ວິຊາພະລະສາຍ ມຍ 12+4

ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກລິ າ ກມົ ສາ້ ງຄູ ວທິ ະຍາໄລຄູ ດງົ ຄໍາຊາ້ ງ ວໄິ ສທດັ ຄູມອື າຊບີ ນາໍ ໃຊຄ້ ວາມຮູທ້ ອ້ ງຖ່ິ ນິ ແລະ ສ່ິ ງິ ທນັ ສະໄໝ ໃສິ່ໄຈສະພາບແວດລອ້ ມ ພອ້ ມ ພດັ ທະນາສງັ ຄມົ ວຊິ າ: ພະລະສກຶ ສາ ສາຍຄູ ຊວີ ະສາດ ລະບບົ 12+4 ປີ 1 ຮຽບຮຽງໂດຍ: ປຕ ຄາໍ ກອ້ ນ ວນັ ນະວງົ ສກົ ຮຽນ 2019 – 2020

ຄາໍ ນາໍ ປມື້ ວຊິ ະພະລະສກຶ ສາເຫມັ້ ນເີ້ ພິ່ ອື ຕອບສະໜອງໃນການຮຽນ-ການສອນ ຢິ່ ູໃນວທິ ະຍາໄລຄູ ດງົ ຄໍາຊາ້ ງຜູ ້ ຮຽບຮຽງໄດເ້ ອາົ ບາງເນອື້ ໃນສໍາຄນັ ຕ່ິ ໍການຮຽນ-ການສອນທ່ິ ສີ ອດຄ່ິ ອງຕາມຫກັ ສູດວຊິ າພະລະສກຶ ສາ ສາຍຊວີ ະສາດ ລະບບົ 12+4 ປີ 1. ຈດຸ ປະສງົ ເນນັ້ ໜກັ ໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນມຄີ ວາມຮູພ້ ນື້ ຖານໃນການຮຽນ-ການສອນ ວຊິ າ ພະລະສກຶ ສາ ຮູທ້ ກັ ສະການຫນີ້ ກລິ າບານສ່ິ ງົ , ກລິ າບານເຕະ, ຮູນ້ າໍ ພາໃນການຈດັ ແຖວຕງັ້ , ແຖວຂວາງ, ຮູລ້ ະບຽບກະຕກິ າກລິ າບານສ່ິ ງົ , ຮູກ້ ະຕກິ າກລິ າບານເຕະ ທຈີ ະນາໍ ໄປໃຊໃ້ ນພາກປະຕບິ ດັ ຕວົ ຈງິ ໃຫເ້ ໝາະສມົ ໃນການຮຽນ-ການສອນ. ຫວງັ ວິ່ າ: ວຊິ າພະລະສກຶ ສາເຫມັ້ ນຈີ້ ະມປີ ະໂຫຍດຕ່ິ ຄໍ ອູ າຈານ ແລະ ນກັ ສກຶ ສາບ່ິ ໍຫາຍກິ່ ໜໍ ອ້ ຍຖາ້ ທ່ິ ານຜູຊ້ ມົ ໃຊ້ ເຫນັ ວ່ິ າຍງັ ບ່ິ ອນໃດບິ່ ໍຄບົ ຖວ້ ນທາງດາ້ ນເນອື້ ໃນກະລຸນາມຄີ ໍາເຫນັ ຊ່ິ ວຍຕ່ິ ມື ອກີ ເພິ່ ອື ປບັ ປຸງເພິ່ ອື ແກໄ້ ຂໃຫດ້ ຂີ ນື້ ໃນຕ່ິ ໜໍ າ້ ແລະ ສະແດງຄວາມຂອບໃຈລວງໜາ້ ມາໃນໂອກາດນ.ີ້

ສາລະບານ ບດົ ທ່ິ ີ 1 .............................................................................................................................. 1 ບດົ ບາດໜາ້ ທ່ິ ຂີ ອງກລິ າກາຍະກາໍ ................................................................................................... 1 1. ນຍິ າມຂອງກລິ າກາຍະກາໍ . ..................................................................................................... 1 2. ບດົ ບາດ, ໜາ້ ທ່ິ ຂີ ອງກລິ າກາຍະກາໍ .......................................................................................... 1 ບດົ ທີ 2............................................................................................................................................ 2 ການສອນລະບຽບຮູບແຖວ..................................................................................................................... 2 1. ການສອນລະບຽບຮູບແຖວ.......................................................................................................... 2 2. ການຈດັ ແຖວຕງັ້ . ................................................................................................................... 2 2.1 ການຈດັ ແຖວຂວາງ....................................................................................................................... 3 2.2 ການສອນລະບຽບພາຍໃນແຖວ ........................................................................................................ 3 2.3 ການສອນຫດັ ກາຍ......................................................................................................................... 5 ບດົ ທີ 3............................................................................................................................................ 9 ກາຍະກາໍ ເສລີ....................................................................................................................................... 9 1. ທ່ິ າປນີ້ ຂວາໍ້ ທາໍ ມະດາ. ........................................................................................................................ 9 2. ການປນີ້ ຂວາໍ້ ມທີ ່ິ າ. ......................................................................................................................... 9 3. ປນີ້ ຫງາຍກິ່ າຍບ່ິ າ. .......................................................................................................................... 10 4. ການຕງັ້ ແຂນມວ້ ນຕວົ ................................................................................................................... 10 5. ປນີ້ ສະແຄງ................................................................................................................................... 11 ບດົ ທີ 4.......................................................................................................................................... 12 ແລ່ິ ນ ແລະ ລານ................................................................................................................................ 12 1. ຈດຸ ປະສິ່ ງົ . .............................................................................................................................. 12 2. ການແລ່ິ ນໄລຍະສນັ້ 200 ມ , 400 ມ ................................................................................... 12 2.1 ການເລິ່ ມິ ຕນົ້ ອອກແລ່ິ ນ ................................................................................................................. 12

2.2 ການປະຕຄິ າໍ ສິ່ ງັ ອອກແລິ່ ນ............................................................................................................. 14 2.4 ການແລ່ິ ນເຂາົ້ ສິ່ ຸເສນັ້ ໄຊ.................................................................................................................. 17 2.5 ວທິ ່ິ ເີ ຝກິ ແອບແລ່ິ ນໄລຍະສນັ້ .......................................................................................................... 19 3. ການແລິ່ ນປ່ິ ຽນສງົ ........................................................................................................................ 20 3.1 ວທິ ຈີ ບັ ໄມຂ້ ອງຜູອ້ ອກແລ່ິ ນທີ 1,2,3 ແລະ 4................................................................................... 21 3.2 ວທິ ສີ ງົ ແລະຮບັ ໄມ ້ ....................................................................................................................... 21 3.3 ການປະສານງານໃນໝິ່ ຄູ ະນະ.......................................................................................................... 22 3.4 ວທິ ເີ ຝກິ ແອບການແລ່ິ ນປ່ິ ຽນສິ່ ງົ ...................................................................................................... 23 4. ການເຕນັ້ ສູງແບບສະແຄງ................................................................................................................. 24 4.1 ການແລ່ິ ນຊິ່ ວຍແຮງເອາົ ຈິ່ ງັ ຫວະ ...................................................................................................... 25 4.2 ການຢນັ ເຕນັ້ ຂນື້ ຈາກພນື້ ............................................................................................................... 25 4.3 ການລອຍຕວົ ຂາ້ ມຮາວ ................................................................................................................. 26 4.4 ການລິ່ ງົ ສິ່ ູພນື້ .............................................................................................................................. 26 4.5 ວທິ ເີ ຝກິ ແອບການເຕນັ້ ສູງ............................................................................................................ 27 5. ການເຕນັ້ ຍາວ................................................................................................................................ 28 5.1. ການແລິ່ ນເອາົ ທ່ິ າ (ການເຄິ່ ອື ນທ່ິ ຊີ ່ິ ວຍແຮງ) ...................................................................................... 29 5.2. ການຢນັ ເຕນັ້ ຂນຶ້ ຈາກພນື້ .............................................................................................................. 29 5.3. ໄລຍະການລອຍຕວົ ໃນອາກາດ ແລະ ລງົ ສິ່ ູພນື້ ................................................................................. 30 5.4. ວທິ ເີ ຝກິ ແອບການເຕນັ້ ຍາວ. ......................................................................................................... 31 6. ຊຸກລກູ ນາໍ້ ໜກັ . ............................................................................................................................. 32 6.1. ເຕກັ ນກິ ຂອງການຊຸກລກູ ນາໍ້ ໜກັ . ................................................................................................... 33 6.2. ການສິ່ ງົ ແຮງເທ່ິ ອື ສຸດທາ້ ຍ............................................................................................................. 35 7. ວທິ ສີ າ້ ງເດິ່ ນີ .................................................................................................................................. 37 8. ໃຈຄວາມ..................................................................................................................................... 38 9 ວຽກມອບໝາຍ....................................................................................................................... 39

ບດົ ທີ 5.......................................................................................................................................... 39 ບານສິ່ ງົ ............................................................................................................................................. 39 1. ການໂຕ່ິ ງບານ (ການຫນິ້ ບານສອງມລື ິ່ ຸມ)....................................................................................... 40 1.1 ການໂຕິ່ ງບານໄປໜາ້ ....................................................................................................................... 40 1.2 ການໂຕິ່ ງບານຕງັ້ ສູງ ....................................................................................................................... 41 1.3 ການໂຕິ່ ງບານໄປທາງຫງັ ................................................................................................................. 41 1.4 ການໂຕິ່ ງບານດາ້ ນຂາ້ ງລາຕວົ ........................................................................................................... 41 2. ການຊູບານ (ການຍກົ ບານ)........................................................................................................ 42 2.1 ການຊູບານໄປທາງໜາ້ .................................................................................................................... 43 2.2 ການຊູບານໄປດາ້ ນຂາ້ ງ.................................................................................................................. 43 2.3. ການຊູບານໄປທາງຫງັ ( ຊູຄນື ຫງັ ) ................................................................................................ 43 2.4. ການເຕນັ້ ຊູບານ.......................................................................................................................... 44 2.5. ການຊູບານດວ້ ຍມດື ຽວ ............................................................................................................... 44 3. ການໄຂບານ (ເສບີ ບານ). ................................................................................................................ 45 3.1. ການໄຂບານມລື ່ິ ຸມ........................................................................................................................ 45 3.2.ການຕບົ ບານ ............................................................................................................................... 48 4. ການຫນີ້ ບານສິ່ ງົ ....................................................................................................................... 50 5. ໜາ້ ທິ່ ຂີ ອງຜູຫ້ ນີ້ ....................................................................................................................... 51 5.1 ການຕງັ້ ຮບັ ບານໄຂ........................................................................................................................ 52 5.2 ການຕງັ້ ບານຕບົ ແລະ ຂນື້ ອດັ ບານ................................................................................................. 52 6. ລະບຽບກະຕກິ າການຫນີ້ ທ່ິ ຄີ ວນຮູ .້ .............................................................................................. 53 6.1 ໜາ້ ຂອງທິ່ ຄີ ະນະກາມະການ ......................................................................................................... 57 7. ວທິ ສີ າ້ ງເດ່ິ ນີ ............................................................................................................................ 59 ບດົ ທ່ິ ີ 6.......................................................................................................................................... 59 ກລິ າບານເຕະ ..................................................................................................................................... 59

1. ການເຕະບານ .......................................................................................................................... 59 1.1 ເຕກັ ນກິ ການເຕະບານ..................................................................................................................... 60 2. ການຢຸດບານ. .......................................................................................................................... 62 2.1 ເຕກັ ນກິ ໃນການຢຸດບານ................................................................................................................. 63 3. ການລຽງ້ ບານ.............................................................................................................................. 66 3.1 ເຕກັ ນກິ ໃນການລຽງ້ ບານ................................................................................................................ 66 4. ເຕກັ ນກິ ໃນການໃຊຫ້ ວົ ຕບີ ານ...................................................................................................... 69 5. ການຍງິ ປະຕູ. .......................................................................................................................... 71 5.1 ການແລິ່ ນຍງິ ປະຕູ......................................................................................................................... 71 5.2 ການລຽ້ ງບານ,ຍງິ ປະຕູ .................................................................................................................. 72 5.3 ການເຕະບານຈດຸ ໂທດ. ................................................................................................................. 72 6. ການຫນິ້ ຂອງຜູຮ້ ກັ ສາປະຕູ. ............................................................................................................. 73 6.1 ເຕກັ ນກິ ການຫນີ້ ຂອງຜູຮ້ ກັ ສາປະຕູ. ................................................................................................. 73 7. ການຫນິ້ ເຕະບານ........................................................................................................................... 78 7.1 ລະບບົ ການວາງວທິ ຫີ ນິ້ - ................................................................................................................ 79 7.2 ວທິ ກີ ານຫນິ້ . .............................................................................................................................. 80 8. ກາຕກິ າບານເຕະ ...................................................................................................................... 81 8.1 ການຫນິ້ ເຕະບານເປນັ ຂະນະ........................................................................................................... 85 9 ວທິ ສີ າ້ ງເດິ່ ນີ ................................................................................................................................. 87 10. ໃຈຄວາມ ................................................................................................................................... 89 11. ວຽກເພິ່ ມີ .................................................................................................................................... 89

ບດົ ທີ 1 ບດົ ບາດໜາ້ ທ່ິ ຂີ ອງກລິ າກາຍະກາໍ 1. ນຍິ າມຂອງກລິ າກາຍະກາໍ . ກດິ ຈະກາໍ ຕ່ິ າງໆຂອງກລິ າກາຍະກາໍ ໄດຖ້ ກຶ ນາໍ ໃຊຢ້ ່ິ າງກວາ້ ງຂວາງຢ່ິ ູໃນລະບບົ ວຽກງານພະລະສກຶ ສາແຫິ່ ງ ຊາດຂອງຫາຍຊາດຂອງຫາຍປະເທດ, ເປນັ ກດິ ຈະກາໍ ທ່ິ ມີ ຫີ າຍຫກັ ສະນະ ແລະ ຮູບແບບໃນການເຄ່ິ ອື ນໄຫວມຄີ ວາມ ສບັ ສນົ ແຕກຕ່ິ າງກນັ ໄປສາມາດນາໍ ໃຊເ້ ພ່ິ ອື ບນັ ດຸຈດຸ ໝາຍຫາຍດາ້ ນແຕກຕິ່ າງກນັ ຢິ່ ູໃນກິ່ ຸມຄນົ ໃນແຕ່ິ ລະສ່ິ າໍ ອາຍຸທ່ິ ມີ ລີ ະ ດບັ ການກຽມພອ້ ມທາງດາ້ ນຮ່ິ າງກາຍແຕກຕ່ິ າງກນັ ກດິ ຈະກາໍ ຂອງກລິ າກາຍະກາໍ ເປນັ ກດິ ຈະກາໍ ການເຄິ່ ອື ນໄຫວທິ່ ໄີ ດຮ້ ບັ ການປະດດິ ສາ້ ງຂນື້ ຕາມຈດຸ ມຸງ້ ໝາຍດາ້ ນວຊິ າຄູ, ຖາ້ ພວກເຮາົ ຮູຈ້ ກັ ເລອື ກເຟນັ້ ເອາົ ກດິ ຈະກາໍ ຂອງກລິ າກາຍຍະກາໍ ມານາໍ ໃຊຢ້ ່ິ ູໃນການຮຽນ-ການສອນວຊິ າພະລະສກຶ ສາແມິ່ ນສາມາດບນັ ດຸຈດຸ ປະສງົ ທາງດາ້ ນສຸຂະພາບ,ດາ້ ນການສກຶ ສາຮຽນຮູ ້ ແລະ ການສກຶ ສາອບົ ຮມົ ນກັ ຮຽນລວມທງັ ບນັ ຫາການກຽມພອ້ ມທາງດາ້ ນກາໍ ລງັ ກາຍໄດເ້ ປນັ ຢ່ິ າງດເີ ພາະສະນນັ້ ຢ່ິ ູໃນ ໂຄງຮິ່ າງຫກັ ສູດການຮຽນ-ການສອນວຊິ າພະລະສກຶ ສາຢ່ິ ູໃນຊນັ້ ຮຽນຕ່ິ າງໆຈ່ິ ງື ຖກຶ ນາໍ ໃຊຢ້ ິ່ າງກວາ້ ງຂວາງເປນັ ຕນົ້ ແມ່ິ ນ ລະບຽບຮູບແຖວ, ການຫດັ ກາຍບໍລຫິ ານ, ກາຍະກາໍ ພນື້ ຖານ, ກາຍະກາໍ ດດັ ແປງຊວດຊງົ ແລະ ບາງກລໍ ະນແີ ມ່ິ ນກາ ຍະກາໍ ພາຫະນະ, ກາຍະກາໍ ສລີ ະປະ ແລະ ອ່ິ ນື ໆ. 2. ບດົ ບາດ, ໜາ້ ທິ່ ຂີ ອງກລິ າກາຍະກາໍ . ກລິ າກາຍະກາໍ ມບີ ດົ ບາດສາ້ ງໃຫນ້ ກັ ຮຽນມຄີ ວາມສນົ ໃຈໃນວຊິ າພະລະສກຶ ສາ ແລະ ການເຄ່ິ ອື ນໄຫວກດິ ຈະກາໍ ກິ່ ຽວກບັ ພະລະສກຶ ສາ, ການອອກກາໍ ລງັ ກາຍ, ການຊອກຮູຫ້ າຮຽນ,ການເຝກິ ແອບກລິ າປະເພດຕິ່ າງໆ, ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຮູຈ້ ກັ ລະບຽບວໄິ ນຮູຈ້ ກັ ຮກັ ແພງພິ່ ແໍ ມ່ິ , ຄອູ າຈານ, ໝິ່ ເູ ພິ່ ອື ນ ແລະ ອ່ິ ນື ໆ. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ແອບກລິ າປະກອບດວ້ ຍພາຫະນະໃນລະດບັ ຂນັ້ ພນື້ ຖານທິ່ ສີ າມາດນາໍ ໃຊເ້ ຂາົ້ ໃນຊວີ ດິ ປະຈາໍ ວນັ , ເຝກິ ແອບກລິ າປະເພດດ່ິ ງັ ກິ່ າວເພິ່ ອື ດງຶ ດູດໃຫເ້ ຂາົ້ ເຈາົ້ ມຄີ ວາມສະຫງວນມກັ ຕ່ິ ປໍ ະເພດກລິ າທິ່ ຕີ ນົ ເອງຮຽນມາ,ປະກອບ ເຂາົ້ ໃນການສກຶ ສາແນວຄດິ , ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຮູຮ້ ກັ ສາສຸຂະພາບໃນການດໍາລງົ ຊວີ ດິ ປະຈາໍ ວນັ ມຈີ ດິ ໃຈຂາວສະອາດ ແລະ ຖກຶ ຕອ້ ງຕາມຫກັ ການນາໍ ໃຊບ້ ດົ ຮຽນເຂາົ້ ໃນຊວີ ດິ ປະຈາໍ ວນັ , ສາ້ ງຫນ້ ກັ ຮຽນມສີ ະຕປິ ນັ ຍາມນີ າໍ ໃຈກາ້ ຫານເປນັ ເຈາົ້ ຕນົ້ ເອງໃນການເຄ່ິ ອື ນໄຫວ. 1

ບດົ ທິ່ ີ 2 ການສອນລະບຽບຮູບແຖວ 1. ການສອນລະບຽບຮູບແຖວ. ການສອນລະບຽບຮູບແຖວແມ່ິ ນເພ່ິ ອື ເຝກິ ແອບໃຫນ້ ກັ ຮຽນເປນັ ຄນົ ຮກັ ຄວາມມລີ ະບຽບ, ເຄາົ ລບົ ນບັ ຖຄື າໍ ສິ່ ງັ , ສາ້ ງໃຫຕ້ ນົ ເອງມຄີ ວາມເປນັ ລະບຽບ, ມວີ ໃິ ນ ແລະ ມສີ ະຕຕິ ິ່ ໍການຈດັ ຕງັ້ ລະບຽບຮູບແຖວມຫີ າຍຮູບ ແບບ ແລະ ມຫີ າຍລກັ ສະນະທ່ິ ແີ ຕກຕ່ິ າງກນັ ເຊິ່ ນັ : ການຈດັ ແຖວຕງັ້ , ການຈດັ ແຖວຂວາງ, ການຂະຫຍາຍ ແຖວ ແລະ ລະບຽບພາຍໃນແຖວ. ລະບຽບຮູບແຖວເປນັ ກດິ ຈະກາໍ ການຮຽນທິ່ ບີ ່ິ ມໍ ຄີ ວາມສບັ ສນົ ຫາຍເພາະສະນນັ້ ຢ່ິ ູໃນການສອນຄອູ ະທິ ບາຍ ແລະ ແນະນາໍ ວທິ ປີ ະຕບິ ດັ ແລວ້ ກ່ິ ສໍ າມາດບນັ ຊາການປະຕບິ ດັ ຂອງນກັ ຮຽນ. 2. ການຈດັ ແຖວຕງັ້ . . ວິ່ າດວ້ ຍການໃຫຄ້ າໍ ສ່ິ ງັ : ການໃຫຄ້ ໍາສິ່ ງັ ມີ 2 ຄາໍ ສິ່ ງັ : - ຄໍາສງັ ບນັ ຊາແຖວ: ທງັ ໝດົ ລວມແຖວ ແຖວ…ຈດັ . ວທິ ປີ ະຕບິ ດັ ແບ່ິ ງອອກເປນັ 2 ຄໍາສ່ິ ງັ ຄ:ື ຄາໍ ສງັ ທິ່ ີ 1: ແມ່ິ ນຄາໍ ສິ່ ງັ ບນັ ຊາແຖວ ຫື ແມິ່ ນຄໍາສິ່ ງັ ເອນີ້ ລວມແຖວ ! ທງັ ໝດົ ......ລວມແຖວ! ນກັ ຮຽນທຸກຄນົ ເມິ່ ອື ໄດຍ້ ນີ ຄໍາສ່ິ ງັ ຄູເອນີ້ ລວມແຖວຕອ້ ງຟາ້ ວແລ່ິ ນເຂາົ້ ໄປຫາຄເູ ພິ່ ອື ກຽມເຂາົ້ ແຖວສິ່ ວນຄຕູ ອ້ ງ ຢນື ໃຫສ້ ນັ ຍານແກິ່ ນກັ ຮຽນດວ້ ຍການຍກົ ແຂນຂນື້ ເທິ່ ງີ ຫວົ ແລະ ໃຊນ້ ວີ ມເື ປນັ ເຄ່ິ ອື ງໝາຍຊບີ ອກໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຫນັ ພອ້ ມກບັ ອອກຄໍາສິ່ ງັ ວິ່ າ: ຈດັ 1 ຫື 2,3,4 (ໝາຍເລກ 2,3,4 ແມິ່ ນເພິ່ ອື ຈະຈດັ ແຖວຕ່ິ ມື ອກີ ) ຄູຕອ້ ງຢນື ປ່ິ ນີ ໜາ້ ໃສິ່ ນກັ ຮຽນຫິ່ າງຈາກນກັ ຮຽນ ປະມານ 80 ຊງັ ຕແີ ມດັ . ຄາໍ ສ່ິ ງັ ທິ່ ີ 2: ແມ່ິ ນຄາໍ ສິ່ ງັ ກວດແຖວ !ແຖວ…ຈດັ ! ເມິ່ ອື ນກັ ຮຽນໄດຍ້ ນີ ຄໍາສ່ິ ງັ ! ແຖວ…ຈດັ ! ຜູທ້ ເີ ປນັ ຫວົ ແຖວຕອ້ ງຢນື ຢ່ິ ູເຊ່ິ ງິ ໜາ້ ຄໄູ ລະຍະຫ່ິ າງປະມານ 60-80 ຊງັ ຕແີ ມດັ ພອ້ ມທງັ ຍກົ ແຂນເບອື້ ງຊາ້ ຍຂນື້ ເທງີ ຫວົ ໂດຍໃຊນ້ ວີ ມເື ປນັ ສນັ ຍານບອກໃຫໝ້ ່ິ ຮູ ູຈ້ າໍ ນວນແຖວ, ປິ່ ນີ ຝາມໄື ປ ທາງໜາ້ , ນກັ ຮຍນຜູຢ້ ນື ລຽນຕິ່ ໍທາງຫງັ ກນັ ໄປຕາມລາໍ ດບັ ຄວາມສູງໃນໄລຍະຫ່ິ າງຂອງແຕິ່ ລະຄນົ ຊ່ິ ວົ ແຂນໜິ່ ງື . . ລະບຽບການຈດັ ເມິ່ ອື ນກັ ຮຽນເຂາົ້ ແຖວເປນັ ຮຽບຮອ້ ຍແລວ້ , ຄູອອກຄາໍ ສິ່ ງັ ເບ່ິ ງີ ໄປທາງໜາ້ !ແຖວ…ຈດັ !ເມ່ິ ອື ໄດຍ້ ນີ ຄາໍ ສິ່ ງັ ນກັ ຮຽນທຸກຄນົ ຕອ້ ງເບິ່ ງີ ໄປທາງໜາ້ , ສາຍຕາແນມໄປທາງໜາ້ ບໃໍ ຫເ້ ຫນັ ງ່ິອນຂອງຜູຢ້ ່ິ ູທາງໜາ້ ຫາ້ ມໃຊສ້ ຽງດງັ ແລະ ຊຸກ ດນັ ກນັ ຜູເ້ ປນັ ຫວົ ແຖວຕອ້ ງເປນັ ຫກັ ແລະ ຍກົ ແຂນຊາ້ ຍຂນື້ ສ່ິ ວນແຂນຂວາແມ່ິ ນຢຽດຊິ່ ຕື ດິ ກບັ ລໍາຕວົ , ນວີ ມແື ປະ ຕດິ ກນັ , ສະເພາະຜູທ້ ຢີ ນື ຕິ່ ໍຫງັ ແມິ່ ນໃຫເ້ ອາົ ມເື ບອື້ ງຊາ້ ຍແຕະບ່ິ າເບອື້ ງຊາ້ ຍຄນົ ທ່ິ ຢີ ິ່ ູທາງໜາ້ . ຄອູ ອກຄໍາສ່ິ ງັ ! ລຽບ! ນກັ ຮຽນທຸກຄນົ ເອາົ ແຂນລງົ ຢ່ິ ູໃນທ່ິ າງຢນື ກງົ , ຖາ້ ຕອ້ ງການຈດັ ຫາຍແຖວແມິ່ ນໃຫນ້ ກັ ຮຽນ ຜູທ້ ິ່ ຢີ ນື ເປນັ ຫວົ ແຖວທາງເບອື້ ງຊາ້ ຍເປນັ ຫກັ ຍກົ ແຂນຊາ້ ຍຂນື້ ເທງີ ຫວົ ໃຫແ້ ຂນຊ່ິ ກື ບັ ຫູ, ນວີ ມແື ປະຕດິ ກນັ ແຂນຢຽດ ຊິ່ ື ມເື ບອື້ ງຂວາຄໍາ້ ແອວ ເຊ່ິ ນັ : ຈດັ ເປນັ 2 ຫື 3 ແຖວຕງັ້ ຜູເ້ ປນັ ຫວົ ແຖວທີ 2 ແມິ່ ນໃຫຢ້ ນື ຖດັ ແຂນສອກທາງ ເບອື້ ງຂວາແຖວທ່ິ ີ 1 ເຫອື ກສາຍຕາແນມເບິ່ ງີ ຜູທ້ ເີ ປນັ ຫວົ ແຖວທິ່ ີ 1 ເພິ່ ອື ຮກັ ສາໄລຍະຫ່ິ າງຂອງແຖວໃຫຊ້ ກື ບັ ຜູທ້ ິ່ ຢີ ່ິ ູ 2

ເບອື້ ງຊາ້ ຍ ສະເພາະຜູທ້ ່ິ ຢີ ່ິ ູທາງຫງັ ແມ່ິ ນໃຫປ້ ະຕບິ ດັ ຄກື ບັ ແຖວທິ່ ີ 1 ແຕ່ິ ບິ່ ໍໃຫຍ້ ກົ ແຂນແຕະບ່ິ າເມ່ິ ອື ຄູເຫນັ ວິ່ ານກັ ຮຽນ ຈດັ ແຖວສາໍ ເລດັ ແລວ້ ຄູຕອ້ ງກາ້ ວຖອຍຫງັ ໄປຫາຈດຸ ບນັ ຊາທິ່ ເີ ໝາະສມົ . ( ຮູບ ການຈດັ ແຖວຕງັ້ ) 2.1 ການຈດັ ແຖວຂວາງ ວທິ ປີ ະຕບິ ດັ : ແບ່ິ ງອອກເປນັ 2 ຄາໍ ສິ່ ງັ : ຄາໍ ສິ່ ງັ ທີ 1: ແມິ່ ນຄາໍ ສິ່ ງັ ເອນີ້ ລວມແຖວຮອ້ ງວ່ິ າ ! ທງັ ໝດົ …ລວມແຖວຂວາງ! ນກັ ຮຽນທຸກຄນົ ເມິ່ ອື ໄດຍ້ ນີ ຄາໍ ສ່ິ ງັ ຂອງ ຄເູ ອນີ້ ລວມແຖວຕອ້ ງຟາ້ ວແລ່ິ ນໄປຫາຄກູ ຽມຈດັ ແຖວຂວາງ ຄູຕອ້ ງຢນື ເດມເື ບອື້ ງຊາ້ ຍອອກທາງຂາ້ ງຊາຍເປນັ ສນັ ຍານ ໃຫຮ້ ູວ້ ່ິ າລຽນແຖວຂວາງ. ຄາໍ ສິ່ ງັ ທ່ິ ີ 2: ແມ່ິ ນຄາໍ ສ່ິ ງັ ຈດັ ແຖວ ຮອ້ ງວ່ິ າ: 1 ຫື 2 ແຖວຂວາງ…ແຖວຈດັ ! ນກັ ຮຽນທຸກຄນົ ເມ່ິ ອື ໄດຍ້ ນີ ຄໍາສ່ິ ງັ ຂອງຄເູ ອນີ້ ຈດັ ແຖວຕອ້ ງຈດັ ແຖວຂວາງຕາມຈາໍ ນວນທິ່ ກີ າໍ ນດົ ໃຫຜ້ ູທ້ ່ິ ເີ ປນັ ຫວົ ແຖວຕອ້ ງຢນື ທາງຂາ້ ງມຊື າ້ ຍຂອງຄຫູ ່ິ າງ ຈາກຄູປະມານ ຊ່ິ ວົ ແຂນນກັ ຮຽນຜູຕ້ ິ່ ໆໍ ໄປ(ລກູ ແຖວ)ຕອ້ ງຢນື ທດັ ຂາ້ ງຊາ້ ຍຂອງຜູທ້ ິ່ ເີ ປນັ ຫວົ ແຖວຕາມລາໍ ດບັ ຄວາມສູງ ຂອງຮ່ິ າງກາຍໄລຍະຫິ່ າງແຕ່ິ ລະຄນົ ຫ່ິ າງກນັ ສອກໜ່ິ ງື ໂດຍຍກົ ແຂນຊາ້ ຍຂນື້ ຄາໍ້ ແອວພອ້ ມກນັ ນັ້ ລກູ ແຖວແຕິ່ ລະຄນົ ຕອ້ ງ ຫຽວເບ່ິ ງີ ຜູເ້ ປນັ ຫວົ ແຖວເພິ່ ອື ຈດັ ແຖວໃຫຊ້ ິ່ .ື ຫງັ ຈາກນນັ້ ຄູກິ່ ກໍ າ້ ວຂນື້ ໄປທາງໜາ້ ຫາຈດຸ ເໝາະສມົ ກບັ ການຄວບຄຸມແຖວຫິ່ າງຈາກນກັ ຮຽນ ປະມານ 3-5 ແມດັ , ຄູຕອ້ ງຢິ່ ູລະຫວ່ິ າງເຄ່ິ ງີ ແຖວ. 2.2 ການສອນລະບຽບພາຍໃນແຖວ 1. ການຢນື ກງົ ປະຕບິ ດັ ພາຍຫງັ ທິ່ ຍີ ນີ ຄາໍ ສິ່ ງັ ຮອ້ ງວິ່ າ: (ກງົ ) ບ່ິ ມໍ ຄີ າໍ ສ່ິ ງັ ເຕອື ນ : ເມ່ິ ອື ໄດຍ້ ນີ ຄໍາສ່ິ ງັ ສນີ້ ສຸດລງົ ນກັ ຮຽນທຸກ 3

ຄນົ ພາຍໃນແຖວຕອ້ ງຫຍບັ ສນົ ຕນີ ເຂາົ້ ຫາກນັ ເກອື້ ບຈຸ ປາຍຕນີ ທງັ ສອງເບອື້ ງແຍກອອກເປນັ ຮູບໂຕ V ຂາ ແລະ ລາໍ ຕວົ ຕງັ້ ຊິ່ ື ມທື ງັ ສອງເບອື້ ງຕດິ ກບັ ລາໍ ຕວົ ນວີ ມທື ງັ ຫາ້ ນວີ ຕກິ ນັ ສາຍຕາແນມໄປເບິ່ ງີ ປະມານ 100 ແມດັ . 2. ລະບຽບພກັ ປະຕບິ ດັ ພາຍຫງັ ໄດຍ້ ນີ ຄໍາສິ່ ງັ ຮອ້ ງວິ່ າ: ລະບຽບ…ພກັ ເຊິ່ ງີ ສາມາດແບິ່ ງອອກເປນັ ສອງຄໍາສິ່ ງັ ຄ:ື ຄໍາສ່ິ ງັ ທິ່ ີ 1 ຮອ້ ງ ວ່ິ າ: ລະບຽບ…ແມິ່ ນຄໍາສິ່ ງັ ເຕອື ນ. ຄໍາສ່ິ ງັ ທ່ິ ີ 2 ຮອ້ ງວ່ິ າ : ພກັ …ເມ່ິ ອື ໄດຍ້ ນີ ຄໍາສ່ິ ງັ ສນີ້ ສຸດລງົ ນກັ ຮຽນທຸກຄນົ ພາຍໃນ ແຖວຕອ້ ງຍາ້ ຍຂາຊາ້ ຍອອກກວາ້ ງຫວມບິ່ າໄຫິ່ , ຖິ່ ວງນາໍ້ ໜກັ ລາໍ ຕວົ ລງົ ຢິ່ ູຂາທງັ ສອງເບອື້ ງ, ລາໍ ຕວົ ຕງັ້ ຊ່ິ ,ື ສາຍຕາແນມ ໄປເຊິ່ ງີ ໜາ້ ມທື ງັ ສອງເບອື້ ງຂດັ ຫງັ ຢ່ິ ູລະດບັ ແອວໂດຍເອາົ ມເື ບອື້ ງຊາ້ ຍຈບັ ຂໍແຂິ່ ນເບອື້ ງຂວາ. 3. ສະບາຍພກັ ປະຕບິ ດັ ພາຍຫງັ ໄດຍ້ ນີ ຄໍາສ່ິ ງັ : ຮອ້ ງວ່ິ າ: ສະບາຍພກັ ເຊ່ິ ງີ ແບິ່ ງອອກເປນັ ສອງຄາໍ ສິ່ ງັ ຄ:ື ຄາໍ ສ່ິ ງັ ທ່ິ ີ 1 ຮອ້ ງວ່ິ າ: ສະບາຍ…ແມິ່ ນຄາໍ ສິ່ ງັ ເຕອື ນນກັ ຮຽນທຸກຄນົ ພາຍໃນແຖວຕອ້ ງມສີ ະຕກິ ຽມພອ້ ມໃນທ່ິ າຢນື ກງົ ເມິ່ ອື ໄດຍ້ ນີ ຄາໍ ສ່ິ ງັ ຮອ້ ງວ່ິ າ: …ພກັ ສນິ ສຸດລງົ ນກັ ຮຽນທຸກຄນົ ພາຍໃນແຖວໂຢະເຂິ່ າົ ເບອື້ ງຊາ້ ຍລງົ ນາໍ້ ໜກັ ຂອງຮ່ິ າງກາຍຖ່ິ ວງລງົ ຂາເບອື້ ງຂວາ, ລໍາ ຕວົ ຕງັ້ ຊ່ິ ຖື າ້ ວິ່ າເມ່ິ ອຶື ຍກ່ິ ສໍ າມາດປ່ິ ຽນຂາໄດ.້ 4. ລະບຽບຊາ້ ຍຫນັ ທິ່ າກຽມ: ຢນື ກງົ ຄາໍ ສ່ິ ງັ ຮອ້ ງວ່ິ າ: ຊາ້ ຍ…(ຄໍາສິ່ ງັ ເຕອື ນ) ຄໍາສິ່ ງັ ຮອ້ ງວິ່ າ: ຫນັ …(ຄໍາສິ່ ງັ ປະຕບິ ດັ ) ເມ່ິ ອື ໄດຍ້ ນີ ຄໍາສິ່ ງັ : ຊາ້ ຍ…ທຸກຄນົ ພາຍໃນແຖວຕອ້ ງມສີ ະຕກິ ຽມພອ້ ມຢ່ິ ູໃນທິ່ າຢນື ກງົ , ເມ່ິ ອື ໄດຍ້ ນີ ສິ່ ງັ : ຫນັ …ຢຸດຕລິ ງົ ແຕິ່ ລະຄນົ ພາຍໃນແຖວໃຫເ້ ອາົ ສນົ້ ນ່ິ ອງເບອື້ ງຊາຍ ແລະ ປາຍຕນີ ເບອື້ ງຂວາ ເປນັ ຫກັ ສມົ ທບົ ກບັ ກາໍ ລງັ ແຮງຂອງລາໍ ຕວົ ໝຸນໄປເບອື້ ງຊາ້ ຍ ມມູ 90 ອງົ ສາ ແລວ້ ຍາຍຕນີ ເບອື້ ງຂວາເຂາົ້ ຫາ ເບອື້ ງຊາ້ ຍ ເປນັ ທ່ິ າຢນື ກງົ ຕນີ ເປນັ ຮູບ ໂຕ (V) (ຮູບ ຊາ້ ຍຫນັ ) 5. ລະບຽບຂວາຫນັ ທິ່ າກຽມ: ຢນື ກງົ ຄາໍ ສ່ິ ງັ ຮອ້ ງວິ່ າ: ຂວາ…(ຄໍາສ່ິ ງັ ເຕອື ນ) ຄາໍ ສ່ິ ງັ ຮອ້ ງວ່ິ າ: ຫນັ …(ຄໍາສ່ິ ງັ ປະຕບິ ດັ ) ເມິ່ ອື ໄດຍ້ ນີ ຄາໍ ສ່ິ ງັ : ຂວາ…ທຸກຄນົ ພາຍໃນແຖວຕອ້ ງມສີ ະຕກິ ຽມພອ້ ມຢິ່ ູໃນທິ່ າຢນື ກງົ ,ເມ່ິ ອື ໄດຍ້ ນີ ຄາໍ ສິ່ ງັ : ຫນັ … ຢຸດຕລິ ງົ ທຸກຄນົ ພາຍໃນແຖວໃຫເ້ ອາົ ສນົ້ ນ່ິ ອງເບອື້ ງຂວາເປນັ ຫກັ ແລວ້ ເອາົ ປາຍຕນີ ເບອື້ ງຊາ້ ຍຂນື້ ບດິ ຈາກພນື້ ດນີ ແລວ້ 4

ໝຸນໄປເບອື້ ງຂວາ ມມູ 90 ອງົ ສາການຫນັ ແມິ່ ນສມົ ທບົ ກາໍ ລງັ ແຮງຂອງລາໍ ຕວົ , ແລວ້ ຍາ້ ຍຂາເບອື້ ງຊາ້ ຍເຂາົ້ ຫາຂາ ເບອື້ ງຂວາເປນັ ທິ່ າຢນື ກງົ . ( ຮູບ ຂວາຫນັ ) 6. ການກບັ ຫງັ ຫນັ . ທິ່ າກຽມ: ຢນື ກງົ ຄາໍ ສງັ : ກບັ ຫງັ …..(ຄໍາສ່ິ ງັ ເຕອື ນ) ຄາໍ ສ່ິ ງັ : ຫນັ ….(ຄາໍ ສງັ ປະຕບິ ດັ ) ການປະຕບິ ດັ ກບັ ຫງັ ຫນັ ແມິ່ ນເຮດັ ຄກື ບັ ຂວາຫນັ ແຕິ່ ໝຸນ 180 ອງົ ສາ ການຫນັ ແມິ່ ນປາຍຕນີ ເບອື້ ງຊາ້ ຍ ແລະ ສນົ ນິ່ ອງເບອື້ ງຂວາ, ແລວ້ ຍາ້ ຍຕນີ ເບອື້ ງຊ້ າຍເຂາົ້ ຫາຕນີ ເບອື້ ງຂວາເປນັ ທ່ິ າຢນື ກງົ ,ການກບັ ຫງັ ຫນັ ທຸກຄງັ້ ຕອ້ ງໝຸນ ໄປທາງເບອື້ ງຂວາ . ( ຮູບ ກບັ ຫງັ ຫນັ ) 2.3 ການສອນຫດັ ກາຍ. 1. ທິ່ າຫາຍໃຈ. ທ່ິ າກຽມ: ຢນື ກງົ - ຈງັ ຫວະທີ 1: ຈ່ິ າງຂາຊາ້ ຍອອກທາງຂາ້ ງ,ເອາົ ແຂນຂນື້ ຊ່ິ ຫື າຍໃຈເຂາົ້ - ຈງັ ຫວະທີ 2: ກມົ້ ຕວົ ລງົ ເອແົ ຂນໄຂິ່ ວກນັ ຢ່ິ ູໜາ້ ເອກິ ຫາຍໃຈອອກ - ຈງັ ຫວະທີ 3 ເຮດັ ຄຈື ງັ ຫວະທິ່ ີ 1 - ຈງັ ຫວະທີ 4 ກບັ ຄນື ສິ່ ູທິ່ າກຽມ 5

( ຮູບ ຫດັ ກາຍທ່ິ າຫາຍໃຈ ) 2. ທິ່ າແຂນ. ທິ່ າກຽມ: ຢນື ກງົ - ຈງັ ຫວະທີ 1: ຈິ່ າງຂາອອກທາງຂາ້ ງພອມ້ ທງັ ວາແຂນອອກຝາມຫື ງາຍຂນື້ - ຈງັ ຫວະທີ 2 : ພບັ ແຂນທງັ ສອງເຂາົ້ ເອາົ ມແື ປະງ່ິອນດນົ້ - ຈງັ ຫວະທີ 3: ເຮດັ ຄກື ບັ ຈງັ ຫວະທີ 1 - ຈງັ ຫວະທີ 4 : ກບັ ຄນື ສິ່ ູທິ່ າກຽມ (ຮູບ ຫດັ ກາຍທິ່ າແຂນ ) 3. ທ່ິ າເອກິ . ທ່ິ າກຽມ: ຢນື ກງົ - ຈງັ ຫວະທີ 1: ເອາົ ຂາຊາ້ ຍໄປທາງໜາ້ ແລະ ເອາົ ສອງແຂນເດໄປທາງໜາ້ ໃຫຂ້ ະໜານກບັ ບ່ິ າໄຫ່ິ - ຈງັ ຫວະທີ 2: ວາແຂນອອກແອນເອກິ ໜອ້ ຍໜ່ິ ງື - ຈງັ ຫວະທີ 3: ເຮດັ ຄຈື ງັ ຫວາທີ 1 - ຈງັ ຫວະທີ 4: ກບັ ຄນື ສູທ່ິ າກຽມ (ຮູບ ຫດັ ກາຍທິ່ າເອກີ ) 6

4. ທິ່ າຂາ້ . ທິ່ າກຽມ: ຢນື ກງົ - ຈງັ ຫວະທີ 1: ວາແຂນອອກຝາມຂື ວາໍ້ ພອ້ ມກບັ ແຢ່ິ ງຕນີ ຂນື້ - ຈງັ ຫວະທີ 2: ເອາົ ແຂນຂນື້ ຊິ່ ພື ອ້ ມທງັ ຫງຽງລໍາຕວົ ໄປທາງຊາ້ ຍ - ຈງັ ຫວະທີ 3: ເຮດັ ຄຈື ງັ ຫວະທີ 1 - ຈງັ ຫວະທີ 4 ກບັ ຄນື ສ່ິ ູທິ່ າກຽມ ( ຮູບ ຫດັ ກາຍທ່ິ າຂາ ) 5. ທ່ິ າບດິ ຄງີ . ທິ່ າກຽມ: ຢນື ກງົ - ຈງັ ຫວະທີ 1 : ຢນື ຈ່ິ າງຂາວາແຂນອອກ, ຝາມຂື ວໍາ້ - ຈງັ ຫວະທີ 2 : ກມົ້ ລໍາຕວົ ລງົ ເອາົ ມຂື ວາຈຂຸ າເບອື້ ງຊາ້ ຍ - ຈງັ ຫວະທີ 3 : ເຮດັ ຄຈື ງັ ຫວະທີ 1 - ຈງັ ຫວະທີ 4 : ກບັ ສິ່ ູທິ່ າກຽມ (ຮູບ ຫດັ ກາຍທິ່ າບດິ ຄງີ ) 6. ທ່ິ າທອ້ ງ. - ທິ່ າກຽມ: ຢນື ກງົ - ຈງັ ຫວະທີ 1 : ເອາົ ຕນີ ເບອື້ ງຊາ້ ຍອກທາງຂາ້ ງກວາ້ ງເທາົ້ ກບັ ບ່ິ າ, ວາແຂນອອກຝາມຂື ວໍາ້ - ຈງັ ຫວະທີ 2 : ກມົ້ ຕວົ ໄປທາງໜາ້ , ເອາົ ມລື ງົ ກອ້ ງຂາເບອື້ ງຊາ້ ຍ(ຕບົ ມ)ື - ຈງັ ຫວະທີ 3 : ເຮດັ ຄຈື ງັ ຫວະທີ 1 - ຈງັ ຫວະທີ 4 : ກບັ ຄນື ສ່ິ ູທິ່ າກຽມ 7

( ຮູບຫດັ ກາຍທ່ິ າທອ້ ງ) 7. ທ່ິ າປະສມົ . ທິ່ າກຽມ: ຢນື ກງົ - ຈງັ ຫວະທີ 1 : ຢນື ຈ່ິ າງຂາວາແຂນອອກ - ຈງັ ຫວະທີ 2 : ໂຢະເຂາົ້ ລງົ ເອາົ ແຂນຂນື້ ຊ່ິ (ື ຝາມປື ິ່ ນີ ເຂາົ້ ຫາກນັ ) - ຈງັ ຫວະທີ 3 : ເຮດັ ຄຈື ງັ ຫວະທີ 1 - ຈງັ ຫວະທີ 4 : ກບັ ຄນື ສ່ິ ູທ່ິ າກຽມ (ຮູບ ຫດັ ກາຍທ່ິ າປະສມົ ) 8. ທິ່ າເຕນັ້ . ທ່ິ າກຽມ:ຢນື ກງົ - ຈງັ ຫວະທີ 1 : ເຕນັ້ ຈ່ິ າງຂາພອ້ ມທງັ ເດແຂນໄປທາງໜາ້ - ຈງັ ຫວະທີ 2 : ເຕນັ້ ເອາົ ຂາເຂາົ້ ພອ້ ມທງັ ເອາົ ແຂນລງົ - ຈງັ ຫວະທີ 3 : ເຕນັ້ ຈ່ິ າງຂາຕບົ ມເື ທິ່ ງີ ຫວົ - ຈງັ ຫວະທີ 4: ເຕນັ້ ເອາົ ຂາເຂາົ້ ຢນື ກງົ (ຮູບ ຫດັ ກາຍທິ່ າເຕນັ້ ) 8

ບດົ ທີ 3 ກາຍະກາໍ ເສລີ 1. ທິ່ າປນີ້ ຂວໍາ້ ທໍາມະດາ. ທ່ິ າກຽມ: ນິ່ ງັ ຢ່ິ ອງຢໍເ້ ທງິ ສນົ້ ເສ່ິ ອື , ຍກົ ແຂນສອງເບອື້ ງຂນື້ ເທງີ ຫວົ , ຝາມຫື ນັ ໄປທາງ ວທິ ປີ ະຕບິ ດັ : ໃຊແ້ ຮງຢນັ ຂອງຕນີ , ກມົ້ ຫວົ ລງົ ໃຫຄ້ າ້ ງແນບເອກິ ເດແຂນອອກເອາົ ມຈື ພຸ ນື້ ຫິ່ າງຈາກລໍາຕວົ ປະມານ 1 ກາ້ ວ ແລວ້ ມວ້ ນຕວົ ໄປທາງໜາ້ ໂດຍໃຫງ້ ິ່ອນດນົ້ ສໍາພດັ ກບັ ເສິ່ ອື ກິ່ ອນສບື ຕ່ິ ດໍ ວ້ ຫງັ ແລະ ກະໂພກກາ້ ວ ສ່ິ ູທ່ິ ານ່ິ ງັ ຢິ່ ອງຢໍເ້ ດແຂນໄປທາງໜາ້ . ວທິ ຊີ ິ່ ວຍເຫອື : ຜູຊ້ ່ິ ວຍນິ່ ງັ ຢິ່ ອງຢໍຕ້ ງັ້ ເຂ່ິ າົ ກບັ ເສ່ິ ອື ເຊ່ິ ງີ ກບັ ຈດຸ ຜູປ້ ະຕບິ ດັ ເອາົ ມລື ງົ ຈພຸ ນື້ , ຂະນະທຜີ ູປ້ ະຕບິ ດັ ມວ້ ນຕວົ ໄປທາງໜາ້ ໃຫເ້ ອາົ ມຊື ິ່ ວຍຈມົ ຫງັ ຂນື້ (ບິ່ ໍໃຫຍ້ ູດນັ ຂນື້ ແຮງຫາຍ (ຮູບ ທ່ິ າປນີ້ ຂວາໍ້ ທໍາມະດາ) 2. ການປນີ້ ຂວໍາ້ ມທີ ິ່ າ. ທ່ິ າກຽມ: ຢນື ໂຢະຫວົ ເຂິ່ າົ ລງົ ເລກັ ນອ້ ຍ, ຍກົ ແຂນທງັ ສອງຂນື້ ເທງີ ຫວົ , ຝາມຫື ນັ ໄປທາງໜາ້ . ວທິ ປີ ະຕບິ ດັ : ລກັ ສະນະຂອງການມວນຕວົ ແມ່ິ ນຄກື ບັ ການປນີ້ ຂວໍາ້ ທາໍ ມະດາ, ຕ່ິ າງແຕ່ິ ວິ່ າທ່ິ າເລິ່ ມີ ຕນົ້ ໃນ ການປະຕບິ ດັ ນນັ້ ນກັ ຮຽນຕອ້ ງໂຢະຫວົ ເຂິ່ າົ ໃຫຕ້ ່ິ າໍ ລງົ ແລວ້ ເຕນັ້ ມວ້ ນຕວົ ໄປທາງໜາ້ ໂດຍຮກັ ສາແຂນ ແລະ ຂາ້ ໃຫຢ້ ຽດຊິ່ ື , ຫວົ ຢິ່ ູລະຫວິ່ າງກາງຂອງແຂນທງັ ສອງເບອື້ ງ, ກມົ ເອາົ ຄາງແນບກບັ ເອກີ ເອາົ ມລື ງົ ຈພຸ ນື້ ທາງໜາ້ ແລະ ໃນເວລາປນີ້ ໄປ ທາງໜາ້ ນນັ້ ໃຫງ້ ິ່ອນດນົ້ ເປນັ ຈດຸ ສາໍ ພດັ ກບັ ຜາ້ ເສ່ິ ອື ສບື ຕິ່ ໍດວ້ ຍຫງັ ແລະ ກະໂພກກາ້ ວໄປສ່ິ ູທິ່ າຢນື . ວທິ ຊີ ່ິ ວຍ: ປະຕບິ ດັ ຄກື ບັ ກ່ິ ລໍ ະນປີ ນີ ຂວໍາ້ ທາໍ ມະດາ. 9

3. ປນີ້ ຫງາຍກ່ິ າຍບ່ິ າ. ທ່ິ າກຽມ: ນິ່ ງັ ຢຽດຂາຊິ່ ຢື ິ່ ູເທງີ ສນົ້ ທິ່ ອນຜາ້ ເສ່ິ ອື ,ປິ່ ນີ ຫງັ ໄປຫາທດິ ທາງຂອງການເຄ່ິ ອື ນທີ ວທິ ປີ ະຕບິ ດັ : ຈາກທ່ິ າກຽມໃຫກ້ ມົ້ ລາໍ ຕວົ ລງົ ເດແຂນທງັ ສອງອອກໄປທາງໜາ້ ຢ່ິ າງແຂງແຮງເພ່ິ ອື ຖິ່ ວງເອາົ ທ່ິ າ, ຫງັ ຈາກນນັ້ ເງກີ ລໍາຕວົ ຄນື ຫງັ ແລະ ວາແຂນອອກຢ່ິ າງແຂງແຮງ, ຖມີ້ ລາໍ ຕວົ ນອນຫງາຍລງົ ກບັ ພນື້ ແຂນເບອື້ ງໜ່ິ ງື ວາອອກ ທາງຂາ້ ງຕດິ ແນບກບັ ພນື້ ແລະ ແຂນອກີ ເບອື້ ງໜ່ິ ງື ໃຫພ້ ບັ ແຂນສອກເຂາົ້ ຍກົ ຂນື້ ຄນື ຫງັ ຫງາຍຜາມລື ງົ ຄາໍ້ ພນື້ , ຕາແນມ ເບິ່ ງີ ປາຍມເື ບອື້ ງຢຽດຊ່ິ ຍື ກົ ກະໂພກ ແລະ ຂາຢຽດຊິ່ ຂື ນື້ ເທງີ , ໂດຍໃຫງ້ ິ່ອນດນົ້ ສໍາພດັ ກບັ ພນື້ ແລະ ໃຊແ້ ຮງດນັ ຂອງ ແຂນເບອື້ ງທ່ິ ຕີ ດິ ແນບຢ່ິ ູກບັ ພນື້ ແລະ ເບອື້ ງທຄີ ໍາ້ ຊິ່ ວຍ ແລວ້ ກດົ ຂາລງົ ຫາພນື້ ປນີ້ ຫງາຍຄນື ຫງັ ສ່ິ ູທ່ິ ານອນຂວໍາ້ ທອ້ ງ, ແອນ້ ເອກີ ຂນື້ , ແຂນທງັ ສອງເບອື້ ງຢຽດຊ່ິ ໄື ປທາງໜາ້ ແລະ ຂາ້ ທງັ ສອງຢຽດຊ່ິ ຄື ນື ຫງັ ຍກົ ຂນຶ້ ເລກັ ນອ້ ຍ, ມແີ ຕ່ິ ສວ່ິ ນ ທອ້ ງເທາົ້ ນນັ້ ທິ່ ຕີ ດິ ກບັ ພນື້ . ວທິ ຊີ ່ິ ວຍເຫອື : ຜູຊ້ ິ່ ວຍຢນື ຢ່ິ ູທາງຂາ້ ງຂອງຂອບເສ່ິ ອື ເຊ່ິ ງີ ກບັ ຈດຸ ທຜີ ູປ້ ະຕບິ ດັ ເອາົ ຫວົ ລງົ ສາໍ ພດັ ພນື້ , ໃນຂະນະທຜີ ູ ້ ປະຕບິ ດັ ຖມີ ຕວົ ນອນຫງາຍລງົ ກບັ ພນື້ , ຍກົ ສະໂພກ ແລະ ຂາຢຽດຊ່ິ ຂື ນື້ ໃຫຜ້ ູຊ້ ວິ່ ຍຈບັ ຂາທງັ ສອງຍກົ ຂນື້ ແລະ ຖກົ ໄປທາງດາ້ ນຫງັ ເພິ່ ອື ໃຫຜ້ ູປ້ ະຕບິ ດັ ສາມາດປນີ້ ຫງາຍໄດງ້ ່ິາຍ ແລະ ເຂາົ້ ໃຈທດິ ທາງ ແລະ ຈງັ ຫວະຂອງການເຄ່ິ ອື ນໄຫວ. 4. ການຕງັ້ ແຂນມວ້ ນຕວົ . ທ່ິ າກຽມ: ຢນື ກງົ ແຂນທງັ ສອງເບອື້ ງຢຽດຊ່ິ ເື ທງີ ຫວົ ວທິ ປີ ະຕບິ ດັ : ຈາກທິ່ າກຽມໃຫກ້ າ້ ວຂາໄປທາງໜາ້ 1 ກາ້ ວ ແລວ້ ກມົ້ ລງົ ເອາົ ມທື ງັ ສອງເບອື້ ງຄໍາ້ ພນື້ ເສິ່ ອື ທາງດາ້ ນ ໜາ້ ຫິ່ າງຈາກຕນີ ປະມານກາ້ ວເຄິ່ ງີ , ໄລຍະຂອງມທື ງັ ສອງເບອື້ ງທ່ິ ຄີ ໍາ້ ພນື້ ເທາົ້ ກບັ ຊິ່ ວບ່ິ າໄຫຂອງແຕ່ິ ລະຄນົ , ນວີ ມຈື ່ິ າງ ອອກໃຫຫ້ າຍ, ຫງັ ຈາກນນັ້ ໃຫເ້ ຕະຂາທ່ິ ຈີ ງັ້ ຢ່ິ ູພນື້ ດາ້ ນຫງັ ຂນື້ ກ່ິ ອນຕດິ ຕາມດວ້ ຍຂາທ່ິ ຈີ ງັ ພນື້ ດາ້ ນໜາ້ , ເຕະຂາຂນື້ ມາ ພຽງກນັ , ຂາທງັ ສອງໜບີ ເຂາົ້ ກນັ , ປາຍຕນີ ຢຽດຊ່ິ ,ື ຈດັ ລາໍ ຕວົ ໃຫແ້ ຂງຢຽດໄຫິ່ ໃຫລ້ າໍ ຕວົ ແລະ ແຂນຕງັ້ ສາກກບັ ພນື້ , ເງຍີ ໜາ້ ຂນື້ ເລກັ ນອ້ ຍ, ໃຊໄ້ ຫິ່ , ຂໍມື ແລະ ປາຍນວີ ມເື ພ່ິ ອື ຄວບຄຸມ້ ການຖວງຂອງນາໍ້ ໜກັ ແລະ ການຊງົ ຕວົ ຫງັ ຈາກ ນນັ້ ໃຫຖ້ ່ິ ວງນາໍ້ ໜກັ ຂອງລໍາຕວົ ໄປທາງໜາ້ ເລກັ ນອ້ ຍ, ໂຢະບິ່ າໄຫິ່ ລງົ , ພບັ ແຂນທງັ ສອງເບອື້ ງເຂາົ້ , ກມົ້ ຫວົ ມວ້ ນຕວົ ໄປ ທາງໜາ້ , ໂດຍໃຫງ້ ່ິອນດນົ້ ສາໍ ພດັ ກບັ ພນື້ ກ່ິ ອນສບື ຕິ່ ໍດວ້ ຍຫງັ ສິ່ ວນເທ່ິ ງີ , ເມິ່ ອື ຫງັ ສາໍ ພດັ ກບັ ພນື້ ໃນທນັ ໃດນນັ້ ໃຫຖ້ ກົ ແຂນທງັ ສອງມາຈບັ ໜາ້ ແຄ່ິ ງ ຫື ຢຽດຊິ່ ໄື ປທາງໜາ້ ພອ້ ມກບັ ເນ່ິ ງີ ບິ່ າໄຫ່ິໄປຫາຫວົ ເຂ່ິ າົ ທງັ ສອງແລວ້ ລຸກຢນື ຂນື້ . ວທິ ຊີ ິ່ ວຍເຫອື : ຜູຊ້ ິ່ ວຍຢນື ຢິ່ ູທາງຂາ້ ງເຊິ່ ງີ ກບັ ຈດຸ ຜູປ້ ະຕບິ ດັ ເອາົ ມຄື ໍາ້ ພນື້ ,ໃນຄະນະທຜີ ູປ້ ະຕບິ ດັ ເຕະຂາດາ້ ນຫງັ ຢຽດ ຊິ່ ຂື ນື້ ເທງີ ນນັ້ ໃຫຜ້ ູຊ້ ິ່ ວຍຈບັ ຂາທງັ ສອງຍກົ ຂນື້ ຕາມລະດບັ ເພ່ິ ອື ຊ່ິ ວຍໃຫຜ້ ູປ້ ະຕບິ ດັ ສາມາດຄວບຄຸມການຊງົ ຕວົ ແລະ ການຖິ່ ວງນາໍ້ ໜກັ ຂອງຮ່ິ າງກາຍໃນເວລາທິ່ ຜີ ູປ້ ະຕບິ ດັ ຈະມວນ້ ຕວົ ໄປທາງໜາ້ ໃຫວ້ າມອື ອກ. 10

5. ປນີ້ ສະແຄງ. ທ່ິ າກຽມ: ຢນື ກງົ , ຍກົ ແຂນທງັ ສອງເບອື້ ງຂນື້ ເທງີ ຫວົ . ວທິ ປີ ະຕບິ ດັ ການປນີ້ ສະແຄງ: ແບ່ິ ງອອກເປນັ 3 ໄລຍະຂອງການເຄ່ິ ອື ນໄຫ່ິ ວທ່ິ ຕີ ່ິ ໍເນິ່ ອື ງກນັ . ໄລຍະທີ 1: ແມ່ິ ນໄລຍະວາງມຄື າໍ້ ພນື້ , ເລ່ິ ມີ ຈາກທິ່ າກຽມໃຫກ້ າ້ ວໄປທາງໜາ້ ຍກົ ຫວົ ເຂິ່ າົ ສູງຄກື ບັ ການກາ້ ວກະໂດດ, ບດິ ລາໍ ຕວົ 90 ອງົ ສາໄປຕາມທດິ ທາງຂອງຂາ້ ດາ້ ນໜາ້ ກມົ້ ຕ່ິ າໍ ລງົ ວາງມເື ບອື້ ງໜາ້ ລງົ ຄໍາ້ ພນື ພອ້ ມກບັ ດນັ ຂາເບອື້ ງໜາ້ ວາງ ມອື ກີ ເບອື້ ງໜິ່ ງື ລງົ ຄໍາ້ ພນື້ ຂະໜານກນັ ຫໃື ຫດ້ ແີ ທແ້ ມ່ິ ນໃຫປ້ າຍນວີ ມປື ນີ ເຂາົ້ ຫາກນັ ໃນໄລຍະຫິ່ າງພຫໍ ວມບ່ິ າໄຫິ່ . ໄລຍະທີ 2 : ແມິ່ ນໄລຍະຕງັ້ ແຂນ, ເຊິ່ ງີ ຫງັ ຈາກວາງມລື ງົ ຄໍາ້ ພນື້ ແລວ້ ໃຫເ້ ຕະຂາດາ້ ນຫງັ ຢຽດຊ່ິ ຂື ນື້ ຕດິ ຕາມດວ້ ຍການເຕະຂາດາ້ ນໜາ້ ຂນື້ ມາຕດິ ແນບກບັ ຂາທິ່ ຂີ ນື້ ມາກິ່ ອນສ່ິ ູທ່ິ າຕງັ້ ແຂນ. ໄລຍະທີ 3 : ແມ່ິ ນໄລຍະທເີ ຕະຂາລງົ ຫງັ ຈາກທຕີ ງັ້ ແຂນແລວ້ ໃຫປ້ ່ິ ຽນຖິ່ າຍນາໍ້ ໜກັ ລາໍ ຕວົ ມາຫາມທື ຄີ າໍ້ ພນື້ ນາໍ ຫງັ , ເຕະ ຂາທ່ິ ຂີ ນື້ າກິ່ ອນລງົ ຕດິ ຕາມດວ້ ຍຂາອກີ ເບອື້ ງໜິ່ ງື ພອ້ ມກບັ ດນັ ຂ່ິ ມໍ ທື ິ່ ຄີ າໍ້ ພນື້ ນາໍ ຫງັ ຍກົ ລາໍ ຕວົ ພກິ ຂນື້ ສິ່ ູທ່ິ າຢນື ຈ່ິ າງຂາຍກົ ແຂນຂນື້ ເປນັ ຮູບໂຕ V. 11

ບດົ ທີ 4 ແລ່ິ ນ ແລະ ລານ 1. ຈດຸ ປະສ່ິ ງົ . - ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສາມາດອະທບິ າຍໃດທ້ າງດາ້ ນທດີ ສະດແີ ລະພາກປະຕບິ ດັ ຕວົ ຈິ່ ງິ ກ່ິ ຍວກບັ ກລິ າແລ່ິ ນ-ລານເຊິ່ ນັ ການແລ່ິ ນໄລຍະສນັ້ ,ການແລ່ິ ນປ່ິ ຽນສ່ິ ງົ ,ການເຕນັ້ ສູງເຕນັ້ ຍາວແລະຊຸກນາໍ້ ໜກັ . - ອະທບິ າຍພນື້ ຖານດາ້ ນຫກັ ການ ແລະ ວທິ ປີ ະຕບີ ດັ ຕວົ ຈງີ ພອ້ ມທງັ ປະຕບິ ດັ ຕວົ ຈງີ ໃດຢ້ ່ິ ູໃນຂນັ້ ພນື້ ຖານໃດ.້ - ອະທບິ າຍວທີ ສີ າ້ ງອຸປະກອນ ແລະ ສາ້ ງເດນີ ກລິ າ ແລ່ິ ນ-ລານໃດ້ 2. ການແລ່ິ ນໄລຍະສນັ້ 200 ມ , 400 ມ . ການແລິ່ ນໄລຍະສນັ້ ແມ່ິ ນປະເພດແລ່ິ ນທໃີ ຊພ້ ະລງັ ງານສູງສຸດ ກາ້ ມຊນີ້ ຕອ້ ງໃດເ້ ຮດັ ວຽກດວ້ ຍຄວາມເຂມັ້ ແຂງ, ເປນັ ການອອກກາໍ ລງັ ກາຍຢິ່ ູໃນຊິ່ ວງເວລາອນັ ສນັ້ ແຕ່ິ ການນາໍ ໃຊທ້ າດພະລງັ ງານຕ່ິ າງໆ ແມ່ິ ນຢ່ິ ູໃນເງ່ິອື ນໃຂຂາດອກົ ຊແີ ຊນ ເພາະວິ່ າໃນຂະນະທອີ ອດດາໍ ລງັ ກາຍຢິ່ ູນນັ້ ນກັ ກລິ າຫາຍໃຈຮບັ ເອາົ ທາດອກົ ຊແີ ຊນເຂາົ້ ສິ່ ູຮິ່ າງກາຍບິ່ ໍພຽງພໍ.ເພາະສະນນັ້ ຈ່ິ ງື ເຮດັ ໃຫນ້ ກັ ກລິ າເມິ່ ອື ຍໃວ ປດັ ໃຈສາໍ ຄນັ ໃນການຕດັ ສນີ ໄຊຊະນະຂອງການແຂງຂນັ ໄລຍະສນັ ປະກອບດວ້ ຍລະບບົ ກາ້ ມຊນີ້ , ລະບບົ ປະສາດ, ການປະສານງານລະຫວິ່ າງລະບບົ ປະສາດ ແລະ ກາ້ ມຊນີ້ ,ຄວາມຊາໍ ນານດາ້ ນເຕກັ ນກິ -ຍຸດ ທະວທິ ິ ແລະ ຄວາມຕກັ ສນີ ໃຈຂອງນກັ ກລິ າອກີ ດວ້ ຍ. ໃນການຝກື ແອບເຕກັ ນກິ ຂນັ້ ພນື້ ຖານເພ່ິ ນີ ສາມາດຈາໍ ແນກ ແລະ ແບ່ິ ງເຕກັ ນກິ ອອກເປນັ 3 ໄລຍະ ທິ່ ຕີ ໍເນິ່ ອື ງ ກນັ ຄ:ື - ການເລ່ິ ມິ ຕນົ້ ອອກແລິ່ ນ(ລວມທງັ ການເຂາົ້ ປະຈາໍ ທິ່ )ີ - ການແລ່ິ ນໃນລະຫວ່ິ າງທາງ - ການແລິ່ ນເຂາົ້ ເສນັ້ ໃຊ 2.1 ການເລ່ິ ມິ ຕນົ້ ອອກແລ່ິ ນ ໃນການອອກແລິ່ ນມຢີ ່ິ ູ 2 ແບບຄ:ື - ການອອກແລິ່ ນແບບຕ່ິ ໍາ ແລະ ການອອກແລິ່ ນແບບສູງການອອກແລິ່ ນແບບຕິ່ ໍາ ແມິ່ ນການອອກແລ່ິ ນແບບນ່ິ ງັ ອອກແລິ່ ນ ແລະ ໃຊສ້ ໍາລບັ ການແລິ່ ນໄລຍະສນັ້ ເທິ່ າົ ນນັ້ ເພາະວ່ິ າຕອ້ ງການສາ້ ງຄວາມໃວແຕິ່ ຫວົ ທ.ີ - ການອອກແລ່ິ ນແບບສູງແມ່ິ ນການອອກແລ່ິ ນແບບຢນື ແລະ ນາໍ ໃຊໃ້ ນການແລິ່ ນໄລຍະທາງປານກາງແລະ ໄລຍະທາງຍາວເພາະວິ່ າບິ່ ຕໍ ອ້ ງການຄວາມໃວແຕ່ິ ຫວົ ທເີ ພາະການແລ່ິ ນຕອ້ ງອາໃສຄວາມທນົ ນາໍ ອກີ ດວ້ ຍ. ໃນການອອກແລິ່ ນໃລຍະສນັ້ ເພ່ິ ນີ ນາໍ ໃຊກ້ ານອກແລ່ິ ນແບບຕ່ິ ໍາ. ການເລ່ິ ມີ ຕນົ້ ອອກແລິ່ ນແມ່ິ ນການເລ່ິ ມີ ແລິ່ ນ ດວ້ ຍການພຸງ້ ຕວົ ໃປທາງໜາ້ ຢ່ິ າງໃວ.ບາດກາ້ ວທໍາອດິ ບິ່ ໃໍ ຫຍ້ າວເກນີ ໄປ ເພິ່ ອື ຈະເຮດັ ໃຫລ້ ໍາຕວົ ຄ່ິ ອຍຕງັ້ ຂນື້ ສິ່ ູມຸມແລິ່ ນ ປກົ ກະຕິ ເຊ່ິ ງີ ມນັ ສາ້ ງຄວາມສະດວກໃຫແ້ ກິ່ ການແລິ່ ນກາ້ ວຕິ່ ໃໍ ປທາງໜາ້ .ການເລ່ິ ມີ ອອກແລິ່ ນມຄີ ວາມສໍາຄຍັ ຕິ່ ໍສະຖຕິ ິ ໃນການແລິ່ ນກຄໍ ກື ານແຂ່ິ ງຂນັ ຕວົ ຈງີ ສໍາລບັ ການແລ່ິ ນໄລຍະສນັ້ . ຖາ້ ຍາກອອກແລ່ິ ນໄດດ້ ກີ ່ິ ຕໍ ອ້ ງປະຕບິ ດັ ໃຫຖ້ ກື ຕາມ ເຕກັ ນກິ , ຖກື ຕາມວທີ ີ ແລະ ພດີ ເສດ ແມິ່ ນການກະຕຸນ້ ຄວາມໄວຂອງກະເສປະສາດຮບັ ຮູສ້ ນັ ຍານ.ການອອກແລ່ິ ນ ແບບຕິ່ າໍ ແມິ່ ນການອອກແລິ່ ນແບບນ່ິ ງັ ແລະ ເພິ່ ນີ ໃຊເ້ ຄິ່ ອື ງຢນັ ອອກແລ່ິ ນເຊິ່ ງີ ວທິ ຕີ ດິ ຕງັ້ ມຢິ ິ່ ູ 3 ແບບດ່ິ ງັ ຕ່ິ ໃໍ ປນ:ີ້ 12

ກ. ວທິ ຕີ ດີ ຕງັ້ ແບບສນັ້ ເຄອື ງຢນັ ຕນີ ໜາ້ ຮ່ິ າງຈາກເສນັ ເລິ່ ມີ 2 ບາດຕນີ , ເຄ່ິ ອື ງຢນັ ຕນີ ຫງັ ຮ່ິ າງຈາກເສນັ ເລິ່ ມິ ປະມານ 3 ບາດຕນີ , ລະ ຫວ່ິ າງກາງເຄິ່ ອື ງຢນັ ຕນີ ທງັ ສອງຮິ່ າງກນັ ປະມານ 15-20 ຊມ. ຫື ຫມົ ການປິ່ ນັ (ໃຫວ້ ່ິ າງປາຍຕນີ ຫງັ ຢ່ິ ູໃນລະດບັ ດຽວ ກບັ ສນົ້ ຕນີ ເບອື້ ງໜາ້ ) ຂ. ວທິ ຕີ ດິ ຕງັ້ ແບບກາງ ໃຫວ້ າງເຄິ່ ອື ງຢນັ ຕນີ ໜາ້ ຫ່ິ າງເສນັ້ ເລ່ິ ມີ ປະມານ 1-1.5 ບາດຕນີ ,ເຄ່ິ ອື ງຢນັ ຕນີ ຫງັ ຫ່ິ າງຈາກເສນັ ເລິ່ ມີ 2 ບາດຕນີ ລະຫວ່ິ າງເຄ່ິ ອືຶ ງຢນັ ຕນີ ທງັ ສອງຫິ່ າງປະມານ15-20 ຊມ. ຫຫື ມົ ກາໍ ປນັ້ ຫວື ິ່ າຈະວາງຫວົ ເຂິ່ າົ ຫງູັ ຢ່ິ ູລະດບັ ດຽວກບັ ປາຍ ຕນີ ໜາ້ . ສາໍ ລບັ ການຕດິ ຕງັ ເຄິ່ ອື ງຢນັ ຕນີ ການອອກແລ່ິ ນ ແບບກາງນໃີ້ ຫປ້ ບັ ມມູ ຂອງເຄິ່ ອື ງຢນັ ຕນີ ໜາ້ ເປນັ ມມູ 45-50 ອງົ ສາ ແລະ ປບັ ມມູ ເຄ່ິ ອື ງຢນັ ຕນີ ຫງັ ໃຫເປນັ ມມູ 75-80 ອງົ ສາ. ຈາກນນັ້ ສຸດແລວ້ ແຕິ່ ຄວາມເໝາະສມົ . 13

ຄ. ວທິ ຕິ ດິ ຕງັ້ ແບບຍາວ ໃນການຕດິ ຕງັ ເຄິ່ ອື ງຢນັ ຕນີ ແບບຍາວນໃີ້ ຫວ້ າງເຄ່ິ ອື ງຢນັ ຕນີ ໜາ້ ຫິ່ າງຈາກເສນັ ເລ່ິ ມີ ປະມານ 1 ບາດຕນີ , ໃຫວ້ າງ ເຄ່ິ ອື ງຢນັ ຕນີ ຫງັ ຫ່ິ າງຈາກເສນັ້ ເລິ່ ມີ 2 ບາດຕນີ ເຄິ່ ງີ ຫື 3 ບາດຕນີ ກິ່ ໃໍ ດເ້ ຄິ່ ອື ງຢນັ ຕນີ ທງັ ສອງຫ່ິ າງກນັ ປະມານ 15-20 ຊມ ຫື ອາດວາງໃຫຫ້ ວົ ເຂ່ິ າົ ຫງັ ຢ່ິ ູລະດບັ ດຽວກບັ ສນົ້ ຕນີ ໜາ້ . . ໝາຍເຫດ ການນາໍ ໃຊແ້ ຕ່ິ ລະວທີ ີ ຂນື້ ຢິ່ ູກບັ ຄວາມສະໝດັ ຂອງນກັ ກລິ າ ແລະ ຂນື້ ຢ່ິ ູກບັ ຄວາມເໝາະສມົ ຂອງນກັ ກລິ າ. 2.2 ການປະຕຄິ າໍ ສ່ິ ງັ ອອກແລ່ິ ນ ການປະຕຄິ າໍ ສ່ິ ງັ ອອກແລ່ິ ນມຢີ ່ິ ູ 3 ຄໍາສ່ິ ງັ ຄ:ື - ຄາໍ ສິ່ ງັ : ເຂາົ້ ປະຈາໍ ທິ່ ີ - ຄາໍ ສິ່ ງັ : ລະວງັ - ຄາໍ ສິ່ ງັ : ໄປ ຫື ສຽງປນື ໃນການແຂິ່ ງຂນັ ຕວົ ຈ່ິ ງີ ການປະຕບີ ດັ ຄາໍ ສິ່ ງັ ອອກແລ່ິ ນ ແມ່ິ ນປະຕບິ ດັ ຕາມ 3 ຄໍາສິ່ ງັ ທ່ິ ກີ ່ິ າວມາຂາ້ ງເທິ່ ງີ ນນັ້ ຄກື ນັ . ກ. ປະຕບິ ດັ ຄາໍ ສ່ິ ງັ ເຂາົ້ ປະຈາໍ ທິ່ .ີ ກິ່ ອນເຂາົ້ ປະຈາໍ ທ່ິ ນີ ກັ ກລິ າຕອ້ ງຢນື ຢິ່ ູຫງັ ເສນັ້ ເລ່ິ ມີ ປະມານ 3-5 m. ເມິ່ ອື ໄດຍ້ ນີ ຄໍາສ່ິ ງັ “ເຂາົ້ ປະຈາໍ ທິ່ ີ ” ນກັ ກລິ າກາ້ ວໃປຫາເສນັ້ ເລ່ິ ມີ ກຽມທິ່ າອອກແລ່ິ ນ. ວທິ ປິ ະຕບິ ດັ : ໃຫເ້ ອາົ ມທື້ ງັ ສອງຈງັ ພນື້ ແລວ້ ຍາ້ ຍຕນີ ທງັ ສອງເຂາັ້ ຫາເຄ່ິ ອື ງຢນັ ໂດຍເອາົ ຕນີ ທ່ິ ບີ ິ່ ໍຖະໝດັ ໃວທ້ າງໜາ້ ຫວົ ເຂ່ິ າົ ສູງ, ຂາເບອື້ ງຖະໜດັ ໄວດ້ າ້ ນຫູງັ ຫວົ ເຂິ່ າົ ຈພຸ ນື້ . ໃຫຈ້ ິ່ າງນວິ້ ໂປ້ ແລະ ນວິ້ ຊອີ້ ອກເປນັ ຄື ຮູບຕວົ ເວ (v) ແລວ້ ຈງັ້ ພນື້ ຫງ້ ເສນັ້ ເລ່ິ ມີ . ສ່ິ ວນນວິ້ ມທື້ ງັ 4 ນວິ້ ໃຫ້ ຢອງຕດິ ແປະກນັ , ນນິ້ ໂປທ້ ງັ ສອງໃຫປ້ ິ່ ນີ ເຂາົ້ ຫາກນັ ນວີ້ ໂປ້ ແລະ ນວີ້ ຊໃີ້ ຫວ້ າງຂະໜາດກບັ ເສນັ ລິ່ ມີ , ແຂນທງັ ສອງ ໃຫຢ້ ຽດຊິ່ ກື ວາ້ ງພໍຫມູົ ບິ່ າໄຫິ່ , ພາກສິ່ ວນເທ່ິ ງີ ຂອງຮ່ິ າງກາຍໃຫເ້ ນງີ້ ໃປທາງໜາ້ ແລະ ສາຍຕາ.ຕອ້ ງແນມໃປທາງໜາ້ 3- 5 ແມດັ ແລວ້ ລ່ິ ໍຖາ້ ຮບັ ຄາໍ ສ່ິ ງັ ຕ່ິ ໃໍ ປ. 14

ຂ.ປະຕບີ ດັ ຄາໍ ສິ່ ງັ ເມ່ິ ອື ໃດຍ້ ນີ ສ່ິ ງັ ລະວງັ ໃຫຍ້ ກົ ກະໂພກຂນື້ ສູງພຽງລະດບັ ບິ່ າໄຫິ່ ຫື ສູງກວິ່ າໜອ້ ຍໜິ່ ງື , ພນື້ ສອງເບອື້ ງຍງັ ຕດິ ແນບ ກບັ ແປາ້ ຢນັ ອອກແລ່ິ ນລະຫວ່ິ າງຂາໂຕ ້ ແລະ ລາໍ ແຂ່ິ ງຂາໜາ້ ຈະເປນັ ມູມປະມານ 92-105 ອງົ ສາ ສ່ິ ວນຂາຫງັ ຈະເປນັ ມມູ ປະມານ 115-138 ອງົ ສາ, ຫວົ ເຂ່ິ າົ ຂາຫງັ ຈະສູງກິ່ ວາສນົ້ ຕນີ ຫງັ ໜອ້ ຍໜ່ິ ງື .ນາໍ້ ນກັ ຂອງລໍາຕວົ ຖິ່ ວງລງົ ລງົ ຢິ່ ູທງັ ສອງ ແຂນ, ລກັ ສະນະລາໍ ຕວົ ຈະເນງີ້ ໃປທາງໜາ້ (ຫວົ ກາຍເສນັ ເລ່ິ ມີ ໃປທາງໜາ້ ) ແລວ້ ຕງັ້ ສະມາທບິ ່ິ ເໍ ໜງັ ຕງີ ລ່ິ ຖໍ າ້ ຄໍາສິ່ ງັ ຕໃໍ ປ. ຄ. ປະຕບິ ດັ ຄາໍ ສິ່ ງັ ໄປ ຫື ສຽງປນື ເມ່ິ ອື ໄດຍ້ ນີ ຄໍາສິ່ ງັ “ໄປ ຫື ສຽງປນື ” ໃຫດ້ ນັ ມທື້ ງັ ສອງເບອື້ ງຂນື້ ຈາກພນື້ ໃຫວ້ ດິ ດນີ ແລວ້ ແກ່ິ ວງສະຫບັ ໜາ້ -ຫງັ ໂດຍຄວາມແຮງສູງ ພອ້ ມກນັ ນນັ້ ກໃໍ ຫຢ້ ນັ ຂາຫງັ ດວ້ ຍຄວາມແຮງສູງ ແລະພູງ້ ຕວົ ໃປທາງໜາ້ ຍິ່ າງໄວ ໂດຍໃຫຈ້ ງັ້ ຕນີ ບາດກາ້ ວ ທໍາອດິ ລງົ ພນື້ ທາງໜາ້ ຫິ່ າງຈາກເສນັ້ ເລ່ິ ມີ ປະມານ 30 ຊມ. ໃນໄລຍະທາງ 0ມ ເບອື້ ງຕນົ້ ຮ່ິ າງກາຍຂະໜານ ກບັ ໜາ້ ດນີ . ມມູ ແລ່ິ ນເປນັ ລກັ ສະນະແຕິ່ ຕິ່ າໍ ໃປຫາສູງເນງີ້ ເປນັ ມູມ 5 ອງົ ສາ (ໃນການແລ່ິ ນແຂ່ິ ງຂນັ ຕວົ ຈງີ ). ແຕ່ິ ໃນ ການຝກື ແອບຈະຕອ້ ງໃຫນ້ ກັ ຮຽນແອບເນງີ້ ໂຕໃປທາງໜາ້ ໃຫຫ້ າຍເທ່ິ າົ ທ່ິ ຈີ ະເຮດັ ໄດ.້ - ໃນການອອກແລ່ິ ນໄລຍະສນັ້ ແມ່ິ ນເຮາົ ນາໍ ໃຊກ້ ານອອກແລິ່ ນແບບຕ່ິ າໍ ເຊິ່ ງີ ຕອ້ ງອງີ ໃສຄວາມຖະໜດັ , ຄວາມ ເໝາະສມົ ຂອງແຕິ່ ລະຄນົ ທ່ິ ຈີ ະເລອື ກໃຊໃ້ ຫເ້ ກດີ ສະມດັ ຕະພາບໃນການອອກແລິ່ ນ. - ໃນການອອກແລິ່ ນໄລຍະສນັ້ ຈາໍ ຕອ້ ງມເີ ຄິ່ ອື ງຢນັ ອອກແລ່ິ ນ.ຖາ້ ບ່ິ ໍມ,ີ ການຝກື ແອບເຮາົ ອາດບ່ິ ໃໍ ຊກ້ ິ່ ໃໍ ດ້ ຫເື ຮາົ ຈະຂຸດ ດນີ ໃຫເ້ ປນັ ມູມທິ່ ຕີ ອ້ ງການເຮາົ ກິ່ ສໍ າມາດໃຊໄ້ ດ.້ - ການເລ່ິ ມີ ຕນົ້ ອອກແລ່ິ ນໃນໄລຍະທາງ 20 ມ ແມິ່ ນການແລ່ິ ນເນງີ້ ລໍາຕວົ ຂະໜາດກບັ ໜາ້ ດນີ , ຄິ່ ອຍໆຕງັ້ ລໍາຕວົ ຂນື້ ເທ່ິ ອື ລະໜອ້ ຍ. ການແລິ່ ນເນງີ້ ລໍາຕວົ ແມິ່ ນບງັ ຄບັ ໃຫຖ້ ກົ ຂາໃວບ້ ິ່ ໃໍ ຫຮ້ ິ່ າງກາຍລມົ້ ແລະເພ່ິ ມິ ຄວາມໃວກ່ິ ອນຈະເຂາົ້ ສິ່ໄູ ລ ບະແລິ່ ນລະຫວ່ິ າງທາງ. - ເຄິ່ ອືຶ ງຢນັ ຕນີ ມຫີ າຍສະນດິ ແຕກຕິ່ າງກນັ ຂນື້ ກບັ ການເລອື ກໃຊ້ -ການອອກແລິ່ ນຖາ້ ອອກແລ່ິ ນກິ່ ອນຄໍາສິ່ ງັ ຖວື ່ິ າຜດີ ກະຕກິ າ. 15

2.3 ການແລິ່ ນໃນລະຫວິ່ າງທາງ ຫງັ ຈາກການເລິ່ ມີ ແລ່ິ ນເບອື້ ງຕນົ້ ແມ່ິ ນການກາ້ ວເຂາົ້ ສ່ິ ູການແລ່ິ ນໃນລະຫິ່ ວາງ ເຊ່ິ ງີ ຖວື ິ່ າແມ່ິ ນໄລຍະແລິ່ ນເພິ່ ມີ ຄວາມໃວໃຫສ້ ູງຂນື້ ເທ່ິ ງີ ຄວາມໃວສູງສຸດ: ລກັ ສະນະຂອງບາດກາ້ ວໃນການຢນັ ຂາ ແມິ່ ນສາໍ ຄນັ ທິ່ ສີ ຸດສາໍ ລບັ ການແລ່ິ ນໃນລະຫວ່ິ າງທາງເພາະເປນັ ໄລຍະສາ້ ງ ຄວາມໃວເຕມັ ທິ່ ໃີ ນການຢນັ ຕນີ , ການພບັ ແລະ ຢຽບຂາໃປຕາມມມູ ທ່ິ ເີ ໝາະສມົ ປະມານ140-148 ອງົ ສາ. ເພາະສະນນັ້ ຈິ່ ງື ມຄີ ວາມໃວ ແລະ ສູນລວມກາໍ ລງັ ໄປຕະຫອດທາງຮິ່ າງກາຍແຕ່ິ ລະພາກສ່ິ ວນເຄ່ິ ອື ນໄຫວປກົ ກະຕ,ີ ບ່ິ ໍ ໃຫຄ້ ງຶ ຈິ່ ງື ຈະສາ້ ງຄວ່ິ ມໃວໄດຈ້ ນົ ຕະຫອດຮອດເສນັ້ ໄຊ. ກ. ລກັ ສະນະການເຄິ່ ອື ນໄຫວຂອງຂາ. - ການກາ້ ວຂາ ແລະ ການຢນັ ຕນີ ຂອງຂາທຕີ ກົ ພນື້ ເປນັ ບນັ ຫາທິ່ ສີ ໍາຄນັ ອນັ ໜິ່ ງື ທ່ິ ໄີ ປເງິ່ອື ນໄຂສາ້ ງໃຫມ້ ຄີ ວາມໃວໃນການ ແລິ່ ນ. ສະນນັ້ ໃນການແລ່ິ ນຢາກໃຫມ້ ຄີ ວາມໃວສູງຕອ້ ງເອາົ ໃຈໃສິ່ ບນັ ຫາຕິ່ ໄໍ ປນ:ີ້ ການກາ້ ວຂາໄປທາງໜາ້ ຢາກໃຫກ້ າ້ ວກ ້ ວາງເຮາົ ຕອ້ ງຍກົ ຫວົ ເຂ່ິ າົ ໃຫສ້ ູງ, ລໍາຂາໂຕຂ້ ະໜານກບັ ພນື້ , ຕອ້ ງກາ້ ວຂາຢນັ ລງົ ດວ້ ຍປານຕນີ ເປນັ ເສນັ້ ຊ່ິ ໄື ປທາງໜາ້ ແລະ ຮກັ ຂາບິ່ ໍໃຫຫ້ ວົ ເຂ່ິ າົ ຈ່ິ າງອອກໄປຂາ້ ງຊາ້ ຍ ຫື ຂາ້ ງຂວາ. - ລກັ ສະນະຂອງຂາທິ່ ຍີ ກົ ຂນື້ ຮອດຈດຸ ສູງສຸດ ແລວ້ ກ່ິ ຈໍ ະເລ່ິ ມີ ຢຽດອອກໄປຂາ້ ງໜາ້ ຢ່ິ າງໄວຈາກນນັ້ ກ່ິ ລໍ ງົ ສິ່ ຸພນື້ ດວ້ ຍປາຍ ຕນີ ເຊິ່ ງີ ເປນັ ຈິ່ ງັ ຫວະການເຄ່ິ ນຶື ທ່ິ ສີ ະລບັ ກບັ ການແກວ່ິ ງແຂນໄປເລອື້ ຍໆ ການຕກົ ລງົ ພນື້ ຂອງຕນີ ແຕ່ິ ລະກາ້ ວນນັ້ ບິ່ ໍໃຫ້ 16

ຕກົ ເຕມັ ຝາຕນີ ຕອ້ ງພະຍາຍາມຕກົ ເຄິ່ ງີ ຫາຍ (2/3) ຂອງຝາຕນີ ໄປຫາປາຍຕນີ ຫື ດທີ ິ່ ສີ ຸດແມ່ິ ນໃຫຕ້ ນີ ຕກົ ລງົ ພນື້ ເຄິ່ ງີ ໜ່ິ ງື (1/2) ຂອງຝາຕນີ ໄປຫາປາຍຕນີ ຈະເຮດັ ໃຫກ້ ານຢນັ ຂນື້ ຈາດພຮື້ ໃນກາ້ ວຕ່ິ ໄໍ ປໄດດ້ ຂີ ນື້ . ຂ. ວທິ ແີ ກວິ່ ງແຂນ ແລະ ການຊງົ ຕວົ ການຊງົ ຕວົ ເວລາແລ່ິ ນ ໃນະຫວ່ິ າງທາງຕອ້ ງຮກັ ສາລາໍ ຕວົ ໃຫເ້ ປນັ ມູມປກົ ກະຕ,ິ ສາຍຕາແນມໄປທາງໜາ້ ລໍາຕວົ ເນງີ້ ໄປທາງໜາ້ ເປນັ ມູມປະມານ 72-80 ອງົ ສາ (ສມົ ທຽບລະຫວິ່ າງລາໍ ຕວົ ແລະ ພນື້ ທາງແລິ່ ນ). ສໍາລບັ ແຂນໃຫ້ ແກວິ່ ງໄປທາງໜາ້ ສູງປະມານລະດບັ ຄາງ ແລະ ແກວ່ິ ງໄປທາງຫງັ ເຖງີ ລະດບັ ກະໂພກ (ໃຫສ້ ງັ ເກດເບ່ິ ງີ ຮູບທິ່ 1ີ 2) ຄ. ວທິ ກິ ານແລ່ິ ນໃນທາງໂຄງ້ ການແຂິ່ ງຂນັ ກລິ າແລິ່ ນໄລຍະສນັ້ ມຢີ ່ິ ູຫາຍໄລຍະແຕກຕິ່ າງກນັ ຂນື້ ກບັ ການກາໍ ນດົ ການແຂິ່ ງຂນັ ຄງັ້ ນນັ້ . ໃນການແລ່ິ ນ 200 ມ , 400 ມ. ການເລິ່ ມີ ຕນົ້ ອອກແລ່ິ ນຈະອອກແລ່ິ ນໃນທາງໂຄງ້ .ການຕດິ ຕງັ້ ເຄ່ິ ອື ງຢນັ ອອກແລິ່ ນແມ່ິ ນ ຕອ້ ງຕດິ ຕງັ້ ໃສິ່ ແຄມຄອບຮິ່ ອງແລິ່ ນດາ້ ນນອກ ເພອື ໃຫເ້ ສນັ້ ທາງຊິ່ ໃື ນການອອກແລິ່ ນເບອື້ ງຕນົ້ . ພນື້ ຖານຄກື ນັ ກບັ ການແລ່ິ ນທາງຊິ່ ,ື ຕ່ິ າງແຕ່ິ ວິ່ າການແລ່ິ ນທາງໂຄງ້ ລໍາຕວົ ຈະເນງີ້ ເຂາົ້ ຂອບທາງແລິ່ ນດາ້ ນໃນໜອ້ ຍ ໜິ່ ງື .ໃຫບ້ ່ິ າໄຫ່ິ ເບອື້ ງຂວາສູງກ່ິ ວາບິ່ າໄຫ່ິ ເບ່ິ ອື ງຊາ້ ຍເລກັ ໜອ້ ຍ,ການກາ້ ວຂາ ແລະ ການຕບົ ບາດຕນີ ຕອ້ ງໃຫຕ້ ນີ ຊາ້ ຍຈງັ້ ພນື້ ຕດິ ຂອບດາ້ ນໃນຂອງຮ່ິ ອງ.ແຂນເບອື້ ງຊາ້ ຍແກວິ່ ງເປນັ ມູມແຄບ ແລະ ແຂນເບອື້ ງແກວ່ິ ງເປນັ ມມູ ກວ້ າງ. ໃນການແລ່ິ ນທາງໂຄງ້ ຈດຸ ພນື້ ຖານໃນການແລ່ິ ນນນີ້ ກັ ກລິ າຕອ້ ງມຄີ ວາມແຮງ,ຄວາມທນົ ທານ ແລະ ຄວາມໃວ. ບາດກາ້ ວໃນການແລ່ິ ນຕອ້ ງໃຫສ້ ະໝ່ິ າໍ ສະເໝປີ ກົ ກະຕິ ໃນເວລາແລ່ິ ນບິ່ ໃໍ ຫມ້ ຄີ ວາມຕງື ໃຫາຍຄກື ບັ ການແລ່ິ ນ 100 ມ ຫື ແລ່ິ ນໃນທາງໂຄງ້ ຄກື ບັ ການແລິ່ ນໄລຍະ 200 ມ. ສໍາລບັ ການແລ່ິ ນໃນທາງຊິ່ ແື ມິ່ ນປະຕບິ ດັ ເຊິ່ ນັ ດຽວກບັ ແລ່ິ ນ 100 ມ. ການແລ່ິ ນໃນທາງໂຄງ້ ຕອ້ ງໃຊເ້ ວລາຝກື ແອບຫາຍຈິ່ ງື ສານານ. 2.4 ການແລ່ິ ນເຂາົ້ ສິ່ ຸເສນັ້ ໄຊ ຕາມທໍາມະດາແລວ້ ການແລິ່ ນເຂາັົ້ ເສນັ້ ມຢີ ິ່ ູ 3 ແບບດວ້ ຍກນັ ຄ:ື 1. ແບບທໍາມະດາ 2. ແບບອ່ິ ຽງໄຫ່ິ 3. ແບບແອນເອກີ ການແລິ່ ນເຂາົ້ ເສນັ້ ໃຊ ແມິ່ ນໄລຍະສຸດທາ້ ຍຂອງການແລິ່ ນ ເຊ່ິ ງີ ມໄີ ລຍະທາງປະມານ 15-20 ມ ໃນໄລຍະນີ້ ຕອ້ ງໃຊກ້ າໍ ລງັ ແຮງທິ່ ເີ ຫອື ຢິ່ ູແລ່ິ ນດວ້ ຍຄວາມໃວສູງເທິ່ າົ ທ່ິ ຈີ ະຮກັ ໃດ(້ ແລ່ິ ນສຸດກາໍ ລງັ ). ເຕກັ ນກິ ໃນການແລ່ິ ນເຂາົ້ ເສນັ້ ໃຊ ຄາ້ ຍຄກື ບັ ການແລ່ິ ນໃນລະຫິ່ ວາງທາງ. - ລກັ ສະນະຂອງການແລ່ິ ນ ໃນລະຫິ່ ວາງທາງລໍາຕວົ ຂອງນກັ ກລີ າ ຈະຕງັ້ ຫາຍກວ່ິ າການແລ່ິ ນໄລຍະເຂາົ້ ສ່ິ ູເສນັ້ ໄຊ 17

- ລກັ ສະນະໃນການແລ່ິ ນເຂາົ້ ເສນັ້ ໃຊລໍາຕວົ ຈະເນງີ້ ໃປທາງໜາ້ ຫາຍກວິ່ າການແລ່ິ ນໃນໄລຍະທາງ, ມມູ ຂອງການຢນັ ຈະ ເປນັ ມູມແຄບກິ່ ວາ, ເວລາໃກຈ້ ະເຖງີ ເສນັ້ ໃຊປະມານ 2-3 ມ ໃຫໃ້ ຊຄ້ ວາມໃວສຸດຂດິ ແອນເອກີ , ພບັ ທອ້ ງ ຫື ອຽງ່ິ ບິ່ າໄຫ່ິ ຕໍາໃສິ່ ສາຍຜ່ິ ານເສນັ້ ໃຊ, ຈດຸ ສາໍ ຄນັ ບິ່ ອນນແີ້ ມິ່ ນການຄາດເນໄລຍະຮິ່ າງໃຫແ້ ນິ່ ນອນ ແລະ ເໝາະສມົ ເພ່ິ ອື ຕາສ່ິ ເສນັ ໃຊໃຫທ້ ນັ ເວລາ. ກ. ລກັ ສະນະການເຂາົ້ ເສນັ້ ໃຊແບບອຽງ່ິ ໄຫ່ິ . ຂ. ລກັ ສະນະການເຂາົ້ ເສນັ້ ໃຊແບບແອນເອກີ ຕາໍ ໃສິ່ ເສນັ ໃຊຄດື ິ່ ງັ ຮູບ: ຄ. ການເຂາົ້ ເສນັ້ ໃຊແບບທາໍ ມະດາ ການເຂາົ້ ເສນັ້ ແບບທາໍ ມະດາ ແມ່ິ ນວທີ ິ່ ກີ ານເຂາົ້ ເສນັ້ ໃຊທິ່ ນີ ກັ ກລິ າພບັ ທອ້ ງເຂາົ້ , ກມົ ຫວົ ລງົ ເອາົ ເອກີ ຕໍາເຂາົ້ ເສນັ້ ໄຊ 18

ໝາຍເຫດ - ເວລາເຂາົ ເສນັ້ ໄຊບ່ິ ໍໃຫເ້ ຕນັ້ ຫື ກະໂດດເຂາົ້ ເພາະວິ່ າອາດມຜີ ນົ ກະທອ້ ນຕິ່ ກໍ ານຊງົ ຕວົ ແລະ ສຖຕິ ,ິ ຖາ້ ເຕນັ້ ຫື ກະໂດດຈະເຮດັ ໃຫນ້ ກັ ກລິ າເສຍຫກັ ຈະພາໃຫລ້ ມົ້ , ຄວາມໃວຈະຫຸບລງົ . -ຜິ່ ານເສນັ້ ໄຊໄປແລວ້ ບ່ິ ໍໃຫຢ້ ຸດບາດດຽວ,ຢຸດກບັ ທີ ຫື ນິ່ ງັ ,ຕອງ້ ສບື ຕິ່ ໍແລ່ິ ນຊາ້ ໆຜອ່ິ ນຄວາມໄວລງົ ເທ່ິ ອຶ ລະກາ້ ວທງັ ນກິ້ ິ່ ໍ ເພິ່ ອຶ ຫກີ ເວນັ້ ອຸບດັ ຕເິ ຫດແລະອນັ ຕະລາຍທິ່ ຈີ ະເກດີ ຂນື້ ຕ່ິ ໍນກັ ກລິ າບາງກລໍ ະນອີ າດເຮດັ ໃຫຫ້ ວົ ໃຈຢຸດເຕນັ້ . 2.5 ວທິ ່ິ ເີ ຝກິ ແອບແລ່ິ ນໄລຍະສນັ້ . ວທິ ເີ ຝກິ ແອບການອອກແລິ່ ນໄລຍະສນັ້ ຢ່ິ ູໃນການເຝກິ ແອບກຽວິ່ ກບັ ການອອກແລິ່ ນໄລຍະສນັ້ ຈດຸ ປະສງົ ແມິ່ ນເພ່ິ ນຶ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສາມາດຕດິ ຕງັ້ ເຄິ່ ອື ງຢນັ ຕນີ ອອກແລ່ິ ນ ແລະ ສາມາດອອກແລ່ິ ນແບບຕິ່ າໍ ໄດຖ້ ກື ວທິ ພີ ອມ້ ກບັ ຂະຍາຍຄວາມວອ່ິ ງໄວໃນການໂຕຕ້ ອບການກະ ທບົ , ກາ້ ວໄປສິ່ ູການອອກແລິ່ ນຖກື ຕາມສຽງສນັ ຍານໄດຢ້ ິ່ າງວອິ່ ງໄວ. ກດິ ຈະກາໍ 1. ແນະນາໍ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຂາົ້ ໃຈກຽວ່ິ ກບັ ເຕກັ ນກິ ແລະ ວທິ ກີ ານຕດິ ຕງັ້ ເຄ່ິ ອື ງຢນັ ຫການອອກແລິ່ ນ,ວທີ ເີ ຂາົ້ ປະຈາໍ ທິ່ ແີ ລະ ການອອກແລິ່ ນ (ຕນົ້ ຕ່ິ ແໍ ມ່ິ ນໃສິ່ ການອອກແລ່ິ ນ) 2. ເອາົ ຮູບພາບຕິ່ າງໆ,ຮູບເງາົ ແລະວດີ ໂີ ອມາໃຫນ້ ກັ ຮຽນໄດເ້ ບິ່ ງິ ແລະ ໄດສ້ ງັ ເກດວທິ ປີ ະຕບິ ດັ ການອອກແລິ່ ນທ່ິ ີ ຖກື ຕອງ້ . 3. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນທດົ ລອງຕດິ ຕງັ້ ເຄອິ່ ອື ງຢນັ ອອກແລ່ິ ນ(ຖາ້ ບິ່ ໍມເີ ຄ່ິ ອື ງຢນັ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແທກດວ້ ຍບາດຕນີ ) ແລະ ຮຽນ ເຂາົ້ ປະຈາໍ ທິ່ ີ ແລະ ປະຕບິ ດັ ທ່ິ າກຽມຈະອອກແລິ່ ນ(ບິ່ ໍທນັ ໃຫອ້ ອກແລ່ິ ນ). 4. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນປະຕບິ ດັ ທິ່ າການອອກແລ່ິ ນເວລາມຄີ ໍາສິ່ ງັ ”ໄປ”ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແອບຢນັ ເຄ່ິ ອື ງຢນັ ອອກແລິ່ ນພຸງ້ ໂຕໄປທາງ ໜາ້ ໃນໄລຍະທາ 4-5 ແລະ ມຄີ ໍາສ່ິ ງັ . ມ. ໂດຍບ່ິ ມໍ ຄີ າໍ ສິ່ ງັ 5. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນອອກແລ່ິ ນຕາມຄໍາສິ່ ງັ ໂດຍໃຫນ້ ກັ ຮຽນແລ່ິ ນໄລຍະທາງ15-20 ມ.ຫື 20-30 ມ.ຈາກນນັ້ ໃຫກ້ ວດຄນື ເບິ່ ງິ ກາວແລິ່ ນ. ການອອກແລິ່ ນບ່ິ ຄໍ ວນໃຫນ້ ກັ ຮຽນຕງັ້ ໂຕຂນຶ້ ກອ່ິ ນເວລາອນັ ສມົ ຄວມ. 6. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ແອບການອອກແລິ່ ນຄື ຮຽນຢນັ ຈາກປາກຂຸຍຊາຍລງົ ຂຸມຊາຍ, ຈາກເທງິ ເສອື້ ກາຍະກາໍ ແລະ ຈາກເທງິ ໂຕະຕິ່ ໍາອ່ິ ນື ໆ...ເຝກິ ກດິ ຈະກາໍ ຊິ່ ວຍໃນການຢນັ ຕນີ ເວລາອອກແລ່ິ ນໃຫພ້ ຸງ້ ໂຕໄປທາງໜາ້ ໃຫໄ້ ດດ້ ແີ ລະທນັ ກບັ ເວລາ. .ວທິ ກີ ານເຝກິ ແອບແລິ່ ນໃນລະຫວ່ິ າງທາງ ການເຝກິ ແອບແລິ່ ນໃນລະຫວ່ິ າງທາງ, ຈດຸ ປະສງົ ແມ່ິ ນເພ່ິ ອື ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແລິ່ ນໄດຖ້ ກື ວທິ ນີ ບັ ແຕ່ິ ການສງົ ຕວົ ,ການ ແກວິ່ ງແຂນ,ການກາ້ ວຂາ, ແລະ ການແລ່ິ ນໃນທາງໂຄງ້ . ພອມ້ ກນັ ນນັ້ ກຕໍ ອງ້ ໃດເ້ ອາົ ໃຈເຝກິ ແອບ ຂະຫຍາຍຄວາມໄວ ໃນການເຄິ່ ອື ນທແີ ລະຄວາມໄວໃນການເຄິ່ ອື ງເໜງັ . ກດິ ຈະກາໍ 1.ອະທບິ າຍໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຂາົ້ ໃຈ ການແລິ່ ນໃນລະຫວ່ິ າງທາງໂດຍນາໍ ເອາົ ຮູບພາບ,ຮູບເງາົ ຫື ວດີ ໂີ ອ ມາສາຍໃຫນ້ ກັ ຮຽນເບິ່ ງິ (ຖາ້ ມ)ີ ຫື ຄູອາດເອາົ ຮູບພາບທາໍ ມະດາປະກອບກບັ ການແນະນາໍ ຈດຸ ສໍາຄນັ ໃນການແລິ່ ນໃນ ລະຫວ່ິ າງທາງ. 2.ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ແອບການແກ່ິ ວງແຂນກບັ ທິ່ ີ ໂດຍກມົ້ ຕວົ ລງົ ໜອຍ້ ໜ່ິ ງຶ ໃຫແ້ ກິ່ ວງຊິ່ ທື ດິ ຂອງທາງແລິ່ ນ. 19

3.ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແລິ່ ນເພ່ິ ມີ ຄວາມໄວໃນໄລຍະທາງ 20-30 ມ. ແຕິ່ ຕອງ້ ແກິ່ ວງແຂນໃຫຖ້ ກື ຈງັ ຫວະຂອງການກາ້ ວຂາໃນ ເວລາແລິ່ ນ 4.ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແລິ່ ນເພິ່ ມີ ຄວາມໄວໃນໄລຍະທາງ 30-40 ມ. ໂດຍຄວາມໄວປະມານ 3/4 ຂອງຄວາມໄວສູງສຸດທິ່ ີ ນກັ ຮຽນສາມາດຂຽນໄດ.້ 5.ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແລິ່ ນດດີ ສນົ້ ນິ່ ອງຄນື ຫງັ ,ແລິ່ ນດວ້ ຍກາ້ ວຖິ່ ໃີ ນໄລຍະທາງ 30-40 ມ. (ໃຫໃ້ ຊປ້ າຍຕນີ ຈງັ້ ພນື້ ). 6.ໃຫນ້ ນັ ຮຽນແລິ່ ນຍກົ ເຂິ່ າົ ໃຫສ້ ູງໃນໄລຍະທາງ 30-40 ມ (ໃຫໃ້ ຊປ້ າຍຕນີ ຈງັ້ ພນື້ ແລະບິ່ ໍໃຫຄ້ ງຶ ລໍາຕວົ ) 7.ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແລິ່ ນປະສານກບັ ການເຕນັ້ ໃນໄລຍະທາງ 40-50 ມ . 8.ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແລ່ິ ນເບອື້ ງຕນົ້ ແລ່ິ ນຊາ້ ໆ ແລວ້ ເພ່ິ ມີ ຄວາມໄວສູງຂນື້ ຕາມລໍາດບັ ຈນົ ຮອດຄວາມໄວສຸດທາ້ ຍໃນໄລຍະ ທາງ 30-40 ມ. 9.ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແອບແລິ່ ນອອມ້ ວງົ ມນົ ທິ່ ກີ ວາ້ ງຫແື ອບແລ່ິ ນຢ່ິ ູໃນທາງໂຄງ້ . 10.ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ການອອກແລ່ິ ນແບບຕິ່ າໍ ຢິ່ ູທາງໂຄງ້ ແລະ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ການແລິ່ ນເພ່ິ ມີ ຄວາມໄວໃນທາງໂຄງ້ ໄລຍະທາງ 30-40 ມ. ເບອື້ ງຕນົ້ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແລ່ິ ນຊາ້ ແລວ້ ແລ່ິ ນເພິ່ ມີ ຄວາມໄວຂນື້ ເທິ່ ອື ລະກາ້ ວ. .ວທິ ເີ ຝກິ ແອບແລ່ິ ນເຂ່ິ າົ ເສນັ້ ໄຊ ໃນການເຝກິ ແອບແລິ່ ນເຂ່ິ າົ ເສນັ້ ໄຊຈດຸ ປະສງົ ແມ່ິ ນເພ່ິ ອຶ ແນໃສິ່ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແລ່ິ ນເຂ່ິ າົ ເສນັ້ ໄຊໃຫຖ້ ກື ວທິ .ີ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນ ສາມາດກະຕວງໄລຍະທາງໄດເ້ ໝາະສມົ້ ເພ່ິ ອື ກມົ້ ລງົ ,ແອນເອກິ , ພບັ ທອງ້ ຫື ອິ່ ຽງໄຫິ່ ຕາຜ່ິ ານເສນັ້ ໄຊອກີ ດາ້ ນໜ່ິ ງຶ ກຕໍ ອງ້ ໄດຂ້ ະຫຍາຍຄວາມໄວ,ຄວາມອດົ ທນົ ຂອງການແຂິ່ ງຂນັ ແລິ່ ນໄລຍະສນັ້ . ກດິ ຈະກາໍ 1.ຄູແນະນາໍ ວທິ ຕີ ໍາຜ່ິ ນເສນັ້ ໄຊ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຂາົ້ ໃຈແລວ້ ປະຕບິ ດັ ທ່ິ າໃນການຕາໍ ຜ່ິ ານເສນັ້ ໄຊບາດກາວສຸດທາ້ ຍໂດຍການ ແອນເອກິ ພບັ ທອງ້ ຫື ອິ່ ຽງໄຫິ່ ຕາໍ ຜິ່ ານເສນັ້ ໄຊ. 2.ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແລິ່ ນຊາ້ ໆ ແລວ້ ປະຕບິ ດັ ການທິ່ າການຕາໍ ຜ່ິ ນເສນັ້ ໄຊ(ໂດຍໃຊເ້ ອກິ ຫໄື ຫ່ິ ).ເວລາແລິ່ ນຕອງ້ ໃຫລ້ ໍາຕວົ ເນງີ້ ໄປ ທາງໜາ້ ໃຫຫ້ າຍ ເບອື້ ງຕນົ້ ແລິ່ ນຊາ້ ກິ່ ອນໃນເທ່ິ ອຶ ຕິ່ ໆໍ ໄປໃຫເ້ ພິ່ ມີ ຄວາມໄວຂນື້ ຈນົ ຮອດຂນັ້ ໃຊຄ້ ວາມໄວສູງສຸດໄລຍະທາງ ປະມານ 20-30 ມ. 4.ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ແອບແລ່ິ ນແຕິ່ ເສນັ້ ເລ່ິ ມີ ໂດຍພະຍາຍາມຮກັ ສາຄວາມໄວໃນການແລ່ິ ນບ່ິ ໍໃຫຜ້້ ອ່ິ ນຈນົ ກິ່ ວາຜິ່ ານເສນັ້ ໄຊ ໄປແລວ້ ຈິ່ ງຶ ຜິ່ ອນຄວາມໄວ. 5.ສາໍ ລບັ ຜູທ້ ່ິ ຈີ ບັ ເສນັ້ ໄຊໄດຕ້ ອ້ ງເອາົ ໃຈໃສິ່ ຕດິ ຕາມ ເພ່ິ ອື ເຄິ່ ອື ນຍາ້ ຍເຊອື ກກະໃຫພ້ ດໍ ກີ ບັ ລະດບັ ເອກິ ຂອງຜູທ້ ິ່ ແີ ລ່ິ ນ(ນກັ ກລິ າ). 3. ການແລ່ິ ນປິ່ ຽນສງົ ການແລິ່ ນປຽ່ນິ ສງົ ແມ່ິ ນກລິ າປະເພດໜິ່ ງຶ ທ່ິ ເີ ພ່ິ ນິ ຈດັ ເຂາົ້ ໃນການແຂງຂນັ ກລິ າ ລະດບັ ສາກນົ .ການແລິ່ ນປຽິ່ນສງົ ມປີ ະ ໂຫຍດອນັ ດີ ຕ່ິ ກໍ ານພດັ ທະນາທາງດາ້ ນຮິ່ າງກາຍ ແລະ ອະໄວຍະວະຕ່ິ າງໆເຊິ່ ນັ : ລະບບົ ກາ້ ມຊນີ້ ,ລະບບົ ຫາຍໃຈ,ລະ ບດົ ຫວົ ໃຈ-ເລອື ດ ແລະ ອິ່ ນື ໆ ນອກນນັ້ ຍງັ ສາ້ ງໃຫນ້ ກັ ຮຽນມນີ າໍ້ ໃຈສາຄີ ເຮດັ ວຽກລວມໝ່ິ ເູ ປນັ ຄະນະເພ່ິ ອຶ ຍາດເອາົ ໄຊຊະນະໃນການແຂິ່ ງຂນັ ຕນົ້ ບ່ິ ຈໍ າໍ ເປນັ ຕອງ້ ໃຊໄ້ ລຍະຍາວພໍປະມານໄດ້ ຕວົ ຢິ່ າງ 4-5 ແມດັ ກໄໍ ດໃ້ ນການແຂິ່ ງຂນັ້ ຕອງ້ ໄດກ້ າໍ ນດົ ໄລຍະທາງການແລິ່ ນເຊ່ິ ນັ 4x100 ມ.ຫື 4x400 ມ. ແລະໄລຍະ 4x800 ມ ແລະອ່ິ ນື ໆ. ເຕກັ ນກິ ໃນການແລິ່ ນປິ່ ຽສງົ ມີ 4 ອງົ ປະກອບດວ້ ຍກນັ ຄ:ື ວທິ ຈີ ບັ ໄມຂ້ ອງຜູອ້ ອກແລິ່ ນທ1ີ ,ທ2ີ ,ທ3ີ ແລະທ4ີ . ເຕກັ ນກິ ໃນການແລ່ິ ນໃນລະຫວ່ິ າງທາງ, ວທິ ສີ ງົ , ວທິ ຮີ ບັ ໄມຂ້ ອງຜູອ້ ອກແລ່ິ ນການ ປະສານງານໃນໝິ່ ຄູ ະນະ. 20

3.1 ວທິ ຈີ ບັ ໄມຂ້ ອງຜູອ້ ອກແລ່ິ ນທີ 1,2,3 ແລະ 4 ການຈບັ ໄມມ້ ຫີ າຍວທິ ແີ ຕິ່ ສວນຫາຍນຍິ ມົ ໃຊວ້ ທິ ທີ ່ິ ຕີ ນົ ເອງຖະໜດັ ແລະ ເໝາະສມົ ທິ່ ສີ ຸດສໍາລບັ ນກັ ກລິ າ ແຕິ່ ລະຄນົ ເຊິ່ ນັ ຜູທ້ ີ 1 ຈບັ ໄມດ້ ວ້ ຍນວິ້ ກາງ, ນວິ້ ນາງ ແລະ ນວິ້ ກອຍ້ , ສ່ິ ວນນວິ້ ໂປ້ ແລະນວິ້ ຊຈີ້ ງັ້ ພນື້ ເວລາອອກ ແລ່ິ ນ.ການອອກແລິ່ ນຂອງຜູທ້ ່ິ ີ 1 ຄກື ບັ ການອອກແລ່ິ ນໄລຍະສນັ້ (ອອກແລິ່ ນແບບນິ່ ງັ ) ສາໍ ລບັ ຜູທ້ ີ 2,3 ແລະ4 ວທິ ຈີ ບັ ໄມກ້ ຄໍ າຍຄກື ນັ ກບັ ຜູທ້ 1ີ ຕ່ິ າງແຕ່ິ ວິ່ າບິ່ ໍໄດຈ້ ິ່ າງນວິ້ ໂປແ້ ລະນວິ້ ຊອີ້ ອກເພ່ິ ອື ຈງັ້ ພນື້ ໝາຍວ່ິ າໃຊທ້ ງັ ນວິ້ ໂປ້ ແລະ ນວິ້ ຊກີ້ າໍ ເອາົ ໄມຮ້ ບັ -ສ່ິ ງົ ຄດື ່ິ ງັ ຮູບແຕມ້ ເພ່ິ ອື ບິ່ ໍໃຫລ້ ຸດມື້ ໃນເວລາແລ່ິ ນ, ຜູທ້ ີ 1 ພາຍຫງັ ອອກແລິ່ ນແລວ້ ກໃໍ ຊນ້ ວິ້ ໂປແ້ ລະນວິ້ ຊກີ້ າໍ ເອາົ ໄມເ້ ຊ່ິ ນັ ດຽວກບັ ຜູທ້ 2ີ ,3 ແລະ 4 ການອອກແລ່ິ ນຂອງທີ 2,3 ແລະ 4 ຕອງ້ ອອກແລິ່ ນແບບສູງ. 3.2 ວທິ ສີ ງົ ແລະຮບັ ໄມ ້ ວທິ ີ ແລະ ຮບັ ໄມຕ້ າມທໍາມະດາແລວ້ ມີ 2 ວທິ ດີ ວ້ ຍກນັ ຄ:ື ວທິ ສີ ່ິ ງົ ໄມແ້ ຕ່ິ ເທງິ ລງົ ລິ່ ຸມແລະວທິ ສີ ່ິ ງົ ແຕ່ິ ລິ່ ຸມຂນື ເທງິ ດິ່ ງັ ຕ່ິ ໍ ໄປນ:ິ້ . ວທິ ສີ ິ່ ງົ ແຕ່ິ ເທງິ ລງົ ລຸມ ວທິ ສີ ິ່ ງົ ແບບນຜິ ູຮ້ ບັ ຢຽດແຂນແລວ້ ເດມຄື ນື ຫງັ , ຫງາຍຝາມຂື ນື້ ເທງິ ,ນວິ້ ໂປມ້ ຈື ິ່ າງອອກຈາກນວິ້ ອິ່ ນື ໆ,ຜູສ້ ່ິ ງົ ເດິ່ ແຂນ ທຈີ ບັ ໄວໄມໄ້ ປທາງໜາ້ ແລວ້ ພາດໄມໃ້ ສິ່ ຝາມຂື ອງຜູຮ້ ບັ ແຕິ່ ເທງິ ລງົ ລິ່ ຸມ ໃຫເ້ ບິ່ ງິ ຮູບແຕມ້ 21

. ວທິ ສີ ິ່ ງົ ແຕ່ິ ລ່ິ ຸມຂນື້ ເທງິ ວທິ ສີ ິ່ ງົ ແບບຜູສ້ ່ິ ງົ ໄມແ້ ຕິ່ ລ່ິ ຸມຂນື້ ເທງິ ຜູຮ້ ບັ ໄມຢ້ ຽກແຂນແລວ້ ເດິ່ ມຄື ນື ຫງັ ໃຫຂ້ ວາໍ້ ຝາມລື ງົ ເບິ່ ງິ ຮູບແຕມ້ ນວິ້ ໂປມ້ ຈື ່ິ າງ ອອກຈາກນວິ້ ອິ່ ນື ໆ, ຜູສ້ ິ່ ງົ ໄມເ້ ດິ່ ແຂນທ່ິ ຜີ ູຈ້ ບັ ໄມໄ້ ປທາງໜາ້ ແລວ້ ສ່ິ ງົ ໄມແ້ ຕ່ິ ລິ່ ຸມຂນື້ ເທງິ ໃສິ່ ຝາມຂື ອງຜູຮ້ ບັ . 3.3 ການປະສານງານໃນໝິ່ ຄູ ະນະ ການຈດັ ແບິ່ ງກາໍ ລງັ ຂອງນກັ ກລິ າ ຢິ່ ູໃນແຕິ່ ລະໄລຍະຂອງການແລິ່ ນປິ່ ຽນສ່ິ ງົ (4x100ມ)ເປນັ ບນັ ຫາທສີ າໍ ຄນັ .ນກັ ກລິ າຜູທ້ ີ 1 ຕອງ້ ອອກແລ່ິ ນແບບຕ່ິ ໍາ ແລະ ແລ່ິ ນໃນທາງໂຄງ້ ,ໄລຍະທາງຂອງການແລ່ິ ນປະມານ 110ມ.ຕອງ້ ເປນັ ຜູທ້ ມີ ີ ສະຕດິ ີ , ມຄີ ວາມໄວ ແລະ ເຕກັ ນກິ ໃນການແລິ່ ນດໂີ ດຍສະເພາະແມິ່ ນການແລິ່ ນໃນທາງໂຄງ້ .ຜູທ້ ສີ ອງແລິ່ ນທາງຊ່ິ ໃື ນ ໄລຍະທາງປະມານ 120 , ຕອງ້ ເປນັ ນກັ ກລິ າທມີ ຄີ ວາມໄວ ມຄີ ວາມໄວທນົ ສູງ ແລະ ສາມາດຮບັ ສິ່ ງົ ໄມໄ້ ດດ້ .ີ ຜູທ້ ີ 3 ແລິ່ ນທາງໂຄງ້ ໄລຍະທາງປະມານ 120 ມ ຕອງ້ ເປນັ ນກັ ກລິ າມຄີ ວາມສາມາດຄຜື ູທ້ ີ 2 ແລະ ຕອງ້ ສາມາດແລິ່ ນໃນທາງ ໂຄງ້ ໄດດ້ ທີ ສີ ຸດ.ຜູທ້ ີ 4 ແລ່ິ ນທາງຊ່ິ ເື ປນັ ຜູທ້ ິ່ ແີ ລິ່ ນເຂາົ້ ເສນັ້ ໄຊໃນໄລຍະທາງປະມານ 110 ມ.ນອກຈາກມຄີ ວາມໄວ ແລວ້ ຕອງ້ ເປນັ ຜູມ້ ຄີ ວາມຕດັ ສນິ ໃຈສູງແລະສາມາດແລິ່ ນເຂາົ້ ເສນັ້ ໄຊໄດດ້ ທີ ິ່ ສີ ຸດ. ສະນນັ້ ໃນການຈດັ ຫິ່ ວາງກາໍ ລງັ ແລະ ກາໍ ນດົ ນກັ ກລິ າແລິ່ ນແຕ່ິ ລະໄລຍະທາງຈາໍ ຕອງ້ ໄດຄ້ ນົ້ ຄວ້ າເບິ່ ງິ ກາໍ ລງັ ຂອງຜູຕ້ ິ່ ສໍ ູ ້ ເຊິ່ ງິ ເປນັ ຫາທສີ ໍາຄນັ ໃຫແ້ ກ່ິ ການວາງແຜນຍຸດທະວທິ ເີ ພ່ິ ອຶ ຈດັ ວາງນກັ ກລິ າໃຫເ້ ໝາະສມົ ທິ່ ສີ ຸດ. ໃນການແລ່ິ ນປິ່ ປຍສ່ິ ງົ ຕອງ້ ຄາໍ ນງຶ ເຖງິ ບນັ ຫາການສິ່ ງົ ແລະ ຮບັ ໄມໃ້ ນເວລາແລິ່ ນ ເຊ່ິ ງິ ເປນັ ບນັ ຫາສໍາຄນັ ໃນການ ປະສານງານກບັ ໝິ່ ຄູ ະນະວ່ິ າຈະຮບັ ແລະ ສິ່ ງົ ດວ້ ຍມໃື ດ. . ວທິ ສີ ິ່ ງົ ແລະ ຮບັ ໄມປ້ ິ່ ຽນມໃື ນເວລາແລິ່ ນ ການສິ່ ງົ ແລະ ຮບັ ໄມປ້ ິ່ ຽນມໃື ນເວລາແລ່ິ ນ ເພ່ິ ນິ ນຍິ ມົ ໃຊວ້ ທິ ສີ ິ່ ງົ -ຮບັ ແຕ່ິ ລິ່ ຸມຂນື້ ເທງິ ຜູທ້ ່ິ ີ 1 ຈບັ ໄມດ້ ວ້ ຍມຊື າ້ ຍ ເພິ່ ອຶ ສິ່ ງົ ໃຫຜ້ ູທ້ ີ 2 ເຊ່ິ ງິ ລາວຈະໄດຮ້ ບັ ດວ້ ຍມຂື ວາແລວ້ ປ່ິ ຽນມາຈບັ ໄມດ້ ວ້ ຍມ.ື .ວທິ ສີ ່ິ ງົ ແລະ ຮບັ ໄມໂ້ ດຍບິ່ ປໍ ່ິ ຽນມໃື ນເວລາແລ່ິ ນ ການສິ່ ງົ ແລະ ຮບັ ໄມແ້ ບບບິ່ ປໍ ິ່ ຽນມໃື ນເວລາ ແລ່ິ ນມກັ ນຍິ ມົ ໃຊວ້ ທິ ສີ ິ່ ງົ ໄມແ້ ຕ່ິ ເທງິ ລິ່ ງົ ລິ່ ຸມໂດຍຜູ ້ ທີ 1 ໃຫແ້ ລ່ິ ນແຄມ ຂອບໃນຂອງ່ິຮອງແລິ່ ນຈບັ ໄມດ້ ວ້ ຍມຂື ວ້ າ ແລະ ສ່ິ ງົ ໄມດ້ ວ້ ຍມເື ບອື້ ງຂວາໃສ່ິ ມເື ບອື້ ງຊາ້ ຍຂອງຜູທ້ ີ 2 ເຊ່ິ ງິ ລາວຈະແລ່ິ ນ ຢ່ິ ູຂອບດາ້ ນນອກຂອງຮອິ່ ງແ່່ິນແລວ້ ສິ່ ງົ ໄມດ້ ວ້ ຍມເື ບອື້ ງຊາ້ ຍໃສ່ິ ມເື ບອື້ ງຂວາຂອງຜູທ້ ີ 3 ເຊ່ິ ງິ ລາວຈະແລ່ິ ນດວ້ ຍຂອບ ດາ້ ນໃນຂອງຮອິ່ ງແລ່ິ ນ ແລະ ສ່ິ ງົ ໄມດ້ ວ້ ຍມເື ບອື້ ງຂວາໃສິ່ ມຊື າ້ ຍຂອງຜູທ້ ີ 4 ເຊ່ິ ງິ ລາວແລ່ິ ນຢ່ິ ູຂອບດາ້ ນນອກຂອງຮ່ິ ອງ ແລິ່ ນ ແລະ ແລ່ິ ນເຂາົ້ ເສນັ້ ໄຊ.ການສ່ິ ງົ ແລະຮບັ ໄມບ້ ິ່ ປໍ ່ິ ຽນມນື ມີ້ ຈີ ດຸ ດໃີ ນການຮກັ ສາຄວາມປອດໄວໃນການແລິ່ ນ ແລະ ຮບັ ປະກນັ ບ່ິ ໍໃຫໄ້ ມຫ້ ຸດມື (ຕກົ ) ສ່ິ ວນວທິ ສີ ິ່ ງົ -ຮບັ ໄມປ້ ິ່ ຽນມຄື ວາມສຽ່ງິ ເຊິ່ ງິ ອາດຈະໃຫຫ້ ຸດມື ໃນເວລາໃນເວລາປິ່ ຽນ ຈາກມໜື ງຶ ໄປຫາອກີ ມໜື ່ິ ງຶ . .ວທິ ປີ ະສານງານໃນໝ່ິ ຄູ ະນະ ໃນການຮບັ ແລະ ສິ່ ງົ ໄມຜ້ ູຮ້ ບັ ແລະ ຜູສ້ ່ິ ງົ ຕອງ້ ໄດປ້ ະສມົ ປະສານກນັ ຢ່ິ າງຄ່ິ ອງແຄວ້ ວອ່ິ ງໄວແລະມຄີ ວາມເຂາົ້ ອກົ ເຂາົ້ ໃຈເຊິ່ ງິ ກນັ ແລະ ກນັ ໃນການຮບັ -ສ່ິ ງົ ໄມໃ້ ຫໄ້ ວທ່ິ ສີ ຸດຕອງ້ ສ່ິ ງົ ແລະ ຮບັ ໃຫສ້ ໍາເລດັ ຢິ່ ູໃນເຂດ 20 ມ ເທ່ິ າົ ນນັ້ ໂດຍບິ່ ໍ 22

ໃຫຜ້ ດິ ພາດ ແລະ ມຜີ ນົ ສະທອນ້ ຕ່ິ ໍຄວາມໄວຜູຮ້ ບັ ຕອງ້ ຢນື ລໍຖາ້ ຢິ່ ູຫງັ ຂອງເສນັ້ ເຂດ ຮບັ -ສ່ິ ງົ ໄມ,້ ຫຽວຄນື ຫງັ ເພິ່ ອື ເບິ່ ງິ ຜູ ້ ສິ່ ງົ ແລະ ສງັ ເກດເບິ່ ງິ ຄວາມໄວຂອງຜູສ້ ິ່ ງົ ໃຫເ້ ໝາະສມົ ເພິ່ ອື ກໍານດົ ຄວາມໄວໃນການອອກແລ່ິ ນຂອງຕນົ ເອງ. ເມ່ິ ອື ຜູສ້ ່ິ ງົ ແລິ່ ນມາເຖິ່ ງິ ເຂດລໍຖາ້ (ເຂດ10 ມ) ຜູຮ້ ບັ ຕອງ້ ອອກແລິ່ ນໂລດ,ຜູສ້ ິ່ ງົ ຕອງ້ ແລ່ິ ນດວ້ ຍຄວາມໄວເທິ່ າົ ທ່ິ ຈີ ະໄວ ໄດໂ້ ດຍບ່ິ ໃໍ ຫຫ້ ຸດຜິ່ ອນຄວາມໄວ, ເວລາແລ່ິ ນໃກຈ້ ະເຖ່ິ ງິ ຜູຮ້ ບັ ປະມານ 2 ມ ຕອງ້ ໃຫສ້ ນັ ຍານ “ຮບັ ” ແກິ່ ຜູຮ້ ບັ ເພ່ິ ອື ນ ໃຫລ້ າວເດ່ິ ມຄື ນື ຫງັ ໄວຖກື ກບັ ເວລາໃນການຮບັ ໄມ.້ ການສິ່ ງົ ແລະຮບັ ໄມຕ້ ອງ້ ໃຫສ້ ໍາເລດັ ຢິ່ ູໃນເຂດ 20 ມ ທິ່ ກີ າໍ ນດົ ໃຫ,້ ຖາ້ ກາຍຖວື ່ິ າຜດິ ກະຕກິ າ. 3.4 ວທິ ເີ ຝກິ ແອບການແລິ່ ນປ່ິ ຽນສິ່ ງົ ການເຝກິ ແອບແລ່ິ ນປິ່ ຽນສ່ິ ງົ ແມິ່ ນໃຫເ້ ລມີ ຕນົ້ ພາຍຫງັ ທິ່ ນີ ກັ ຮຽນໄດຮ້ ຽນຮູເ້ ຕກັ ນກິ ໃນການແລ່ິ ນໄລຍະສນັ້ ແລວ້ ເພາະວ່ິ າເຕກັ ນກິ ໃນການອອກແລິ່ ນ,ການແລ່ິ ນໃນລະຫວິ່ າງທາງ,ແລ່ິ ນທາງຊ່ິ ,ື ທາງໂຄງ້ ແລະການເຂາົ້ ເສນັ້ ໄຊ ແມ່ິ ນຄາຍຄກື ນັ ກບັ ການແລ່ິ ນປິ່ ຽນສິ່ ງົ .ຄວາມແຕ່ິ ກຕິ່ າງກນັ ຢິ່ ູບ່ິ ອນວ່ິ າມກີ ານສິ່ ງົ ຮບັ ໄມ ້ ແລະ ການ ປະສານງານໃນໝ່ິ ຄູ ະນະ ສະນນັ້ ,ໃນການເຝກິ ແອບແລ່ິ ນປິ່ ຽນສິ່ ງົ ຈິ່ ງຶ ສຸມໃສ່ິ ບນັ ຫາ ການສິ່ ງົ ແລະ ຮບັ ໄມ,້ ການອອກແລ່ິ ນໃນທາງໂຄງ້ ລວ້ ມທງັ ການແລິ່ ນທາງໂຄງ້ ແລະ ການປະສານງານໃນໝິ່ ຄູ ະນະ. . ວທິ ເີ ຝກິ ແອບການສ່ິ ງົ ແລະ ຮບັ ໄມ ້ ການເຝກິ ແອບວທິ ກີ ານປ່ິ ຽນສ່ິ ງົ ແລະ ຮບັ ໄມແ້ ນໃສ່ິ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສາມາດສງົ ແລະຮບັ ໄມໄ້ ດຖ້ ກື ວທິ ກີ າ້ ວໄປສ່ິ ູການສ່ິ ງົ ແລະ ຮບັ ໄມໄ້ ດຢ້ ິ່ າງຄອ່ິ ງແຄວ້ ,ວິ່ ອງໄວຢ່ິ ູໃນເຂດຮບັ -ສ່ິ ງົ ໄມ ້ ກດິ ຈະກາໍ 1.ແນະນາໍ ວທິ ສີ ່ິ ງົ ແລະຮບັ ໄມໃ້ ຫນ້ ກັ ນກັ ຮຽນເຂາົ້ ໃຈວທິ ິ່ ປີ ະຕບິ ດັ 2.ຄູສາທດິ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສງັ ເກດວທິ ປີ ະຕບິ ດັ ກິ່ ອນ 2-3 ເທິ່ ອຶ 3.ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສງັ ເກດຮູບພາບ,ເບ່ິ ງິ ຮູບເງາົ ,ວດິ ໂີ ອກຽວກບັ ວທິ ສີ ິ່ ງົ ແລະຮບັ ໄມ ້ (ຖາ້ ມ)ີ 4.ໃຫນ້ ກັ ຮຽນທດົ ລອງປະຕບິ ດັ ການສ່ິ ງົ ແລະ ຮບັ ໄມຕ້ າມຄກູ າໍ ນດົ ໃຫ້ ຫື ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຢນື ກບັ ທເີ ຝກິ ແອບການສ່ິ ງົ ແລະ ຮບັ ໄມປ້ ະສານກບັ ການແກິ່ ວງແຂນ (ຈບັ ຄິ່ ກູ ນັ ). 5.ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ດວ້ ຍການຍິ່ າງແລວ້ ປະຕບິ ດັ ວທິ ສີ ິ່ ງົ ແລະ ຮບັ ໄມໃ້ ຫກ້ ນັ (ໃຫສ້ ບັ ປຽ່ນິ ໜາ້ ທ່ິ ກີ ນັ ) 6.ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ແອບວທິ ສີ ່ິ ງົ ແລະຮບັ ໄມໂ້ ດຍໃຫນ້ ກັ ຮຽນແລິ່ ນຊາ້ ໆກ່ິ ອນ (ໃຫຈ້ ບັ ຄິ່ ຸກນັ ຫື ຈດັ ເປນັ ສອງແຖວ ຂວາງແລວ້ ຈບັ ຄ່ິ ູກນັ ແລະ ສ່ິ ງົ -ຮບັ ໄມພ້ ອ້ ມກນັ ກ່ິ ໄໍ ດ້ 7. ໃຫປ້ ະຕບິ ດັ ຄກື ານແລິ່ ນຊາ້ ແລວ້ ໃຫເ້ ພິ່ ມີ ຄວາມໄວຂ້ ນື້ ເທ່ິ ອຶ ລະກາວໃນການແລິ່ ນ ແລະ ຮບັ -ສ່ິ ງົ ໄມ.້ 8.ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ແອບການສິ່ ງົ ແລະ ຮບັ ໄມຢ້ ່ິ ູໃນຂອບເຂດ ຮບັ -ສ່ິ ງົ ໄມ ້ 20ມ (ໃຫຈ້ ບັ ຄິ່ ກູ ນັ )ໂດຍໃຫຜ້ ູສ້ ິ່ ງົ ໄມອ້ ອກ ແລິ່ ນແລວ້ ແລິ່ ນໄປສ່ິ ງົ ຕ່ິ ຜໍ ູຮ້ ບັ ໄມ ້ (ໃນສິ່ ອງແລ່ິ ນ). 9.ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ແອບການສ່ິ ງົ ແລະ ຮບັ ໄມໃ້ ຫສ້ ໍາເລດັ ໃນເຂດ ຮບັ -ສິ່ ງົ 20ມ ໂດຍນາໃຊໄ້ ລຍະທາງປະມານ (4x50ມ) ແລະ(4x100ມ). 23

.ວທິ ເີ ຝກິ ແອບການອອກແລິ່ ນໃນທາງໂຄງ້ ແລະ ການແລິ່ ນໃນໂຄງ້ ການເຝກິ ແອບກຽວິ່ ກບັ ການອອກແລ່ິ ນ ແລະ ການແລິ່ ນໃນໂຄງ້ ຈດຸ ປະສ່ິ ງົ ແນ່ິ ໃສ່ິ ເພິ່ ອຶ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນອອກແລິ່ ນ ແລະ ແລິ່ ນໃນທາງໂຄງ້ ໄດຖ້ ກື ເຕກັ ນກິ ແລະ ຖກື ວທິ .ີ ກດິ ຈະກາໍ 1.ຄແູ ນະນາໍ ຈດຸ ພເິ ສດຂອງການອອກແລິ່ ນ ແລະ ການແລິ່ ນໃນໂຄງ້ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຂາົ້ ໃຈ. 2.ໃຫນ້ ກັ ຮຽນທດົ ລອງຕດິ ຕງັ້ ເຄ່ິ ອື ງຢນັ ອອກແລ່ິ ນໃນທາງໂຄງ້ (ການອອກແລ່ິ ນແບບຕິ່ າໍ ). ໂດຍໃຫເ້ ຄ່ິ ອຶ ງຢນັ ຕນີ ທງັ ສອງ ຕດິ ຕງັ້ ແປະຂອບຮອ່ິ ງແລ່ິ ນດາ້ ນນອກ. 3.ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ການແລິ່ ນ ໃນທາງໂຄງ້ ດວ້ ຍຕນົ ເອງກິ່ ອນ ດ່ິ ງັ ນນັ້ ໃຫອ້ ອກແລ່ິ ນຕາມຄາໍ ສິ່ ງັ ໂດຍໃຫແ້ ລິ່ ນເຄ່ິ ອື ນທິ່ ີ ເລ່ິ ງັ ໄປຫາຂອບໃນຂອງຮ່ິ ອງແລິ່ ນຄູເປນັ ຜູຕ້ ດິ ຕາມຊ່ິ ວຍເຫອຶ . 4.ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ການອອກແລິ່ ນແບບສູງ. 5. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນທດົ ລອງອອກແລິ່ ນຢ່ິ ູທາງຊິ່ ແື ລວ້ ແລິ່ ນໄປຫາທາງໂຄງ້ ແລະ ອອກແລິ່ ນຈາກທາງໂຄງ້ ແລ່ິ ນຫາທາງຊິ່ .ື ໃຫ້ ນກັ ເຝກິ ແອບຫາຍໆເທທິ່ ອື ຈິ່ ງຶ ເກດີ ຄວາມຊາໍ ນານ. 6 ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ແອບການອອກແລ່ິ ນຈາກທາງຊ່ິ ແື ລວ້ ແລ່ິ ນເຂາົ້ ເສນັ້ ໄຊ. . ວທິ ເີ ຝກິ ແອບກິ່ ຽວກບັ ການປະສານໃນໝິ່ ຄູ ະນະ. ໃນການສອນກິ່ ຽວກບັ ການແລິ່ ນປິ່ ຽນສິ່ ງົ ຕອງ້ ໄດໃ້ ຫນ້ ກັ ຮຽນມຄີ ວາມເຂາົ້ ໃຈແລະຮູປ້ ະຕບິ ດັ ໃນການປະສານງານກບັ ໝ່ິ ຄູ ະນະ ໂດຍສະເພາະ ແມິ່ ນການຮບັ -ສິ່ ງົ ໄມ.້ ກດິ ຈະກາໍ 1.ຄແູ ນະນາໍ ກ່ິ ຽວກບັ ຈດຸ ດີ ແລະ ຈດຸ ອອນກິ່ ຽວກບັ ວທິ ສີ ່ິ ງົ -ຮບັ ໄມ ້ ປ່ິ ຽນມື ແລະ ບ່ິ ໍປຽນມື ໃນເວລາແລ່ິ ນໃຫນ້ ກັ ຮຽນ ເຂາົ້ ໃຈ. 2.ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ແອບຕາມກ່ິ ຸມ ກິ່ ຸມລະ 4 ຄນົ ເພິ່ ອື ສິ່ ງົ ໄມຕ້ ໍກນັ , ໃຫປ້ ະຕບິ ດັ ນບັ ແຕ່ິ ເລິ່ ມີ ອອກແລ່ິ ນຈນົ ຮອດເສາັ້ ໄຊ ໂດຍນາໍ ໃຊ້ 2 ວທິ ີ ຮບັ -ສ່ິ ງົ ໄມທ້ ່ິ ສີ ະເໜມີ າຂາ້ ງເທງິ ຕາມໃຈມກັ ຂອງແຕິ່ ລະກ່ິ ຸມ. 3.ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ແອບການໄມແ້ ບບວທິ ີ ສິ່ ງົ -ຮບັ ໄມປ້ ິ່ ຽນມໃື ນເວລາແລ່ິ ນ (ຄູສງັ ເກດຕດິ ຕາມ). 4.ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ແອບວທິ ສີ ິ່ ງົ ແລະ ຮບັ ໄມແ້ ບບບ່ິ ປໍ ິ່ ຽນມໃື ນເວລາແລ່ິ ນໃຫພ້ ດັ ປິ່ ຽນການເຝກິ ແອບ.ຄູຕດິ ຕາມຊ່ິ ວຍ ເຫອຶ ຜູຮ້ ຽນອອນ. 5.ໃຫນ້ ກັ ຮຍນຈດັ ເປນັ ຄະນະແລວ້ ມາແຂ່ິ ງຂນັ ທດົ ສອບ ລະຫວິ່ າງຂະນະເພິ່ ອື ຈດັ ລະດບັ ຈບັ ສະຫາກປະກບົ ຄພູ າຍໃຕ້ ການເປນັ ກາໍ ມະການຂອງຄູ. ອຸປະກອນ ອຸປະກອນທຕີ ອງ້ ການ ກ່ິ ຽວກບັ ການສອນແລິ່ໄລຍະສນັ້ ແລະ ການແລ່ິ ນປ່ິ ຽນສ່ິ ງົ ມຄີ :ື ເຄ່ິ ອື ງຢນັ ຕນີ ອອກແລິ່ ນ,ໄມ ້ ຮບັ -ສິ່ ງົ ,ປູນຂາວໂຮຍເສນັ້ ຕິ່ າງໆ,ມກັ ຫວດີ ,ທຸງນອຍ້ ໃຊສ້ ໍາລບັ ສນັ ຍານ ແລະ ໂມງຈບັ ເວລາ. 4. ການເຕນັ້ ສູງແບບສະແຄງ ເຕກັ ນກິ ຂອງການເຕນັ້ ສູງ ສາມາດແບິ່ ງການເຝກິ ແອບອອກເປນັ 4 ໄລຍະດວ້ ຍກນັ ຄ:ື 1. ການແລ່ິ ນຊ່ິ ວຍແຮງເອາົ ຈ່ິ ງັ ຫວະ(ການແລິ່ ນເອາົ ທ່ິ າ) 2. ການຢນັ , ເຕນັ້ ຂນື້ ຈາກພນື້ 3. ການລອຍຕວົ ຂາ້ ມຮາວ 4. ການລງົ ສິ່ ຸພນື້ 24

ໃນການສະເໜບີ ດົ ນີ້ ໃນສະເໜກີ ານເຕນັ້ ໂດຍໃຊຂ້ າເບອື້ ງຊາ້ ຍເປນັ ຂາຢນັ ມາເປນັ ຕວົ ຢ່ິ າງ 4.1 ການແລິ່ ນຊິ່ ວຍແຮງເອາົ ຈ່ິ ງັ ຫວະ ຈດຸ ປະສງົ ໃນການແລ່ິ ນຊ່ິ ວຍແຮງມສີ ອງຈດຸ ປະສງົ ຄື ສາ້ ງເງອື ນໄຂໃຫແ້ ກິ່ ການຂະຫຍາຍຄວາມໃວ ແລະ ການກຽມ ໃຫແ້ ກ່ິ ຢນັ ເຕນັ້ ຂນື້ ຈາກພນື້ ຢິ່ າງແຂງແຮງໃນການແລິ່ ນຊ່ິ ວຍແຮງປະມານ 5-7 ບາດກາ້ ວ, ໃນກ່ິ ລໍ ະນພີ ເີ ສດຖາ້ ເຕກັ ນກິ ດອີ າດຈະແລ່ິ ນປະມານ 9-11 ກາ້ ວຂນື້ ໃປ. ຖາ້ ແລິ່ ນໄກອາດຈະເຮດັ ໃຫເ້ ຮາົ ເມ່ິ ອື ຍກ່ິ ອນ ແລະ ເຮດັ ໃຫກ້ ານຢນັ ເຕນັ້ ຂນື້ ບ່ິ ໍໃດດ້ ີ ຫື ວ່ິ າແລ່ິ ນໄລຍະສນັ້ ຫາຍກເໍ ຮດັ ໃຫກ້ ານຢນັ ບິ່ ໃໍ ດດ້ ບີ ມໍ ແີ ຮງຊ່ິ ວຍ, ອາໃສແຕິ່ ແຮງຢນັ ຂອງຂາຈະບິ່ ໍຂນື ສູງ. ວທີ ແີ ລິ່ ນຊິ່ ວຍແຮງເອາົ ຈ່ິ ງັ ຫວະ ແລະ ຄາດໝາຍໃນການແລິ່ ນ ແມິ່ ນໃຫແ້ ລິ່ ນທໍາມະດາດວ້ ຍບາດກາ້ ວທ່ິ ສີ ະໝ່ິ າໍ ສະເ ໝ,ີ ຄວາມແນິ່ ນອນ, ແລ່ິ ນສະລຽນເຂາົ້ ຂາ້ ງດຽວ ແລະ ການແລິ່ ນອາດຈະແລ່ິ ນຊ່ິ ື ຫື ແລິ່ ນໂຄງ້ ເພິ່ ມີ ຄວາມໃວຂນື້ ຕາມ ລໍາດບັ ,ເວລາ ແລ່ິ ນບ່ິ ໃໍ ຫຄ້ ງື ກາ້ ມຊນີ້ ແລະລາໍ ຕວົ ຫາຍ. ໃນກ່ິ ລໍ ະນແີ ລ່ິ ນດວ້ ຍບາດກາ້ ວຄິ່ ູ ໃຫເ້ ອາົ ຂາເບອື້ ງຊາ້ ຍໃວທ້ າງໜາ້ ເວລາເລິ່ ມີ ແລິ່ ນ. ຖາ້ ແລວ້ ບາດກາ້ ວຄກີ ໃຫເ້ ອາົ ຕນີ ຊາ້ ຍໃວທາງຫງັ ເວລາເລິ່ ມີ ຕນົ້ ແລ່ິ ນ. ການແລິ່ ນເອາົ ທ່ິ າ ເຕນັ້ ແບບສະແຄງ ແມິ່ ນໄລຍະສະຫຽງກບັ ຮາວເປນັ ມມູ ປະມານ 30-60 ອງົ ສາ. ການແລິ່ ນເອາົ ທິ່ າສາມາດແບ່ິ ງອອກເປນັ 2 ໄລຍະຄື ໄລຍະທິ່ ີ 1 ແມ່ິ ນໄລຍະແລ່ິ ນເພ່ິ ມີ ຄວາມໃວຄ່ິ ອຍໆ ສູງຂນື້ , ລໍາຕວົ ເນງີ້ ໃປທາງໜາ້ , ໄລຍະທີ 2 ຄກື ານວາງຕນີ ຢນັ ຄວາມເອາົ 3-4 ກາ້ ວສຸດທາ້ ຍ ເຕກັ ການແລ່ິ ນໄລຍະນີ້ ຈະຕ່ິ າງຈາກໄລຍະທີ 1 ລໍາຕວົ ຈະຄ່ິ ອຍໆຕງັ້ ຂນື້ ຊ່ິ ,ື ການແກວິ່ ງແຂນຈະຕອ້ ງແກວິ່ ງໃປທາງໜາ້ ຫາຍກວິ່ າແກວິ່ ງຄນື ຫງັ 4 ບາດກາ້ ວສຸດທາ້ ຍຕອ້ ງໃຫສ້ ະໝ່ິ ໍາສະເໝ.ີ ສະເພາະ 2 ກາ້ ວສຸດທາ້ ຍຕອ້ ງໃຊຄ້ ວາມໃວສູງສຸດ ແລະ ພະຍາຍາມເນງິ້ ລາ ຕວົ ຄນື ຫຕັ າມກນົ ໄກເອາົ ທ່ິ າແຮງໃນການເຕນັ້ ພອ້ ມກນນນັ້ ແຂງກ່ິ ປໍ ຽິນ່ ແປງເປນັ ລກັ ສະນະຄ:ື - ການແລ່ິ ນຊິ່ ວຍແຮງໃນຂນັ້ ຕນົ້ ແຂນທງັ ສອງເບອື້ ງຈະແກວ່ິ ງສະລບັ ກບັ ຂາທາມະດາຕາມຈ່ິ ງັ ຫວະການຍາ້ ຍບາດກາ້ ວ ຂອງຂາ(ສະຫບັ ຊາ້ ຍ-ຂວາ). - ໃນກາ້ ວສຸດທາ້ ຍ(ການຢນັ ເຕນັ້ ຂນື້ ) ໃນຂະນະທີ ຈງັ້ ຕນີ ລງົ ,ເຕນັ້ ແຂນທງັ ສອງເບອື້ ງຈະແກວິ່ ງຄນື ຫງັ ສຸດຊ່ິ ວງ. - ຕນີ ທິ່ ໃີ ຊຢ້ ນັ ເຕນັ້ ຂນື້ ຈາກພນື້ ຕອ້ ງ ແມ່ິ ນຕນີ ທິ່ ແີ ຮງ ແລະ ຖະນດັ (ຮູບ23 ເປນັ ສອງກາ້ ວສຸດທາ້ ຍກ່ິ ອນການຢນັ ເຕນັ້ ຂນື້ ຈາກພນື້ ). - ກິ່ ອນເຮາົ ຈະແລິ່ ນເຄິ່ ອື ນທິ່ ຊີ ່ິ ວຍແຮງເຮາົ ຕອ້ ງໄດແ້ ທກກາ້ ວແລິ່ ນກ່ິ ອນວ່ິ າຈະແລ່ິ ນຈກັ ກາ້ ວ (ເປນັ ກາ້ ວຄ່ິ ູ ຫື ຄກີ ). ສອງກາ້ ວຍິ່ າງເທິ່ າົ ກບັ 1 ກາ້ ວແລ່ິ ນ.ວທິ ແີ ທກ, ຢນື ຈບັ ຮາວແຂນຢຽດຊ່ິ ື ຈດຸ ຕນີ ຢນັ ແມ່ິ ນຈດຸ ວາງຕນີ ຢນັ ແລວ້ ເລ່ິ ມີ ແທກແຕ່ິ ຈດຸ ວິ່ າງຕນີ ຢນັ ອອກມາ. 4.2 ການຢນັ ເຕນັ້ ຂນື້ ຈາກພນື້ ການຢນັ ເຕນັ້ ຂນື້ ຈາກພນື້ ເປນັ ໄລຍະຕດິ ຕິ່ ຈໍ າກການແລ່ິ ນເອາົ ທ່ິ າ. ໄລຍະທີ 2 ຄື 4 ກາ້ ວສຸດທາ້ ຍ.ການແລ່ິ ນເຂາົ້ ໄປ ຫາຈດຸ ເຕນັ້ ນກັ ຮຽນຕອ້ ງແລິ່ ນເຂາົ້ ໄປໃນມມູ ປະມານ 45 ອງົ ສາ, ມູມສມົ ທຍມລະຫວິ່ າງທດິ ຂອງການເຄິ່ ອື ນທິ່ ກີ ບັ ເຮາົ ເຕນັ້ ,ຂາທ່ິ ໃີ ຊຢ້ ນັ ຕອ້ ງຢ່ິ ູເບອື້ ງໃນຮາວ. 25

- ການແລ່ິ ນ 4 ກາ້ ວສຸດທາ້ ຍເພ່ິ ອື ອເພ່ິ ມີ ຄວາມແຮງໃຫແ້ ກ່ິ ການຢນັ ແລະ ການວາງຕນີ ຢນັ ໃຫຖ້ ກື ຈດຸ ຕອ້ ງປະຕບິ ດັ 4 ກາ້ ວສຸດທາ້ ຍຢິ່ າງຖກື ຕອ້ ງ ກາ້ ວທີ 1 ແລະ ກາ້ ວທີ 2 ສະເໝກີ ນັ , ກາ້ ວທີ 3 ສນັ້ ກິ່ ວາກາ້ ວທ່ິ ີ 2 ແລະ ກາ້ ວທີ 4 ຍາວກ່ິ ວາກາ້ ວທິ່ ີ 2 ເພິ່ ອື ກຽິມ່ ມວາງຕນີ ຢນັ . - ການວາງຕນີ ຢນັ ເຕນັ້ ແມ່ິ ນໃຫສ້ ນົ້ ຕນີ ຈງັ້ ພນື້ ກິ່ ອນ ຫງັ ຈາກນນັ້ ຈ່ິ ງຶ ປ່ິ ຽນຖ່ິ າແຮງຢນັ ໄປຫາປາຍຕນີ - ການຢນັ ເຕນັ້ ຂນຶ້ ຈາກພນື້ ແມ່ິ ນເລິ່ ມີ ຕນົ້ ແຕ່ິ ເວລາປາຍຕນີ ລງົ ຈພຸ ນື້ ,ຮິ່ າງກາຍຢ່ິ ູໃນມູມຕງັ້ ຊິ່ ື ຫື ເນງີ້ ຄນື ຫງັ ເລກັ ນອ້ ຍ.ເວລາຢນັ ເຕນັ້ ແມ່ິ ນໃຊຂ້ ໍຕ້ ່ິ ຂໍ ອງກະໂພກ, ຂຫໍ້ ວົ ເຂາົ , ຂຕໍ້ ນີ ແລະປາຍຕນີ . ໃນເວລາດຽວກນັ ນນັ້ ໃຊແ້ ຮງ ຊິ່ ວຍຈາກການແກ່ິ ວງແຂນທງັ ສອງເບອື້ ງຂນຶ້ ເທງິ ແລະຢດື ລໍາຕວົ ຂນຶ້ ພອ້ ມ ທງັ ເຕະຂາຢ່ິ ູດາ້ ນຫງັ (ຂາທິ່ ບີ ່ິ ໍໃຊຢ້ ນັ ) ຂນຶ້ ສູງ ຫາຮາວ ແລະໝນູ ລາໍ ຕວົ ປ່ິ ນິ ໜາ້ ກບັ ຄນື ຫາ ທດິ ທາງຂອງການເຄ່ິ ອື ນທິ່ ຊີ ່ິ ວຍແຮງ. 4.3 ການລອຍຕວົ ຂາ້ ມຮາວ . ການລອຍຕວົ ຂາ້ ມຮາວ ແມິ່ ນໄລຍະຢ່ິ ູກາງອາກາດ ພາຍຫງັ ສນິ້ ສຸດຈາກການຢນັ ເຕນັ້ ຂນຶ້ ຈາກພນື້ . ການລອຍຕວົ ຂນຶ້ ຂອງຮ່ິ າງກາຍເພິ່ ອື ຂາ້ ມຮາວນນັ້ ແມ່ິ ນອາໄສຄວາມແຮງຂອງການຢນັ ເຕນັ້ ຂນຶ້ ຈາກພນື້ ພອ້ ມທງັ ການປະສານງານລະຫວ່ິ າງອງົ ປະກອບຂອງ ເຕກັ ນກິ , ການເຄ່ິ ອື ນໄຫວພາກສ່ິ ວນຕ່ິ າງໆຂອງຮິ່ າງກາຍແລະ ມຸມຂອງການຢນັ ເຕນັ້ ເປນັ ສງິ ສໍາຄນັ . ຖາ້ ເຮາົ ບ່ິ ໍມກີ າໍ ລງັ ແຮງສະເພາະຕວົ ແລວ້ ການຂາ້ ມຮາວກ່ິ ອໍ າດໄດປ້ ະຕບິ ດັ ໄດຍ້ າກ ແລະບ່ິ ໍໄດຮ້ ບັ ຜນົ ສໍາເລດັ . ການເຕນັ້ ແບບສະແຄງ ແມິ່ ນຕອງ້ ແລິ່ ນເອາົ ຈງັ ຫວະ, ມຸມຂອງການແລ່ິ ນ 30-60ອງົ ສາ, ຂາເບອື້ ງໃຊຢ້ ນັ ຕອງ້ ຢິ່ ູ ເບອື້ ງຮາວ,ຫງັ ຈາກສນິ ສຸດການເຕນັ້ ຂນຶ້ ຈາກພນື້ ແລວ້ ລໍາຕວົ ຈະອ່ິ ຽງເຂາົ້ ຫາຮາວແຕ່ິ ບິ່ ຄໍ ວນອຽງເຂາົ້ ຫາຫາຍໂພດ ເພາະ ມນັ ອາດເປນັ ພນົ ສະທອ້ ນຂອງການຢນັ ຂນຶ້ , ຂາເບອື້ ງໃຊເ້ ຕະສູງຂນຶ້ ແລະ ຂາ້ ມຮາວ, ຂາຢຽດຊ່ິ ,ື ພອ້ ມທງັ ປ່ິ ນິ ປາຍຕນີ ເຂາົ້ ໃນ,ລໍາຕວົ ໃນທ່ິ ານອນສະແຄງ,ຂາເບອື້ ງຢນັ ຫງັ ຈາກຢນັ ແລວ້ ຍກົ ຂນຶ້ ຕດິ ກບັ ຂາເບອື້ ງບິ່ ໃໍ ຊຢ້ ນັ ແຕິ່ ຕອ້ ງພບັ ຂາເຂ່ິ າົ , ຫວົ ເຂ່ິ າົ ໃຫຕ້ ດິ ກບັ ເອກິ , ຂຕໍ້ ນີ ແປະຕດິ ກບັ ຂາເບອື້ ງກງົ ກນັ ຂາ້ ນ,ເປນັ ທິ່ າເທງິ ອາກາດຂອງການເຕນັ້ ທິ່ າສະແຄງ. 4.4 ການລິ່ ງົ ສິ່ ູພນື້ ການລ່ິ ງົ ສ່ິ ູພນື້ ຂອງການເຕນັ້ ແຕ່ິ ລະແບບນນັ້ ແມ່ິ ນອງີ ໃສິ່ ເຕກັ ນກິ ຂອງການເຕນັ້ ແຕິ່ ລະແບບແຕກຕິ່ າງກນັ . ການລິ່ ງົ ສິ່ ູພນື້ ຂອງທິ່ າສະແຄງ, ຫງັ ຈາກສນິ້ ສຸດທິ່ າເທງິ ອາກາດແລວ້ ແມ່ິ ນທິ່ າລ່ິ ງົ ສິ່ ູພນື້ ສະເພາະທ່ິ າສະແຄງແລວ້ ແມິ່ ນລງົ ສ່ິ ູພນື້ ດວ້ ຍການຂ່ິ ມົ ລງົ ດນິ , ໂດຍເອາົ ຂາເບອື ງຢນັ ແລະມສື ອງເບອື້ ງລງົ ຄາໍ ພນື້ ກອ່ິ ນ. 26

. ວທິ ກີ ານລງົ ຫງັ ຈາກຂາ້ ມຮາວຢິ່ ູໃນທິ່ າສະແຄງຫງັ ຈາກນນັ້ ພກິ ຂວາ້ ໜາ້ ລງົ ພອມ້ ທງັ ຢຽດຂາເບອື້ ງຢນັ ລງົ ພນື້ , ພບັ ຂາເຂາົ້ ເອາົ ມທື ງັ ສອງເບອື້ ງ ຊໄີ້ ປທາງດຽວກບັ ຂາເບອື້ ງຢນັ້ ສວນຂາເບອື້ ງບ່ິ ໃໍ ຊຢ້ ນັ ແມ່ິ ນຮກັ ສາໄວຄ້ ເື ກິ່ າົ ຄຢື ຽດຊ່ິ ື ແລະ ບ່ິ ໍໄດແ້ ຕະພນື້ . 4.5 ວທິ ເີ ຝກິ ແອບການເຕນັ້ ສູງ. ການເຝກິ ແອບເຕນັ້ ສູງ ເຮາົ ຕອງ້ ກາໍ ໃຫໄ້ ດວ້ ິ່ າຕອ້ ງແອບແຕ່ິ ງ່ິາຍໄປຫາຍາກ, ແຕ່ິ ນອ້ ຍໄປຫາໃຫິ່ ຍ ແລະ ແຕິ່ ຕິ່ າໍ ໄປ ຫາສູງທິ່ ເີ ປນັ ບິ່ ອນອງີ ໃຫແ້ ່່ຄິ ູ-ນກັ ຮຽນຈະຕອ້ ງປະຕບິ ດັ . ສະນນັ້ ໃນການເຕນັ້ ສູງຄູຄວນຈະເອາົ ເປນັ ພເິ ສດໃຫນ້ ກັ ຮຽນປະຕບິ ດັ ຕາມຂນັ້ ຕອນ ແລະ ບາດກາວຂອງການເຕນັ້ ໂດຍເລິ່ ມີ ເຕນັ້ ຈາກຮາວທຕີ ່ິ ໍາກອນຈ່ິ ງຶ ກາວໄປສິ່ ູຮາວທ່ິ ສີ ູງ ຕາມລໍາດບັ ຂນຶ້ ທງັ ນກິ ເໍ ພິ່ ອຶ ຫກີ ເວນັ້ ອຸບດັ ຕເິ ຫດທອີ າດຈະເກດີ ຂນື້ ໄດ.້ .ວທິ ເີ ຝກິ ແອບການເຄິ່ ອື ນທ່ິ ຊີ ິ່ ວຍແຮງ (ແລິ່ ນເອາົ ທິ່ າ). ການເຝກິ ແອບເຄິ່ ອື ນທິ່ ກີ ານຊິ່ ວຍແຮງຈດຸ ປະສງົ ແມິ່ ນໃສ່ິ ເພິ່ ອື ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແລິ່ ນເຂາົ້ ຫາຈດຸ ຢນັ ເຕນັ້ ໄດຖ້ ກື ວທິ ,ີ ໃຊຄ້ ວາມ ແຮງທ່ິ ເີ ໝາະສມົ ເພ່ິ ອື ເຮດັ ໃຫກ້ ານຢນັ ເຕນັ້ ຂນຶ້ ຈາກພນື້ ແລະ ການລອຍຕວົ ຂາ້ ມຮາວໄດຮ້ ບັ ຜນົ ດ.ີ ກດິ ຈະກາໍ 1. ແນະນາໍ ວທິ ແີ ລິ່ ນເອາົ ທ່ິ າໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຂາົ້ ໃຈກ່ິ ອນ 2. ແນະນາໍ ວທິ ແີ ທກໄລຍະທາງ ແລິ່ ນແຕ່ິ ຈດຸ ເລ່ິ ມີ ຫາຈດຸ ຢນັ ເຕນັ້ ຂນຶ້ ໃຫຕ້ ນີ ຢຽບຖກື ຈດຸ ຢນັ ພດໍ .ີ 3. ການເອາົ ທ່ິ າ ຕອ້ ງແລິ່ ນເພິ່ ມີ ຄວາມໄວຂນຶ້ ເທ່ິ ອື ລະກາວຈນົ ຮອດຄວາມໄວສູງສຸດແລະໃຫເ້ ບິ່ ງິ ຮູບພາບ, ວດິ ໂີ ອ. 4. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ແອບການແລ່ິ ນເອາົ ທິ່ າ ແລະແລ່ິ ນເຂາົ້ ຫາຈດຸ (ແລ່ິ ນມາຈາກທາງຊາ້ ຍ ຫື ຂວາ ແລວ້ ແຕ່ິ ຖະ ນດັ ). 5. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ແອບແລິ່ ນເອາົ ທ່ິ າ ແລະ ແລ່ິ ນເຂາົ້ ຈດຸ ຢນັ ເຕນັ້ ແລວ້ ໃຫຢ້ ນັ ຂນຶ້ ຈາກພນື້ ໃຫສ້ ູງໂດຍໃຊຂ້ າທ່ິ ີ ຖະໜດັ ຢນັ ເຕນັ້ (ແຕິ່ ບ່ິ ໍທນັ ໃຫຂ້ າ້ ມຮາວ). 6. ໃຫນ້ ນັ ຮຽນເຝກິ ແອບແລ່ິ ນເອາົ ທິ່ າ ແລະ ຢນັ ເຕນັ້ ຂນຶ້ ຈາກພນື້ ຂາ້ ມຮາວເທ່ິ ອື ລະຄນົ ໂດຍນາໃຊຮ້ າວລະດບັ ຕິ່ າ ກອນ. 7. ໃຫນ້ ນັ ຮຽນແຂິ່ ງຂນັ ທດົ ສອບ ໂດຍເຕນັ້ ເທ່ິ ອື ລະຄນົ , ເມິ່ ອື ທຸກຄນົ ຜ່ິ ານແລວ້ ໃຫຍ້ ກົ ລະດບັ ຮາວຂນຶ້ ເລອື້ ຍໆຈນົ ໃຫເ້ ຫອື ຄນົ ດຽວ. ການໃຫຄ້ ະແນນຄດິ ໄລ່ິ ຕາມຮາວທ່ິ ເີ ຕນັ້ ຂາ້ ມ . ວທິ ເີ ຝກີ ແອບການຢນັ ເຕນັ້ ຂນຶ້ ຈາກພນື້ ມາດປະສມົ ປະສານຈງັ ຫວະການຢນັ ເຕນັ້ ,ການແກວິ່ ງແຂນ ແລະ ການເຕະຂາເບອື້ ງບິ່ ໍໃຊຢ້ ນັ ຂນຶ້ ໃຫສ້ ູງເທິ່ າົ ທິ່ ີ ຈະເຮດັ ໄດ.້ ກດິ ຈະກາໍ ແລະ 1. ຄູແນະນາໍ ວທິ ເີ ຝກິ ແອບການຢນັ ເຕນັ້ . ໂດຍນາໍ ໃຊຮ້ ູບພາບປະກອບ ກບັ ການອະທບິ າຍຂອງຄູ ຈາໍ ແນກແຕິ່ ລະໄລຍະໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຂາົ້ ໃຈ ແຕິ່ ໃຫເ້ ນນັ້ ເຖງິ ການຢນັ ເຕນັ້ . 2. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກີ ແອບການຢນັ ເຕນັ້ ຢິ່ ູກບັ ທິ່ ກີ ່ິ ອນ ໂດຍບິ່ ໃໍ ຫແ້ ລິ່ ນຕອ້ ງໃຊປ້ າຍຕນີ ຢນັ . 27

3. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກີ ແອບຍິ່ າງ 2 – 3 ກາ້ ວແລວ້ ຢນັ ເຕນັ້ ຂນຶ້ ສູງ ໂດຍໃຊປ້ າຍຕນີ ພອ້ ມກບັ ໝນູ ລາຕວົ ປິ່ ນິ ໜາ້ ກບັ ຄນື (ເວລາແອບບິ່ ໃໍ ຊຮ້ າວ). 4. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກີ ການເຕະຂາທິ່ ບີ ່ິ ໃໍ ຊຢ້ ນັ ຂນຶ້ ໃຫສ້ ູງ,ເຕະຂາຂນຶ້ ສູງແຕະໃສິ່ ປາຍມື ຫື ໃຊບ້ ານແລະກະຕໍ້ ແຂວນໄວສູງຕາມສມົ ຄວນແລວ້ ແອບເຕນັ້ ເຕະບານທິ່ ຫີ ອຍ້ ແຂວນໄວຂ້ າໃຫຢ້ ຽດຊ່ິ .ື 5. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ແອບແລິ່ ນ 2-3 ກາວຢນັ ເຕນັ້ ຂາ້ ມຮາວ ແຕ່ິ ໃຫເ້ ພິ່ ມີ ທງັ ຄວາມໄວ ແລະ ເພິ່ ມີ ທງັ ໄລຍະ ທາງແລິ່ ນຂນຶ້ ແລະ ລະດບັ ຮາວກຄໍ ິ່ ອຍໆຍກົ ຂນຶ້ . . ວທິ ເີ ຝກິ ແອບການລອຍຕວົ ຂາ້ ມຮາວ ແລະ ການລງົ ສ່ິ ູພນື້ ໃນການຮຽນເຝກິ ແອບການເຕນັ້ ສູງຈາໍ ເປນັ ຕອ້ ງໃຫນ້ ກັ ຮຽນມຄີ ວາມເຂາົ້ ໃຈວທິ ປີ ະຕບິ ດັ ກຽິວ່ ກບັ ການ ລອຍຕວົ ຂາ້ ມຮາວ ແລະ ການລງົ ສ່ິ ູພນື້ ໃຫຖ້ ກື ວທິ ີ ແລະ ສາມາດເຕນັ້ ຮາວທິ່ ສີ ູງໃນຂນັ້ ຕິ່ າໍ ໄປໄດ.້ ໃນການເຕນັ້ ສູງຜູໜ້ ິ່ ງຶ ມສີ ດິ ເຕນັ້ ໃນລະດບັ ຮາວສູງໜິ່ ງຶ ໆໄດ້ 3 ຄງັ້ ຖາ້ ທງັ 3 ຄງັ້ ບ່ິ ໍຂາ້ ມຈະໄລ່ິ ຄະແນນຮາວທ່ິ ຫີ ຸດລງົ ມາ (ໄລິ່ ຄະແນນຕາມ ຮາວທເີ ຕນັ້ ຂາ້ ມເທ່ິ າົ ນນັ້ ). ກດິ ຈະກາໍ 1. ແນະນາໍ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຂາົ້ ໃຈກຽວ່ິ ກບັ ຈງັ ຫວະໃນການລອຍຕວົ ຂາ້ ມຮາວ ແລະ ການລງົ ສິ່ ູພນື້ 2. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສງັ ເກດຮູບພາບ, ເບິ່ ງິ ຮູບເງາົ , ວດີ ໂີ ອ (ຖາ້ ມ)ີ ໂດຍສມົ ທບົ ກບັ ການອະທບິ າຍຂອງຄູ. 3. ໃຫນ້ ກັ ສກຶ ສາເຝກິ ແອບຈງັ ຫວະຂາ້ ມຮາວ ໃນລະດບັ ຮາວຕິ່ ໍາ ໂດຍການຢັນຢ່ິ ູກບັ ທ່ິ ຂີ າ້ ມຮາວແລວ້ ໃຫພ້ ະຍາຍາມ ລງົ ພນື້ ດວ້ ຍຂາທ່ິ ບີ ່ິ ໍໃຊຢ້ ນັ ເຕນັ້ ກິ່ ອນ. 4. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ແອບການລອຍຂາ້ ມຮາວ ແລະ ລງົ ສິ່ ູພນື້ ໂດຍໃຫນ້ ກັ ຮຽນແລິ່ ນຊາ້ ໆ 2-3 ກາ້ ວ. 5. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ແອບຄຂື ໍເ້ ທງິ ແຕິ່ ຕ່ິ າງຢ່ິ ູວ່ິ າໃຫແ້ ລິ່ ນເພິ່ ມີ ຄວາມໄວຂນຶ້ ແລະ ແກິ່ ຍາວທາງແລ່ິ ນອອກ. 6. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ແອບການລອຍຕວົ ຂາ້ ມຮາວ ແລະ ລງົ ພນື້ ຄກື ບັ ຂໍເ້ ທງິ ແຕ່ິ ໃຫຫ້ ຍບັ ຮາວສູງຂນຶ້ ຕາມລໍາດບັ . ຮູບຜາເສິ່ ອື ຮອ້ ງຮບັ ການເຕນັ້ ນສູງ ອຸ ປະກອນ ສໍາລບັ ການເຕນັ້ ສູງ ອຸປະກອນທິ່ ຕີ ອ້ ງການມຄີ :ື ຮາວສໍາລກັ ບເຕນັ້ ອາດເປນັ ໄມສ້ ງັ ໄຜິ່ , ໄມອ້ ດັ ກມົ ຫື ທິ່ ໍແປບ ເຫກັ ກໄໍ ດ.້ ຫກັ ເຕນັ້ ສູງ ແລະ ເສ່ິ ອື ຮອງພນື້ ຖາ້ ບ່ິ ໍມເີ ຮາົ ກໍນາໍ ໃຊຂ້ ມົ ຊາຍກິ່ ໄໍ ດ້ (ໃຫນ້ າໍ ໃຊຂ້ ມົ ຊາຍສາລບັ ເຕນັ້ ຍາວຂະໜ າດຂຸ ມຍາວ 9 ມ, ກວາ້ ງ 2,75 ມ ແລະ ເລກິ 50 ຊມ). 5. ການເຕນັ້ ຍາວ ການເຕນັ້ ຍາວເປນັ ກລິ າ ທິ່ ມີ ກີ ານແຂ່ິ ງຂນັ ໃນກລິ າສາກນົ , ນອກຈາກທິ່ ເີ ປນັ ກລິ າສິ່ ງົ ເສມີ ທາງດາ້ ນສຸຂະພາບຮ່ິ າງກາຍ ແລວ້ ຍງັ ເປນັ ການເຝກິ ຝນົ ຫິ່ ໍອມໃຫມ້ ຄີ ວາມສາມາດ, ມນີ າໍ້ໃຈກາ້ ຫານ, ມຄີ ວາມມາ ນະອດົ ທນົ ແລະ ມຄີ ວາມຕດັ ສນິ ໃຈສູງ. 28

ເຕກັ ນກິ ໃນການເຕນັ້ ຍາວໄດແ້ ບິ່ ງອອກເປນັ 4 ໄລຍະຄກື ບັ ການເຕງັ້ ສູງຄ:ື  ການແລ່່ິິ ນເອາົ ທິ່ າ (ການເຄິ່ ອື ນທິ່ ຊີ ິ່ ວຍແຮງ)  ການຢນັ ເຕນັ້ ຂນຶ້ ຈາກພນື້  ການລອຍຕວົ ຂນຶ້ ຈາກພນື້  ການລອຍຕວົ ກາງອາກາດ  ການລງົ ສິ່ ູພນື້ 5.1. ການແລິ່ ນເອາົ ທິ່ າ (ການເຄິ່ ອື ນທ່ິ ຊີ ິ່ ວຍແຮງ) ການແລ່ິ ນເອາົ ທິ່ າໃນການເຕນັ້ ຍາວມຄີ ວາມສໍາຄນັ ແລະ ເປນັ ເງ່ິອື ນໄຂເຮດັ ໃຫກ້ ານເຕນັ້ ໄດດ້ .ີ ການແລິ່ ນເອາົ ທ່ິ າໃນການເຕນັ້ ຍາວ ສໍາລບັ ເພດຊາຍໃຊໄ້ ລຍະທາງແລິ່ ນປະມານ 40-50 ມ ແລະ ສໍາລບັ ຜູຍ້ ງິ ປະມານ 36-38 ມ. ການເຄ່ິ ອື ນທ່ິ ຊີ ິ່ ວຍແຮງໃນເບອື້ ງຕນົ້ ແມິ່ ນຊາ້ ແລວ້ ເພ່ິ ມີ ຄວາມໄວໃຫສ້ ູງຂນຶ້ ຕາມລໍາດບັ ຈນົ ເຖິງ ຄວາມໄວສູງສຸດ. ລກັ ສະນະ ແລະ ຈງັ ຫວະຂອງການແລ່ິ ນແມິ່່ິ ນຄາ້ ຍຄື ການແລ່ິ ນໄລຍະສນັ້ , ຕິ່ າງແຕ່ິ ວິ່ າລາຕວົ ບ່ິ ໍເນງີ້ ໄປ ທາງໜາ້ ຫາຍ, ສ່ິ ກີ າ້ ວສຸ ດທາ້ ຍເປນັ ກາ້ ວທິ່ ຍີ າວ ໄດຍສະເພາະແມິ່ ນກາ້ ວກິ່ ອນກາ້ ວສຸດທາ້ ຍ ເພ່ິ ອື ຮກັ ສາການຊງົ ຕວົ ໃນ ເວລາຢນັ ເຕນັ້ ຂນຶ້ ຈາກພນື້ . ໃນການແລ່ິ ນຊິ່ ວຍແຮງ ແມິ່ ນບິ່ ໍຫຸດຜ່ິ ອນຄວາມໄວໃນການແລິ່ ນ ໂດຍສະເພາະແມ່ິ ນ 3-4 ກາ້ ວສຸດທາ້ ຍຕອ້ ງແລ່ິ ນ ດວ້ ຍຄວາມໄວສູງເທິ່ າົ ທິ່ ຈີ ະໄວໄດ.້ ອກີ ບນັ ຫາໜ່ິ ງຶ ການແລິ່ ນຊິ່ ວຍແຮງຕອ້ ງໃຊຕ້ ນີ ທິ່ ຢີ ັນເຕນັ້ ນນັ້ ຢຽບຖືກແປນ້ ຢັນພໍດີ ໂດຍບ່ິ ໃໍ ຫແ້ ລ່ິ ນຊາໍ້ ຂາເປນັ ກາ້ ວສນັ້ ໆກິ່ ອນການຢນັ ເຕນັ້ ຂນຶ້ . ຮູບທີ ກາ້ ວສຸດທາ້ ຍກ່ິ ອນວາງຕນີ ກະໂດດ ຮູບທີ ຈດຸ ວາງຕນີ ກະໂດດ 5.2. ການຢນັ ເຕນັ້ ຂນຶ້ ຈາກພນື້ ໄລຍະການເຕນັ້ ຂນຶ້ ຈາກພນື້ ແມ່ິ ນໄລຍະທ່ິ ສີ ໍາຄນັ ທ່ິ ສີ ຸດ ເພ່ິ ອື ສິ່ ງົ ຮິ່ າງກາຍຂນຶ້ ສູງສິ່ ູທິ່ າງຂອງກາຍລອຍຕວົ ໄລຍະ ເຕນັ້ ຢນັ ແມິ່ ນຕ່ິ ເໍ ນິ່ ອື ງມາຈາກການແລິ່ ນຊ່ິ ວຍແຮງໃນໄລຍະ 2-4 ກາ້ ວສຸດທາ້ ຍເພ່ິ ອື ຈະວາງຕນີ ຢນັ .  ການວາງຕນີ ຢນັ ເຕນັ້ ແມ່ິ ນເລ່ິ ມີ ຈາກສນົ້ ຕນີ ລງົ ຈງັ້ ກ່ິ ອນແລວ້ ຕາມດວ້ ຍຝາຕນີ , ຂາໂຢະລງົ ເລກັ ນອ້ ຍ. 29

 ໄລຍະຢນັ ເຕນັ້ ຂນຶ້ ຈາກພນື້ ແມິ່ ນຊ່ິ ວງໄລຍະທ່ິ ຮີ ່ິ າງກາຍຍງັ ຢ່ິ ູໃນທ່ິ າຕງັ້ ຊ່ິ ື ຫື ເນງີ້ ໄປໜາ້ ເລກັ ນອ້ ຍ. ຖາ້ ເຕນັ້ ໃນ ເວລາຮິ່ າງກາຍເນງີ້ ໄປໜາ້ ຫາຍ ມູນຂອງການເຕນັ້ ຈະຕິ່ ໍາ ແລະ ເຮດັ ໃຫບ້ ິ່ ໍໄປໄກ. ການຢນັ ເຕນັ້ ແມ່ິ ນໃຊແ້ ຮງຈາກຂໍກ້ ກົ ຂາ, ຂໍກ້ ວົ ເຂ່ິ າົ . ຂໍຕ້ ນີ ແລະ ນວີ້ ຕນີ ຕາມລໍາດບັ , ໃນເວລາດຽວກນັ ນນັ້ ກເໍ ຕະຂາເບອື້ ງບິ່ ໍໃຊຢ້ ນັ ຂນຶ້ ສູງ, ຕງັ້ ເຂິ່ າົ ພອ້ ມທງັ ແກວ່ິ ງ ແຂນແຕິ່ ລ່ິ ຸມຂນຶ້ ເທງິ . ການເຕນັ້ ຂນຶ້ ຈາກພນື້ ເປັນມູນປະມານ 75-80 ອງົ ສາ ແລະ ມູນຂອງການລອຍຕວົ ໄປຂາ້ ງໜາ້ ເປັນມູນປະມານ 40-50 ອງົ ສາ. ຫງັ ຈາກຢນັ ເຕນັ້ ຂນຶ້ ແລວ້ ຕອ້ ງຮກັ ສາລໍາຕວົ , ຂາ, ແຂນໄວຢ້ ິ່ ູໃນທິ່ າເກິ່ າົ ເມ່ິ ອື ເຖງິ ຈດຸ ສູງສຸດ ຈ່ິ ງຶ ເລ່ິ ມີ ຕນົ້ ການເຄິ່ ອື ນໄຫວໃນກອາກາດ. ຮູບທີ ທິ່ າຢນັ ເຕນັ້ ຂນຶ້ ຈາກພນື້ 5.3. ໄລຍະການລອຍຕວົ ໃນອາກາດ ແລະ ລງົ ສ່ິ ູພນື້ . ໄລຍະານລອຍຕວົ ໃນອາກາດ ເປັນໄລຍະຕ່ິ ໍເນິ່ ອື ງຈາກໄລຍະເຕນັ້ ຂນຶ້ ຈາກພນື້ ຈ່ິ ງຶ ເລິ່ ມີ ຕນົ້ ການ ເຄິ່ ອື ນໄຫວໃນ ອາກາດ (ຮູບ 30). ຫງັ ຈາກການຢນັ ຈາກພນື້ ແລວ້ ທ່ິ າການຢນັ ຍງັ ຮກັ ສາໄວຄ້ ເື ກິ່ າົ , ຂາເບອື້ ງທິ່ ບີ ິ່ ໃໍ ຊຍ້ ງັ ໃຫພ້ ບັ ເຂາົ້ ໂດຍໃຫ້ ຂາໂຕຂ້ ະໜານກບັ ພນື້ ລໍາຕວົ ເນງີ້ ຄນື ຫງັ ເລກັ ນອ້ ຍພອ້ ມກນັ ນນັ້ ໃຫຖ້ ກົ ຂາທ່ິ ໃີ ຊຢ້ ນັ ຂນຶ້ ມາຄຽງຂາ້ ງກບັ ຂາທ່ິ ບີ ິ່ ໍໃຊຢ້ ນັ ໃນ ລກັ ສະນະພບັ ຂາຄກື ນັ . ແລວ້ ດດີ ຂາທງັ ສອງລງົ ລ່ິ ຸມ, ໄປທາງຫງັ , ແອນເອກິ , ດນັ ກະໂພກໄປທາງດາ້ ນໜາ້ . ແຂນທງັ ສອງ ເລ່ິ ມີ ແກວ່ິ ງຂນຶ້ ເທງິ ໄປທາງດາ້ ນຫງັ ແລະ ຮກັ ສາຄວາມທິ່ ຽງໃນຫານຊງົ ຕວົ ໄວ.້  ໄລຍະລງົ ສິ່ ູພນື້ ພາຍຫງັ ສໍາເລດັ ການລອຍຕວົ ໃນອາກາດແລວ້ ແມ່ິ ນກາ້ ວເຂາົ້ ສ່ິໄູ ລຍະລງົ ສິ່ ູພນື້ . ກິ່ ອນການລງົ ສ່ິ ູພນື້ ໄດຍ້ ກົ ຂາທງັ ສອງ ເບອື້ ງຂນຶ້ ໃຫສ້ ູງ ແລະ ຢຽບຊ່ິ ໄື ປທາງໜາ້ ພອ້ ມກນັ ນນັ້ ໃຫສ້ ບຶ ຕ່ິ ໍແກວ່ິ ງແຂນທງັ ສອງເບອື້ ງຂຄນື ໄປທາງໜາ້ ລງົ ຫງັ ແລະ ຮກັ ສາບິ່ ໍໃຫລ້ ໍາຕວົ ເນງີ້ ໄປທາງໜາ້ ຫາຍ. ການລງົ ສ່ິ ູພນື້ ໃຫລ້ ງົ ດວ້ ຍສອງຂາ, ເວລາສນົ້ ຕນີ ລງົ ເຖງິ ພນື້ ໃຫໂ້ ຢະຫວົ ເຂ່ິ າົ ທສັ ອງ ເບອື້ ງລງົ ເພ່ິ ອື ຫຸດຜ່ິ ອນຄວາມແຮງກະທບົ ກບັ ພນື້ ລໍາຕວົ ຄິ່ ອຍໆຕງັ້ ຊ່ິ ຂື ນຶ້ ເທ່ິ ອື ລະກາ້ ວແລວ້ ເນງີ້ ໄປທາງໜາ້ ຫື ລມົ້ ຕວົ ໄປ ທາງຂາ້ ງ. 30

5.4. ວທິ ເີ ຝກິ ແອບການເຕນັ້ ຍາວ. ຢິ່ ູໃນການຮຽນ-ການສອນ ຫື ວ່ິ າເຝກິ ແອບການເຕນັ້ ຍາວເພິ່ ມີ ແບິ່ ງອອກເປນັ 4 ໄລຍະທ່ິ ຕີ ດິ ຕິ່ ໍກນັ ຄດື ິ່ ງັ ກ່ິ າວມາຂນັ້ ເທງິ ນນັ້ . ສະນນັ້ ໃນການຮຽນ, ການເຝກິ ແອບກ່ິ ໍຕອ້ ງດໍາເນນີ ໄປຕາມເຕກັ ນກິ ການເຄ່ິ ອື ນ ໄຫວ 4 ໄລຍະນນັ້ ເພິ່ ອື ເຕນັ້ ໃຫ້ ລອຍຕວົ ໄປໄດໄ້ ກ.  ວທິ ເີ ຝກິ ແອບການແລ່ິ ນຊ່ິ ວຍແຮງ (ແລິ່ ນເອາົ ທ່ິ າ) ໃນການເຝກິ ແອບໄລຍະແລິ່ ນຊິ່ ວຍແຮງ ກິ່ ແໍ ນໃສ່ິ ເພ່ິ ອື ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສາມາດກໍານດົ ທາງແລ່ິ ນຖກື ວທິ ,ີ ຢນັ ຖກື ແປນ້ ຢນັ ພໍດີ ແລະ ປະສານອງົ ປະກອບເຕກັ ນກິ ເຂາົ້ໃສິ່ ກນັ . ກດິ ຈະກາໍ 1. ແນະນາໍ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຂາົ້ໃຈກິ່ ຽວກບັ ລກັ ສະນະໃນການແລ່ິ ນ ແລະ ວທິ ກີ າໍ ນດົ ທາງແລ່ິ່ິ ນ, ການແທກກາ້ ວແລ່ິ ນ. 2. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ແອບໝາຍຈດຸ ເລິ່ ມີ ຕນົ້ ເຄ່ິ ອື ນທ່ິ ຊີ ິ່ ວຍແຮງຫິ່ າງຈາກແປນ້ ຢັນ ປະມານ 30-40 ມ. ແລວ້ ທດົ ລອງ ແລິ່ ນ ໂດຍບິ່ ໍໃຫຢ້ ນັ ເຕນັ້ ຂນຶ້ ຈາກພນື້ (ໃຫຕ້ ນີ ທ່ິ ຢີ ນັ ຢຽບແປນ້ ຢນັ ພໍດບີ ່ິ ໃໍ ຫໄ້ ກ ຫື ຫຸດຫາຍ). 3. ປະຕບິ ດັ ຄຂື ໍເ້ ທງິ ແຕ່ິ ໃຫເ້ ພ່ິ ມີ ຄວາມໄວຂນຶ້ ໃຫສ້ ູງ ແລະ ຢັນຕນີ ຂນຶ້ ຊ່ິ ກື ິ່ ອນ ໂດຍຮກັ ສາທິ່ າການຢັນໄວຄ້ ເື ກ່ິ າົ ແລະ ນກັ ຮຽນນບັ ກາ້ ວແລ່ິ ນຂອງຕນົ ເອງ. 4. ໃຫປ້ ະຕບິ ດັ ຄຂື ໍ້ (3) ເພິ່ ມີ ຄວາມວໄໃຫສ້ ູງຂນຶ້ ແລະ ໃຫຢ້ ນັ ຕນີ ຂນຶ້ ຈາກພນື້ ແລະ ລອຍຕວົ ໃນອາກາດແລວ້ ລງົ ສ່ິ ູ ພນື້ . 5. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນປະຕບິ ດັ 2-3 ເທິ່ ອື ດິ່ ງັ ກິ່ າວແລວ້ ຄູແນະນໍາໃຫນ້ ກັ ຮຽນກ່ິ ຽວກບັ ການຫຍບັ ຍາ້ ຍຈດຸ ເລິ່ ມີ ຕນົ້ ແລິ່ ນເພ່ິ ອື ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແລ່ິ ນເອາົ ທິ່ າ ແລະ ກ່ິ ຄໍ ກື ານແລິ່ ນເຂາົ້ ຫາຈດຸ ຢນັ ເຕນັ້ (ແປນ້ ຢນັ ) ໄດພ້ ໍດີ ແລະ ບ່ິ ຜໍ ດິ ກະຕກິ າ. 6. ຄູອາດຈດັ ຕງັ້ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນໄດແ້ ຂ່ິ ງຂນັ ທດົ ສອບເພ່ິ ອື ຂບັ ຜນົ ດາ້ ນສະຖຕິ ຂິ ອງແຕິ່ ລະຄນົ .  ວທິ ເີ ຝກິ ແອບການເຕນັ້ ຂນຶ້ ຈາກພນື້ ການສອນໄລຍະນີ້ ຈດຸ ປະສງົ ແມ່ິ ນເພ່ິ ອື ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສາມາດຢນັ ເຕນັ້ ຂນຶ້ ຈາກພນື້ ໄດຖ້ ກື ວທິ ີ ແລະ ຖກື ຕາມກະຕກິ າ ການແຂິ່ ງຂນັ . ກດິ ຈະກາໍ 1. ຄູແນະນໍາເຕກັ ນກິ ໃນການເຕນັ້ ຍາວໂດຍລວມ. ຈາໍ ແນກໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຂາົ້ ໃຈເຕກັ ນກຂິ ອງການ ເຄິ່ ອື ນໄຫວແຕ່ິ ລະໄລຍະ ໂດຍສະເພາະ ແມິ່ ນເຕກັ ນກິ ໃນການຢນັ ເຕນັ້ ຂນຶ້ ຈາກພນື້ . 2. ຄແູ ນະນາໍ ແລະ ນາໍ ໃຊຮ້ ູບພາບປະກອບ ເພິ່ ອື ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສງັ ເກດວທິ ປີ ະຕບິ ດັ ຫື ສາຍວດີ ໂີ ອ, ຊດີ ໃີ ຫນ້ ກັ ຮຽນເບິ່ ງີ ຕ່ິ ມື (ຖາ້ ມ)ີ . 3. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນທດົ ລອງແລ່ິ ນເອາົ ທ່ິ າແລວ້ ແອບຢັນ ເຕນັ້ ຂນຶ້ ຈາກພນື້ ໃຫສ້ ູງ ໂດຍບ່ິ ໍຈາກດັ ຈດຸ ຢັນເຕນັ້ ໃນໄລຍະທາງ ປະມານ 10-12 ກາ້ ວ. 4. ໃຫນ້ ກັ ເຝກິ ແອບການຢນັ ເຕນັ້ ຂນຶ້ ຈາກພນື້ ໂດຍກາໍ ນດົ ໃຫຢ້ ນັ ເຕນັ້ ຖກຶ ແປນ້ ຢນັ . 5. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ແອບຄຂື ໍເ້ ທງິ ແຕິ່ ໃຫິ່ ເພ່ິ ມີ ຄວາມໄວໃນການແລ່ິິ່ ນເອາົ ທິ່ າ ແລະ ຢນັ ເຕນັ້ ຂນຶ້ ຈາກພນື້ ໃຫສ້ ູງເທ່ິ າົ ທິ່ ຈີ ະ ເຮດັ ໄດ້ (ບິ່ ໍໃຫຕ້ ນີ ກາຍແປນ້ ຢນັ ກາຍໄປທາງໜາ້ ). 6. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ແອບແລນດວ້ ຍຂາດຽວປະກອບກບັ ການຢນັ ເຕນັ້ ຂນຶ້ ຕດິ ຕ່ິ ໍກນັ ໂດຍໃຫເ້ ຕະຂາ ແລະ ແກວ່ິ ງແຂນ ຂນຶ້ ເທງິ ແຂນໃຫແ້ ກວ່ິ ງແຕິ່ ລິ່ ຸມຂນຶ້ ເທງິ ຕາມຈງັ ຫວະການເຕະຂອງຂາທິ່ ບີ ິ່ ໍໃຊຢ້ ນັ . 7. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແລິ່ ນໄລຍະທາງ 40-60 ມ ແລະ ໃນ 5 ກາ້ ວໃດໃຫຢ້ ນັ ເຕນັ້ ຂນຶ້ 1 ຄງັ້ (ທງັ ເຕະຂາທ່ິ ບີ ່ິ ໍໃຫໃ້ ຊຢ້ ັນ ແລະແກວ່ິ ງແຂນທງັ ສອງຂນຶ້ ພອ້ ມກນັ ). 31

8. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ແອບການຢນັ ເຕນັ້ ດວ້ ຍວທິ ີ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແລ່ິ ນຕງັ້ ເຂິ່ າົ ກິ່ ອນ ແລະ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແອບ ແລ່ິ ນ 2-3 ກາ້ ວຢນັ ເຕນັ້ ຂນຶ້ ເທິ່ ອື ໜ່ິ ງຶ (ແຕິ່ ຕອ້ ງຢນັ ເຕນັ້ ໃຫສ້ ູງເທ່ິ າົ ທ່ິ ຈີ ະເຮດັ ໄດ)້ . 9. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ແອບເຕນັ້ ຂາ້ ມເຊອື ກ ຫື ໄມຮ້ າວສູງປະມານ 40-50 ຊມ ເພ່ິ ອື ເຝກິ ການເຕະຂາເບອື້ ງບ່ິ ໍໃຊຢ້ ນັ ຂນຶ້ ໃຫສ້ ູງ ພອ້ ມທງັ ແອບແກວິ່ ງແຂນໄປທາງຫງັ ຂນຶ້ ເທງິ ຫວົ . 10. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ແອບການເຕະຂາເບອື້ ງບ່ິ ໍໃຊຢ້ ນັ ຂນຶ້ ແກວິ່ ງແຂນ ແຕິ່ ໃຫເ້ ພິ່ ມີ ນໍາ້ ໜກັ ຂນຶ້ ເຕ່ິ ມີ ໂດຍວທິ ເີ ປ້ ຫື ມດັ ວດັ ຖຸທິ່ ມີ ນີ າໍ້ ໜກັ 2-3 ກໂິ ລ ຕດິ ກບັ ແອວໄວ.້ ໃຫເ້ ຕນັ້ ຫາຍໆເທິ່ ອື .  ວທິ ເີ ຝກິ ແອບການລອຍໃນອາກາດ ແລະ ກາລງົ ສ່ິ ູພນຶ້ ຈດຸ ປະສງົ ໃນການເຝກິ ແອບໃນໄລຍະນີ້ ແມິ່ ນເພ່ິ ອື ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສາມາດຮກັ ສາການຊງົ ຕວົ ໃນເວລາລອຍຕວົ ໃນອາກາດ ແລະ ການລງົ ສ່ິ ູພນຶ້ ໄດຖ້ ກື ວທິ .ີ ກດິ ຈະກາໍ ໃນການສອນວທິ ລີ ອຍຕວົ ໃນອາກາດ ແລະ ການລງົ ສິ່ ູພນຶ້ ກໍເພິ່ ອື ໃຫນ້ ກັ ຮຽນ ມຄີ ວາມສາມາດໃນການປະຕບິ ດັ ການລອຍຕວົ ໃນອາກາດ ແລະ ການລງົ ສ່ິ ູພນື້ ໄດຖ້ ກື ວທິ ີ ແລະ ຮບັ ປະກນັ ຄວາມປອດໄພ. 1. ຄແູ ນະນາໍ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຂາົ້ໃຈກ່ິ ຽວກບັ ວທິ ກີ ານລອຍຕວົ ຢ່ິ ູໃນອາກາດ ແລະ ການລງົ ສ່ິ ູພນື້ . 2. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສງັ ເກດຮູບພາບວທິ ກີ ານລອຍຕວົ ໃນອາກາດ ແລະ ການລງົ ສ່ິ ູພນື້ ສມົ ທບົ ກບັ ການແນະນາໍ ຂອງຄູ. ນອກ ນນັ້ ອາດໃຫນ້ ກັ ຮຽນເບ່ິ ງີ ວດີ ໂີ ອ, ຊດີ ີ (ຖາ້ ມ)ີ . 3. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ແອບໂດຍໃຫນ້ ກັ ຮຽນແລິ່ ນ 2-3 ກາ້ ວແລວ້ ຢັນເຕນັ້ ຂນຶ້ ຈາກພນື້ , ໃນຂະນະທ່ິ ີລອຍຕວົ ຢິ່ ູໃນ ອາກາດໃຫຖ້ ກົ ຂາທິ່ ໃີ ຊຢ້ ນັ ເຕນັ້ ນນັ້ ຂນຶ້ ມາຄຽງຂາ້ ງກບັ ຂາທ່ິ ບີ ່ິ ໍໃຊຢ້ ນັ ແລວ້ ຍກົ ຢຽດຊິ່ ໄື ປທາງໜາ້ ແລະ ແຂນທງັ ສອງ ໃຫແ້ ກວ່ິ ງແຕ່ິ ທເ່ິງກວົ ໄປທາງໜາ້ ແລວ້ ແກວິ່ ງສບື ຕ່ິ ໍລງົ ລ່ິ ຸມ. 4. ໃຫປ້ ະຕບິ ດັ ຂໍເ້ ທງິ ຕ່ິ າງແຕິ່ ວ່ິ າໃຫໃ້ ຊແ້ ປນັ ຢນັ , ເພ່ິ ມີ ຄວາມແຮງໃນການຢນັ ເຕນັ້ ຂນຶ້ ໃຫສ້ ູງເທິ່ າົ ທ່ິ ຈີ ະເຮດັ ໄດ,້ ທຸກຄງັ້ ຕອ້ ງລງົ ພນື້ ດວ້ ຍສອງຕນີ . 5. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ໂກຍໃຊແ້ ປນມາ້ (ຕິ່ ງັ ຍາວ) ຫື ໂຕະທິ່ ບີ ່ິ ໍສູງປານໃດແລວ້ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ການລອຍຕວົ ໃນອາກາດ ຈາກການຢັນເຕນັ້ ຈາກແປັນມາ້ ຫື ໂຕະນນັ້ ແລວ້ ລງົ ສິ່ ູພນື້ ດວ້ ຍສອງຕນີ . (ເວລາຕນີ ຖກື ພນື້ ໃຫໂ້ ຢະກວົ ເຂ່ິ າົ ເລກັ ນອ້ ຍ). 6. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ການລອຍຕວົ ແລະ ລງົ ສິ່ ູພນື້ ໂດຍໃຫແ້ ລິ່ ນປະມານ 10-20 ມ. ແລວ້ ເຕນັ້ ຂາ້ ມໄມຮ້ າວ, ແປບຢາງ , ເຊອື ກຢ່ິ່ິ າງ...ທ່ິ ສີ ູງປະມານ 30-50 ຊມ. ເພ່ິ ອື ໃຫນ້ ກັ ຮຽນປະຕບິ ດັ ການລອຍຕວົ ແລະ ການລງົ ສ່ິ ູພນື້ ໄດດ້ ຂີ ນຶ້ . ອຸ ປະກອນ ອຸປະກອນທິ່ ຕີ ອ້ ງການເຊິ່ ນັ : ໄມແ້ ປນ້ ຢັນ, ເຊ່ິ ອື ກຢາງ, ທ່ິ ໍແປບຢາງ, ໄມຮ້ າວ, ຕ່ິ ງັ ມາ້ ຍາວ, ໂຕະແລະ ແມດັ ກໍ້ (ສາລບັ ແທກຄວາມຍາວຂອງການເຕນັ້ ). 6. ຊຸກລູກນາໍ້ ໜກັ . ກລິ າຊຸກລູກນໍາ້ ໜກັ ແມ່ິ ນກລິ າປະເພດໜ່ິ ງຶ ທ່ິ ຈີ ດັ ຂນຶ້ ໃນການແຂິ່ ງຂນັ ກລິ າ ແລ່ິ ນ-ລານ, ຈດຸ ມຸງ້ ຫວງັ ແມິ່ ນການກຽມ ສະສມົ ກໍາລງັ , ເພ່ິ ອື ສິ່ ງົ ວດັ ຖຸ ໃດໜ່ິ ງຶ ໃຫໄ້ ປໄກທິ່ ສີ ຸ ດຕາມຄວາມເໝາະສມົ ແລະ ກໍແມ່ິ ນໜ່ິ ງຶ ໃນວຊິ າແລ່ິ ນ-ລານທ່ິ ຈີ ະ ຂະຫຍາຍທາງດາ້ ນຄວາມແຮງ. ກລິ າປະເພດຊຸກນໍາ້ ໜກັ ໄດມ້ ແີ ຕ່ິ ດນົ ແລວ້ ແລະ ໄດປ້ ະກດົ ຂນຶ້ ໃນປີ 1340. ໃນສະໄໝກິ່ ອນເພ່ິ ມີ ໄດນ້ າເອາົ ວດັ ຖຸ ທໍາມະຊາດມາໝນູ ໃຊໃ້ ນການເຝກິ ແອບເຊ່ິ ນັ : ກອ້ ນຫນີ ໃຊເ້ ພ່ິ ອື ແກວ່ິ ງຕ່ິ ໍຈາກນນັ້ ມາຈິ່ ງຶ ດດັ ແປງວດັ ຖຸເຫິ່ າົ ນນັ້ ໃຫດ້ ຂີ ນຶ້ ກິ່ າວເກິ່ າົ ເຊ່ິ ນັ : ໃຊໂ້ ລຫະ, ເຫກັ ຫື ຂາງ, ມາປິ່ ຽນ ແລະ ໄດວ້ າງຂະໜາດນໍາ້ ໜກັ ໃຫເ້ ປນັ ເອກະພາບກນັ ຄ:ື ສໍາລບັ ຜູຍ້ ງິ 32

ມີ 4 ກໂິ ລກາມ, ມເີ ສນັ້ ຜິ່ າສູນກາງ 85-100ມມ, ປະເພດ 5 ກໂິ ລກາມມເີ ສນັ້ ຜ່ິ າສູນກາງ 100-120 ມມ ແລະ ສໍາ ລບັ ປະເພດຊາຍມີ 7,257 ກໂິ ລກາມ ມເີ ສນັ້ ຜ່ິ າສູນກາງ 110-130 ມມ. ການແຂິ່ ງຂນັ ກລິ າໂອແລມປິກ 1896 ໄດຈ້ ດັ ໃຫມ້ ກີ ານແຂ່ິ ງຂນັ ຊຸ ກລູກນໍາ້ ໜກັ , ໃນເວລານນັ້ ສະຖິ ຕແິ ທກໄດ້ 11,12 ແມດັ . ໃນປີ 1984 ຈິ່ ງຶ ໄດຈ້ ດັ ໃຫມ້ ກີ ານແຂ່ິ ງກລິ າຊຸກນາໍ້ ນໜກັ ປະເພດຍງິ ຂນຶ້ ແລະ ທາສະຖຕິ ໄິ ດ້ 13,75 ແມດັ , ສໍາລບັ ກະຕກິ າການແຂ່ິ ງຂນັ ສະໄໝນນັ້ ແມ່ິ ນງິ່າຍທ່ິ ສີ ຸດ, ນກັ ກລິ າຈະໃຊແ້ ບບໃດ ແລະ ວທິ ໃີ ດກ່ິ ໍໄດໃ້ ນການຈບັ ລູກນໍາ້ ໜກັ , ການແລ່ິ ນເອາົ ທິິ່່ າ ແລະ ການແກວ່ິ ງແນວໃດກິ່ ໍໄດແ້ ຕິ່ ບ່ິ ໍໃຫກ້ າຍເສນັ້ ຂດິ ໝາຍກໍານດົ ໄວແ້ ມ່ິ ນໃຫຖ້ ກື ຕອ້ ງ, ໝາຍ ຄວາມວ່ິ າຢ່ິ ູໃນການແຂ່ິ ງຂນັ ໃນໄລຍະນນັ້ ຍງັ ບ່ິ ໍທນັ ມຂີ ອບເຂດວງົ ມນົ ທິ່ ກີ າໍ ນດົ ໃຫນ້ ກັ ກລິ າຊຸກ. ໃນປະຈບຸ ນັ ນີ້ ຂະໜາດເດິ່ ນີ ແຂິ່ ງຂນັ ມາດຕະຖານຈະມເີ ສນັ້ ຜິ່ າໃຈກາງ 1,135 ແມດັ , ແລະ ຂອບເຂດມູມບງັ ຄບັ ລູກນາໍ້ ໜກັ ຕອ້ ງເປນັ ມນູ 40 ອງົ ສາ. 6.1. ເຕກັ ນກິ ຂອງການຊຸກລກູ ນາໍ້ ໜກັ . ການຊຸກນໍາ້ ໜກັ ມຢີ ິ່ ູ 2 ວທິ ດີ ວ້ ຍກນັ ຄ:ື ວທິ ຊີ ຸກແບບເຄ່ິ ອື ນທິ່ ີ ແລະ ວທິ ບີ ິ່ ໍເຄ່ິ ອື ນທິ່ ,ີ ການຊຸກລູກໄດມ້ ເີ ຕກັ ນກິ ການຊຸກນາໍ້ ໜກັ 3 ທິ່ າດວ້ ຍກນັ .  ທ່ິ າທາງຂາ້ ງ  ທ່ິ າເຄິ່ ງິ ທາງຂາ້ ງ  ທ່ິ າທາງຫງັ ເຕກັ ນກິ ຂອງການເຝກິ ແອບແບິ່ ງອອກເປນັ 4 ໄລຍະ ເພິ່ ອື ງິ່າຍໃນການເຝກິ ແອບເຊິ່ ນັ :  ເຕກັ ນກິ ການຈບັ ລກູ ນາໍ້ ໜກັ  ທ່ິ າກຽມ  ການເຄິ່ ອື ນໄຫວຊິ່ ວຍແຮງຊຸກ  ແຮງສິ່ ງົ ເທິ່ ອື ສຸດທາ້ ຍ ກ. ວທິ ຈີ ບັ ລກູ ຈ່ິ າງນວິ້ ມແື ຕິ່ ລະນວິ້ ອອກຈາກກນັ ແລວ້ ເອາົ ລູກນາໍ້ ໜກັ ວາງໃສ່ິ ມຂື ສໍ້ ຸດທາ້ ຍ; ນວິ້ ໂປ ແລະ ນວິ້ ກອ້ ຍເປນັ ນວິ້ ບງັ ຄບັ ບິ່ ໍໃຫລ້ ູກນໍາ້ ໜກັ ຕກົ , ຫງັ ຈາກຈບັ ລູກນາໍ້ ໜກັ ເຂາົ້ ໄວບ້ ິ່ ອນເຄ່ິ ງິ ນວິ້ ມແື ລວ້ ປ່ິ ນິ ອງົ ມໄື ປທາງໜາ້ ນ, ແຂນສອກກາງອອກທາງ ຂາ້ ງຕິ່ ໍາກວິ່ິ່ າບ່ິ າໄຫິ່ ນອ້ ຍໜ່ິ ງຶ , ສໍາລບັ ທິ່ າທທາງຂາ້ ງ ແລະ ທິ່ າທາງຫງັ ເທິ່ າົ ນນັ້ , ແຂນສອກຕ່ິ ໍາກວ່ິ າໜອ້ ຍໜິ່ ງຶ ແລະ ຈບັ ລູກນາໍ້ ໜກັ ຕດິ ແໜນ້ ໃສ່ິ ສອກຄ,ໍ ກອ້ ງຄາງກະໄຕດາ້ ນຂາ້ ງ (ເບິ່ ງິ ຮູບ 32). ຮູບທີ ວທິ ຈີ ບັ ລກູ ວທິ ວີ າງລກູ ໃສ່ິ ຄໍ ການຈບັ ລູກແຕ່ິ ລະຄນົ ແຕກຕ່ິ າງກນັ , ຖາ້ ຜູໃ້ ດຂໍມ້ ື ແລະ ນວິ້ ມແື ຂງແຮງດອີ າດຈະຈບັ ລູກນໍາ້ ໜກັ ໄວສ້ ູງກິ່ ອນ ໜອ້ ຍໜິ່ ງຶ , ເວລາເຄ່ິ ອື ນທ່ິ ຊີ ິ່ ອຍແຮງຮິ່ າງກາຍຈະຕິ່ າໍ ກວ່ິ າຈະເປນັ ເງິ່ອື ນໄຂສະດວກໃນການທໍາສະ ຖຕິ ໄິ ດດ້ ,ີ ຖາ້ ຜູໃ້ ດນວິ້ ມື ບິ່ ໍມຄີ ວາມແຮງພໍ ແມ່ິ ນຈບັ ລູກນໍາ້ ໜກັ ຕິ່ ໍາກວ່ິ າໜອ້ ຍໜິ່ ງຶ ແຕ່ິ ບ່ິ ໍໃຫເ້ ອາົ ລງົ ຕິ່ ໍາຈນົ ຈໍາອງົ້ ມື ເພາະມນັ ຈະບິ່ ໍມກີ າລງັ ແຮງໃນ ການສ່ິ ງົ ນາໍ້ ໜກັ ອອກໄປ. 33

ຂ. ທິ່ າຢນື ກຽມ  ທ່ິ າຢນື ກຽມທ່ິ າທາງຂາ້ ງ ຢນື ປ່ິ ິນບ່ິ າ (ຂາ້ ງ) ທ່ິ ບີ ່ິ ໍມລີ ູກນໍາ້ ໜກັ ໃສິ່ ທກິ ທາງທິ່ ຈີ ະສິ່ ງົ ລູກນໍາ້ ໜກັ ໄປ (ຈດຸ ຕກົ ຂອງລູກນໍາ້ ໜກັ ), ຢືນຈິ່ າງຂາ ອອກກວາ້ ງເທ່ິ າົ ກບັ ບິ່ າ, ຢນື ທວງນາໍ້ ໜກັ ລງົ ຢ່ິ ູຂາບອື້ ງຂວາ, ຂາເບອື້ ງຊາ້ ຍຈງັ້ ພນື້ ດວ້ ຍປາຍຕນີ , ຕາແນມໄປທາງເບອື້ ງຈະ ຊຸກລູກນໍາ້ ໜກັ , ແຂນຊາ້ ຍເດ່ິ ໄປຕາມທດິ ທາງລູກນາໍ້ ໜກັ ໄປ ຫື ເອາົ ແຂນຊຂີ້ ນຶ້ ເທງີ ຫວົ . ຈດຸ ພເິ ສດຂອງທ່ິ ານແີ້ ມ່ິ ນເຄິ່ ອື ນ ທິ່ ສີ ະດວກດ,ີ ພາກສິ່ ວນທາງເທງິ ຂອງຮ່ິ າງກາຍແມິ່ ນຢ່ິ ູສູງແຕິ່ ມຈີ ດຸ ອິ່ ອນ ບ່ິ ອນໄລຍະເຄ່ິ ອື ນທ່ິ ຊີ ່ິ ອຍແຮງແມິ່ ນສນັ້ ເຮດັ ໃຫກ້ ານຊຸກມສີ ະຖຕິ ຕິ ່ິ ໍາກວ່ິ າທິ່ າທາງຫງັ ແຕ່ິ ການເຝກິ ແອບງ່ິາຍເໝາະກບັ ການເຝກິ ແອບເຕກັ ນກິ ແລະເປນັ ພນື້ ຖານໃຫ້ ແກ່ິ ການເຝກິ ແອບເຕກັ ນກິ ທິ່ ຍີ າກກວິ່ າເກິ່ າົ . ຄ. ຢນື ກຽມທິ່ າເຄ່ິ ງິ ຂາ້ ງ ເຕກັ ນກິ ພນື້ ຖານ ແມິ່ ນຄາ້ ຍຄກື ນັ ກບັ ທ່ິ າຂາ້ ງແຕິ່ ຕິ່ າງກນັ ຢ່ິ ູບ່ິ ອນ ເວລາຢນື ຢິ່ ູເຄ່ິ ງິ ຂາ້ ງ 45 ອງົ ສາ ຂອງທດິ ທາງໄປ ຂອງລູກນໍາ້ ໜກັ , ຢນື ງ່ິຽງລະຫວ່ິ າງດາ້ ນຂາ້ ງກບັ ດາ້ ນຫງັ , ທິ່ ານມີ້ ຈີ ດຸ ພເິ ສດເວລາເຄ່ິ ອື ນທ່ິ ຊີ ່ິ ອຍແຮງ ພາກສ່ິ ວນເທງິ ຈະຕິ່ ໍາ ລງົ ກິ່ ອນ. ງ. ຢນື ກຽມທິ່ າທາງຫງັ ຢນື ປິ່ ນິ ຫງັ ໄປທດິ ລູກນາໍ້ ໜກັ ໄປ, ຢນື ຢິ່ ູຂາເບອື້ ງຂວາ, ທວງນໍາ້ ໜກັ ມາຢິ່ ູຂາເບອື້ ງຂວາ, ຂາເບອື້ ງຊາ້ ຍໂຍະເຂ່ິ າົ ແລະ ແຕະພນື້ ດວ້ ຍປາຍຕນີ , ແຂນຊາ້ ຍຍກົ ຂນຶ້ ເທງີ , ວທິ ຈີ ບັ ລກູ ແບບດຽວກນັ ກບັ ວທິ ອີ ິ່ ນື .  ການເຄ່ິ ອື ນທິ່ ຊີ ່ິ ວຍແຮງ ພາຍຫງັ ສນິ້ ສຸດຂອງທິ່ າຢນື ກຽມແລວ້ ແມ່ິ ນເລິ່ ມີ ຕນົ້ ດວ້ ຍທ່ິ າເຄ່ິ ອື ນທິ່ ຊີ ິ່ ວຍແຮງໄລຍະນແີ້ ມິ່ ນສໍາຄນັ ເພິ່ ອື ສ່ິ ງົ ລູກນໍາ້ ໜກັ ອອກໃຫໄ້ ປໄກທິ່ ສີ ຸດ ແມິ່ ນໄລຍະສາ້ ງຄວາມໄວຂນັ້ ຕນົ້ ແລະ ເປນັ ເວລາກຽມໃຫແ້ ກິ່ ຄວາມວໄຂອງໄລຍະອອກແຮງ ເທິ່ ອື ທ່ິ ສີ ຸ ດທາ້ ຍ, ຈດຸ ປະສງົ ຂອງໄລຍະນແີ້ ມິ່ ນໃຫພ້ າກສິ່ ວນຂອງຮິ່ າງກາຍໄດເຄ່ິ ອື ນໄຫວແຕິ່ ລະຈງັ ຫວະຕ່ິ ໍເນິ່ ອື ງ ແລະ ມີ ການປະສມົ ປະສານກນັ . ຮູບທີ ການເຄິ່ ອື ນທິ່ ຊີ ່ິ ວຍແຮງ ຕອ້ ງຮກັ ສາການຊງົ ຕວົ , ເພ່ິ ມີ ຄວາມຂນຶ້ ແຕິ່ ລະໄລຍະຈນົ ຮອດໄລຍະກິ່ ອນການອອກແຮງເທິ່ ອື ສຸດທາ້ ຍ ແລະ ລາ ຕວົ ຕອ້ ງຮກັ ສາໃຫປ້ ກົ ກະຕຮິ ບັ ປະກນັ ການເຄ່ິ ອື ນຍາ້ ຍໃຫໄ້ ດຍ້ າວທິ່ ສີ ຸດ.  ວທິ ປີ ະຕບິ ດັ ເຕກັ ນກິ ເຄ່ິ ອື ນທິ່ ຊີ ິ່ ວຍແຮງທ່ິ າທາງຂາ້ ງ ໄລຍະເບອື້ ງຕນົ້ ພາກສ່ິ ວນລໍາຕວົ ອຽງໄປທາງຂາ້ ງເບອື້ ງຂວາມ,ື ຂາເບອື້ ງຂວາໂຢະລງົ ເລກັ ໜອ້ ຍ, ມຂື ວາຈບັ ລູກ ເນນັ້ ຄໍາ້ ຢິ່ ູສອກຄໍ, ມຊື າ້ ຍຢິ່ ູໃນທ່ິ າກຽມຄເື ກ່ິ າົ , ຂາເບອື້ ງຊາ້ ຍເຕະໄປທາງຂາ້ ງຄງັ້ ທິ່ ີ 1 ທໍາມະດາບິ່ ໍແຮງເພິ່ ອື ເອາົ ທດິ ທາງ ແລະ ເພິ່ ອື ຄວາມແຮງໃຫກ້ ານເຄ່ິ ອື ນຍາ້ ຍ, ແລວ້ ເອາົ ຂາຊາ້ ຍເຂາົ້ ຕິ່ ມື , ຕນີ ຊາ້ ຍແຕະກບັ ຂໍຕ້ ນີ ຂວາເຕະຄງັ້ ທິ່ ີ 2 ເຕະຄເື ກ່ິ າົ ອອກຂາ້ ງຢິ່ າງແຮງພອ້ ມທງັ ຢນັ ຂາຂວາອອອກໄປທາງຂາ້ ງ ຕາມທດິ ເຕະຂອງຂາເບອື້ ງຊາ້ ຍ, ບາດກາ້ ວແມິ່ ນການຢນັ ເຕນັ້ ສະ ໄລກບັ ພນື້ , ເລິ່ ມີ ແຕິ່ ການຢືນຢິ່ ູຂາເບອື້ ງຂວາສະໄລໄປຕາມແຮງຢັນຢ່ິ ູຂາກໍາ້ ຂວາຕິ່ ມື ເລກັ ນອ້ ຍຢ່ິ ູໃນຈງັ ຫວະນີ້ ຍງັ ປ່ິ ນິ ຂາ້ ງ ໄປຕາມທດິ ທາງໄປຂອງລກູ ນາໍ້ ໜກັ ຢິ່ ູ (ບ່ິ ທໍ ນັ ໝນູ ຕວົ ). 34

ການເຄ່ິ ອື ນທິ່ ຕີ ອ້ ງຕິ່ ໍເນິ່ ອື ງລຽນຕດິ ບິ່ ໍໃຫຢ້ ຸດ, ພອ້ ມກນັ ນນັ້ ໃຊແ້ ຮງຂອງກາ້ ມທອ້ ງ, ກາ້ ມຊນີ້ ຂາ້ ງ, ລາຕວົ ຕງັ້ ຂນຶ້ ຊ່ິ ື ພອ້ ມທງັ ການໝນູ ລໍາຕວົ ປ່ິ ນິ ໜາ້ ໄປທດິ ທາງໄປຂອງລູກນາໍ້ ໜກັ , ໃນເວລາກາໍ ລງັ ເຄ່ິ ອື ນໄຫວຂອງລໍາຕວົ ຢ່ິ ູນນັ້ , ຂາເບອື້ ງຂວາ ຕອ້ ງຢນັ ໃຫແ້ ຮງເພິ່ ອື ສິ່ ງົ ນາໍ້ ໜກັ ຂອງຮິ່ າງກາຍໄປທາງໜາ້ , ຂາເບອື້ ງຊາ້ ຍຈິ່ າງອອກກວາ້ ງ ແລະ ປາຍຕນີ ຈງັ້ ລງົ ພນື້ ເພິ່ ອື ຮອງ ຮບັ ນາໍ້ ໜກັ ຂອງຮິ່ າງກາຍບິ່ ໍໃຫລ້ ມົ້ ແລະ ເຊໄປທາງໜາ້ ຢຽບເສນັ້ ຟາວ. ຮູບທີ ຮູບການໝນູ ຕວົ ທິ່ າທາງຂາ້ ງ  ທ່ິ າຊຸກທາງຫງັ ເຕກັ ນກິ ການຊຸກຂອງທິ່ າທາງຫງັ ໃນການເຄິ່ ອື ນທ່ິ ີ ແລະ ການອອກແຮງເທ່ິ ອຶ ສຸດທາ້ ຍແມ່ິ ນຄກື ນັ ກບັ ທ່ິ າທາງຂາ້ ງ, ແຕ່ິ ຈະແຕກຕ່ິ າງທິ່ າທາງຂາ້ ງຢ່ິ ູການກຽມທ່ິ າຢນື . ການຢືນແບບປິ່ ນິ ຫງັ ໄປຕາມທດິ ທາງໄປຂອງລູກນາໍ້ ໜກັ , ການຈບັ ລູກຄກື ນັ , ການຢນື ແມ່ິ ນຕນີ ຕດິ ກນັ , ທິ່ ວງນໍາ້ ໜກັ ໄປຢິ່ ູຂາເບອື້ ງຂວາ, ຂາຊາ້ ຍໂຢະເຂາົ້ ນອ້ ຍໜ່ິ ງຶ ແລະ ປາຍຕນີ ຈກຸ ບັ ພນື້ . ເວລາເຄິ່ ອື ນທິ່ ,ີ ເລິ່ ີນຕນົ້ ດວ້ ຍການພບັ ລໍາຕວົ ໄປທາງໜາ້ ພອ້ ມທງັ ດດີ ຂາເບອື້ ງຊາ້ ຍໄປທາງຫງັ ຄງັ້ ທາອດິ ບ່ິ ໍແຮງ ປານໃດ, ສູງຂະໜານກບັ ພນື້ ແລວ້ ດງຶ ລໍາຕວົ ຂນຶ້ ຕງັ້ ຊິ່ ພື ອ້ ມທງັ ດງຶ ຂາຊາ້ ຍເຂາົ້ ຄນື ບິ່ ອນເກ່ິ າົ ເພິ່ ອື ທາໍ ຈງັ ຫວະໃຫກ້ ານເຕະຂາຄງັ້ ທີ 2. ການເຕະຂາຄງັ້ ທີ 2 ແມ່ິ ນປະຕບິ ດັ ແບບທໍາອດິ ແຕ່ິ ວິ່ າຕອ້ ງເຕະຂາໃຫແ້ ຮງເພິ່ ອື ສິ່ ງົ ນາໍ້ ໜກັ ຂອງຮິ່ າງກາຍເຄ່ິ ອື ນ ຍາ້ ຍໄປທາງຫງັ ພອ້ ມກນັ ນນັ້ ຢນັ ຂາເບອື້ ງຂວາໄປທາງຫງັ ແຕິ່ ບິ່ ໍແມິ່ ນລກັ ສະນະຂອງການເຕນັ້ (ສະໄລຕນີ ໄປທາງຫງັ ດວ້ ຍ ຄວາມແຮງ) ແລະ ຢນື ຢິ່ ູຂາເບອື້ ງຂວາ, ລາໍ ຕວົ ຍງັ ຮກັ ສາໄວຄ້ ເື ກ່ິ າົ . ຫງັ ຈາກນນັ້ ກໝໍ ນູ ກະໂພກ 180 ອງົ ສາ, ດງຶ ລາຕວົ ຂນຶ້ , ປ່ິ ິນໜາ້ ໄປຫາທກິ ທາງໄປຂອງລູກນໍາ້ ໜກັ , ຂາເບອື້ ງຊາ້ ຍຊິ່ ໄື ປທາງໜາ້ ປາຍຕນີ ຈງັ້ ລງົ ສິ່ ູພນື້ ຢ່ິ ູໃນທ່ິ າກຽມຊຸ ກລູກນໍາ້ ໜກັ ອອກໄປ. ຮູບທີ 35 ການໝນູ ຕວົ ຂອງທິ່ າທາງຫງັ 6.2. ການສ່ິ ງົ ແຮງເທ່ິ ອື ສຸດທາ້ ຍ ການສ່ິ ງົ ແຮງເທິ່ ອື ສຸດທາ້ ຍ ແມ່ິ ນໄລຍະສິ່ ງົ ລູກໄປທາງໜາ້ ໄລຍະນີ້ ແມິ່ ນສາຄນັ ທ່ິ ສີ ຸດຂອງການຊຸກລູກນາໍ້ ໜກັ ມຜີ ນົ ສະທອ້ ນເຖງິ ແກ່ິ ການທໍາສະຖຕິ .ິ 35

ກ. ຈດຸ ສາໍ ຄນັ ຂອງການສ່ິ ງົ ແຮງເທິ່ ອື ສຸດທາ້ ຍ ຄໃື ຊຄ້ ວາມໄວຕ່ິ ເໍ ນິ່ ອື ງກນັ ບ່ິ ຢໍ ຸດ, ເພິ່ ອື ນາໍ ໃຊຄ້ ວາມແຮງສູງສຸດ ແລະ ຄວາມ ໄວທິ່ ໄີ ດສ້ ະສມົ ໄວ.້ ການໃຊຄ້ ວາມແຮງ ຕອ້ ງໃຫເ້ ປັນລະບບົ ແລະ ເປັນໄລຍະ, ໃຊແ້ ຕິ່ ລິ່ ຸມຂນຶ້ ເທງິ , ເລິ່ ນີ ຕນົ້ ແມ່ິ ນໃຊແ້ ຮງຂອງຂາຕ່ິ ໍ ມາ ແມ່ິ ນແຮງລາໍ ຕວົ ສຸດທາ້ ຍແມິ່ ນແຮງຂອງບິ່ າໄຫິ່ ແລະ ແຂນ, ເຮາົ ອາດສາມາດໝນູ ໃຊຄ້ ວາມແຮງຂອງພາກສ່ິ ວນລາຕວົ ໃຫມ້ ສີ ະມດັ ຕະພາບສູງ, ແລວ້ ລວມສູນກາໍ ລງັ ແຮງຊຸກລກູ ນາໍ້ ໜກັ ອອກໄປ. ຂ. ມນູ ຂອງການຊຸກ ມູນຂອງການຊຸກ ແລະ ມູນຂອງລູກນໍາ້ ໜກັ ອອກຈາກມຕື ອ້ ງໃຫເ້ ໝາະສມົ ທິ່ ສີ ຸດ ເພິ່ ອື ສາ້ ງເງ່ິອື ນໄຂໃຫແ້ ກິ່ ການ ລອຍຕວົ ຂອງລກູ ນາໍ້ ໜກັ ໃຫໄ້ ດໄ້ ກ; ຕອ້ ງຮກັ ສາຄວາມທ່ິ ຽງຂອງທຸກພາກສ່ິ ວນຂອງຮ່ິ າງກາຍ, ບິ່ ໍລມົ້ ໄປດາ້ ນໜາ້ ເຮດັ ໃຫຜ້ ດິ ກະຕກິ າ, ຂະນະທິ່ ຂີ າເບອື້ ງ ຊາຍຍງັ ບ່ິ ໍທນັ ຈພຸ ນື້ ໃຫເ້ ລິ່ ມີ ຕນົ້ ປະຕບິ ດັ ການສິ່ ງົ ແຮງເທ່ິ ອື ສຸດທາ້ ຍ, ທໍາອດິ ຂາເບອື້ ງຂວາຈງັ້ ພນື້ ພອ້ ມທງັ ປິ່ ນິ ກະໂພກ ແລະ ຫວົ ເຂ່ິ າົ ໄປທາງໜາ້ , ລໍາຕວົ , ກິ່ ອນຈະຢຽດຊ່ິ .ື ບ່ິ າໄຫິ່ ປ່ິ ນິ ໄປທດິ ທາງຂອງລກູ ນໍາ້ ໜກັ ຕກົ , ທຸກໆພາກສິ່ ວນຂອງຮິ່ າງກາຍຄ່ິ ອຍໆບ່ິ ຽງໄປເບອື້ ງຊາ້ ຍ, ຂາຊາ້ ຍຢຽດຊິ່ ,ື ກະໂພກດາ້ ນຂອງຮ່ິ າງກາຍຄ່ິ ອຍໆບິ່ ຽງໄປເບອື້ ງຊາ້ ຍ, ຂາຊາ້ ຍຢຽດຊິ່ ,ື ກະໂພກດາ້ ນຂວາປ່ິ ິນໄປທາງທດິ ລູກນໍາ້ ໜກັ ຕກົ . ພອ້ ມທງັ ຢນັ ຂາຢ່ິ າງແຮງ ບິ່ າໄຫ່ິ ຊາ້ ຍຍງັ ຮກັ ສາປກົ ກະຕແິ ລວ້ ຍງັ ເປນັ ຫກັ ໃນການຊງົ ຕວົ . ປ່ິ ນິ ບ່ິ າໄຫ່ິ ຂວາໄປທາງໜາ້ , ລາຕວົ ປ່ິ ນິ ໄປທດິ ທາງຂອງລູກນໍາ້ ໜກັ ຕກົ , ຈາກນນັ້ ແຂນເອກິ , ຂໍມ້ ື ແລະ ໃຊແ້ ຮງຂອງນວິ້ ມແື ຕ່ິ ລະນວິ້ ຊຸກລູກນໍາ້ ໜກັ ອອກໄປ ທາງໜາ້ . ມູນຂອງລູກນໍາ້ ໜກັ ພິ່ ຸ ງອອກໄປເປນັ ມູນ 45 ອງົ ສາ ເມ່ິ ອື ເວລາສນິ້ ສຸດການສິ່ ງົ ລູກນໍາ້ ໜກັ ອອກໄປແລວ້ ຈ່ິ ງຶ ເຕນັ້ ປິ່ ຽນຂາ, ຍາ້ ຍຂາເບອື້ ງຂວາໄປທາງໜາ້ ແລວ້ ໂຢະກວົ ເຂ່ິ າົ ລງົ ເລກັ ນອ້ ຍ ເພ່ິ ອື ຮກັ ສາຄວາມທິ່ ຽງບ່ິ ໍໃຫລ້ ມົ້ ໄປທາງໜາ້ ຫື ເສຍ ຫກັ ເຊຊາ້ ຍ, ເຊຂວາ. ມຊື ຸກອອກຈາກສອກຄໄໍ ປໜາ້ , ຂນຶ້ ເທງິ ແລະ ຝາມປື ່ິ ນິ ໄປທາງໜາ້ , ໂປມ້ ປື ່ິ ນິ ລງົ ດນິ . ຮູບທີ 37 ການຊຸກລກູ ນາໍ້ ໜກັ ກດິ ຈະກາໍ 1. ອະທບິ າຍໃຫນ້ ກັ ຮຽນຮູກ້ ິ່ ຽວກບັ ວິທີການ ແລະ ຂັນ້ ຕອນການຊຸ ກລູກນໍາ້ ໜກັ ນບັ ແຕິ່ ທ່ິ າກຽມໄປເຖິງໄລ ຍະ ອອກແຮງຄງັ້ ສຸດທາ້ ຍ ເພ່ິ ອື ສ່ິ ງົ ລູກນາໍ້ ໜກັ ອອກໄປ. 2. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແຕ່ິ ລະຄນົ ເຝແິ ອບຈບັ ລກູ ນາໍ້ ໜກັ ສະລບັ ກນັ ທງັ ມຊື າ້ ຍ ແລະ ມຂື ວາ. 3. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ແອບທິ່ າກຽມໃນການຈບັ ລູກນາໍ້ ໜກັ ແນບໃສິ່ ສອກຄໍພອ້ ມກບັ ແອບໝນູ ໂພກ ແລະ ບິ່ າ ໄຫິ່ . 4. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຈດັ ເປນັ ສອງແຖວຂວາງປິ່ ິນໜາ້ ເຂາົ້ ກນັ ໂດຍຄູເນນັ້ ໜກັ ຈງັ ຫວະໃນການໝນູ ກະໂພກ ແລະ ບິ່່ິ າໄຫ່ິ ເພ່ິ ອື ສ່ິ ງົ ລກູ ນາໍ້ ໜກັ ອອກໄປ. 36

5. ປະຕບິ ດັ ຄາ້ ຍຄກື ບັ ກດິ ຈະກໍາເທງິ , ແຕິ່ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ແອບເຄິ່ ອື ນທ່ິ ຊີ ິ່ ວຍແຮງໃນການຊຸກນໍາ້ ໜກັ ເຊິ່ ງິ ຂນັ້ ຕນົ້ ໃຫ້ ເຝກິ ແອບໃນທິ່ າມເື ປ່ິ າົ ກິ່ ອນຕ່ິ ມໍ າໃຫປ້ ະກອບກບັ ການຊຸກນາໍ້ ໜກັ ອອກໄປພອ້ ມ. 6. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນແຕິ່ ລະຄນົ ເຝກິ ແອບຊຸກລດູ ນາໍ້ ໜກັ ຢິ່ ູໃນເດິ່ ນີ ຊຸກລູກນາໍ້ ໜກັ ຕວົ ຈງິ . 7. ຈດັ ຕງັ້ ແຂ່ິ ງຂນັ ຊຸກລູກນາໍ້ ໜກັ ລະຫວ່ິ າງນກັ ຮຽນດວ້ ຍກນັ ເພ່ິ ອື ວດັ ຜນົ ທາງດາ້ ນສະຖຕິ ຂິ ອງນກັ ຮຽນແຕ່ິ ລະຄນົ .  ວທິ ກີ ານດາໍ ເນດີ ກດິ ຈະກາໍ 1. ຄອູ ະທບິ າຍຂນັ້ ຕອນໃນການຊຸກລູກນາໍ້ ໜກັ ພອ້ ມກບັ ສາທດິ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເບິ່ ງິ . 2. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນປະຕບິ ດັ ຕາມຂນັ້ ຕອນການຊຸກລກູ ນາໍ້ ໜກັ ແລະ ຕາມການແນະນາໍ ຂອງຄູ. 3. ຄແູ ນະນາໍ ມາດຕະການໃນການຮກັ ສາຄວາມປອດໄພໃນເວລາເຝກິ ແອບຊຸກລກູ ນາໍ້ ໜກັ . 4. ຄູຕດິ ຕາມເບ່ິ ງິ ການປະຕບິ ດັ ຕວົ ຈງິ ຂອງນກັ ຮຽນຢິ່ າງໃກສ້ ດິ . 7. ວທິ ສີ າ້ ງເດ່ິ ນີ ກ. ຂະໜາດຂອງເດິ່ ນີ ແລະ ວທິ ສີ າ້ ງເດິ່ ນີ ຊຸກລກູ ນາໍ້ ໜກັ  ວທິ ສີ າ້ ງເດິ່ ນີ ການສາ້ ງເດ່ິ ນີ ທ່ິ ງີ ່ິາຍດາຍ ແລະ ໄດມ້ າດຕະຖານ, ສາມາດເຝກິ ແອບ ແລະ ແຂ່ິ ງຂນັ ໄດ.້ ເຮາົ ສາ ມາດສາ້ ງເດິ່ ນີ ເອງ ໄດ້ ໂດຍບິ່ ຕໍ ອ້ ງລງົ ທນຶ ຫາຍ ແລະ ຫານາໍ ໃຊອ້ ຸປະກອນອອ້ ມຂາ້ ງມາປະກອບສາ້ ງ. ການປະກອບສາ້ ງຂອງເດິ່ ນີ , ເດ່ິ ນີ ຊຸກລູກນາໍ້ ໜກັ ແມິ່ ນເຮດັ ດວ້ ຍຊມີ ງັ , ເປນັ ຮູບວງົ ມນົ ແລະ ມຂີ ະໜາດເສນັ້ ຜິ່ າ ສູນກາງ 2,135 ແມດັ . (ເບ່ິ ງິ ຮູບ). ຮູບທີ ການສາ້ ງເດ່ິ ນີ ຂ. ວທິ ເີ ຮດັ ເຄິ່ ອື ງຢນັ ອອກແລິ່ ນ  ວທິ ປີ ະຕບິ ດັ  ໄມສ້ າໍ ລບັ ເຮດັ ແມ່ິ ນຂະໜາດ 5×5×100 ຊມ  ໄມສ້ ໍາລບັ ເຮດັ ແປນ້ ຢນັ ຕນີ 2 ໂຕ, ຂະໜາດ 12×15×20 ຊມ  ເຫກັ ຕາປູ 12 ຊມ ຫື ປູລອງສາໍ ລບັ ຕອກຢດຶ ກບັ ພນື້  ນ໊ອດ 10 ສໍາລບັ ຢດຶ ແປນ້ ຢນັ ຕດິ ກບັ ແມິ່ ນ 2 ໂຕ 37

ຮູບທີ ຮູບດາ້ ນໜາ້ ຮູບທີ ເຄ່ິ ອື ງຢນັ ຕນີ ອອກແລ່ິ ນ  ເດ່ິ ນີ ເຕນັ້ ສູງ  ຈດຸ ລງົ ເຮດັ ດວ້ ຍເສິ່ ອື ຍດັ ດວ້ ຍເຟອື ງ ຫື ກອງດນິ ຊາຍ  ເສາົ ເຮດັ ໄມ ້ ຫື ເສາົ ຫກັ ສູງ 2 ມ  ຮາວໄມປ້ ິ່ ອງ ຫື ໄມຕ້ ນັ ຊິ່ ມື ຂີ ະໜາດຍາວ 3 ມ ທິ່ ເີ ຮາົ ສາມາດຊອກຫາໄດ້  ວທິ ປີ ະຕບິ ດັ ຕນີ ເສາົ ເຮດັ ດວ້ ຍໄມ ້ ຫື ຊມີ ງັ ຮູບທີ ເສິ່ ອື ເຕນັ້ ສູງ ຄ. ເດິ່ ນີ ເຕນັ້ ຍາວ ຮູບທີ ເດິ່ ນີ ເຕນັ້ ຍາວ 8. ໃຈຄວາມ ໃນການຮຽນບດົ ນແີ້ ມ່ິ ນແນໃສເພ່ິ ອື ໃຫນ້ ກັ ຮຽນມຄີ ວາມຮູ,້ ຄວາມເຂາົ້ ໃຈ ແລະ ມຄີ ວາມສາມາດໃນການປະຕບິ ດັ ເຕກັ ນກິ ຂອງປະເພດກລິ າຕ່ິ າງໆຢິ່ ູໃນພນື້ ຖານໄດ.້ ກລິ າແລິ່ ນ-ລານເປນັ ກລິ າປະເພດໜ່ິ ງຶ ທ່ິ ໃີ ຫນ້ າໍ ເຂາົ້ ແຂ່ິ ງຂນັ ກລິ າເອຊຽນ ເກມ ແລະ ກລິ າລະດບັ ໂລກມາກິ່ ອນແລວ້ ຫາຍຂນັ້ ເຊິ່ ງິ ມກີ ານເຄິ່ ອື ນໄຫວທິ່ ແີ ຕກຕ່ິ າງກນັ ຂນຶ້ ກບັ ປະເພດກລິ າ. ເຕກັ ນກິ 38

ໃນການປະຕບິ ດັ ຂອງແຕ່ິ ລະປະເພດກ່ິ ແໍ ຕກຕິ່ າງກນັ . ສະ ນນັ້ ນກັ ຮຽນຕອ້ ງເອາົ ໃຈໃສ່ິ ຄນົ້ ຄວາ້ ຢິ່ າງເລກີ ເຊງິ ຈິ່ ງຶ ຈະມຄີ ວາມ ເຂາົ້ໃຈ ແລະ ສາມາດນາໍ ໄປປະຕບິ ດັ ຕວົ ຈງິ ໄດ.້ ໃນບດົ ຮຽນນແີ້ ນໃສິ່ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນມຄີ ວາມຮູທ້ າງດາ້ ນທດິ ສະດີ ແລະ ພາກປະຕບິ ດັ ຕວົ ຈງິ ກລິ າບາງປະເພດເຊ່ິ ນັ : ການແລິ່ ນໄລຍະສນັ້ , ການແລ່ິ ນປິ່ ຽນສ່ິ ງົ , ການເຕນັ້ ສູງ, ການເຕນັ້ ຍາວ (ເຕນັ້ ໄກ) ແລະ ຊຸ ກນໍາ້ ໜກັ . ນກັ ຮຽນຈະໄດ້ ຮຽນຮູເ້ ຖງິ ເຕກັ ນກິ ແລະ ວທິ ປີ ະຕບິ ດັ ຂອງປະເພດກລິ າດ່ິ ງັ ກິ່ າວ ເຊ່ິ ງິ ເປນັ ຄວາມຮູພ້ ນື້ ຖານທິ່ ນີ ກັ ຮຽນຈະໄດຮ້ ບັ ແລະ ມນັ ຮຽກຮອ້ ງໃຫມ້ ຄີ ວາມອດົ ທນົ , ພະຍາຍາມໃນການເຝກິ ແອບ ແລະ ຮິ່ າໍ ຮຽນ. ໃນການຮຽນບດົ ນີ້ ນອກຈາກປະກອບ ຄວາມຮູພ້ ນື້ ຖານໃຫແ້ ກິ່ ນກັ ຮຽນແລວ້ ຍງັ ເປນັ ການສາ້ ງໃຫຜ້ ູຮ້ ຽນມນີ ໍາ້ ໃຈມານະອດົ ທນົ , ມຄີ ວາມບຸກບນື ສູຊ້ ນົ , ມຄີ ວາມ ຮບັ ຜດິ ຊອບຕິ່ ໍໜາ້ ທ່ິ ີ ແລະ ສາ້ ງໃຫເ້ ປັນຄນົ ທ່ິ ມີ ແີ ນວຄດິ ກາ້ ຫານ, ມຄີ ວາມຕດັ ສນິ ໃຈສູງ ແລະ ມນີ ໍາ້ ໃຈນກັ ກລິ າອກີ ດວ້ ຍ. 9 ວຽກມອບໝາຍ 1. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຄນົ້ ຄວາ້ ບດົ ຮຽນນາໍ ປມື້ ຕາໍ ລາ ຫື ເອກະສານຕ່ິ າງໆ ທິ່ ກີ ິ່ ຽວຂອ້ ງກບັ ກລິ າແລິ່ ນ-ລານ. 2. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນເຝກິ ແອບດວ້ ຍຕນົ ເອງບນັ ດາກດິ ຈະກາໍ ທ່ິ ໄີ ດຮ້ ຽນມາໃນເວລາຫວ່ິ າງ. ບດົ ທີ 5 ບານສິ່ ງົ ຈດຸ ປະສງົ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນສາມາດ:  ປະຕບິ ດັ ອງົ ປະກອບເຕກັ ນກິ ຕິ່ າງໆຂອງກລິ າບານສິ່ ງົ ໄດໃ້ ນຂນັ້ ພນື້ ຖານ.  ດາໍ ເນນີ ການຫນິ້ ກລິ າບານສ່ິ ງົ ໄດໃ້ ນຂນັ້ ພນື້ ຖານໄດ.້ 39

1. ການໂຕ່ິ ງບານ (ການຫນິ້ ບານສອງມລື ່ິ ຸມ) ການຢນື ກຽມພອ້ ມ (ການຊງົ ຕວົ ) ເປນັ ທກັ ສະພນື້ ຖານອນັ ດບັ ຕນົ້ ທ່ິ ຈີ ະຕອ້ ງເຝກິ ແອບກິ່ ອນທ່ິ າອິ່ ນື ໆຕິ່ ໄໍ ປ. ການ ຢນື ທິ່ ຖີ ກື ຕອ້ ງຈະຊ່ິ ວຍໃຫກ້ ານຫນີ້ ໄດຮ້ ບັ ຜນົ ດີ ແລະ ມປີ ະສດິ ທພິ າບຫາຍຍິ່ ງິ ຂນຶ້ . ການຢນື ທິ່ ຖີ ກື ຕອ້ ງຄ:ື  ຢນື ໃຫ່ິ ຕນີ ທງັ ສອງຫິ່ າງກນັ ປະມານ 1 ຊິ່ ວງໄຫ່ິ , ຕນີ ທງັ ສອງຂະໜານກນັ ຫື ຈະວາງຕນີ ໜ່ິ ງຶ ຢິ່ ູໜາ້ ອກີ ຕນີ ໜິ່ ງຶ ຢ່ິ ູ ຫງັ ກິ່ ໍໄດ້ (ອງີ ໃສິ່ ຄວາມຖະໜດັ ) ແລະ ໃຫໂ້ ຢະເຂິ່ າົ ລງົ ເລກັ ນອ້ ຍ. ບິ່ າໄຫ່ິ ສະເໝກີ ນັ . ລໍາຕວົ ເນງີ້ ໄປທາງໜາ້ ເລກັ ນອ້ ຍ ແລະ ນາໍ້ ຕວົ ຢ່ິ ູປາຍຕນີ ທງັ ສອງເບອື້ ງ. ຮູບ ການຢນື  ແຂນ ແລະ ມຍື ກົ ຂນຶ້ ໄວທ້ າງໜາ້ , ແຂນສອກຢິ່ ູຊດິ ລໍາຕວົ , ຂໍມ້ ຢື ່ິ ູເທງິ ຫວົ ເຂ່ິ າົ ເລກັ ນອ້ ຍ ແລະ ຫນັ ຝາມເື ຂາົ້ ຫາ ກນັ . ແຂນປິ່ ອຍລງົ ທາໍ ມະດາ.  ເວລາຈະໂຕິ່ ງບານແຂນທງັ ສອງເບອື້ ງໃຫຫ້ ຸບໃສິ່ ກນັ , ພບັ ສອກເລກັ ນອ້ ຍ ແຂນປິ່ ອຍລງົ ທາງລິ່ ຸມໃຫມ້ ທື ງັ ສອງເບອື້ ງ ຈບັ ແໜນ້ ເຂາົ້ ກນັ (ຕດິ ກນັ ) ເພ່ິ ອື ໃຫແ້ ຂນທງັ ສອງເບອື້ ງຢິ່ ູໃນລະດບັ ດຽວກນັ (ສະເໝກີ ນັ ).  ວທິ ຈີ ບັ ມໃື ນການໂຕິ່ ງບານ  ແບບຝາມຊື ອ້ ນກນັ  ແບບນວີ້ ມສື ານກນັ  ແບບກາໍ ມສື ອງເບອື້ ງ  ແບບມໜື ່ິ ງຶ ກາໍ ອກີ ມໜື ິ່ ງຶ ໂອບມາຈບັ ກນັ  ແບບມມື າແປະກນັ ຄາ້ ຍຄກື ນັ ນບົ ມື 1.1 ການໂຕິ່ ງບານໄປໜາ້ .  ການຫນິ້ ບານສອງມລື ິ່ ຸມໄປທາງໜາ້  ສາຍຕາແນມເບ່ິ ງິ ບານຕະຫອດເວລາ  ເຄິ່ ອື ນລໍາຕວົ ໄປຫາຈດຸ ທິ່ ບີ ານຈະຕກົ , ຂະນະທິ່ ໂີ ຕິ່ ງບານໃຫໂ້ ຢະຂາ ແລະ ຍກົ ບິ່ າຂນຶ້ ແຂນທງັ ສອງຢຽບຊ່ິ ໜື ບີ ເຂາົ້ ຫາກນັ , ນາໍ້ ໜກັ ລາໍ ຕວົ ໂຍບໄປທາງໜາ້ .  ຈງັ ຫວະທິ່ ໂີ ຕະບານແຂນທງັ ສອງຕອ້ ງວາງໃຫສ້ ະເໝກີ ນັ (ພຽງກນັ ) ໂດຍແຂນ ແລະ ລໍາຕວົ ບງັ ຄບັ ບານໃຫ້ ລອຍໄປທາງໜາ້ . ຈດຸ ທ່ິ ແີ ຂນປະທະບານ ແມ່ິ ນບລໍ ເິ ວນແຂນທ່ິ ອນລ່ິ ຸມ (ແຕ່ິ ໃຕສ້ ອກຫາເທງິ ຂໍມ້ )ື .  ການໂຕິ່ ງບານໄປທາງໜາ້ (ມູນການໂຕ່ິ ງບານ) ເປນັ ມູນປະມານ 45 ອງົ ສາ ຫື ຂໍມ້ ຍື ກົ ສູງພຽງລະດບັ ຂອງແອວ. 40

 ແຮງສິ່ ງົ ບານອອກໄປໄດຈ້ າກການຢດື ຂໍຕ້ ນີ , ຫວົ ເຂິ່ າົ , ແອວແລະ ບ່ິ າໄຫ່ິ . ຮູບ ໂຕ່ິ ງບານຢິ່ ູທ່ິ າຕິ່ າໍ ຮູບໂຕ່ິ ງບານຢິ່ ູສູງ 1.2 ການໂຕ່ິ ງບານຕງັ້ ສູງ ວທິ ປີ ະຕບິ ດັ ເຊ່ິ ນັ ດຽວກນັ ການໂຕ່ິ ງບານໄປທາງໜາ້ ທຸກປະການ ຕ່ິ າງແຕິ່ ມນູ ຂອງແຂນເປນັ ການຫນິ້ ບານເພ່ິ ອື ໃຫກ້ ານຍກົ ບານ ມຄີ ວາມງ່ິາຍຫ່ິ ຍຂນຶ້ ໂດຍຜູຫ້ ນິ້ ຕອ້ ງໂຕິ່ ງບານໃຫແ້ ຂນເປນັ ມູນ 90 ອງົ ສາ, ຍກົ ແຂນຂນຶ້ ໃຫສ້ ະເໝກີ ບັ ບ່ິ າໄຫ່ິ (ພຽງກບັ ລະດບັ ບ່ິ າໄຫິ່ ). ຮູບ 4 1.3 ການໂຕ່ິ ງບານໄປທາງຫງັ ການຫນິ້ ບານວທິ ນີ ີ້ ເພ່ິ ອື ຕອ້ ງການໃຫບ້ ານລອຍຂາ້ ມເທງິ ຫວົ ໄປດາ້ ນຫງັ ມຄີ ວາມຈາໍ ເປນັ ເມ່ິ ອື ຜູຫ້ ນິ້ ກບັ ຕວົ ບິ່ ໍ ທນັ ເຊ່ິ ນັ : ໂຕ່ິ ງບານກະເດນັ ຈາກຕານິ່ າງ ຫື ບານອອກໄປທາງໜາ້ ແລະ ບາງເທິ່ ອື ກອໍ ອກເຂດເດ່ິ ນີ ຕອ້ ງການໂຕ່ິ ງບານເຂາົ້ ມາໃນເດ່ິ ນີ . ການໂຕ່ິ ງວທິ ນີ ຕີ້ ອ້ ງຍກົ ແຂນຂນຶ້ ໃຫສ້ ູງເປນັ ມນູ ໃຫຍ່ິ ກວິ່ າ 90 ອງົ ສາ. ຮູບໂຕ່ິ ງບານກບັ ຫງັ 1.4 ການໂຕ່ິ ງບານດາ້ ນຂາ້ ງລາໍ ຕວົ . ເປນັ ການຫນິ້ ບານເມິ່ ອື ບານພຸ ງ້ ມາໄວ ແລະ ແຮງບິ່ ໍສາມາດເຄິ່ ອື ນຕົ ວໄປຮບັ ບານກງົ ກບັ ທດິ ທາງຂອງບານໄດຈ້ ່ິ ງຶ ຕອ້ ງ ຍ່ິ ນື ແຂນຢຽດອອກ ເພ່ິ ອື ດກັ ທດິ ທາງຂອງບານໃຫປ້ ະຕບິ ດັ ຄດື ິ່ ງັ ນ:ີ້  ບານລອຍມາຂາ້ ງໃດ ໃຫກ້ າ້ ວຂາຂາ້ ງນນັ້ ອອກໄປກິ່ ອນ ໂດຍໃຫບ້ າດກາ້ ວຍາວກວ່ິ າປກົ ກະຕພິ ອ້ ມທງັ ໂຢະຕວົ ແລະ ຫວົ ເຂິ່ າົ ຂາ້ ງກາ້ ວອອກໄປນນັ້ ລງົ ພໍດກີ ບັ ຈງັ ຫວະຮບັ ບານ.ກ  ຂາທິ່ ບີ ິ່ ໄໍ ດກ້ າ້ ວອອກນນັ້ ໃຫຢ້ ຽດຊິ່ ເື ຄິ່ ອື ນທິ່ ໄີ ປຕາມຫງັ . 41

ຮູບໂຕ່ິ ງບານດາ້ ນຂາ້ ງ ກດິ ຈະກາໍ 1. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຢນື ປ່ິ ນິ ໜາ້ໃສ່ິ ກນັ ຫິ່ າງປະມານ 4-5 ມ ໃຫຜ້ ູໜ້ ່ິ ງຶ ເປນັ ຜູໂ້ ຍນບານໃຫ້ ແລະ ຜູໜ້ ່ິ ງຶ ເປນັ ຜູໂ້ ຕ່ິ ງບານຄນື ໃຫ້ ຜູໂ້ ຍນພະຍາຍາມໂຕ່ິ ງໃຫຮ້ ອດຈດຸ ໝາຍພໍດີ (ໃຫປ້ ະຕບິ ດັ ທິ່ າມເື ປ່ິ າົ ກ່ິ ອນ). 2. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຈບັ ຄ່ິ ູກນັ ແລະ ປິ່ ນິ ໜາ້ ໃສ່ິ ກນັ ຫ່ິ າງປະມານ 4-5 ມ ຜູໜ້ ິ່ ງຶ ເປນັ ຜູໂ້ ຍນ, ຜູໜ້ ິ່ ງຶ ເປນັ ຜູໂ້ ຕິ່ ງກບັ ຄນື ໃຫຜ້ ູ ້ ໂຍນໃຫຖ້ ກື ຈດຸ ໝາຍພໍດ.ີ ການໂຍນອາດຈະໃຫເ້ ຊິ່ ງິ ໜາ້ , ໂຍນໄປທາງຂາ້ ງຊາຍ, ໂຍນໄປຂາ້ ງຂວາ ແລະ ໂຍນຫຸດມາ ທາງໜາ້ -ກາຍຫງັ ໃຫສ້ ະລບັ ກນັ ໄປ ຫື ອາດຈດັ ເປນັ ແຖວເຂາົ້ ໂຕ່ິ ງເທິ່ ອື ລະຄນົ ກ່ິ ໄໍ ດ.້ 3. ໃຫນກັ ຮຽນຈບັ ຄິ່ ູກບັ ປິ່ ນິ ໜາ້ ເຂາົ້ ຫາກນັ ໃຫຜ້ ູໂ້ ຍນບານໃຫຜ້ ູທ້ ່ິ ສີ ອງໂຕິ່ ງບານກບັ ຄນື ໃຫຜ້ ູໜ້ ່ິ ງຶ ແລວ້ ຜູໜ້ ິ່ ງຶ ໂຕ່ິ ງກບັ ໄປ (ໂຕິ່ ງບານກບັ ໄປ-ມາ). 4. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຈບັ ຄ່ິ ູກນັ ຜູໜ້ ່ິ ງຶ ສິ່ ງົ ບານໂດຍແກວິ່ ງ, ຕບົ ບານໃຫຜ້ ູໜ້ ່ິ ງຶ ໂຕິ່ ງກບັ ທດິ ທາງໃນການແກວິ່ ງ, ຕບົ ບານນນັ້ ອາດ ໄປຊາ້ ຍ-ຂວາ, ຂາ້ ງໜາ້ ແລະ ທງັ ຫງັ ສະລບັ ກນັ ໄປເລອື້ ຍໆ. ອຸ ປະກອນ ອຸປະກອນທ່ິ ຕີ ອ້ ງການຄ:ື ບານສ່ິ ງົ (ຕາມຄວາມຕອ້ ງການ),ຕານິ່ າງບານສິ່ ງົ , ໝາກຫວດີ ແລະ ປູນຂາວ (ສາລບັ ໂຮຍເສນັ້ ). ວທິ ດີ າໍ ເນນີ ກດິ ຈະກາໍ  ຄແູ ນະນາໍ ວທິ ປີ ະຕບິ ດັ ແລະ ສາທດິ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນໄດສ້ ງັ ເກດກ່ິ ອນ (1-2) ເທິ່ ອື .  ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຈາໍ ນວນໜ່ິ ງຶ ເຮດັ ການທດົ ລອງໃຫໝ້ ່ິ ສູ ງັ ເກດ.  ໃຫນ້ ກັ ຮຽນດາໍ ເນນີ ການເຝກິ ແອບຕາມຄູກາໍ ນດົ (ຄູເປນັ ຜູຕ້ ດິ ຕາມຊິ່ ວຍເຫອື ). 2. ການຊູບານ (ການຍກົ ບານ) ການຊູບານ ໝາຍເຖງິ ການຫນິ້ ບານດວ້ ຍສອງມເື ທງິ ຫວົ ກເໍ ປນັ ວທິ ໜີ ິ່ ງຶ ທ່ິ ສີ າໍ ຄນັ ແລະ ນຍິ ມົ ກນັ ໃຊຫ້ າຍ ແຕິ່ ເປນັ ວທິ ທີ ິ່ ປີ ະຕບິ ດັ ຍາກສມົ ຄວນ, ສະນນັ້ ຈະຕອ້ ງໄດໃ້ ຊເ້ ວລາເຝກິ ແອບຍາວນານຈ່ິ ງຶ ຈະເກດິ ຄວາມຊໍານານ. ການຊູບານໃຊ້ ສາໍ ລບັ ການຮບັ ບານໄຂ, ຍກົ ບານ ແລະ ສ່ິ ງົ ບານຂາ້ ມຕານິ່ າງ. ການຊູບານເປນັ ເຕກັ ນກິ ພນື້ ຖານ ໃນການສາ້ ງເກມບຸກຂອງການແຂ່ິ ງຂນັ . ຜູຊ້ ູບານເປນັ ຜູທ້ ິ່ ສີ ໍາ່ຄັ ນທ່ິ ສີ ຸດ ໃນການ ສາ້ ງເກມບຸກເປນັ ບານທິ່ ຄີ ວບຄຸມທດິ ທາງໄດງ່ິາຍຈະຊໄູ ປຕິ່ າໍ -ສູງ ຫື ໄປທາງໜາ້ -ໄປທາງຫງັ ຕາມຄວາມຕອ້ ງການ ແຕ່ິ ສາໍ ຄນັ ຜູຊ້ ູຕອ້ ງມຄີ ວາມແນ່ິ ນອນ ແລະ ແມນ້ ຢໍາໃນການຊູຈ່ິ ງຶ ສາມາດຫນິ້ ໄດຢ້ ່ິ າງມປີ ະສດິ ທພິ າບໄດ.້ ລກັ ສະນະຂອງມໃື ນການຊູບານໃຫປ້ ະຕບິ ດັ ຕາມວທິ ີ ແລະ ເຕກັ ນກິ ໃຫຖ້ ກື ຕອ້ ງ ເຊ່ິ ງິ ມຮີ ູບພາບໃຫສ້ ງັ ເກດລ່ິ ຸມນ:ີ້ 42

ຮູບການວາງມຊື ູບານ 2.1 ການຊູບານໄປທາງໜາ້ - ຢືນໃຫຕ້ ນີ ທງັ ສອງເບອື້ ງຫິ່ າງກນັ ປະມານຊ່ິ ວງໄຫ່ິ ຫື ກວາ້ ງກວິ່ າເລກັ ນອ້ ຍ, ປາຍຕນີ ສະເໝກີ ນັ ຫື ຫຸດລ່ິ ນື ກນັ ກິ່ ໍໄດ້ ແລວ້ ແຕ່ິ ຄວາມຖະໜດັ ຂອງບຸກຄນົ . - ໂຢະເຂິ່ າົ ແລະ ລາໍ ຕວົ ລງົ ເລກັ ນອ້ ຍພອ້ ມຈະເຄິ່ ອື ນທ່ິ ໄີ ປມາ ກຽມຈະຊູບານ ແລະ ເຄິ່ ອື ນທ່ິ ໄີ ປຫາຈດຸ ທິ່ ບີ ານຈະຕກົ . - ຍກົ ມທື ງັ ສອງຂນຶ້ ເທງິ ຫວົ ແຂນສອກຢູໃນລະດບັ ບ່ິ າໄຫິ່ ຫື ສູງກວິ່ າເລກັ ນອ້ ຍ, ມຫີ ່ິ າງໜາ້ ຝາກປະ ມານ 10 ຊມ. - ຂໍມ້ ຫື ກັ ຄນື ຫງັ ເລກັ ນອ້ ຍມທື ງັ ສອງເບອື້ ງຈິ່ າງອອກນວີ້ ມລື ງົ ເລກັ ນອ້ ຍ, ປ່ິ ິນໂປມ້ ເື ຂາົ້ ຫາກນັ , ຝາມເື ຮດັ ເປັນຜງົ້ ຄຮື ູບ ຖວ້ ຍ ແລະ ສາຍຕາແນມເບິ່ ງິ ບານຢິ່ ູໃນທ່ິ າກຽມພອ້ ມ. - ເວລາບານຕກົ ລງົ ມາໃຫເ້ ອາົ ປາຍນວີ້ ມຊື ຸກສິ່ ວນລິ່ ຸມຂອງບານຂນຶ້ ແລະ ພ່ິ ຸງໄປທາງໜາ້ . ແຮງສ່ິ ງົ ບານໄດຈ້ າກການຢດຶ ຕນີ , ຫວົ ເຂ່ິ າົ , ແອວ, ໄຫ່ິ ແລະ ການດກິ ຂ່ິ ໍມ.ື (ຕອ້ ງຫດົ ຢດື ພອ້ ມກນັ ) 1 2 34 2.2 ການຊູບານໄປດາ້ ນຂາ້ ງ. ພນື້ ຖານລກັ ສະນະການຊູ ແມເນຄາ້ ຍຄກື ບັ ການຊໄູ ປໜາ້ ຕິ່ າງແຕິ່ ການຊໄູ ປທາງດາ້ ນຂາ້ ງຕອ້ ງໃຊຄ້ ວາມຊໍານານຫາຍ ບິ່ ດໍ ິ່ ງັ ນນັ້ ຈະເປນັ ການໂຈມບານ ຫື ຫນິ້ ກບັ ບານຫາຍເທິ່ ອື ຂະນະບານລອຍມາໃຫໂ້ ຢະຕວົ ລງົ ພອ້ ມກບັ ຍກົ ມໄື ວດ້ າ້ ນຂາ້ ງ ບ່ິ າໄຫ່ິ . ແຂນສອກເບອື້ ງໜ່ິ ງຶ ຍກົ ສະເໝກີ ບັ ບິ່ າໄຫິ່ ແລະ ອກີ ເບອື້ ງໜ່ິ ງຶ ຍກົ ຂນຶ້ ເທງິ ບ່ິ າໄຫິ່ ເພິ່ ອື ກຽມຊູບານ. 2.3. ການຊູບານໄປທາງຫງັ ( ຊູຄນື ຫງັ ) ການຊູບານໄປທາງຫງັ ລກັ ສະນະການຢນື ກຽມຄກື ບັ ການຊູບານໄປທາງໜາ້ ແຕິ່ ໂຢະຕວົ ໃຫຕ້ ່ິ ໍາລງົ ຫາຍກວ່ິ າ ຍກົ ມຂື ນື້ ເທງິ ຫວົ ກາງສອກອອກງາຍຝາມຂື ນື້ , ໂປມ້ ຊື ລີ້ ງົ ລິ່ ຸມ ຂະນະຊູບານໃຫສ້ ່ິ ງົ ແຮງຈາກຂາ, ລາໍ ຕວົ ໄປເຖງິ ແຂນ ແລະ ພບັ 43

ຂມໍ້ ດື ນັ ກບັ ບານອອກໄປທນັ ທີ ທນັ ໃດໂດຍບງັ ຄບັ ບານໃຫຂ້ າ້ ມຫວົ ອອກໄປທາງຫງັ ເວລາຊູບານໃຫແ້ ຫງນໜາ້ ຂນື້ ແລະ ແອນໂຕຄນື ຫງັ ເລກັ ນອ້ ຍ. 2.4. ການເຕນັ້ ຊູບານ. ການເຕນັ້ ຊູບານເປນັ ລກັ ສະນະຕງັ້ ບານໃຫໄ້ ວຂນື້ ໂດຍບ່ິ ໃໍ ຫບ້ ານລງົ ຕິ່ ໍາທງັ ນກີ້ ິ່ ເໍ ພ່ິ ອື ການເລງັ ເປດີ ການບຸກບ່ິ ໍໃຫ້ ຝິ່ າຍຕິ່ ສໍ ູທ້ ນັ ຕງັ້ ຕວົ , ການຊູອາດແລິ່ ນມາແລວ້ ເຕນັ້ ຂນື້ ຊູບານ ຫື ຢນື ເຕນັ້ ຊູບານກ່ິ ໄໍ ດ,້ ບາງກ່ິ ລໍ ະນກີ ່ິ ເໍ ປນັ ການນາໍ ໃຊໃ້ ນ ການແກໄ້ ຂບານ. 2.5. ການຊູບານດວ້ ຍມດື ຽວ ການຊູບານດວ້ ຍມດື ຽວເປນັ ການຊູບານ ເມິ່ ອື ຊູບານດວ້ ຍ 2 ມບື ິ່ ໍທນັ ຫື ບານຢ່ິ ູສູງເກນີ ໄປແຕິ່ ຕອ້ ງການໃຫ້ ເພ່ິ ອື ນຮິ່ ວມງານຕບົ ບານໄດໃ້ ກຕ້ ວົ , ລກັ ສະນະຂອງການຊູດວ້ ຍມດື ຽວຄກື ບັ ການຊູດວ້ ຍສອງມຕື ິ່ າງແຕິ່ ຊູດວ້ ຍມດື ຽວ ເທິ່ າົ ນນັ້ . ກດິ ຈະກາໍ 1. ໃນເບອື້ ງຕນົ້ ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຝກຶ ການຊູດວ້ ຍທ່ິ າມເື ປິ່ ົາ ໃຫມ້ ຄີ ວາມລງື້ ເຄຍີ ສາກິ່ ອນຄກື ບັ ການຫນີ້ ບານລກັ ສະນະ ອ່ິ ນື 2. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຈບັ ຄ່ິ ູກນັ ແລະ ຫນັ ໜາ້ ໃສິ່ ກນັ ຫ່ິ າງປະມານ 4-5ມ, ໃຫຜ້ ູໜ້ ່ິ ງຶ ເປນັ ຜູໂ້ ຍນບານໃຫ້ ແລະ ອກີ ຜູ ້ ໜ່ິ ງື ເປນັ ຜູຊ້ ູບານກບັ ຄນື (ພະຍາຍາມສ່ິ ງົ ໃຫຮ້ ອດຈດຸ ພໍດ)ີ ຈາກນນັ້ ໃຫປ້ ່ິ ຽນໜາ້ ທິ່ ກີ ນັ ຫື ອາດຮຽນຊູຕໍາໃສິ່ ຝາເຮອື ນ 3. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຈບັ ຄິ່ ູ ແລະ ປ່ິ ິນໜາ້ ເຂາົ້ ຫາກນັ ຫ່ິ າງ ປະມານ 5-6ມ, ຈາກນໜັ້ ໃຫຜ້ ູມ້ ບີ ານໂຍນໃຫຜ້ ູທ້ ສີ ອງຊູ ກບັ ຄນື ໃຫກ້ ນັ ໄປມາແຕິ່ ຕອ້ ງໃຫຮ້ ອດຈດຸ ໝາຍພໍດີ 4. ໃຫນ້ ກັ ຮຽນຈບັ ຄິ່ ູກນັ ກລໍ ະນເີ ທງິ ຈາກນນັ້ ໃຫຜ້ ູໜ້ ່ິ ງຶ ເປນັ ຜໂູ ້ ຍນບານ ໃຫຜ້ ູທ້ ສີ ອງຂູກບັ ຄນື ( ຊໄູ ປທາງໜາ້ ) 5. ໃຫຍ້ ນື ປ່ິ ນີ ຫງັ ໃສິ່ ກນັ ໄລຍະຫິ່ າງເທ່ິ າົ ເກ່ິ າົ ຕິ່ າງແຕິ່ ຜູຊ້ ູບານຮຽນຊູບານໄປທາງຂາ້ ງຊາ້ ຍ ແລະ ຂາ້ ງຂວາຈາກການ ໂຍນຂອງຜູໂ້ ຍນ 6. ໃຫຈ້ ບັ ຄິ່ ກູ ນັ ໂດຍຜູໜ້ ່ິ ງື ຍນື ປ່ິ ນີ ຫງັ ໃສິ່ ຜູທ້ ສີ ອງຈະເປນັ ຜໂູ ້ ຍນບານໃຫ້ ຜູທ້ ໜີ ່ິ ງຶ ຊູບານກບັ ຄນື ຫງັ ໃຫຜ້ ໂູ ້ ຍນ ອຸ ປະກອນ ອຸປະກອນທິ່ ຕີ ອ້ ງການຄື ບານສ່ິ ງົ ( ຕາມຄວາມຕອ້ ງການ ), ຕານ່ິ າງບານສ່ິ ງົ , ໝາກຫວດີ ແລະ ປູນຂາວ (ສາໍ ລບັ ໂຮຍເສນັ້ ) ວທິ ດີ າໍ ເນນີ ກດິ ຈະກາໍ 44