήθεια αὐτῶν ἐκδιώκεται κάθε εἶδος διαβολικῆς μή καθαρότητος, κάθεεἶδος διαβολικῆς ἀκαθαρσίας, κάθε διάβολος καί ὅλοι οἱ διάβολοι. «Τοῦτο τό γένοςοὐκ ἐκπορεύεται εἰ μή ἐν προσευχῇ καί νηστείᾳ» (Ματθ. 17,21), εἶπε ὁ Κύριος. Ἄνθέλουμε, λοιπόν, νά τηρήσουμε τόν λόγο τοῦ Κυρίου πού εἶπε: «μείνατε ἐν ἐμοί,κἀγώ ἐν ὑμῖν» (Ἰω. 15,4), μείνατε μέσα Μου καί Ἐγώ μέσα σας, θά πρέπει νάκάνουμε προσευχή καί νηστεία καί νά ζήσουμε σωστά μέσα στήν Ἐκκλησία μέ τάἅγια Μυστήρια καί τίς ἅγιες ἀρετές. Τί εἶναι ὅλο αὐτό; Δέν εἶναι τίποτα ἄλλο ἀπόἕνας ἀδιάκοπος ἅγιος ἀγώνας γιά τήν θέωση, γιά τή σωτηρία, γιά τήν θέωση τῆςἀνθρώπινης ὕπαρξης. Τήν ἐπιφορά, τήν συγκέντρωση σ’ αὐτήν τῶν θεϊκῶνδυνάμεων καί διαβίωση σ’ αὐτές καί μέ τή βοήθεια αὐτῶν καί διαμέσου αὐτῶνδιαβίωση στόν Θεό. Καί πλέον ὁ ἄνθρωπος γίνεται ἕνα κέντρο θεϊκῶν δυνάμεων καίζεῖ μέ τόν Χριστό.Γιατί, ἡμεῖς σ’ αὐτό εἴμαστε κεκλημένοι ἀπό τόν θαυμαστό Κύριο καί Σωτῆρα, νάκαταστοῦμε Θείας κοινωνοί φύσεως, νά κοινωνήσουμε μέ τόν Θεό, νά ἔχουμε μέσαμας τόν Θεό, νά γίνουμε θεοί κατά χάρη. Καί ἐσύ καί ἐγώ καί αὐτός καί ὅλοι μαςγινόμαστε Θείας κοινωνοί φύσεως καί πληρωνόμαστε μέ κάθε πλήρωμα τῆςθεότητος, ὅταν ζοῦμε, πρῶτον, μέ τήν ἀλήθεια τοῦ Χριστοῦ, γιατί σ’ αὐτήν εἶναιὅλος αὐτός ὁ ἀληθινός Θεός καί Κύριος. Πρέπει νά πιστεύεις σωστά, νά ἔχεις τήνἀλήθεια στόν νοῦ, στόν ἐγκέφαλο, στήν καρδιά, σ’ ὅλη σου τή ζωή καί ἡ ἀλήθειαεἶναι ἡ Ὀρθοδοξία. Τό πρῶτο λοιπόν γιά νά γεμίσεις μέ Θεό καί νά σωθεῖς εἶναι τόὀρθό δόγμα, νά πιστεύεις σωστά, ὀρθόδοξα. Τό δεύτερο, νά ζοῦμε μέ τήν δικαιοσύνητοῦ Χριστοῦ, γιατί σ’ αὐτήν εἶναι ὅλος Αὐτός ὀ ἀληθινός Θεός καί Κύριος. Καί, ὅτανλέμε δικαιοσύνη, ἐννοοῦμε τή σύνολη ἀρετή. Ὅλες τίς ἀρετές πού λέγει καί μᾶς16

διδάσκει ὁ Θεός ὅτι πρέπει νά ἔχουμε. Καί τρίτο, ὅταν ζοῦμε μέ τήν ἀγάπη τοῦΧριστοῦ, γιατί σ’ αὐτήν εἶναι ὅλος Αὐτός ὁ ἀληθινός Θεός καί Κύριος. Μέσα στήνἀγάπη τοῦ Χριστοῦ εἶναι ὅλος ὁ Χριστός. Διαμέσου αὐτῶν σέ σένα, σέ μένα, σέ μᾶςτούς χριστιανούς ζεῖ ὄλο τό πλήρωμα τοῦ Χριστοῦ, πού μᾶς δίνεται διά τίς ἅγιεςἀρετές στά ἱερά Μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας.Τῆς Ἐκκλησίας καί μόνο τῆς Ἐκκλησίας. Καί ἔτσι ὁ ἄνθρωπος σώζεται. Αὐτή εἶναι ἡσωτηρία μας καί τίποτε ἄλλο. Ἑπομένως ἀδελφοί μου, ἄς κρατήσουμε αὐτά γιάσήμερα καί ἄς θυμόμαστε πάντα ὁ συνεχής μας ἀγώνας εἶναι νά γεμίσουμε μέ τόπλήρωμα τῆς Θεότητος τοῦ Χριστοῦ καί αὐτό γίνεται μέ τίς ἅγιες ἀρετές καί τά ἅγιαμυστήρια μέσα στήν Ἐκκλησία. Ὄχι μόνοι μας. Ἄν δέν τό κάνουμε αὐτό, θάγεμίσουμε μέ τό ἀντίθετο. Δυστυχῶς, αὐτή εἶναι ἡ ἀλήθεια, γεμίζουμε μέ τό πονηρόπνεῦμα καί ὅσο προχωρᾶνε τά χρόνια ὁ ἄνθρωπος ἤ θεοποιεῖται ἤ διαβολοποιεῖται.Αὐτή εἶναι ἡ πικρή ἀλήθεια γιά αὐτούς πού ζοῦνε ἀμετανόητοι καί αὐτή εἶναι ἡὑπέροχη καί χαρούμενη πραγματικότητα γιά αὐτούς πού ζοῦν κατά Θεόν.Ὅσο προχωρᾶνε τά χρόνια, ἀνακαινίζεται ὁ ἄνθρωπος. Μπορεῖ τό σῶμα νάκαταπίπτει, ἀλλά ἡ ψυχή γίνεται ὅλο καί πιό νέα, πιό φωτεινή, γεμάτη ἀπό τήν Χάρητοῦ Θεοῦ. Γι’ αὐτό νά εὐχόμαστε εἰς ἑαυτούς καί ἀλλήλους νά ἀξιωνόμαστε νάζοῦμε αὐτή τήν σωτηρία ἀπό αὐτή τή ζωή καί μετά βέβαια θά συνεχιστεῖ καί στούςαἰῶνας τῶν αἰώνων. Σταματῶ ἐδῶ… ἄν θέλετε νά συζητήσουμε κάτι πάνω σ’ αὐτά,πολύ εὐχαρίστως.ΕΡΩΤΗΣΕΙΣἘρ. : Ἡ δύναμη πού δίνουμε στή ζωή μας καί πνευματικά καί σωματικά γιά νάἐπιβιώσουμε, νά δώσουμε τό βάρος ὅλο στό πῶς θά ζήσουμε καί δέν δίνουμε δύναμηστό νά εἴμαστε κοντά στόν Χριστό ἀπό μικροί εἶναι ἀπό κακή προαίρεση, εἶναι ἀπόλάθος ζωή τῆς οἰκογένειας; Πού δέν δίνουμε προτεραιότητα νά παλεύουμεκαθημερινά γιά τήν πνευματική ζωή…Ἀπ. : Νομίζω εἶναι λάθος -νά τό πῶ ἔτσι- φιλοσοφία πού ἔχει ἐπικρατήσει. Ἔχειἐπικρατήσει διάχυτα στόν κόσμο ὅτι, γιά νά ζήσουμε, πρέπει νά δουλεύουμε! Κι ἄνδέν δουλεύεις, πῶς θά ζήσεις;.. Καί εἶσαι γεμάτος ἀγωνία… Ἔρχονται καί λένε: –Πάτερ, τό παιδί μου δέν ἔχει δουλειά… τί θά κάνουμε; Καί ὅταν τούς ρωτάω: – Τόπαιδί σου πηγαίνει σέ πνευματικό; – Ὄχι, πάτερ, δέν ἔχει σχέση μ΄ αὐτά. Δουλειά,ὅμως, θέλει. Γιατί; Γιατί θεωρεῖ τήν δουλειά σπουδαιότερη ἀπό τήν ἐξομολόγηση,ἀπό τή σωτηρία τῆς ψυχῆς. Δηλαδή ἔχουμε βάλει λάθος πράγματα ὡςπροτεραιότητες. Προτεραιότητά μας εἶναι νά ἔχουμε δουλειά, νά ζήσουμε βιολογικά.Καί νομίζουμε ὅτι, μέσω τῆς δουλειᾶς, θά ζήσουμε βιολογικά. Ὄχι!Καί σήμερα καί παλαιότερα λέγανε νά ἔχεις μιά θέση στό δημόσιο, γιά νά ἔχειςἐξασφάλιση. Τώρα πού οἱ μισθοί πέφτουν κατακόρυφα καί στό δημόσιο, ἀνατρέπεται17

καί αὐτό. Καί βλέπεις ὅτι τίποτα δέν εἶναι σίγουρο. Ἀλλά ἄν σκεφτόμαστε μέ βάσητόν Χριστό καί διαβάζαμε τό Εὐαγγέλιο, τί θά βλέπαμε; Ὅτι ἡ ζωή μας δέν εἶναι ἡδουλειά. Ἡ ζωή μας εἶναι ὁ Χριστός. «Ἐγώ εἰμι ἡ ζωή» (Ἰω. 14,6), λέει ὁ Χριστός.Καί «ἄν δέν μέ φᾶτε ἐμένα καί δέν μέ πιεῖτε, οὐκ ἔχετε ζωήν ἐν ἑαυτοῖς» (Ἰω. 6,35).Δέν ἔχετε μέσα σας ζωή. Βλέπετε πῶς ὁ Χριστός μᾶς ἀλλάζει ὅλη αὐτή τήνφιλοσοφία, τόν τρόπο σκέψης πού ἔχει ἐπικρατήσει στόν κόσμο! Μά θά πεῖς: – Δένθά ἐργαστοῦμε; Θά ἐργαστοῦμε, καί πρέπει νά ἐργαστοῦμε, γιατί εἶναι ἁμαρτία νάμήν ἐργαζόμαστε.Ἀλλά δέν ἐργαζόμαστε γιά νά ζήσουμε, ἐργαζόμαστε γιά νά προσφέρουμε ἀγάπηστούς ἄλλους. Ἐργαζόμαστε, γιατί εἶναι καθῆκον ἀγάπης. Γιατί ζοῦμε, πρῶτον, γιάνά δοξάζεται ὁ Θεός καί μετά γιά νά προσφέρουμε καί στόν πλησίον καί αὐτό πάλιγιά τήν δόξα τοῦ Θεοῦ. Ἀλλάζει ὅλο τό μοντέλο τῆς σκέψης, ὁ τρόπος σκέψης, ὅτανζοῦμε σωστά μέσα στήν Ἐκκλησία. Ὁπότε, μπαίνεις μέσα σ’ αὐτή τήν διαδικασία, σ’αὐτή τήν κατά Θεόν φιλοσοφία καί φεύγει τό ἄγχος, φεύγει ἡ ἀγωνία καί μπαίνουνὅλα τά πράγματα στή σωστή θέση.Πρῶτα εἶναι ὁ Θεός, μετά εἶναι ὁ πλησίον καί ζώντας γιά τόν Θεό καί γιά τόνπλησίον, ζεῖς κι ἐσύ. Γιατί τί λέει πάλι ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ; «Μηδείς ζητείτω τόἑαυτοῦ, ἀλλά τό τοῦ ἑτέρου ἕκαστος (Α΄Κορ. 10,24). Καθένας νά ζητάει τόσυμφέρον τοῦ ἄλλου καί κανένας νά μή ζητάει τό δικό του συμφέρον. Ὅτανλειτουργήσεις ἔτσι, τότε θά δεῖς ὅτι ζεῖς κι ἐσύ μιά χαρά, παρόλο πού δέν σκέφτεσαικαθόλου τόν ἑαυτό σου καί σκέφτεσαι μόνιμα τόν Θεό καί τούς ἄλλους. Τότε εἶναιπού βρίσκεις κι ἐσύ τήν ζωή σου τήν ἀληθινή, τήν σωτηρία σου, ὅταν λειτουργήσειςἔτσι. Καί ὅποιο ἐπάγγελμα ἤ ὅποια ἐργασία κάνεις γίνεται ὄχι γιά νά ζήσεις ἐσύβιολογικά, ἀλλά γιά νά δοξαστεῖ ὁ Θεός.Σήμερα στό Εὐαγγέλιο, ὁ Χριστός ζητάει τήν βάρκα τοῦ Ἀποστόλου Πέτρου καί ὁἈπόστολος Τοῦ τή δίνει!… Μπές μέσα γιά νά κάνεις κήρυγμα!… Καί ἀπό ἐργαλεῖογιά νά πιάνει ψάρια, γίνεται ἱεραποστολικό ἐργαλεῖο γιά νά πιάνει λογικά ψάρια,τούς ἀνθρώπους. Αὐτό κάνει ὁ Χριστός μας μέσα ἀπό τή βάρκα τοῦ ἈποστόλουΠέτρου. Ἄν λοιπόν δεῖς κι ἐσύ ἔτσι τήν ἐργασία σου, ὡς ἕνα ἱεραποστολικό ἐργαλεῖογιά νά δοξαστεῖ ὁ Θεός, ξέρετε πῶς ἀλλάζουν τά πράγματα; Ὅλα ἀλλάζουν μετά. Τόἐπάγγελμά σου νά εἶναι ἕνα ἐργαλεῖο στόν λόγο τοῦ Χριστοῦ, στά χέρια τοῦΧριστοῦ, γιά νά δοξαστεῖ ὁ Χριστός, γιά νά διαδωθεῖ τό Εὐαγγέλιο.Ὅταν πῆγε ὁ Ἀπόστολος Παῦλος στή Ρώμη, βρῆκε χριστιανούς. Ἀπό ποῦ ὑπῆρχανχριστιανοί στή Ρώμη; Δέν εἶχε πάει ἄλλος Ἀπόστολος πρίν τόν Ἀπόστολο Παῦλο.Εἴχανε πάει ἔμποροι. Ἁπλοί χριστιανοί ἔμποροι οἱ ὁποῖοι εἶχαν μιλήσει στούςΡωμαίους γιά τόν Χριστό καί ἦταν γνωστός ὁ Χριστός ἐκεῖ πρίν κἄν πάει κάποιοςἈπόστολος. Πού σημαίνει τί; Ὅτι ὅλοι οἱ χριστιανοί τότε ἔκαναν ἱεραποστολή. Καίδέν ἔκαναν τό ἐπάγγελμά τους γιά νά ζήσουν, ἀλλά τό ἔκαναν κι αὐτό ἕνα ἐργαλεῖοἱεραποστολῆς. Σήμερα ὅλοι αὐτοί οἱ μπίζνεσμεν πού κυκλοφοροῦν μέ τά ἀεροπλάνα18

κάθε τόσο… ἄν ἦταν χριστιανοί καί λειτουργοῦσαν ὅπως ἐκεῖνοι οἱ πρῶτοιχριστιανοί ἔμποροι πού πῆγαν στήν Ρώμη, θά ἔπρεπε ὅλος ὁ κόσμος νά ἔχει γίνειχριστιανικός. Ἀλλά δέν εἴμαστε γεμάτοι μ’ αὐτό τό πλήρωμα τοῦ Χριστοῦ πού λέειἐδῶ ὁ Ἀπόστολος, ὁπότε αὐτό νά ξεχειλίζει σέ κάθε στιγμή τῆς ζωῆς μας! Καί λέμετώρα θά δουλέψω γιά τό μεροκάματο. Ὄχι! Κάθε στιγμή πρέπει νά δουλεύεις γιά τόνΧριστό. Ποιό μεροκάματο…;Ὁ Χριστός θά σοῦ δώσει καί τήν τροφή τήν γήινη, ὅπως τήν ἔδωσε στόν ἈπόστολοΠέτρο μετά, καί γέμισαν τά δίχτυα ψάρια, μέχρι πού σκιζόντουσαν, λέει, τά δίχτυα!Καί μάλιστα μέρα μεσημέρι(!) πού δέν πιάνονται ψάρια τήν ἡμέρα… Ἀλλά ἄν κάνειςτό θέλημα τοῦ Χριστοῦ, τό βάλεις πρῶτο, μετά ὁ Χριστός θά σοῦ δώσει καί νάζήσεις. Θά στά δώσει καί μάλιστα ἄφθονα, μέχρι πού νά σκίζονται τά δίχτυα καί οἱἀποθῆκες σου νά μή χωρᾶνε. Δέν θά ἔχεις κανένα πρόβλημα, γιά νά ζήσειςβιολογικά. Ἀλλά δέν λειτουργοῦμε ἔτσι, δέν βάζουμε τή σωστή προτεραιότητα.Στό σημερινό Εὐαγγέλιο πάλι τί γίνεται πρῶτο καί τί δεύτερο; Πρῶτο γίνεται τόἔργο τοῦ Θεοῦ, τό κήρυγμα. Μπαίνει ὁ Χριστός στή βάρκα τοῦ Ἀποστόλου,κηρύττει, τελειώνουν ὅλα καί μετά οἱ βιολογικές ἀνάγκες. Τώρα ρίξε τά δίχτυα σουκαί θά πάρεις καί τό ὑλικό πού χρειάζεσαι γιά νά φᾶς. Πρῶτα εἶναι τό πνεῦμα, πρῶταθά κάνουμε τά πνευματικά μας, πρῶτα θά κάνουμε τήν προσευχή μας, θά κάνουμετόν ἐκκλησιασμό μας τήν Κυριακή, τήν ἡμέρα τῆς γιορτῆς, θά κάνουμε τήνἐλεημοσύνη μας ὅπως πρέπει, θά φροντίσουμε νά ἔχουμε ἐξομολογηθεῖ, γιά νάμπορέσουμε νά κοινωνήσουμε κιόλας, γιά νά ζήσουμε τό μυστήριο τῆς ΘείαςΛειτουργίας. Γιατί, γι’ αὐτό γίνεται ἡ Θεία Λειτουργία, γιά νά κοινωνήσουμε. Δένγίνεται γιά νά πᾶμε νά δοῦμε καί νά ἀκούσουμε… Μετά θά κάνεις καί τά ἄλλα, πάλιμέ τόν Χριστό ὅμως. Θά ἔχεις εὐλογία καί στά ἔργα σου τά καθημερινά. Χωρίς τόνΧριστός οἱ Ἀπόστολοι τί πιάσανε; Τίποτα.. Μέ τόν Χριστό, βυθιζόντουσαν οἱ βάρκεςἀπό τά ψάρια. Δύο βάρκες μάλιστα, γιατί δέν χωροῦσαν τά ψάρια στήν μία βάρκακαί, ἄν δέν ἦταν ὁ Χριστός, μπορεῖ νά εἶχαν βουλιάξει ἀπό τά πολλά ψάρια… Ὅπουεἶναι ὁ Χριστός, ἐκεῖ ὑπάρχει εὐλογία.Καί στά καθημερινά μας ἔργα, λοιπόν, πρέπει νά ἔχουμε τόν Χριστό καί νά ἁγιάζεταιὅλη μας ἡ ζωή μέ τόν Χριστό. Μέ ἕναν λόγο: πρέπει νά γίνουν ὅλα Χριστός, νά μήνὑπάρχει κάτι ἔξω ἀπό τόν Χριστό. Σήμερα ἔχουμε βάλει τή ζωή μας σέ κουτάκια.Λέμε, σήμερα Κυριακή δύο ὧρες θά πάω στήν Ἐκκλησία. Μετά τί θά κάνεις…;Μετά θά εἶσαι ἐκτός Ἐκκλησίας; Ἐκτός Χριστοῦ δηλαδή; Ὅλη σου ἡ ζωή πρέπει νάεἶναι Χριστός, ὅλη σου ἡ ἡμέρα καί ὅλη σου ἡ ἑβδομάδα. Κάθε δευτερόλεπτο νάεἶναι Χριστός, κάθε πράξη νά εἶναι Χριστός. Ὁπότε μετά θά ἔχεις καί ὅλες τίςδυνάμεις τοῦ Χριστοῦ, γιά νά κάνεις μέ ἄνεση τίς ἐντολές καί νά προχωρᾶς σ’ αὐτήτήν θεανθρωποποίηση, πού μᾶς εἶπε ὁ ἅγιος Ἰουστίνος, σ’ αὐτή τήν θεοενσάρκωση.Ἡ ζωή μας πρέπει νά εἶναι μιά πορεία θεοενσάρκωσης καί ὄχι διαβολοενσάρκωσης.Σήμερα, κι ἐμεῖς οἱ χριστιανοί δυστυχῶς ζοῦμε μιά ζωή διχασμένη. Λίγο Ἐκκλησίακαί μετά ἡ ὑπόλοιπη ἑβδομάδα ποῦ εἶναι; Εἶναι μέ τόν Χριστό; Κι αὐτό στήν19

καλύτερη περίπτωση. Οἱ πιό πολλοί χριστιανοί δέν πᾶνε κἄν στήν Ἐκκλησία…Ὁπότε γίνεται πλήρως διαβολεμένη -νά τό ποῦμε λίγο ὠμά- ἡ ζωή μας, χωρίςκαθόλου μετοχή στήν ἀνάπαυση πού δίνει ὁ Χριστός. Γι’ αὐτό καί ζοῦμε ὅλες αὐτέςτίς τραγικές καταστάσεις καί ἔχουμε καί τήν κρίση… καί ὅλα αὐτά τά προβλήματα,τά ὁποῖα ὅλο καί θά χειροτερεύουν νά ξέρετε, ἐάν δέν μετανοήσουμε. Δέν εἶναιπροφητικός ὁ λόγος, εἶναι μέσα ἀπό τά πράγματα βγαλμένος. Ὅσο ὁ ἄνθρωπος δένμετανοεῖ, δέν μπαίνει στήν διαδικασία αὐτῆς τῆς σωτηρίας τῆς θεοενσάρκωσης, ὅλοκαί θά διαβολοποιεῖται, ὅλο καί περισσότερο δηλαδή θά μπαίνει στήν περιοχή τῆςκαταστροφῆς, τῶν αἱμάτων, τοῦ ἀνθρωποκτόνου διαβόλου.Γιατί ὁ διάβολος χαίρεται μέ τήν καταστροφή τοῦ ἀνθρώπου καί τῆς ἀνθρωπότητας.Ἄν δεῖτε στήν ἱστορία, ὅσο ὁ ἄνθρωπος μένει στήν ἀμετανοησία, συσσωρεύεται τόκακό καί κάποια στιγμή ἔχουμε μιά ἔκρηξη, ἕναν παγκόσμιο πόλεμο, μιά παγκόσμιακαταστροφή. Ὅλη ἡ ἱστορία θά δεῖτε εἶναι μιά τέτοια πορεία. Ὅσο ὁ ἄνθρωποςπαραμένει ἀμετανόητος, συσσωρεύει ὅλο καί περισσότερο κακό καί κάποια στιγμήξεχειλίζει τό ποτήρι καί ἔρχεται ἡ καταστροφή. Ἔτσι ἔχουμε αὐτούς τούς φοβερούςπολέμους. Καί ὅπως λένε οἱ ἅγιοι, ἔτσι ὅπως πᾶμε καί μέ αὐτή τήν κορύφωση τῶνδιαστροφικῶν παθῶν, τῆς ὁμοφυλοφιλίας κ.λ.π. εἶναι ἀναμενόμενο ὅτι θά γίνει ὁτρίτος παγκόσμιος πόλεμος. Δέν ὑπάρχει περίπτωση νά μή γίνει.Ἡ συσσώρευση αὐτοῦ τοῦ κακοῦ πού ὑπάρχει στόν κόσμο, θά ξεσπάσει κάποιαστιγμή. Ὅσο ὁ ἄνθρωπος μετανοεῖ, ἔστω καί λίγοι ἄν μετανοοῦμε, θά πηγαίνει πίσωαὐτό, θά ἀναβάλλεται. Γι’ αὐτό ἔχει σημασία, καί ἐδῶ στήν πατρίδα μας, ἔστωκάποιοι, νά πάρουμε τό μήνυμα νά μετανοήσουμε γιά νά λειτουργήσουμε σωστικάγιά τόν ἑαυτό μας καί γιά τούς ὑπόλοιπους. Στά Σόδομα καί τά Γόμορρα ἄν ὑπῆρχανδέκα δίκαιοι, δέν θά καταστρεφόντουσαν. Ἄν ἔβρισκε δέκα καλούς ἀνθρώπους ὁΘεός… Ἀλλά δέν ὑπῆρχαν!Ἐρ. : Γέροντα εὐλογεῖτε. Τελικά μόνοι μας δίνουμε μεγάλη ἀξία στόν πονηρό, ἔτσιδέν εἶναι; Ἀλλά ἐνῶ θέλουμε καί λέμε θά ἀγωνιστοῦμε, ξεχνᾶμε… Φταίει ἡ δειλίαμας; Ἡ ὀλιγοπιστία μας; Ἡ ἀμέλειά μας; Ἡ ραθυμία; Ὅλα αὐτά… Γιατί τοῦ δίνουμεἐμεῖς τελικά πολύ μεγάλη ἀξία καί τοῦ κάνουμε τά χατίρια. Ἐνῶ νομίζουμε ὅτι δέντοῦ κάνουμε τά χατίρια, ὅτι κάνουμε κάτι ἄλλο, τελικά εἴμαστε ὑπηρέτες δικοί του.Φταίει ἡ δειλία μας καί ἡ ὀλιγοπιστία μας πάτερ γιά ὅλα αὐτά; Πού σάν τόν Πέτρο,δέν κοιτᾶμε τόν Κύριο καί χανόμαστε ὅπως αὐτός;Ἀπ. : «Γρηγορεῖτε καί προσεύχεσθε, ἵνα μή εἰσέλθητε εἰς πειρασμόν» (Ματθ. 26,41),εἶπε ὁ Κύριος στούς Ἀποστόλους. Καί πάλι λέει στήν Ἁγία Γραφή «νήψατε,γρηγορήσατε, γιατί ὁ διάβολος ὡς λέων ὠρυόμενος περιπατεῖ ζητῶν τινα καταπιεῖν»(Α΄Πέτρ. 5,8). Σκεφτεῖτε ἐδῶ μέσα τώρα νά ἔμπαινε ἕνα λιοντάρι καί νά βρυχιόταν..δέν θά εἴμαστε ὅλοι σέ μία ὑπερένταση; Νά γλιτώσουμε ἀπό τό λιοντάρι; Νά μήν μᾶςἁρπάξει; Ἔτσι πρέπει νά εἴμαστε κάθε στιγμή σέ ὑπερένταση, σέ νήψη. Αὐτή εἶναι ἡνήψη, νά εἴμαστε σέ μιά ἐγρήγορση πνευματική νά μήν μᾶς ἁρπάξει τό λιοντάρι, ὁ20

διάβολος. Ὡς λέων ὠρυόμενος περιπατεῖ ζητῶν τινα καταπιεῖν… Δέν μπορεῖς νάκοιμᾶσαι πνευματικά. Ὅσο ἀδρανοῦμε, αὐτή ἡ ἀδράνεια εἶναι ἀφορμή νάπληρωθοῦμε μέ τόν διάβολο, μέ τό πονηρό πνεῦμα. Κάθε στιγμή πρέπει νά γεμίζειςμέ Ἅγιο Πνεῦμα. Τί θά κάνεις; Κάθε στιγμή θά προσεύχεσαι, θά διαβάζεις, θάμελετᾶς πνευματικά, θά κάνεις μετάνοιες, θά κάνεις νηστεία. Ὅλα αὐτά σέ κρατᾶνεσέ ἐγρήγορση. Ἄν πεῖς γιά λίγο δέν θά κάνω τίποτε, θά ξεκουραστῶ. Δέν θάξεκουραστεῖς, θά ἀρχίσεις νά γεμίζεις μέ τό πονηρό πνεῦμα, θά ἀρχίσει νά σέδαγκώνει τό λιοντάρι μέχρι νά σοῦ φάει ὅλες τίς σάρκες. Αὐτό γίνεται.Ἐκεῖνο πού παθαίνουμε λοιπόν εἶναι ὅτι δέν νήφουμε, δέν εἴμαστε σέ ἐγρήγορση. Τόπαθαίνουμε ὅπως οἱ μωρές παρθένες πού τούς τέλειωσε τό λάδι.. τίς ἔπιασε καί ὁὕπνος καί μετά μείνανε ἐκτός νημφῶνος. Δηλαδή, ἡ πνευματική ζωή εἶναι μιάσυνεχής δράση, δέν εἶναι μιά ἀπραξία. Ἄν μείνεις ἄπρακτος, ἔστω καί λίγο, ἔρχεταιἀμέσως τό πονηρό πνεῦμα. Σκεφτεῖτε πάλι, ὅπως εἴμαστε, ἀπ΄ ἔξω νά ἔχουν ἔρθει οἱἐχθροί καί νά θέλουν νά μποῦνε μέσα. Κι ἐμεῖς νά βάζουμε τήν πλάτη μας στήνπόρτα καί νά κρατᾶμε κόντρα, ὅπως λέμε, νά μήν ἀνοίξει ἡ πόρτα. Ἄν λίγοχαλαρώσεις τί θά γίνει; Αὐτοί πού σπρώχνουν ἀπ’ ἔξω, θά μποῦνε μέσα, θά μᾶς φᾶνεοἱ ἐχθροί. Ἔτσι εἶναι καί μέ τήν ψυχή μας. Ὁ διάβολος συνεχῶς πιέζει νά μπεῖ μέσα.Πρέπει ἐσύ νά κρατᾶς ἀντίσταση συνεχῶς μέ τήν προσευχή. Γιατί εἶπε ὁ Κύριος«ἀδιαλείπτως προσεύχεσθε» (Α΄Θεσ. 5,17); Δέν εἶπε ἄν καμιά φορά θυμᾶστε νάπροσεύχεστε… πέντε λεπτά τό πρωί καί ἄλλα πέντε τό βράδυ καί φτάνει…Ὄχι, δέν εἶπε ἔτσι, εἶπε κάθε στιγμή. Κάθε στιγμή πρέπει νά κρατᾶς ἀντίσταση, γιάνά ἀπωθήσεις τόν ἐχθρό, ὁ ὁποῖος ζητᾶ νά σέ καταπιεῖ. Ὅσο λοιπόν ἐσύ εἶσαι σ’αὐτή τήν κατάσταση καί διαδικασία καί ὄχι μόνο κρατᾶς ἀντίσταση, ἀλλά καίπροάγεσαι καί δυναμώνεις μέ τόν Χριστό καί προχωράει μέσα σου ἡ θεοενσάρκωση,ὅπως μᾶς εἶπε ἐδῶ ὁ ἅγιος, τόσο ἀπωθεῖς τόν διάβολο, τόσο ἔρχεσαι σέ μίακατάσταση μεγαλύτερης πνευματικῆς ἀσφάλειας. Ἀλλά πάλι μέχρι τέλους δέν πρέπεινά ἀμελήσεις.Γιατί πολλοί ξέρετε, ξεκίνησαν καλά στήν πνευματική ζωή μέ ὄρεξη καί πολύ χαράγιατί νίκησαν τόν διάβολο στήν ἀρχή… ἀλλά ὁ διάβολος δέν ἔφυγε! Τούςπαρακολουθοῦσε. Καί μόλις λίγο ραθύμησαν… ὤπ, πήδησε πάλι μέσα τους καίγίνανε τά ἔσχατα, τά τελευταῖα τους, χειρότερα ἀπό τά πρῶτα. Προσοχή, λοιπόν, νάμήν ἀμελήσουμε, νά μήν ραθυμήσουμε, νά μή διώξουμε τήν νήψη, τήν ἐγρήγορσητήν πνευματική. Αὐτό δέν σέ κρατάει, προσέξτε, σέ μιά κατάσταση ἄγχους. Δέν εἶναιἄγχος αὐτό, ἀλλά εἶναι μιά καλή ἀγωνία μαζί μέ τόν Χριστό, πού τήν γλυκαίνει ὁΧριστός καί μᾶς παρηγορεῖ ὁ Χριστός στόν ἀγῶνα μας καί μᾶς χαροποιεῖ καί μᾶςπαρακαλεῖ, ἐξ οὗ καί Παράκλητος. Ἔτσι χαίρεται πραγματικά ὁ ἄνθρωπος τή ζωήτου, μένοντας ὅμως σταθερά σ’ αὐτή τήν ἀγωνιστική προσπάθεια.Γι’ αὐτό καί ὁ Ἅγιος Νικόδημος, στό πολύ ὡραῖο βιβλίο «Ἀόρατος Πόλεμος», στήνἀρχή κιόλας τοῦ βιβλίου λέει πρέπει νά ἔχεις τέσσερα ὅπλα καί νά τά χρησιμοποιεῖς21

συνεχῶς. Τό πρῶτο ὅπλο εἶναι νά ἔχεις τελεία ἀπελπισία ἀπό τόν ἑαυτό σου, νά μήνἔχεις καμία ἰδέα ὅτι μπορεῖς νά κάνεις κάτι μόνος σου, αὐτό πού μᾶς εἶπε καί σήμεραὁ Ἅγιος «χωρίς Χριστό». Ὅ,τι κάνεις, γιά νά κάνεις κάτι καλό, πρέπει νά εἶσαι μέ τόνΧριστό. Δεύτερο ὅπλο τελεία ἐλπίδα στόν Θεό. Μέ τήν δύναμη τοῦ Θεοῦ νάπιστεύεις ὅτι μπορεῖς νά κάνεις τά πάντα. Τρίτον, ὁ συνεχής ἀγώνας, ὅπως εἴπαμε, ἡσυνεχής ἐγρήγορση, νά πολεμᾶς συνεχῶς τά πάθη σου. Τέταρτο, νά προσεύχεσαισυνέχεια, ὥστε νά παίρνεις μέ τήν Χάρη τοῦ Θεοῦ τίς δυνάμεις αὐτές πούχρειάζονται, γιά νά διώξεις τόν διάβολο, τήν ἁμαρτία καί τόν θάνατο καί νάφωτιστεῖς μέ τό φῶς τοῦ Θεοῦ. Πέμπτο καί τελευταῖο ὅπλο εἶναι τό ὅπλο τῆς ΘείαςΚοινωνίας πού τό δίνει ὁ Θεός μέ τήν Θεία Εὐχαριστία. Ὅταν ὁ ἄνθρωπος κάνει τάτέσσερα πρῶτα, ἀποκτάει τίς προϋποθέσεις, γιά νά πάρει μέσα του τόν Χριστόμυστηριακά διά τῆς Θείας Κοινωνίας. Ὁπότε μετά ὁ ἴδιος ὁ Χριστός πολεμάει γιάλογαριασμό τοῦ πιστοῦ καί διώχνει τόν διάβολο.Ἐρ. : Αὐτό πού εἴπατε ὅτι μέση ὁδός δέν ὑπάρχει ἤ μέ τόν Χριστό ἤ μέ τόνδιάβολο… Κάποια πράγματα πού στήν πράξη βλέπουμε νά γίνονται, νά μᾶς πεῖτε, ἄνεἶναι σωστά. Ἄς ποῦμε, σέ μία βάφτιση βάζανε στόν καθένα πάνω σταυρουδάκι μέματάκι μαζί… Ἤ γιά τήν ἀποπεράτωση τοῦ ναοῦ συναυλία μέ τόν Χατζηγιάννη…Καί ἐγώ πού ἔχω κάνει βιοσυντονισμό, ὅπως σᾶς ἔχω πεῖ καί μοῦ εἴπατε νάσταματήσω καί πάνω στήν πόρτα εἶχε ἕναν μεγάλο σταυρό καί ἀπό πάνω ἕνα μεγάλομάτι, ἔτσι σχεδόν κολλημένο.Ἀπ. : Ὅλα αὐτά εἶναι μαγεῖες, εἶναι ὑποδούλωση στόν πονηρό. Γιατί, προσέξτε,Χριστός καί διάβολος ἴσον διάβολος. Ἄν βάλεις μαζί τόν σταυρό καί τό μάτι, ἡἐξίσωση βγάζει διάβολος. Φεύγει ὁ Χριστός. Ὁ Χριστός δέν θέλει κανέναν ἄλλοσυγκάτοικο στήν καρδιά μας. Θέλει νά εἶναι κυρίαρχος, Βασιλέας. Γι’ αὐτό λέει«ζητᾶτε τή βασιλεία Μου» (Ματθ. 6,33), δηλαδή νά βασιλεύσω Ἐγώ, νά ζητᾶτε νάΜέ κάνετε βασιλιά σας. Παλιά πού ὑπῆρχε ἡ βασιλεία, ὁ λαός ἀνακήρυσσε τόναὐτοκράτορα καί ἔλεγε «θέλουμε ἐσένα βασιλέα». Καί ὁ χριστιανός πρέπει νά λέεικάθε στιγμή: Χριστέ μου ἐσένα θέλω βασιλιά στήν καρδιά μου. Καί βασιλιάςσημαίνει ἕνας καί μόνος κυρίαρχος. Δέν μπορεῖ νά ὑπάρχει κι ἄλλος βασιλιάς.Γίνεται; Δέν ὑπάρχει περίπτωση νά ὑπάρχει δυαρχία, γιατί τότε διαλύεται τό κράτος.Ἔτσι καί στήν καρδιά μας πρέπει νά ὑπάρχει μοναρχία. Μονοκράτορας ὁ Χριστός.Ὅλα τά ἄλλα εἶναι δαιμονικά τερτίπια.Σήμερα λανσάρεται ὅλη αὐτή ἡ σχετικοποίηση μέσω τῆς φιλοσοφίας πού λέγεταιμετανεωτερικότητα. Τό δόγμα τῆς μετανεωτερικότητας εἶναι αὐτό, ὅτι ὅλα εἶναισχετικά, δέν ὑπάρχει τίποτα ἀπόλυτο. «Μή λέτε ὅτι ὑπάρχουν ἀπόλυτες ἀλήθειες…ὅλες οἱ ἀλήθειες εἶναι σχετικές». Αὐτό εἶναι σήμερα τό δόγμα τῆς ἐποχῆς. Γι’ αὐτόκαί ἕνας πού μιλάει, ὅπως μιλᾶμε ἐμεῖς ἐδῶ, ὅπως ὁ Χριστός, τόν λένε ἀπόλυτο,φανατικό, κολλημένο, χειρότερο ἀπό τούς μουσουλμάνους, μουτζαχεντίν κ.λ.π. γιατίδέν συνάδει μέ τό πνεῦμα τῆς ἐποχῆς πού ἔχει σχετικοποιήσει τά πάντα. Αὐτός εἶναιὁ διάβολος, σχετικοποιεῖ τά πάντα! Ἀπό τήν πρώτη στιγμή…22

Καί διαβάλλει τά πάντα. Εἶπε στήν Εὔα: «Τί σᾶς εἶπε ὁ Θεός νά μή φᾶτε ἀπό κανέναδέντρο;». Ὄχι, λέει, δέν μᾶς εἶπε νά μή φᾶμε ἀπό κανένα δέντρο… «Ἄ, ξέρεις γιατίσᾶς τό εἶπε;…». Ἀμέσως συκοφαντεῖ. Συκοφαντεῖ τόν Θεό. Μήν ἀκοῦς τόν Θεό…Λέμε σήμερα: ἡ Ἐκκλησία λέει αὐτό, ἀπαγορεύονται ἄς ποῦμε οἱ σχέσεις ἐκτόςγάμου. Ἔ, τώρα… σχετικά εἶναι αὐτά… ἀνάλογα μέ τήν ἐποχή. Τώρα ἔχουν ἀλλάξειοἱ ἐποχές. Μέ αὐτό τό πνεῦμα σχετικοποιοῦμε τά πάντα, καί τίς ἐντολές τοῦ Θεοῦ.Ὅταν σχετικοποιήσεις τίς ἐντολές τί τίς κάνεις; Τίς ἀκυρώνεις. Τίς διαγράφεις,βάζεις Χ καί μετά βέβαια βάζεις Χ καί στή ζωή, γιατί οἱ ἐντολές ὁδηγοῦν στήν ζωή.Καί μετά πεθαίνεις.Χωρίς τίς ἐντολές, ποῦ ὁδηγεῖσαι; Χωρίς τίς ὁδηγίες δηλαδή χρήσεως τοῦ σώματοςκαί τῆς ψυχῆς σου – γιατί αὐτό εἶναι οἱ ἐντολές, εἶναι οἱ ὁδηγίες τοῦ κατασκευαστοῦμας, τοῦ Θεοῦ, γιά τό πῶς θά χρησιμοποιήσουμε τό σῶμα μας καί τήν ψυχή μας.Στήν αὐτοδιάλυση, στήν αὐτοκαταστροφή, στήν ἀπώλεια καί ὄχι στή σωτηρία, ὅπωςσοῦ ὑπόσχεται ὁ διάβολος. Ἡ ἀπώλεια εἶναι τό ἀποτέλεσμα αὐτῆς τῆςσχετικοποίησης.Ἑπομένως, ὑπάρχουν ἀπόλυτες ἀλήθειες. Ἡ μία ἀπόλυτη ἀλήθεια εἶναι ὁ Χριστόςκαί χωρίς τόν Χριστό δέν ζοῦμε. Ὁ κόσμος εἶναι πού θέλει ὅλα νά τά σχετικοποιήσεικαί ὅλα νά τά διαβάλλει γιατί «ἐν τῶ πονηρῶ κεῖται» (Α’ Ἰω. 5,19). Τό λέει σαφῶς ἡἉγία Γραφή ὅτι ἡ βάση τοῦ κόσμου εἶναι ὁ πονηρός, εἶναι ὁ διάβολος καί ὁ διάβολοςαὐτό ἀκριβῶς προσπαθεῖ νά κάνει, νά σοῦ περάσει τό μήνυμα ὅτι τίποτε δέν ὑπάρχεισταθερό καί ἀπόλυτο, ὅλα εἶναι σχετικά. Ἑπομένως, μπορεῖς νά βάζεις καί λίγο νερόστό κρασί σου… καί μήν ἀκοῦς αὐτά ὅλα πού λένε οἱ παπάδες, τό Εὐαγγέλιο κ.λ.π…εἶναι ὅλα σχετικά. Αὐτή εἶναι ἡ διδασκαλία τοῦ διαβόλου πού ὑπάρχει σήμερα καίκυριαρχεῖ δυστυχῶς καί στούς περισσότερους χριστιανούς. Γιατί καί οἱ περισσότεροιχριστιανοί σήμερα εἶναι ἐκκοσμικευμένοι. Ζοῦνε δηλαδή μία «σχετική» χριστιανικήζωή. Ζοῦνε τόν Χριστό σχετικοποιημένο καί λίγο Χριστός καί λίγο κόσμος. Ἀλλά ἡἐξίσωση Χριστός καί κόσμος ἴσον κόσμος. Καί εἶναι θέμα χρόνου νά ἀρνηθοῦνπλήρως τόν Χριστό.Ἐρ. : ……………………….Ἀπ. : Ἀκριβῶς… Βάζουμε τούς δικούς μας νόμους, τό δικό μας θέλημα μπροστά καίπάνω ἀπό τό θέλημα τοῦ Θεοῦ.Ἐρ. : Ἄν ὁ Θεός συγχωρεῖ τόν διάβολο…Ἀπ. : Ὁ διάβολος εἶναι πλάσμα τοῦ Θεοῦ, εἶναι δημιούργημα καί οἱ δαίμονες εἶναιἄγγελοι… ἐκπεσόντες, ξεπεσμένοι ἄγγελοι. Ἔχουν χάσει τό φῶς τους, τό φῶςδηλαδή τό ὁποῖο παίρνουν ἀπ’ τόν Θεό. Ἔπεσαν ἀπό τόν Θεό. Ὁ Θεός τόν λυπᾶταικαί τόν διάβολο. Ὅλους μᾶς λυπᾶται καί μᾶς ἀγαπάει. Ἀκόμα καί στήν κόλαση, στήνὁποία θά ριχτεῖ ὁ διάβολος, ἐπειδή τό θέλει ὁ ἴδιος, θά ὑπάρχει κι ἐκεῖ ὁ Θεός. Τό23

λέει ὁ ἅγιος Ἰσαάκ ὁ Σύρος ὅτι ἀκόμα καί στήν κόλαση ὑπάρχει ὁ Θεός. Ἀλλάσχετικά μέ τό ἄν συγχωρεῖ ὁ Θεός τόν διάβολο, δέν τόν συγχωρεῖ, γιατί δέν ζητάεισυγχώρηση. Ἐξάλλου, συγχωρῶ τί θά πεῖ; Χωρῶ – σύν: χωράω μαζί. Χωράω καίπροχωράω μαζί. Ὅταν ὁ ἄλλος δέν θέλει νά εἶναι μαζί σου, ὅταν σέ μισεῖ, δένμπορεῖς νά προχωρήσεις μαζί του, νά εἶσαι μαζί του. Ἐμεῖς ὀφείλουμε νά τούςἀγαπᾶμε ὅλους καί ὁ Θεός τούς ἀγαπάει ὅλους. Ἀλλά ὅλοι δέν μᾶς ἀγαπᾶνε. Οὔτεκαί θά μᾶς ἀγαπήσουν νά ξέρετε. Οὔτε καί ὁ διάβολος θά μᾶς ἀγαπήσει, γιατί εἶναιἀνθρωποκτόνος. Ἑπομένως, δέν μπορεῖ νά συγχωρηθεῖ ἀπό τόν Θεό, ἐφόσον δένθέλει νά εἶναι μέ τόν Θεό, νά προχωρήσει μέ τόν Θεό, νά εἶναι στόν ἴδιο χῶρο μέ τόνΘεό. Ἄρα δέν παίρνει συγχώρηση. Ἄν ὑποθέσουμε πώς ὁ διάβολος ζητοῦσεσυγχώρηση καί ἔλεγε ‘Θεέ μου, συγχώρεσέ με’, σίγουρα ὁ Θεός θά τόν συγχωροῦσε.Σιγουρότατα. Δέν ὑπάρχει περίπτωση.. Ἀλλά δέν θέλει.Ξέρετε τήν ἱστορία μέ τόν Ἅγιο Παΐσιο πού ἔκανε μία ὁλόκληρη ἑβδομάδα προσευχήκαί νηστεία γιά νά σωθεῖ καί ὁ διάβολος! Τοῦ μπῆκε αὐτή ἡ ἰδέα τοῦ Ἁγίου… κιαὐτός πλάσμα τοῦ Θεοῦ δέν εἶναι; Ἄς κάνω μιά προσευχή καί γιά αὐτόν. Ἐδῶκάνουμε καί γιά τούς κολασμένους καί γιά τόν Χίτλερ καί γιά τόν Ἄρειο, γιά ὅλους.Ἄς κάνουμε καί γιά τόν διάβολο. Ἄρχισε λοιπόν καί ὅταν τέλειωσε ἡ ἑβδομάδα, εἶδετόν διάβολο μέ μία ἀπαίσια μορφή σκύλου πού τοῦ ἔβγαζε τήν γλώσσα καί τόνκορόιδευε. Καί τοῦ ἔλεγε: τί προσεύχεσαι γιά μένα; Ἐγώ δέν θέλω… καί ἔλεγε ὁἍγιος Παΐσιος, κοίταξε ἔχασα καί μιά ἑβδομάδα γι’ αὐτόν.. Δέν θέλει τόν Θεό. Καίμάλιστα εἶπε τό ἑξῆς φοβερό: «Ἑγώ νά μετανοήσω;», γιατί ἔκανε προσευχή γιά τόνδιάβολο νά μετανοήσει. «Ὁ Θεός νά μετανοήσει»…Βλέπετε, ἡ ἀναίδεια τοῦ διαβόλου; Ὁ Θεός νά μετανοήσει! Γιατί; Γιατί τό παίζει καίἀδικημένος ὁ διάβολος! Σοῦ λέει, γιατί; Ἐγώ μιά μικρή ἁμαρτία ἔκανα καί μέ ἔριξεστήν κόλαση. Τί μικρή ἁμαρτία; Ὑπερηφανεύτηκε. Ἡ χειρότερη ἀκαθαρσία εἶναι ἡὑπερηφάνεια. Ἔτσι ἀδικημένοι τό παίζουν καί οἱ διάφοροι διαβολοκρατούμενοιἄνθρωποι σήμερα. Ὅλοι εἶναι θιγμένοι… Καί λένε: «Τί θά μᾶς πεῖς ἐσύ τώρα; Τόπαίζεις καλός καί τῆς Ἐκκλησίας… καί ἐμεῖς πιστεύουμε» καί βγάζουν μία γλώσσαδέκα πήχεις…Καί μέσα στό μοναστήρι ἔρχονται τέτοιοι ἄνθρωποι, πού θέλουν νά ἐπιβάλλουν τόδικό τους μέ τό ἔτσι θέλω καί νά κάνουν καί ἐδῶ, ὅπως θέλουν αὐτοί (αὐτές).Ἀναιδέστατος, κορυφαῖος ἀναιδής εἶναι ὁ διάβολος, ὁ ὁποῖος βλασφημεῖ συνεχῶςτόν Θεό. Καί αὐτή τήν ἀναίδεια τήν βλέπει κανείς καί στούς ἀνθρώπους πού τόνἀκολουθοῦν. Τό χαρακτηριστικό τῶν πιό πολλῶν ἀνθρώπων σήμερα εἶναι ἡἀναίδεια, ἡ βλασφημία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Γιατί, ὅταν λέει ὁ διάβολος «ὁ Θεόςφταίει καί ὄχι ἐγώ», αὐτό εἶναι βλασφημία κατά τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Τό ἴδιοκάνουν καί κάποιοι ἄνθρωποι σήμερα πού λένε «δέν φταίω ἐγώ, ὁ Θεός φταίει πούμέ ἔκανε ἔτσι… ὁ Θεός φταίει πού πεθαίνουν τά παιδιά στήν Ἀφρική… ὁ Θεόςφταίει, γιατί δέν κάνει τίποτα, γιατί δέν μᾶς παίρνει τήν κρίση κ.λ.π.». Ἀντί νάμετανοήσουμε καί νά ποῦμε ὅτι ἐμεῖς φταῖμε, λέμε ὄτι φταίει ὁ Θεός.24

Ἐρ. : Πάτερ, μιλήσατε γιά φιλοσοφία, γιά τό σχετικό καί τό ἀπόλυτο. Κάποτε ἕναςφιλόσοφος ὁ Ἀλμπέρ Καμύ, ὁ Γάλλος, εἶχε πεῖ -καί θέλω νά μοῦ πεῖτε ἄν εἶναιἀλήθεια ἤ ἄν εἶναι ψέμα- ὅτι ἐδῶ καί εἴκοσι αἰῶνες τό συνολικό κακό στή γῆ δέν ἔχειμειωθεῖ, καμία παρέμβαση οὔτε ἐπαναστατική ἀλλά οὔτε καί θεϊκή δέν ἔχει γίνει.Ἀπ. : Αὐτό ὁ ἴδιος νά μᾶς τό πεῖ πῶς τό κατοχυρώνει. Ἔκανε στατιστική; Μέτρησετό κακό στόν 1ο αἰῶνα καί στόν 20ο; Εἶναι αὐθαίρετο αὐτό πού λέει. Ἄν μπορεῖ νάμᾶς τό τεκμηριώσει, ἄς μᾶς τό τεκμηριώσει. Ἀλλά δέν μπορεῖ νά τό τεκμηριώσει.Κατ’ ἀρχάς δέν ζοῦσε στούς εἴκοσι αἰῶνες, ὥστε νά μᾶς πεῖ τί γινόταν στόν κάθεαἰῶνα, ὅσον ἀφορᾶ τό κακό. Δεύτερον, τί θά πεῖ ἐπαναστατική παρέμβαση καί ἀπόποιόν νά γίνει ἐπανάσταση; Καί τί ἐννοεῖ θεϊκή παρέμβαση; Ὅλα αὐτά εἶναισυζητήσιμα.Νά σᾶς πῶ αὐτό πού ξέρουμε: Ὅτι τό κακό, ὅσο θά προχωρᾶνε οἱ αἰῶνες, θάαὐξάνεται. Ὄχι ἁπλῶς θά μειώνεται, ἀλλά θά αὐξάνεται καί θά αὐξάνεται μέχρι τάἔσχατα, ὅπου θά φτάσει στήν κορύφωσή του, ὁπότε θά ἔρθει ὁ Ἀντίχριστος. Αὐτόεἶναι τό ἀληθές. Αὐτό εἶναι πού μᾶς λέει ἡ πίστη μας. Στά ἔσχατα θά κορυφωθεῖ ἡἀποστασία. Προσέξτε! Ποιά ἀποστασία; Ὄχι τῶν ἀνθρώπων τοῦ κόσμου. Τῶνχριστιανῶν! Ἡ ἀποστασία τῶν χριστιανῶν θά κορυφωθεῖ. Σᾶς εἶπα γιά τούς πρώτουςχριστιανούς πῶς ζοῦσαν. Λαχταροῦσαν νά πεθάνουν γιά τόν Χριστό. Σήμερα ξέρετεκανέναν τέτοιο, πού νά θέλει νά πεθάνει γιά τόν Χριστό; Νά γίνει μάρτυρας; Στούςπρώτους αἰῶνες οἱ μητέρες λέγανε στά παιδιά τους: «παιδί μου κοίταξε, αὐτό εἶναι τόαἷμα τοῦ πατέρα σου πού ἔγινε μάρτυρας. Πάρτο νά τό φορᾶς πάνω σου καί νά τοῦμοιάσεις». Δηλαδή νά γίνεις μάρτυρας.Οἱ ἴδιες οἱ μητέρες ἑτοίμαζαν τό παιδί νά θυσιαστεῖ γιά τόν Χριστό. Ξέρετε καμιάμητέρα σήμερα νά λέει αὐτά στό παιδί της; Τά ἀντίθετα λένε. Νά μή μιλᾶς πολύ….Νά μή σέ κάνουν πέρα τά παιδιά στό σχολεῖο, νά ἔχεις παρέα… Νά μήν ἀκοῦς πολύ-πολύ τούς παπάδες καί τό κατηχητικό γιατί θά ἀπομονωθεῖς κ.λ.π. Τά ἀντίθετα λένεκαί ἀκόμα χειρότερα κάνουν προκειμένου νά παντρέψουν τά παιδιά. Γιατί σήμεραἔχει ἀπολυτοποιηθεῖ ὁ γάμος καί κάνουμε τό πᾶν, γιά νά παντρέψουμε τό παιδί μας.Ἄσχετα ἄν αὐτά πού κάνουμε εἶναι ἀντίθετα μ’ αὐτά πού λέει τό Εὐαγγέλιο.Ἑπομένως, τό κακό, ὅσο θά περνᾶνε οἱ αἰῶνες, θά κορυφώνεται καί στό τέλος θάἔρθει ὁ Ἀντίχριστος.Ἀφετέρου, ἡ παρέμβαση τοῦ Θεοῦ εἶναι συνεχής. Πῶς εἶναι συνεχής τώρα; Μέσωτῶν Ἁγίων, μέσω τῆς Ἐκκλησίας. Ὁ Χριστός εἶναι παρών. Κάθε Θεία Λειτουργίαπού κάνουμε εἶναι μία παρέμβαση τοῦ Θεοῦ στό κακό καί κάθε Θεία Λειτουργία πούκάνουμε εἶναι μία καταστροφή ὅλων τῶν δαιμονικῶν ἐνεργειῶν. Ἕνας ἄνθρωποςπού θά λειτουργηθεῖ, τήν ἡμέρα ἐκείνη καταστρέφει ὅλες τίς δαιμονικές ἐνέργειες,ὅλες τίς παγίδες πού τοῦ ἔχει στήσει ὁ διάβολος γιά ἐκείνη τήν ἡμέρα. Γι’ αὐτό εἶναιπολύ σημαντικό νά λειτουργούμαστε καθημερινά. Νά κάνουμε Θεία Λειτουργία καίνά κοινωνοῦμε, ἄν εἶναι δυνατόν. Καταστρέφονται ὅλες οἱ δαιμονικές ἐνέργειες. Νά25

ἡ παρέμβαση τοῦ Θεοῦ στόν κόσμο! Ἀλλά ὁ Θεός δέν ἔρχεται θορυβωδῶς. Ἔρχεταιἀψοφητί. Ψόφος εἶναι ὁ θόρυβος. Ἔρχεται ἀθόρυβα. Πῶς σαρκώθηκε ὁ Θεός;Ἀθόρυβα. Ὁ Θεός λειτουργεῖ μυστικά, κρυφά, στήν ψυχή τοῦ καθενός. Σοῦ βάζειἕναν λογισμό. Αὐτό εἶναι παρέμβαση. Κάθε στιγμή παρεμβαίνει ὁ Θεός στό κακό,στήν ἁμαρτία, στόν ἄνθρωπο δηλαδή καί προσπαθεῖ νά τόν ἀνακαλέσει στήνμετάνοια, κάθε στιγμή.Τώρα γιατί δέν μειώνεται τό κακό; Ἄς ποῦμε ὅτι ἰσχύει αὐτό πού λέει ὁ Καμύ καί ὄχιμόνο ἰσχύει, ἀλλά σᾶς εἶπα, ἐπαυξάνεται τό κακό, δέν μειώνεται. Γιατί, ἀκριβῶς, δένθέλουμε ἐμεῖς νά δεχτοῦμε αὐτές τίς παρεμβάσεις τοῦ Θεοῦ. Γιατί δέν θέλουμε; Γιατίδέν θέλουμε! Εἶμαστε ἐλεύθεροι καί ἐπιλέγουμε δυστυχῶς τό κακό. Καί ὅσοπροχωρᾶνε τά χρόνια, τόσο περισσότερο οἱ ἄνθρωποι ἐπιλέγουν τό κακό, τήνἀποστασία. Γιατί ἔτσι θέλουν… γι’ αὐτό εἶπε ὁ Χριστός αὐτά τά μελαγχολικά λόγια,ἀκούγονται πολύ μελαγχολικά, «ὅταν θά ξανάρθω θά βρῶ ἄραγε τήν πίστη στή γῆ;»(Λουκ. 18,8). Θά ξανάρθει ὁ Χριστός, στή Δευτέρα Παρουσία. Θά βρεῖ πίστη; Θάτήν βρεῖ ἀλλά σέ πολύ λίγους. Γιατί τό ξέρουμε ὅτι θά τήν βρεῖ; Γιατί μᾶς τό εἶπε ὅτι:«πύλαι ἅδου οὐ κατισχύσουσιν αὐτῆς» (Ματθ. 16,18). Ἡ Ἐκκλησία θά ὑπάρχει. Καίτότε θά ὑπάρχει ἡ Ἐκκλησία, ἀλλά θά ὑπάρχει σέ πολύ λίγους. Πολύ λίγα θά εἶναι τάμέλη τῆς Ἐκκλησίας τότε, στήν ἐποχή τοῦ Ἀντιχρίστου.Γιατί οἱ πολλοί καί οἱ ἐπίσημοι καί τά κορυφαῖα στελέχη τῆς Ἐκκλησίας θά ἔχουνπροσκυνήσει τόν Ἀντίχριστο. Ἐνῶ τά κορυφαῖα στελέχη τῆς πολιτείας ἀπό τώρα τόνἔχουν προσκυνήσει καί τόν προσκυνοῦν… οἱ πλεῖστοι. Σπάνια νά βρεῖς πολιτικόἡγέτη πού νά μήν ἔχει προσκυνήσει τόν Ἀντίχριστο, τά ὄργανα τοῦ Ἀντιχρίστου.Ἀλλά στά ἔσχατα θά ἐμφανιστεῖ καί ὁ κυρίως Ἀντίχριστος. «Καί νῦν ἀντίχριστοιπολλοί γεγόνασιν» (Α’ Ίω. 2,18), λέει ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Θεολόγος ἀπό τόν πρῶτοαἰῶνα. Ὑπάρχουν πολλοί ἀντίχριστοι καί τώρα. Καί αὐτό συνεχίζεται ἀνά τούςαἰῶνας. Πάντα ὑπάρχουν πολλά ὄργανα τοῦ Ἀντιχρίστου. Ἀλλά ὁ κυρίωςἈντίχριστος θά ἔρθει λίγο πρίν τήν Δευτέρα Παρουσία.Ἑπομένως, τό κακό θά αὐξάνεται ἀλλά καί οἱ παρεμβάσεις τοῦ Θεοῦ εἶναι συνεχεῖςκαί οἱ Ἅγιοι θά παρεμβαίνουν καί θά ἀντιστρατεύονται στόν Ἀντίχριστο καί θά ἔλεγαμιά κορυφαία ἀντιστράτευση, ἴσως ἡ πιό κορυφαία, εἶναι ἡ ἐμφάνιση τῶν δύοπροφητῶν, οἱ ὁποῖοι θά μᾶς δείξουν τόν Ἀντίχριστο στά ἔσχατα, τοῦ προφήτη Ἠλίακαί τοῦ προφήτη Ἐνώχ. Τά γράφει αὐτά στήν Ἀποκάλυψη. Νομίζω εἶναι γνωστά.Τούς ὁποίους θά πιάσει ὁ Ἀντίχριστος καί θά τούς φονεύσει καί θά κρεμάσει, λέει, τάπτώματά τους στήν πόλη τῆς Ἱερουσαλήμ καί θά τούς βλέπει ὅλος ὁ κόσμος, μέσωτῆς δορυφορικῆς τηλεόρασης καί τῶν κομπιούτερ πού ἔχουμε σήμερα. Αὐτά ὅλα θάγίνουν σίγουρα. Ἀλλά ὁ Θεός δέν θά μᾶς ἀφήσει χωρίς τή βοήθειά Του. Συνεχῶς μᾶςστέλνει Ἁγίους, οἱ ὁποῖοι παρεμβαίνουν στήν ζωή μας, παρεμβαίνουν στό κακό,ἀντιστρατεύονται στήν ἁμαρτία καί μᾶς δίνουν κι ἐμᾶς δύναμη, θάρρος καί κουράγιονά ἀντιστρατευόμαστε κι ἐμεῖς.26

Ἔλεγε ὁ Ἅγιος Παΐσιος ὅτι στίς μέρες μας -τουλάχιστον πρός τό παρόν- δέν μᾶςζητάει ὁ Θεός νά δώσουμε τή ζωή μας, ἀλλά τί; Νά ὁμολογήσουμε. Τί; Ὅτι εἴμαστεχριστιανοί. Νά ζήσουμε ὅπως λέει. Μόνο πού ζεῖς καί κινεῖσαι χριστιανικά, τηρεῖς τίςἐντολές, αὐτό εἶναι ὁμολογία σήμερα… Εἶναι ὁμολογία! Αὐτό ζητάει ἀπό μᾶς ὁ Θεόςσήμερα. Γιατί νά ντρέπεσαι νά κάνεις τόν σταυρό σου στό ἐστιατόριο δηλαδή; Γιατίνά ντρέπεσαι νά τηρήσεις τήν νηστεία; Ἐπειδή ὅλοι γύρω σου καταλύουν, νάκαταλύσεις κι ἐσύ… Ὄχι, νά μήν καταλύσεις, αὐτό εἶναι ὁμολογία. Αὐτό θέλει ὁΧριστός ἀπό μᾶς. Γιατί ἡ γυναίκα νά φοράει ἀνδρικά ροῦχα; Ὄχι νά μήν φοράει. Νάφοράει τά κανονικά της ροῦχα. Αὐτό εἶναι ὁμολογία. Αὐτό θέλει ὁ Χριστός ἀπό μᾶςσήμερα. Κι αὐτό εἶναι ἀντιστράτευση στό κακό.Ὁ Σάρτρ, ὑπαρξιστής σάν τόν Καμύ πού εἴπατε, ἔλεγε κάτι πολύ φοβερό καί εἶναιἀληθινό. Ἔλεγε: «ὁ ἄλλος εἶναι ἡ κόλασή μου». Καί εἶναι ἀληθινό αὐτό. Ὁ ἄλλοςἄνθρωπος δηλαδή, γιά τόν ἄνθρωπο πού δέν πιστεύει στόν Θεό, εἶναι κόλαση. Γιατί;Γιατί ὑπάρχει αὐτή ἡ ἀντιπαλότητα λόγω τῶν παθῶν. Ἐνῶ γιά μᾶς, ὁ ἄλλος εἶναι ὁΧριστός, ὁ ἄλλος εἶναι ὁ Παράδεισος, γιατί ὁ Χριστός εἶναι ὁ Παράδεισος. Ὅτανβλέπεις τόν ἄλλο ὡς Χριστό, μπορεῖς μέ τόν ἄλλο καί διά τοῦ ἄλλου νά φτάσεις στόνΧριστό καί νά ζήσεις τόν Παράδεισο. Οὐσιαστικά ὁ Παράδεισος τί εἶναι; Νά γίνειςἕνα μέ ὅλους τούς ἄλλους μέσα στήν Ἐκκλησία. Μόνο ἐκεῖ μπορεῖς νά γίνεις ἕνα μέτούς ἄλλους καί μέ τόν Χριστό. Αὐτό δηλαδή πού εἶναι ἐργαλεῖο βασανισμοῦ γιάτούς ἄθεους, τό ἄλλο πρόσωπο, γιά μᾶς εἶναι ἐργαλεῖο σωτηρίας. Γιατί, τί λέει ὁΚύριος; Ἀγαπήσεις τόν πλησίον σου εἶναι ἴδια ἐντολή μέ τόν ν’ ἀγαπήσεις τόνΧριστό. Κι ἔτσι καί ἀγαπήσεις τόν Χριστό, σώθηκες. Αὐτή εἶναι ἡ σωτηρία, νάἀγαπήσεις τόν Χριστό.Ἀρχ. Σάββας Ἁγιορείτης27

Πῶς καταξιωνόμεθα ὡς ἄνθρωποι«Τοῦτο οὖν λέγω καί μαρτύρομαι ἐν Κυρίῳ, μηκέτι ὑμᾶς περιπατεῖν καθώς καί τάλοιπά ἔθνη περιπατεῖ ἐν ματαιότητι τοῦ νοός αὐτῶν». Αὐτά λέει ὁ ἈπόστολοςΠαῦλος στήν πρός Ἐφεσίους ἐπιστολή, στό 4ο κεφάλαιο, στόν 17ο στίχο. Δηλαδή,λέει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος, αὐτό σᾶς λέγω καί δίδω μαρτυρία ἐν Κυρίω, νά μή ζεῖτε,νά μή περιπατεῖτε, ὅπως καί τά ὑπόλοιπα ἔθνη, τά ὁποῖα εἶναι εἰδωλολατρικά καί τάὁποῖα περιπατοῦν μέσα στήν ματαιότητα καί στούς μάταιους λογισμούς τοῦ νοῦτους.Λέγει, λοιπόν, καί ἑρμηνεύει ὁ Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης τά ἑξῆς: «τοῦδιδασκάλου εἶναι ἴδιον», ἰδίωμα, χαρακτηριστικό, «ὄχι μόνο νά συμβουλεύει ἀλλάκαί νά φοβίζει κάνοντας τόν Θεό ἔφορο καί ἐπιστάτη στούς μαθητές του». Καί ὁἴδιος ὁ Κύριος, βλέπετε, μᾶς φοβίζει μέ τήν αἰώνια κόλαση, ὄχι γιά νά μᾶςτρομοκρατήσει ἀλλά γιά νά μᾶς δώσει ἀφορμή γιά ἐγρήγορση, γιά μετάνοια καί γιάπνευματική ζωή ἔτσι ὥστε νά μήν πᾶμε στήν κόλαση. Τό ἴδιο καί ὁ καλόςδιδάσκαλος συμβουλεύει ἀλλά καί φοβίζει, δίνει δηλαδή τίς ἐνδεχόμενες συνέπειεςπού θά ἔχει ἡ ἀμετανοησία, ἡ ἁμαρτία, ἡ ὅποια ἁμαρτία στούς μαθητές. Κι ἄνκρυφτεῖς ἀπό τούς ἀνθρώπους, δέν μπορεῖς νά κρυφτεῖς ἀπό τόν Θεό. Ὁ Θεός εἶναι ὁΠαντοκράτωρ, ὁ Ὀφθαλμός πού βλέπει τά πάντα, ὁ Ἔφορος καί Ἐπιστάτης ὅλωνμας.Γι’ αὐτό καί ὁ Ἀπόστολος Παῦλος, ὡς διδάσκαλος τῆς Οἰκουμένης, τό κάνει λίγοαὐτό ἐδῶ, τούς φοβίζει. Μαρτύρομαι γάρ ἡμᾶς, λέγει, ἐν Κυρίῳ. Δηλαδή κάνωμάρτυρα τόν Κύριο ὅτι δέν ἔκρυψα ἀπό λόγου σας ἐκεῖνα πού ἔπρεπε νά σᾶς πῶ. Ὁκαλός δάσκαλος δέν λέει μόνο αὐτά πού ἀρέσουν, αὐτά πού κνήθουν τήν ἀκοή, πούχαϊδεύουν τά αὐτιά, ὅπως λέμε σήμερα, τῶν ἀκροατῶν, ἀλλά καί αὐτά πού δένἀρέσουν. Γιά παράδειγμα τό θέμα τῆς ὑποκρισίας.Σήμερα βασιλεύει ἡ ὑποκρισία καί μέ διάφορους τρόπους λέμε ψέματα καί μέ τόστόμα καί μέ τήν συμπεριφορά καί μέ ὅλη μας τή ζωή… καί μέ εὔλογες προφάσεις,μήπως στενοχωρήσουμε τόν ἄλλον, μήπως μᾶς παρεξηγήσει ὁ ἄλλος, μήπως καί μᾶςὀνειδίσει, μᾶς κοροϊδέψει… Καί προτιμοῦμε νά κάνουμε τό θέλημα τῶν ἀνθρώπωνπαρά τό θέλημα τοῦ Θεοῦ, ὁ Ὁποῖος μᾶς λέει νά εἶναι εὐθύς ὁ λόγος σας, τό ναί ναίκαί τό ὄχι ὄχι.Τί λέει, λοιπόν, ἐδῶ ὁ Ἀπόστολος; Δέν εἶπε, νά μή περιπατεῖτε πλέον καθώςπρότερον περιεπατεῖτε, γιά νά μήν τούς ἐπιπλήξει. Θά λέγαμε, νά μήν τούς θυμίσεικατάμουτρα τό κακό παρελθόν, ὁπότε καί ἴσως τούς προκαλοῦσε μία ἀντίδραση.Ὁπότε τί τούς λέει; Νά μή περιπατεῖτε ὅπως τά λοιπά ἔθνη. Μά κι αὐτοί ἔθνη ἦτανπρίν γίνουν πιστοί, ἀλλά δέν τούς τό θυμίζει, δέν τούς λέει μήν περιπατεῖτε ὅπωςπρίν, μή ζεῖτε ὅπως ζούσατε, ἀλλά μή ζεῖτε, ὅπως ζοῦνε τώρα τά ἔθνη τά28

εἰδωλατρικά. Γιατί; Γιατί τά ἔθνη σέβονται τά εἴδωλα, τά ὁποῖα ὀνομάζονται μάταιακαί ἀνωφελή, ὅπως λέγει καί ὁ προφήτης Ἱερεμίας, «ἐπορεύθησαν ὀπίσω τῶνματαίων καί ἐματαιώθησαν» (Ἱερ. 2,5) καί πάλι «τά νόμιμα τῶν ἐθνῶν μάταια» (Ἱερ.10,3). Καί ὁ προφήτης Ἡσαΐας «ἅ ἐποίησαν προσκυνεῖν, τοῖς ματαίοις καί ταῖςνυκτερίσι» (Ἡσ. 2,20). Προσκυνοῦσαν τίς πέτρες, τά δέντρα, τόν ἥλιο… τά μάταια,τά ἀνωφελῆ, αὐτά πού δέν ἦταν θεοί. Αὐτά εἶναι τά εἴδωλα. Καί σήμερα πάρα πολλοίἄνθρωποι εἶναι εἰδωλολάτρες, προσκυνοῦν τό χρῆμα, τήν δόξα τῶν ἀνθρώπων, τάὑλικά ἀγαθά, τά σπίτια, τά χωράφια, τήν τεχνολογία. Ὅλα αὐτά εἶναι εἴδωλα. Καί ἡΕὐρώπη, ὅπως ἔλεγε ἕνας σύγχρονος ἅγιος, μοιάζει μέ τήν χώρα τῶν Γαδαρηνῶν καίοἱ Εὐρωπαῖοι μέ τούς Γαδαρηνούς. Τί κάνανε οἱ Γαδαρηνοί; Ὅταν ὁ Χριστός μαςἔκανε καλά τόν πατριώτη τους, τόν δαιμονισμένο, καί ἔδιωξε τά δαιμόνια, τά ὁποῖαμπήκανε στούς χοίρους καί οἱ χοίροι πνίγηκαν στή λίμνη, τοῦ εἶπαν σέ παρακαλοῦμε,φύγε ἀπ’ τά μέρη μας, δέν Σέ θέλουμε. Καί ἔφυγε ὁ Χριστός. Ἔτσι καί οἱ Εὐρωπαῖοισήμερα, καί ἐμεῖς δυστυχῶς συμπράττουμε σ’ αὐτό καί λέμε στόν Χριστό δέν Σέθέλουμε, φύγε! Καί ἔχει μείνει ἡ Εὐρώπη ἔρημη ἀπό Χριστό καί ἔχει γίνειεἰδωλολατρική.Προσέξτε, λέει ὁ Ἀπόστολος, νά μήν περιπατεῖτε ὅπως τά ἔθνη, γιατί αὐτάλατρεύουν τά εἴδωλα καί δεύτερον, γιατί ὑπηρετοῦν τά πάθη τους, αὐτοί οἱ ὁποῖοιεἶναι εἰδωλολάτρες, αὐτά τά ὁποῖα εἶναι ὅλα μάταια. Εἶναι προσηλωμένοι στόνκόσμο καί στά μάταια πράγματα, τά ὁποῖα ὀνομάζονται ματαιότης καί ἐμεῖς τάμεταχειριζόμαστε ματαίως καί προσκολλόμαστε μάταια, σάν νά μποροῦν νά μᾶςπροσφέρουν κάτι οὐσιαστικό, ἐνῶ δέν μποροῦν. Γι’ αὐτό καί λέει ὁ Ἐκκλησιαστής«Ματαιότης ματαιοτήτων, τά πάντα ματαιότης» (Ἐκκλ. 1,2).Τί ἐστί ματαιότης; Ρώτησαν κάποτε ἕναν Γέροντα, τί εἶναι ματαιότης; Καί τίἀπάντησε; «Ὅσα ὑπό τόν οὐρανόν». Ὅσα εἶναι κάτω ἀπό τόν οὐρανό εἶναι μάταια.Τίποτα δέν ἀξίζει, γιά νά προσκολληθεῖς καί νά ἀποθησαυρίσεις ἐκεῖ τήν ψυχή σου,τήν καρδιά σου, τίς ἐλπίδες σου. Τό μόνο πού πρέπει καί ἀξίζει νά προσκολληθεῖςεἶναι ὁ Χριστός. Ὅλα τά ἄλλα κατά τήν φύση τους εἶναι μάταια. Δέν ὑπῆρχαν πάντα,κάποια στιγμή ἦρθαν στήν ὕπαρξη καί κάποια στιγμή θά χαθοῦν ὅλα. Ὅ,τι ἔχει ἀρχή,ἔχει καί τέλος. Ὁ Θεός δέν ἔχει ἀρχή καί δέν ἔχει καί τέλος καί σ’ Αὐτόν πρέπει νάπροσκολληθοῦμε, γιά νά μήν ἔχουμε κι ἐμεῖς τέλος κακό, τέλος αἰώνιο κακό. Φυσικάὁ ἄνθρωπος δέν θά ἔχει τέλος. Ὅσο κι ἄν θέλει νά ἐξαφανιστεῖ, δέν μπορεῖ νάἐξαφανιστεῖ. Ἐμεῖς καταδικάσαμε τόν Θεό στόν θάνατο, λέει ὁ Ἅγιος ἸουστίνοςΠόποβιτς, καί ὁ Θεός μᾶς καταδίκασε στήν ἀθανασία. Δέν μπορεῖς νά ἐξαφανιστεῖς,ὅ,τι κι ἄν κάνεις, θά ὑπάρχεις.Ἀλλά τό φοβερό εἶναι νά ὑπάρχεις μακριά ἀπό τόν Θεό. Αὐτό εἶναι ἡ κόλαση. Ὅτανπροσκολληθεῖς στά μάταια, τότε δέν μπορεῖς νά εἶσαι μέ τόν Θεό. Ἤ μέ τόν Θεό θάεἶσαι ἤ μέ τά μάταια, δηλαδή μέ τόν κόσμο καί τά τοῦ κόσμου. Ἀλλά αὐτά δένχρησιμεύουν, δέν σοῦ χαρίζουν τήν αἰώνια χαρά, τήν αἰώνια μακαριότητα. Τήν29

αἰωνιότητα τήν ἔχουμε οὕτως ἤ ἄλλως, ἀλλά θά εἶναι αἰωνιότητα τραγική,αἰωνιότητα γεμάτη ὀδύνη καί πόνο, ἐάν δέν προσκολληθοῦμε στόν Θεό.Προσέξτε, λοιπόν, λέει ὁ Ἀπόστολος, νά μήν ζεῖτε ὅπως οἱ εἰδωλολάτρες, πούἀκολουθοῦν τά μάταια. Ἡ χριστιανική ζωή, λέει ὁ Ἅγιος Ἰουστίνος Πόποβιτς, ἡ ζωήστόν Χριστό, ἡ ζωή στήν Ἐκκλησία Του εἶναι νέα ζωή, εἶναι νέος τρόπος ζωῆς, γιατίὅλος ὁ ἄνθρωπος ζεῖ μέ τόν Θεό καί ἐν Θεῷ. Ἔλεγε καί ὁ Ἅγιος Πορφύριος, τίποταβρέ παιδιά δέν ξέρουμε ἀπό Χριστό. Ὅταν ἔρθει ὁ Χριστός στήν ψυχή τοῦἀνθρώπου, ἀλλάζουν τά πάντα. Ἀλλάζει τά πάντα. Ἀνακαινίζεται ὁ ἄνθρωπος,καινούριος ἄνθρωπος, καινή ζωή, καινή κτίση γίνεται ὁ ἄνθρωπος. Κι αὐτό τό λέεικαί ὁ Ἀπόστολος Παῦλος «τώρα εἶστε καινή κτίση» (Γαλ. 6,15). Καινούρια δηλαδή,καινούρια δημιουργία. Πότε γίνεται ὁ ἄνθρωπος καινούριος; Ὅταν βαφτίζεται καίχρίεται, παίρνει τό Πνεῦμα τό Ἅγιο, μπαίνει μέσα στήν Ἐκκλησία καί ζεῖ ἐνκαινότητι ζωῆς, μέσα στήν καινούρια ζωή πού εἶναι ὁ Χριστός.Μετά, ὅμως, τί γίνεται; Δυστυχῶς – μιλᾶμε γιά μᾶς τώρα τούς βαφτισμένους –συσσωρεύουμε ἁμαρτίες καί πάθη ἐπάνω στή Χάρη αὐτή πού πήραμε ἀπ’ τό ἅγιοβάφτισμα καί αὐτή ἡ ἀνακαίνιση χάνεται καί χρειάζεται ὁ ἄνθρωπος καινούριαἀνακαίνιση, ἡ ὁποία γίνεται μέ τήν μετάνοια. Ἄν ὁ ἄνθρωπος δέν μετανοήσει, τίκάνει; Μοιάζει πάρα πολύ μέ τά ἔθνη, μέ τούς ἀβάφτιστους, μέ τούς εἰδωλολάτρες.Πραγματικά, λέει ὁ Ἅγιος Ἰουστίνος, αὐτό εἶναι ἡ αἰώνια ἀνθρώπινη ζωή, ἡ θεϊκήζωή, ἡ τέλεια ζωή, τό νά ζοῦμε μέσα στόν Θεό, μέσα στόν Χριστό, «ἐν καινότητιζωῆς περιπατήσωμεν» (Ρωμ. 6,4). Νά ζεῖ μέσα στόν Θεό, νά γνωρίζει τήν ἀλήθειατοῦ Θεοῦ, νά γνωρίζει τόν Θεό, νά ζεῖ μέσα σ’ ὅλα αὐτά καί ἕνεκα αὐτῶν, καίἐξαιτίας αὐτῶν. Γιατί ἄραγε ζεῖς; Τί εἶναι αὐτό πού εἶναι ἡ ζωή σου; Πολλές φορέςλένε «αὐτός εἶναι ἡ ζωή μου» καί τό λένε γιά ἕναν ἄνθρωπο. Τραγικό! Ἡ ζωή μαςδέν μπορεῖ νά εἶναι τίποτα ἄλλο παρά ὁ Χριστός. Καί δέν πρέπει νά εἶναι τίποταἄλλο. Δηλαδή, ἄν αὐτός ὁ ἄνθρωπος χαθεῖ, θά χαθεῖ καί ἡ δική σου ζωή; Ὅ μήγένοιτο… Γιά ποιόν ζοῦμε; Γιά τί ζοῦμε; Μόνο γιά τόν Χριστό θά πρέπει νά ζοῦμε.Ἐδῶ μέσα στήν ἐκκλησιαστική ζωή, στήν Ὀρθοδοξία, ὁ ἄνθρωπος γνωρίζει τόνἑαυτό του καί ζεῖ μέ τήν βαθιά συναίσθηση ὅτι εἶναι θεοειδής, ὅτι μοιάζει μέ τόνΘεό, ὅτι ἔχει τό εἶδος τοῦ Θεοῦ δηλαδή, ὅτι εἶναι ἀθάνατη καί αἰώνια ὕπαρξη. Στόνἀντίποδα αὐτῆς τῆς ζωῆς βρίσκεται μιά ἄλλη ζωή, βρίσκεται ἡ ζωή χωρίς Θεό, ἡἐξωχριστιανική ζωή. Μήπως ὑπάρχει κάτι ἐνδιάμεσο; Ὄχι, δέν ὑπάρχει ἐνδιάμεσο.Ἤ θά εἶσαι μέ τόν Θεό καί θά μοιάζεις ὅλο καί περισσότερο στόν Θεό ἤ θά εἶσαιστήν ἐξωχριστιανική ζωή. Λίγο Θεός + λίγο ἐκτός Θεοῦ = ἐκτός Θεοῦ.Αὐτός πού βρίσκεται στό στρατόπεδο τό ἐξωχριστιανικό συμπεριφέρεται ἐνματαιότητι τοῦ νοός του. Συμπεριφέρεται ἀκολουθώντας ὄχι τόν Χριστό, δέν ζεῖ γιάτόν Χριστό, ἀλλά ἀκολουθώντας τά μάταια πού τοῦ ὑποβάλλει ὁ νοῦς του. Ὅλη τουἡ ζωή καί ὅλες του οἱ δυνάμεις γιά τή ζωή καί ὅλοι οἱ κανόνες του γιά τή ζωή εἶναιἕνας ἐμπαιγμός γιά τόν Θεό καί προέρχονται ὅλα αὐτά ἀπ’ τίς ψεύτικες καίκαταστρεπτικές ἐπινοήσεις τοῦ μυαλοῦ του, τοῦ νοῦ του, ἀπό τίς μάταιες σκέψεις του30

καί τούς λογισμούς του. Εἶναι ὀφθαλμοφανές ὅτι τό ἀνθρώπινο μυαλό τοῦ ἀνθρώπουπού δέν εἶναι στόν Θεό δέν κρατάει μέσα του τήν παν-γνώση καί παν-δύναμη γιά νάμπορέσει νά ἐφοδιάσει τόν ἄνθρωπο μέ τήν ἀλήθεια καί μέ τίς δυνάμεις ἐκεῖνες πούεἶναι ἀπαραίτητες γιά μιά ἄξια ζωή. Γιά μιά ζωή δηλαδή πού νά καταξιώνει τόνἄνθρωπο ὡς ἄνθρωπο, γιά μιά ζωή δικαιοσύνης, γιά μιά ζωή ἀλήθειας, γιά μιά ζωήπού νά τή χαρακτηρίζει τό καλό, γιά μιά ζωή ἀθάνατη καί αἰώνια. Τό μυαλό τόἀνθρώπινο ἀπό μόνο του δέν ἔχει τέτοιες δυνατότητες νά μᾶς δώσει αὐτή τή γνώσηκαί αὐτή τή δύναμη. Θά πρέπει νά φωτιστεῖ μέ τόν Θεό Λόγο καί αὐτό γίνεται μέσαστήν Ἐκκλησία μέ τή Χάρη τοῦ Θεοῦ.Τότε ὁ ἄνθρωπος μόνο μπορεῖ νά ἀποκτήσει τή γνώση καί τή δύναμη, γιά νάκαταξιωθεῖ. Πραγματικά, δηλαδή, γιά νά ζήσει, ὅπως ταιριάζει σέ ἄνθρωπο. Μόνομέσα στήν Ἐκκλησία καταξιώνεται ὁ ἄνθρωπος ὡς ἄνθρωπος. Ἐκτός Ἐκκλησίας ὁἄνθρωπος γίνεται τελικά ἀπάνθρωπος, χάνει καί τό πρόσωπό του ὡς ἀνθρώπου. Καίτή στοιχειώδη ἀνθρωπιά δέν τήν ἔχει. Τό ἀνθρώπινο μυαλό κλείνει μέσα τουσκέψεις, ἔννοιες καί ἰδέες. Αὐτές ὅμως, ἄν δέν γεμίσουν μέ τόν Θεό, μέ τή θεϊκήἀλήθεια, ὅλες εἶναι σκιές καί ψεύτικες ἐπινοήσεις, ὅλες εἶναι μάταιες. Ἕναςἄνθρωπος πού δέν ἔχει φωτισμένο τόν νοῦ του, δέν ἔχει φωτισμένη τή διάνοιά του,ὅ,τι σκέφτεται εἶναι μάταιο, εἶναι πλανεμένο. Τό χωρίς Θεό ἀνθρώπινο μυαλόπαρουσιάζει καί ἐμφανίζει τήν ἐρημιά, λέει ὁ Ἅγιος Ἰουστίνος, τήν ἐγκατάλειψη καίτήν ματαιότητα καί ἀπ’ αὐτές «συντηρεῖται» ὁ ἄνθρωπος καί μέ αὐτές «τρέφεται».Πῶς; Ὅπως τρεφότανε καί ὁ ἄσωτος υἱός μέ τά ξυλοκέρατα.Λένε οἱ ἄνθρωποι: θά ἔχουμε πνευματική ἐκδήλωση, ἔχουμε πνευματικό κέντρο,κάνουν πνευματική ζωή, εἶναι πνευματικοί ἄνθρωποι. Καί τί ἐννοοῦν; Εἶναι οἱλεγόμενοι κουλτουριάρηδες. Καί τί εἶναι αὐτό; Τρέφει τήν ψυχή αὐτό; Ὄχι, τήνκενοδοξία τρέφει καί τά πάθη, τά μάταια πράγματα τοῦ κόσμου, καί προσπαθεῖ μ’αὐτά νά συντηρηθεῖ ὁ καημένος ὁ ἄνθρωπος.Τό χωρίς Θεό ἀνθρώπινο μυαλό μέ τίς σκιές καί τίς ὀνειροπολήσεις του«ἀγκαλιάζει» ἀντί γιά τήν ὕπαρξη τήν ἀνυπαρξία καί στό μέρος τῆς ζωῆς τοποθετεῖτόν θάνατο καί σ’ αὐτόν στηρίζει τόν ἑαυτό του -ἄν εἶναι δυνατόν!- καί ὅλη του τήνἐνέργεια. Φοβερό πράγμα… νά παίρνεις σάν βάση τῆς ζωῆς σου τόν θάνατο, νάστηρίζεις τή ζωή σου στόν θάνατο. Γιατί αὐτό κάνει ὁ ἄνθρωπος, ὅταν μείνει σκέτος,χωρίς τόν Θεό, ὁ νοῦς του, οἱ σκέψεις του ὁδηγοῦν στόν θάνατο καί κάνουν τόνἄνθρωπο νά ἀγκαλιάζει αὐτόν πού τόν σκοτώνει.Σ’ αὐτά κυρίως εἶναι ἡ βασική πλάνη τοῦ ἀνθρωπίνου νοός καί ἡ ἀπερισκεψία καί ἡματαιότητα καί σάν συνέπεια αὐτῶν καί ἡ κακότητά του. Ὁ κοσμικός ἄνθρωπος, ὁἄνθρωπος μακράν τοῦ Θεοῦ βάζει ὡς βάση τῆς ζωῆς του τόν θάνατο καί μετά γίνεταιὁ ἴδιος πηγή θανάτου γιά τούς ἄλλους.31

Δυό ζωές ὑπάρχουν. Ὑπάρχει ἡ ἐξωχριστιανική ζωή, ἡ ζωή ἔξω ἀπ’ τόν Χριστό, πούεἶναι μιά ζωή ἀθεΐας, μιά ζωή χωρίς Θεό, καί βρίσκεται ἐν τῇ ματαιότητι τοῦ νοόςτοῦ ἀνθρώπου καί καταγίνεται μέ τά μάταια. Βλέπετε, τό λένε καί οἱ ἄνθρωποι,καθημερινότητα, μαγγανοπήγαδο, σπρώχνουνε τίς μέρες… ὅλες κενές, ἄδειες…κανένα περιεχόμενο, καμιά ἔννοια γιά ζωή. Καί τελικά; Σοῦ λέει τί εἶναι ἡ ζωή; Θάφᾶμε, θά πιοῦμε… θά πεθάνουμε, τελειώσαμε. Ὅλα μάταια, κατάθλιψη, ἀπελπισία..Αὐτή εἶναι ἡ ἐξωχριστιανική ζωή κι αὐτό φαίνεται καί στή μουσική, φαίνεται καί στήλογοτεχνία, στήν ποίηση. Ὅλα ἀναδίδουν μιά θανατήλα, μιά ἀπελπισία, μιάἀπαισιοδοξία.Ὑπάρχει καί ἡ χριστιανική ζωή, πού βρίσκεται στό πλήρωμα τῆς θεότητας, βρίσκεταιἐν τῷ θεανθρώπῳ, μέσα στόν Θεάνθρωπο, στήν ἀνθρώπινη φύση τοῦ Ὁποίου«κατοικεῖ πᾶν τό πλήρωμα τῆς θεότητος σωματικῶς» (Κολ. 2,9). Μέσα στό σῶματοῦ Χριστοῦ κατοικεῖ ὅλη ἡ Θεότητα. Αὐτό τό μέγα μυστήριο! Ὁ Θεός, πού δένχωράει πουθενά, ἀφοῦ εἶναι ἄπειρος, χώρεσε μέσα στό σῶμα τοῦ Χριστοῦ καί ἐκεῖμέσα κατοικεῖ ὁ ὅλος Θεός. Καί τό ἀκόμα πιό θαυμαστό, ὅλος ὁ Θεός χώρεσε καίμέσα στήν Παναγία. Στόν μοναδικό ἄνθρωπο πού χώρεσε ὅλος ὁ Θεός, γι’ αὐτό καίλέγεται καί «χώρα τοῦ ἀχωρήτου».Ζῶντες ἐμεῖς μέ Αὐτόν, μέ τόν Χριστό δηλαδή, καί ἐν Αὐτῷ, ζοῦμε μέ τόν Νοῦ τοῦΘεοῦ, μέ τόν Λόγο τοῦ Θεοῦ καί γι’ αὐτό δίκαια ἀναφωνοῦμε μέ τόν ἈπόστολοΠαῦλο «ἡμεῖς νοῦν Χριστοῦ ἔχομεν» (Α΄Κορ. 2,16). Δέν ἔχουμε τόν μάταιο νοῦ καίοὔτε παρασυρόμαστε ἀπό τήν ματαιότητα τοῦ νοός, ἀλλά ἔχουμε τόν νοῦ τοῦΧριστοῦ, τόν φωτισμένο ἀπό τόν Λόγο, τόν Θεό Λόγο, τό δεύτερο πρόσωπο τῆςἉγίας Τριάδος.Ἡ ἀνωφελής διανόηση, ἡ ματαιότητα καί ἡ κενότητα τοῦ ἀνθρώπινου μυαλοῦμεγεθύνονται μέ τή σατανική ὑπερηφάνεια. Ὁ ἄνθρωπος σκέτος, ὅπως εἴπαμε, ὁδηγεῖτόν ἑαυτό του στά μάταια, στόν θάνατο. Ἀλλά ὑπάρχει καί ὁ διάβολος, ὁ ὁποῖος τίκάνει; Μεγεθύνει αὐτό τό κενό, αὐτή τήν κατάσταση τῆς κενότητας, τοῦἀδειάσματος. Πῶς; Μέ τήν ὑπερηφάνεια. Φουσκώνει τόν νοῦ τοῦ ἀνθρώπου, τήδιάνοια τοῦ ἀνθρώπου, ἐξ οὗ καί ἡ λέξις φυσίωσις. Ὁ διάβολος μοιάζει μέ ἕναν πούφουσκώνει ἕνα μπαλόνι. Φουσκώνει τόν νοῦ τοῦ ἀνθρώπου μέ τήν ὑπερηφάνεια.Εἶναι ὁ ἄνθρωπος κενός καί μέ τήν ὑπερηφάνεια γίνεται ἀκόμα πιό κενός, ἀκόμα πιόἄδειος. Μέ τήν ὑπερηφάνεια τό μυαλό τοῦ ἀνθρώπου χάνει τόν ἔλεγχό του. Γι’ αὐτόκαί τό ἑπόμενο στάδιο, ὅποιου ἀφεθεῖ στήν ὑπερηφάνεια εἶναι ἡ τρέλα, ἡ ἔκστασητῶν φρενῶν, ὅπως λέει ὁ Ἅγιος Ἰωάννης τῆς Κλίμακος.Ἡ σκέψη τοῦ ὑπερήφανου ἀνθρώπου, ἡ σκέψη τοῦ κοσμικοῦ ἀνθρώπου, τοῦἀνθρώπου πού εἶναι ἐκτός Χριστοῦ, χάνει τόν ἔλεγχό της. Τό μυαλό τοῦ ἀνθρώπουχάνει τόν ἔλεγχό του καί ἡ σκέψη του ἀναμιγνύεται μέ τήν ὑπερηφάνεια. Διασπᾶ τόννοῦ ἀπό τή ρίζα του, ἀπό τήν πηγή του, πού εἶναι ὁ Θεός Λόγος κι ἔτσι ξεπέφτει καίβυθίζεται σέ φαντάσματα, σέ φαντασίες, σέ φαντασιώσεις καί ὁ ἄνθρωπος ζεῖ ὄχι τήν32

πραγματικότητα, ζεῖ μιά φαντασίωση, ὅτι εἶναι κάτι σπουδαῖο, κάτι μεγάλο. Μήπωςκαί ἡ τρέλα τί εἶναι; Ἔχετε ἀκούσει κανέναν νά νομίζει πώς εἶναι ὁ ΜέγαςΝαπολέων;.. Φαντασίωση! Ἀπό τό πολύ φούσκωμα, ἀπό τήν πολλή ὑπερηφάνεια πούδέχτηκε μέσα του, δαιμονική ἐνέργεια, ἔφτιαξε μετά ἕναν φανταστικό κόσμο καί ζεῖμέσα σ’ αὐτόν. Καί θεωρεῖ τίς φαντασιώσεις του ὁ ἄνθρωπος σάν πραγματικότητες.Καί τίς τρέλες του, τίς παραφροσύνες του, σάν σοφίες. Αὐτά παθαίνει ὁ ἐκτόςΧριστοῦ ἄνθρωπος καί ζεῖ μέσα στήν ματαιότητα τοῦ νοός του καί δέν μπορεῖ νάκαταξιωθεῖ ὡς ἄνθρωπος.Ἔτσι οἱ ἄνθρωποι πού κινοῦνται στόν δρόμο τῆς ὑπερηφάνειας χάνουν τόν ἔλεγχοστίς σκέψεις τους, γι’ αὐτό καί ἀπό κάθε ἄποψη εἶναι πολύ ἀληθινός ὁ εὐαγγελικόςλόγος γιά τούς ἀνθρώπους αὐτούς. «Οἱ φάσκοντες εἶναι σοφοί ἐμωράνθησαν» (Ρωμ.1,22). Ἐνῶ λένε ὅτι εἶναι σοφοί, ἔχουν γίνει μωροί, ἀνόητοι, ἠλίθιοι. «Ἡ σοφία τοῦκόσμου μωρία παρά τῷ Θεῷ ἐστι» (Α΄Κορ. 3,19), λέει πάλι ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ. Αὐτόπού ὁ κόσμος θεωρεῖ σοφία μπροστά στόν Θεό εἶναι ἀνοησία.Ἡ ψευτοφρόνηση, πού προέρχεται ἀπό τήν ὑπερηφάνεια, ἡ ὑψηλοφροσύνη,ἐφαμαρτοποιεῖ, συσκοτίζει τήν ἀνθρώπινη διάνοια, σατανοποιεῖ τόν ἀνθρώπινο νοῦ,τόν κάνει σατανικό τόν νοῦ τοῦ ἀνθρώπου, ἔτσι ὥστε αὐτός ἐκβάλλει ἀπό τόν ἑαυτότου, βγάζει ἀπό μέσα του, κενές – ἄδειες, μάταιες, ἀνωφελεῖς σκέψεις καί ψεύτικεςἐπινοήσεις γιά τόν Θεό, γιά τόν κόσμο, γιά τόν ἄνθρωπο. Πάρτε παράδειγμα,τραγικός, ἀξιολύπητος εἶναι ὁ καημένος, ὁ Καζαντζάκης… τί μάταια, τί φοβερά, τίβλάσφημα πράγματα σκέφτηκε καί ἔγραψε γιά τόν Χριστό. Κανένας ἄνθρωπος στόνκόσμο δέν ἔγραψε αὐτά πού ἔγραψε ὁ Καζαντζάκης καί τώρα τόν προβάλλουν,δυστυχῶς καί ἐκκλησιαστικοί ἄνθρωποι, ὅτι εἶναι κάτι σπουδαῖο. Ἐματαιώθη ἐν τῇματαιότητι τοῦ νοός αὐτοῦ. Ἐπιτρέπεται τώρα νά προβάλλουμε αὐτόν τόν ἄνθρωπο,πού δήλωνε ἄθεος; «Δέν πιστεύω τίποτα, δέν ἐλπίζω τίποτα, εἶμαι ἐλεύθερος», ἔτσιδέν γράφει στόν τάφο του;Ἡ ὑπερηφάνεια μέ τήν κεντρική της ἀρτηρία διοχετεύει τήν καταστροφή στή δύναμηκαί στή ζωή τοῦ ἀνθρώπου. Καί ἡ ἀρχική ζωή τῆς ὑπερηφάνειας προέρχεται ἀπό τόνδιάβολο, ὁ ὁποῖος τήν ἐπινόησε καί τήν κατέστησε σάν τόν κεντρικό νόμο ὅλης τῆςἀνθρώπινης ὕπαρξης. Ὁ νόμος τοῦ διαβόλου εἶναι ἡ ὑπερηφάνεια. Βλέπετε καί ἡψευτοεπιστήμη, παιδαγωγική, ψυχολογία κ.λ.π. τί προβάλλει στόν ἄνθρωπο; Τήνὑπερηφάνεια ὡς στόχο. Δέν τό λένε ἀκριβῶς ὑπερηφάνεια, τό λένε αὐτοεκτίμηση.Τό ἴδιο εἶναι. Νά ἔχεις, λέει, ὑψηλή αὐτοεκτίμηση, πού σημαίνει ὑψηλήὑπερηφάνεια… μήν κοροϊδευόμαστε. Ἁπλῶς ἀλλάζει ὁ διάβολος τίς λέξεις, γιά νάγίνονται πιό εὔκολα ἀποδεκτές. Νά ἔχεις λένε αὐτοπεποίθηση. Μά αὐτό εἶναιδαιμονικό! Καταραμένος ὅποιος ἔχει αὐτοπεποίθηση, λέει ἡ Ἁγία Γραφή. Ὄχι, σοῦλέει ἡ ψυχολογία, νά βάλεις στό παιδί σου αὐτοπεποίθηση… ἔτσι θά γίνει καλά τόπαιδί σου. Καί ἔχουμε τώρα τό μπούλινγκ τῶν γονιῶν ἀπό τά παιδιά. Ἀπό τήν πολύ33

αὐτοπεποίθηση καί τήν πολλή ὑπερηφάνεια πού τούς καλλιέργησαν, τά παιδιά τώραδέρνουν τούς γονεῖς.Ἡ ἀρχική ζωή τῆς ὑπερηφάνειας λοιπόν προέρχεται ἀπό τόν διάβολο, τοῦ ὁποίουεἶναι ὁ κεντρικός νόμος. Αὐτή εἶναι ἡ ἁμαρτία τοῦ διαβόλου. Ὁ διάβολος δέν ἔκανεσαρκικές ἁμαρτίες κ.λ.π. Ὑπερηφανεύτηκε. Καί αὐτή τήν ἁμαρτία ἐμβάλλει καί σ’ὅλους αὐτούς πού δέν θέλουν νά εἶναι μέ τόν Χριστό. Δέν θέλεις νά εἶσαι μέ τόνΧριστό; «Ἔλα μέ μένα».. καί γίνεσαι ὑποχείριό του. Ἡ ὑπερηφάνεια καί ἡ πιό μικρήἀκόμα, σατανοποιεῖ τόν ἄνθρωπο, ἀνάλογα μέ τή δύναμή της. Πρῶτα ἀπ’ ὅλασατανοποιεῖ τόν νοῦ τοῦ ἀνθρώπου. Γίνεται σατανικός ὁ νοῦς τοῦ ἀνθρώπου.Ἡ ὑπερηφάνεια πρῶτα κυριαρχεῖ στίς νοητικές δυνάμεις τοῦ ἀνθρώπου. Καθίσταταινοητική δύναμη σ’ αὐτόν καί ἐργάζεται σάν συστατική ἐνέργεια τῆς λογικῆς καί τοῦνοός αὐτοῦ. Πραγματικά κάθε ἀνθρώπινη ὑπερηφάνεια κατάγεται ἀπό τόν σατανᾶ,πηγή της ἔχει τόν σατανᾶ. Ἡ ὑψηλοφροσύνη εἶναι ἡ κεφαλαίωδης διάκριση τοῦδιαβόλου καί τῶν σατανόπληκτων ἀνθρώπων.Θέλεις νά δεῖς ἄν ἕνας ἄνθρωπος εἶναι τοῦ Θεοῦ; Νά δεῖς ἄν ἔχει ὑπερηφάνεια. Δένεἶναι τοῦ Θεοῦ, ὅσο κι ἄν φαίνεται καλός. Καί οἱ Φαρισαῖοι καλοί φαινόντουσαν.Εἶχαν ὑπερηφάνεια, γι’ αὐτό εἶχαν καί ζήλεια καί φθόνο. Γιατί παιδί τῆςὑπερηφάνειας εἶναι ὁ φθόνος καί ἡ ζήλεια. Ἕνας πού ἔχει μεγάλη ἰδέα γιά τόν ἑαυτότου, δέν ἀνέχεται κάποιον ἄλλο νά τόν ξεπεράσει. Οἱ Φαρισαῖοι ἐπειδή εἶχανὑπερηφάνεια, ὅταν εἶδαν τόν Χριστό νά τούς παίρνει τόν κόσμο – ὁ Χριστός βέβαιαδέν τούς ἔπαιρνε τόν κόσμο, ὁ κόσμος μόνος του πήγαινε στόν Χριστό, γιατίἀναπαυόταν – γέμισαν μέ φθόνο καί ζήλεια, γι’ αὐτό καί Τόν σταύρωσαν.Ἡ ὑψηλοφροσύνη λοιπόν εἶναι τό διακριτικό γνώρισμα τῶν ἐκτός Χριστοῦἀνθρώπων. Καί χαρακτηριστικό τῶν ἀνθρώπων τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἡ ταπείνωση. Γι’αὐτό, λένε πάλι οἱ Πατέρες, θέλεις νά δεῖς ἄν ἕνας ἄνθρωπος εἶναι τοῦ Θεοῦ ἤ ὄχι;Πῶς θά τό καταλάβεις; Νά δεῖς, ὅταν ἀδικεῖται ἄν ἀντιδράει ἤ ὄχι. Πῶς δέχεται τήνἀδικία. Ἄν τήν δέχεται. Ὁ ταπεινός ἄνθρωπος δέχεται νά ἀδικηθεῖ, δέχεται νάὑβριστεῖ, δέχεται νά ἐξουθενωθεῖ. Ὁ ὑπερήφανος ἀντιδράει καί πολύ ἄσχημαμάλιστα, θυμώνει, ὀργίζεται κ.λ.π. Ἀπό κεῖ μπορεῖς νά καταλάβεις, ἄν ἕναςἄνθρωπος εἶναι τοῦ Θεοῦ ἤ ὄχι. Ἡ κυρίαρχη δύναμη στόν ταπεινό, στόν ἄνθρωποτοῦ Θεοῦ εἶναι ἡ ταπείνωση. Στούς ἐκτός Θεοῦ εἶναι ἡ ὑπερηφάνεια.Οἱ ὑπερήφανοι ἄνθρωποι στηριζόμενοι στό μυαλό τους «φυλακισμένοι» στήν«χρυσαλλίδα» τῆς ὑπερηφάνειάς τους, δέν θέλουν νά ξέρουν τίποτα ἄλλο ἐκτός ἀπότόν ἑαυτό τους. Κανένα ἄλλο ὄν μεγαλύτερο ἀπό τόν ἑαυτό τους δέν ἀνέχονται, νάμήν τούς ξεπερνάει κανένας. Αὐτή εἶναι ἡ ὑπερηφάνεια. Τόν Θεό δέν Τόνἀναγνωρίζουν ἤ Τόν θεωροῦν σάν μιά τυφλή δύναμη, ὅπως οἱ μασόνοι. Τί εἶναι ὁΘεός σοῦ λέει; Μέγας ἀρχιτέκτων τοῦ σύμπαντος… μιά δύναμη… ὑπάρχει μιά34

δύναμη. Βέβαια αὐτοί πού ἔχουν προχωρήσει στή μασονία ξέρουν ποιός εἶναι ὁΜΑΤΣ. Εἶναι ὁ ἑωσφόρος, ὁ μπαθομέτ, ἀλλά δέν τούς τό λένε ἀπό τήν ἀρχή.Γενικά πάντως οἱ ἄνθρωποι οἱ ὑπερήφανοι δέν μποροῦν νά κρίνουν ὀρθά καί νάδιανοηθοῦν περί τοῦ Θεοῦ ὡς Δημιουργοῦ καί ὡς Προνοητοῦ τοῦ κόσμου. Μπορεῖνά πιστεύουν πολλοί σήμερα ὅτι ὑπάρχει Θεός, ἀλλά πολύ λίγοι Τόν πιστεύουν ὡςΠρονοητή, ὅτι ἔχει πρόνοια γιά τούς ἀνθρώπους. Γι’ αὐτό καί βλέπετε τρελαίνονται,ὅταν δέν ἔχουν ἐργασία ἤ τό παιδί τους δέν ἔχει ἐργασία…ὅταν ἡ τράπεζα τούςδεσμεύσει τά χρήματα… σοῦ λέει τώρα πῶς θά ζήσουμε;.. δέν ὑπάρχει κανένας νάφροντίσει, μόνος μου εἶμαι… Μόνος σου εἶσαι; Καλά δέν πιστεύεις στόν Θεό, στήνπρόνοια τοῦ Θεοῦ; Δέν ἔχεις ἀκούσει πού λέει ὁ Χριστός φροντίζει γιά τάλουλουδάκια τοῦ ἀγροῦ, ὅτι ἔχει μετρήσει καί τίς τρίχες τῆς κεφαλῆς σου; Τί λέςπιστεύεις στόν Θεό, ὅταν δέν πιστεύεις στήν πρόνοια τοῦ Θεοῦ καί εἶσαι γεμάτοςἄγχος;Αὐτό εἶναι χαρακτηριστικό τοῦ ὑπερήφανου ἀνθρώπου. Εἶναι αὐτό πού εἴπαμεστηρίζεται στά μπράτσα του καί γι’ αὐτό γίνεται καταραμένος, ὅπως τό λέει ὁπροφήτης Ἱερεμίας «ἐπικατάρατος πᾶς ὁ ἐλπίζων ἐπ’ ἄνθρωπον ἤ στηρίζει βραχίωναὐτοῦ» (Ἱερ. 17,5). Καταραμένος αὐτός πού στηρίζεται σέ ἄνθρωπο, ὅπως ἐμεῖς πούστηριχτήκαμε στούς πολιτικούς κ.λ.π. καί ὄχι στόν Θεό, καθώς ἐπίσης καί αὐτός πούστηρίζεται στά μπράτσα του, στόν ἑαυτό του. Πιστέψτε στόν ἑαυτό σας, μᾶς λένετώρα οἱ πολιτικοί μας, γιά νά γίνουμε ἀκόμα πιό καταραμένοι, νά πᾶμε ἀκόμα πιόκάτω, νά μᾶς ἔρθουν κι ἄλλα μνημόνια… νά δοῦμε πότε θά βάλουμε μυαλό!Γι’ αὐτό οἱ ὑπερήφανοι ἄνθρωποι, λέει πάλι στήν πρός Ρωμαίους «καθώς οὐκἐδοκίμασαν τόν Θεόν ἔχειν ἐν ἐπιγνώσει, παρέδωκεν αὐτούς ὁ Θεός εἰς ἀδόκιμοννοῦν, ποιεῖν τά μή καθήκοντα» (Ρωμ. 1,28). Ἐπειδή ἀκριβῶς δέν προσπάθησαν νάἔρθουν σέ ἐπίγνωση τοῦ Θεοῦ, δηλαδή νά γνωρίσουν τόν Θεό βιωματικά, αὐτό θάπεῖ ἐν ἐπιγνώσει, ὄχι ἐγκεφαλικά, ὅτι ἁπλῶς ὑπάρχει Χριστός, ἀλλά νά ζήσουν τήζωή τοῦ Χριστοῦ. Καί πῶς ζεῖς τή ζωή τοῦ Χριστοῦ; Ὅταν τηρεῖς αὐτά πού λέει. Ἄνδέν ἔρθεις σέ ἐπίγνωση τοῦ Θεοῦ, τότε λέει, ὁ Θεός σέ παραδίδει εἰς ἀδόκιμον νοῦν.Δηλαδή χάνεις τόν νοῦ σου, πέφτεις σέ ἀνοησίες, ἀνοητένεις, μωραίνεσαι, πέφτεις σέματαιότητα, στή ματαιότητα τοῦ νοός καί ποιεῖς τά μή καθήκοντα, κάνεις αὐτά πούδέν πρέπει νά κάνεις. Αὐτό συμβαίνει στούς ὑπερήφανους ἀνθρώπους. Κι αὐτήνἀκόμα τήν κακή ἐνέργεια τήν δικαιλογοῦν μέ λανθασμένες κριτικές τοῦδιεφθαρμένου νοῦ τους καί προσπαθοῦν νά δικαιολογήσουν καί τά σατανικάπράγματα.Ὅταν ὁ νοῦς τοῦ ἀνθρώπου ζεῖ χωρίς Θεό, σκοτίζεται, διαφθείρεται, ἁμαρτοποιεῖται,γεμίζει ἁμαρτία, θανατοποιεῖται, γεμίζει θάνατο, σατανοποιεῖται, γίνεται σατανικόςνοῦς. Μπορεῖ ὁ νοῦς ἑνός ἀνθρώπου νά ρίξει μία ἀτομική βόμβα καί νά σκοτώσει150.000; Μπορεῖ; Μπόρεσε. Ἔχει γίνει αὐτό τό πράγμα. Σατανικός νοῦς. Ὁ διάβολοςθά ἤθελε πάρα πολύ νά τό κάνει ἀλλά δέν τόν ἀφήνει ὁ Θεός, νά πάρει μιά ἀτομική35

βόμβα καί νά μᾶς τή ρίξει, νά μᾶς διαλύσει ὅλους, ὅλη τήν Ἔδεσσα, ἄς ποῦμε. Ἕναςσατανικός ἀνθρώπινος νοῦς ὅμως μπορεῖ νά τό σκεφτεῖ αὐτό καί νά τό κάνει, ἄν τόπαραχωρήσει ὁ Θεός, ὅπως ἔγινε στόν Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο… καί ἑτοιμάζονται νάτό ξανακάνουν. Δέν τό ’χουν σέ τίποτα… Ὅταν σατανοποιηθεῖ ὁ νοῦς τοῦἀνθρώπου, ὅλα τά κάνει. Γι’ αὐτό βλέπετε πόσο πάντα εἶναι ἐπίκαιρος ὁ λόγος τοῦΘεοῦ. Δέν τά λέμε αὐτά θεωρητικά, ἔτσι νά τά μάθουμε. Ἄν δέν προσέξουμε, θά τόπάθουμε κι ἐμεῖς. Ἄν φύγεις ἀπό τόν Χριστό, ἀναγκαστικά θά πᾶς σ’ αὐτή τήνσατανοποίηση. Ἤ μέ τόν Χριστό ἤ μέ τόν ‘ἔξω ἀπό δῶ’ θά εἶσαι. Δέν μπορεῖς νάεἶσαι κάπου ἐνδιάμεσα.Ἔτσι ὁ ἄνθρωπος δέν γνωρίζει πραγματικά τόν Θεό καί μή γνωρίζοντας τόν Θεό-ἐπειδή εἶναι ὑπερήφανος- δέν γνωρίζει οὔτε τόν ἑαυτό του. Γιατί; Γιατί ὁ ἄνθρωποςἔχει ὡς πρότυπο, κατασκευαστικό θά λέγαμε, τόν Χριστό. Κατ’ εἰκόνα καί καθ’ὁμοίωσιν τοῦ Χριστοῦ φτιάχτηκε ὁ ἄνθρωπος. Ἄν λοιπόν δέν γνωρίζει ὁ ἄνθρωποςτόν Χριστό, τό πρότυπο δηλαδή, δέν μπορεῖ νά γνωρίσει καί τό ἀντίτυπο, τόν ἑαυτότου. Γι’ αὐτό, ὅταν χάνεις τόν Χριστό, χάνεις καί τόν ἄνθρωπο. Ἕνας πού γίνεταιἀντίχριστος, γίνεται καί ἀπάνθρωπος. Μή γνωρίζοντας τόν Χριστό δέν γνωρίζει οὔτετόν ἑαυτό του οὔτε τόν ἄλλον ἄνθρωπο γνωρίζει οὔτε τόν κόσμο οὔτε τήνΔημιουργία. Γι’ αὐτό καί μπαίνει μέσα στή Δημιουργία σάν ληστής, ἐξ οὗ καί τάπροβλήματα πού ἔχουμε σήμερα μέ τό περιβάλλον. Γιατί ὁ ἄνθρωπος ἔχει χάσει τόνΧριστό, ἔχει χάσει καί τόν συνάνθρωπο καί καταστρέφει καί τήν κτίση, τήνδημιουργία τοῦ Θεοῦ.Τέτοιος ἄθεος ἄνθρωπος, ἀφοῦ δέν γνωρίζει τόν Θεό, καθίσταται ταυτόχρονα καίἀπάνθρωπος, καθίσταται μή ἄνθρωπος. Δέν εἶναι πλέον ἄνθρωπος. Πῶς λέει ἡΓραφή; «Παρασυνεβλήθη τοῖς κτήνεσι τοῖς ἀνοήτοις καί ὡμοιώθη αὐτοῖς (Ψαλμ.48,13). Ὁ ἄνθρωπος παρομοιάστηκε λέει μέ τά ἀνόητα κτήνη. Ἔλεγε ὁ π. ἈθανάσιοςΜυτιληναῖος, ὄχι, δέν ἔγινε μόνο αὐτό, πῆγε καί πιό κάτω ἀκόμα… Ἀπόδειξη; Ἡὁμοφυλοφιλία. Δέν ὑπάρχει στά ζῶα ἡ ὁμοφυλοφιλία, τό ξέρετε; Στόν ἄνθρωποὑπάρχει μόνο. Ἔχει πάει κάτω κι ἀπ’ τά ζῶα ὁ ἄνθρωπος.Σέ τελική ἀνάλυση, ὁ ἄνθρωπος χωρίς Θεό εἶναι ἄνθρωπος χωρίς μυαλό. Ὁ ἄθεοςἄνθρωπος εἶναι ἄφρων ἄνθρωπος. «Εἶπεν ἄφρων ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ· οὐκ ἔστι Θεός»(Ψαλμ. 52,2). Βλέπετε; Ποιός δηλώνει ἄθεος; Τό λέει ἡ Γραφή. Ὁ ἄφρων, αὐτός πούδέν ἔχει φρόνηση, πού ἔχει χάσει τό μυαλό του δηλαδή, ὁ τρελός. Ἄρα ἡ ἀθεΐα εἶναιτρέλα. Ναί, εἶναι τρέλα! Ἁπλῶς δέν τήν γράφουν ἀκόμα τά βιβλία τῆς ψυχιατρικῆς,γιατί καί οἱ ψυχίατροι δέν πιστεύουν στόν Θεό οἱ περισσότεροι. Ἀλλά μιά μορφήτρέλας εἶναι ἡ ἀθεΐα.Ὅταν μιλᾶμε γιά ἀπουσία τοῦ Θεοῦ ἀπό τόν νοῦ τοῦ ἀνθρώπου, αὐτό σημαίνει ὅτιἀπό τόν νοῦ του ἀπουσιάζει αὐτή ἡ Ἀλήθεια, πού εἶναι ὁ Χριστός. Ὁπότε αὐτόςξεπέφτει καί καθίσταται διεφθαρμένος καί σκέπτεται, ἐνῶ τό κακό ἔχει φθάσει σέὕψος καί μπορεῖ νά τόν παρομοιάζεις μέ σκουλήκι πού βρίσκεται σέ σαπισμένο36

κρέας. Γίνεται κατανοητό ὅτι οἱ ἄνθρωποι πού ἔχουν τόν νοῦ τους ἐκπεσμένο,διεφθαρμένο, σκοτισμένο, εἶναι ἀντίθετοι μέ τήν ἀλήθεια, μέ τήν κάθε ἀλήθεια καίἰδιαίτερα μέ τήν αἰώνια ἀλήθεια τοῦ Θεοῦ, τήν αἰώνια ἀλήθεια τοῦ Κυρίου ἸησοῦΧριστοῦ. Ποῦ ζοῦνε ἑπομένως; Στό ψέμα, στήν ὑποκρισία. Ἔχετε ἀκούσει πού μᾶςβρίζουν καί μᾶς λένε ὅτι εἴμαστε ὑποκριτές ἐμεῖς πού πᾶμε στήν Ἐκκλησία καίκάνουμε μεγάλους σταυρούς..; Γιατί αὐτοί δέν κάνουν μεγάλους σταυρούς, κάνουνμικρούς σταυρούς!.. σάν νά παίζουν μαντολίνο ἤ κομπολόι ἤ ἀνοίγουν τό σακάκιτους κάνουν ἀπό μέσα τόν σταυρό τους καί τό θεωροῦνε ἀρετή αὐτό. Αὐτό εἶναιὑποκρισία! Καί βρίζουν ἐμᾶς πώς εἴμαστε ὑποκριτές. Πῶς ἀλλιῶς θά τόν κάνεις τόνσταυρό σου; Κανονικά θά τόν κάνεις.Τί θά πεῖ μεγάλος σταυρός καί μικρός σταυρός; Κανονικά πρέπει νά κάνεις τόνσταυρό σου, νά εἴναι σταυρός. Αὐτοί πού λένε στούς ἄλλους εἶστε ὑποκριτές, εἶναι οἱἴδιοι ὑποκριτές. Καί ὅλοι οἱ ἄνθρωποι τοῦ κόσμου εἶναι ὑποκριτές, νά τό ξέρετε. Γι’αὐτό μή φοβᾶστε, ὅταν σᾶς ποῦνε ὑποκριτές. Νά τούς πεῖς, ἐσύ εἶσαι ὑποκριτής.Γιατί, ἀκριβῶς, ἄν δέν εἶσαι μέ τόν Χριστό, δέν εἶσαι μέ τήν ἀλήθεια. Ἄρα ποῦ εἶσαι;Στό ψέμα. Ἄρα εἶσαι ὑποκριτής. Αὐτός εἶναι ὑποκριτής, πού ἄλλα λέει καί ἄλλα ἔχειστόν νοῦ του. Τό ναί δέν εἶναι ναί, εἶναι ὄχι. Καί τό ὄχι δέν εἶναι ὄχι, εἶναι ναί.Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, πού ἔχει τή σοφία τοῦ Θεοῦ καί εἶναι γνώστηςτοῦ άνθρώπινου νοός εὐαγγελίζεται: Τί σημαίνει ματαιότης τοῦ νοῦ; Τό νάἀπασχολεῖσαι μέ τά μάταια. Ποιά εἶναι τά μάταια, παρά ὅλα τά ἐπίγεια, τά παρόντα,ὅσα ὑπό τόν οὐρανόν, γιά τά ὁποῖα λέγει ὁ Ἐκκλησιαστής «Ματαιότης ματαιοτήτων,τά πάντα ματαιότης» (Ἐκκλ. 1,2). Ἀλλά θά ρωτήσει κάποιος: Ἄν εἶναι τά πάνταμάταια καί ματαιότης, γιά ποιό λόγο ἔχουν γίνει; Γιατί νά τά φτιάξει ὁ Θεός; Ἐάνεἶναι ἔργα τοῦ Θεοῦ πῶς εἶναι μάταια; Καί γίνεται γιά αὐτά πολύς λόγος. Ἄκουσεἀγαπητέ. Δέν εἶπε ὁ Ἐκκλησιαστής, πού εἶναι τό Πνεῦμα τό Ἅγιο -Παλαιά Διαθήκη-ὅτι τά ἔργα τοῦ Θεοῦ εἶναι μάταια. Νά μή μᾶς περάσει ἀπό τόν νοῦ τέτοιο πράγμα.Δέν εἶναι ὁ οὐρανός μάταιος οὔτε ἡ γῆ εἶναι μάταιη. Μή γένοιτο! Δέν εἶναι μάταιος ὁἥλιος οὔτε ἡ σελήνη καί τά ἄστρα οὔτε τό δικό μας σῶμα.Ὅλα αὐτά εἶναι «καλά λίαν», ὅπως τά ἔφτιαξε ὁ Θεός. Τί σημαίνει μάταιο; Ἄςἀκούσουμε τόν ἴδιο τόν Ἐκκλησιαστή πού λέει «φύτευσα γιά τόν ἑαυτό μου ἀμπέλια,ἔφτιαξα γιά τόν ἑαυτό μου τραγουδιστές, ἄνδρες καί γυναῖκες, κατασκεύασα γιά τόνἑαυτό μου ὑδάτινες δεξαμενές, εἶχα γιά τόν ἑαυτό μου πρόβατα καί ἄλλα ζῶα,μάζεψα χρυσάφι καί ἀργύρια καί εἶδα ὅτι ὅλα εἶναι ματαιότης» (Ἐκκλ. 2,4-8). Καίπάλι «Ματαιότης ματαιοτήτων, τά πάντα ματαιότης» (Ἐκκλ. 1,2). Ἄκουσε καί τόνπροφήτη Δαυίδ πού λέει «Θησαυρίζει καί δέν γνωρίζει γιά ποιόν θά τά συγκεντρώσειαὐτά» (Ψαλμ. 38,7). Ἄκουσε λοιπόν ὅλα αὐτά καί κατάλαβε τί θά πεῖ ματαιότης.Ματαιότης ματαιοτήτων εἶναι οἱ πολυτελεῖς οἰκοδομές, τό πολύ καί ἄφθονο χρυσάφι,τό πλῆθος ἀπό αἰχμαλώτους πού βαδίζουν μέ τρόπο πομπώδη στήν ἀγορά, ἡἀλαζονεία καί ἡ ματαιοδοξία, οἱ φιλοδοξίες καί ἡ ὑπερηφάνεια. Αὐτά εἶναι ἡματαιότης, δηλαδή ἡ ἐμπαθής προσκόλληση στά κτίσματα καί στήν δόξα τοῦ37

κόσμου. Γιατί ὅλα αὐτά δέν ἔχουν γίνει ἀπό τόν Θεό, ἀλλά ἔχουν δημιουργηθεῖ ἀπόμᾶς, ἀπό τά πάθη: φιληδονία, φιλοδοξία, φιλαργυρία. Αὐτά εἶναι ἡ ματαιότης.Σ’ αὐτά δουλεύει ὁ πολύς κόσμος. Αὐτά εἶναι τά κίνητρά του. Κι αὐτά εἶναι ὅλαμάταια. Γιατί εἶναι μάταια; Γιατί δέν ἔχουν κανένα χρήσιμο ἀποτέλεσμα. Τί σέὠφελοῦν οἱ σαρκικές ἡδονές καί ἡ προσκόλληση σ’ αὐτά; Τίποτα. Μιά ἀηδία μένειστό τέλος.Τί σέ ὠφελοῦν τά πολλά χρήματα καί τά σπίτια καί τά κτήματα; Τίποτε. Μόνοτσακωμοί, διαμάχες, φόνοι πολλές φορές, φθόνοι, αὐτά εἶναι τά ἀποτελέσματά τους.Τί σέ ὠφελεῖ ἡ μάταιη δόξα τοῦ κόσμου; Τίποτε. Μπροστά σου θά σοῦ λένεκολακεῖες καί μόλις στρίψεις στή γωνία οἱ ἴδιοι θά σέ ἐμπαίζουν.Τά χρήματα εἶναι μάταια, ὅταν ξοδεύονται στίς ἀπολαύσεις. Δέν γίνονται ὅμωςμάταια, ὅταν μοιράζονται στούς φτωχούς. Ἐάν τά σπαταλήσεις στίς ἀπολαύσεις, ποιόθά εἶναι τό ἀποτέλεσμα τους; Ἄς τό δοῦμε, λέει ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος.Τό πάχος τοῦ σώματος. Νά, σήμερα οἱ ἄνθρωποι τοῦ λεγόμενου πολιτισμένουκόσμου, παλεύουν μέ τήν παχυσαρκία. Αὐτό εἶναι τό μέγα πρόβλημα… καί ὅλογυμναστήρια, δίαιτες.. ὄχι ὅμως νηστεία! Δέν μιλᾶμε γιά νηστεία. Πᾶμε σέδιαιτολόγο, δέν μᾶς ἱκανοποιεῖ ἡ νηστεία. Δέν συζητᾶμε γιά νηστεία. Τά ρεψίματα,τά ἀέρια στό στομάχι.. τά ἀποτελέσματα τῶν ἀπολαύσεων τῆς τρυφῆς, τῆςγαστριμαργίας καί τῆς λαιμαργίας, τῆς φιληδονίας. Τά πολλά περιττώματα, ἡκεφαλαλγία, τό βαρύ κεφάλι, ἡ μαλθακότητα τοῦ σώματος, ἡ ἔξαψη καί ἡ παράλυση.Γιατί, ὅπως ματαιοπονεῖ κανείς, ὅταν χύνει νερό μέσα σέ τρύπιο πιθάρι, ἔτσι κιἐκεῖνος πού κάνει τρυφηλή ζωή ἀντλεῖ νερό σέ τρύπιο πιθάρι. Μπορεῖ νά γεμίσειποτέ; Ποτέ δέν θά γεμίσει. Ὅσο κι ἄν προσπαθεῖς νά γεμίσεις τή ζωή σου μέ τίςἡδονές αὐτές τίς μάταιες, πάντα ἄδειος θά εἶσαι, πάντα κάτι θά σοῦ λείπει.Μέ ἄλλα λόγια, μάταιο λέγεται αὐτό πού νομίζεται ὅτι ἔχει τιμή, στήνπραγματικότητα ὅμως δέν ἔχει. Ἐκεῖνο πού ὀνομάζουν καί κενό, ἄδειο δηλαδή, καίἔχει καί κενές ἐλπίδες καί εἶναι χωρίς σκοπό. Ἐλπίζουν οἱ ἄνθρωποι στά χρήματα καίλένε, ἔχεις χρήματα, μπορεῖς νά κάνεις τά πάντα. Πιό μεγάλο ψέμα ἀπ’ αὐτό δένὑπάρχει καί ἀργά ἤ γρήγορα τό καταλαβαίνουν καί οἰ ἴδιοι. Μάταιο λέγεται αὐτό πουδέν εἶναι σέ τίποτε χρήσιμο. Ἄς ἐξετάσουμε, λοιπόν, μήπως δέν εἶναι τέτοια τάἀνθρώπινα. «Φάγωμεν, πίωμεν αὔριον γάρ ἀποθνήσκομεν» (Α΄Κορ. 15,32). Ἄςφᾶμε, ἄς πιοῦμε, γιατί αὔριο πεθαίνουμε. «Ποιό λοιπόν τό ἀποτέλεσμα;», λέει ὁἍγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος. Φάε καί πιές, ποιό εἶναι τό ἀποτέλεσμα; Ἡ φθορά, ὁθάνατος. Ἄς ντυθοῦμε κι ἄς περιβληθοῦμε ἐνδύματα καί ποιό τό ἀποτέλεσμα;Κανένα. Αὐτά φιλοσόφησαν μερικοί Ἕλληνες ἀλλά μάταια. Γιατί ὑπῆρχε μία, ἄςποῦμε, ἀσκητικότητα στούς ἀρχαίους Ἕλληνες, ὑπέδειξαν τόν σκληρό τρόπο ζωῆς,χωρίς ὅμως νά ἀποβλέπουν καί σ’ ἕναν χρήσιμο σκοπό, ἀλλά ἁπλά γιά τήνματαιοδοξία καί τήν τιμή ἀπό τούς πολλούς ἀνθρώπους.Ἦταν ἐγκλωβισμένοι στήν κενοδοξία. Εἶχαν κάποια ἀσκητικότητα ἀλλά δέν τόἔκαναν γιά τόν Θεό. Ὠφέλεια; Μηδέν! Καί τί εἶναι ἡ τιμή ἀπό μέρους τῶν πολλῶν;38

Τίποτε. Γιατί, ἄν ἀφανίζονται αὐτοί πού παρέχουν τήν τιμή, πολύ περισσότεροἀφανίζεται καί ἡ τιμή τους. Νά πάρεις τό βραβεῖο Νόμπελ, ὁτιδήποτε… καί τί ἔγινε;Καί ἡ τιμή σου θά χαθεῖ καί αὐτοί πού θά σέ τιμήσουν θά χαθοῦν καί ὅλα θάἐξαφανιστοῦν. Τί θά μείνει; Τίποτε.Ἐκεῖνος πού παρέχει τιμή στόν ἄλλον, ὀφείλει προηγουμένως νά παρέχει τιμή στόνἑαυτό του. Καί ποιά εἶναι ἡ τιμή; Ἡ ἀληθινή τιμή εἶναι ἡ ἀρετή, εἶναι ἡ χάρις τοῦΘεοῦ. Ἀληθινά τιμημένος ἄνθρωπος εἶναι ὁ ἅγιος. Ἄν δέν παρέχει τιμή στόν ἑαυτότου, πῶς θά παρέχει στόν ἄλλον; Ἀφοῦ ὁ ἴδιος δέν ἔχει τιμή, εἶναι ἄτιμος, τί τιμή νάσοῦ δώσει; Κι αὐτό πού σοῦ δίνει εἶναι ἀτιμία καί γιά σένα.Τώρα βέβαια ἐπιδιώκουμε τίς τιμές καί ἀπό τούς εὐτελεῖς καί τούς εὐκαταφρόνητουςἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι εἶναι περιφρονημένοι καί ἐπονείδιστοι, ἄξιοι περιφρόνησης.Καί χάσκουν οἱ ἄνθρωποι μπροστά στούς κόλακες… καί νομίζουν ὅτι ἀπολαμβάνουνκάτι. Τίποτα δέν ἀξίζει ὅλο αὐτό. Ποιά ἀξία ἔχει αὐτή ἡ τιμή; Τά πάντα εἶναιματαιότης ματαιοτήτων, τό βλέπεις; Γι’ αὐτό καί ἔλεγε ὁ Ἀπόστολος γιά τούς ἄθεους«μέ τή ματαιότητα τοῦ νοῦ τους πορεύονται καί ἐλπίζουν καί τρέφονται μέ κούφιαπράγματα», μέ ἄδεια πράγματα. Αὐτό πού ἔλεγε καί ὁ Ἅγιος Πορφύριος ὅτι ὁἔπαινος κάνει κούφιο τόν ἄνθρωπο. Γιατί; Γιατί νομίζεις ὅτι τρέφεσαι, ἐνῶ δέντρέφεσαι καί μένεις ἄδειος. Κι ὅμως, δυστυχῶς, ζοῦμε ἔτσι, ζοῦμε ὑποκριτικά, γιά νάἔχουμε αὐτούς τούς κούφιους ἐπαίνους. Νά μή μᾶς ποῦνε, πώς εἴμαστε κολλημένοι,πώς εἴμαστε ἐκτός μόδας, ἐκτός ἐποχῆς… Σήμερα εἶναι «in» ἡ ἀθεΐα, θά πρέπει νάὑποκρίνεσαι τόν ἄθεο, τόν ἀσεβή.Ὁ Θεός νά μᾶς φυλάξει, ἀδελφοί μου, νά μήν πορευόμαστε στή ματαιότητα τοῦ νοόςἀκολουθώντας τά μάταια τοῦ ἀνθρώπινου νοῦ πού εἶναι σκέτος χωρίς Θεό, ἀλλά νάἔχουμε τόν νοῦ τοῦ Θεοῦ, τόν φωτισμένο νοῦ ἀπό τόν Λόγο, ὁπότε καί ἡ ζωή μας δένθά εἶναι μάταιη καί τό καθετί πού λέμε δέν θά εἶναι μάταιο καί τό καθετί πούκάνουμε δέν θά εἶναι μάταιο, ἀλλά θά εἶναι ὅλα λιθαράκια γιά τό σπίτι μας πού θάμᾶς φιλοξενήσει στήν αἰωνιότητα, στή Βασιλεία τοῦ Θεοῦ. Καί ἔτσι θάκαταξιωθοῦμε πραγματικά ὡς ἄνθρωποι καί σ’ αὐτή τή ζωή. Ποιός εἶναι πραγματικάκαταξιωμένος ἄνθρωπος; Ὁ ἅγιος. Αὐτός πού δέν πορεύεται ἐν τῆ ματαιότητι τοῦνοός του, ἀλλά ἐν Θεῷ, ἐν Χριστῷ. Οἱ κοσμικοί ἄνθρωποι ὀνομάζουν καταξιωμένουςτούς ἀνθρώπους πού ἔχουν ἐπιτύχει τόν ἔπαινο τῶν ἄλλων ἀνθρώπων, εἶναι καλοίἐπιστήμονες, ἔχουν πάρει κάποια βραβεῖα… Δέν εἶναι αὐτό καταξίωση. Ἀληθινήκαταξίωση εἶναι νά σέ στεφανώσει ὁ Θεός, νά πάρεις τή Χάρη τοῦ Θεοῦ μόνιμα καίνά τήν ἔχεις γιά πάντα εἰς τούς αἰῶνας τῶν αἰώνων.ΕΡΩΤΗΣΕΙΣἘρ. : Εὐλογεῖτε πάτερ. Οἱ Πατέρες μᾶς λένε γιά τόν φόβο, πού μᾶς εἴπατε στό πρῶτομέρος, ὅτι ὁ ἄνθρωπος πού φοβᾶται τόν θάνατο, ἁμαρτάνει. Πάει νά πεῖ ὅτι εἶναι39

ἄθεος, ὅταν ἁμαρτάνει ὁ ἄλλος. Ἀφοῦ δέν πιστεύει στήν μετά θάνατον ζωή, γιατί νάἁμαρτήσει; Ἐμεῖς σάν χριστιανοί πιστεύουμε στήν ἀθανασία τῆς ψυχῆς.Ἀπ. : Γιά νά φτάνει ὁ ἄνθρωπος νά ἁμαρτάνει ἑκούσια, μέ τή θέλησή του, σημαίνειβέβαια ὅτι δέν πιστεύει. Βέβαια εὐχόμαστε πάντα νά μετανοεῖ. Κι αὐτός πού ἑκούσιαἁμαρτάνει, νά μετανοεῖ. Ἀλλά τή στιγμή πού ἁμαρτάνεις, φυσικά ἐκείνη τή στιγμήἔχεις ἀρνηθεῖ τήν πίστη στόν Θεό, εἶσαι ἄθεος, ὅπως τό εἴπατε. Ὁ Θεός νά φυλάει νάμήν τό παθαίνουμε αὐτό καί οἱ πτώσεις μας νά μήν εἶναι ἑκούσιες, τουλάχιστον αὐτό.Ἀλλά βλέπετε πώς τά πάθη μας τά ἴδια μᾶς ἐμποδίζουν. Ὅπως λέγαμε, ἐνῶ ἡ κοπέλαεἶναι ἁγνή, ὑποκρίνεται ὅτι ἔχει φίλο, γιά νά μήν τήν κοροϊδέψουν, γιατί ἔχει τέτοιεςπαρέες, οἱ ὁποῖες ὅλες ἔχουν παράνομες σχέσεις καί αὐτή ντρέπεται νά πεῖ ὅτι δένἔχει. Σήκω φύγε παιδί μου ἀπό ἐκεῖ πέρα! Δέν λέει ἡ Ἁγία Γραφή «μήσυναναμίγνυσθαι πόρνοις» (Α΄Κορ. 5,9);Τί μπερδεύεσαι μ’ αὐτές καί κάνεις δύσκολη τή ζωή σου; Βλέπετε, ἄν δέν τηροῦμεαὐτά πού λέει ὁ νόμος τοῦ Θεοῦ, βέβαια μετά γίνονται πολύ δύσκολα τά πράγματακαί ἀναγκάζεσαι νά συμβιβαστεῖς. Εἶναι αὐτό πού λέει ὁ λαός «ὅποιος ἀνακατεύεταιμέ τά πίτουρα, τόν τρῶνε οἱ κότες». Γιατί λέει ὁ Χριστός «ἐξέλθετε ἐκ μέσου αὐτῶνκαί ἀφορίσθητε» (Β΄Κορ. 6,17); Βγεῖτε ἀπ’ ἔξω λέει, ξεχωρισθεῖτε. Ἀφορίσθητε αὐτόθά πεῖ, ξεχωρισθεῖτε. Ἀπό ποιούς νά ξεχωριστοῦμε, ἀπ’ τούς ἄθεους, ἀπ’ τούςκοσμικούς; Ὄχι, ἀπ’ τούς χριστιανούς! Οἱ ὁποῖοι δέν εἶναι χριστιανοί, τό παίζουνχριστιανοί. Καί στήν Ἐκκλησία πηγαίνουν καί στό πορνεῖο… καί τό ἕνα καί τό ἄλλο.Ἔ, δέν γίνεται! Δέν μπορῶ νά σέ ἔχω δίπλα μου κι ἄς φαίνεται ὅτι εἶσαι τῆςἘκκλησίας. Δέν εἶσαι, εἶσαι ὑποκριτής. Αὐτοί εἶναι οἱ ὑποκριτές. Δέν μπορεῖς νάεἶσαι μαζί τους. Ἄν εἶσαι μαζί τους, θά γίνεις κι ἐσύ ὅμοιός τους, θά χάσεις κι ἐσύτόν Χριστό.Καί φυσικά πάρα πολλοί ἄνθρωποι σήμερα, ὅπως τό εἴπατε, δηλώνουν χριστιανοίἀλλά δέν πιστεύουν στήν μετά θάνατον ζωή. Τί χριστιανός εἶναι αὐτός; Δέν εἶναιχριστιανός. Ὁ χριστιανός, ἄν μή τί ἄλλο, ὁμολογεῖ αὐτά πού λέει τό Σύμβολο τῆςΠίστεως. Τό Σύμβολο τῆς Πίστεως τί λέει; «Προσδοκῶ ἀνάστασιν νεκρῶν. Καί ζωήντοῦ μέλλοντος αἰῶνος». Δέν πιστεύεις στήν μετά θάνατον ζωή, στήν ἀνάσταση τῶννεκρῶν; Δέν εἶσαι χριστιανός. Τί μοῦ λές ὅτι πάω στήν Ἐκκλησία καί ἐξομολογοῦμαικαί κοινωνάω… καί φοβᾶσαι τόν θάνατο… Τί τόν φοβᾶσαι τόν θάνατο; Δένπιστεύεις στήν ἄλλη ζωή. Καταλάβατε; Πόσο τραγικοί εἴμαστε!Ἐρ. : Πάτερ, πράγματι ἔχετε δίκαιο, ὅλοι καταβάλλουν προσπάθεια νά ἀδυνατίσουν,νά χάσουν τά κιλά τους, πηγαίνοντας στά γυμναστήρια, στούς διαιτολόγους ἐκτόςἀπό μία μεγάλη κοινωνικοεπαγγελματική τάξη, τούς ἱερεῖς. Κάτι γιά τήν ὑποκρισία.Ἔλεγε ὁ Αἰσχύλος ὅτι τό πιό αἰσχρό ἐλάττωμα ἀπό ὅλα πού ὑπάρχουνε εἶναι τό νάφτιασιδώνεις τή σκέψη σου. Καί κάτι γιά τόν Καζαντζάκη, μιά ἐρώτηση, ἐπειδή τόνἀναφέρατε. Στό βιβλίο του «Ἀσκητική» ξεκινάει καί λέει, ἐρχόμαστε ἀπό μιάσκοτεινή ἄβυσσο, καταλήγουμε σέ μιά σκοτεινή ἄβυσσο καί μεταξύ φωτεινό40

διάστημα εἶναι ἡ ζωή. Ἀπό ποῦ ἐρχόμαστε πάτερ; Ποῦ καταλήγουμε καί πῶς λέγεταιτό ἐνδιάμεσο κατά τή γνώμη σας… γιά νά δοῦμε πόσο λάθος ἔκανε αὐτός ὁἄνθρωπος.Ἀπ. : Αὐτά τά πράγματα ὄχι ὀρθόδοξα δέν εἶναι, αὐτά εἶναι δαιμονικά, σατανικά. Ἄνεἶναι δυνατόν νά εἶναι αὐτό ὁ ἄνθρωπος! Αὐτά τά ἔλεγε ὁ ὑπαρξιστής, ὁ Σάρτρ,αὐτές τίς ἰδέες πού μοῦ λέτε… καί ὄχι μόνο…Ἐρ. : Σᾶς ρωτάω ἀπό ποῦ ἐρχόμαστε;Ἀπ. : Ἀπό ποῦ ἐρχόμαστε… πολύ ἁπλά… ἀπό τό πουθενά.Ἐρ. : Ἀπό τό πουθενά, ἀπό μιά σκοτεινή ἄβυσσο δηλαδή… ἀπό τό σκοτάδι..Ἀπ. : Ὅχι σκοτεινή ἄβυσσο, ὄχι σκοτάδι… ἀπό τήν ἀνυπαρξία ἐρχόμαστε.Ἐρ. : Ἡ ἀνυπαρξία δέν εἶναι τό σκοτάδι;Ἀπ. : Ὅχι βέβαια! Δέν εἶναι σκοτάδι. Σκοτάδι εἶναι ὁ διάβολος, σκοτάδι εἶναι ἡκόλαση. Ἡ ἀνυπαρξία εἶναι ἀνυπαρξία. Δέν ὑπάρχεις. Δέν εἶσαι τίποτε, δέν ἔχειςὑπόσταση. Ἀποκτοῦμε ὑπόσταση ἀπό τή στιγμή πού συλλαμβανόμαστε ἀπό τούςγονεῖς μας καί τότε ἔχουμε καί τήν ψυχή μας ἀπό τόν Θεό.Ἐρ. : Ἄν ἔλεγε δηλαδή ἐρχόμαστε ἀπό τό τίποτα, καταλήγουμε στό τίποτα..Ἀπ. : Ὅχι καταλήγουμε στό τίποτα. Κι ἐκεῖ διαφωνοῦμε. Ἐρχόμαστε ἀπό τήνἀνυπαρξία καί καταλήγουμε στήν αἰωνιότητα. Θέλουμε – δέν θέλουμε, τό εἶπα,εἴμαστε καταδικασμένοι νά εἴμαστε αἰώνιοι. Καί ἡ ζωή μας δέν εἶναι φωτεινή πάντα.Μπορεῖ νά εἶναι καί σκοτεινή. Ὁπότε, καί στό φῶς πού λέει, διαφωνοῦμε.«Ἤ ἀναλαμπή ἤ ἕνας πίδακας», πού λένε οἱ ἀνατολικοί, «καί πέφτει κάτω καίτελείωσε». Δέν εἶναι ἔτσι ὁ ἄνθρωπος, ὄχι. Ὁ ἄνθρωπος ἔχει ἀρχή, τήν σύλληψη. Δένἔχει τέλος. Ἡ ψυχή μας ἔχει ἀρχή, δέν ἔχει τέλος. Τό σῶμα μας ἔχει ἀρχή, ἔχει τέλος,ἀλλά ἔχει ἀνάσταση. Στή Δευτέρα Παρουσία θά ξαναστηθεῖ τό σῶμα, θά τόξαναπάρουμε. Ἔχει μιά προσωρινή διάλυση, ὄχι τέλος καί ἐξαφάνιση… μία διάλυσηστά στοιχεῖα ἀπό τά ὁποῖα συντίθεται. Λιώνει τό σῶμα μέσα στό χῶμα. Εἶναι τόροῦχο.. τό ξαναπαίρνουμε καί τό σῶμα.Ἡ ψυχή δέν παθαίνει τίποτε. Ὅπως εἶσαι τήν ὥρα τοῦ θανάτου, παραμένεις. Καί γι’αὐτό καί κολάζεσαι ἄν τήν ὥρα τοῦ θανάτου εἶσαι ἀμετανόητος καί ὑποφέρεις καίβασανίζεσαι, γιατί μαζί κουβαλᾶς τά πάθη σου. Τά πάθη, τίς ἐπιθυμίες δηλαδή, πούἔχουν γίνει ἕξεις μέσα στήν ψυχή σου, τίς κουβαλᾶς. Δέν τίς ἀφήνεις μέσα στόντάφο. Δέν διαλύονται. Τίς ἐπιθυμίες καί τά πάθη σου τά ἔχεις μαζί σου. Καί ζητοῦνἱκανοποίηση τά πάθη, αὐτό μᾶς λένε οἱ ἅγιοι Πατέρες. Καί πρίν πεθάνεις ζητοῦνἱκανοποίηση καί τήν ὥρα τοῦ θανάτου πού εἶναι φρικτή ὥρα.41

Λέει ἕνας Πατέρας, ἐκείνη τήν ὥρα συστρέφει τήν ψυχή ἡ μνήμη, τά ἁμαρτήματα.Ἔρχεται ἡ μνήμη ὅλων τῶν ἁμαρτημάτων. Τελευταία μέρα στήν ἐπίγεια ζωή του ὁἄνθρωπος ἀνακατεύεται ὁλόκληρος. Γιατί; Γιατί θυμᾶται ὅλη του τή ζωή, ὅλα του τάἀνομήματα. Φυσικά αὐτά γιά τά ὁποῖα δέν ἔχει μετανοήσει, δέν τά ἔχει ἐξαλείψει, κιαὐτά λέει τόν συστρέφουν, τόν πνίγουν καί ζητοῦν ἱκανοποίηση καί δέν μπορεῖφυσικά, γιατί τό σῶμα του εἶναι παραλυμένο.Κι ὅταν θά βγεῖ ἀπό τό σῶμα, ἀκόμα περισσότερο τά πάθη θά ζητοῦν ἱκανοποίηση.Μά τότε δέν θά μπορεῖ νά ἱκανοποιηθεῖ ὅμως, γιατί δέν θά ἔχει σῶμα καί αὐτή εἶναιἡ κόλαση. Αὐτός εἶναι ὁ φοβερός βασανισμός. Καί κάτι ἀκόμα. Ἐπειδή ὁ ἄνθρωποςεἶναι φτιαγμένος γιά τόν Θεό, θά θέλει νά πάει καί στόν Θεό, ἀπ’ τήν ἄλλη ὅμως τάπάθη του θά τοῦ λένε, κάτσε ἐδῶ, θέλουμε ἱκανοποίηση. Θά τραβιέται ἀπό δύοἀντίθετες δυνάμεις, θά διασπᾶται ἡ ψυχή του… φοβερό μαρτύριο! Καί δέν φτάνειαὐτό, θά εἶναι καί οἱ δαίμονες, οἱ ὁποῖοι κι αὐτοί θά βασανίζουν τόν ἄνθρωπο, πούσυνεργάστηκε μαζί τους. Θά τοῦ λένε «φιλαράκο, ὅλη σου τή ζωή μαζί δέν εἴμαστε;ἔλα ἐδῶ τώρα νά σέ περιποιηθοῦμε..». Θά ἔχει καί τούς δαίμονες. Νά ἡ κόλαση.Αὐτό εἶναι ἡ κόλαση. Δέν εἶναι ὅτι μᾶς βάζει ὁ Θεός στήν κόλαση.Ἑπομένως, δέν ἔχει δίκαιο ὁ Καζαντζάκης. Δέν ἐρχόμαστε ἀπό μιά σκοτεινή ἄβυσσο,εἶναι λάθος αὐτό. Ἀπό τήν ἀνυπαρξία, δέν ὑπάρχουμε καί πᾶμε στήν αἰώνια ὕπαρξη,θέλουμε δέν θέλουμε. Καί ἡ ζωή μας ἐξαρτᾶται, ἡ αἰώνια ὕπαρξη, ἀπό τή ζωή ἐδῶ.Ἄν θά εἶναι φωτεινή, δηλαδή μέ τό φῶς τοῦ Χριστοῦ, ἤ σκοτεινή, στόν χῶρο τοῦπονηροῦ, ἀνάλογη θά εἶναι καί ἡ αἰώνια ὕπαρξη. Αὐτή εἶναι ἡ ἀλήθεια.Ἐρ. : Εὐλογεῖτε πάτερ. Θέλω νά κάνω μιά ἐρώτηση. Τό πάθος τῆς ὑποκρισίας ἤ τῆςφιλαυτίας ἤ τῆς φιλαρέσκειας ἤ τῆς φιληδονίας πρέπει νά ὑπάρχει κάποιο ἀντίδοτο,δηλαδή νά τό νικήσουμε μέ τή βοήθεια τοῦ Θεοῦ. Αὐτό ἤθελα.. ποιό εἶναι τόἀντίδοτο τοῦ κάθε πάθους.Ἀπ. : Αὐτό εἶναι ὁλόκληρη ἐπιστήμη. Χρειάζεται κανείς νά βρεῖ ἕναν πνευματικόπού ξέρει τά φάρμακα καί νά τοῦ τά πεῖ. Κάθε πάθος ἔχει καί τό φάρμακό του. Τόκατεξοχήν φάρμακο, ἀφοῦ θέλετε ἕνα φάρμακο πού νά τά πιάνει ὅλα, εὑρέωςφάσματος ἀντιβιοτικό, πού πιάνει ὅλα τά μικρόβια, εἶναι ἡ ταπείνωση. Ταπείνωση…Καί θά μοῦ πεῖτε τί θά πεῖ ταπείνωση στήν πράξη; Στήν πράξη ταπείνωση σημαίνειὑπακοή. Αὐτό εἶναι τό παν-φάρμακο. Ταπείνωση σημαίνει νά κάνεις ὑπακοή. Σέποιόν; Στόν Θεό, ἐννοεῖται. Διά τοῦ Πνευματικοῦ σου, ὁ ὁποῖος θά σοῦ πεῖ τί θέλει ὁΘεός, ὅταν εἶναι σωστός βέβαια… γιατί, δυστυχῶς, ἔχουμε κι ἄλλα πράγματα,κακέκτυπα Πνευματικῶν. Τό ἔλεγε καί ὁ Ἅγιος Συμεών, «Πνευματικοί χωρίς ἍγιοΠνεῦμα». Ἀφῆστε το αὐτό, δέν τό ἀνοίγουμε τώρα…Ὅταν εἶναι σωστός ὁ Πνευματικός θά σοῦ πεῖ τί θέλει ὁ Θεός, ὅσο κι ἄν δέν σ’ἀρέσει. Μήν πηγαίνετε σέ Πνευματικούς πού χαϊδεύουν τά αὐτιά. Ὑπάρχουν καίτέτοιοι καί λένε πάντα, τί θέλεις παιδί μου; Αὐτό; Πάρτο. Τό ἄλλο; Πάρτο. Θέλεις νά42

κοινωνήσεις τώρα; Κοινώνησε. Θέλεις νά πορνεύεις; Πόρνευε… ἐγώ θά σ’ ἀφήνω νάκοινωνεῖς. Πολύ καλός Πνευματικός… ἀναπαύει… Τί ἀναπαύει; Κολάζει! Καίκολάζεται κι αὐτός.Λοιπόν, δέν μιλᾶμε γιά αὐτούς. Θά σοῦ πεῖ κι αὐτά πού δέν σ’ ἀρέσουν ἀλλά αὐτάπού θέλει ὁ Θεός. Ἄν κάνεις ὑπακοή, θά καθαριστεῖς. Ἄν δέν κάνεις ὑπακοή, θάμείνεις μέ τά πάθη σου. Γι’ αὐτό βλέπετε συνέχεια τί λέμε; «Δι᾿ εὐχῶν τῶν ἁγίωνΠατέρων ἡμῶν». Ἔτσι δέν λέμε; Εὔχεται ὁ Πνευματικός καί μέ τίς εὐχές τοῦΠνευματικοῦ περνᾶς. Πότε εὔχεται ὅμως; Ὅταν τόν ἀκοῦς. Ἅμα τόν σκᾶς… πάλιεὔχεται, ἀλλά δέν σέ συμφέρει νά τόν σκᾶς, νά κάνεις παρακοή. Μετά δέν ὠφελοῦνοἱ εὐχές. Κάνει πάλι εὐχές ἀλλά πρέπει κι ἐσύ νά συνεργήσεις, νά κάνεις κι ἐσύ αὐτόπού μπορεῖς κι ἔτσι προχωράει ἡ κάθαρση. Ἔρχεται ἡ χάρις δηλαδή. Γιατί, τί λέει ὁΧριστός; «Στούς ταπεινούς δίνω χάρη» (Ἰακ. 4,6). Καί ποιός εἶναι ὁ ταπεινός; Αὐτόςπού δέν κάνει τό θέλημά του, τόν λογισμό του, τήν σκέψη του, ἀλλά αὐτός πούὑποτάσσεται, πού ὑπακούει καί λέει, πές μου Γέροντα, τί νά κάνω τώρα; Καί κάνειὑπακοή ἁπλά, ὅσο κι ἄν φαίνεται αὐτό ἐξωπραγματικό, τρελό, πού θά τοῦ πεῖ,ἀνεφάρμοστο…Μά πάτερ μου, λέει, γίνεται τώρα στήν ἐποχή μας τό παιδί νά εἶναι ἁγνό; Καί στόλέει μητέρα χριστιανή αὐτό… ἄντε νά συννενοηθεῖς μετά. Δηλαδή ὁ Χριστός μᾶςζητάει πράγματα πού δέν γίνονται! Δέν καταλαβαίνει ὅτι αὐτή τήν ὥρα βλασφημάειτόν Χριστό. Γιατί αὐτό λέει, ὅτι ὁ Χριστός ζητάει πράγματα ἀνέφικτα, ἀνεφάρμοστακαί μετά θά σέ βάλει καί στήν κόλαση. Ἄρα; Τί Θεός εἶναι Αὐτός; Ἀπάνθρωπος. Ἤλέει, πάτερ μου, δέν μπορῶ, ὁ ἄντρας μου μέ πιέζει, πρέπει νά βάφομαι, νά φοράωπαντελόνια.. ἀλλιῶς μέ ἀπειλεῖ κ.λ.π. Καί ποιός σοῦ εἶπε πώς ἡ ὑπακοή στόν ἄντραεἶναι πάνω ἀπ’ τήν ὑπακοή στόν Χριστό; Πιό πάνω εἶναι ὁ ἄντρας σου ἤ ὁ Χριστός;Τά ἔχεις ξεκαθαρίσει μέσα σου; Καταλάβατε; Ἀλλά εἶναι προφάσεις. Τό θέλει καί ἡἴδια, ἁπλῶς βάζει τόν ἄντρα της μπροστά. Εἶναι αὐτό πού λέμε ὑποκρισία. Ζοῦμεμέσα στήν ὑποκρισία καί στό ψέμα, δυστυχῶς. Ὁπότε τό φάρμακο εἶναι ἡ ὑπακοή.Ἐρ. : Πάτερ, εἴπατε γιά τίς ἀντίθετες δυνάμεις πού παλεύουν, ὅταν φεύγει ἡ ψυχή.Μήπως τό ζοῦμε κι ἐδῶ, ὅταν δέν εἴμαστε μέ τόν Χριστό καί στήν καθημερινότητακαί στήν ἐργασία μας καί μπορεῖ μιά ὁλόκληρη ζωή νά εἶναι…Ἀπ. : Τό ζοῦμε κι ἐδῶ. Ἀλλά μετά τόν χωρισμό ἀπό τό σῶμα θά ζοῦμε πολύ πιόἔντονα αὐτόν τόν διχασμό. Ἔχετε ἀκούσει πού λένε, παλεύει μέ τόν ἑαυτό του αὐτός;Τί θά πεῖ παλεύει μέ τόν ἑαυτό του; Μέ τήν συνείδησή του. Τῆς λέει ἡ συνείδησή τηςὅτι δέν πρέπει νά μοιχεύει καί αὐτή μοιχεύει. Ἀπ’ τήν ἄλλη τό σῶμα, ἡ σάρκα, τάσυναισθήματα, τῆς λένε τά ἀντίθετα. Σκίζεται στή μέση, διαλύεται ὁ ἄνθρωπος καίμετά ἀρχίζουν τά ψυχολογικά, τά ἄγχη, καταθλίψεις, τά χάπια… Βλέπετε; Γιατί δένθέλει ν’ ἀκούσει τόν Θεό. Ἔ, δέν γίνεται νά περπατᾶς σέ δύο βάρκες μέ τό ἕνα πόδιστή μία καί τό ἄλλο στήν ἄλλη. Ποῦ θά πᾶς; Θά σκιστεῖς στή μέση. Αὐτή εἶναι ἡσχιζοφρένεια, ἡ πνευματική σχιζοφρένεια. Καί δυστυχῶς πολλοί, καί «χριστιανοί»,43

προσπαθοῦν νά ζήσουν ἔτσι καί βασανίζονται, ταλαιπωροῦνται καί στό τέλοςδιαλύονται καί διαλύονται καί τά παιδιά τους, γιατί τούς διδάσκουν μιά τέτοιαὑποκριτική ἡμι-ζωή. Δέν εἶναι ζωή αὐτό. Εἶναι μισή ζωή, λίγο Χριστός λίγο κόσμος.Τίποτα δηλαδή. Κόσμος. Ἡ χλιαρότητα, γιά τήν ὁποία μίλησε ὁ Χριστός καί εἶπε«τούς χλιαρούς θά τούς κάνω ἐμετό» (Ἀποκ. 3,16). Ὁ Θεός νά μᾶς φυλάει ἀπό αὐτά.Ἐρ. : Εὐλογεῖτε πάτερ, τήν εὐχή σας. Ἤθελα νά ρωτήσω κάτι πού ἀφορᾶ τό «νάγνωρίσω τόν ἑαυτό μου»… εἶναι ἕνα θέμα ἔτσι δύσκολο καί πολύπλοκο.Ἀπ. : Τό εἴπαμε λίγο. Ἄν γνωρίσουμε τόν Χριστό, θά γνωρίσουμε τόν ἑαυτό μας, τόναὐθεντικό ἑαυτό μας. Γιατί τό πρότυπό μας, τό κατασκευαστικό μας πρότυπο, εἶναι ὁΧριστός. Ἀγάπησε τόν Χριστό καί τότε θά δεῖς πραγματικά ποιός εἶναι ὁ ἀληθινόςἑαυτός σου, ὁ καλός ἑαυτός σου φυσικά. Τώρα, γιά νά γνωρίσεις τόν κακό ἑαυτόσου, πάλι διά τοῦ Χριστοῦ κι αὐτό θά γίνει, νά γνωρίσεις τά πάθη σου δηλαδή, πούεἶναι πολύ σημαντικό, νά βάλεις διάγνωση. Ἡ ἀρχή τῆς θεραπείας εἶναι ἡ διάγνωση.Νά ξέρεις τί πάθη ἔχεις, ποιές ἀρρώστιες ἔχεις. Κι αὐτό θά γίνει βέβαια διά τοῦφωτός τοῦ Χριστοῦ, μέ τήν ἀδιάλειπτη προσευχή, ὁπότε ἔρχεται τό φῶς τοῦ Χριστοῦμέσα σου καί σοῦ δείχνει τά λάθη σου. Φυσικά καί διά τοῦ Πνευματικοῦ. Γιατίπολλές φορές δέν τά βλέπουμε. Ἔρχονται ἄνθρωποι καί μοῦ λένε κάτι κι ἐγώ βλέπωἕναν ὀγκόλιθο ὑπερηφάνειας.Τοῦ τό λέω εὐγενικά «μήπως εἶναι λίγο ἀπό ὑπερηφάνεια;». Μέ κοιτάει ἔτσιἀπορημένα καί στό τέλος, μετά ἀπό πολλή σκέψη μοῦ λέει, «πάτερ, ναί, πρέπει νά’χω λίγη ὑπερηφάνεια»… Δηλαδή δέν τό βλέπει. Καί ἐγώ δέν θέλω νά τούς τρομάξω,νά τούς πῶ ὅτι βλέπω ὁλόκληρο ὀγκόλιθο. Δέν τό βλέπουμε, γι’ αὐτό χρειάζεται ὁΠνευματικός νά μᾶς τό πεῖ, νά μᾶς τό δείξει. Κι ἄν ἔχεις καλή διάθεση, θά βοηθηθεῖς.Γι’ αὐτό εἶναι ὁ Πνευματικός, δέν εἶναι νά σέ χαϊδέψει, νά σοῦ πεῖ, ἔ παιδάκι μου, τίνά κάνουμε;… εἶναι ὁ σταυρός σου…«Πάει μιά γυναίκα καί γκρινιάζει γιά τόν ἄντρα της. Ἔ, τῆς λέει, εἶναι ὁ σταυρόςσου. Πάει καί ὁ ἄντρας λέει γιά τήν γυναίκα του. Λέει, εἶναι ὁ σταυρός σου». Ἄραβολευτήκανε καί οἱ δύο. Καί οἱ δυό ἀθεράπευτοι! Αὐτό εἶναι τό φάρμακο; Ὄχι! Δένεἶναι καλός Πνευματικός αὐτός. Ὁ καλός Πνευματικός θά τῆς πεῖ, ἐσύ φταῖς. Καίστόν ἄντρα θά πεῖ, ἐσύ φταῖς. Καί δέν λέει ψέματα, ἀλήθεια λέει. Ἄν ψαχτεῖ, θά δεῖποῦ φταίει. Φταίει πάρα πολύ καί ὁ ἕνας καί ὁ ἄλλος. Ὅταν πήγαιναν γονεῖς στόνἍγιο Πορφύριο καί τοῦ λέγανε προβλήματα γιά τά παιδιά τους, ἀμέσως τούς ἔλεγεἐσεῖς φταῖτε, δέν φταῖνε τά παιδιά. Τά λάθη σας κάνανε ἔτσι τά παιδιά.Ὁπότε, γιά νά δοῦμε τόν ἑαυτό μας χρειάζεται προσευχή, χρειάζεται νά θέλουμε νάτόν δοῦμε, γιατί πολλοί δέν θέλουν νά δοῦν τόν ἑαυτό τους καί ἕνα λεπτό νάμείνουνε, δέν θέλουν νά ἡσυχάσουνε, νά δοῦνε μέσα τους. Ἀνοίγουν τό κινητό, τήντηλεόραση, τή μουσική κ.λ.π. Δέν θέλουνε νά εἶναι μόνοι τους. Γιατί; Γιατί ὁ ἑαυτόςτους, ἡ συνείδησή τους τούς καταδικάζει καί δέν θέλουν νά βρεθοῦν τέτ-α-τέτ. Νά44

θέλεις, λοιπόν, νά δεῖς εἰλικρινά τόν ἑαυτό σου καί νά μή λές ψέματα στόν ἑαυτόσου. Νά καθρεφτίζεις τόν ἑαυτό σου στόν Χριστό καί στίς ἐντολές τοῦ Χριστοῦ.Νά σᾶς πῶ ἕνα παράδειγμα ἐξωτερικό: Γιατί κυρία μου ἐσύ πού εἶσαι 50-60 χρονῶν-καί οἱ νέες- γιατί φορᾶς ἀνδρική ἐνδυμασία; Γιά καθρέφτισε τήν συμπεριφορά σουστήν Ἁγία Γραφή νά δεῖς τί λέει. Ἀπ’ τήν Παλαιά Διαθήκη ἀκόμα τό ἀπαγορεύει.Γιατί τό κάνεις; Ἄν εἶσαι εἰλικρινής, δέν θά βρεῖς δικαιολογίες, ὁ ἄντρας μου.. θά μέκοροϊδέψουν.. κρυώνω… Τίποτα. Ὁ Χριστός δέν λέει τέτοια. Νά τό παραδεχτεῖς, νάπεῖς, κάνω λάθος καί δυσκολεύομαι, πάτερ, βοήθησέ με. Αὐτό εἶναι τό σωστό.Βοήθησέ με νά τό ξεπεράσω, αὐτό ναί, τό δέχομαι. Ὄχι νά δικαιολογηθεῖς. Ἔτσι νάκαθρεφτίσεις εἰλικρινά τόν ἑαυτό σου στόν νόμο τοῦ Θεοῦ, στίς ἐντολές τοῦ Θεοῦ,νά προσευχηθεῖς καί μέ τή βοήθεια τοῦ Πνευματικοῦ, σιγά-σιγά γνωρίζεις τόν ἑαυτόσου, γνωρίζεις τά πάθη σου καί προχωρᾶς στή θεραπεία.Ἐρ. : Ἁπλά θά ἤθελα νά τοποθετηθεῖτε στό ἑξῆς, στούς ἱερεῖς πού ἀναφέρονται στόνΚαζαντζάκη. Ποιός ὁ λόγος πού τόν προβάλλουν καί τόν στηρίζουν κάποιοιἄνθρωποι τῆς Ἐκκλησίας; Τί εἶναι αὐτό, πιστεύετε, πού φταίει; Δέν εἶναιἐνημερωμένοι; Δέν ἔχουν διαβάσει αὐτά πού ἔχουν γραφτεῖ στά βιβλία του, στόνκαπετάν Μιχάλη καί στά ὑπόλοιπα; Ὑπάρχει κάποιος δόλος ἀπό πίσω; Εὐχαριστῶπολύ. Γιατί ἔγινε καί μιά ἐκδήλωση στή Φλώρινα γιά αὐτό τό θέμα καί μάλιστασυμμετέχουν μαθητές μας πού εἶναι ὅλοι χριστιανοί.Ἀπ. : Αὐτό πρέπει νά ρωτήσετε τούς ἴδιους νά σᾶς τό ποῦν. Ἐγώ δέν ξέρω τήν ψυχήτους. Ἀλλά πολύ φοβᾶμαι ὅτι εἶναι ἐκ τοῦ πονηροῦ. Ὄχι πολύ… εἶμαι σίγουρος ὅτιεἶναι ἐκ τοῦ πονηροῦ. Καί ὅπως προβάλλουν τόν Οἰκουμενιστή, τόν μασόνο, τόνἈθηναγόρα καί τόν τιμοῦν… καί τούς ἑπόμενους… θά δεῖτε θά τούς βραβεύσουν.Ἤδη σέ μιά ἐκκλησία στή Ρωσία τούς φτιάξανε τίς εἰκόνες τους.Λοιπόν, κοιτάξτε, ἡ ἐποχή μας εἶναι πάρα πολύ πονηρή. Πάρα πάρα πολύ! Καί πλέονμή ψάχνετε στηρίγματα, ὄχι στό κράτος, ὄχι στήν παιδεία, ὄχι στήν πολιτική, οὔτεστήν Ἐκκλησία! Λυπᾶμαι πού τό λέω, ἀλλά.. τό ἔλεγε ὁ π. Ἀθανάσιος ὁ Μυτιληναῖος«σῶστε τόν ἑαυτό σας, σῶστε καί τά παιδιά σας». Δέν γίνεται… Πλέον καίἐκκλησιαστικοί ἄνθρωποι λένε φοβερά διεστραμμένα πράγματα καί προβάλλουνδιεστραμμένα πρότυπα. Τελεία καί παύλα.Τό εἶπα λίγο καί στό κήρυγμα, συνειδητά ὑπάρχουν ποιμένες πού προσπαθοῦν νάξεθεμελιώσουν τά πάντα, μέσα ἀπ’ τίς ψυχές τῶν πιστῶν, νά μή μείνει τίποτα ὄρθιο.Ξέρετε τί ἔλεγε ἕνας φωτισμένος Γέροντας; Τό κατέθεσε ὁ π. Αὐγουστίνος ὁΚαντιώτης, «στά ἔσχατα χρόνια ὁ διάβολος θά ντύσει παπάδες καί δεσποτάδες». Τάὄργανά του θά εἶναι ντυμένα μέ ἄμφια ἱερατικά καί ἀρχιερατικά. Αὐτό γίνεται στήνἐποχή μας.45

Ἐρ. : …………………………..Ἀπ. : Ἀκριβῶς. Θά πλανοῦν αὐτούς πού εἶναι τά ὄργανα τοῦ διαβόλου, «ὅμοιοςὁμοίῳ ἀεί πελάζει». Ὁπότε δέν μᾶς ἐκπλήσσουν ὅλα αὐτά. Νά ἔχουμε μάτια ἀνοιχτά,νά εἴμαστε σέ νήψη, σέ ἐγρήγορση, γιά νά μήν πλανηθοῦμε. Βλέπετε λέει στήνἈποκάλυψη ὅτι ὁ Ἀντίχριστος θά πλανήσει πολλούς. Τί ἐννοεῖ; Ποιούς πολλούς;Τούς ἐκτός Ἐκκλησίας θά πλανήσει; Αὐτοί εἶναι ἤδη πλανεμένοι. Τούς ἐντόςἘκκλησίας θά πλανήσει, ἐμᾶς. Θά ἁρπάξει ἀπό τούς χριστιανούς πάρα πολλούς.Γιατί θά πλανηθοῦνε; Γιατί, λένε οἱ Πατέρες, δέν θά ἔχουνε νήψη, δέν θά ἔχουνεἐγρήγορση πνευματική, δέν θά ζοῦνε δηλαδή μέ μετάνοια, μέ νοερά προσευχή, μέμελέτη τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ, τῶν Ἁγίων Πατέρων. Μετά εἶναι πανεύκολο νά σέπλανήσει ὁ ἄλλος. Ὅταν δέν ξέρεις τά στοιχειώδη τοῦ νόμου τοῦ Θεοῦ, θά πλανηθεῖςβέβαια καί αὐτόν πού εἶναι ὁ Ἀντίχριστος θά τόν νομίσεις πώς εἶναι ὁ Χριστός.Πῶς θά ξεχωρίσεις τόν Ἀντίχριστο ἀπό τόν Χριστό, ξέρετε; Ἀπό πάρα πολλά.Ὀφείλουμε νά τά ξέρουμε. Τό πιό βασικό εἶναι ὅτι ὁ Ἀντίχριστος θά ἔρθει ἀπό τή γῆ,ἐνῶ ὁ Χριστός θά ἔρθει ἀπό τόν οὐρανό, τό λέει σαφέστατα στήν Ἁγία Γραφή, καί θάπροπορεύεται ὁ Τίμιος Σταυρός. «Θά ἀκοῦτε ὁ Χριστός ἐδῶ.. ἐκεῖ, μήν πιστεύετε»(Ματθ. 24,23), τό ἔχει πεῖ ὁ Χριστός, ἀλλά ποιός τά διαβάζει; Ὅταν θά ’ρθει καί θάκάνει τά θαύματά του ὁ Ἀντίχριστος, θά ποῦνε νάτος, αὐτός δέν εἶναι; Μήπως ὁΧριστός ἔκανε περισσότερα ἀπ’ αὐτόν; Καί θά ’ναι ὁ Ἀντίχριστος.Ζοῦμε πολύ ἐπιφανειακά, δυστυχῶς. Γι’ αὐτό σᾶς λέω, προσέξτε, δέν πρέπει νάπαίζουμε μέ τήν ψυχή μας οὔτε μέ τίς ψυχές τῶν δικῶν μας ἀνθρώπων. Νάἀνασκουμποθοῦμε, νά ζήσουμε πνευματικά, μέ νήψη, μέ προσευχή, μέ μελέτη, μέἀκρόαση τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ, μέ τά μυστήρια, μέ τήν ἄσκησή μας, γιατί ὑπάρχειμέγας φόβος νά πλανηθοῦμε. Βλέπω, καί λυπᾶμαι πάρα πολύ, τά νέα παιδιά.Πηγαίνουν στήν Ἐκκλησία μέχρι τά 11-12… ντύνονται παπαδάκια… ὅλα τά ἀγόριαστήν Ἑλλάδα εἶναι παπαδάκια μέχρι τά 12. Μετά; Γίνονται δαίμονες. Γιατί;Ἀπό πίσω εἶναι οἱ γονεῖς. Δέν ζοῦνε σωστά οἱ γονεῖς, ὁπότε τά παιδιά βλέπουν μιάὑποκριτική χριστιανική ζωή, ἕναν συμβιβασμό μέ τόν κόσμο… σοῦ λέει τί; Τέτοιοςνά γίνω κι ἐγώ; Σάν τή μάνα μου καί τόν πατέρα μου; Καί τά πετάει ὅλα.Νά ζοῦμε σωστά τόν Χριστό, μέ ταπείνωση, μέ νήψη καί ἔτσι θά καταξιωθοῦμε ὡςπρόσωπα, ὡς ἄνθρωποι καί ὅπως μᾶς θέλει ὁ Χριστός νά ζήσουμε στήν αἰωνιότητα.Ἀρχ. Σάββας Ἁγιορείτης46

Οἱ τρόποι ἐγκαταλείψεως τοῦ ἀνθρώπου ἀπό τήν Χάρη τοῦ ΘεοῦΛέγαμε τίς προηγούμενες φορές, μέ τή Χάρη τοῦ Θεοῦ, γιά τό πῶς φωτίζεται ὁ νοῦςτοῦ ἀνθρώπου καί πῶς παραμένει σ’ αὐτό τόν φωτισμό. Σήμερα θά ποῦμε πῶςσκοτίζεται ὁ νοῦς καί γιά ποιό λόγο ἀποσύρει ὁ Θεός τό φῶς Του καί κατά κάποιοτρόπο ἐγακαταλείπει ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ τόν ἄνθρωπο. Βέβαια ὁ Θεός ποτέ δένἐγκαταλείπει τόν ἄνθρωπο, πάντα τόν ἀγαπάει καί τίποτε δέν εἶναι ἱκανό νάσταματήσει τόν Θεό νά μᾶς ἀγαπάει. Ὁ Θεός πάντοτε εἶναι ἀγάπη καί ἀγαπάει ἀκόμακαί τούς κολασμένους.Παντοῦ εἶναι ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ, γι’ αὐτό λέει ὡραῖα ὁ ἀββᾶς Ἰσαάκ ὁ Σύρος, μήνομίζεις ὅτι αὐτοί πού εἶναι στήν κόλαση στεροῦνται τήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. Δέν τήνστεροῦνται. Ἀλλά τί συμβαίνει; Ἐπειδή ἀκριβῶς ἔχουν ἀπορρίψει τόν Θεό, δένἀγαποῦν οἱ ἴδιοι τόν Θεό, αὐτή τήν ἀγάπη πού τούς στέλνει ὁ Θεός τήν αἰσθάνονταισάν φωτιά, σάν πῦρ, τό αἰσθάνονται σάν τιμωρία. Ἀλλά ὁ Θεός δέν τιμωρεῖ. Μόνοιμας τιμωρούμαστε, αὐτοτιμωρούμαστε, διότι ἀκριβῶς δέν ἀγαπᾶμε τόν Θεό, δένἔχουμε σχέση μέ τόν Θεό πού εἶναι ἡ ζωή, πού εἶναι τό φῶς, πού εἶναι ἡ ἀλήθεια,πού εἶναι ἡ ἀνάσταση, πού εἶναι ἡ χαρά καί ἡ εἰρήνη. Ὅταν λοιπόν δέν ἔχεις σχέσημαζί Του, τότε εἶσαι στό ἀντίθετο, εἶσαι στόν θάνατο, εἶσαι στό σκοτάδι, εἶσαι στήνταραχή, στό ἄγχος, στήν ἀπελπισία… καί φυσικά ὅλο αὐτό τί εἶναι; Μιά τιμωρία τῆςἐσχάτης μορφῆς, τοῦ ἐσχάτου εἴδους, ἀλλά τήν ὁποία ἐπιβάλλεις ἐσύ στόν ἑαυτόσου.Γι’ αὐτό ὁ ἁμαρτωλός εἶναι ὁ πιό τραγικός ἄνθρωπος, γιατί μόνος του μπαίνει σ’αὐτή τήν διαδικασία τῆς αὐτοεξουδένωσης καί τῆς αὐτοδιάλυσης, τῆς αὐτοκτονίαςτῆς πνευματικῆς. Μποροῦμε νά τό παρομοιάσουμε μέ αὐτά τά νοσήματα στήνἰατρική πού τά λένε αὐτοάνοσα. Ὑπάρχουν τέτοιες ἀρρώστιες, στίς ὁποῖες ἐπιτίθεταιὁ ἴδιος ὁ ὁργανισμός στόν ἑαυτό του. Φτιάχνει τά λεγόμενα ἀντισώματα, τά ὁποῖακατατρώγουν τούς ἱστούς του, τούς μύς του, τόν συνδετικό ἱστό, τά νοσήματα τάλεγόμενα τοῦ κολλαγόνου. Ὁ ἴδιος ὁ ὀργανισμός καταστρέφει τόν ἑαυτό του. Γιατίτώρα; Τά ἐξηγεῖ ἡ ἰατρική, ὅσο μπορεῖ νά τά ἐξηγήσει… δέν τά ξέρουμε καίἀκριβῶς.Ἔτσι γίνεται καί στό πνευματικό ἐπίπεδο μέ τήν ἁμαρτία ἡ ὁποία καταστρέφει τήνψυχή, ἀλλά ὄχι μόνο… καί τό σῶμα! Ὅταν κανείς ἁμαρτάνει, δέν βλάπτει μόνο τήνψυχή, βλάπτει καί τό σῶμα του. Γι΄ αὐτό νομίζω στήν ἐποχή μας ἔχουμε πολλέςσωματικές ἀρρώστιες, γιατί ἀκριβῶς ἁμαρτάνουμε πολύ. Ἔχει αὐξηθεῖ πάρα πολύ ἡἁμαρτία. Μόνο τίς ἐκτρώσεις νά σκεφτεῖ κανείς πού εἶναι φόνος… μπορεῖ νάἐξηγήσει πολλά πράγματα. Ὁ Γέροντας Παΐσιος -τώρα κάνω μιά μεγάλη παρένθεσηἀλλά νομίζω πρέπει νά τό ξέρουμε- ἔλεγε ὅτι οἱ ἐκτρώσεις ἔχουν ἐπιπτώσεις στά47

παιδιά αὐτῶν πού τίς κάνουν. Τῆς μητέρας δηλαδή πού θά κάνει ἔκτρωση, θά τόπληρώσουν τά ἄλλα της παιδιά μέ ἀρρώστιες καί ἀτυχήματα. Αὐτό δέν εἶναι μόνοπνευματικός νόμος, εἶναι καί σωματικός-βιολογικός νόμος. Γιατί ἡ ἔκτρωση τί εἶναι;Εἶναι ἕνας φόνος. Ἕνας φόνος εἶναι ἕνας φοβερός συγκλονισμός, ὄχι μόνο γιά τήνψυχή τοῦ ἀνθρώπου πού φονεύει, τοῦ φονιά, ἀλλά καί γιά τό σῶμα. Ἡ ψυχή εἶναιἀλληλένδετη μέ τό σῶμα. Ὅταν λοιπόν συγκλονιστεῖς μέ μιά τέτοια πράξη, πολύπιθανό νά γίνουν μέσα στό σῶμα σου αὐτά πού λένε οἱ γιατροί μεταλλάξεις, ἀλλαγέςδηλαδή τοῦ ἴδιου τοῦ εἶναι σου, στό DNA σου.Ἀλλάζουν τά χρωματοσώματα, ὁπότε ἀλλάζει αὐτό πού θά δώσεις στά παιδιά σου, ἡκληρονομικότητα καί πολύ πιθανό τό παιδί σου νά εἶναι εὐπαθές στά καρκινογόνα.Καί τό βλέπουμε αὐτό… Ξέρουμε ὅτι στήν Ἀμερική τό 43% τῶν γυναικῶν ἔχουνκάνει ἔκτρωση. Δηλαδή ὁ μισός πληθυσμός. Καί κοντά σ’ αὐτές εἶναι καί ἄλλοιτόσοι ἄνδρες. Λογικό εἶναι! Δηλαδή κυκλοφοροῦμε ἀνάμεσα σέ φονιάδες καί σέφόνισσες. Ἔ, δέν εἶναι λογικό νά ἔχουμε καί μιά αὔξηση στούς καρκίνους μετά ἀπόὅλα αὐτά; Καί στά ἀτυχήματα. Γιατί καί τά ἀτυχήματα πάλι τί εἶναι; Εἶναι μόνοπνευματικός ὁ λόγος; Εἶναι καί σωματικός. Γιά νά γίνει ἀτύχημα, σημαίνει ὅτι αὐτόςκάπου δέν πρόσεξε καί ἔπαθε ἀτύχημα. Εἶχε ἔλλειψη συγκέντρωσης, ἔλλειψηπροσοχῆς, πού σημαίνει ὅτι κάπου δέν λειτουργεῖ σωστά τό μυαλό του, ὁ ἐγκέφαλόςτου, τά ἀντανακλαστικά του κ.λ.π. Πού κι αὐτό πάλι ἐξηγεῖται ἰατρικά. Μέ ἕναἰσχυρό σόκ ὁ ἄνθρωπος, μπορεῖ νά πάθει καί μιά βλάβη στόν ἐγκέφαλο, στό νευρικόσύστημα γενικότερα. Ἕνας φόνος εἶναι φοβερό σόκ.. κι αὐτό μεταβιβάζεται μετάστά παιδιά.Αὐτά, κλείνει ἡ παρένθεση. Νά δοῦμε σήμερα αὐτό τό μεγάλο κεφάλαιο: Πῶςσκοτίζεται ὁ ἄνθρωπος. Γιατί σκοτίζεται; Γιατί φεύγει τό φῶς; Γιατί χάνουμε τό φῶςτό πνευματικό; Τό φῶς τοῦ Θεοῦ; Γιά ποιούς λόγους; Ὁ τίτλος λοιπόν τοῦ κεφαλαίουἀπό τόν Εὐεργετινό εἶναι ὁ ἑξῆς: «Μέ πόσους τρόπους μᾶς ἐγκαταλείπει ἡ χάρις τοῦΘεοῦ καί τί πρέπει νά κάνουμε τότε, ὥστε νά μᾶς ἐπισκέπτεται πάλι». Ξαναλέω ὅτι ὁΘεός δέν μᾶς ἐγκαταλείπει ὁλοσχερῶς. Ἀλλά οἰκονομικῶς, κατά παραχώρηση,παίρνει λίγο τήν χάρη Του γιά νά μᾶς βοηθήσει νά μετανοήσουμε. Πάντοτε γιά αὐτότό κάνει ὁ Θεός, ὄχι γιά νά μᾶς στείλει στήν κόλαση. Παίρνει τήν χάρη Του γιά νάμᾶς ὁδηγήσει στή μετάνοια. Καί γιά ἄλλους λόγους πού θά δοῦμε σήμερα.Ὑπάρχουν δύο κείμενα. Ἕνα εἶναι τοῦ Ἁγίου Διαδόχου καί ἕνα εἶναι τοῦ ἉγίουΜαξίμου. Θά προτιμήσω νά διαβάσω πρῶτα τό δεύτερο, τοῦ Ἁγίου Μαξίμου καίμετά τό πρῶτο καί θά δεῖτε γιατί. Ὁ Ἅγιος Μάξιμος εἶναι πολύ συστηματικός, εἶναισάν νά διαβάζεις μαθηματικά. Καί ὄντως, ξέρετε, ἡ Ὀρθοδοξία εἶναι θετικήἐπιστήμη. Δέν εἶναι φιλοσοφία, νά μιλᾶμε στόν ἀέρα καί νά λέμε στοχασμούς. Εἶναιἰατρική ἐπιστήμη καί ἡ ἰατρική συγκαταλέγεται στίς θετικές ἐπιστῆμες, γιατίδουλεύεις μέ τήν παρατήρηση, τό πείραμα καί προχωρᾶς στήν θεραπεία. Ἔτσι εἶναικαί στά πνευματικά. Κάθε νόσημα πνευματικό ἔχει μιά ὁρισμένη θεραπεία καί δέν48

χτυπᾶμε ντουφεκιές στόν ἀέρα, ὅπου νά ’ναι. Ξέρουμε ποῦ χτυπᾶμε, ὅταν ξέρουμε τίσημαίνει πνευματική ζωή, τί σημαίνει θεραπεία καί θεραπευτική.Παρεμπιπτόντως νά πῶ ὅτι ἡ θεραπευτική σήμερα δέν εἶναι εὔκολο νά βρεθεῖ στάπνευματικά νοσήματα. Δηλαδή καί μέσα στούς Πνευματικούς, διακινδυνεύω νά τόπῶ, ὅτι δέν μποροῦν ὅλοι νά σέ θεραπεύσουν, γιατί δέν ἔχουν ὑποστεῖ οἱ ἴδιοι τήνθεραπεία. Ἄν ἐσύ δέν ἔχεις θεραπευτεῖ καί δέν ἔχεις ἐσύ θεραπεύσει τά πνευματικάσου νοσήματα, δέν μπορεῖς νά θεραπεύσεις τόν ἄλλο. Αὐτή ἡ θεραπευτικήδιασώζεται στήν θεραπευτική παράδοση τῆς Ἐκκλησίας μας, ἡ ὁποία ζωντανάβιώνεται στά μοναστήρια. Ὄχι σέ ὅλα πάλι. Σέ κάποια, πού ἔχουν σωστή γραμμή καίπατερική παράδοση. Ἐκεῖ θά βρεῖς τήν θεραπευτική, σέ ζωντανούς φορεῖς. Γι’ αὐτόἡ Ἐκκλησία μας εἶχε πολύ δίκαιο, ὅταν στά παλιότερα χρόνια ἔπαιρνε τούςἐπισκόπους ἀπό τά μοναστήρια. Γιατί ὁ ἐπίσκοπος τί εἶναι;Τό ἔχουμε πεῖ κι ἄλλη φορά. Εἶναι ὁ ἀρχίατρος, αὐτός πού ἐποπτεύει τούς ἱερεῖς,τούς πνευματικούς, τούς θεραπευτές τοῦ λαοῦ. Ἄν ὁ ἐπίσκοπος δέν ἔχει θεραπευτεῖ ὁἴδιος, πῶς θά καθοδηγήσει τούς ἄλλους γιατρούς, τούς πνευματικούς; Γι’ αὐτό καί ὁλαός μας σήμερα εἶναι ἀθεράπευτος, γιατί καί οἱ ἐπίσκοποί μας, δυστυχῶς, δένβγαίνουν ἀπ’ τά μοναστήρια… βγαίνουν ἀπ’ τίς θεολογικές σχολές πού ἔχουνπροτεσταντική βάση καί ἐν πολλοῖς εἶναι ἀθεράπευτοι. Τό βράδυ τούς κάνουνκαλόγερους καί τό πρωί τούς χειροτονοῦν ἀρχιμανδρίτες καί φεύγουν. Δέν μένουνοὔτε μία μέρα στό μοναστήρι νά ὑποστοῦνε τήν θεραπευτική τῆς Ὀρθοδοξίας, τήνὑπακοή κ.λ.π.Ὁ Ἅγιος Μάξιμος, λοιπόν, εἶναι πολύ συστηματικός καί μᾶς λέει: τέσσερις εἶναι οἱτρόποι γενικῶς ἐγκαταλείψεως τοῦ ἀνθρώπου ἀπό τήν Θεία χάρη. Δηλαδή γιάτέσσερις λόγους φεύγει ἡ χάρις ἀπό τόν ἄνθρωπο. Ὁ πρῶτος λόγος εἶναι κατ’οἰκονομίαν Θεοῦ, ὅπως ἔγινε στό πάθος τοῦ Κυρίου, μέ τήν νομιζόμενη ἐγκατάλειψητοῦ Ἰησοῦ, τοῦ Χριστοῦ μας, πού εἶπε «Ἠλί Ἠλί, λαμᾶ σαβαχθανί; Θεέ μου, Θεέ μουἱνατί μέ ἐγκατέλιπες;» (Ματθ. 27,46). Αὐτό ἔχει πολύ μεγάλο βάθος πού εἶπε ὁΧριστός. Ἔνιωσε ὄντως ἐγκαταλελειμμένος ἀπό τόν Πατέρα ἐκείνη τήν ὥρα. Ἦτανμιά φοβερή στιγμή, ἡ ὁποία γίνεται γιά μᾶς γιατί ἔπρεπε νά σηκώσει ὅλο τόν δικόμας σταυρό ὁ Χριστός καί νά μᾶς λυτρώσει. Ἔπρεπε νά περάσει καί ἀπ’ αὐτή τήνστιγμή. Ὁ πρῶτος τρόπος λοιπόν κατ’ οἰκονομίαν, οἰκονομικά γιά νά σωθοῦν οἱἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι εἶχαν ἐγκαταλειφθεῖ.Ὁ δεύτερος τρόπος εἶναι ἡ πρός δοκιμήν ἐγκατάλειψη. Ἐγκατάλειψη ὡς δοκιμασία.Δηλαδή ὁ ἄνθρωπος δέν εἶναι ἁμαρτωλός, δέν φταίει, ἀλλά γιά νά τόν δοκιμάσει ὁΘεός τόν ἐγκαταλείπει. Ἐμεῖς τό λέμε πολλές φορές ὅτι εἶναι δοκιμασία, ἀλλά δένὑποφέρουμε ἀπό δοκιμασία κατά κανόνα. Μακάρι νά εἶναι ἀπό δοκιμασία! Ἀπόδοκιμασία σημαίνει ὅτι εἶσαι ἐνάρετος, εἶσαι ἅγιος καί ὁ Θεός παίρνει λίγο τήν χάρηΤου, γιά νά φανεῖ ἡ ἀρετή σου. Αὐτό ἔγινε στόν Ἰώβ καί στον Ἰωσήφ στήν ΠαλαιάΔιαθήκη. Ὁ Ἰώβ ἦταν πολύ ἐνάρετος, ἦταν ἅγιος καί ἀκριβῶς γιά νά φανερωθεῖ ἡ49

ὑπομονή του, νά γίνει πρότυπο ὑπομονῆς, τοῦ πῆρε ὁ Θεός τήν χάρη, τοῦ πῆρε τάπαιδιά, τοῦ πῆρε τήν περιουσία, τοῦ πῆρε τήν ὑγεία, εἶχε καί τή γυναῖκα του δίπλαπού τοῦ ἔλεγε βλαστήμησε τόν Θεό καί τελείωνε… γιά νά ἀποδειχθεῖ πρότυποὑπομονῆς, νά δοξαστεῖ ἀκόμα περισσότερο. Αὐτό εἶναι ἡ δοκιμασία. Ὁ Ἰωσήφ πάλι,ἔπεσε στά χέρια τῶν ἀδελφῶν του, τόν πουλήσανε, δέν εἶπε λέξη, ἀνέχθηκε νάπουληθεῖ, στήν Αἴγυπτο ἔπεσε θύμα αὐτῆς τῆς διεστραμμένης γυναῖκας, μπῆκε στήφυλακή… ἔκανε κι αὐτός πολύ μεγάλη ὑπομονή. Ὅλη αὐτή ἡ δοκιμασία, γιά νάφανεῖ ἡ σωφροσύνη του, ἡ ἁγνότητά του καί ἡ καθαρότητά του καί σέ δεύτερη φάση,ἀφοῦ ἔγινε ἀντιβασιλέας, νά φανεῖ καί ἡ σοφία του καί ἡ σύνεσή του.Ὁ δεύτερος τρόπος λοιπόν ἐγκατάλειψης, ἡ δεύτερη αἰτία ἄς τό ποῦμε, εἶναι πρόςδοκιμήν, πρός δοκιμασία. Μακάρι νά εἴμαστε καί σ’ αὐτό. Ὁ τρίτος εἶναι ἡ πρόςπατρική παιδαγωγία ἐγκατάλειψη, ὅπως ἔγινε στόν Ἀπόστολο Παῦλο, ὁ ὁποῖοςδέχθηκε σκόλοπα τῇ σαρκί ἵνα μή ὑπεραίρεται. Τρεῖς φορές λέει παρακάλεσε τόνΚύριο ἀλλά τοῦ εἶπε «ἀρκεῖ σοι ἡ χάρις μου· γάρ ἡ δύναμίς μου ἐν ἀσθενείᾳτελειοῦται» (Β΄ Κορ. 12,9). Μή ζητᾶς θεραπεία. Μέσα ἀπό τήν ἀσθένεια, μέσα ἀπότήν ἀδυναμία, μέσα ἀπό αὐτή τήν φαινομενική ἐγκατάλειψη φανερώνεται ἡ δύναμητοῦ Θεοῦ. Ὁ τρίτος τρόπος λοιπόν εἶναι ἡ πατρική παιδαγωγία, γιά νά μπορέσεικανείς νά φυλάξει τή χάρη πού εἶχε πάρει ἀκέραιη. Νά μήν τήν χάσει λόγω τῆςὑπερηφάνειας. Ὅταν δεῖ λοιπόν ὁ Θεός ὅτι κινδυνεύουμε ἀπό ὑπερηφάνεια, μᾶς δίνειμία παιδαγωγία.Ὁ τέταρτος τρόπος εἶναι ἡ ἐγκατάλειψη λόγω ἀποστροφῆς τοῦ Θεοῦ. Τί σημαίνειτώρα νά σέ ἀποστρέφεται ὁ Θεός; Ὅτι σημαίνει καί αὐτό πού ἔγινε στούς Ἰουδαίους,τούς ὁποίους ἀποστράφηκε ὁ Θεός, ὄχι γιά νά τούς στείλει στήν κόλαση, ἀλλά γιά νάταπεινωθοῦνε μέσω αὐτῆς τῆς ἀποστροφῆς, τῆς «τιμωρίας» καί νά μετανοήσουν.Ὅλοι αὐτοί οἱ τρόποι εἶναι σωτήριοι καί γεμάτοι ἀπό θεία ἀγαθότητα καίφιλανθρωπία. Καί σήμερα ἀκόμα, οἱ Ἑβραῖοι πού εἶναι δακτυλοδεικτούμενοι ἀπόὅλο τόν κόσμο καί τούς φορτώνουμε ὅλα τά κακά -πάντως πολλά κακά ἔκαναν, δένἔχουν ἐγκαταλειφθεῖ ἀπό τόν Θεό πλήρως. Ἄν ἔχουν ὅλη αὐτή τήν κατάσταση πούἔχουνε εἶναι πάλι μία κατ’ ἀποστροφή δοκιμασία. Μία ἀπόσυρση τῆς χάρης τοῦΘεοῦ κατ’ ἀποστροφή, ὥστε μέσα ἀπό αὐτή τήν κατάσταση πού ζοῦνε νάμετανοήσουν. Καί κάποιοι θά μετανοήσουν. Κάποιοι θά γυρίσουν πίσω, εἶναιπροφητευμένο αὐτό στήν Ἁγία Γραφή.Αὐτό λοιπόν εἶναι τό ἕνα κείμενο τοῦ Ἁγίου Μαξίμου, σύντομο, συνοπτικό καίσυστηματικό. Οἱ τέσσερις λόγοι: α) κατ’ οἰκονομία, πού ἔγινε στόν Χριστό, β) κατάδοκιμή, πού ἔγινε στόν Ἰώβ καί στον Ἰωσήφ, γ) πατρική παιδαγωγία στόν ἈπόστολοΠαῦλο καί δ) κατά ἀποστροφή στούς Ἰουδαίους.Ἄς δοῦμε καί τοῦ Ἁγίου Διαδόχου, πού εἶναι πιό ἐκτενές. Ὁ Ἅγιος Διάδοχος μᾶςμιλάει κατευθείαν γιά τήν παιδαγωγική παραχώρηση, τόν τρίτο τρόπο ἐγκατάλειψηςτοῦ ἀνθρώπου ἀπό τήν Θεία χάρη. Ἡ παιδαγωγική παραχώρηση δέν στερεῖ διόλου50