สนทนาภาษาธรรม เล่ม 13

สนทนาภาษาธรรม เลม ๑๓ จากเวบ็ ไซดกัลยาณธรรม ตอบปญหาโดย ทานอาจารย ดร.สนอง วรอไุ ร

ชมรมกัลยาณธรรม หนังสอื ดีอนั ดับที่ ๗๖ สนทนาภาษาธรรมเลม ๑๓ : จาก website kanlayanatam.com ตอบคำถามโดย : ทานอาจารย ดร.สนอง วรอุไร ชมรมกัลยาณธรรม ขอนอมถวายเปน พุทธบชู า จดั พมิ พถวายเปน พุทธบูชาโดย และ ชมรมกลั ยาณธรรม ๑๐๐ ถ.ประโคนชัย ต.ปากนำ้ อ.เมอื ง กราบบชู าอาจรยิ คณุ จ.สมุทรปราการ โทร. ๐๒-๗๐๒๙๖๒๔ แด หรือ ชมรมกลั ยาณธรรม ๘๙/๖-๗ ซอยศึกษาวิทยา ถ.สาธรเหนือ ทานอาจารย ดร.สนอง วรอุไร สลี ม บางรกั กทม. โทร. ๐๒-๖๓๕๓๙๙๘ ภาพปก : ภาพประกอบ : วิสูตร หรรษภ ญิ โญ ขอ ธรรมประกอบเลม : คตธิ รรมจาก หลวงปทู อ น ญาณธโร (พระราชญาณวสิ ทุ ธิโสภณ) รปู เลม -จดั พมิ พ : กอ นเมฆแอนดก นั ยก รปุ โทร.๐๘๙๑๐๓-๓๖๕๐ พิมพคร้งั ท่ี ๑ : ๕,๕๐๐ เลม (มกราคม ๒๕๕๒) สัพพทานงั ธมั มทานงั ชินาติ การใหธ รรมะเปนทาน ยอมชนะการใหท ้งั ปวง www.kanlayanatam.com

คำนำในการจัดพิมพถ วายเปน พุทธบชู า อนโุ มทนากถา ชมรมกัลยาณธรรม ขอตอนรับทุกทานสูสาระธรรม จากคำถามหลากหลายรูปแบบ ท่ีครูผูอารีสงมาให แหง ชีวิต “สนทนาภาษาธรรม เลม ๑๓” หนังสอื ดีลำดบั ที่ ๗๖ ขาพเจา ไดเ ฉลย ขา พเจา ขอบคณุ และขออภยั ในคำตอบทที่ ำให ดวยความพากเพียรอุตสาหะอยางตอเนื่องของทีมงาน ที่มีพอ ผอู านบางทา นไมเ ขาใจ เหน็ ไมถกู ตรงตามรปู แแบบทไ่ี ดเ ลา พิมพที่เปนตัวอยางและพอแบบแหงความมุงม่ันในสิ่งดีงามเชน เรียนมา อานคำตอบแลว เปน เหตทุ ำใหขดั ใจ ไมส บายใจ ตอ ง ทา นอาจารย ดร.สนอง วรอุไร ผูร ู ผูคูควรแกก ารเคารพบชู า ขออภัยและยกโทษใหขาพเจาดวย เพราะมิไดประสงคใหเปน เชนนั้น แตไดเฉลยปญหาไปตามภูมิธรรมภูมิปญญาที่ถูกตรง การทำความดอี าจไมไ ดเ หน็ ผลในวนั นพี้ รงุ น้ี แตพ วกเรา ตามธรรม ที่ขา พเจา ไดเ ขา ถึง ทกุ คนภมู ใิ จทไ่ี ดท ำในสงิ่ ทพี่ วกเรารกั และเชอ่ื มน่ั ในสง่ิ ทพ่ี วกเรา ทำ ทกุ ๆ จุดของการกระทำในวนั นี้ คือความสำเร็จอนั ยงิ่ ใหญ อนึง่ ขอบคณุ ทุกทานทมี่ ีสวนรวม อทุ ิศแรงกายแรงใจ ทรี่ ออยเู บ้ืองหนา เหนอื อื่นใด เราทุกคนทำเพอ่ื พระศาสนาโดย ชวยใหส นทนาภาษาธรรม เลม ๑๓ สำเร็จเปน รูปเลม นาอาน แทจริง นาเผยแพรสูมวลชน ผูอานหลายทานท่ีมีปญหาแตมิไดถาม มาเปนการโดยตรง เม่ือไดอานสนทนาภาษาธรรมเลมกอนๆ คณะผจู ดั ทำ แลวทำใหปญหาของเขาเหลาน้ันหมดไป เกิดเปนความโลงใจ ชมรมกัลยาณธรรม สบายใจข้ึนแทนที่ ขาพเจาอนุโมทนาในกุศลกรรม ที่ผูมีสวน รวมทุกทานไดกระทำใหบุญน้ีเกิดข้ึน และอธิษฐานเอาซ่ึงบุญ ทเี่ ราทง้ั หลายไดร วมบำเพ็ญดแี ลวในครงั้ นี้ จงบนั ดาลใหม ดี วง ตาเหน็ ธรรม ใหถึงซง่ึ พระนิพพานในอนาคตกาลอันใกลน้ี จง ทกุ ทานทุกคน เทอญ. ดร.สนอง วรอุไร

๖ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๗ หนา ๒๘. ความรกั ความคดิ ถงึ ............................................................................ ๓๔ ๒๙. มองอยา งไร ............................................................................................ ๓๔ ๑. ทำอยางไร ............................................................................................... ๑๔ ๓๐. ความอยากรขู องมนษุ ย ...................................................................... ๓๕ ๒ ทำดวงใหด ี ............................................................................................... ๑๔ ๓๑. เหลือแตจติ .............................................................................................. ๓๖ ๓. ความหมายเดยี วกนั ............................................................................. ๑๕ ๓๒. เกิดจากจติ หรอื คดิ เอง ...................................................................... ๓๖ ๔. ปฏิบตั ิธรรมที่บา น ................................................................................ ๑๕ ๓๓. ศลี รายวัน ................................................................................................ ๓๗ ๕. ใหท านไมมาก .......................................................................................... ๑๖ ๓๔. รักษาไดแตไ มครบ ................................................................................ ๓๘ ๖. จุดยืนของใคร ........................................................................................ ๑๗ ๓๕. ขายอาหารเสรมิ .................................................................................... ๓๘ ๗. เปนคุณหรอื เปนโทษ ............................................................................ ๑๘ ๓๖. เกดิ จากกรรมตัดรอน ........................................................................ ๓๙ ๘. ฟง แตไ มทำตาม ..................................................................................... ๑๙ ๓๗. จติ ใจเศรา หมอง .................................................................................... ๔๐ ๙. ผมู พี ระคณุ .............................................................................................. ๒๐ ๓๘. มใิ ชท างพน ทกุ ข ..................................................................................... ๔๑ ๑๐. สุขสามอยาง .......................................................................................... ๒๑ ๓๙. เงนิ รางวัล ............................................................................................... ๔๒ ๑๑. รกั ษาไดไมค รบ ...................................................................................... ๒๒ ๔๐. ตามใจปรารถนา .................................................................................... ๔๓ ๑๒. ชอบดาวา ติ ............................................................................................. ๒๒ ๔๑. คดิ ไมด ี ...................................................................................................... ๔๔ ๑๓. หาซ้ือไดทไี่ หน ......................................................................................... ๒๓ ๔๒. เปน อวชิ ชาหรอื ไม ................................................................................. ๔๔ ๑๔. ใหบ อกสองวัด ....................................................................................... ๒๓ ๔๓. ลดยาก-เกดิ งา ย .................................................................................... ๔๕ ๑๕. เพียงสามคำ ........................................................................................... ๒๔ ๔๔. จริตแบบไหน ........................................................................................... ๔๖ ๑๖. ไมเ หมาะสม ............................................................................................ ๒๕ ๔๕. เขาไมศ รทั ธา .......................................................................................... ๔๗ ๑๗. อยากเขาถงึ ............................................................................................ ๒๕ ๔๖. แกปญหาท่ตี ัวเอง ................................................................................. ๔๘ ๑๘. อานาปานสติ .......................................................................................... ๒๖ ๔๗. เมือ่ เขาศรัทธา ....................................................................................... ๔๘ ๑๙. ชนะใจตวั เอง .......................................................................................... ๒๖ ๔๘. ทำใหแมรอ งไห ....................................................................................... ๔๙ ๒๐. เปน คนโกรธงา ย ................................................................................... ๒๗ ๔๙. สติ ขันติ เมตตา ชวยได .................................................................... ๔๙ ๒๑. รูไดจ ากอะไร .......................................................................................... ๒๘ ๕๐. ขายหมปู ง ................................................................................................ ๕๐ ๒๒. จะไดบ ญุ ไหม .......................................................................................... ๒๘ ๕๑. เหน็ จติ ในจติ ............................................................................................ ๕๐ ๒๓. ไมมเี งินใช ................................................................................................ ๒๙ ๕๒. ปรารถนาใหพ อไปดี .............................................................................. ๕๑ ๒๔. ศีล ๕ ไมบริสทุ ธ์ิ .................................................................................... ๓๐ ๕๓. บรหิ ารหนก้ี รรม .................................................................................... ๕๒ ๒๕. ทางรอดของชีวิต .................................................................................. ๓๑ ๕๔. ทานบริสุทธ์ิ ............................................................................................. ๕๓ ๒๖. ใชช วี ิตอยูกบั โลก ................................................................................... ๓๒ ๕๕. กงั วลและสับสน .................................................................................... ๕๔ ๒๗. เปนกเิ ลสหรือไม .................................................................................... ๓๓ ๕๖. พาคนไปทำแทง ..................................................................................... ๕๕

๘ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๙ ๕๗. ทำเหตุถกู ตรง ......................................................................................... ๕๖ ๘๖. บรรลุระดับไหน ..................................................................................... ๘๑ ๕๘. มไิ ดพดู ถึง ................................................................................................. ๕๖ ๘๗. เลือกดวยตัวเอง ................................................................................... ๘๒ ๕๙. กลัวนรก ................................................................................................... ๕๗ ๘๘. เลือกแบบไหน ........................................................................................ ๘๓ ๖๐. ปฏิภาณปฏสิ มั ภทิ า ............................................................................... ๖๐ ๘๙. ปฏบิ ัตธิ รรมมีข้ันตอน .......................................................................... ๘๔ ๖๑. บุญอยูทศ่ี รัทธา ...................................................................................... ๖๑ ๙๐. นิพพานในชาตนิ ี้ ..................................................................................... ๘๕ ๖๒. ไมต อ งการคำยนื ยนั ............................................................................ ๖๒ ๙๑. ตริ จั ฉานวชิ า ........................................................................................... ๘๕ ๖๓. ทำผดิ ทำใหมใ หถ กู ................................................................................. ๖๓ ๙๒. คำถามท่เี ปน อจินไตย .......................................................................... ๘๖ ๖๔. ศลี ท่ีขาด ................................................................................................... ๖๓ ๙๓. ถกู โกงเงนิ ................................................................................................ ๘๖ ๖๕. ความสำเร็จของชีวติ ........................................................................... ๖๔ ๙๔. มไิ ดแ ตกตามโลก .................................................................................. ๘๗ ๖๖. พระรองเพลง ......................................................................................... ๖๕ ๙๕. น่งั สมาธไิ มไ ด ......................................................................................... ๘๘ ๖๗. วิสยั ของพทุ ธมารดา ............................................................................ ๖๖ ๙๖. คนฉลาดแกปญหาดว ยปญญา ........................................................ ๘๘ ๖๘. ความไมส บายใจ .................................................................................... ๖๖ ๙๗. คิดชวยพอ ............................................................................................... ๘๙ ๖๙. สามารถเรียกได .................................................................................... ๖๗ ๙๘. ผดิ วินัยหรือไม ........................................................................................ ๙๐ ๗๐. ดูจติ -ดงึ จติ .............................................................................................. ๖๘ ๙๙. มองจากมมุ ไหน ..................................................................................... ๙๐ ๗๑. ตอ อายุ ...................................................................................................... ๖๙ ๑๐๐. ไปตามแรงผลกั ของกรรม ................................................................. ๙๑ ๗๒. ไมรสู กึ หวิ ................................................................................................. ๗๐ ๑๐๑. น่งิ แลวใหอ ภัย ....................................................................................... ๙๒ ๗๓. ไมไดต ามดู .............................................................................................. ๗๑ ๑๐๒. จำเปนตอ งทจุ ริต ................................................................................... ๙๓ ๗๔. บุญจากศลี .............................................................................................. ๗๒ ๑๐๓. จติ ไรสำนึก ............................................................................................... ๙๔ ๗๕. ไมจำเปน .................................................................................................. ๗๓ ๑๐๔. กอ ปปซ ีดี .................................................................................................. ๙๕ ๗๖. ถูกทง้ั สองอยาง .................................................................................... ๗๓ ๑๐๕. จริง-ไมจริง .............................................................................................. ๙๕ ๗๗. กฎเกณฑข องใคร ................................................................................. ๗๔ ๑๐๖. มใิ ชโอปปาตกิ ะ ...................................................................................... ๙๖ ๗๘. กำจัดลูกนำ้ ............................................................................................. ๗๕ ๑๐๗. วิธีไหนถูก ................................................................................................. ๙๖ ๗๙. แผออก-แผไมอ อก ............................................................................... ๗๖ ๑๐๘. แกไ ดสองทาง ........................................................................................ ๙๗ ๘๐. ตอบไมต รงแตถูกตามทีถ่ าม ............................................................ ๗๗ ๑๐๙. ตงึ หนอ-ยบิ ๆ หนอ ............................................................................... ๙๘ ๘๑. เชอื่ ถือได ................................................................................................. ๗๘ ๑๑๐. อทุ ศิ เม่ือฝนเห็น ..................................................................................... ๙๘ ๘๒. ความนอ ยใจ ........................................................................................... ๗๙ ๑๑๑. ใจถองแทด ีกวาใจรู .............................................................................. ๙๘ ๘๓. สมาทานศลี ............................................................................................ ๗๙ ๑๑๒. ไมฆา สัตวแตตัดตน ไม ....................................................................... ๑๐๐ ๘๔. ไดร บั หรอื ไม ............................................................................................ ๘๐ ๑๑๓. อทุ ศิ บญุ ใหผูลว งลบั .......................................................................... ๑๐๐ ๘๕. ผปู ฏเิ สธการเรยี นรู .............................................................................. ๘๐ ๑๑๔. แกไ ขตวั เอง .......................................................................................... ๑๐๑

1๑0๐ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๑1๑1 ๑๑๕. ความผิดปกติ ...................................................................................... ๑๐๑ ๑๔๔. กเิ ลสที่กำจัดไดยาก .......................................................................... ๑๒๐ ๑๑๖. ผิดหรอื ไมผ ิด ....................................................................................... ๑๐๒ ๑๔๕. สำเร็จไมไ ดด ว ยฌาน ........................................................................ ๑๒๐ ๑๑๗. พระพุทธเจาองคไหน ....................................................................... ๑๐๒ ๑๔๖. มพี ฤตกิ รรมเปน มาตรวัด .............................................................. ๑๒๑ ๑๑๘. น่ันนะ ซิ ................................................................................................... ๑๐๓ ๑๔๗. ยงั มไี ด ................................................................................................... ๑๒๑ ๑๑๙. ไมก นิ เน้อื สัตว ...................................................................................... ๑๐๔ ๑๔๘. แฟนชาวตางชาติ ............................................................................... ๑๒๒ ๑๒๐. บุญไมบ ริสุทธิ์ ...................................................................................... ๑๐๕ ๑๔๙. ไมม ีลูก ................................................................................................... ๑๒๒ ๑๒๑. ทำบุญโดยไมบอกชือ่ ........................................................................ ๑๐๕ ๑๕๐. อรหนั ตอ ภญิ ญา ๖ ............................................................................ ๑๒๓ ๑๒๒. ความตัง้ ใจ ............................................................................................ ๑๐๖ ๑๕๑. การนอมจิต .......................................................................................... ๑๒๔ ๑๒๓. เหน็ ผดิ -เห็นถกู .................................................................................... ๑๐๖ ๑๕๒. ทำอยา งไร ............................................................................................ ๑๒๕ ๑๒๔. ตายแลว ไปไหน ................................................................................... ๑๐๗ ๑๕๓. อานิสงสตางกัน ................................................................................. ๑๒๕ ๑๒๕. ตายเปลือย .......................................................................................... ๑๐๗ ๑๕๔. ทำงานกับคอมพวิ เตอร ................................................................... ๑๒๖ ๑๒๖. ศีลบรสิ ทุ ธ์ิ ............................................................................................ ๑๐๘ ๑๕๕. จิตทรงฌาน ......................................................................................... ๑๒๖ ๑๒๗. ชวนไดเ มือ่ เขาศรทั ธา ...................................................................... ๑๐๙ ๑๕๖. ภาวะจิตเครยี ด .................................................................................. ๑๒๗ ๑๒๘. คำแนะนำงา ย ๆ ................................................................................ ๑๑๐ ๑๕๗. จริงตามปากคนที่พูด ....................................................................... ๑๒๗ ๑๒๙. สวดมนตกอนน่งั สมาธิ ..................................................................... ๑๑๐ ๑๕๘. ถงุ ยางอนามัย .................................................................................... ๑๒๘ ๑๓๐. มากสุดในทางลบ ............................................................................... ๑๑๑ ๑๕๙. ไมไ ดก รวดนำ้ ...................................................................................... ๑๒๘ ๑๓๑. ใจไมนิง่ .................................................................................................. ๑๑๒ ๑๖๐. คนซื้อตดิ ใจ .......................................................................................... ๑๒๙ ๑๓๒. อรยิ บุคคลระดบั ไหน ........................................................................ ๑๑๒ ๑๖๑. แสดงตามบทละคร ........................................................................... ๑๓๐ ๑๓๓. คนครองเรือน ..................................................................................... ๑๑๓ ๑๖๒. จติ เกาะพระพทุ ธรปู .......................................................................... ๑๓๐ ๑๓๔. ไมสปั ปายะ ........................................................................................... ๑๑๓ ๑๖๓. ตายในชดุ อะไร .................................................................................. ๑๓๑ ๑๓๕. ถามตวั เอง ............................................................................................ ๑๑๔ ๑๖๔. อารมณหวั่นไหว ................................................................................. ๑๓๒ ๑๓๖. ศาลพระภมู ิ .......................................................................................... ๑๑๔ ๑๖๕. จิตหลง .................................................................................................. ๑๓๒ ๑๓๗. สนุกอยา งมีสติ .................................................................................... ๑๑๕ ๑๖๖. ไมก นิ เน้อื สัตว ...................................................................................... ๑๓๓ ๑๓๘. จำเปน หรอื ไม ....................................................................................... ๑๑๖ ๑๖๗. เปดฝาบาตรรบั เงนิ ........................................................................... ๑๓๔ ๑๓๙. บา นในสวน ........................................................................................... ๑๑๖ ๑๖๘. อทุ ิศบญุ ใหใ ครกอน ........................................................................... ๑๓๔ ๑๔๐. ทราบไดอ ยา งไร ................................................................................. ๑๑๗ ๑๖๙. ไปตามแรงกรรม ................................................................................ ๑๓๕ ๑๔๑. คณุ ธรรมเหมอื นกัน .......................................................................... ๑๑๘ ๑๗๐. ขนม ๓๐ หอ ...................................................................................... ๑๓๕ ๑๔๒. ขยะในใจ ............................................................................................... ๑๑๘ ๑๗๑. ขับรถฝาไฟแดง ................................................................................... ๑๓๖ ๑๔๓. บวชพระ.................................................................................................. ๑๑๙ ๑๗๒. ดง่ิ จนตวั หาย ........................................................................................ ๑๓๖

1๑2๒ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๑1๓3 ๑๗๓. ทอ ใจในการรกั ษาศีล ........................................................................ ๑๓๗ ๒๐๒. ความฝน ................................................................................................ ๑๕๔ ๑๗๔. ศลี คุมใจ ................................................................................................. ๑๓๗ ๒๐๓. จติ สำนกึ ................................................................................................ ๑๕๔ ๑๗๕. สมาธิหวั ตอ .......................................................................................... ๑๓๘ ๒๐๔. ศลี ขอ ส่ี .................................................................................................. ๑๕๕ ๑๗๖. สามเณรี ................................................................................................ ๑๓๙ ๒๐๕. อารมณว า ง .......................................................................................... ๑๕๕ ๑๗๗. พระเขา นโิ รธสมาบตั ิ ........................................................................ ๑๔๐ ๒๐๖. ลกู ไมร ูอะไร .......................................................................................... ๑๕๖ ๑๗๘. อยทู เ่ี หตปุ จ จัย .................................................................................... ๑๔๑ ๒๐๗. คำถามตอเนอ่ื ง .................................................................................. ๑๕๙ ๑๗๙. ลดลงตามคณุ ธรรมที่เขาถงึ ......................................................... ๑๔๒ ๒๐๘. ไมมโี ชคเรอ่ื งงาน ................................................................................ ๑๖๑ ๑๘๐. ไมผ ิดศลี ................................................................................................ ๑๔๒ ๒๐๙. อาหารดีวยั เดก็ ................................................................................... ๑๖๓ ๑๘๑. ไมแนะนำใหประพฤติ ....................................................................... ๑๔๓ ๒๑๐. อจินไตย ................................................................................................. ๑๖๕ ๑๘๒. แจกใหเ ปน ทาน ................................................................................... ๑๔๔ ๒๑๑. อริ ิยาบถไมสัปปายะ .......................................................................... ๑๖๖ ๑๘๓. อยากคนละอยาง .............................................................................. ๑๔๔ ๒๑๒. พอ ทวงหน้ี ............................................................................................ ๑๖๘ ๑๘๔. เรอื่ งของเขา ........................................................................................ ๑๔๕ ๒๑๓. การเกดิ ของอรูปฌาน ..................................................................... ๑๗๐ ๑๘๕. ผดิ ศีลแปดหรอื ไม .............................................................................. ๑๔๕ ๒๑๔. ภูมิปญ ญาโบราณ .............................................................................. ๑๗๓ ๑๘๖. สัมภเวสีอบุ ตั ิ ....................................................................................... ๑๔๖ ๒๑๕. มมุ กัลยาณธรรม ............................................................................... ๑๗๕ ๑๘๗. จติ ฟุงซา นและหลดุ บอย ................................................................. ๑๔๖ ๒๑๖. บคุ คลไมส ปั ปายะ ............................................................................. ๑๗๗ ๑๘๘. ขอไมเกดิ เปนลูกอีก .......................................................................... ๑๔๗ ๒๑๗. อันนข้ี อละไว ....................................................................................... ๑๗๘ ๑๘๙. ถอื วาใหอภัยหรือไม .......................................................................... ๑๔๗ ๒๑๘. เมือ่ ไรเราจะหยดุ ................................................................................ ๑๘๐ ๑๙๐. ทำดวงใหดี ........................................................................................... ๑๔๘ ๒๑๙. หนีไดเ รว็ กวา ....................................................................................... ๑๘๓ ๑๙๑. เห็นผิดจากธรรม ................................................................................ ๑๔๘ ๒๒๐. ความยากจนเปนเหตุ ........................................................................ ๑๘๔ ๑๙๒. อยางไหนดีกวา ................................................................................... ๑๔๙ ๒๒๑. ถกู เลกิ จาง ............................................................................................ ๑๘๕ ๑๙๓. ผูท รงความบริสุทธิ์ ........................................................................... ๑๔๙ ๒๒๒. อธษิ ฐานพบและบรรลุธรรม ......................................................... ๑๘๗ ๑๙๔. สมาธิล็อค ............................................................................................. ๑๕๐ ๒๒๓. อาชีพเสี่ยง ........................................................................................... ๑๘๙ ๑๙๕. ตกงาน ................................................................................................... ๑๕๐ ๒๒๔. สวดมนตและอธิษฐานจติ ............................................................... ๑๙๓ ๑๙๖. มจี ริงหรือไม ......................................................................................... ๑๕๑ ๒๒๕. คนสอนยาก ......................................................................................... ๑๙๕ ๑๙๗. จดหมายลูกโซ ..................................................................................... ๑๕๑ ๒๒๖. ตน่ื เตน จนตวั ส่นั ................................................................................. ๑๙๗ ๑๙๘. เห็นแจงในความอยาก ..................................................................... ๑๕๒ ๒๒๗. เลอื กดวยตัวเอง ................................................................................ ๑๙๙ ๑๙๙. โรคประจำตัว ...................................................................................... ๑๕๒ ๒๒๘. หนหู รอื ดฉิ ัน ......................................................................................... ๒๐๐ ๒๐๐. ปฏิบัติแมสามี ...................................................................................... ๑๕๓ ๒๒๙. เปน ฆราวาสหรอื เปนนักบวช ......................................................... ๒๐๒ ๒๐๑. เจากรรมนายเวรของพอ แม ........................................................... ๑๕๓ ๒๓๐. จติ ใตสำนึกกบั จติ สำนกึ ................................................................... ๒๐๔ ๒๓๑. ความสงสัยเปนนิวรณธรรม .......................................................... ๒๐๕

1๑4๔ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๑1๕5 ๑. ทำอยางไร ๓. ความหมายเดียวกนั คำถาม คำถาม ทำอยา งไรใหเ กดิ อปุ จารสมาธคิ รับ บุญกับกุศลแตกตา งกันอยางไร คำตอบ คำตอบ ตอ งเอาศลี ๕ คุมใจใหไ ดท ุกขณะตื่น หยุดพดู ตริ จั ฉาน คำวา “บญุ ” และ “กศุ ล” มคี วามหมายเปน อยา งเดยี วกนั กถา และเจรญิ สมถภาวนาโดยเลอื กกรรมฐานทเ่ี หมาะกบั จรติ หมายถึงความดี ความฉลาด ความสุข ฯลฯ มาเปนองคภ าวนา และตอ งปฏิบัตติ อเนื่องยาวนาน ๔. ปฏบิ ตั ิธรรมที่บา น ๒. ทำดวงใหดี คำถาม คำถาม ถา ตอ งการปฏบิ ตั ธิ รรมสายโลกตุ รธรรม โดยการปฏบิ ตั ิ การทำใหดวงดี สรุปสั้นๆ วาอยางไร อาจารยกรุณา ทบ่ี าน ควรเรม่ิ อยางไรกอ น แนะนำแนวปฏิบัติดวย คำตอบ คำตอบ ควรทำใจใหมีศีลอยางนอยหาขอคุมใจใหไดกอน และ การทำดวงใหด ี สรุปใหส ้ัน ตอ งประพฤตดิ งั นี้ คอื หยดุ ตองเปนศีลท่ีพระอริยเจาพอใจ ศีลไมขาด ไมทะลุ ไมดาง ไม การทำความชัว่ คิด พดู ทำใดๆ ตองไมผ ิดกฎหมาย ไมผ ดิ ศีล พรอย เปนศีลที่นำสูความตั้งมั่นเปนสมาธิของจิต แลวนำ ไมผ ดิ ธรรม และอยา งนอ ยทำใจใหม บี ญุ สงั่ สมดว ยการ บำเพญ็ สมาธิจนแนวแน (อปุ จารสมาธิ) มาพจิ ารณา กาย เวทนา ทาน รกั ษาศลี เจริญจิตภาวนาอยเู นืองนิตย เมือ่ ใดกรรมดใี ห จิต ธรรม จนเหน็ วาดำเนนิ ไปตามกฎไตรลักษณ แลว ปญ ญา ผล ผูท ำกรรมดียอมมดี วงดีแนนอน เหน็ แจงจงึ จะเกิดขนึ้

1๑6๖ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๑1๗7 ๕. ใหท านไมม าก ๖. จุดยนื ของใคร คำถาม คำถาม เคยมีผูกลาวไววา การทำบุญใหทานไมสามารถทำให การที่เราปฏิบัติธรรมน้ัน นอกจากการแผเมตตาให บุคคลเขาถึงมรรคผลนิพพานได การจะเขาถึงนิพพานจะตอง มวลชนในชาติ เราจะมสี ว นชวยเหลอื สังคมในบานเมืองตอน ละดีละชั่ว ถามวาถาบุคคลๆ หน่ึง จะเขาถึงมรรคผลนิพพาน นี้ไดอยางไร เพราะตอนน้ีสังคมโดยเฉพาะการเมืองแตกแยก โดยรักษาศลี สมาธิ สติ และเขาถึงปญ ญา โดยใหท านไมมาก อยางมาก จุดยืนท่ีถูกตองตอนนี้ พวกเราควรทำอยางไรบาง จะสามารถเขา ถึงนิพพานไดห รอื ไม นอกจากปฏิบตั ิธรรม คำตอบ คำตอบ ผใู ดพฒั นาจติ ใหม ศี ีล สมาธิ สติ และปญญาเห็นแจงได การปฏิบัติธรรมมีอานิสงคเปนบุญสูงสุด คือสามารถ นำพาชีวิตใหพนไปจากการเวียนตาย-เวียนเกิดได ผูมีบุญใหญมี แลว นำปญญาเหน็ แจง ไปกำจัดสังโยชนท ัง้ สิบตัวใหหมดไปจาก บุญมาก สามารถอุทิศใหผ ูใดก็ไดตามทีต่ นปรารถนาอทุ ิศให ใจได แมจะบำเพ็ญภาวนามาไมมาก แตมีกำลังมากพอที่จะตัด ความตระหนี่ ตัดความโลภใหหมดไปจากใจได ทานเชนนี้มีผล สวนคำวา “เมตตา” เปนความรักความปรารถนาใหค น สง ใหเ ขาถึงความสำเรจ็ ในสาวกบารมีญาณ ชว ยนำพาชีวติ พน อ่ืน สัตวอ่ืน ไดรับประโยชนและมีความสุข เมตตาเกิดไดดวย ไปจากวฏั สงสาร คือเขานิพพานได การใหอภัยเปนทาน ผูใดมีเมตตาผูนั้นสงบเย็น มีจิตไมโกรธไม เรารอน ผูมีเมตตาสามารถแผเมตตาใหกับผูอื่น สัตวอื่น ซ่ึงมี แมภ เู ขาสงู แสนสงู ผลทำใหผูอื่นมีจิตวิญญาณสงบเย็น และไมมีพฤติกรรมกอเวร หากบคุ คลผมู ีความเพยี รพยายามปน ปายข้นึ ไปจนถงึ ยอด กันและกนั ภเู ขาสูงแสนสงู ก็ตอ งอยใู ตฝ าตนี ของคนผูน นั้ ดังน้ันผูปฏิบัติธรรมสามารถชวยเหลือสังคมไดดวย การพัฒนาตนเอง ใหเปนผูมีบุญมีเมตตา แลวอุทิศบุญและ แผเมตตา ใหกับผูมีความเห็นผิดที่ทำใหบุคคลในสังคมเกิดการ จองเวรกันและกนั และสดุ ทายผูเ ห็นถูก ไมเอาจิตเขาไปรว มใน กระบวนอกุศลกรรมของเขาเหลาน้ัน และตองศรัทธาในพุทธ วจนะวา “เวรยอ มระงบั ดวยการไมจ องเวร”

1๑8๘ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๑1๙9 ๗. เปน คุณหรือเปนโทษ ๘. ฟงแตไ มทำตาม คำถาม คำถาม การทำบุญกับบุคคลท่ีเรียกวาขอทานนั้น เปนคุณหรือ ปจ จบุ นั เหตกุ ารณบ า นเมอื งเกดิ การแตกแยก ประกอบ โทษและจะปฏิบัติอยางไร เนื่องจากวาถาทำบุญก็เหมือนกับสง กับถาญาติพ่ีนองเขารวมในการชุมนุมและเห็นดีกับฝายใดฝาย เสริมบุคคลนัน้ ใหท ำไปเร่อื ยๆ หน่ึง เราจะทำการปฏิบัติอยางไร เพ่ือไมใหเขารวมกับฝายใดๆ เพราะเคยพูดจาแลว แตไ มฟ ง คำตอบ การกระทำทเี่ ปน บอ เกดิ แหง บญุ บคุ คลสามารถกระทำ คำตอบ พูดกลาวตักเตือนแลวเขาฟง แตเขาไมยอมรับ เหตุท่ี ไดหลายวิธี (ดูบุญกิริยาวัตถุ ๑๐*) การใหทานเปนหน่ึงในนั้น กอ นใหท านมจี ติ คดิ สงสาร คดิ ชว ยเหลอื ใหพ น จากความอดอยาก ทำใหเปนเชนนั้น มีอยูสองสาเหตุคือ คำพูดตักเตือนไมชัดแจง ความขัดสน ฯลฯ แลวจงึ ใหท าน การใหท านในลกั ษณะนีถ้ อื วา เขาจึงไมย อมรบั หรอื กรรมท่ีผกู กันไวแ ตอ ดีต สง ผลใหเ กิดเปน เปน คณุ กับผใู ห แตหากกอนใหท านมจี ิตคิดวา เปน การสงเสรมิ อกศุ ลวบิ ากทเี่ ขาตอ งรับ ผใู ดมคี วามเห็นถูกวา “กมั มนุ า วัตตะ ใหผูรับประพฤติตนเปนผูขอไปเรื่อยๆ การใหทานในลักษณะนี้ ตโี ลโก” คือ สัตวโลกยอ มเปนไปตามกรรม เมื่อตกั เตือนแลว เขา ถือวา เปน โทษกบั ผูให ไมเ ชอื่ กต็ อ งปลอ ยวางใหเ ปน ไปตามกรรม ดงั ทพี่ ระพทุ ธะปลอ ย วางญาติฝายสาวตั ถียกทพั ไปราวญี าติฝา ยกบลิ พสั ดุ บญุ กิริยาวตั ถุ ๑๐* หมายถึงการกระทำท่ีเปน บอ เกิดแหง บุญทำได ๑๐ อยา ง คอื ทำบญุ ดว ยการให๑ ทำบญุ ดว ยการรกั ษาศลี ๒ ทำบญุ ดว ยการทำ หลวงปูมกั เตอื นวา คนดชี อบแกไข จติ ตภาวนา๓ ทำบญุ ดว ยการประพฤตอิ อ นนอ ม๔ ทำบญุ ดว ยการขวนขวาย คนจญั ไรชอบแกตวั คนชัว่ ชอบทำลาย คนมักงายชอบท้ิง รบั ใช๕ ทำบุญดวยการอุทศิ ความดีใหผ อู ืน่ ๖ ทำบญุ ดว ยการยินดใี นความดี ของผอู ืน่ ๗ ทำบญุ ดว ยการฟงธรรม๘ ทำบุญดว ยการส่งั สอนธรรม๙ และ คนจรงิ ชอบทำ คนระยำชอบติ ทำบญุ ดว ยการทำความเหน็ ใหถูกตรง๑๐

๒20๐ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๒2๑1 ๙. ผูม ีพระคณุ สงั่ สมเปน เมตตาบารมอี ยใู นจติ ของผใู หอ ภยั ไดแ ลว ความโกรธ ก็จะไมเกิดข้ึน หรือในอีกแนวทางหนึ่งคือ พัฒนาจิตใหเกิด คำถาม ปญ ญาเห็นแจง แลว นำไปดับอัตตาใหห มดไปไดเมอ่ื ใด คำพูด ครอบครัวอยูอยางมีความสุขท้ังสองฝาย คือเปนผู เลน ของสามี จะไมเขามามอี ำนาจเหนอื ใจ ใหเกิดความโกรธ ความเสียใจข้นึ ได ประพฤติและปฏบิ ัติธรรม แตวนั หนงึ่ สามีพูดเลน กับเพ่อื น ทำให เรารบั รวู า เปน ภรรยาผถู ว งความเจรญิ ของสามี ทนั ทที ไี่ ดย นิ บอก อนึง่ ควรมองใหออกวา สามีเปน ผมู ีพระคุณ เขาเปน ไมถ กู วาเสียใจนอยใจ ผา นมา ๖ วันแลว กย็ งั ไมคอ ยจะสบายใจ เสมือนกระจกสองใจใหเราเห็นกิเลส (ขยะ) ที่นอนเนื่องอยูใน ท้ังท่ีทำใจจะไมโกรธ บอกตัวเองเสมอวาสุขทุกขอยูที่ใจ แตจิต จิตวญิ ญาณของเรา จะไดห าทางกำจดั ใหห มดไปนนั่ ไง หมนหมองไมอยากพูดกับสามี ความคิดขัดแยงอยางนี้จะทำ อยา งไรดี ๑๐. สขุ สามอยาง คำตอบ คำถาม ผูใดใชปญญาเห็นผิดสองนำทางชีวิต มีอุปสรรคและ บทสวดอุทิศสวนกศุ ล อิมนิ า..... ชวงท่บี อกวา “สุขงั ปญหาเปน เครอื่ งช้วี ัด คำวา “พดู เลน ” คอื พูดเพ่อื ใหส นกุ พูดไม จติ วิทงั เทนตุ” ( ใหส ขุ สามอยา ง ) สามอยา งนค้ี ืออะไรบาง เอาจริง ซึ่งเปนเรื่องปกติธรรมดาของมนุษยผูมีสภาวะของจิต เปนปุถุชน ผูใดมีจิตยึดม่ันถือมั่น (อุปาทาน) เอาคำพูดเลนมา คำตอบ ความสุขสามอยาง คือ สขุ จากการเสพกาม (กามสขุ ) เปนเรอื่ งจรงิ จงั ถือวา ผูน ้ันมคี วามเหน็ ผดิ การ เสยี ใจ นอ ยใจ จงึ เกดิ ขนึ้ เปน ธรรมดา หาก สขุ จากการมจี ติ สงบจากอารมณ (สงบสขุ ) และสขุ จากการมจี ติ ประสงคจะแกปญหานี้ใหหมดไป สามารถ เปนอสิ ระจากอาสวกเิ ลส (วิมตุ ติสขุ ) ทำไดสองทางคือ ใหอภัยเปนทานในส่ิงที่ ทำใหข ดั ใจ หากเมอ่ื ใดเมตตาเกดิ ขน้ึ และถกู อยาสง จิตออกนอก สงออกมันเปน บวงแหงมาร

๒2๒2 : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๒23๓ ๑๑. รักษาไดไมครบ ๑๓. หาซ้ือไดที่ไหน คำถาม คำถาม ตอ งทำงานนอกบา นจะถอื ศลี ขอ ๗ แตง หนา ทาปาก ทา อยากทราบวาหนังสือประวัติ เจาแมจามเทวี ที่ ดร. ค้วิ จะผิดศีลหรอื ไมคะ เพราะไมแ ตง หนาจะเปน ทผี่ ิดสงั เกต สนอง เปน คนเขยี นจะหาซือ้ ไดท ี่ไหนครับ คำตอบ คำตอบ ผดิ ครับ ถอื วารกั ษาศีล ๘ ไดไ มค รบ หากสนใจ โปรดสอบถามไปทช่ี มรมกัลยาณธรรม โทร. ๑๒. ชอบดาวา ติ ๐๒-๗๐๒-๗๓๕๓ คำถาม ๑๔. ใหบอกสองวดั ถาบุพการียังมีมิจฉาทิฐิอยูมาก เช่ือโชคลาง หมอดู คำถาม งมงายกับส่ิงไรสาระตางๆ ถาน่ังกรรมฐานแลวแผเมตตาจะ อยากใหอาจารยบอกวัดในกรุงเทพฯ ท่ีสอนปฏิบัติดีๆ ชวยไดหรือไมครับ และถาผมชอบดาวาติ ทั้งๆ ท่ีรูวาเปนบาป แตพฤติกรรมแยจ ริงๆ จะหยดุ พฤติกรรมเหลานี้ไดอยา งไรครับ สักสองแหง คำตอบ คำตอบ ดูเรื่องเมตตาในขอ ๖ ผูถามปญหาประสงคจะหยุด วัดมหาธาตฯุ คณะ ๕ ทา พระจันทร และวดั อินทรวิหาร ประพฤติอกุศลวจีกรรมใหได ตองเจริญสมถภาวนา จนจิตมี บางขุนพรหม กำลงั ของสติกลา แขง็ และประพฤติกศุ ลกรรมบถ ๑๐ โดยมีสติ เปน ฐานกำกบั ใจ

2๒4๔ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : 2๒5๕ ๑๕. เพียงสามคำ ๑๖. ไมเ หมาะสม คำถาม คำถาม กรุณาอธิบายแตละคำดัวยคะ อุทิศสว นกุศลใหพระอรหันตเ หมาะหรอื ไม - สักกายทิฐิ - วิจกิ ิจฉา คำตอบ - สีลัพพตปรามาส อุทิศสวนกุศลใหพระอรหันตเปนการกระทำที่ไมเหมาะ คำตอบ สม เหตุเปนเพราะ จิตของพระอรหันตหลุดพนไปแลวจากบุญ คำวา “สกั กายทิฐิ” หมายถงึ ความเหน็ เปนเหตถุ อื ตวั และบาป แตการประพฤติบูชาคุณของพระอรหันต เปนส่ิงท่ี สมควรทำอยางย่ิง ตน เชน เห็นรางกายเปนของตนเอง เห็นความเจ็ดปวดเปน ของตนเอง ฯลฯ ๑๗. อยากเขาถงึ คำวา “วจิ กิ จิ ฉา” หมายถงึ ไมแ นใ จ , สงสยั เชน สงสยั คำถาม วา ตายแลวยังตอ งไปเกิดอีกหรอื เทวดามีจริงหรือ ธรรมะ ขอทราบวิธีเจรญิ สติ สมาธิ เขา ถงึ วิปส สนาญาณ ๑๖ ศักดิส์ ิทธจ์ิ รงิ หรอื ฯลฯ ควรเร่ิมตน อยา งไร คำวา “สีลพั พตปรามาส” หมายถงึ ยึดถือวา ประพฤติ ใหมศี ลี เพยี งอยางเดยี ว สามารถทำใหพนทกุ ขได หรอื ยึดถอื วา คำตอบ ประพฤติศีลอยางเครงครัด ทำใหหลุดพนไปจากวัฏสงสารได เร่ิมตนดวยมีศีล ๕ บริสุทธิ์คุมใจใหไดทุกขณะต่ืน ฯลฯ ปฏิบัติสมถภาวนาและวิปสสนาภาวนาอยางตอเนื่องยาวนาน คำพูดที่ไมพิจารณาก็ยอ มกระทบกระเทือนผูอ นื่ หยุดพูดติรัจฉานกถา เม่ือใดท่ีเหตุปจจัยลงตัว วิปสสนาญาณ ใหพ ิจารณากลน่ั กรองใหดเี สียกอ นจงึ คอ ยพดู ๑-๑๖ จงึ มีโอกาสเกิดข้นึ ไดกับจติ

2๒6๖ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๒27๗ ๑๘. อานาปานสติ (ศรทั ธา วิรยิ า สติ สมาธิ ปญ ญา) ใหเกดิ ขน้ึ กบั ใจ และรักษาให คงอยกู บั ใจตลอดไป แลว ใจของผนู นั้ จะมกี ำลงั ตา นทานกเิ ลส ไม คำถาม ใหเ ขา มามีอำนาจเหนอื ใจได นั่นคอื ผชู นะใจตนเอง วิธีอานาปานสตใิ หไดฌาน มขี นั้ ตอนอยา งไร ๒๐. เปน คนโกรธงา ย คำตอบ ทำใจใหม ีศีล ๕ คมุ อยูท กุ ขณะตน่ื สวดมนตสรรเสรญิ คำถาม ทำอยางไรจึงจะละความโกรธไดอยางมีประสิทธิภาพ คุณพระรตั นตรัย แลวใชจิตตามดูลมหายใจ หายใจเขากำหนด วา “พทุ ” หายใจออกกำหนดวา “โธ” นานเทา ท่ีกำลงั ของใจจะ เพราะเปนคนโกรธงาย ทำได หลงั จากนน้ั อทุ ศิ บญุ กศุ ลใหเ จา กรรมนายเวร หลงั ปฏบิ ตั ิ เสรจ็ แลว คำตอบ สามารถทำไดแตตองใชเวลา เม่ือใดมีส่ิงขัดใจเกิดข้ึน ๑๙. ชนะใจตัวเอง ตอ งใหอภยั ใหไปเรื่อยๆ จนความโกรธหมดไป และไมห วนกลบั คำถาม มาเกดิ ขนึ้ ไดอ กี หรอื เจรญิ พรหมวหิ าร ๔ และรกั ษาพรหมวหิ าร ทำอยา งไรจงึ จะเอาชนะตวั เองได มวี ธิ ไี หนชว ยตอบดว ย ๔ ใหม ีอยูกบั ใจใหไดทกุ ขณะตนื่ ความโกรธก็จะไมสามารถเกิด ข้ึนได นะคะ เกดิ บงั ดบั โลกบงั ธรรม งามบงั ผี คำตอบ ดบี ังจริง สมมตบิ ังวมิ ุตติ หลักธรรมบังพระนิพพาน คำวา “ชนะใจตวั เอง” หมายถงึ ชนะกเิ ลส ไมใ หม อี ำนาจ เหนอื ใจ จะชนะไดต อ งมกี ำลงั ใจกลา แขง็ ดว ยการพฒั นาพละ ๕

2๒8๘ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๒29๙ ๒๑. รไู ดจ ากอะไร ๒๓. ไมมเี งินใช คำถาม คำถาม การท่ีเราจะรูสภาวะของการบรรลุน้ัน จะรูไดจาก ดฉิ นั เปน ผทู ไ่ี มเ ชอ่ื ในเรอ่ื งการเผากระดาษเงนิ -ทอง และ อะไร กงเต็ก แตเชอื่ ในการทำบญุ กุศลและอทุ ิศสวนกศุ ล แตเมือ่ ๑ ป ที่ผานมา คุณพอเสีย ดิฉันก็อุทิศสวนกุศลใหตามประเพณีของ คำตอบ ศาสนาพทุ ธ หลงั จากคณุ พอ เสยี ไปไมน าน ดฉิ นั กฝ็ น วา ทา นบอก รูไดดวยตัวเอง (สนฺทิฐิโก) ดวยการมีจิตปลอยวาง ไมมีเงนิ ใช ทง้ั ๆทข่ี ณะนนั้ ดฉิ ันไดป ฏบิ ตั ธิ รรมและอทุ ศิ บญุ กุศล หลายอยา งถงึ ทา น ดฉิ ันจึงไดเ ผากระดาษเงิน-ทองไปให ตอ มา สรรพสิ่งที่มีการเกิด-ดับ หรือมีจิตเปนอิสระอยางนอยจาก ประมาณ ๑ ปท ี่เสียชวี ติ ทานยงั มาเขา ฝน อกี บอกไมม ี สังโยชน ๓ (สกั กายทฐิ ิ วิจิกิจฉา สลี ัพพตปรามาส) ได เงินใช ดฉิ ันก็เผาไปอกี จำนวนมากพอสมควร ทานก็เงียบหายไปอีก ดิฉันมีความสงสัย ๒๒. จะไดบ ุญไหม วาทำไมถึงเปนเชนน้ัน การเผากระดาษ เงนิ -ทอง เปน เรอ่ื งจริงหรอื คะ คำถาม จะขอสอบถามเรอื่ งการอทุ ศิ บญุ ใหญ าตทิ เ่ี สยี ชวี ติ วา ถา คำตอบ ทานเปน ตน เหตแุ หง ความสขุ ทงั้ หลาย ทานเปน รากเหงา เรายมื เงนิ ผอู นื่ ไปทำบญุ เพอ่ื อทุ ศิ บญุ ใหญ าตเิ รา แตส ดุ ทา ย เรา ไมม เี งินคืนเจา หน้ี ญาติเราท่ีเสียชวี ิตแลว จะไดบ ุญไหมคะ แหง สมบตั ทิ ้งั ปวง ทานเปน ท่ตี ง้ั แหงโภคทรพั ยทง้ั ปวง ฯลฯ ผมู ั่งมใี นทรพั ย เหตเุ พราะใหท รัพยเปนทาน คำตอบ ผูมีมากในเมตตา เหตุเพราะใหอ ภัยเปนทาน หากผูเสียชีวิตอยูในสภาวะที่มารับบุญได และเขามา ผูมมี ากในปญ ญา เหตุเพราะใหป ญ ญาเปน ทาน ผูมมี ากในอาหารบริโภค เหตเุ พราะใหอ าหารเปนทาน อนโุ มทนาบุญ ญาติทตี่ ายไปก็ไดรบั บุญท่ีมีผอู ทุ ศิ ให

3๓0๐ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๓3๑1 ผูมีสุขภาพไมอาพาธ เหตุเพราะใหยารักษาโรคเปน ๒๕. ทางรอดของชวี ิต ทาน คำถาม ฯลฯ ยุคของศาสนาพุทธจะเสื่อมในระยะอันใกลน้ี จะมี ดงั นนั้ ผถู ามปญ หาประสงคอ ทุ ศิ บญุ ประเภทไหนใหก บั ผู ลว งลบั พงึ กระทำเหตใุ หถ กู ตรง แลว จงึ อทุ ศิ บญุ ทเ่ี กดิ ในสว นนนั้ ศาสดาองคใหมมาโปรด ไมทราบวา จริงหรอื ไม แลวพวกเราจะ อนง่ึ พทุ ธศาสนามไิ ดส อนใหท ำบญุ ดว ยการเผา แตส อนใหท ำบญุ รอดจากยคุ เสอื่ มหรอื ไม จะไปสดู นิ แดนเดมิ ทพ่ี วกเราจากมา (ไม ตามแนวทางของบญุ กิรยิ าวตั ถุ ๑๐ (ดหู นา ๑๘) ซึง่ การใหท าน ทราบแดนนพิ พานหรอื ไม) เปนหนึ่งในบุญกริ ยิ าวัตถุ ๑๐ น้ัน คำตอบ ๒๔. ศีล ๕ ไมบริสุทธ์ิ ผรู ูในพุทธศาสนาเช่อื วา ในภัทรกัป มีพระพทุ ธเจา อุบตั ิ คำถาม ขนึ้ ๕ องค ท่ีมาตรสั รูเ ปน พระพุทธเจา แลว มี ๔ องค คอื พระ การรักษาศีลหาใหบริสุทธิ์ แตถาใจเผลอคิดผิดศีลขอ กกุสันธะ พระโกนาคมน พระกสั สปะ และพระโคตมะ สวนองค สุดทา ยทีจ่ ะมาอบุ ัติขึน้ ในภทั รกปั นี้ คือ พระศรอี ารยเมตไตรย สาม นนั่ ถือวา ศลี หา ไมบริสุทธิ์ใชไ หมคะ สว นทถ่ี ามวา จะรอดจากยุคเส่ือมหรอื ไม ปจจบุ ัน พ.ศ. คำตอบ ๒๕๕๑ เร่ิมเขาสูยุคเส่ือมของพระพุทธศาสนาแลว จะนำพา ผูศกึ ษาธรรมวินัยในดา นปรยิ ตั เิ ช่ือวา ศีลเปนขอ ปฏบิ ัติ ชีวิตใหรอดพนจากอันตรายไดหรือไมน้ัน ข้ึนอยูกับเหตุที่ทำ ผู ใดประพฤติศีลหาใหมีอยูกับใจไดเนืองนิตย ผูใดบำเพ็ญทาน สำหรับคุมกายและวาจาใหตั้งอยูในความดีงาม แตสำหรับผู และรักษาศีลไดเนืองนิตย ผูใดเจริญสมถภาวนาจนจิตเขาถึง ปฏิบัติธรรม ตองเอาศีลลงคุมใหถึงใจ การปฏิบัติธรรมจึงจะ ฌานแลวตายในฌาน บุคคลผูประพฤติเหตุเหลานี้ ตายไปแลว เขาถงึ มรรคผลแหง ธรรมได ฉะน้ันถา ใจเผลอ (ขาดสต)ิ คดิ ผิด จิตวญิ ญาณจะโคจรไปสสู คุ ตภิ พ และสดุ ทา ยผใู ดเจรญิ วปิ ส สนา ศลี ขอ สาม นักปฏิบัติถือวา มีศีลหาไมบรสิ ทุ ธ์ิ กรรมฐาน แลวใชปญญาเห็นแจงกำจัดอวิชชาใหหมดไปจากใจ ไดเม่ือใด พระนิพพานยอมเปนท่ีหวังได และจิตวิญญาณจะ ไมห วนกลบั มาสกู ารเกดิ เปน สัตวใ นวฏั สงสารอีกตอไป ตามทผี่ ู บรรลแุ ลวกลา วไวเชนนี้

3๓2๒ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๓3๓3 ๒๖. ใชชีวิตอยกู บั โลก ๒๗. เปน กเิ ลสหรือไม คำถาม คำถาม กรุณาขยายความของการ “ภาวนา” ในขณะท่เี ราใช วิริยะในพละหา เปนความอยาก (ตัณหา) อยางหน่ึง ชวี ติ ทางโลกเหมือนคนอื่นๆ หรอื ไม คำตอบ คำตอบ คำวา “ภาวนา” หมายถึงการทำใหม ีข้นึ เปน ขนึ้ , การ คำวา “ตัณหา” หมายถึง ความทะยานอยาก, ความ บำเพ็ญ, การเจริญ ฯลฯ ตัวอยางเชน ทำสติใหมีมากขึ้น ทำ ด้ินรน, ความปรารถนา ฯลฯ เชน อยากไดอารมณอันนาใคร ปญญาเห็นแจงใหเกิดข้ึน ทำสิ่งเศราหมอง (กิเลส) ใหหมดไป อยากเปนน่ันเปนน่ี อยากไมเปนนั่นไมเปนนี่ ตางๆ เหลาน้ีเปน จากใจ ฯลฯ เหลานเ้ี รยี กวา ภาวนา กิเลส บุคคลผูยังตองใชชีวิตอยูกับทางโลก ยังตองทำงาน คำวา “วิรยิ ะ” หมายถึง ความเพยี ร ความบากบั่น ซ่งึ ใหกับครอบครัว ใหกับหนวยงาน ใหกับบานเมือง ฯลฯ เหลา เปนคุณธรรม ผูใดประพฤติแลว จิตวิญญาณจะเก็บสั่งสมเปน นี้เปนงานภายนอก ซึ่งสามารถปฏิบัติจิตภาวนาได ดวยการ วริ ยิ บารมี ฉะนน้ั วริ ยิ ะในพละ ๕ จงึ เปน การประพฤตคิ ณุ ธรรม ประพฤติจรยิ ธรรมทีเ่ ก่ียวของ อาทิ จริยธรรมลูก จรยิ ธรรมพอ ทพี่ ระพทุ ธเจา พระปจ เจกพทุ ธเจา พระอรหนั ต ฯลฯ จำเปน ตอ ง แม จรยิ ธรรมพลเมอื ง จรยิ ธรรมเพื่อน ฯลฯ ตางๆเหลานี้ ถอื วา บำเพญ็ เพอ่ื ใชเ ปนพลังผลกั ดนั ชีวิตไปสคู วามสูงสุด ดังนั้นวิรยิ ะ เปน การภาวนาในขณะยงั ตอ งใชช วี ิตอยกู ับทางโลก จึงมไิ ดเปนตัณหา (กเิ ลส) ดงั ท่ปี ุถชุ นแสวงหากัน นพิ พานใจจะตอ งเดด็ เดี่ยวมากนะ จติ หรดี คือ จิตทีเ่ ดด็ เด่ยี ว ตองไมหวงใคร จะตองไปคนเดยี ว ตัง้ มัน่ ไมหวนั่ ไหวไปกับอะไร เปนมงคลอยางยิง่

3๓4๔ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๓3๕5 ๒๘. ความรักความคดิ ถึง คำตอบ ผูใดศรัทธาในธรรมของพระพุทธะ แลวประพฤติใหมี คำถาม คิดถึงคนเสียชวี ิตแลว จะทำอยางไรคะ ชว ยบอกวธิ ีสง ธรรมสง่ั สมอยใู นจติ วญิ ญาณ ธรรมยอ มรักษาผปู ระพฤติธรรม ใหมีชวี ติ เปนอยดู ี อยสู ะดวกสบาย อยแู ลวมีความสุข ตายแลว ความรักความคดิ ถงึ ดว ย ผลของธรรม ยังนำพาจิตวิญญาณไปสูสุคติภพ และสูการพน ทกุ ขไ ด คำตอบ ความรกั ทมี่ ตี ณั หาสนบั สนนุ ถอื วา เปน กเิ ลส ความคดิ ถงึ สว นผใู ดศรทั ธาในปาฏหิ ารยิ  อาทิ ในพระเครอื่ ง ในโชค ลาภ ในอิทธิฤทธิ์ ฯลฯ ผูน ้ันไดชอ่ื วามีความหลง (โมหะ) สัง่ สม แลวทำใหใจผูกพันถือวาเปนกิเลส หากผูถามปญหามีความรัก อยใู นจิตวญิ ญาณ ผมู ีความหลง ยงั ตองนำพาชีวิตไปสูก ารเวยี น และความคดิ ถงึ เปน ไปในลกั ษณะนี้ ถอื วา เปน การเอากเิ ลสเขา มา ตาย-เวยี นเกดิ ในวฏั สงสาร และมที คุ ติภพเปน ที่เกดิ ยอ มเกิดข้นึ ทับถมใจใหเศรา หมอง ผูตอบขออภยั ไมแ นะนำใหบ คุ คลมกี ิเลส ไดง า ย เพมิ่ แตห ากเปน ไปในทางตรงกนั ขา ม แนะนำใหเ พมิ่ คณุ ธรรมดว ย การทำบุญ (บญุ กิริยาวัตถุ ๑๐ หนา ๑๘) แลว อทุ ิศผลบญุ สงไป ๓๐. ความอยากรูข องมนษุ ย ใหผ ทู ่ีตายจากไปแลว คำถาม ๒๙. มองอยางไร อยากทราบวาเทวดามลี มหายใจหรือไม คำถาม คำตอบ คนศรัทธาในพุทธศาสนา ๒ ลักษณะคือ ธรรมะและ นแี่ หละความอยากรขู องมนษุ ย ตอบแลว ใชว า จะทำให ปาฏหิ าริยในพระเครอื่ ง อาจารยม มี ุมมองอยา งไร ผถู ามปญ หาพน ไปจากความทุกข ตอ งขออภัยไมต อบ

3๓6๖ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๓3๗7 ๓๑. เหลือแตจ ติ คำตอบ ปญญาท่ีเกิดการปฏิบัติจิตภาวนา หากดำเนินไปใน คำถาม เม่ือฝกสมาธิแลวจิตสงบ ไมมีกายใหเห็น เหลือแตจิต แนวทางทถ่ี กู ตอ ง วปิ ส สนาญาณคอื ปญ ญาเหน็ แจง ยอ มเกดิ ขน้ึ เมือ่ ปญ ญาเห็นแจง เกิดขน้ึ แลว ยอมเหน็ สรรพสิ่งเกดิ -ดบั ตาม ตองทำตอ อยางไร กฎไตรลักษณ จติ เห็นสรรพสิ่งไมใ ชตัวตน จติ ปลอยวางสรรพ ส่ิง จิตเปนอิสระตอสรรพส่งิ จติ วา งเปน อเุ บกขา คำตอบ ตองเอาจิตตามดูกายที่หายไป วาดำเนินไปตามกฎ จติ มหี นาท่ีรู คิด นึก หากจิตดำเนินไปผิดทาง ยอมเกดิ ปจจัยปรุงแตงจิต (จิตสังขาร) เชน เกิดเปนเวทนา เกิดเปน ไตรลักษณ เม่ือการหายไปทางกาย ผันเขาสูความเปนอนัตตา สัญญาใหจติ ไดร ับรู กายที่หายไปไมมี กายจะกลับมาปรากฏใหจิตสัมผัสไดอีก แลว ปญ ญาเหน็ แจง ในการเกดิ -ดบั ของกายกจ็ ะเกดิ ขน้ึ เชน เดยี วกนั ๓๓. ศีลรายวัน สิ่งใดปรากฏใหจิตสัมผัสได ตองใชจิตตามดูส่ิงท่ีปรากฏวา ดำเนินไปตามกฎไตรลักษณเชนกัน นี่คือวิธีการพัฒนาปญญา คำถาม เหน็ แจง ศลี หาทำเปน รายวันไดไ หม วนั นีไ้ ม ๓๒. เกิดจากจิตหรือคดิ เอง ครบ พรุงนเ้ี ริม่ ใหมไ ดไ หม คำถาม คำตอบ ปญญาท่ีเกิดข้ึนเวลาเราปฏิบัติ เราแยกไดอยางไรวา บุคคลพัฒนาศีล ๕ ไดทุกวัน จะรูวาการพัฒนาไดผล เกดิ จากจิตหรือคิดเอง กาวหนา ในทางปรยิ ตั ใิ หดทู ี่การกระทำของกาย และดูทีว่ าจาที่ พูดออกไป ตอ งเปนไปตามแนวทางของศลี ๕ แตในทางปฏบิ ัติ แลว ศีลท้งั หา ขอ ตอ งลงคมุ ใหถึงใจ การพฒั นาตนเองใหเปน ผู มีศลี จงึ จะประสบความสำเร็จ

3๓8๘ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๓3๙9 ๓๔. รกั ษาไดแ ตไมครบ ๓๖. เกิดจากกรรมตัดรอน คำถาม คำถาม รักษาศีลแปด แตมีอาชีพเปนนักดนตรีและทำดอกไม ทำไมคนท่ียังไมหมดอายุขัยถึงไดเกิดอุบัติเหตุ ทำให ขาย ตองแตง หนาทาปาก อยางน้ถี ือวา รักษาศีลไดไหม ตายได คำตอบ คำตอบ ถือวารักษาศีลไดไมครบ บุคคลผูมีศีลไมครบสามารถ ผทู ่ีตายกอนถงึ อายุขัย เหตเุ กิดจากกรรมตดั รอน (อปุ ปฏิบตั ิธรรมได แตเ ขาไมถ งึ มรรคผลแหงการปฏบิ ัติ ฆาตกรรม) สง ผลไดท นั จึงตดั วบิ ากกรรมปจ จบุ นั เชน กรรม นำเกิด (ชนกกรรม) หรือตัดรอนกรรมสนับสนุน หรือซ้ำเติม ๓๕. ขายอาหารเสริม (อุปตถัมภกรรม) ใหหมดไป จึงตายกอนถึงอายุขัย ไปเกิด เปนสัมภเวสีที่มีรูปนามละเอียด แตมีลักษณะเหมือนเดิมทุก คำถาม ประการ ทำอาชีพขายอาหารเสริมผดิ ธรรมหรือไม อยา กนิ ของรอ น (ราคะ โทสะ โมหะ) คำตอบ อยานอนบนไฟ (โลภ โกรธ หลง) ขายอาหารเสรมิ ทที่ ำใหร า งกายมคี วามสมบรู ณ มคี วาม ใหไปอยางแรง (ไมติด ไมส ะสม) แสวงหาบรสิ ุทธิ์ (ของทีช่ อบธรรม) แข็งแรง เพอ่ื ใหจติ ไดใชเ ปนเครื่องมอื ปฏิบตั ธิ รรม หากมีเจตนา เปน ไปในแนวทางเชน นี้ ไมถ อื วา ผดิ ธรรม แตห ากขายอาหารเสรมิ โดยมีเจตนาเพิ่มความใครใ นกามคณุ (กำหนัด) อยางนี้ถอื วาผิด ธรรม

4๔0๐ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๔4๑1 ๓๗. จติ ใจเศรา หมอง ๓๘. มใิ ชทางพนทกุ ข คำถาม คำถาม จติ ใจเศรา หมอง หอ เหย่ี ว มากกวา ทจ่ี ะสดชน่ื แจม ใส จะ หากปฏิบตั ิยงั ไมค อ ยได ฝกดว ยการพยายามรสู ึกตวั รู แกไ ขอยางไรคะ วากำลังทำสงิ่ ใดและจิตใจเปน อยา งไร แตป ฏิบัติบางวนั ไมคอย ไดผลมาก ดังน้ันจงึ ใชว ิธีการสวดมนต อา นหนงั สือธรรมะ ฟง คำตอบ ธรรมะ จะชวยใหก ารฝก สตปิ ฏ ฐานกา วหนา ขึ้นจนพอจะพนทกุ ข จิตใจเศราหมอง หอเหี่ยว เกิดจากจิตมีกำลังของสติ ไดหรอื ไมคะ ออน จิตจึงรบั เอาสิ่งกระทบไมดีเขาปรงุ เปน อารมณไมดี แลว คำตอบ จติ ยดึ มน่ั ถอื มนั่ (อปุ าทาน) เอาอารมณไ มด มี าเปน ของตน เรอื่ ง การพน ทุกข มไิ ดเ กิดข้ึนดวยการอา นหนงั สือธรรมหรอื ท่ีบอกเลา ไปจึงไดเ กดิ ขนึ้ ในทางโลกแกป ญหานด้ี วยการนำตัว ออกจากแหลงที่มีสิ่งกระทบไมดี เชน ออกไปทองเท่ียวในที่ การฟง ธรรม แตก ารอา นและการฟง นำไปสกู ารปฏบิ ตั ธิ รรม หาก ตา งๆ หรอื บางคนเปล่ยี นสงิ่ กระทบใหม ดว ยการดมื่ สุรา เสพ ปฏบิ ตั ไิ ดถ กู ตรง และเขา ถงึ ธรรมไดแ ลว โอกาสพน ไปจากความ ของมึนเมา ซงึ่ เปน การแกปญหาไดเ พยี งช่วั คราว ดวยเหตหุ นี ทกุ ขย อมเกดิ ขน้ึ ได ใจตัวเองไมพ น แตก ารแกป ญหาในทางธรรม ใหอยกู บั ปญ หา แลวพัฒนาจิตใหมีสติและปญญาเห็นถูกใหเกิดข้ึน แลวนำสติ อยา ไปรีบ ไปเรง อยา ไปเครง ไปเครยี ด ใหปฏิบัตไิ ปเรอ่ื ยๆ เวลาจะได มันไดเองนน่ั แหละ ปญญาเห็นถูกมาจัดการแกปญหา แลว ปญ หากจ็ ะหมดไปสน้ิ เชงิ ฉะนน้ั จงึ แนะนำ อยา ไปยดึ ม่ันในส่ิงใดๆ แมการปฏบิ ัติ ใหผูถามปญหา นำตัวเองเขาปฏิบัติ ธรรมในวดั หรอื ในสำนกั ทม่ี กี ารเปด สอน กรรมฐาน

4๔2๒ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๔4๓3 ๓๙. เงินรางวัล ๔๐. ตามใจปรารถนา คำถาม คำถาม ดฉิ นั ไดอ ธษิ ฐานไวว า ถา ดฉิ นั ซอ้ื ลอตเตอรแ่ี ลว ถกู รางวลั ในกรณีท่ีเราทำบุญอุทิศใหผูที่ลวงลับไปแลวเปนระยะ มขี อ กำหนดไวสองอยาง คือ เวลาหน่ึง ถาหากผูน้ันไปเกิดแลว เขาจะยังไดรับผลบุญนี้หรือ ๑. ถา ออกปฏบิ ตั ธิ รรมกจ็ ะนำเงนิ ทถ่ี กู รางวลั นน้ั ไปใชไ ด ไม แลวจะทราบไดอยางไรวาควรจะหยุดทำบญุ ใหผูน้ัน ( เนอื่ งจากดฉิ นั ไมม เี งนิ เกบ็ ) แตถ า ดฉิ นั ไมไ ดซ อ้ื ลอตเตอรี่ แตซ อ้ื คำตอบ เปนสลากออมสินแลวถูกรางวัล ถาดิฉันยังไมออกปฏิบัติธรรม หากเขาไปเกิดใหมแลว แลวอยูในสภาพท่ีมารับบุญได ดฉิ ันสามารถนำเงินท่ถี ูกรางวัลมาใชไ ดไหมคะ หากเขามารับบญุ ทม่ี ีผูสง ไปให เขากไ็ ดร ับ ๒. คนที่ไมมีปจจัย ไมมีเงินเก็บ สามารถออกปฏิบัติ ตราบใดที่ชีวิตยังตองเวียนตาย-เวียนเกิด และอยูใน ธรรมไดหรือไมคะ (กรณีเปนผูหญิง) จะเปนอุปสรรคตอการ ปฏิบตั ิธรรมหรอื ไมคะ หรือวา เปน เรอื่ งทีด่ ี เพราะจะไดอ ยูแบบ สถานที่สามารถทำบุญได ผูไมประมาทไมเคยละเวนท่ีจะทำบุญ ไมม ีอะไรจรงิ เพราะใครแยงชิงบุญไมได บุญติดตามตนไปทุกฝกาว บุญให สมบัติท่ีตองการไดทุกอยาง ผูมีบุญปรารถนาส่ิงใดยอมไดสิ่ง คำตอบ น้นั บญุ พาขามวัฏสงสารได ฯลฯ (๑) บุคคลสามารถนำเงนิ ที่ถกู รางวลั มาใชได ไมถ ือวา สวนความประสงคหยุดทำบุญใหกับผูใด ยอมหยุดได ผดิ กฎหมาย แตรางวลั ทีไ่ ดรับจากการซอื้ สลากออมสนิ ถอื วา ตามที่ใจปรารถนา หรือมีจิตไมระลึกถึงผูตายอีกตอไป ก็หยุด เปนสิ่งที่ไดมาดวยการแขงขัน ซึ่งไมตางไปจากรางวัลที่ไดรับ ทำบญุ ใหไ ด จากลอตเตอรี่ ผูใดนำเงินรางวัลไปใชเพื่อการอ่ืน มิไดนำเงิน รางวลั ไปใชเ พอื่ การปฏบิ ตั ธิ รรมตามทอี่ ธษิ ฐานไว ถอื วา ผดิ ธรรม อยาไปสนใจจิตของผูอน่ื จงสนใจจิตของตน (ไมมสี ัจจะ) (๒) เปน หญงิ ไมม เี งนิ กส็ ามารถปฏบิ ตั ธิ รรมได เพยี งแต วา เมือ่ ใดทำใจใหมีศีลไดแ ลว สีเลนะ โภคะ สมั ปทา ยอมเกดิ ข้นึ กบั ผูมศี ีลแนนอน

4๔4๔ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๔4๕5 ๔๑. คิดไมด ี ๔๓. ลดยาก-เกิดงา ย คำถาม คำถาม อาจารยค ะ การคดิ อกศุ ล คดิ ไมด ี เราจะหลกี เลย่ี งการ ความอวดดใี นใจ เมอ่ื เขา ไปกำหนดไตรลกั ษณแ ลว เหน็ ก็ คิดไมด ีไดอ ยางไรคะ ยาก กำหนดกย็ าก ลดลงกย็ าก ลดแลว กม็ มี าใหมก ง็ า ย อาจารย มีวธิ ีกำจดั ไดงายๆ อยางไรครบั คำตอบ ตองพัฒนาจิตใหมีกำลังของสติกลาแข็ง ดวยการ คำตอบ ธรรมะของโลกเปนของคู มียากยอมมีงายเปนของ ปฏิบัติสมถภาวนา แลวสติจะเปนตัวยับย้ังความคิดอกุศลให หมดไปได คู ปฏิบัติวิปสสนาภาวนาโดยมีความเพียรเปนเคร่ืองสนับสนุน ยอ มเขา ถงึ ไตรลกั ษณข องความอวดดไี ด ปฏบิ ตั บิ อ ยๆ ตอ เนอ่ื ง ๔๒. เปนอวิชชาหรอื ไม ยาวนาน ความยากในการเขา ถงึ ไตรลกั ษณของความอวดดี ก็ จะลดลง แลวความงายของการเขาถึงไตรลักษณของความ คำถาม อวดดี ก็จะเพิ่มขน้ึ ตอ งปฏบิ ัตจิ นกระทัง่ ความยากลดลงเปน อารมณใ ดทก่ี ำหนดไตรลกั ษณไ ด อารมณน นั้ เปน อวชิ ชา ศูนย และความงายเพ่ิมข้ึนเต็มรอย มรรคผลแหงการปฏิบัติ ธรรม จงึ จะเกดิ ข้ึนกบั ผูมคี วามเพยี รเชน น้ี ใชหรอื ไม ผถู ามปญ หาประสงคจ ะกา วขา มปญ หาความอวดดใี หไ ด คำตอบ ทำไมไมล องอานหนงั สอื ทางสายเอก ที่ผตู อบปญ หาไดเ ขยี น อารมณค อื สง่ิ ท่จี ติ ยึดหนวง หรอื คอื สง่ิ ท่ถี กู รูหรอื ถกู เลาประสบการณปฏบิ ตั ธิ รรม ดวยมคี วามเพยี รสนบั สนนุ แลว นำเอาธรรมะของพระพทุ ธะมาแกป ญ หาใหก บั ตวั เอง แลว ทำให รบั รู แตเปนทีเ่ ขา ใจในทางโลกวา เปนความคิด เปน ความรูสึก มวลชนดเู ปนตวั อยา งวา ธรรมะแกปญ หาไดจ ริง อารมณใดๆปรากฏข้ึนกับจิต แมจะเปนอารมณของ ไตรลักษณ ยงั ถือวาเกดิ ขึน้ ดว ยจติ มคี วามไมรจู ริง (อวิชชา)

4๔6๖ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๔4๗7 ๔๔. จริตแบบไหน ฯลฯ คำถาม ดงั นน้ั คำวา ทิฐจิ รติ หรอื ตณั หาจริต ไมมบี นั ทึกไวใ น อยากกราบเรียนถาม ดร.สนอง วา เราจะรูไดอยา งไร พุทธศาสนา แตห ากอนโุ ลม กส็ ามารถจดั อยใู นพวกโมหะจริตได ผูถามปญ หาประสงคจ ะดจู ริตของตนวา หนกั ไปในทางใด ใหด ู คะ วาเราเปนทิฐิจริตหรือตัณหาจริต เพ่ือที่จะเลือกวิธีปฏิบัติ จากลกั ษณะประจำจริต ดงั ท่ไี ดเขยี นมาใหดู ธรรมใหตรงกบั จรติ คะ ๔๕. เขาไมศรัทธา คำตอบ ลักษณะบงชี้พ้ืนนสิ ยั (จรติ ) ของมนุษย มีดังนี้ คำถาม คิดจะไปปฏิบัติธรรมตามสำนักท่ีสอน ๑. ราคจรติ เปน ลกั ษณะนิสยั หนักไปในทางรักสวยรกั งาม ๒. โทสจรติ เปน ลกั ษณะนสิ ยั หนกั ไปในทางใจรอ น, หงดุ หงดิ , แตมีปญหาตรงท่ีเราจะพูดคุยกับคูครองอยางไรดี เขาถึงจะ รำคาญ อนญุ าตใหเ ราไปปฏิบตั แิ ตโ ดยดี เพราะเขาไมม ศี รัทธาทางน้ี ๓. โมหจริต เปนลักษณะนิสัยหนักไปในทางเขลา, งมงาย, เหงา, ซึม คำตอบ ๔. ศรัทธาจริต เปน ลกั ษณะนสิ ยั หนักไปในทางซาบซึ้ง, นอ ม ตองพูดปรึกษากับคูครองอยางตรงไปตรงมา โดยมี ใจเชื่อ, เลื่อมใส ๕. พทุ ธจริต เปนลกั ษณะนสิ ยั หนกั ไปในทางคดิ , พิจารณา, เหตุผลรองรับ หากเขาไมเห็นดวย แตอนุญาตใหไปพัฒนาจิต แสวงหาความจรงิ ได ก็สามารถไปปฏิบัติธรรมท่ีวัดได หากเขาไมอนุญาต ผูถาม ๖. วติ กจริต เปนลักษณะนิสัยหนักไปในทางจบั จด, ฟุงซา น, ปญ หากส็ ามารถปฏบิ ตั ธิ รรมอยทู บ่ี า นได เชน สวดมนตก อ นนอน ครนุ คิดวกวน สว นคำวาทิฐิ หมายถงึ กำหนดลมหายใจ (พุท-โธ) หรอื นำกรรมฐานบททีถ่ กู กับจรติ มา เปนองคภ าวนากอ นนอนก็สามารถทำได - ความยดึ ถอื ตามความเห็น - ความถือมน่ั ทจ่ี ะใหเ ปนไปตามความเช่อื ของตน - ความเหน็ ผดิ

4๔8๘ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๔4๙9 ๔๖. แกปญ หาท่ตี วั เอง ๔๘. ทำใหแ มรองไห คำถาม คำถาม ถา เขา กับคนในครอบครัวไมได จะตอ งทำอยา งไร ถา ทำใหแ มรองไหจ ะสง ผลอยางไรกบั เรา คำตอบ คำตอบ ตองพัฒนาจิตตนเองใหมีธรรมคุมใจ อาทิ ขันติธรรม จะสงผลใหชีวิตและงานของผูเปนลูก ตองประสบกับ เมตตาธรรม มีการให มกี ารสละแบงปน มวี าจาไพเราะ มีความ ความขดั ของและวิบัติ จรงิ ใจ (สจั จะ) ประพฤตไิ มเ สียหาย (ศลี ๕) ฯลฯ ๔๙. สติ ขันติ เมตตา ชวยได ๔๗. เมือ่ เขาศรทั ธา คำถาม คำถาม พัฒนาจิตใจของตนเองอยางไร ดิฉันอยากจะหาทางชวยเหลือเธอผูน้ันใหกลับมามี เมอ่ื เจอคนท่มี อี ัตตา ถอื ตัว ใชอ ารมณ สติสัมปชัญญะเหมือนเดิม เปนคนดีในสังคมมนุษยตอไป และ ไมทำใหบพุ การีของเธอตองเสยี ใจและจิตเศราหมอง มีวิธีใดจะ คำตอบ ชวยเหลือได ตองพัฒนาจิตตนเองใหมีสติ ขันติ และเมตตาใหได คำตอบ กอ น จงึ จะสามารถอยูรวมกบั คนทมี่ ีมากดวยอตั ตา ถอื ตัว และ ประสงคจะชวยคนอื่นใหกลับมามีสติสัมปชัญญะได ใชอารมณนำพาชวี ิตได ตองพัฒนาตนเองใหเปนผูมีคุณธรรม และมีสติสัมปชัญญะ นำพาชวี ิตไปสูความสำเรจ็ ใหไ ดก อน เมื่อใดเขาศรัทธา ยอมรบั ฟง คำชี้แนะ ผถู ามปญหาจึงจะมีสทิ ธไิ์ ปแนะนำเขาได

5๕0๐ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๕5๑1 ๕๐. ขายหมปู ง ตามไปดวย เพยี งแตว าจิตดวงทเ่ี หน็ ตอ งอยใู นสภาวะทีม่ คี วาม ตั้งมั่นจวนแนวแน (อุปจารสมาธิ) จึงจะมีโอกาสเขาถึงปญญา คำถาม เหน็ แจงเชนน้ไี ด ปญ ญาเห็นแจง เห็นจติ ดวงทเี่ ขา ไปอาศัยอยูใ น อาชพี ขายหมปู ง สง่ั หมปู ง ทเี่ ขยี งหมู จะบาปไหมคะ (ตดิ รางกายของสตั ว (มนษุ ย) วา ไมใ ชตวั ใชตน (อนตั ตา) กรรม) ๕๒. ปรารถนาใหพ อ ไปดี คำตอบ คำถาม การสั่งซ้ือเนื้อหมูจากเขียงหมู เพ่ือนำไปทำหมูปงขาย ปรารถนา ให คุณ พอ มา สนใจ เจาของเขียงหมูตองไปสั่งเนื้อหมูเพิ่มจากโรงฆาสัตว คนฆาหมู ธรรม แตท า นกลวั เรอ่ื งกรรมในอดตี ในสว น ตองฆาหมูเพิ่ม เพ่ือใหไดเน้ือหมูเพียงพอกับท่ีสั่งซ้ือ ดวยเหตุนี้ นอยท่ีทำใหไมสบายใจ เนื่องจากในปจจุบัน คนสง่ั ซอ้ื เนอื้ หมเู ปน จำเลยบาปทหี่ นง่ึ เจา ของเขยี งหมเู ปน จำเลย ทา นคิดวา มคี วามสุขอยแู ลว และเปนคนดมี าก แตลกู ปรารถนา บาปที่สอง และคนฆาหมเู ปน จำเลยบาปทสี่ าม ใหค ุณพอไปสทู างท่ีดใี นชวงเปล่ยี นภพ จะทำอยางไรดี ๕๑. เห็นจิตในจิต คำตอบ เมอ่ื ถงึ คราวจำเปน ตอ งเปลยี่ นภพ ลกู มคี วามปรารถนา คำถาม กายเปน อนตั ตา แลวจิต (ดวงเดียวทมี่ ากับเรา ไมวา จะ ใหพอ ไปเกดิ อยูในภพท่ีดี (สุคติภพ) จะสมปรารถนาได ตองให พอบำเพญ็ ทาน รักษาศีล ๕ เนอื งนิตย กอนนอนตองสวดมนต เกดิ ภพชาตไิ หน ภมู ิไหน) เปน อนตั ตาหรือไม แลวตอดวยการเจริญจิตตภาวนา “พุท-โธ” ตามดูลมหายใจ เขา-ออก ปฏบิ ตั เิ ชนนไ้ี ปเร่ือยๆ จนกวาจะถงึ วันท่ีตองท้ิงขนั ธ คำตอบ ลาโลก โอกาสที่จิตวิญญาณโคจรไปเกิดเปนสัตวอยูในสุคติภพ เมอ่ื ใดทจ่ี ติ เหน็ กายเปน อนตั ตา ยอ มมโี อกาสเหน็ จติ ดวง ยอ มเปนได ท่ีเวียนเขา-เวียนออกจากรางของสัตวในภพตางๆ เปนอนัตตา

5๕2๒ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๕5๓3 ๕๓. บริหารหน้กี รรม ๓. ทำดีหนีหน้ี คือ คดิ พดู ทำดอี ยทู กุ ขณะตื่น เพอื่ ให หนีเ้ วรตามสงผลไมท ัน คำถาม ทำงานเก่ียวกับการปรับปรุงโครงสรางหนี้ สวนหนึ่ง ๔. หนเี ขา นพิ พาน ดว ยการพฒั นาจติ ใหเ ปน สมาธิ (สมถ ภาวนา) และพัฒนาจติ ใหเ กดิ ปญ ญาเหน็ แจง (วิปส สนาภาวนา) ของงานตองฟองดำเนินคดีลูกหนี้และยึดทรัพยสินของลูกหน้ี แลวใชปญญาเห็นแจงกำจัดสังโยชน ๑๐ ใหหมดไปจากใจ หนี้ ฟองลมละลายลูกหนี้ จะเปนกรรมตอไปหรือไม แลวจะแกไข เวรกรรมท่ียงั มอี ยอู นันตเ ปน อนั ยกเลกิ อโหสกิ ันไป อยา งไร ๕๔. ทานบรสิ ทุ ธิ์ คำตอบ กรรมคือการกระทำ มนุษยทำกรรมได ๓ ทาง คือ คำถาม ตอนทใี่ สบ าตร การทำสงั ฆทาน หรอื ถวายผา ไตรแกพ ระ ทำกรรมทางกาย (กายกรรม) ทำกรรมทางวาจา (วจีกรรม) และทำกรรมทางใจ (มโนกรรม) การนำตัวเองเขาไปรวม ภกิ ษสุ งฆ สง่ิ เหลา นเ้ี ปน สทิ ธข์ิ องพระภกิ ษสุ งฆแ ลว เมอื่ พระภกิ ษุ กระบวนกรรม เจา หน-ี้ ลูกหนี้ ผเู ขารว มตอ งรับทัง้ บญุ รับท้ัง สงฆจ ะใหแ กบ คุ คลใดบคุ คลหนงึ่ แลว จะเปน บาปแกบ คุ คลเหลา บาปไปพรอ มกนั นั้นหรือไม และเจากรรมนายเวรของคนที่ถวาย จะตามติดตัว บคุ คลที่ไดรบั ของหรือไม ผูใดเขาไปรวมในกระบวนกรรมประเภทนี้ เม่ือใดท่ีเวร กรรมจากลูกหนใี้ หผ ล ตอ งบริหารจดั การหน้ีเวรดงั นี้ คือ คำตอบ ไมถือวาเปน บาป เพราะวตั ถใุ ดทีถ่ วายแลว แกส งฆ การ ๑. เม่ือหนี้เวรตามทัน ตองยอมรับ ความจริง แลวชดใชหนี้กรรมไปเร่ือยๆ เปนเจาของวัตถุโดยสมบูรณตกอยูกับสงฆผูรับ เมื่อสงฆเปน จนกวาจะหมด เจาของวตั ถุโดยชอบธรรม สงฆไ ดน ำวัตถนุ ้ันแจกจา ยใหก ับใคร ผูใด ทานท่ีสงฆบำเพ็ญน้ันถือวาเปนทานท่ีบริสุทธิ์ บริสุทธ์ิท้ังผู ๒. ทำบญุ ใหญแ ลกหน้ี คอื ปฏบิ ตั ธิ รรม แลว อทุ ศิ บญุ ทเี่ กดิ ขน้ึ จากการปฏบิ ตั ใิ หก บั เจากรรมนายเวร

5๕4๔ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๕5๕5 ให บรสิ ทุ ธ์ิท้งั สิง่ ของทใี่ ห บรสิ ุทธ์ทิ ้ังผมู ารบั ทาน จึงไมเ ปนบาป ตรงตามธรรม บคุ คลผใู ดมจี ติ วญิ ญาณไมด ใี นวดั นน้ั ไมส ามารถ แกผรู ับ ครอบงำจติ วญิ ญาณของผอู นื่ ทเี่ ขา ไปสวู ดั นนั้ ได ผใู ดคดั คา นผอู น่ื มใิ หศ รทั ธา มใิ หไ ปปฏบิ ตั ธิ รรมกบั ทา น ผคู ดั คา นหรอื ทกั ทว งเปน จากประสบการณต รงของผูต อบปญหา ไดเ หน็ ศรทั ธา ผูม ีความเห็นผดิ ญาตโิ ยมนำสงิ่ ของมาถวายครบู าบญุ ชมุ ผมู ปี ฏปิ ทาตามแนวทาง ของพระโพธิสตั ว หลังจากครบู าฯ รับประเคนของแลว ทา นได หากหลวงพอ ประพฤติทุศลี ไรธ รรม จิตวญิ ญาณของ นำของนน้ั แจกจา ยทนั ทแี กญ าตโิ ยมทม่ี ากราบคารวะทา น โดยท่ี บุคคลที่ไมดีมากกวา มีโอกาสครอบงำจิตวิญญาณของผูอื่นท่ี เจาของผถู วายทานยงั นัง่ อยู ณ ทีน่ นั้ น่นั เปน วิธีทำบญุ ท่ีถกู ตอ ง เขาไปสูวัดน้ันได ผูทักทวงหรือคัดคานมิใหศรัทธา หรือมิใหไป ทค่ี รบู าฯ ไดทำใหฆราวาสดูเปน ตวั อยา ง ปฏิบัติธรรมกับหลวงพอ ผูคัดคานนน้ั มีความเห็นถกู ๕๕. กังวลและสบั สน ๕๖. พาคนไปทำแทง คำถาม คำถาม ดฉิ นั ไดร บั การทกั ทว งจากผใู หญท า นหนง่ึ ทส่ี ามารถอา น พาคนไปทำแทงโดยแพทยสั่ง คนที่ ใจคนได คลา ยลกั ษณะนง่ั ทางใน หา มไมใ หด ฉิ นั กราบไหว และไป พาไปจะบาปหรอื ไม ขอใหอ าจารยชวยแกไ ขให ปฏิบัตธิ รรมกบั หลวงพอ ที่ดฉิ นั เคารพนบั ถืออีก เพราะมีจิตของ ดวย บคุ คลท่ไี มด ใี นวัดนนั้ คอยครอบงำจติ ของเราอยู ดฉิ นั กงั วลใน คำทักทวง และสับสนวาทำไมจึงพูดเชนน้ัน จะทำอยางไรกับ คำตอบ ความคิดทส่ี บั สนทเ่ี ปนอยู ขอคำชแ้ี นะจากทานอาจารยดว ยคะ คนท่ีพาผูอื่นไปทำแทง เปนผูรวมกระบวนอกุศลกรรม คำตอบ กับหมอที่ส่ังและคนไขที่ทำแทง ผูนำพาผูอื่นไปทำแทงตองมี หากหลวงพอเปนพระที่ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ ปฏิบัติถูก สวนรับผลแหงบาปน้ันดวย วิธีแกปญหา โปรดดูคำตอบในขอ ๕๓ หนา ๕๒

5๕6๖ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๕5๗7 ๕๗. ทำเหตุถูกตรง หนังสือวา ถาไมบวชก็จะไมตาย แตไมนานจะกลายเปนบุคคล ธรรมดา คำถาม การเปนฆราวาสตองเจอกิเลสรอบดาน ตองทำงาน คำตอบ ผูตอบปญหายังเขาไมถึงประสบการณตรงในเรื่องท่ี แขงกับเวลาเพ่ือหาเงินเลีย้ งชพี ตนเองและครอบครวั จะปฏบิ ตั ิ ตัวอยางไรใหถ ือศีลหา แลว บรรลโุ สดาบนั ได ถาม แตท านเจาคณุ โชดกพูดกับผตู อบปญหา (พ.ศ. ๒๕๑๘) วา ฆราวาสผูบรรลุอรหัตผล หากมิไดบวชเปนพระสงฆภายใน ๗ คำตอบ วัน จะตอ งตาย และทา นเจา คณุ โชดกมิไดพ ูดถงึ กรณที ่ไี มบวช ผูถามปญหาประสงคจะถือศีล ๕ และบรรลุโสดาบัน แลว จะกลบั กลายมาเปน บคุ คลธรรมดา ตามทผ่ี ถู ามปญ หาบอก วา เคยอา นหนังสือเขียนบอกไวเชนนนั้ ตองสรางมหาทานแลวอธิษฐาน “ขอถือศีล ๕ และบรรลุ โสดาบัน” แลวทำเหตุใหถูกตรง คือปฏิบัติสมถกรรมฐานและ ๕๙. กลัวนรก วปิ สสนากรรมฐาน โดยมีความเพียร ศีล และสัจจะเปน เคร่ือง สนบั สนนุ เมอ่ื ใดจติ เขา ถงึ วปิ ส สนาญาณ ๑๖ ไดแ ลว อรยิ บคุ คล คำถาม ขนั้ โสดาบันจึงจะเปนจริงได ทานอาจารยเคยพูดถึงอาชีพท่ี ๕๘. มไิ ดพ ูดถึง เสยี่ งตอ การลงนรก คอื ผพู พิ ากษา อยั การ ตำรวจ ทนายความ ขาพเจาประกอบอาชีพ คำถาม เปน พนกั งานอยั การ รสู กึ กลวั วา จะยกขาขา งหนงึ่ ออก ถาบรรลุธรรมในเพศฆราวาส แลวไมไดบวชใน ๗ วัน จากปากขอบนรกไมทนั และที่นากลัวคอื พนักงานอัยการยงั ไม เคยไดฟ ง ธรรมของทานอาจารย จะมวี ธิ หี นีนรกอยางไร จะเสียชีวิตจริงหรือเปลาครับ หรือวาจะเพียงแคสภาพการ เปนอรหันตจะหายไปจากบุคคลนั้นเฉยๆ เพราะเคยอานเจอใน

5๕8๘ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๕5๙9 คำตอบ ในนรก ดว ยเหตทุ ี่เคยเปน ชาวไรชาวนา ฆา ปู ฆา ปลา ฆา กบ หลวงพอษีลิงดำเคยพูดไววา “คนท่ีกลัวนรก จะไม ฆาหอย ฯลฯ มามาก จงึ ไดเจรญิ อานาปานสติอยูไดย าวนานถงึ ๕ ป ขณะจติ หลุดออกจากราง (ตาย) กำลงั สวดมนตอยกู ับหมู ตกนรก” คำพูดนี้จะเปนจริงได ตองพัฒนาตนเองจนปดประตู สงฆในวัด ลมหายใจหยุดเขา-หยุดออก ลมลงส้ินชีวิต แลวไป อบายภูมิได ผูใดพัฒนาจิตจนบรรลุความเปนอริยบุคคลขั้น อบุ ัตเิ ปนนางฟาอยูในสวรรคช ้ันดาวดงึ ส โสดาบัน เชน สิริมาโสเภณี เห็นทุกขโทษในนรก จึงเลิกอาชีพ โสเภณี แลวหันมาบำเพ็ญทาน รักษาศีล เจริญจิตภาวนาจน ยงั มอี กี เรอ่ื งหนง่ึ ผตู อบปญ หาขอเลา ใหฟ ง วา มอี ยคู รง้ั บรรลุโสดาบัน ตายแลว ไปเกดิ เปน สิริมาเทพนารโี สดาบัน อยู หน่งึ พระพุทธะไดเ สดจ็ ไปยงั หมูบ านพราหมณช นบทของแควน ในสวรรคปรนิมมิตวสวตี อีกตัวอยางหนึ่งคือ นายพรานหนุม โกศล ทานไดตรัสกบั หมพู ราหมณวา “กุศลกรรมบถ ๑๐ (ดหู นา ผูประกอบอาชีพเล้ียงชีวิตดวยการเขาปาลาสัตว กลัวภัยที่จะ ๑๘๘) เปนทางดำเนนิ สสู วรรค ผูใดประพฤตแิ ลว เมือ่ ตายจะไป ตองไปเกิดในนรก จงึ ไดบวชเปน เณร แลวปฏบิ ตั ิธรรมจนบรรลุ เกดิ เปน เทวดาอยูในสวรรค” ความเปน อรยิ บคุ คลขนั้ อนาคามี ตายแลว ไปเกิดเปนพรหมอยู ในสุทธาวาส สดุ ทา ยมพี ราหมณเ ฒา อายุ ๑๒๐ ป มาขอคำแนะนำจาก พระพุทธะ เพอื่ เตรียมตัวไปเกิดใหม พระองคแ นะนำพราหมณ ในสมัยที่ผูตอบปญหาไปปฏิบัติธรรมอยูกับทานเจาคุณ เฒา ใหบ ำเพญ็ ทานและรกั ษาศลี ๕ เนอื งนติ ย หลงั จากพราหมณ โชดก ทานเลา ใหฟ งวา มีผูพิพากษาทา นหนงึ่ ไดมาฝก ปฏบิ ัติ เฒา ตายแลว ไดไปอบุ ตั ิเปนเทพอยูใ นสวรรค ธรรมอยูกับทาน แลวสามารถพัฒนาจิตจนเขาสูสภาวะนิโรธ สมาบตั ไิ ดน านถงึ ๒๔ ชว่ั โมง ผใู ดเขา นโิ รธฯได ตอ งมสี ภาวะของ ใหม ีสติตามดจู ิต เหมือนคนเดนิ บนถนนลนื่ ๆ จติ เปน อนาคามีบคุ คลเปนอยา งนอ ย จงึ จะเขา ถึงสภาวะเชนนี้ ตองระวงั ทกุ กา ว ใหม ีสตจิ ดจอ ไมว าง ได บุคคลตา งๆ ที่ยกมาบอกเลา ใหฟ ง จะไมมีโอกาสไปเกิดเปน ดูจิตมนั จะปรุงไปไหน จะคดิ ไปไหน สัตวอ ยใู นอบายภูมิ จนกระทัง่ เขา ถงึ พระนิพพาน จดจอ ดมู ันกไ็ ด แนๆ จะไปไหน สวนผทู ห่ี นนี รกพนชั่วคราว ไดแ กหญิงชราท่เี ปน มะเร็ง ถา มันด้อื นัก ถายังไป เราจะไมนอนใหน ะ ระยะสุดทาย ไดไปกราบหลวงปูดวงดีใหชวยสอนกรรมฐาน ให หญิงชรากลัวตาย เพราะตายแลวตองไปเกิดเปนสัตวอยู

6๖0๐ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๖6๑1 ๖๐. ปฏิภาณปฏสิ ัมภทิ า ๖๑. บญุ อยทู ศี่ รัทธา คำถาม คำถาม ในศาสนาพุทธ พระพุทธเจาคนพบนิพพาน แลวคนใน การไดทำบุญกับพระที่ออกจากนิโรธสมาบัติ ถือวาได ศาสนาอื่นมที างเขา พบนพิ พานไดห รอื ไม บุญสูงสุด แตการที่พระเขานิโรธสมาบัติออกมาแลวบอกวา “เราเพ่ิงออกจากนิโรธสมาบัติ” ไมถือวาผิดพระวินัยหรือคะ คำตอบ เห็นวามปี ระกาศกนั หลายที่ เชน วัดศรีดอนมูล จ.เชียงใหม แลว ตอ งขออภยั ตอ ศาสนกิ ของศาสนาอน่ื คำตอบทบี่ อกเลา เราจะทำบญุ กับพระประเภทน้ี ไดบุญไหมคะ มาใหฟงนี้ มไิ ดปรารถนาทำใหใ ครไมสบายใจ เสียใจ หรอื เกดิ คำตอบ เปนความขนุ มวั ขนึ้ ในใจ แตตอบไปตามครรลองแหง ความจริง กอ นตอบปญ หาทถี่ ามไป ขอเลา ใหฟ ง วา ครงั้ หนงึ่ ผตู อบ ทผ่ี เู ขา ถงึ ปญ ญาเหน็ แจง (ภาวนามยปญ ญา) ระดบั โลกตุ ระ หรอื เขา ถงึ ดวงตาเหน็ ธรรมวา “ใครผใู ดสามารถพฒั นาจติ ตนเอง จน ปญ หาไดไ ปสนทนาธรรมกบั พระปา ผทู รงอภญิ ญาองคห นง่ึ แลว เกดิ ปญ ญาเหน็ แจง แลว กำจดั อวชิ ชา (ความรไู มจ รงิ ) ใหห มดไป ถามทานวา “ทา นเขาฌานแลวถอดจติ ไปเห็นน่นั เห็นนี่ แลวเอา จากใจไดแลว โอกาสเขา ถึงนพิ พานจึงจะมีได” มาบอกเลาใหผ มฟง ไมถอื วาผิดวนิ ัยของสงฆห รือ” ทานตอบ วา “อาตมามที ิพยจักษุ ไดไ ปเห็นจรงิ แลว นำมาเลา ใหอาจารย ขออภยั สำหรบั ทา นทอี่ า นคำตอบแลว ไมเ ขา ใจ หรอื อา น ฟง และอาจารยก็เช่อื วามีจริง อยา งน้ีไมผดิ วินัย” คำตอบแลว คดิ วา ตอบไมต รงกบั คำถามท่ีถาม เพราะนี่คือการ ใชปฏภิ าณปฏิสัมภทิ าตอบปญ หาทีถ่ ามไป ดังนั้นการท่ีพระสงฆพูดวา “เราเพิ่งออกจากนิโรธ สมาบัติ จะผดิ วินยั หรอื ไม ข้นึ อยกู ับสภาวะจติ ของผูบอกเลา วา อาหารบณิ ฑบาต ประเสรฐิ กวารบั นมิ นต เปนสัจจะหรือพูดบอกดวยมีอัตตาสนับสนุน และยังขึ้นอยูกับ หรอื เขามาสง ตามวัด ภมู ธิ รรมภูมปิ ญ ญาของผูไดย นิ คำกลา วเชน น้นั ” สวนคำถามที่วา ทำบุญกับพระประเภทน้ีไดบุญไหม? พระสงฆท ี่วัดศรีดอนมลู เขานโิ รธฯ ครั้งแรกสามวัน ดว ยมีจดุ

6๖2๒ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๖6๓3 ประสงคตอ งการชว ยอาจารยของทาน ใหพ น จากอาพาธหนกั ๖๓. ทำผดิ ทำใหมใ หถ กู ไมแสดงการตอบสนองใดๆ ถึงกับตองถูกนำสงโรงพยาบาล ผลปรากฏวา ในวันท่ีสามท่ีออกจากนิโรธฯ อาจารยของทาน คำถาม หายจากอาพาธโดยสิ้นเชิง แลว มานำพระลูกศษิ ยอ อกจากประ เวลาสวดมนต แตจิตยงั คิดโนน คิดน้ี จะทำอยางไรดี รำพธิ ีฯ นีเ่ ปนอานิสงคข องบญุ ทีเ่ กดิ จากนิโรธสมาบัติ คะ ในครั้งพุทธกาล พระมหากัสสปะเขานิโรธสมาบัตินาน ๗ วัน จุดประสงคเพ่ือสงเคราะหหญิงชรายากจน แลวออก คำตอบ จากนิโรธฯ ในวนั ทเ่ี จ็ด ทานไดไปบิณฑบาตทบี่ านของหญงิ ชรา ขณะสวดมนตแลวจิตยังคิดโนน คิดนี่ เปนเรื่องปกติ ยากจน ไดเพียงนำ้ ผักดองมาฉัน เมอื่ หญงิ ชราตายแลว ไปอุบตั ิ เปนนางฟาอยูในสวรรคช้ันนิมมานรดี นี่คืออานิสงคของบุญท่ี ธรรมดาของผมู กี ำลงั สตอิ อ น อานสิ งคท ไี่ ดจ ากการสวดมนตจ งึ มี เกิดจากการเขา นโิ รธสมาบตั ิ นอ ย ผถู ามปญ หาประสงคจ ะแกไ ขสวดมนตแ ลว ขาดสติ สามารถ แกไ ขได ดว ยการเรม่ิ ตน สวดมนตใ หมท กุ ครงั้ ทจ่ี ติ แวบออกไปคดิ ๖๒. ไมต องการคำยนื ยัน เรอ่ื งอนื่ ในขณะทก่ี ำลงั สวดมนต โดยมคี วามเพยี รและสจั จะเปน เครื่องสนับสนุน คำถาม จะรไู ดอ ยา งไรวาปฏบิ ตั ิจนรขู ัน้ โสดาบนั ๖๔. ศลี ทข่ี าด คำตอบ คำถาม ผใู ดมสี ภาวะของจติ เขา ถงึ ความเปน โสดาบนั ไดแ ลว คำ การใชช ีวติ ประจำวัน หากขาดศีลหา วา “สนทฺ ฏิ ฐโิ ก” คอื ผบู รรลธุ รรมยอ มเหน็ เอง รเู อง ประจกั ษแ จง ขอ ใดขอ หนง่ึ จะขาดทงั้ หมดไหม หากศลี ขาดตอ งตอ ดว ยตนเอง โดยไมต อ งใหใครผูใดมาบอกกลาวยนื ยนั โดยการวริ ตั ศิ ลี หรอื ไม หรอื หากขาดศลี แลว ไมไ ดต อ ศลี จะมผี ล อยา งไร ศลี ทขี่ าดจะตอ เองไดไ หม และกอนสวดมนตอ ารธนา ศลี หาทุกครั้งดหี รือไม หรอื ไมค วร ถอื เปนการตอศีลเองหรือไม

6๖4๔ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๖6๕5 คำตอบ อนง่ึ ชวี ติ ทป่ี ระสบความสำเรจ็ ตอ งพฒั นาตนเองใหเ ปน ถือวาศีลขาดในขอที่ประพฤติไมได ผูใดศีลขาดแลวไม คนเกง คอื มคี วามรู มคี วามสามารถ และพฒั นาตนเองใหเ ปน คน ดีมีคุณธรรมสั่งสมอยูในจิตวิญญาณ และหากพัฒนาตนเองให ไดต อ ศลี ตายแลว มโี อกาสไปเกิดในภพท่ีอยูตำ่ กวามนุษย มดี วงดี ดวยการปฏบิ ตั ติ นใหเปนผูบ ำเพญ็ ทาน เปนผมู ศี ีล และ ศลี ทขี่ าดสามารถตอ เองไดด ว ยการสรา งมหาทาน แลว เจรญิ จติ ตภาวนาอยเู นอื งนติ ย ความสำเรจ็ ทย่ี ง่ั ยนื ยาวนานขา ม ภพขามชาติ ยอมเกิดข้นึ ได อธิษฐานรกั ษาศลี ๕ ใหครบ แลว ทำเหตุใหถ ูกตรง ดว ยเรง ความเพียร ฝก จติ ใหมีสติ โดยมีสจั จะเปน เคร่อื งสนับสนุน ๖๖. พระรองเพลง คำวา “อาราธนาศลี ” หมายถึง กลา วเชิญ หรอื ขอรอ ง คำถาม พระสงฆใหบอกศีล ดังน้ัน กอนสวดมนตไมควรอาราธนาศีล การสวดมนตเ ปน ทำนองของพระ เพราะเปนการประพฤติท่ีไมมีเหตุผลรองรับ และไมใชวิธีการ ตอ ศีลใหครบ เปน การรองเพลงหรือเปลา ๖๕. ความสำเรจ็ ของชีวิต คำตอบ คำวา “รอ งเพลง” หมายถึง การเปลง เสียงเปนทำนอง คำถาม ขณะสวดมนตหรอื นงั่ สมาธิ จติ คดิ ถงึ การขอใหประสบ ตางๆ ปุถุชนนิยมเอากิเลสมาปรุงแตง แลวขับรองเปนทำนอง ตา งๆ สงผลใหจติ เกิดความเศราหมอง พระพุทธะจงึ บญั ญัตมิ ิ ความสำเรจ็ ในชวี ติ จะเปน กเิ ลสหรอื ไม การอธษิ ฐานควรทำกอ น ใหสงฆประพฤติ “ติรัจฉานกถา” คือเปลงถอยคำอันเปนส่ิงขัด หรือหลังสวดมนต ขวางตอทางพระนิพพาน ดังนั้นการสวดมนตเปนทำนองของ พระ ถอื วา เปน การรอ งเพลงได แตม จี ดุ ประสงคเ ขา ถงึ สจั ธรรม คำตอบ ท่ีทำใหกเิ ลสลด พระพทุ ธะจงึ มิไดบ ัญญัติไวเ ปน วินยั ศาสนาพุทธมิไดสอนพุทธบริษัท ใหมีกิเลสเพ่ิมดวย การทำตนเปน “ผูขอ” แตสอนใหตั้งปรารถนาเขาถึงส่ิงดีงาม (อธษิ ฐาน)

6๖6๖ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๖6๗7 ๖๗. วสิ ยั ของพทุ ธมารดา คำตอบ การท่ีครอบครัวแตกแยก แลวทำใหเกิดเปนความไม คำถาม ทำไมพระมารดาของพระพทุ ธเจา สวรรคตชวง ๗ วนั สบายใจถือวา เปนบาป สวนคำวา “อวิชชา” หมายถึง ความหลงอันเปนเหตุ หลังคลอด ไมรูจริง การเห็นนิมิต การสื่อสารกับเทพหรือพรหมได เกิด คำตอบ จากปญญาขั้นสูง (ภาวนามยปญญา) ที่ถูกสมมติเรียกวา เปนวสิ ัยของพุทธมารดา ตองตายภายใน ๗ วัน ทุกคน โลกยิ อภิญญา ซง่ึ เปน อวชิ ชา เหตุเพราะไมร ูจริง จงึ ทำใหช วี ิต ตองเวียนตาย-เวียนเกิดอยูในวัฏสงสาร ไมอาจนำพาชีวิตไปสู หลังคลอดบตุ ร เหตเุ ปนเพราะหากมชี ีวิตอยเู กินนั้น โอกาสที่ไข ความพน ทกุ ขไ ด ฟองใหมพัฒนาแลวตกเขาสูปกมดลูกจะถูกสเปรมเขาผสมแลว เจรญิ เปน ตวั (รปู ) ทำใหป ฏสิ นธจิ ติ ดวงใหมเ ขา อยอู าศยั ในรปู นน้ั ๖๙. สามารถเรียกได ได ความเปน พทุ ธมารดากจ็ ะหมดไป ดังเชนพระโพธิสัตวท่ีมา ตรัสรูเปนพระปทุมุตตระพุทธเจา หลังจากพระโพธิสัตวคลอด คำถาม ออกมาจากครรภได ๗ วัน พทุ ธมารดาไดสวรรคต การมสี ตใิ นปจ จบุ นั คอื การทำบญุ ๖๘. ความไมสบายใจ ท่ีสูงที่สุด ใชหรือไม การไมสนใจส่ิงรอบ ขางไมวาจะเกิดอะไรข้ึนเปนส่ิงถูกตองหรือ คำถาม ไม การทม่ี คี วามคดิ ขดั แยง และไมเ ชอ่ื ในบางคนทอี่ า งวา เหน็ คำตอบ นมิ ิต สื่อกับเทพพรหมได แตม ีการปฏบิ ัติตนไมนาศรทั ธานบั ถือ การไมสนใจสิ่งรอบขางท่ีเกิดขึ้น ถือวาเปน “โมหะ” ทำใหเ กดิ ความแตกแยกกบั ครอบครวั เพราะไมเ ชอ่ื เหตนุ เี้ ปน บาป หรอื ไม และเปนอวิชชาหรอื ไม พระพทุ ธะมไิ ดส อนใหพ ทุ ธบรษิ ทั ประพฤตเิ ชนนัน้ แตส อนสงฆผู เปน สาวกใหใชส ตสิ มั ปชัญญะ พจิ ารณาทุกสง่ิ (สรรพส่ิง) ท่เี ขา กระทบจิต วาดำเนินไปตามกฎไตรลักษณ เม่ือสิ่งท่ีเขากระทบ

6๖8๘ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๖6๙9 เขา สคู วามเปน อนตั ตา คอื ไมใ ชต วั ตน จติ จะปลอ ยวางสงิ่ กระทบ วา สรรพสงิ่ มีการดับไปเปน ธรรมดาเชนกัน จิตทีม่ ลี กั ษณะน้ีถูก แลวเกดิ เปน ความอิสระ จงึ วางเปนอเุ บกขา พระพทุ ธะไดสอน สมมติเรยี กวา “ดวงตาเห็นธรรม” ฆราวาสใหอยูกับส่ิงกระทบ และนำมาบรโิ ภคใชสอยอยา งรเู ทา ทัน ท้งั น้ีเพ่อื ใหอ ยกู ับสังคมไดโดยมคี วามทกุ ขเทา ที่จำเปน ๗๑. ตออายุ อนงึ่ การระลกึ ทนั ส่งิ กระทบ คอื มสี ติ เปนการทำบุญ คำถาม สูงสุด (ภาวนา) กส็ ามารถเรยี กได การเปลี่ยนช่ือสกุลจะชวยพนเคราะห หรือทำใหชีวิตดี ๗๐. ดูจติ -ดงึ จติ ขนึ้ จริงหรอื ไม และการปลอ ยสตั ว เชน หอย เตา ปลาไหล จะ ชวยใหตอ อายจุ ริงหรอื ไม คำถาม อธิบายคำวา การตามรูจ ิตกับการดึงจิต เมือ่ จิตฟุงเรา คำตอบ จรงิ สำหรบั คนทย่ี งั มอี วชิ ชา (ความไมร จู รงิ ) แตไ มจ รงิ ควรตามรูจิตไปเร่ือยๆ หรือวาพอรูวาจิตไหลไปใหรีบดึงกลับมา ทนั ที จรงิ ๆ แลว ท่ถี กู ตองควรทำอยางไร สำหรบั คนทีเ่ ขา ถงึ ปญญาเหน็ แจง ไดแลว การปลอ ยสตั วใ หเ ปน อิสระ เชน ปลอยหอย ปลอ ยเตา คำตอบ คำวา “ตามรจู ติ ” หมายถงึ เอาจติ ดวงทตี่ งั้ มน่ั จวนแนว ปลอยปลาไหล ถือวา เปนการใหช ีวติ เปน ทาน อานสิ งคท ่ีเกดิ ขึน้ จากการใหช วี ติ เปน ทานคอื ผใู หไ ดบ ญุ ทเี่ ปน ความสขุ ทเ่ี ปน กำลงั แน ตามรหู รอื ตามดจู ติ ดวงทก่ี ำลงั ปรงุ อารมณ วา ดำเนนิ ไปตาม ทีท่ ำใหเ บาใจ ทำใหปลอดภัย ฯลฯ เหลานสี้ งผลใหม อี ายยุ ดื ยาว กฎไตรลักษณ เม่ืออารมณผนั เขาสูความเปน อนตั ตา อารมณท ่ี ออกไป จะเรยี กวา “ ตอ อายุ ” กย็ อมเรยี กได เกดิ ขนึ้ จงึ ไมใ ชต วั ตน ปญ ญาเหน็ แจง จะเกดิ ขนึ้ กบั จติ แลว จติ จะ ปลอ ยวางสิ่งท่ไี มใชตัวตน จงึ “ดงึ จิต” ดวงที่ปลอยวางอารมณ สมาธิ คือ สมาธิ ยังเปน สมทุ ยั ไดน้ันมาพัฒนาตอไป ปญญาเห็นแจงในสิ่งกระทบ (ผัสสะ) ท่ี พอถอนใหพ ิจารณากาย เอาใหมันเบอื่ หนาย เกดิ ตามมาภายหลงั จะเพิ่มมากขึ้นเร่ือยๆ ตอ งตามดจู ิตจนเหน็ ไมง้นั จะเกดิ ทฐิ วิ า ตัวได ตัวถงึ เปนวิปลาส

7๗0๐ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๗7๑1 ๗๒. ไมร ูสึกหิว ๗๓. ไมไ ดตามดู คำถาม คำถาม ดฉิ นั ปฏบิ ตั ใิ นการถอื ศลี หา จนมาถงึ ศลี แปด แตพ ยายาม การใชคำบริกรรม พุทโธ ยุบหนอพองหนอ มีมาตั้งแต ปฏบิ ตั ธิ รรมศลี แปดแตไ มค รบ เนอ่ื งจากดฉิ นั ยงั ตอ งรบั ประทาน ในสมัยใด จริงหรอื ไมค ำบรกิ รรมยุบหนอพองหนอ มาจากการ อาหารในยามวกิ าล เพราะรา งกายจะหลง่ั นำ้ ยอ ยออกมาจนปวด เผยแพรโ ดยพระโสนะเถระและพระอตุ ระเถระ เมอื่ ครง้ั เดนิ ทาง แสบกระเพาะ จงึ ตอ งละเมดิ ศลี ขอ น้ี มวี ธิ ใี ดจะทำใหร า งกายไมม ี มาเผยแพรย งั ดนิ แดนสุวรรณภูมิ อาการหวิ อาหารอกี เพราะอยากปฏิบัตใิ หครบโดยศลี ไมข าด คำตอบ คำตอบ ตองขออภัยมิไดศึกษาประวัติศาสตรของการใชคำ ผูใดประสงคสมาทานศีล ๘ โดยไมทำใหรางกายเกิด บรกิ รรม “พทุ -โธ” หรอื “ยบุ หนอ-พองหนอ” แตใ นครงั้ พทุ ธกาล ความพรองในสมดุลของดิน น้ำ ลม ไฟ อันนำมาซ่ึงความหิว พระพุทธะไดตรัสกับพระอานนทวา “ตถาคตบริกรรมอยูทุก ตอ งเจรญิ สมถภาวนา จนจติ ตงั้ มน่ั เปน สมาธอิ ยา งนอ ยระดบั จวน ลมหายใจเขา-ออก” น่ันคืออานาปานสติ ไมทราบวาหายใจเขา แนว แน (อปุ จารสมาธิ) ไดแลว น้ำยอ ยทเ่ี ปน กรดจะถูกกระตนุ กำหนดวา “พุท” หายใจออกกำหนดวา “โธ” หรอื ไม ใหข บั เขาสกู ระเพาะนอยลง โรคกระเพาะจะไมเกิดข้ึน หรอื ผใู ด พฒั นาจิตจนตง้ั ม่ันแนวแน (อัปปนาสมาธิ) ไดแ ลว รา งกายจะ สวนการบริกรรม “ยุบหนอ-พองหนอ” ผูตอบปญหา หยุดขับน้ำยอยท่ีเปนกรดเขาสูกระเพาะ บุคคลผูมีสภาวะของ ไดร บั การถา ยทอดมาจากทานเจาคุณโชดก ซง่ึ ทา นไปนำมาจาก ประเทศพมา จติ เชน นี้ สามารถอดอาหารไดน านเปน สปั ดาห เปนเดือน ดังตัวอยางของสงฆผูปฏิบัติ เวลาไหนเราไมปรงุ ไมแ ตงไปตามสังขาร ธรรม จนจติ เขา สคู วามตง้ั มน่ั ระดบั สงู อยู ราคะ โทสะ โมหะ สังขารปรุงไมไ ด เรียกนิพพานช่ัวขณะ เสมอ สามารถอดอาหารไดย าวนานถงึ ๒ สปั ดาห บางสงฆไ มฉ ันอาหารนานถึง ๔๙ วนั (ฉันเพียงน้ำดื่ม) โดยไมรูสึกหิว

7๗2๒ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๗7๓3 ๗๔. บุญจากศลี ๗๕. ไมจ ำเปน คำถาม คำถาม จำเปนหรอื ไมท่ีตองสมาทานศลี ทกุ วัน จึงจะไดบุญจาก การเจริญวิปสสนา จำเปนหรือไมท่ีจะตองเจริญสมถ การรกั ษาศลี ภาวนา จนถึงระดบั ฌานกอน คำตอบ คำตอบ ฆราวาสผูใดประสงคทำบุญดวยการรักษาศีล ตอง ไมจำเปน แตหากผูปฏิบัติธรรมทานใด บำเพ็ญสมถ ประพฤติตนใหเปนผูมีศีลอยูครบถวนและเปนศีลบริสุทธิ์ ตาม ภาวนาจนจติ ตงั้ ม่นั ระดบั ฌาน ตองถอยสมาธใิ หม าต้งั มนั่ อยูใน บุญกริ ยิ าวัตถุ ๑๐ ประพฤติศลี ฯ วันละหนงึ่ ชั่วโมง ไดบ ญุ นอย ระดับจวนแนวแน (อุปจารสมาธิ) แลวตอดวยวิปสสนาภาวนา กวา ประพฤตศิ ลี ฯ วนั ละหา ชว่ั โมง ผใู ดประพฤตติ นใหเ ปน ผมู ศี ลี ฯ จะทำใหป ญญาเหน็ แจงเกดิ ข้นึ ไดงา ย วนั ละแปดชวั่ โมง ไดบ ญุ มากกวา และหากผใู ดประพฤตติ นใหเ ปน ผมู ีศลี ฯ อยทู กุ ขณะตื่น ไดบ ุญอันเนอ่ื งมาจากศลี มากท่ีสุด ๗๖. ถกู ท้งั สองอยาง ตรงกันขาม ขณะใดประพฤติตนทุศีล ขณะน้ันมีบาป คำถาม เขา สงั่ สมในจติ วญิ ญาณ วนั ใดประพฤตติ นทศุ ลี วนั นนั้ มบี าปเขา ทำไมหิ้งพระตามบานเรือน รานคา จะตองมีเคร่ือง สง่ั สมอยใู นจติ วญิ ญาณ ดงั นนั้ จำเปน ตอ งสมาทานศลี ทกุ วนั หรอื ไม ตอ งถามใจตนเองวา ชอบแบบไหน อามิสบชู า เชน น้ำอาหาร ที่ถกู ตอ งควรมหี รอื ไม เมอ่ื เกดิ ความปรงุ แตง ก็ใหรู รูแลวพจิ ารณาตลอดสาย คำตอบ พจิ ารณาใหเ กดิ ปญ ญา รแู ลว ดบั การบชู าคุณของพระพทุ ธะ บุคคลสามารถบูชาไดสองทาง คือ อามสิ บูชา ไดแ กก ารบูชาดว ย ดอกไม ธปู เทยี น น้ำ อาหาร ฯลฯ และบชู าดว ยการปฏิบัตไิ ดแก เคารพกราบไหวบชู าบรสิ ุทธิ

7๗4๔ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๗7๕5 คณุ ปญ ญาคณุ กรณุ าคณุ ของพระพทุ ธเจา ประพฤตติ นตามหลกั สวนปญญาสูงสุด (ภาวนามยปญญา) เกิดจากการ ไตรสกิ ขา (ศีล สมาธิ ปญ ญา) ปฏิบตั ธิ รรม (สมถกรรมฐานและ พัฒนาจิตใหเกิดปญญาเห็นแจง คือเห็นถูกตรงตามความเปน วิปส สนากรรมฐาน) เพ่ือนำชวี ิตใหพ น ทกุ ข ฯลฯ จริงแท (ปรมัตถสัจจะ) เปน สิ่งที่ทำไดย าก แตมีคนจำนวนนอย สามารถพัฒนาและเขาถึงปญญาสงู สุดน้ไี ด ดวยเหตุนี้ การบูชาคุณของพระพุทธเจาดวยน้ำและ อาหารจึงสามารถทำได แตพระพุทธะสรรเสรญิ การปฏบิ ัตบิ ูชา ฉะน้ันจึงมีคนจำนวนหนึ่ง (มิใชคนใดคนหน่ึง) ยอม มากกวา ออกนอกกฎเกณฑของสังคม แตไมออกนอกกฎเกณฑของ ธรรมชาติ ดว ยการพัฒนาปญ ญาสงู สดุ (ภาวนามยปญญา) ดัง ๗๗. กฎเกณฑข องใคร ทผี่ ตู อบปญ หาไดพ ฒั นา แลว นำมาปรบั ปรงุ ชวี ติ ใหม วลชนดเู ปน ตัวอยาง คำถาม หากทุกสง่ิ ทเ่ี รยี นมาในโลกจดั เปนอวิชชา แลว ทำไมทกุ ๗๘. กำจัดลกู นำ้ คนทเี่ กดิ มาบนโลก ทำไมตอ งเรมิ่ ตน ดว ยอวชิ ชาตง้ั แตเ ดก็ ๆ ทำไม คำถาม ไมม คี นใดคนหนง่ึ ยอมออกนอกกฎเกณฑอนั นี้ การกำจัดลูกน้ำ อยากทราบวา คำตอบ ลูกน้ำมีวิญญาณหรือยัง (จะบาปไหม) เหตทุ เ่ี รม่ิ ตน ดว ยการเรยี นรคู วามจรงิ ทเ่ี ปน อวชิ ชาตงั้ แต คำตอบ เดก็ เพราะคนสว นใหญท เี่ กดิ มาบนโลก สามารถเขา ถงึ ความจรงิ ลกู นำ้ ยงุ เปน สตั วท มี่ รี ปู นาม ฉะนนั้ การกำจดั ลกู นำ้ ยุ ง (เหตุผล) ทเ่ี ปนสมมตสิ ัจจะ และความจริงท่ีเปน สภาวสจั จะได งา ย จึงมีการสอนเด็กใหพ ฒั นาปญ ญาดวยการฟง การอาน เปนการประพฤติปาณาติบาต ถือวาเปนบาป ขออภัยที่ทำใหผู (สุตมยปญญา) และพัฒนาปญญาดวยการคิด การวิเคราะห อานไมส บายใจ แตต อบปญ หาดวยเหตผุ ลคอื ความเปนจริง วจิ ัย (จนิ ตามยปญญา) ซงึ่ ปญ ญาทัง้ สองนี้ เปน ปญ ญาทางโลก ทีน่ ิยมพฒั นากนั เพราะพฒั นาไดง าย

7๗6๖ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๗77๗ ๗๙. แผอ อก-แผไ มออก ๘๐. ตอบไมต รงแตถ กู ตามทีถ่ าม คำถาม คำถาม การแผเ มตตา จะรูไดอยา งไรวาแผอ อกหรือไมออก ธรรมะกับศาสนาตางกันอยางไร สวรรคของแตละ คำตอบ ศาสนาอยูที่เดียวกันหรือไม แลวนิพพานมีเฉพาะศาสนาพุทธใช ผูใดมีเมตตาส่ังสมอยูในจิตวิญญาณ เม่ือใดประสงค หรือไม แผเมตตาใหกับสัตวผูจองเวร ยอมมีผลทำใหระงับเวรมิใหเกิด คำตอบ ขึน้ อยา งน้ีจะเรียกวา “แผเ มตตาออก” ก็สามารถเรยี กได คำวา “ธรรมะ” หมายถึงความด,ี ความประพฤตชิ อบ, สวนผูไมมีเมตตาสั่งสมอยูในจิตวิญญาณ เม่ือพบเจอ ความถกู ตอ ง, ความยตุ ิธรรม, คำสั่งสอนของพระพทุ ธะ ฯลฯ สตั วผ ูจองเวร แลวแผเมตตาใหส ตั ว สตั วส ามารถเขาทำราย สว นคำวา “ศาสนา” หมายถงึ ลทั ธคิ วามเชอื่ ทปี่ ระกอบ ใหไดรับอันตรายบาดเจ็บหรือเสียชีวิต อยางน้ีจะเรียกวา “แผ เมตตาไมออก” ก็สามารถเรียกได เพราะไมมีเมตตาอยูในใจ ขนึ้ ดว ยองคส ามคอื มศี าสดาผสู งั่ สอน มคี ำสอน และมผี ศู รทั ธา นั่นเอง เล่อื มใส (หลวงปเู มตตาเลาเร่อื งนางปฏาจาราเถรี) คำวา “สวรรค” หมายความถึง แดนอันเลิศของสตั วผู ทกุ ขท ีเ่ กดิ ข้ึนกับเธอในครงั้ น้ใี ครทำ ไมใ ชเ ธอทำเองหรือ ยังขอ งอยูก ับกามคณุ เปนสมมติบญั ญัตทิ ี่แตล ะศาสนาบญั ญตั ิ ไวไมเหมือนกัน สวรรคของแตละศาสนา จึงมิไดอยูในสถานที่ เพราะความรัก ความยึดมั่นในส่ิงรัก เดยี วกัน แตมีสภาวะความเปน สากลเหมอื นกนั จึงทำใหท กุ ข มีรกั ท่ีไหน มีทุกขท ่นี ั่น ศาสนาใด สอนศาสนิกใหมีการพัฒนาปญญาเห็นแจง แลวใชปญญาเห็นแจงกำจัดอาสวกิเลส ใหหมดไปจากใจไดเม่ือ ใด นพิ พานหากหมายถึง การดบั รูปดับนามตามแบบอยา งของ พระสมณโคดมแลว นิพพานยอมมอี ยใู นศาสนาน้นั

7๗8๘ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๗79๙ ๘๑. เช่ือถอื ได ๘๒. ความนอยใจ คำถาม คำถาม ทางลัดสนู พิ พานมีจรงิ หรอื ไม (บางลัทธิของจนี มีกลา ว การกำจัดความนอ ยใจจะทำอยางไร เอาไว เชือ่ ไดหรือไม) คำตอบ ตองพัฒนาจิตใหเขาถึงปญญาเห็นแจง แลวใชปญญา คำตอบ การพฒั นาจติ ใหเ ขา สนู พิ พาน โดยวธิ ปี กตติ อ งพฒั นาจติ เหน็ แจง พิจารณาขนั ธ ๕ (รปู เวทนา สญั ญา สังขาร วิญญาณ) วา ดำเนนิ ไปตามกฎไตรลกั ษณ เมอื่ ขนั ธ ๕ เขา สคู วามเปน อนตั ตา ใหต งั้ มน่ั เปน สมาธิ แลว จงึ พฒั นาจติ ใหเ กดิ ปญ ญาเหน็ แจง แลว ใช ขนั ธไมใ ชต วั ตน เรียกวาขนั ธ ๕ ดบั อัตตายอมดบั ไปดว ย ความ ปญ ญาเหน็ แจง กำจดั อาสวกเิ ลสใหห มดไปจากใจ แตย งั มที างลดั นอยใจจงึ ไมมกี บั ผูท ่ีไมมอี ัตตาหรือมีอัตตาดบั เขา สนู พิ พาน ดงั ที่พาหิยะไดท ำใหด ดู ว ยการใชจ ติ พจิ ารณาโดย แยบคาย (โยนโิ สมนสิการ) ถึงคำที่พระพุทธะไดส อนวา “เมื่อ ๘๓. สมาทานศีล เห็นสักแตวาเห็น เม่ือไดยินสักแตวาไดยิน เมื่อทราบสักแตวา ทราบ เมื่อรูสึกสกั แตวารสู กึ ” จงึ เกดิ ปญญารูทันวิญญาณ ๖ คำถาม จิตบรรลุอรหัตตผลเปนพระอรหันต หลังจากฟงคำสอนแลว เราต้ังจิตไววา เราไปปฏิบัติท่ีวัด เสรจ็ ตง้ั แตย งั เปน ฆราวาส แลว ถกู แมว วั ขวดิ ตายดบั รปู ดบั นาม เขา สนู พิ พาน เชน เดยี วกบั พระจฬู ปน ถกเดนิ ทางลดั เขา สนู พิ พาน ขอถือศีลแปดตลอด และอยูบานขอถือศีล ดว ยการนง่ั ดดู วงอาทติ ยแ ละใชม อื ลบู ผา ขาวไปพลาง จนผา ขาว หาตลอดชวี ติ ตอ งสมาทานศีลหา ทุกวันหรอื ไม สกปรก จงึ เปรยี บเทยี บจติ เหมอื นผา ขาว จนจติ บรรลุฌาน นำ จติ ออกจากฌาน แลว เจรญิ วปิ ส สนาญาณและเขา ถงึ อรหตั ตผล คำตอบ ในทีส่ ดุ ดับรูปดับนามเขาสูนพิ พาน ดวยเหตุน้ี บางลัทธิของจีน คำวา “สมาทาน” หมายถึงการปฏิบัติ ดังนนั้ สมาทาน ไดกลาวเอาไวว า มีทางลดั เขาสูนิพพาน จงึ เปนเรอ่ื งที่เช่ือถอื ได ศลี ๕ หมายถงึ เอาศีล ๕ คมุ ใจใหไ ด มใิ ชเพยี งทกุ วนั แตตอง ปฏบิ ัติใหไ ดทุกขณะต่นื

8๘0๐ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๘8๑1 ๘๔. ไดร ับหรือไม ลอมใหมๆ เปน การเรียนรสู ิ่งใหมๆ เปนการเพ่มิ บุญเพิม่ บารมใี ห เกิดข้ึนกับชีวิต ดังน้นั ผใู ดเห็นถูก การเปลยี่ นงานบอ ยๆ ถอื วา คำถาม เปนส่ิงดี เพราะจะไดมีโอกาสเรียนรูเร่ืองคน เรียนรูเร่ืองงาน เราทำบญุ แลว อทุ ศิ สว นบุญกุศลใหแกเทวดา เจา กรรม ทำใหชวี ติ มปี ระสบการณเพ่มิ มากข้นึ นายเวร ของผทู ต่ี อ งการให (มที ง้ั ผทู เ่ี รารกั เคารพและผทู ไี่ มช อบ การทผ่ี ถู ามปญ หาตอ งเปลยี่ นงานบอ ยๆ เหตเุ กดิ มาจาก เรา) ใหด แู ลปกปอ งและอโหสกิ รรมใหผ ทู เ่ี ราตอ งการให คดิ วา กรรมทก่ี อ ไวค อื ปฏเิ สธการเรยี นรคู น ปฏเิ สธการเรยี นรงู าน จงึ เทวดาและเจากรรมนายเวรมีสวนไดร ับบุญกุศลน้ันหรือไม ทำใหค วามรคู วามสามารถมพี ลงั ไมก ลา แขง็ ยงั มศี กั ยภาพดอ ย กวา คนอนื่ นอกจากนีม้ ิไดพฒั นาจติ ใหมีดวงดี คือ ไมป ระพฤติ คำตอบ ทาน ศีล ภาวนา อยูเสมอ จึงไมมีบญุ กลา แข็ง หากเทวดาและเจา กรรมนายเวรอยใู นสถานะทมี่ ารบั บญุ พอทีจ่ ะทำใหไ มต อ งเปล่ยี นงานได ได และเขามาอนโุ มทนาบุญที่ผถู ามปญ หาอุทศิ ให เทวดาและ ๘๖. บรรลุระดบั ไหน เจา กรรมนายเวรกไ็ ดรับบุญกศุ ลน้นั คำถาม ๘๕. ผปู ฏิเสธการเรียนรู ปจ เจกพระพทุ ธเจา เปน การบรรลุธรรมถงึ ระดบั ไหน คำถาม คำตอบ ทำกรรมใดจึงตองเปล่ียนงานบอยๆ เปล่ียนจนอายุจะ พระปจเจกพุทธเจา บรรลุอริยธรรมไดสูงสุดระดับ หาสิบปแ ลว สัพพญั ู คำตอบ ใครจะเปนอยา งไรก็ยมิ้ ยนื ยิม้ ดูไปเฉยๆ พระธดุ งคท ด่ี ี ไมอ ยู ณ ทแี่ หง ใดนาน การธดุ งคส สู งิ่ แวด

8๘2๒ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๘8๓3 ๘๗. เลือกดว ยตวั เอง ๘๘. เลือกแบบไหน คำถาม คำถาม คนท่ีเรียนวิชาทางพระพุทธศาสนาแตยังปฏิบัติไม การรกั ษาศลี แปดชว ยใหเ ขา ถงึ ธรรมะเรว็ กวา การรกั ษา พอ ถือวายังหลงอยูใชไหม สมควรจะนำเวลาไปเรียนตอดาน ศลี หาหรอื ไม พระพทุ ธศาสนาหรอื ไม หรือเรยี นแตป ฏิบัตธิ รรม คำตอบ คำตอบ ปจ จัยหลกั ทท่ี ำใหบ คุ คลบรรลุธรรม คือ ผูใดเรียนรูศาสตรในแขนงใดๆ ดวยการพัฒนาเพียง ๑. มศี ลี ไมข าด ไมท ะลุ ไมดา ง ไมพ รอ ย ๒. ปฏบิ ัตธิ รรมสมควรแกธรรม สุตมยปญญาและจินตามยปญญา ถือไดวาผูน้ันเปนผูรูความรู ๓. มีความเพยี รในการปฏบิ ัติธรรม แตยังไมมีความรูในศาสตรท่ีเรียน เรียกบุคคลผูพัฒนาปญญา ๔. มบี ุญบารมีเกา สง ผล ไดเ พียงสองระดับนวี้ า เปน ผูมีความรไู มจรงิ (อวชิ ชา) หรือเปน ๕. มีครบู าอาจารยช้นี ำการปฏิบตั ิธรรม ผูม ีความหลง (โมหะ) น่ันเอง ดังที่ผูเปนประธานปฐมสังคายนา ฯลฯ พุทธศาสนาไดก ลา วไวว า “เพียงแคท องบน พทุ ธวจนะและจำได ยอมทำใหคนโง มองไมเห็นตัวเอง ยอมเที่ยวชูคอสำคัญตนวา ดงั นน้ั ผรู กั ษาศลี ๕ บรรลธุ รรมได ประเสริฐกวาผูอืน่ ” เรว็ กวา ผรู กั ษาศลี ๘ กม็ ี ผรู กั ษาศลี ๘ บรรลุ ธรรมเรว็ กวา ผรู กั ษาศลี ๕ กม็ ี ทงั้ นเ้ี ปน เพราะ ผูถามปญหาถามวา “สมควรนำเวลาไปเรียนตอดาน มปี จจัยอ่นื เขามาสนับสนนุ การบรรลธุ รรมนน้ั ดวย พระพทุ ธศาสนาหรอื ไม หรอื เรยี นแตป ฏบิ ตั ธิ รรม” ผตู อบปญ หา ตอบวา “จะเขาถึงธรรมที่รูแจง แลวนำชีวิตสูการพนทุกขได อนึ่ง ผูรักษาศีล ๕ สามารถบรรลุธรรมท่ีทำใหเปน ตอ งปฏิบัติธรรม (สมถภาวนาและวปิ สสนาภาวนา) หรือหากมี อรยิ บคุ คลไดไมเ กนิ สกิทาคามี แตผ ูรกั ษาศีล ๘ สามารถบรรลุ บญุ บารมสี งั่ สมมามาก ตอ งโยนโิ สมนสกิ าร ดงั ที่อุปตสิ สะ โกลิ อริยธรรมไดส งู สุด ตะ พาหิยะ ฯลฯ ไดทำใหดู ฉะน้ันชีวติ เปนของผูถ ามปญหา จึง ตอ งเลอื กทางเดนิ ของชวี ติ ดว ยตนเอง ผตู อบปญ หาเปน ไดเ พยี ง ผชู ้ีทาง

8๘4๔ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๘8๕5 ๘๙. ปฏิบตั ธิ รรมมขี น้ั ตอน ๙๐. นพิ พานในชาตนิ ี้ คำถาม คำถาม การภาวนามีข้ันตอนการปฏิบัติ พัฒนาเปนขั้นๆ จะนิพพานในชาติน้ีตอ งปฏิบตั อิ ยางไรบาง อยางไร คำตอบ ๑. พทุ โธ ทุกลมหายใจเขาออก ใครผูใดพฒั นาจติ ใหเกิดปญญาเห็นแจง แลวใชป ญญา ๒. เดนิ จงกรมนงั่ สมาธิ ใชห รอื ไม เห็นแจงกำจัดอวิชชาใหหมดไปจากใจไดในชาติปจจุบัน นิพพาน คำตอบ ในชาตินี้เปนที่หวงั ได การพฒั นาจติ มีข้ันตอนที่สำคัญ ดังน้ี ๙๑. ตริ จั ฉานวชิ า ๑. อยางนอ ยตองมีศลี ๕ ครบ และเปน ศีลบรสิ ทุ ธคิ์ มุ ใจ ๒. มีครสู อนกรรมฐานท่ีเปน กลั ยาณมิตรในทางธรรม คำถาม ๓. ปฏิบตั ไิ ดถกู ตรงตามคำสอนของครูบาอาจารย ปหนาประเทศไทย สถานการณบานเมืองจะเปน ๔. มีความเพียรในการปฏบิ ัติ ๕. มสี ัจจะ อยางไร ฯลฯ คำตอบ สว นบทกรรมฐานทนี่ ำมาใชป ฏบิ ตั ิ ปกติ เปนติรัจฉานวิชา ผูตอบปญหามิบังอาจละเมิดพุทธ เลอื กอยา งใดอยา งหนงึ่ จากกรรมฐาน ๔๐ ท่ี บัญญัติได จึงตองขออภัยไมตอบ หากนำปญหานี้ไปถามคนที่ เหมาะกบั จรติ ของตน การฝก กรรมฐานมใิ ช ประกอบอาชพี เปน นกั พยากรณ จะไดคำตอบมากกวา แคน่ังสมาธิกับเดินจงกรม แตปฏิบัติไดใน ทกุ อริ ยิ าบถ เชน ยืน เดิน น่งั นอน กิน ดม่ื พดู ฟง ฯลฯ

8๘6๖ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๘8๗7 ๙๒. คำถามทีเ่ ปนอจินไตย คำตอบ อดีตประพฤติทุศีลขอสองที่เก่ียวกับทรัพย อาทิ คำถาม เปนไปไดไหมที่อนาคตอันไกล สรรพสัตวท งั้ หมดจะเขา ประพฤตคิ อรปั ชนั่ อยเู สมอ เกบ็ เงนิ ทมี่ ผี ทู ำตกหลน หรอื ลมื ไวม า ใชสวนตัว กอ ปปซ ดี ีขายโดยมิไดร บั อนญุ าตจากเจาของ เปน นิพพานกันทง้ั หมด หน้ผี ูอ่ืนแลวไมช ดใชหรือยงั ใชไ มห มด ฯลฯ คำตอบ วิธีบริหารหน้ีเวรกรรม โปรดดูคำตอบขอ ๕๓ หนา เรือ่ งที่ไมควรคิด (อจนิ ไตย) มดี ังน้ี ๕๒ ๑. วิสัยของพระพุทธเจา ทง้ั หลาย ๒. วิสัยของฌาน ๙๔. มิไดแตกตามโลก ๓. กรรม วิบาก วบิ ากแหงกรรม ๔. ความคิดเรอ่ื งโลก คำถาม ดงั นั้นปญหาที่ถาม เปนเรื่องทอ่ี ยใู นขอ ๓. จงึ ขออภัย ถาโลกแตกหรือจกั รวาลไมมี ดวงจิต นรก สวรรค จะ ไมตอบ มหี รือไม ๙๓. ถูกโกงเงิน คำตอบ คำวา “จักรวาล” หมายถึงบริเวณโดยรอบของโลก, คำถาม ทำกรรมอะไรไว จึงถูกบคุ คลโกงเงินรำ่ ไป และมวี ิธีแก ทวั่ โลก เมือ่ โลกแตกหรอื จกั รวาลไมม ี มิไดหมายความวา ภพ อันเปนที่อยูของสัตวในบางภพจะตองแตกตามไปดวย อาทิ กรรมไดอ ยางไร ภพนรก ภพเปรต ภพสวรรค ฯลฯ มิไดแ ตกตามโลก เชน เดียวกัน ดวงจิตที่ยังมีกิเลสครอบงำ ยังตองเวียนตาย-เวียน เกดิ อยูในภพเหลา นน้ั

8๘8๘ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๘8๙9 ๙๕. นัง่ สมาธไิ มได เกดิ ข้นึ แลว ใชปญญาเหน็ แจงตามดู “ความชอบ” (ปญหา) วา ดำเนินไปตามกฎไตรลักษณ เมื่อความชอบหมุนเขาสูอนัตตา คำถาม ความชอบจงึ ไมใ ชต วั ตน จติ จะปลอ ยวางสงิ่ ทไี่ มใ ชต วั ตน แลว จติ น่ังสมาธไิ มไดเ ลยทำใหอึดอดั ปวดหัวมาก เปน อยา งนี้ วางเปนอเุ บกขา นีเ่ ปน วิธีแกปญ หาตามแนวทางของพระพุทธะ มาเปนเวลานานมาก ทำใหท กุ ขก าย ทกุ ขใจ จะแกอ ยา งไร ๙๗. คิดชวยพอ คำตอบ คำถาม การพฒั นาจติ ใหต งั่ มน่ั เปน สมาธิ มใิ ชป ฏบิ ตั เิ พยี งแคน ง่ั พอ ไมส บาย เราปฏิบัตธิ รรมใหพ อหายจากโรคน้ไี ดห รอื ภาวนาอยา งเดยี ว ยงั สามารถภาวนาไดใ นทุกอิรยิ าบถ เชน ยนื ไม เดิน นอน กนิ ดื่ม ดู ฟง ฯลฯ ในเมอ่ื นงั่ สมาธแิ ลวมปี ญ หา ทำไม ไมลองเปล่ยี นไปใชอ ริ ิยาบถอ่นื ดบู างเลา คำตอบ ผูถามปญหาปฏิบัติแลวเขาถึงธรรมไดระดับไหน หาก ๙๖. คนฉลาดแกป ญ หาดว ยปญ ญา เขาถึงธรรมระดับท่ีใหพลังความดี (บุญ) สูงกวาพลังของทาง คำถาม โรค (บาป) ทพี่ อกำลงั เสวยวิบากอยู พอยอ มมโี อกาสหายจาก ชอบนักรอ งวงหน่ึง ทำอยา งไรความชอบถงึ หาย หรือ โรคได (โปรดอานคำตอบเพม่ิ เตมิ ในขอ ๖๑) รอใหก าลเวลาทำใหห ายไป วาจาใดทีท่ ำใหตนเองบาง ทำใหผูอ ืน่ บาง ไมสบายหู ไมส บายใจ คำตอบ คนไมฉ ลาดรอเวลาใหป ญ หาหมดไป คนฉลาดไมซ กุ หรอื วาจานนั้ ถอื วา เปนวาจาทีไ่ มควรพดู หนีปญหา แตจะอยูกับปญหาดวยการพัฒนาปญญาเห็นแจงให

9๙0๐ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๙9๑1 ๙๘. ผดิ วินัยหรอื ไม อยา ง ซง่ึ ถกู ตามความรทู ร่ี ไู มจ รงิ แท ตามความรทู เ่ี กดิ ขน้ึ กบั ผทู ี่ ศึกษามาทางดา นปริยัติ แตไมถ กู ตามความรสู ูงสดุ ท่ีไดจากการ คำถาม ปฏิบัติสมถภาวนา จนเขาถึงปญญาท่ีเรียกวา โลกิยอภิญญา การใสบาตรพระทุกวนั แตพ ระมาดวยรถตกุ ๆ เปน การ (ทิพพจักขุ) หรือไมถูกตามความรูสูงสุด ท่ีไดจากการปฏิบัติ วิปสสนาภาวนา จนเขาถึงปญญาท่ีเรียกวา โลกุตตรปญญา ผิดวินัยสงฆห รือไม (ปญ ญาเหน็ แจง ) ซง่ึ เหน็ ปรากฏการณถ กู ตรงตามความเปน จรงิ แท จึงเห็นวา จติ ของแตละบคุ คลมีเพยี งดวงเดยี ว คำตอบ หากพระท่อี อกบิณฑบาตเปน ผูมีอาพาธ การบิณฑบาต ๑๐๐. ไปตามแรงผลักของกรรม ตามวิธที ีบ่ อกเลาไป ไมถ อื วาเปนการผดิ วนิ ัยสงฆ คำถาม ถาเคยทำช่ัวและทำดีนอยกวาทำชั่ว จะไปโลกไหน ๙๙. มองจากมมุ ไหน ระหวางนรกและสวรรค แตเคยปฏิบัติธรรมมาแลว ฟงเทศน คำถาม แลว จะไปไหนคะ (จาก ดญ. กำลังเรยี น ป.๔) จติ มกี ด่ี วง (อภธิ รรมบง วามี ๘๙ หรอื ๑๒๑ ดวง) แต คำตอบ เคยไดยินอาจารยเปรยวา จิตมีเพียงหน่ึงดวง โปรดใหความ เมื่อใดท่ีจิตหลุดออกจากรางกาย ละเอียดของจติ พอสงั เขปดวย จิตจะโคจรไปตามแรงผลักของกรรมที่ คำตอบ ส่ังสมอยูภายใน คนสวนใหญที่ประพฤติ ธรรมชาติของจติ มีเพียงดวงเดียว ที่มีการเกิด-ดับเร็ว อกุศลกรรมไวมาก แรงของบาปกรรม จะ ผลักดันใหไปเกิดเปนสัตวอยูในอบายภูมิ นับแตภพ มาก ระบบประสาทตามตรวจวัดไดไมท นั แตล ะขณะจิตทมี่ กี าร เดรัจฉานไปจนถึงภพนรก ยกเวน มีคนจำนวนนอยที่ประพฤติ เกดิ -ดบั จติ สามารถทำงานได การสมั ผสั ของระบบประสาทตาม อกุศลกรรม ไวมาก แตแรงของ กุศลกรรม ทที่ ำไวใ กลต ายให สมั ผสั ไดไมท นั จึงเหน็ วา จิตมอี ยหู ลายดวง จึงทำงานไดห ลาย

9๙2๒ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๙9๓3 ผล ขณะจิตหลุดออกจากรางกาย จิตวิญญาณจะโคจรไปเกิด ๑๐๒. จำเปน ตองทจุ ริต เปนสัตวอ ยูใน สคุ ติภพ นบั แตภ พมนุษยไ ปจนถึงภพพรหม ตรง กนั ขา ม มคี นจำนวนนอ ยประพฤติ กศุ ลกรรม ไวม าก แตแ รงของ คำถาม อกศุ ลกรรม ทท่ี ำไวใ กลต ายใหผ ล ขณะจติ หลดุ ออกจากรา งกาย การทำงานที่เกี่ยวของกับทุจริต โดยที่เราไมเต็มใจแต จิตวญิ ญาณจะโคจรไปเกดิ เปน สัตวอยใู น อบายภมู ิ ได ตอ งทำเพ่ือความอยูรอด ควรทำอยา งไร ผูถามปญหาเคยฟงเทศนและเคยปฏิบัติธรรมมาแลว แตยังประพฤติช่ัวอยู เม่ือตายไปจิตวิญญาณยังมีโอกาสโคจร คำตอบ ไปเกดิ เปนสตั วอ ยใู นอบายภูมิได แตห ากเคยฟง เทศนแ ละเคย ประสงคจ ะอยรู อด ดว ยยงั มคี วามจำเปน ตอ งประพฤติ ปฏิบตั ธิ รรมมาแลว และประพฤติอยแู ตกศุ ลกรรมเสมอ เมื่อ ตายไปจิตวิญญาณมีโอกาสไปเกิดเปนสัตวอยูในสุคติภูมิได ทจุ รติ ตอ งพฒั นาตนเองใหเ ปน ผมู ดี วงดใี หผ ลอยเู สมอ ดว ยการ หรือหากปฏิบัติธรรมแลวสามารถบรรลุโสดาบัน คือปดประตู บำเพญ็ ทานบอ ยๆ มศี ีล ๕ บริสทุ ธิ์ครบถวนบรบิ รู ณคุมใจใหได อบายภูมิไดอยางถาวร นั่นคือผูท่นี กั ปราชญสรรเสริญ เรยี กได เมื่อมิไดประพฤติทุจริต และสุดทายตองปฏิบัติจิตตภาวนาเม่ือ วา เกิดมาไมเสียชาติเกิด โอกาสเปดใหทำได หากทำไดดังน้ีแลว โอกาสหนีหน้ีเวรกรรม ช่ัวคราวยอมเกิดข้ึนได และหากประสงคหนีหนี้เวรกรรมใหพน ๑๐๑. น่ิงแลว ใหอภยั อยางถาวร ตองพัฒนาจิตจนเขาถึงความเปนอริยบุคคล แลว นำพาชีวิตเขา นพิ พาน คำถาม เม่อื ผอู นื่ กลา ววารา ยในเรื่องเสยี หาย แตม นั ไมใ ชความ พึงชนะความโกรธดว ยความไมโกรธ พงึ เอาชนะความเบียดเบียนดวยความไมเ บยี ดเบยี น จริง ควรทำอยางไร ชนะคนไมดีดวยความดี คำตอบ พงึ ชนะคนตระหนด่ี ว ยการให เจรญิ ขนั ตธิ รรมและพรหมวหิ าร ๔ ใหเ กดิ ขน้ึ และคงอยู กบั ใจ ในขณะถกู วาจากลา วใหร า ยในเรือ่ งเสียหาย

9๙4๔ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๙9๕5 ๑๐๓. จิตไรสำนึก ๑๐๔. กอปปซดี ี คำถาม คำถาม มีบางสำนักพูดถึงจิตไรสำนึกของคนเรา มันจะรับท้ัง ถาตองการเผยแพรธรรม โดยทำซีดี ที่ไดรับแจกใน สง่ิ ดีและไมด ี เขา ไปสูจ ติ ไรส ำนึกนี้ เขา ไปเปน อนุสยั กิเลส สะสม งานใหเพ่ือนไปอัดและแจกกันฟง โดยยังไมไดรับอนุญาตทานผู เขาไปในจติ สว นลกึ ชวยขยายความดวยคะ บรรยายกอนจะบาปหรอื ไม คำตอบ คำตอบ ผใู ดใชจ ติ สำนกึ สง่ั ใหส มองชว ยคดิ สง่ั ปากใหพ ดู และสง่ั หากพฤติกรรมมีเจตนาเผยแพรธรรมใหกวางขวาง ไม อวัยวะของรางกายใหทำ ขอมลู ของกรรมจะถกู เก็บสงั่ สมไวใน ถอื วา เปน บาป แตห ากมเี จตนาอัดขยายซดี ี เพื่อนำออกจำหนาย จิตสำนึกของผูทำกรรม ขอมูลของกรรมใดถูกเก็บไวลึกในสวน เพ่ือใหไดมาซ่ึงทรัพย และเจาของมิไดอนุญาต ถือวาประพฤติ ท่ีจติ ไรส ำนกึ แลวสติมีกำลงั ไมก ลา แข็ง จะไมส ามารถระลกึ รไู ด ทุศีลขอสอง เปนบาป แตหากผใู ดพฒั นาจิตจนตั้งมนั่ แนว แน ท่ีเรียกวา อปั ปนาสมาธิ หรือสมาธิในฌานไดแลว เม่ือถอนจิตออกมาจากฌาน โอกาส ๑๐๕. จรงิ -ไมจ รงิ ที่จิตไประลึกรูการกระทำที่ถูกเก็บฝงไวลึก ฝงไวแตอดีตยอม เปนได ดงั ทีน่ กั พรตผูป ถุ ชุ นทีเ่ ขา ถงึ ฌานสมาบตั ิ ๘ หรอื บุคคล คำถาม อรหนั ตอ ภิญญา ๖ ยอมมีทักษะในดานน้ี ไดรบั คำแนะนำวา ไมค วรมีพระพทุ ธรูปในบาน เพราะ กิเลส (อกุศลกรรม) ท่ถี กู เกบ็ ฝง ไวในจติ ไรส ำนึก ไดแ ก เม่ืออุทิศบุญใหวิญญาณหรือเปรตในบานแลว เปรตเหลานั้นไม ความกำหนดั ในกาม ความเหน็ ผดิ ความลงั เลสงสยั ความถอื ตวั สามารถรับบญุ ได จริงหรือไม ความกำหนัดในภพและความรูไมจริง เหลาน้ีถูกสมมติเรียกวา อนสุ ัย หากกำจดั ใหหมดไปจากใจไดเ มื่อใด การไมก ลับมาเวยี น คำตอบ เกิด-เวยี นตายในวฏั สงสารยอ มเกิดขน้ึ ได จริงตามความเห็นของผูใหคำแนะนำ แตไมจริงตาม ความรูข องผูม ีจติ เขา ถึงปญ ญาเหน็ ถกู ตามธรรม

9๙6๖ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : ๙97๗ ๑๐๖. มใิ ชโอปปาตกิ ะ จากบางแหง วา ถา เราทำบญุ มาใหท า นอนโุ มทนา แตป ฏบิ ตั ทิ กุ วนั ทั้งเชาเย็น จะทำอยา งไรจึงสะดวก คำถาม โอปปาติกะเกิดขึ้นผุดขึ้น หมายความวาอยางไร คำตอบ หลงั ปฏบิ ตั ธิ รรมแลว เสรจ็ ในรอบวนั ตอ งอทุ ศิ บญุ กศุ ล อิฏฐารมณแ ละอนฏิ ฐารมณจ ดั เปนโอปปาตกิ ะไดหรือไม ใหบิดามารดา แลวโทรศัพทไปบอกใหทานทราบและอนุโมทนา คำตอบ หรือหากไมสะดวก เม่อื พน หวงเวลาท่ีปฏิบัตธิ รรมไปแลว อทุ ศิ โอปปาติกะ เปนคำท่ีถูกสมมติขึ้น เพื่อใชเรียกรูปนาม บญุ กศุ ลเมอื่ โอกาสเปด ใหท ำได และบอกใหบ ดิ ามารดาอนโุ มทนา บญุ ท่ีสง ไปให ท่ีผุดข้ึนมาและโตเต็มตัวในทันทีทันใด เชนการโอปปาติกะเปน เทวดา พรหม เปรต อสุรกาย สัตวนรก ๑๐๘. แกไดสองทาง อิฏฐารมณ เปนอารมณท่ีปุถุชนพึงพอใจ เชน ไดลาภ คำถาม ไดยศ เปนสุข มีคนสรรเสริญ สวนอนิฎฐารมณ เปนอารมณ จติ ที่ปรุงคดิ อกุศล จะนำธรรมขอ ที่ปถุ ุชนไมพงึ ปรารถนา เชน เส่อื มลาภ เสือ่ มยศ ทกุ ข นนิ ทา ฉะนัน้ อารมณท ง้ั สองอยา ง จงึ เปนเคร่อื งยึดหนวงจิต มใิ ชเ ปน ใดมาปฏิบตั ิ ใหจิตหลุดพนจากปรุงแตง โอปปาตกิ ะ คำตอบ ๑๐๗. วิธไี หนถกู หากสติยังมีกำลังไมกลาแข็ง ใหกำหนดวา “คิดหนอๆ คำถาม ๆๆ” ไปเร่ือยๆ จนกวาความคิดที่เปนอกุศลหายไป เมื่อใดท่ีจิต แผเมตตาใหบิดามารดาซึ่งยังมีชีวิตอยูนั้น ทำวิธีไหนที่ มคี วามตงั้ ม่นั เปนสมาธิจวนแนว แน ตองใชจ ิตตามดคู วามคิดท่ี เปนอกศุ ลวาดำเนินไปตามกฎไตรลกั ษณ เมือ่ ใดความคดิ อกุศล ถกู ตอ ง เพอื่ ใหท า นไดร บั บญุ (ทำกรรมฐาน เชา เยน็ ทกุ วนั ) ทราบ เขาสูความเปนอนัตตา และไมหวนกลับมาใหคิดไดอีก ปญหา ความคดิ อกศุ ลก็จะหมดไปพรอ มกับปญญาเห็นแจง เกดิ ขนึ้

9๙8๘ : w w w. k a n l a y a n a t a m. c o m ส น ท น า ภ า ษ า ธ ร ร ม เ ล ม ๑๓ : 9๙9๙ ๑๐๙. ตึงหนอ-ยิบๆ หนอ คำตอบ เมอ่ื รสู กึ ตวั ตนื่ ขน้ึ มาแลว ตอ งอทุ ศิ บญุ กศุ ลทต่ี นมี หรอื คำถาม เวลานง่ั สมาธิ หเู ร่ิมตงึ ทั้งสองขา ง ทศี่ ีรษะมีอะไรเดิน ไปทำบญุ แลวอุทศิ ใหกบั เจา กรรมนายเวร หรอื จิตวญิ ญาณทีฝ่ น เห็น อุทิศใหทุกคร้ังท่ีฝนเห็น จนกวาความฝนเชนน้ันไมกลับมา อยูยบิ ๆ อยากทราบวา จะทำอยา งไรตอไป ปรากฏข้นึ อีก คำตอบ ๑๑๑. ใจถอ งแทดกี วา ใจรู เมื่อปรากฏอาการหูเร่ิมตึง ตองกำหนดวา “ตึงหนอๆ คำถาม ๆๆ” ไปเรอื่ ยๆ จนกวาอาการตึงทห่ี ูหายไป แลว ดงึ จิตกลบั มาสู กรณุ าอธบิ าย สตปิ ฏ ฐานสี่ การดกู ายในกาย ดเู วทนา องคภ าวนาเดมิ เชน เดยี วกนั เมอื่ บนศรี ษะเรม่ิ มี อาการยบิ ๆ ตอ งกำหนดวา “ยบิ ๆ หนอๆ ในเวทนา ดจู ติ ในจิต ดธู รรมในธรรม ยกตัวอยา งดว ยนะคะ ๆๆ” ไปเรอ่ื ยๆ จนกวา อาการยิบๆ หายไป แลวดงึ จติ กลบั มาสอู งคภาวนาเดิม คำตอบ ตอ งขออภยั ทผ่ี ตู อบปญ หามไิ ดเ รยี นอภธิ รรม หากผถู าม ๑๑๐. อทุ ศิ เม่ือฝนเห็น ปญ หาประสงคจะรูเรอ่ื งของสติปฏฐาน ๔ อยางละเอียด ตอง คำถาม นำตวั เองเขา ไปเรยี นรอู ภธิ รรมในสถาบนั ท่มี ีการเปดสอน เม่ือเราพยายามฝกจิตนั่งสมาธิดวยตนเองที่บาน แลว แตห ากประสงคเ ขา ถงึ ธรรมทน่ี ำพาชวี ติ ใหพ น ไปจากอา ฝนรายถงึ เจา กรรมนายเวร หรอื พบเจอกบั วญิ ญาณ เราควรทำ สวกเิ ลส ตอ งนำตวั เองเขา ไปปฏบิ ตั ธิ รรมตามแนวของสตปิ ฏ ฐาน อยางไร ๔ โดยไมจำเปนตอ งรูมากอนวา สติปฏ ฐาน ๔ นัน้ เปนอยางไร เม่ือเขาถึงปญญาเห็นแจงไดแลว ปญหาท่ีถามไปจะถองแทข้ึน กบั ใจของตวั เอง