Arts Grade 4

xxvii K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - PHILOSOPHY AND RATIONALE FOR ARTSelectronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015. DThe Arts has been present since the beginning of civilization as it is an essential means for man to live and communicate with others. It has been used to enhance man’s life and surroundings, to express his thoughts, dreams, and spiritual beliefs, and to share his own and his community’s aspirations, Ecelebrations, and events. Arts records, reflects, and rearranges man’s life and existence. PThe Arts is a visualization of a people’s history and uniqueness, a reflection of their creativity and accomplishments, and a visible expression of their distinct way of thinking, communicating, reasoning, and worshiping. It is expressed in a unique symbol system that is visual, kinetic and tactile. Howard Gardner, an educator and psychologist, affirms that the arts develop the child’s “SPATIAL, INTRAPERSONAL, LINGUISTIC AND KINESTHETIC INTELLIGENCES” for the Arts develop a distinct way of seeing, thinking, communicating, and creating in a person. Furthermore, Art develops and increases a person’s ability to apply Ecreative and new solutions, for new problems in our world. Schools, therefore, need to develop the multiple intelligences of a student through the arts. The K- D12 Arts Curriculum seeks to address these needs of our students for the 21st Century. The 21st Century is a different world: it is highly visual, with a proliferation of images seen not only in static media like magazines, books, paintings and posters. Now images are kinetic and accessible in various media like television, outdoor advertisements, movies, cell phones, and new technologies like iPads, iPods, DVD players, personal computers, and tablets. Artists create, upload and share via the Internet, images, sounds, texts, films, videos, pictures, artworks and Cdesigns. These are readily available and interactive, involving the viewer to react, comment and utilize these visuals through the Internet. Teaching Art to students is one way for them to process and interpret the barrage of images and sounds, in a critical and intelligent manner. The focus of the K-12 Art curriculum is PHILIPPINE ART, CULTURE and HERITAGE, appreciating the diversity of our local artists, our arts, crafts, and Oindigenous materials to strengthen the student’s identity of being Filipino, before he/she is introduced to the art of other countries. The modules guide educators and provide our students with art experiences, concepts, and processes that are presented in a SPIRAL PROGRESSION of difficulty and depth from Kindergarten to Grade 12. PThe approach is CHILD-CENTERED and HANDS-ON in creating art using locally available materials. It develops the student’s imagination and individual Yexpression, and his/her CRITICAL THINKING SKILLS through inquiry into the aesthetic qualities of his work, the work of others and of artists from the Philippines and other parts of the world. It culminates in connecting art to other subject areas and provides exposure and apprenticeship to professionals in various art-related fields so the student can discover and consider the different career opportunities in the arts.

KDEPto 12EBASICDEDUCATIONCCURRICULUMOPY Figure 1. The Curriculum Framework of Music and Art xxviii All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

xxix K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - D Grade 12Mastery of Proficiency in the chosen form or genreelectronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015. E Grade 11Mastery of Proficiency in the chosen form or genre PGrade 10Application of Contemporary Music and Arts Grade 9Application – Western Music and Arts EGrade 8Application – Asian Music and Arts DGrade 7Application – Philippine Folk Music and Arts Grade 6Application for Appropriate Mastery and Acquisition of Skills Grade 5Exploration – Elements / Processes CGrade 4Formal Introduction to Elements / Processes Grade 3Preliminary Acquisition of Basic Knowledge and OSkills Grade 2Enhanced Understanding of Fundamental Processes Grade 1Introduction to the Fundamental Processes PKindergartenExposure to the Different Music & Art Processes Y(Experiential Learning) Figure 2. Content of Music and Art per Grade Level

xxx DMusic Elements K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - EPE-creating)Table 1. Basic Reference for Music and Art Contentelectronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015. Arts Elements and Principles Music Processes Art Processes -creating) D CTexture Shape/Form OP*No formal instruction in harmony (transference) Yfrom K to 3 * Contrast

xxxi DLEARNING AREA STANDARD: K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - EKEY STAGE STANDARDS: The learner demonstrates an understanding of basic concepts and processes in music and art through appreciation,electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015. analysis and performance for his/her self-development, celebration of his/her Filipino cultural identity and diversity, and expansion of his/her world vision. PEK - 3 DThe learner demonstrates understanding of4–6 7 – 10 fundamental processes throughThe learner demonstrates understanding of The learner demonstrates understanding of performing, creating, and responding,basic elements and concepts throughsalient features of music and art of the aimed towards the development ofperforming, creating, and responding, aimedPhilippines and the world, through appreciation, towards the development of appreciation of analysis, and performance, for self- Cappreciation of music and art, andmusic and art, and acquisition of basicdevelopment, the celebration of Filipino cultural OPYacquisition of basic knowledge and skills.knowledge and skills. identity and diversity, and the expansion of one’s world vision.

xxxii DGrade Level K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - EGrade 1GRADE LEVEL STANDARDS:electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015. PGrade 2 Grade Level Standards Grade 3 EGrade 4 DGrade 5 Grade 6 CGrade 7 OGrade 8 PGrade 9 YGrade 10 The learner demonstrates basic understanding of the fundamental processes in music and art, through performing, creating, listening and observing, and responding. The learner demonstrates basic and fundamental processes in music and art, through performing, creating, listening and observing, and responding. The learner has acquired the basic and fundamental processes through performing, creating, listening and observing, and responding, towards the development of appreciation of music and art, and the acquisition of basic knowledge and skills. Through the formal introduction of elements, the learner can identify the basic knowledge and skills in music and art, towards self-development, the celebration of Filipino cultural identity and diversity, and the expansion of one’s world vision. Through exploration, the learner demonstrates a deeper understanding of basic knowledge and skills in music and art, towards self-development, the celebration of Filipino cultural identity and diversity, and expansion of one’s world vision. Through application, the learner demonstrates understanding of the basic concepts of and processes in music and art, towards self-development, the celebration of Filipino cultural identity and diversity, and the expansion of one’s world vision. The learner demonstrates basic understanding of the fundamental processes in music and the arts through performing, creating, listening and observing, and responding towards appreciation of the cultural richness of the different provinces in the Philippines. The learner demonstrates understanding of salient features of Asian music and the arts, through appreciation, analysis, and performance for self- development, the celebration of Filipino cultural identity and diversity, and the expansion of one’s world vision. The learner demonstrates understanding of salient features of Western music and the arts from different historical periods, through appreciation, analysis, and performance for self-development, the celebration of Filipino cultural identity and diversity, and the expansion of one’s world vision. The learner demonstrates understanding of salient features of contemporary music and the arts, through appreciation, analysis, and performance, for self- development, the celebration of Filipino cultural identity and diversity, and the expansion of one’s world vision.

xxxiii DCONTENT K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM GRADE 4 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - EGRADE 4- FIRST QUARTERelectronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015. I. Elements: CONTENT PERFORMANCE LEARNING COMPETENCY CODE 1. LINES STANDARDS STANDARDS P1.1 organic and inorganic A4EL-Ia 2. COLORS The learner… The learner… The learner… A4EL-Ib 2.1 primary and secondary A4EL-Ic 3. SHAPES demonstrates practices variety of culture 1. appreciates the rich E2.1 stylized based on understanding of in the community by way variety of cultural nature lines, texture, and of attire, body accessories, communities in the shapes; and balance religious practices and Philippines and their II. Principles: of size and repetition lifestyle. uniqueness of motifs/patterns 1.1 LUZON- Ivatan, D4. REPETITION through drawing creates a unique design of Ifugao, Kalkminga, 4.1 motifs houses, and other Bontok, Gaddang, household objects used by Agta the cultural groups. 1.2 VISAYAS – Ati 1.3 MINDANAO- writes a comparative Badjao, description of houses and Mangyan,Samal, utensils used by selected Yakan, Ubanon, cultural groups from Manobo, Higaonon, different provinces. Talaandig, III. Process: Matigsalog, Bilaan, 5. DRAWING T’boli, Tiruray, Mansaka, Tausug C5.1 drawing of figures of different cultural communities 5.2 crayon etching of Oethnic designs crayon resist of scenes from different cultural groups in the PYPhilippines 2. distinguishes distinctive characteristics of several cultural communities in terms of attire, body accessories, religious practices, and lifestyles. I. Elements: demonstrates practices variety of culture 3. adapts an indigenous 1. LINES understanding of in the community by way cultural motif into a 1.1 organic and inorganic lines, texture, and of attire, body accessories, contemporary design 2. COLORS shapes; and balance religious practices and through crayon etching

xxxiv CONTENTK to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - D2.1 primary and secondaryCONTENT PERFORMANCE LEARNING COMPETENCY CODEelectronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015. STANDARDS STANDARDS technique. 3. SHAPES A4PL-Id of size and repetition lifestyle. A4PR-Ie E2.1 stylized based onof motifs/patterns A4PR-If naturethrough drawing A4PR-Ig II. Principles: creates a unique design of 4. identifies specific A4PR-Ih houses, and other clothing, objects, and P4. REPETITION household objects used by designs of the cultural 4.1 motifs the cultural groups. communities and applies it to a drawing of the writes a comparative attire and accessories of description of houses and one of these cultural utensils used by selected groups. cultural groups from different provinces. 5. shares ideas about the III. Process: practices of the different cultural communities. E5. DRAWING 5.1 drawing of figures of 6. translates research of the different cultural artistic designs of the Dcommunities cultural communities into 5.2 crayon etching of a contemporary design. ethnic designs 7. creates a drawing after crayon resist of scenes close study and from different cultural groups in the Oobservation of one of the CPhilippines cultural communities’ way of dressing and accessories. P8. produces a crayon resist Yon any of the topics: the unique design of the houses, household objects, practices, or rituals of one of the cultural groups.

xxxv CONTENT K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - DEGRADE 4- SECOND QUARTER CONTENT PERFORMANCE LEARNING COMPETENCY CODEelectronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015. PI. Elements: STANDARDS STANDARDS A4PR-Ii 9. uses crayon resist 1. SHAPES The learner… The learner… technique in showing A4EL-IIa 1.1 overlapping of shapes different ethnic designs A4EL-IIb demonstrates sketches and paints a or patterns. A4EL-IIc 2. COLOR understanding of landscape or mural using A4EL-IId lines, color, shapes, shapes and colors The learner… A4EL-IIe E2.1 to show mood and space, and proportion appropriate to the way of atmosphere through drawing. life of the cultural 1. discusses pictures of 3. SPACE community. localities where different 3.1 showing foreground, cultural communities live realizes that the choice of and understands that Dmiddle ground and colors to use in a each group has distinct landscape gives the mood houses and practices. background or feeling of a painting. 2. distinguishes the attire II. Principles: and accessories of 4. PROPORTION of houses, selected cultural communities in the Cbuildings, fields, country in terms of colors and shapes. mountains, sky in a landscape 3. appreciates the importance of OIII. Process: communities and their 5. PAINTING culture. 5.1 important landscape/famous 4. compares the Plandmark in a province geographical location, 5.2 (indigenous houses) practices, and festivals of Y5.3 mural painting the different cultural groups in the country. I. Elements: demonstrates sketches and paints a 5. sketches a landscape of a 1. SHAPES understanding of landscape or mural using cultural community based 1.1 overlapping of shapes lines, color, shapes, shapes and colors on researches and 2. COLOR space, and proportion appropriate to the way of observations made.

xxxvi CONTENT K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - D1.1 to show mood and CONTENT PERFORMANCE LEARNING COMPETENCY CODEelectronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015. STANDARDS STANDARDS A4EL-IIf atmosphere 6. paints the sketched A4EL-IIg through drawing. life of the cultural landscape using colors A4EL-IIh E3. SPACE community. appropriate to the cultural 3.1 showing foreground, community’s ways of life. A4EL-IIIa middle ground and realizes that the choice of A4PL-IIIb colors to use in a 7. exhibits painted background landscape gives the mood landscapes to create a PII. Principles: or feeling of a painting. mural for the class and 4. PROPORTION of houses, the school to appreciate. buildings, fields, Emountains, sky in a 8. tells a story or relates landscape experiences about cultural DIII. Process: communities seen in the 5. PAINTING landscape. 2.2 important landscape/famous landmark in a province 2.3 (indigenous houses) C2.4 mural painting OGRADE 4- THIRD QUARTER The learner… The learner… The learner… I. Elements: 1. LINES demonstrates 1.1 organic, inorganicunderstanding of shapes and colors P(mechanical) and the principles of repetition, contrast, 2. COLORS 2.1 earth or natural colors Y3. TEXTURE creates relief and found 1. explores the texture of objects prints using ethnic each material and designs. describes its characteristic. presents research on relief 2.2 from a variety of and emphasis prints created by other 2. analyzes how existing materials through printmaking cultural communities in the ethnic motif designs are 4. SHAPES (stencils) country. repeated and alternated. 4.1 geometric/2-

xxxvii CONTENT K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - Ddimensional Shapes CONTENT PERFORMANCE LEARNING COMPETENCY CODEelectronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015. EII. Principles: STANDARDS STANDARDS A4PL-IIIc 3. discovers the process of A4PR-IIId 5. CONTRAST produces multiple copies of creating relief prints and A4PR-IIIe 5.1 smooth vs. rough a relief print using appreciates how relief A4PR-IIIf 5.2 curves vs. straight industrial paint/natural prints makes the work dyes to create decorative more interesting and A4PR-IIIg Plines borders for boards, panels harmonious in terms of A4PR-IIIh etc. the elements involved. 5.3 small shapes vs. big shapes 4. draws ethnic motifs and create a design by 6. HARMONY repeating, alternating, or by radial arrangement. EIII. Process: 5. creates a relief master 7. PRINTMAKING or mold using additive and subtractive D7.1 relief print processes. 7.2 glue print 6. creates simple, 7.3 cardboard print interesting, and harmoniously arranged COPYfound objects print relief prints from a clay design. 7. prints reliefs with adequate skill to produce clean prints with a particular design motif (repeated or alternated). I. Elements: demonstrates creates relief and found 8. prints reliefs using found 1. LINES understanding of objects prints using ethnic materials and discusses 1.1 organic, inorganic shapes and colors designs. the finished artwork. and the principles of (mechanical)

xxxviii K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUMCONTENT All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - CONTENTD2. COLORSPERFORMANCE LEARNING COMPETENCY CODEelectronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015. STANDARDS STANDARDS A4PR-IIIi 2.1 earth or natural colors repetition, contrast, presents research on relief 9. creates the relief mold A4PR-IIIj-1 and emphasisE3. TEXTURE A4PR-IIIj-2 through printmaking3.1 from a variety ofprints created by otherusing found material: (stencils) materials 4. SHAPES cultural communities in the hard foam; cardboard P4.1 geometric/2- country. shapes glued on wood; dimensional Shapes strings and buttons, old EII. Principles: produces multiple copies of screws, and metal parts 5. CONTRAST 5.1 smooth vs. rougha relief print usingglued on wood or D5.2 curves vs. straight linesindustrial paint/natural cardboard. 5.3 small shapes vs. big shapesdyes to create decorative 6. HARMONY borders for boards, panels 7. displays the finished CIII. Process: 7. PRINTMAKING etc. artwork for others to 7.1 relief print O7.2 glue print critique and discuss. 7.3 cardboard print 1. participates in a PYfound objects print school/district exhibit and culminating activity in celebration of the National Arts Month (February).

xxxix CONTENT K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - DGRADE 4- FOURTH QUARTER CONTENT PERFORMANCE LEARNING COMPETENCY CODEelectronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015. STANDARDS STANDARDS I. Elements: A4EL-Iva The learner… The learner… The learner… E1. COLOR A4EL-Ivb 1.1 dyes can be combined demonstrates applies individually the 1. researches and A4EL-IVc to create new colorsunderstanding on intricate procedures in tie- differentiates textile color (dyes), values, dyeing in clothes or t- traditions, e.g. tie-dye done P2. VALUE/TONE and repetition of shirts and compares them in other countries like China, light and dark motifs through with one another. India, Japan, and Indonesia sculpture and 3-D in the olden times and II. Principles: crafts replicates traditional skills presently,as well as in the in mat weaving from Philippines, e.g. theTinalak E3. REPETITION indigenous material like made by the T’bolis. 3.1 motifs, colors abaca tapestries. III. Process: researches on tie-dyed 2. presents pictures or D4. SCULPTURE and 3- crafts of the T’boli and actual samples of different dimensional crafts presents designs made by kinds of mat weaving 5. Textile craft: them;presents research on traditions in the Philippines. tie-dyed products of other 5.1 tie-dye (one color; 2 cultural communities to 3. discusses the intricate colors) compare their designs and designs of mats woven in the colors. Philippines: COPY5.2 Mat weaving (buri) 3.1 Basey, Samar buri mats 3.2 Iloilo bamban mats 3.3 Badjao&Samal mats 3.4 Tawi-tawilaminusa mats 3.5 Romblon buri mats

xl K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUMCONTENT All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - CONTENTDI. Elements:PERFORMANCE LEARNING COMPETENCY CODEelectronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015. STANDARDS STANDARDS A4PL-Ivd 1. COLOR A4PL-Ive demonstrates applies individually the 3. emphasizes textile crafts A4PR-IVf understanding onE1.1 dyes can be combinedintricate procedures in tie-like tie-dyeing whichA4PR-IVg color (dyes), values, dyeing in clothes or t-shirts demands careful A4PR-IVh and repetition ofto create new colorsand compares them withpractices and faithful motifs through one another. repetition of the steps to sculpture and 3-D2. VALUE/TONE produce good designs. crafts replicates traditional skills light and darkin mat weaving from 4. gives meaning to the indigenous material like designs, colors, patterns PII. Principles: abaca tapestries. used in the artworks. 3. REPETITION researches on tie-dyed 5. creates a small mat 3.2 motifs, colorscrafts of the T’boli and using colored buri strips presents designs made by or any material that can EIII. Process: them;presents research on be woven, showing tie-dyed products of other different designs: 4. SCULPTURE and 3-cultural communities to squares, checks zigzags, compare their designs and and stripes. Ddimensional crafts colors. 6. weaves own design 5. Textile craft: similar to the style made by a local ethnic group. 5.1 tie-dye (one color; 2 7. creates original tie-dyed colors) textile design by following the traditional COPY5.2 Mat weaving (buri) steps in tie-dyeing using one or two colors.

xli K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM CODE BOOK LEGEND All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015. D Sample: A10PR-If-4 EPFirst Entry LEGEND SAMPLE DOMAIN/ COMPONENT CODE Art Elements EL EGrade LevelLearning Area andGrade 10 Principles PL Strand/ Subject or PR Specialization DUppercase Letter/s A10 Domain/Content/ Component/ Topic Roman Numeral Process PR - C*Zero if no specific quarter I Processes Lowercase Letter/s *Put a hyphen (-) in betweenQuarter First Quarter f letters to indicate more than aWeek - Week six 4 Ospecific weekCompetency PYArabic Number Evaluate works of art in terms of artistic concepts and ideas using criteria from the various art movements



Musika at Sining – Ikaapat na BaitangPatnubay ng GuroUnang Edisyon 2015ISBN: ___________ Paunawa hinggil sa karapatang-sipi. Isinasaad ng Seksiyon 176 ng BatasPambansa Bilang 8293: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa anumang akda ngPamahalaan ng Pilipinas. Gayunpaman, kailangan muna ang pahintulot ng pamahalaan otanggapan kung saan ginawa ang isang akda upang magamit sa pagkakakitaan angnasabing akda. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay angpatawan ng bayad na royalty bilang kondisyon. Ang mga akda / materyales ( mga kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ngprodukto o brand names, tatak o trademarks, palabas sa telebisyon, pelikula at iba pa) naginamit sa aklat na ito ay nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagtibay sa isangkasunduan ng Kagawaran ng Edukasyon at Filipinas Copyright Licensing Society (FILCOLS)Inc. na ang FILCOLS ang kumakatawan sa paghiling ng pahintulot sa nagmamay-ari ng mgaakdang hiniram at ginamit dito. Hindi inaangkin ni kinakatawan ng tagapaglathala (publisher)at mga may-akda ang karapatang-aring iyon.DEPED COPYInilathala ng Kagawaran ng EdukasyonKalihim: Br. Armin Luistro FSCPangalawang Kalihim: Dina S. Ocampo, PhDDirektor IV: Marilyn D. Dimaano, EdDDirektor III: Marilette R. Almayda, PhD Mga Bumuo ng Patnubay ng GuroMusika Pangunahing Tagapangasiwa: Maria Blesseda Alfonso Cahapay Consultant: Myrna T. Parakikay Mga Tagasuri Ng Nilalaman: Jocelyn T. Guadalupe, Dolores T. Andres Mga Manunulat: Maria Elena D. Digo, Fe V. Enguero, Ma. Teresa P. Borbor, Amelia M. Ilagan, Josepina D. Villareal, Mary Grace V. Cinco, Josephine Chonie M. Obseñares, Chita E. Mendoza, at Victorina E. Mariano Transcriber: Arthur M. Julian Gumuhit ng Larawan: Hadji Miguelito S. Mendoza, Arthur M. Julian, Jason O. Villena Tagatala: Richilo L. Laceda Naglayout: Mary Grace Ann G. CadisalSining Pangunahing Tagapangasiwa: Marilou Gerero-Vispo Consultant: Charo Defeo-Baquial Mga Tagasuri ng Nilalaman: Juan Gepullano; Rosel Valenzuela Mga Manunulat: Cynthia Montañez; Ma. Teresa Caringal; Adulfo Amit; Benjamin Castro; Emily Maninang; Joan D. Sandoval Mga Tagasuri ng Wika: Paolo-Ven Paculan; Erickson Gutierrez Mga Gumuhit ng Larawan: Michael Villadolid, Jason O. Villena Mga Naglayout: Algievoi Omaña, Oliver S. MagatInilimbag sa Pilipinas ng _________________________Department of Education–Instructional Materials Council Secretariat (DepEd–IMCS)Office Address : 5th Floor Mabini Bldg. DepEd Complex Meralco Avenue, Pasig CityTelefax : Philippines 1600E–mail Address : (02) 634–1054 or 634–1072 [email protected] ii All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

DEPED COPY Paunang Salita Ang Patnubay ng Guro na ito sa Musika at Sining ay inihanda upang malinang sa mga mag-aaral ang kanilang mga natatanging kakayahan sa masining na pamamaraan. Hangad ng mga may-akda ng aklat na ito na lubusang mapalaganap sa mga mag-aaral ang kamalayan sa iba’t ibang uri ng sining. Kung kaya’t ang mga gawaing nakapaloob dito ay isinulat sa payak at natural na pamamaraan upang mas maunawaan at mas maging makabuluhan ang pagkatuto sa bawat elemento ng Musika at Sining. Ang mga itinakdang gawain na pawang kawili-wili ay makapagbibigay- laya sa mga mag-aaral na makapag-isip at makalikha ng sariling awitin at tugtugin sa Musika, gayundin ng mga disenyo o visual art sa Sining, na magdudulot ng saya at kaganapan sa bawat aralin. Ang mataas na antas ng pagkatuto sa Musika at Sining, batay sa maraming pagsasaliksik, ay nagpapatunay na magdudulot sa mga mag-aaral upang magkaroon ng:  mapanuri at replektibong pag-iisip;  mas pinahusay na konsentrasyon at mas mahabang attention span;  mas pinahusay na memorya at pagpapanatili ng mga natutuhan; at  mas pinahusay na pakikisalamuha at pakikipag-ugnayan sa kapwa, at kakayahang makapagsagawa ng mga gawain kasama ang iba. Ang makabuluhang paggamit sa aklat na ito ay magsisilbing tulong upang maiangat ang antas ng pagkawili o interes at inspirasyon sa pag-aaral ng Musika at Sining, na makatutulong sa adhikain ng K to 12 Basic Education Program tungo sa paghubog ng kabuuang pagkatao ng isang indibidwal. iii All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Yunit 3 – Form, Timbre, at DynamicsAralin 1: Ang Introduction at Coda ng Isang Awitin …………………. 90Aralin 2: Ang Antecedent Phrase at Consequent Phrase ng Isang 94 Awitin …………………………………………………………... 99Aralin 3: Ang Magkahawig at Di Magkatulad na mga Musical Phrase …………………………….……………………………DEPED COPYAralin 4: Ang Iba’t Ibang Tunog …………………………………….…. 104Aralin 5: Ang Pangkat ng Instrumentong String/Chordophone ……. 109Aralin 6: Ang Pangkat ng Instrumentong Hinihipan/Aerophone …… 113Aralin 7: Ang Pangkat ng Instrumentong Percussion/Idiophone ….. 120Aralin 8: Ang Forte at Piano …………………………………………… 129 v All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

DEPED COPY SINING Teacher’s Guide 193 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

YUNIT 3 : PaglilimbagAralin Bilang 1 : Testura (Texture)BUOD NG ARALIN Art Art Art Art History Production Criticism AppreciationMaraming mga Paglilimbag ng Pagsusuri ng Naipamamalasproduktong gawa mga bagay na disenyo ng mga ang paghangasa Pilipinas na nagpapakita ng produktong sa mga disenyoikinakalakal sa iba’t ibang Pilipino ayon sa at produktongibang bansa at disenyo at uri ng testura. Pilipino sanagugustuhan ng testura. pamamagitanmga dayuhan dahil ng paggamit atsa tibay at pagtangkilik sakakaibang ganda mga ito.ng mga ito.DEPED COPYI. Layunin:A. Napalalawak ang kaalaman sa testura ng mga bagay. (A4EL-IIIa)B. Nailalarawan ang mga katangian ng testura ng mga bagay.C. Nakagagawa ng isang disenyong panggilid gamit ang mga bagay na may iba’t ibang testura.II. Paksang Aralin: A. Elemento ng Sining: Testura : oslo paper, cardboard, gunting, pandikit, butones,B. Kagamitan hairclip, barbecue sticks, barya ng iba’t ibang halaga, mga dahon na iba’t ibang hugis at testura, acrylic paint, paint brush, diyaryo, at lumang plastikC. Sanggunian : Sining sa Araw-Araw 4, pahina 15-20III. Pamamaraan:A. Panimulang Gawain1. Balik-aral Itanong: Ano ang ginamit mong mga elemento ng sining sa iginuhit mong landscape? 263 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

2. Pagganyak Ipasuri ang sumusunod na larawan at ipasagot ang mga katanungan ukol sa mga ito (Maaaring gumamit ng mga tunay na bagay)DEPED COPY Ano-anong mga disenyo ang nakikita ninyo sa larawan? Ano ang masasabi mo sa testura ng dahon na nasa mga larawan? Saan mo kadalasang nakikita ang mga disenyong tulad nito?B. Panlinang na Gawain1. Paglalahad Maraming mga produktong yari sa Pilipinas na kinakalakal sa ibang bansa ang nagugustuhan ng mga dayuhan dahil sa tibay at kakaibang ganda ng mga ito. Karaniwang makikita sa mga produkto ang iba’t ibang disenyo na nagpapakilala ng lugar o pangkat na pinagmulan nito. 264 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Tingnan ang ilan sa mga produktong Pilipino:DEPED COPYSource: evsukraymarabut.wordpress.comSource: lazaropatricia.wordpress .comBanig na yari sa abaka Telang hinabi ng mga taga-Mindanao Mga bag na yari sa buri na may Mga Pantalya (lampshades)magaspang na testura na gawa sa Pampanga na may makinis na testura Nagtataglay ng iba’t ibang testura ang lahat ng bagay. Ang mga basketna yari sa yantok ay matitigas at may kagaspangan. May mga bag naman namalalambot at makikinis. Ang testura ng isang bagay ay naaayon sa uri ngmateryal na ginamit dito. Bukod sa mga tunay na bagay na matatagpuan saating kapaligiran, nalalaman din natin ang testura sa pamamagitan ng pandamao paghipo o testurang tactile, at pagmamasid o testurang biswal. 265 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

DEPED COPY 2. Gawaing Pansining Ipagawa sa mga bata ang nasa LM. Ngayong araw ay gagawa tayo ng isang likhang-sining na border design na nagpapakita ng iba’t ibang testura. (Sumangguni sa LM, Aralin 1) 3. Pagpapalalim sa Pag-unawa Itanong: 1. Ano ang masasabi mo sa iyong obra? Saan mo maaaring gamitin ang natapos mong border design? 2. Ilarawan ang testura ng mga kagamitang ginamit mo sa paglimbag ng disenyo. 3. Ano ang kabutihang naidudulot ng paglagay ng disenyo sa mga bagay o produkto? C. Pangwakas na Gawain 1. Paglalahat Ano ang napapansin ninyo sa mga testura ng mga bagay sa paligid? Ang mga bagay sa paligid ay nagtataglay ng testura. Ito ay maaaring may magaspang, malambot, at makinis na testura. 2. Replekiyon Paano mo maipagmamalaki ang mga produkto sa inyong pa- mayanan? 266 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

IV. Pagtataya Palagyan ng tsek ang antas na naabot ng mga bata sa bawat kasanayan. Nakasunod sa Nakasunod sa Hindi nakasunodPAMANTAYAN pamantayan pamantayan sa nang higit sa subalit pamantayan inaasahan may ilang (1) pagkukulang (3) (2)1. Nasunod ko angDEPED COPY pamamaraan sa paglilimbag at nakabuo ng sariling disenyo.2. Gumamit ako ng mga bagay na may iba’t ibang testura sa pagbuo ng disenyo.3. Naipaliwanag ko ang natapos na likhang sining.4. Napahalagahan ko ang likhang sining sa pamamagitan ng paggamit at pagbahagi nito sa iba.5. Naitanghal ko ang natapos na gawain.V. Takdang Gawain / Kasunduan Magsaliksik ng mga halimbawa ng ethnic designs. Iguhit ito sa papel at ihanda para sa susunod na aralin. 267 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

YUNIT 3 : PaglilimbagAralin Bilang 2 : Kontrast ng Pakurba at Tuwid na LinyaBUOD NG ARALIN Art Art Art Art History Production Criticism AppreciationAng mga disenyong Paggamit ng Pagbibigay- Pagbibigay -halagaetniko ay nakabatay mga tuwid at puna sa mga sa mga patapongsa mga bagay-bagay pakurbang disenyong bagay o katutubongna natatagpuan o linya upang may etnikong kagamitan sanakikita sa kanilang makabuo ng motif o ethnic pamamagitan nglugar o kapaligiran, motif design. motif designs. paggamit ng mga itoat kultura. sa likhang sining.DEPED COPYI. Layunin:A. Nasusuri kung paano ang mga etnikong motif designs ay ginagamit nang paulit-ulit at pasalit-salit. (A4PL-IIIb)B. Natutukoy ang iba’t ibang ethnic motif designs.C. Nakagagawa ng disenyo gamit ang pag-uulit at pagsasalit-salit ng mga ethnic motif designs.II. Paksang Aralin:A. Elemento/Prinsipyo ng Sining: Kontrast ng Pakurba at Tuwid na Linya : eco bag o paper bag, watercolor oB. Kagamitan acrylic, paint, paint brush, lumangC. Sanggunian gomang tsinelas, gunting : MISOSA materialsIII. Pamamaraan:A. Panimulang Gawain1. Balik-aral Ipatukoy sa mga bata ang testura ng mga disenyong nasa larawan. Itanong: 1. Ano ang masasabi mo sa testura ng bawat disenyong nasa larawan? 2. Paano mo nalaman ang testura ng larawan? 268 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

DEPED COPY 2. Pagganyak Bumuo ng apat na pangkat. Ipakuha sa kanila ang dinalang takdang-aralin tungkol sa mga disenyong etniko o ethnic designs na nasaliksik o nakuha mula sa mga magazine o iba’t ibang babasahin. Bigyan ng pagkakataon ang mga bata na maipakita o maibahagi ang kanilang mga nakalap na larawan. Hayaan silang magbigay ng sariling kuro-kuro tungkol sa larawan. B. Panlinang na Gawain 1. Paglalahad Sabihin: Nakita ninyo ang ilan sa mga halimbawa ng mga disenyong etniko o ethnic designs na naibahagi ng inyong mga kaklase. Ano ang masasabi ninyo tungkol sa mga disenyong iyon? Bukod sa mga nasaliksik ninyong mga ethnic designs, naririto ang ilan pang mga halimbawa. Mayaman sa kultura at sining ang ating bansa. Ito ay dahil sa kontribusyon ng iba’t ibang pangkat-etniko. Ang kanilang mga disenyo ay batay sa mga bagay-bagay na natatagpuan/nakikita sa kanilang lugar/kapaligiran at kultura. Tulad ng araw, bituin, bundok, ulan, halaman, hayop, tao, at iba pa. 269 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

DEPED COPY Napapansin mo ba ang iba’t ibang uri ng linya sa mga disenyo? Binubuo ng linyang pakurba at tuwid ang mga disenyo. Ang linyang makapal ay malapad at mabigat tingnan. Ang linyang manipis ay maliit at magaan. Ang iba pang katangian ng linya ay maaaring gumagalaw o hindi gumagalaw. Pag-aralan ang iba’t ibang disenyo etniko sa ibaba. Ano-anong bagay kaya sa kapaligiran ang pinanggalingan/pinagbatayan nito? Inuulit na tuwid na linya Inuulit na pakurbang linya Inuulit na pakurba at tuwid na linya Ang unang larawan ay nagpapakita ng linyang hindi gumagalaw dahil nagpapahiwatig din ito ng kapayapaan, kalungkutan, kaayusan, katatagan, at iba pa. Ang ikalawang larawan ay halimbawa ng linyang gumagalaw. Nagpapakita ito ng aksiyon, kasiglahan o kalikutan. Ang ikatlong larawan naman ay nagpapakita ng pinagsamang gumagalaw at hindi gumagalaw na linya. Tingnan muli ang mga disenyong etniko sa itaas at pansinin ang mga linya. 2. Gawaing Sining Pagsasagawa ng Eco Bag Motif Design (Sumangguni sa LM, GAWIN.) 3. Pagpapalalim sa Pag-unawa Itanong: • Masaya ka ba sa natapos mong gawain? Bakit? • Saan hango ang iyong disenyong etnikong motif (motif design)? • Anong uri ng mga linya ang ginamit mo? • Anong damdamin ang ipinakikita ng iyong motif design? C. Pangwakas na Gawain 1. Paglalahat Anong mga linya ang bumubuo sa isang disenyo? 270 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Ang isang disenyo ay binubuo ng mga guhit o linya. May iba’t ibang uri at katangian ang linya. May mga linyang patayo, pahiga, pahilis, pakurba, paikot, paputol-putol, patuldok-tuldok at paulit-ulit. 2. Repleksyon • Maraming lugar ngayon ang gumagamit ng eco bag bilang lalagyan ng mga pinamili. Bakit kaya ipinagbabawal na sa maraming lugar ng ating bansa ang paggamit ng mga plastik? • Sang-ayon ka ba sa tuntuning hindi paggamit ng plastik na lalagyan? Bakit?IV. PagtatayaDEPED COPY Sabihin sa mga bata na suriin ang kanilang kakayahang ipinakita sa paggawa ng Eco Bag o Paper Bag Design gamit ang rubrik sa ibaba. PAMANTAYAN Nakasunod sa Nakasunod sa Hindi pamantayan pamantayan nakasunod nang higit sa inaasahan subalit sa may ilang pamantayan (3) pagkukulang (1) (2) 1. Nakalimbag ako ng disenyo gamit ang tuwid at pakurbang linya. 2. Naipakita ko ang paulit-ulit at pasalit-salit na disenyo. 3. Nakapaglimbag ako ng orihinal na disenyo. 4. Napahalagahan ko ang likhang-sining sa pagbahagi ng kahalagahan nito sa iba. 5.Inayos at nilinis ko ang lugar na ginamit sa paggawa ng obra. V. Takdang Gawain / Kasunduan Subukang lapatan din ng disenyo ang isinagawang gawain sa ibang bagay tulad ng panyo, lumang t-shirt, papel, at iba pa 271 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

YUNIT 3 : PaglilimbagAralin Bilang 3 : Relief PrintingBUOD NG ARALIN Art Art Art Art History Production Criticism AppreciationAng mga ethnic motifdesigns ay karaniwang Pagtuklas at Pagsasaayos ng Pagbibigay-makikitang dekorasyon pagbuo ng mga linya o hugis pansin sasa banga, tela, damit, relief prints sa pamamagitan kahalagahansarong, malong, ng ethnic ng pag-uulit, ng reliefpanyo, cards, at iba motif design. pasalit-salit o prints sapa. radyal na ayos pamamagitan upang makagawa ng pagbuo ng ng disenyo. likhang-siningDEPED COPYI. Layunin: A. Nakatutuklas ng paraan sa paggawa ng relief prints na may ethnic motif design sa pamamagitan ng pag-uulit, pasalit-salit o radyal na ayos. (A4Pr-IIIc&d) B. Naipamamalas ang kakayahan sa paggawa ng relief prints. C. Nabibigyang pansin ang kahalagahan ng relief prints sa pagpapaganda ng isang likhang-sining.II. Paksang Aralin: :Kontrast ng mga Hugis A. Elemento/Prinsipyo ng Sining :kamote, patatas, styrofoam, banana B. Kagamitan stalk, at iba pang maaaring pag-ukitan, recycled plastic knives, barbecue sticks o C. Sanggunian anumang matulis na bagay na maaaring gamiting pang-ukit, acrylic paint o watercolor, cartolina o cardboard :MISOSA MaterialsIII. Pamamaraan:A. Panimulang Gawain 1. Balik-aral Itanong: • Ano-anong mga pangkat-etniko ang may mga motif designs? Suriin at sabihin ang katangian ng kanilang mga disenyo. 272 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

DEPED COPY 2. Pagganyak Ipakita sa mga bata ang larawan at ipasagot ang mga tanong ukol dito. 1. Anong uri ng disenyo ang mga nasa larawan? 2. Ano-anong mga uri ng linya ang ginamit sa mga disenyo? 3. Paano ginamit ang mga hugis sa nabuong disenyo? B. Panlinang na Gawain 1. Paglalahad Sabihin: Natutunan na ninyo ang iba’t ibang disenyong may etnikong motif ng mga pangkat-etniko sa ating bansa. Ang mga disenyong may etnikong motif ay makikita sa maraming bagay tulad ng banga, tela, damit, sarong, malong, panyo, cards, at iba pa. Lalo nitong napagaganda ang mga kagamitan. Ngunit, ang hindi alam ng karamihan, ang mga ethnic designs ay may mahahalagang kahulugan sa mga pangkat-etniko. Ang ibang pangkat na naniniwala sa mga anito ay gumagamit ng mga hugis ng hayop, tao, halaman, bundok, araw, at iba pa upang ipakita ang kanilang kultura. Mayroon namang pangkat na may kani-kaniyang silbi ang bawat bagay na nilikha nila. Inaayon nila ang bawat obra sa okasyon o pagdiriwang kung saan ito ay ginagamit. Binubuo ang etnikong motif ng mga hugis at linya. Sa pamamagitan ng pag-uulit, pagsasalit-salit at radyal na ayos (paikot) ng mga hugis at linya, nagkakaroon ng maganda at kaaya-ayang disenyo ang mga ethnic motif designs. Pag-aralan ang mga ethnic motif designs sa kabilang pahina. 273 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Paulit-ulit Radyal na Ayos Pasalit-salit2. Gawaing SiningDEPED COPYSabihin sa mga bata na ihanda ang kanilang mga kagamitan sa paggawa ng sarili nilang relief prints. Ipagawa ang nasa LM. Ang disenyo ay napapaganda gamit ang relief prints kapag ito ay ginawang makulay, paulit-ulit o pasalit-salit. Napabibilis ang pagbuo ng magandang disenyo gamit ang relief master sa paglilipat at pagpaparami sa disenyo. 3. Pagpapalalim sa Pang-unawa Itanong: 1. Ano-anong uri ng hugis ang ginamit mo sa iyong print reliefs? Bakit? 2. Paano mo inaayos ang mga hugis upang makabuo ng isang disenyo?C. Pangwakas na Gawain 1. Paglalahat Paano ginagawang maganda ang disenyo gamit ang relief prints? 2. Repleksyon Itanong: • Paano mo pa magagamit ang relief prints sa pang-araw-araw na buhay? 274 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

IV. Pagtataya Gamit ang rubrics sa ibaba, suriin ang iyong ginawang likhang-sining batay sa sumusunod na batayan: Batayan: **** Buong Husay *** Naaayon sa Inaasahan ** May Kaunting Kahinaan o Pagkukulang * Nangangailangan ng Tulong o SuportaPanuto: Iguhit ang sa kahon na katumbas ng iyong antas sa mgaDEPED COPYkasanayang nasa unang hanay. Kasanayan **** *** ** * 1. Nasunod ko nang maayos ang pamaraan sa paggawa ng relief prints. 2. Naipakita ko ang pag-uulit, pagsa- salit-salit o radyal na ayos sa ginawang disenyo. 3. Ang disenyong nagawa ko sa relief prints ay katulad ng mga ethnic motif designs. 4. Maayos ang pagkakaukit ko ng disenyo sa relief prints na ginawa. 5. Malaya akong nakagawa ng relief prints na hindi humingi ng tulong sa iba.V. Takdang Gawain/Kasunduan Magdala ng sumusunod na kagamitan: lumang dyaryo, cardboard ng papel, kahon ng sapatos o iba pang uri ng kahon, disposable spoon, acrylic paint/watercolor, paint brush, maliit na cutter 275 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

YUNIT 3 : PaglilimbagAralin Bilang 4 : Paggawa ng Makasining na Dibuho Gamit ang Relief Master o MoldBUOD NG ARALIN Art Art Art Art History Production Criticism AppreciationLikas sa mga Pagbuo ng Napaghahambing NapagyayamanPilipino ang isang disenyo ang hugis at ang kakayahanpagiging malikhain. (relief master) kulay sa sa pagguhit ngNaipamamalas ito sa pamamagitan ginawang disenyo mga disenyosa mga disenyo sa ng pagdaragdag gamit ang mgamga hugis at kulay at pagbabawas hugis at kulay.ng kanilang mga (additive &kagamitan. subtractive processes)DEPED COPYI. Layunin A. Nakabubuo ng isang disenyong paglilimbag (relief master) sa pamamagitan ng pagdaragdag at pagbabawas na pamamaraan. (additive and subtractive processes) (A4PR-IIIe) B. Napahahalagahan ang kasanayan sa paggamit ng iba’t ibang bagay sa paglilimbag ng disenyong nakaalsa. (A4PR-IIIe)II. Paksang AralinA. Elemento ng Sining: Hugis at KulayB. Prinsipyo ng Sining : KontrastC. Kagamitan : mga larawan ng disenyo ng pangkat-etniko, gamit na karton, gunting, glueD. Sanggunian : Sining sa Araw-Araw 6, pp.62-63, Musika,Sining at Edukasyong Pangkatawan 5, pp.142-143III. PamamaraanA. Panimulang Gawain1. Balik-aral Itanong: Noong isang linggo ay gumuhit kayo ng disenyo. Ano-anong mga hugis at kulay ang ginamit ninyo? 276 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

DEPED COPY 2. Pagganyak Ipakita ang mga larawang nagtataglay ng iba’t ibang disenyong-etniko. Halimbawa: Ipalarawan sa mga bata ang disenyo at itanong: 1. Anong hugis at kulay ang nakikita mo sa larawan? 2. Ano ang napansin mo sa mga hugis at kulay? 3. Ito ba ay inuulit lamang? B. Panlinang na Gawain 1. Paglalahad Sabihin: Ngayon ay gagawa kayo ng isang disenyo sa pamamagitan ng relief printing. Ang relief printing ay isang kakaibang pamamaraan ng paglilimbag. Ito ay may dalawang sukat lamang, kaya’t hindi maaaring itayong mag- isa, di tulad ng minoldeng hayop at tao. Ang relief ay makapal tulad ng lamesa at ayon sa disenyo, may mga bahagi itong nakaalsa o matambok. 277 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

DEPED COPY 2. Gawaing Pansining Paggawa ng Makasining na Dibuho gamit ang Relief Master o Mold Ipagawa ang nasa LM. 3. Pagpapalalim sa Pag-unawa Ipagawa: Pag-uulat ng mga bata sa isinagawang dibuho Itanong: 1. Anong elemento ng sining ang iyong makikita sa dibuho? 2. Paano mo isinagawa ang kontrast sa mga hugis at kulay sa iyong disenyo? 3. Nakadagdag ba ito sa ganda ng iyong gawaing sining? Paano? 4. Anong katangian ang ipinakita mo ngayon? C. Pangwakas na Gawain 1. Paglalahat Sabihin: Sa pamamagitan ng pag-uulit-ulit at pagsasalit-salit ng mga hugis at kulay, naipakikita natin ang contrast at nakabubuo tayo ng disenyo na nagpapakita ng ating pagiging malikhain. 2. Repleksiyon Itanong: Paano mo pinahahalagahan ang mga disenyo ng mga pangkat- etniko? 278 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

IV. Pagtataya Lagyan ng tsek ang kahon na katumbas ng antas na naabot ng mga bata sa bawat pamantayan.PAMANTAYAN Nakasunod Nakasunod Hindi sa sa nakasunod pamantayan pamantayan sa nang higit sa subalit pamantayan inaasahan may ilang pagkukulangDEPED COPY (3) (2) (1)1. Nakabuo ako ng disenyo sa pamamagitan ng paglilimbag.2. Nakasunod ako sa pamamaraan sa paggawa ng relief master.3. Naipakita ko ang pagiging ma- likhain sa paggamit ng contrast ng mga hugis at kulay.4. Nakatapos ako ng gawaing- sining sa takdang oras.5. Nakasunod ako sa pamantayang pangkaligtasan sa paggawa.V. Takdang Gawain/Kasunduan Gumawa ng Valentine Card na gamit ang nabuong relief master at ibigay sa iyong mga mahal sa buhay. 279 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

YUNIT 3 : Paglilimbag Relief Prints mula sa Disenyong GawaAralin Bilang 5 : sa LuwadBUOD NG ARALIN : Art Art Art Art History Production Criticism AppreciationBahagi ng kulturang Paglikha ng Napag- Napagyayamanipinamana sa atin isang hahambing ang mgaang mga obra ng mga disenyong ang mga disenyongpangkat-etniko. Sila relief na disenyong etniko saay gumamit ng mga kakikitaan ng relief na pamamagitandisenyong may ritmong ritmong paulit- ginawa ng paggamit sainuulit at salit-salit ulit at salit-salit mga ito sana nagpapa-tingkad sariling obra.sa kanilang mga likhang-sining. Ito ay nagingtanyag sa lahat ng dakong Pilipinas at maging saibang bansa.DEPED COPYI. Layunin A. Nakalilikha ng isang simple at kakaibang relief mula sa disenyong gawa sa luwad. (A4PR-IIIf) B. Nakapaglilimbag ng isang relief na ginamitan ng ritmong paulit-ulit at ritmong salit-salit. (A4PR-IIIg) C. Napahahalagahan ang likhang-sining mula sa disenyo ng luwad.II. Paksang AralinA. Elemento ng Sining: Hugis at KulayB. Prinsipyo ng Sining : Ritmo : larawan na may iba’t ibang hugis at kulay, acrylicC. Kagamitan paint, gamit na puting kamiseta, luwad (plastic clay)D.Sanggunian : Umawit at Gumuhit 3, pp.105,127-128, Umawit at Gumuhit 6, pp.107-108 280 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

III. Pamamaraan A. Panimulang Gawain 1. Balik-aralLagyan ng bituin kung ang sumusunod na bilang ayXsangkap ng kulay at ekis kung hindi.1. katingkaran o kalamlaman2. kapusyawan at kadiliman3. gumagalaw na linya4. malungkot na kulay5. masayang kulayDEPED COPY2. Pagganyak Ipakita ang larawan sa mga bata at ipasuri sa kanila. Ipalarawan sa kanila ang ayos ng mga kulay at disenyo . B. Panlinang na Gawain 1. Paglalahad Ang ritmo ay isang prinsipyo ng sining na nalilikha sa pamamagitan ng mga galaw ng disenyo. Nakapupukaw ito ng damdamin. Ito ay makikita sa pamamagitan ng pag-uulit at pagsasalit ng mga hugis at kulay. 281 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

DEPED COPY Bahagi ng kulturang ipinamana sa atin ang mga obra ng mga pangkat-etniko. Sila ay gumamit ng mga disenyong may ritmong inuulit at salit-salit na nagpatingkad sa kanilang mga likhang-sining at naging tanyag sa lahat ng dako ng Pilipinas maging sa ibang bansa. Nagpapatunay lamang na sila ay tunay at likas na malikhain tulad ng mga larawan sa ibaba. Itanong: 1.Naranasan mo na ba ang maglaro ng luwad? 2. Sinubukan mo na bang maglimbag na gamit ito? 3. Ano-anong mga bagay ang maaari nating likhain mula sa lu- wad? Ngayon, kayo ay lilikha ng relief gamit ang luwad na may hugis at kulay na gagamitin sa paglimbag ng disenyo. 2. Gawaing Pansining Paggawa ng mga Relief Prints. (Ipagawa ang Gawain A at Gawain B na nasa LM.) 3. Pagpapalalim sa Pang-unawa 1. Ano ang ginamit natin sa paggawa ng relief master? 2. Bakit kailangan na pagulungin muna ang luwad? 3. Upang magkaroon ng magandang likhang-sining, ano ang maaari nating gawin sa pagkukulay? 282 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

C. Pangwakas na Gawain1. PaglalahatPaano nagiging kakaiba ang disenyong ginagawa natin?2. RepleksiyonItanong: Kung ikaw ay papipiliin sa disenyo ng damit na iyong bibilhin,pahahalagahan mo ba ang mga disensyong-etniko? Bakit?DEPED COPY I. Pagtataya Lagyan ng tsek ang kahon na katumbas ng naabot mong antas para sa bawat kasanayan. PAMANTAYAN Naisagawa Naisagawa Naisagawa ang obra ang obra ang obra na nang nang may mahusay at mahusay katamtamang higit pa sa inaasahan (2) kahusayan (3) (1)1. Nakagawa ako ng isang simple at kakaibang disenyo.2. Nakapaglimbag ako ng relief na may ritmong inuulit at salit-salit.3. Gumamit ako ng disenyong- etniko bilang batayan ng sariling disenyo.4. Nakagawa ako nang nag- iisaIV. Takdang Gawain/Kasunduan Sikaping mapahalagahan sa lahat ng pagkakataon ang mga likhang-sining mula sa disenyo ng luwad , maging ito man ay sariling gawa o likhang-sining ng iba. 283 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

YUNIT 3 : PaglilimbagAralin Bilang 6 : Paglilimbag ng Disenyo sa Table Mat Gamit ang Kontrast ng Malalaki at Maliliit na HugisBUOD NG ARALIN : Art Art Art Art History Production Criticism AppreciationAng katutubong sining Paggamit ng Pagbibigay- Pagpapahalagang mga Kalinga ng mga found puna sa sa mgaMt. Province ay bahagi objects o ginawang patapong bagayng ating kultura at ng recyclable likhang sining. sa pamamagitanating pagka-Pilipino. materials sa ng paggamit nitoDapat natin itong relief printing. sa paglilimbag.ipagmalaki atpagyamanin.DEPED COPYI. Layunin A. Nakalilimbag ng relief prints gamit ang mga bagay na matatagpuan sa sariling lugar. (A4PR-IIIh) B. Nabibigyang-puna ang sariling likhang sining at ang gawa ng iba. C. Natutukoy ang iba’t ibang maliliit at malalaking hugis na maaaring gamitin sa relief prints.II. Paksang AralinA. Elemento/Prinsipyo ng Sining: Kontrast ng Maliliit at Malalaking Hugis : acrylic paint o watercolor, katsa oB. Kagamitan anumang tela na kasinlaki ng panyo o table mat, disposable spoon (maliit at malaki)C. Sanggunian : Umawit at Gumuhit 3, pp.105III. PamamaraanA. Panimulang Gawain 1. Balik-aral Sabihin: Suriing mabuti ang mga disenyo sa ibaba at tukuyin ang uri ng ritmong ginamit. 284 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

DEPED COPY 2. Pagganyak Ipakita ang larawan ng mga likhang-sining ng Kalinga. Itanong: 1. Ano ang napapansin ninyo sa disenyo? 2. Ano-anong mga hugis ang nasa disenyo? B. Panlinang na Gawain 1. Paglalahad Sabihin: Ang disenyong etniko ay tunay nakalulugod at kaakit-akit sa paningin. Hanggang sa kasalukuyan, ginagamit pa rin ito bilang disenyong pansulok, panggitna, pangkalahatan at panggilid sa tela, kumot, malong, plorera, at maging sa punda ng unan. Isa na rito ang disenyo ng mga Kalinga sa Lalawigang Bulubundukin (Mt. Province). 285 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

DEPED COPY Sa kanilang mga disenyo ay makikita ang paggamit nila ng malalaki at maliliit na hugis na nagdudulot ng kontrast sa mga disenyo. Pag-aralan ang sumusunod na mga disenyong Kalinga. Ang kanilang disenyo ay nagsasaad ng kanilang pagkakakilanlan sa lugar na kanilang tinitirhan. 2. Gawaing Pansining Sabihin: Ang mga patapong bagay at mga gamit na matatagpuan sa ating paligid ay magiging kapaki-pakinabang kapag ito ay ating ililimbag upang makabuo ng disenyo. Habang kayo ay gumagawa ng inyong likhang sining, iparirinig ko sa inyo ang awit ng mga Kalinga (halimbawa: Salidomay). Paglilimbag ng Disenyo sa Panyo o Table Mat (Ipagawa ang nasa LM.) 3. Pagpapalalim sa Pang-unawa Itanong: 1. Ano-anong mga hugis ang makikita sa iyong disenyo? 2. Gumamit ka ba ng maliliit at malalaking hugis? 3. Alin-alin ang mga ito? (Ipatukoy sa mga bata.) 4. Maihahalintulad mo ba ang iyong disenyo sa disenyong Kalinga? 5. Paano sila nagkakatulad? Nagkakaiba? 286 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

C. Pangwakas na Gawain1. PaglalahatPaano ka makabubuo ng isang disenyo? Sa pamamagitan ng paggamit ng maliliit at malalaking hugis aymakabubuo ka ng kontrast sa disenyo. Maaaring gumamit ng mgafound objects o recyclable materials sa paggawa ng relief prints upa-ng mas mapadali ang paglilimbag ng mga disenyo.2. RepleksyonDEPED COPYPaano magiging kapaki-pakinabang ang mga patapong bagay?IV. Pagtataya Ipasagot ang rubrik ayon sa iyong ipinakitang kakayahan sa paggawa ng sining. Lagyan ng tsek (a) ang kahon.KASANAYAN Naisagawa Naisagawa Naisagawa nang higit pa nang ng may sa inaasahan kaunting maayos (3) pagkukulang (2) (1)1. Nakapaglimbag ako ng disenyo gamit ang bagay na nasa paligid.2. Nakagawa ako nang maayos at malinis na likhang-sining/ disenyo.3. Nakatapos ako ng gawain sa inilaang oras.4. Naging malikhain ako sa pag- sagawa ng disenyo.5. Naipakita ko ang maliliit at malalaking hugis sa disenyong nilimbag.V. Takdang Gawain/Kasunduan Magdala sa susunod ng iba pang bagay na makikita sa inyong pa-mayanan, glue, telang gamit na at mga gamit pansining. 287 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

YUNIT 3 : PaglilimbagAralin Bilang 7 : Paggawa ng Relief MoldBUOD NG ARALIN Art Art Art Art History Production Criticism AppreciationAng mga Yakan ay isa sa Paglikha ng Pagbigay- Naipag-mga pangkat-etnikong na relief mold pansin sa mamalaki angmatatagpuan sa gamit ang mga pagigingZamboanga sa Mindanao. found disenyong Pilipino saTanyag sila sa paggamit ng objects. nilikha. pamamagitandisenyong etniko sa kanilang ng mgapananamit at kasangkapan. gawaingAng kanilang mga produktong sininginiluluwas ay nagtataglay ngdisenyong etniko nakakaiba at sumasalamin samasining nilang kultura.DEPED COPYI. Layunin A. Nakalilikha ng relief mold gamit ang found objects. (A4PR-IIIi) B. Naitatanghal ang mga natapos na gawaing-sining. (A4PR-IIIj) C. Nabibigyan-pansin ang mga disenyong etniko ng mga katutubo.II. Paksang AralinA. Elemento ng Sining : Kulay : cardboard, wood, glue, scissor, acrylic paintB. KagamitanC. Sanggunian : Umawit at Gumuhit 3, pp. 114, 126 Sining sa Araw-Araw 6 pp. 62-63, http://sining101.weebly.com/III. PamamaraanA. Panimulang Gawain1. Balik-aral Itanong: 1. Anong mga kagamitan ang inyong ginamit sa pagbuo ng disenyo sa huling gawaing sining? 2. Upang maging kawili-wili at kakaiba, ano ang ginawa ninyo sa iba’t ibang hugis nito? 288 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

DEPED COPY 2. Pagganyak Ipakita: Tingnang mabuti ang larawan na ilan lamang sa mga disen- yong-etniko na likas sa Mountain Province. Itanong: Ano-ano pa ang halimbawa ng mga disenyong etniko? B. Panlinang na Gawain 1. Paglalahad Ang paglilimbag ay isa sa mga gawaing pansining na magagawa sa pamamagitan ng pag-iwan ng bakas ng isang kinulayang bagay. Ito’y maaaring isagawa sa pamamagitan ng iba’t ibang bagay na matatagpuan natin sa ating paligid at pamayanan. Sa pamamagitan ng kulay, mapagyayaman ang ganda ng mga gawaing sining. Sa kulay, maipakikita rin nang lubusan ang damdamin at imahinasyon ng likhang-sining kung paano nagbabago ang isang kulay mula sa maliwanag-padilim, o madilim-paliwanag. Ang kapusyawan ay maliwanag na kulay at ang kadiliman ay tinatawag na madilim na kulay. 2. Gawaing Pansining Paggawa ng disenyo na may etnikong motif sa pamamagitan ng paglimbag. Ipagawa ang nasa LM. 3. Pagpapalalim sa Pang-unawa Paano napapaganda ang isang disenyo gamit ang mga motif mula sa iba’t ibang pangkat-etniko? 289 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

C. Pangwakas na Gawain 1. Paglalahat Itanong: Paano naging mayaman ang kulay ng nabuong gawaing sining? Bakit kailangang ipaskil ang natapos na gawain? 2. Repleksyon Itanong: Bilang isang mag-aaral sa ikaapat na Baitang, paano mo maipakikita ang pagmamalaki bilang isang Pilipino kung ang pag- uusapan ay mga likhang sining?IV. Pagtataya Itanghal sa ating display area/arts nook ang mga natapos na gawaing sining. Suriin ang ginawa ng mga bata gamit ang rubric.DEPED COPY Pamantayan Nakasunod Nakasunod sa Hindi sa pamantayan nakasunod1. Nakalikha ako ng disenyo gamit ang relief. pamantayan subalit sa nang higit sa may ilang pamantayan2. Nagamit ko ang kulay ayon pagkukulang sa katangian nito. inaasahan (1) (3) (2)3. Nakagawa ako nang nag-iisa.4. Naipakita ko ang pagiging maingat sa mga kagamitan.5. Nakatapos ako ng gawaing inilaang oras.V. Takdang Gawain/Kasunduan Kolektahin ang iyong mga likhang-sining na natapos sa mga nakaraang aralin at maghanda para sa paglahok sa ekshibit sa ating paaralan hinggil sa pagdiriwang ng Pambansang Buwan ng Sining. 290 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

YUNIT 3 : Paglilimbag Exhibit/Culminating ActivityAralin Bilang 8 : BUOD NG ARALIN Art Art Art Art History Production Criticism AppreciationAng pag- Angkop at Pag-unawa sa Pagbibigaytatanghal sa mga maayos na kahalagahan inspirasyon saobra o eksibisyon pag-eksibit ng ng pag- ibang taoay ginaganap sariling mga sasakatuparan upangupang maipakita likhang- sining. ng eksibisyon mapaunladang mga pampaaralan o ang kanilangnalikhang obra o pangklase. kakayahan saprodukto. sining.DEPED COPYI. Layunin1. Nakalalahok sa pangklase o pampaaralang eksibisyon ng mga likhang-sining.2. Naipagmamalaki ang sariling likhang-sining.3. Nakapagbibigay ng inspirasyon sa iba upang lumahok sa mga makasining na gawain.II. Paksang Aralin A. Pangklase o Pampaaralang Eksibit B. Kagamitan – mga likhang sining ng lahat ng mag-aaral sa grade 4 bulletin boards, glue, masking tape, gunting, ruler, lapis, pentel pens III. PamamaraanA. Panimulang Gawain1. Balik Aral Itanong: Ano-ano ang mga nalikha ninyong sining sa loob ng ikatlong yunit? 291 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

DEPED COPY 2. Pagganyak Itanong: 1. Paano ninyo maibibida/maikukuwento ang mga ito? 2. Handa na ba kayo sa ating eksibisyon na gagawin ngayon? B. Panlinang na Gawain 1. Paglalahad Sabihin: Magkakaroon tayo ng isang eksibisyon ngayong araw upang ipakita sa lahat ang inyong mga nalikhang sining sa loob ng ikatlong yunit. Kailangang ayusin natin nang mabuti ang lahat ng inyong likhang sining ayon sa inyong istilo o paraan ng pag-aayos ng mga ito sa itinalagang lugar ng eksibisyon. 2. Gawaing Pansining Gawin ang sumusunod. 1. Pangkatin sa apat ang klase. 2. Bawat pangkat ay bigyan ng pagkakataon na itanghal ang kanilang mga likhang-sining sa itinalagang lugar ng paggaganapan ng eksibit. 3. Sabihin sa mga bata na bantayan ang kani-kanilang eksibisyon at magbigay impormasyon tungkol sa kanilang likhang-sining kung sakaling may panauhing inimbita na magtanong. 3. Pagpapalalim sa Pang-unawa Itanong: Maliban sa eksibisyon o pagtatanghal, paano mo mabibigyang halaga ang iyong mga likhang-sining? 292 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means -electronic or mechanical including photocopying – without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.