ບົດປະກອບການບັນລະຍາຍວິຊາ ວິທິສອນເຄມີ 1ສໍາລັບລະບົບ 12+4 ສາຍຄູເຄມີສາດ ປີທີ 3 ປະຈໍາພາກຮຽນທີ I ສົກຮຽນ (2022-2023)

. ສະທາລະນະລດັ ປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ສນັ ຕິພາບ ເອກະລາດ ປະຊາທປິ ະໄຕ ເອກະພາບ ວັດທະນາຖາວອນ -----------===ooo===------------ ວິທະຍາໄລຄຫູ ວຼ ງນໍ້າທາ ຫອ້ ງການວທິ ະຍາສາດ - ທາມະຊາດ # ບດົ ບນັ ລະຍາຍສໍາລັບ ວຊິ າ ວິທີສດິ ສອນເຄມີ 1 ພາກຮຽນທີ I ສກົ ຮຽນ 2022 – 2023. ວິຊາ : ວິທີສດິ ສອນເຄມີ 1 ຈານວນໜວ່ ຍກດິ 2(2-0-0) ລະບບົ (12+4) ສາຍຄ​ ູ​ ເຄມີສາດປທີ ີ 3 ສອນໂດຍ: ອຈ. ປ.ທ ນິດຍາກອນ ຄຼີນຍາເຍີ ຂ້ໍນຫ້ອງສອນຈານວນ 2 h /ອາທິດ # ອະທບິ າຍໜ່ວຍກິດ: ວິຊານມ້ໍີ ີ 2 ໜ່ວຍກິດ ໃນນ້ໍນັ ມີ 2 ຊວົ່ ໂມງເປັນການບັນຍາຍທດິ ສະດີຕົ່ 1 ອາທິດໃນ 16 ອາທດິ ເຮັດການທດົ ລອງຕົວຈງີ 2 ຊົ່ວໂມງຕ່ົ1ອາທິດໃນ 16 ອາທິດລວມທັງໝດົ 32 ຊົ່ວໂມງ.

ຈຸດປະສງົ : ເມອື່ ຮຽນຈບົ ວິຊານີແ້ ລວ້ ນັກສຶກສາຈະສາມາດ: 1. ບລຫິ ານ ​ແລະນ​ າໃ​ ຊ້ຫ​ ້ອງ​ທດົ ​ລອງໄ​ ດຢ​້ ່າງ​ປອດ​ໄພ 2. ຜະລດິ ແ​ ລະນ​ າໃ​ ຊ​ອ້ ຸປ​ ະກອນເ​ ຄມີໃ​ ນ​ຫອ້ ງ​ທດົ ລ​ ອງໄ​ ດຢ​້ າ່ ງ​ຄ່ອງແ​ ຄວ້ 3. ຈດັ ການຮ​ ຽນ-ການ​ສອນ​ນອກຊ​ ໍັນ້ ຮ​ ຽນ​ໄດ້ 4. ວດັ ​ຜນົ ​ການຮ​ ຽນຂ​ ອງນ​ ັກຮຽນໄ​ ດ​ຢ້ ່າງຖ​ ກຕ້ອງ 5. ນາ​ໃຊວ​້ ທິ ສ​ີ ອນ​ຕ່າງໆເ​ ຂໍ້າົ ໃ​ ນ​ການ​ສອນ​ຕວົ ຈ​ ິງໄ​ ດ້ ເນີ້ອໃນຫຍ:ໍີ້ ໃນ​ວິຊາ​ນ​ຮີ້ໍ ຽນ​ຮກ​ູ້ ່ຽວກ​ ັບ: ວທິ ​ີສອນວທິ ະຍາສາດຕ​ າ່ ງໆ, ການ​ ບລິຫານ​ ແລະ ການນ​ າ​ໃຊ​້ຫອ້ ງ​ທດົ ​ລອງ ,ນອກນ​ ໍັ້ນຍ​ ັງເ​ ວົາ້ໍ ເ​ ຖິງ​ຄວາມປ​ ອດ​ໄພໃ​ ນ ການນ​ າໃ​ ຊຫ​້ ້ອງທ​ ົດລ​ ອງ, ການ​ນາ​ໃຊ້​ ອປຸ ະກອນ ​ແລະ ທາດເ​ ຄມີ​ຕ່າງໆ , ການ​ ຜະລິດອ​ ປຸ ະກອນ ,ການ​ຈັດການ​ຮຽນ-ການສ​ ອນ​ນອກຊນ້ໍັ ຮ​ ຽນ ,ການ​ຂຽນໂ​ ຄງ ງານວທິ ະຍາສາດ ​ແລະ ການ​ປະ​ເມີນຜົນ.

# ການດໍາເນີນການສອນ: ການດາເນີນການສອນ: ວິຊານີໍ້ມີ 13 ບົດ ແຕ່ລະບົດແບ່ງອອກເປັນຫຼາຍຫົວຂໍ້ ຍ່ອຍ ຊ່ົງຈະໄດ້ຈັດ ການຮຽນ-ການສອນພາຍໃນ 16 ອາທິດ. ສະນ້ໍັນ, ຄູຕ້ອງເອົາໃຈ ໃສ່ໃນ ການຄ້ໍົນຄວ້າ ແລ້ວໃຊ້ວິທີອະທິບາຍ, ບັນລະຍາຍເປັນຕົ້ໍນຕ ປະສານ ກັບການ ສົນທະນາ ແລະ ສະ ແດງປະຈັກຕາໄປພ້ອມໆກັນໃຫ້ນັກຮຽນ ສົນທະນາເປັນກຸ່ມໆ ແລະ ຄ້ົໍນຄວ້າເປັນ ລາຍບຸກຄົນເພ່ົອພັດທະນາທັກ ສະຂະບວນການທາງວິທະຍາສາດ ແລະ ຄວາມຮັບຮູ້ ທາງເຄມີໃຫ້ ເກີດຂ້ໍນກັບຕົວຂອງນັກຮຽນ. #. ເກນການປະເມີນ: - ການເຂາີ້ົ ຮວ່ ມຮຽນ 10% - ການມີສ່ວນຮວ່ ມ 20% - ສອບເສັງກາງພາກ 30% - ສອບເສງັ ທ້າຍພາກ 40% - ລວມ 100%

ບດົ ທີ 1. ການສອນວິທະຍາສາດໃນຊີນ້ັ ມດັ ທະຍົມ I. ຄວາມໝາຍ ແລະ ຈດຸ ປະສົງການສອນວິທະຍາສາດ 1.1 ວທິ ະຍາສາດ : ກ. ວິທະຍາສາດໝາຍເຖິງຫຍງັ ? ວທິ ະຍາສາດຄ: ຄວາມຮູ້ທໄ່ີົ ດພ້ ບົ ໄດ້ເຫນັ ມາເປັນເວລາຫາຼ ຍຮອ້ ຍປີ ແລວ້ ນາມາ ຮວບຮວ່ ມ ແລະ ໄຈແ້ ຍກອອກໄວ້ເປັນໝວດໝູ່ ໂດຍໃຊ້ຫຼັກວາ່ ຄວາມຮອູ້ ນັ ໃດທ່ົີມຄີ ວາມ ຄາ້ ຍຄກນັ ກຈ່ົ ັດໄວໝ້ ວດດ໋ຽວກັນ ຫຼ ຂະແໜງ່ ດຽ່ ວກັນ ຢາ່ ງເປນັ ລະບຽບ ແລະ ຄວາມຮູ້ ຂະແໜງ່ ຕາ່ ງໆ ເຫຼາ່ົ ນໍ້ນັ ໄດ້ຮບັ ການພິສດູ ມາແລ້ວ ວ່າເປັນຄວາມຈົິ່ງທງັ ໃນການທດົ ລອງ ແລະ ໂດຍການອານຸມານທາງຄະນິດສາດ ຄວາມຮູ້ຂະແໜ່ງຕາ່ ງໆ ເຫາຼົ່ ນນ້ໍັ ເອ້ໍນີ ວາ່ \"ວທິ ະຍາສາດ\". ວທິ ະຍາສາດປະກອບດວ້ ຍຄວາມຮູ້ທ່ສົີ ະສມົ ແລະ ຈດັ ໄວ້ເປນັ ລະບຽບເຊົິງ່ ໄດຮ້ ບັ ໝາກ ຜົນມາຈາກການໃຊວ້ ິທທີ າງວທິ ະຍາສາດ ແລະ ທັດສະນະຄະຕທິ າງວິທະຍາສາດຂອງມວນ ມະນດຸ . ໃນການສະແຫ່ວງຫາຄວາມຮ້ວູ ທິ ະຍາສາດມລີ ັກສະນະເປັນຮູບປະທາມກີ ານ ພົວພັນກັບຄະນດິ ສາດ ແລະ ສາຂາວຊິ າວທິ ະຍາສາດອົ່ນໆຢາ່ ງຊະໜິດແໜ້ນ, ສວ່ ນຄວາມຮູ້ ວທິ ະຍາສາດແບງ່ ປະເພດຕາມລັກສະນະສະເພາະເຊົ່ນັ : ຂແໍ້ ທຈ້ ິງ, ມະໂນພາບ, ຫກັຼ ການ, ສົມມຸດຕິຖານ, ທດິ ສະດີ ແລະ ກົດເກນເຊງິ່ົ ຄວາມຮເູ້ ຫຼົ່ານ້ໍິຈະມີການພວົ ພນັ ເຊ່ງົິ ກນັ ແລະ ກັນ.

1.2 ຄວາມສໍາຄນັ ຂອງທກັ ສະຂະບວນການທາງວທິ ະຍາສາດ ການຮຽນ-ການສອນວິທະຍາສາດມຄີ ວາມຈາເປັນຢາ່ ງຍົິ່ງທຈີົ່ ະຕອ້ ງດາເນນີ ການ ທດົ ລອງ ເພ່ອົ ໃຫ້ຜ້ຮູ ຽນມີຄວາມເຂ້ໍົາໃຈຢາ່ ງເລິກເຊງິ່ົ ກຽ່ ວກັບເນອໍ້ ໃນທາງດາ້ ນ ວິທະຍາສາດ, ທງັ ເຫນັ ໄດ້ເຖິງຄວາມສາຄັນລະຫວ່າງທດິ ສະດີ ແລະ ປະກດົ ການຕົວຈິງ ແລະ ທງັ ເປັນການພດັ ທະນາທກັ ສະຂະບວນການທາງວິທະຍາສາດຂອງຜູ້ຮຽນອີກ ດ້ວຍ. ດ່ັງົ ນ້ໍັນສາມາດເວາ້ົໍ ໄດ້ວາ່ ການທົດລອງວິທະຍາສາດແມ່ນມີດງ່ົັ ນີໍ້: 1. ປັດຈບຸ ັນວິທະຍາສາດ ແລະ ເທກັ ໂນໂລຊມີ ຄີ ວາມສາຄັນກຽ່ ວຂ້ອງກບັ ຊີວິດມະນດຸ ; ວິທະຍາສາດຊ່ວຍໃຫເ້ ຮົາສະດວກສະບາຍ ແລະ ມຄີ ວາມສກຸ . ຄວາມກ້າວໜາ້ ທາງວິທະຍາສາດ ໄດ້ດາເນີນໄວຈນົ ເຮດັ ໃຫຊ້ ວີ ິດຄວາມເປນັ ຢ່ຂູ ອງມະນດຸ ເກອບທົ່ວທຸກມູມໂລກຕອ້ ງກຽ່ ວຂ້ອງ ກັບວທິ ະຍາສາດບ່ົທາງໃດກ້ ທ່ົ າງໜົງ່ ຕາ່ ງກົ່ເຂາໍົ້ ໃຈວ່າເຮົາໄດ້ໃຊວ້ ິທະຍາສາດເພົ່ອປັບປຸງຄນຸ ນະພາບຂອງຕົນ ໃຫຢ້ ດູ່ ີກນິ ດີສະບາຍຂນ້ໍ . ນາໄປສຂູ່ ອບເຂດອັນກວ້າງຂວາງຂອງການຮຽນຮູ້ ຂອງມະນຸດກ່ຽວກັບໂລກທເົ່ີ ຮາົ ອາໃສຢູ່ ຄວາມຮູ້ ແລະ ຂະບວນການສະແຫວງຫາຄວາມຮທູ້ າງ ວທິ ະຍາສາດຂອງປະກົດການຈ່ງົ ເປນັ ສວ່ ນປະກອບທສົ່ີ າຄັນໃນການພັດທະນາຊີວິດ ແລະ ປະເທດຊາດ.

. 2. ການທ່ີຈົ ະໃຊ້ວທິ ະຍາສາດໃຫ້ເປັນປະໂຫຍດໃນການພັດທະນາ ປະເທດຊາດໄດ້ນ້ນໍັ ປະຊາຊົນຕອ້ ງໄດຮ້ ັບການສກສາທາງວທິ ະຍາ ສາດໃນໂຮງນຽນເປັນຢ່າງດີ, ສະນໍນ້ັ ການສອນວທິ ະຍາສາດຢາ່ ງມີ ປະສິດຕິພາບໃນໂຮງຮຽນຈງົ່ ຖວ່າເປນັ ເລອ່ົ ງສາຄັນຂນ້ໍັ ພນໍ້ ຖານທີ່ສົ ດຸ . 3. ການສອນວິທະຍາສາດໃຫ້ມປີ ະສດິ ທພິ າບນ້ນໍັ ຂໍນ້ ຢກູ່ ບັ ອງົ ປະກອບ ຫຼາຍປະການແຕລ່ ະອົງປະກອບທສີົ່ າຄນັ ໄດແ້ ກ່: ຄຜູ ູສ້ ອນວິທະຍາສາດ ຈະຕອ້ ງມີຄວາມຮູ້ຄວາມສາມາດ, ຄວາມເຂໍົາ້ ໃຈດີ ຄວາມໝາຍ ແລະ ຂອບເຂດຂອງວິທະຍາສາດເປັນຢ່າງດີ. ນອກນິ້ໍ ຄວູ ິທະຍາສາດຄວ່ ນ ເອົາໃຈໃສ່ຄວາມສາຄນັ ຂອງຂະບວນການສະແຫວງຫາຄວາມຮທູ້ າງ ວທິ ະຍາສາດບົໜ່ ້ອຍໄປກວ່າເນ້ອໍ ໃນ ເພາະເນໍອ້ ໃນວິທະຍາສາດມີການ ປຽ່ ນແປງຢູ່ສະເໜ.ີ ສ່ວນຂະບວນການສະແຫວງຫາຄວາມຮທູ້ າງ ວທິ ະຍາສາດນ້ໍັນຈະນາໄປໃຊໃ້ ນການສກສາຫາຄວາມຮໄູ້ ດ້ຕະຫຼອດໄປ. 4. ທັກສະຂະບວນການທາງວທິ ະຍາສາດແມນ່ ທກັ ສະທາງສະຕປິ ນັ ຍາ, ເປນັ ພດຕກິ າທົີເ່ ກດີ ຂໍ້ນຈາກການປະຕບິ ດັ ແລະ ເຝກຝົນຄວາມສານກ ຄດິ ຢາ່ ງເປັນລະບົບ.

ປະເພດຄວາມຮູ້ທາງວທິ ະຍາສາດມີ 6 ປະເພດຄ: 1. ຂແ້ີໍ ທ້ຈິງ: ເປນັ ຄວາມຮ້ທູ ີເກີດຈາກການສັງເກດປະກດົ ການທາມະຊາດ ແລະ ສິ່ງົ ຕາ່ ງໆໂດຍ ກງົ ຫຼ ໃຊ້ອຸປະກອນຊ່ວຍໃນການສງັ ເກດ ແລະ ສົ່ງິ ທີົ່ສັງເກດນນ້ໍັ ຈະຕ້ອງເປັນຄວາມຈິງສະເໝີ, ບ່ົວ່າຈະຜ່ານການທົດລອງຫາຼ ຍຄງ້ໍັ ກ່ໄົ ດ້ຮບັ ຜົນເໝອນເດີມ. ຕົວຢ່າງ: ນໍ້າໄຫຈຼ າກບອ່ ນທີສົ່ ງູ ລົງຫາບ່ອນທຕີ່ົ ົ່າ, ເຮົາເຮັດການທດົ ລອງຫາຼ ຍຄັງໍ້ ກົຍ່ ງັ ໄຫຼລົງ ເໝອນເດີມ. - ນາໍ້ ຟດົ ຢ1ູ່ 00c° ເປນັ ຂແໍ້ ທ້ຈງິ ໜ່ງົ ທີມະນດຸ ເຮົາສັງເກດໄດໂ້ ດຍອາໄສບາຫຼອດ, ເມ່ອົ ນ້ໍາຟົດເຮາົ ແທກເບ່ົງິ ກົ່ມອີ ນຸ່ ຫະພມູ 100c° ທຸກຄັໍ້ງ. 2. ມະໂນພາບ: ໝາຍເຖິງຄວາມຄດິ , ຄວາມເຂາໍ້ົ ໃຈຂອງບຸກຄົນກຽ່ ວກັບສ່ິົງຂອງ ຫຼ ເຫດການ ຕາ່ ງໆທົ່ເີ ຮດັ ໃຫ້ບກຸ ຄົນນໍນ້ັ ສະຫບຼູ ລວມລັກສະນະຄກນັ ຫຼ ໄຈແ້ ຍກລກັ ສະນະແຕກ່ ຕາ່ ງຂອງຄຸນ ລັກສະນະສົິງ່ ຂອງ ຫຼ ເຫດການນນໍ້ັ ແລວ້ ເກີດເປັນຂຄ້ໍ ວາມຮຂູ້ ນ້ໍ ມາ, ດົງັ່ ນໍ້ນັ , ມະໂນພາບໝາຍ ເຖິງ ຄວາມຄດິ , ຄວາມເຂ້ໍາົ ໃຈຂອງບຸກຄົນ. ສະນນ້ັໍ ມະໂມພາບກຽ່ ວກບັ ສິ່ງົ ໃດສ່ງົິ ໜົ່ງຂອງແຕ່ ລະບຸກຄົນຍອ່ ມແຕກ່ ຕາ່ ງກນັ ທັງນີຂ້ນໍ ຢກູ່ ບັ ຄວາມຮເູ້ ດມີ , ປະສົບການຄຸນນະວຸດ ແລະ ຂອບ ເຂດການຮບັ ຮຂູ້ ອງຄນົ . ຕວົ ຢາ່ ງ: ມະໂນພາບກ່ຽວກບັ \"ຕົໍນ້ ມ່ວງ“

. ມະໂນພາບກ່ຽວກັບວທິ ະຍາສາດສາມາດຈາແນກໄດດ້ ງົ່ັ ນ້ໍິ: - ມະໂນພາບກຽ່ ວກບັ ການຈດັ ແບ່ງປະເພດ: ເປນັ ມະໂນພາບທ່ບີົ ງົ ບອກຄນຸ ລກັ ສະນະທລີ່ົ ວມ ກັນຂອງສົິງ່ ຂອງ ຫຼ ປະກກົ ານນັໍນ້ ໆ ເຊົນ່ັ : ສດັ ຊະນດິ ຕ່າງໆ ທີົ່ມີຄຸນລັກສະນະລວມເປນັ ສັດ ສ່ຕົີ ນີ , ມີກະດູກສນັ ຫງັຼ ແລະ ລຽງລກູ ດວ້ ຍນ້ໍານົມ. - ມະໂນພາບກຽ່ ວກບັ ການພົວພັນ: ເປັນມະໂນພາບທີ່ບົ ົງບອກເຖິງຄວາມສາພັນຂອງເຫດການ ຫຼ ສົຂ່ິ ອງໃນການປຽບທຽບໃນດ້ານເປັນເຫດຜນົ ຕກ່ົ ນັ ເຊົນ່ັ : ການປຽບທຽບລະຫວາ່ ງວດັ ຖຸ ສູງກວ່ າ, ຕົ່າກວາ່ ຫາຼ ຍກວ່ າ ໜ້ອຍກວ່າ ແລະ ອ່ົນໆ. - ເປັນມະໂນພາບກຽ່ ວກບັ ຄວາມໄວ: ເປັນມະໂນພາບທີບ່ົ ງົ ບອກເຖງິ ອາການພວົ ພນັ ລະຫວ່າງ ໄລຍະທາງກັບເວລາ. - ເປັນມະໂນພາບທີົເ່ ກດີ ຂ້ໍນຈາກຈນິ ຕະນາການຂອງນັກວທິ ະຍາສາດໃນການອະທບິ າຍເຖິງ ຄນຸ ລກັ ສະນະສົງິ່ ຂອງບາງສິງ່ົ ທີົບ່ ົອ່ າດສັງເກດໄດໂ້ ດຍກົງແຕ່ມຫີ ຼັກຖານບາງປະການມາຊວ່ ຍ ສະໜບັ ສະໜູນວາ່ ເປນັ ໄປໄດ້ເຊ່ົັນ: ມະໂນພາບເອເລັກຕົງເຄົ່ອນທໄີ ປໄດ້. ເອເລກັ ຕົງຼ ໂປຕຼ ົງ ນິວເຄຍຼ ເນຕີ ົງ ວົງຈອນ

3.3 ຫັຼກການ ຫກຼັ ການຈັດເປັນຄວາມຮູ້ວທິ ະຍາສາດປະເພດໜ່ງົ ທີົ່ປະສມົ ປະສານຕງັ້ໍ ແຕ່ 2 ມະໂນພາບ ເຂ້ົໍາກນັ ແລະ ສາມາດໃຊ້ເປນັ ຫຼັກການໃນການອ້າງອີງໄດ້. ດ້ວຍເຫດນ້ໍຫິ ກັຼ ການຈງົ່ ແມ່ນຄວາມ ຈງິ ທ່ສົີ າມາດທົດສອບ ແລະ ມີຜນົ ຄກັນກບັ ທຜີ່ົ ່ານມາ. ຫັຼກການ ມຄີ ວາມແຕກຕາ່ ງຈາກມະໂນພາບຢູ່ບ່ອນວ່າຫັກຼ ການເປນັ ສົິງ່ ທົ່ີໃຊອ້ ້າງອງ່ົີ ໄດ້ມີຄວາມ ເປນັ ຈິງ ແລະ ເຂາົ້ໍ ໃຈກງົ ກັນຫາຼ ຍຄົນ ສ່ວນມະໂນພາບນໍນ້ັ ແຕລ່ ະຄົນຈະບົ່ຄກນັ ກ່ົເພາະວ່າຂໍ້ນ ກບັ ປະສົບການ ແລະຄວາມສາມາດຂອງແຕລ່ ະຄນົ . ຄວາມສາພັນລະຫວາ່ ງຂ້ໍແທຈ້ ງິ , ມະໂນພາບ ແລະ ຫັກຼ ການສາມາດສ້າງເປັນແຜນວາດໄດ້ດ່ັົງນ້ິໍ: ຫກຼັ ການ ມະໂນພາບ ມະໂນພາບ ຂແ້ໍ ທຈ້ ງິ ຂ້ແໍ ທຈ້ ິງ ຂ້ແໍ ທ້ຈິງ ຂ້ໍແທຈ້ ິງ

. ຖາ້ ພິຈາລະນາເຖິງການພົວພນັ ແລວ້ , ຫັກຼ ການກເກດີ ຈາກມະໂນພາບແຕມ່ ະໂນພາບນໍ້ັນໄດ້ ກນ່ົັ ຕອງຢາ່ ງຮອບຄອບທສີ່ົ ຸດແລ້ວ, ມຄີ ວາມເປນັ ຈິງໃນຕົວມນັ ເອງທກຸ ຄົນອ່ານແລ້ວເຂ້ໍົາໃຈ ແບບດຽວກັນ ແລະ ຖ້ານາໄປທດົ ສອບກຈະໄດ້ຜົນຢາ່ ງດຽວກນັ . ຕົວຢ່າງ ຫກຼັ ການທີົວ່ ່າ ກາສ (ທາດອາຍ) ເມົອ່ ໄດ້ຮບັ ຄວາມຮ້ອນຈະຂະຫຍາຍຕົວ, ຫກັຼ ການນີ ໄດມ້ າຈາກມະໂນພາບເຊົນ່ັ : - ອາຍອກົ ຊແີ ຊນ( O2), ເມອ່ົ ໄດຮ້ ບັ ຄວາມຮ້ອນຈະຂະຫຍາຍຕວົ . - ອາຍຮີໂດຣແຊນ ( H2), ເມອ່ົ ໄດຮ້ ັບຄວາມຮອ້ ນຈະຂະຫຍາຍຕວົ . - ອາກາດ ເມ່ົອໄດ້ຮັບຄວາມຮອ້ ນຈະຂະຫຍາຍຕວົ , ສະນັນ້ໍ ຈໄ່ົ ດລ້ ວບລວມມະໂນພາບແຕ່ ລະອັນມີຫຼກັ ສະນະລວມກນັ ຂນໍ້ ເປັນ “ຫກຼັ ການ” 3.4 ສມົ ມຸດຖານ.

1.3 ຈຸດປະສົງການ​ສອນ​ວທິ ະຍາສາດ 1. ຊວ່ ຍສາ້ ງຄວາມສົນໃຈ ແລະ ຊວ່ ຍໃຫ້ເກີດຄາຖາມ ຫຼ ເກີດບັນຫາເຊ່ົນັ : ຄຈູ ູດທຽນ ໄຂວາງໄວ້ຈາກນ້ັໍນໃຊ້ແກວ້ ງວມທຽນໄຂຈາກນັ້ນໍ ໃຫ້ນກັ ຮຽນສັງເກດວ່າເກດີ ຫຍັງຂນ້ໍ ໂດຍການໃຊຄ້ າຖາມ: ດວ້ ຍເຫດໃດທຽນໄຂຈ່ງົ ມອດ. ຄາຖາມ ຫຼ ບນັ ຫາທົເີ່ ກດີ ຂນ້ໍ ນັນ້ໍ ຈະເປັນຕົວນາພາໄປສູ່ການເຮັດກດິ ຈະກາອົ່ນໆຕ່ົໄປ. 2. ຊ່ວຍແກໄ້ ຂບັນຫາ, ການແກ້ໄຂບນັ ຫາທາງວິທະຍາສາດຈະຕ້ອງໃຊວ້ ິທີການທດົ ລອງຖດຍສະເພາະການສອນໃນລະດບັ ປະຖມົ ສກສາ ຫຼ ອະທບິ າຍເຫດການທີົ່ກຽ່ ວ ຂອ້ ງກັນ ແລະ ຕ້ອງຄດິ ຢາ່ ງມເີ ຫດມຜີ ົນ ແລະ ສ້າງສັນໂດຍອາໄສຂນ້ັໍ ຕອນການແກ້ໄຂ ບັນຫາຕາມວິທີການທາງວິທະຍາສາດ. 3. ການນາຄວາມຮ້ທູ ່ໄີົ ດ້ໄປໃຊກ້ ບັ ສະຖານນະການໃໝ່, ເປນັ ເທກັ ນິກທີົປ່ ະເມີນຄວາມ ເຂໍົ້າໃຈຂອງນກັ ຮຽນວ່າມຄີ ວາມເຂາົໍ້ ໃຈໃນເລົ່ອງທີ່ົຮຽນໜອ້ ຍຫາຼ ຍພຽງໃດ, ຖ້າ ນກັ ຮຽນເຂົໍ້າໃຈຍ່ອມສາມາດນາໄປໃຊ້ ຫຼ ອະທິບາຍເຫດການທົີ່ກ່ຽວຂ້ອງໄດເ້ ຊົ່ນັ ດຽວ ກນັ . 4. ຊວ່ ຍກະຕຸ້ນຄວາມສນົ ໃຈນກັ ຮຽນທີ່ຮົ ຽນຮຊູ້ າ້ ແລະ ທ້າທາຍຄວາມສາມາດຂອງ ນັກຮຽນທຮ່ົີ ຽນເກັ່ົງເຊງົ່ິ ການທດົ ລອງແມນ່ ກດິ ຈະກາທ່ເີົ ປດີ ໂອກາດໃຫນ້ ກັ ຮຽນທ່ີົຮຽນ ຊ້າໄດ້ພດັ ທະນາທັກສະການສງັ ເກດ, ລວບລວມຂ້ໍມູນຕະຫອຼ ດເຖງິ ລາຍງານຜນົ ການ ທົດລອງເຊິງົ່ ຈະເປັນການເປີດໂອກາດໃຫ້ນັກຮຽນໄດ້ສະແດງຄວາມສາມາດໃຫ້ໝ່ເູ ພອ່ົ ເຫັນ, ມີຄວາມພາກພູມໃຈໃນຕນົ ເອງ ແລະ ມຄີ ວາມສນົ ໃຈໃນການຮຽນວທິ ະຍາສາດ ຫຼາຍຂໍ້ນ. ສາຫບັຼ ນກັ ຮຽນທົ່ຮີ ຽນເກັງົ່ ການທດົ ລອງຖວາ່ ເປັນກິດຈະກາທ່ທີົ ້າທາຍຄວາມ ສາມາດ.

1.3 ລະບຽບ ແລະ ສງ່ືິ ທ່ີື ຄວນ ປະ ຕິ ບັດ ເພື່ອ ຄວາມ ປອດ ໄພ ໃນ ຫ້ອງ ທົດ ລອງວທິ ະຍາສາດ 1) ຫາ້ ມໃຊ້ຫ້ອງທດົ ລອງກ່ອນໄດ້ຮບັ ອະນຸຍາດຈາກອາຈານຜູ້ຄວບຄມຸ 2) ຫາ້ ມນາອາຫານ ແລະ ເຄອົ່ ງດ່ົມທຸກຊະນິດເຂ້ໍົາມາບລິໂພກໃນຫ້ອງທົດລອງ 3) ຕ້ອງມຄີ ມູ່ ວທິ ທີ ົດລອງທກຸ ຄົນ 4) ເຮັດການທົດລອງດ້ວຍຄວາມລະມດັ ລະວັງ 5) ໃຫນ້ ັກຮຽນໃສເ່ ສອໍ້ ຄມຸ , ໜ້າກາກ, ຖງົ ມ, ແວ່ນຕາທກຸ ຄ້ັໍງ ເມົອ່ ທດົ ລອງກຽ່ ວກັບທາດເຄມີທອ່ົີ ັນ ຕະລາຍ 6) ​ຫາ້ ມຫນໍຼ້ິ ຫຼເຄ່ອົ ນຍ​ ້າຍ​ອຸປ​ ະກ​ ອນແລະເຄ່ົອງ​ມ​ທກຸ ​ຊະນ​ ິດກ່ອນໄ​ ດ້ຮັບ​ອະນ​ ຸ​ຍາດ​ຈາກ​ອາ​ຈານຜ​ ູ້ຄຸມ 7) ຫ້າມນ​ ກັ ​ຮຽນຢ​ ອກໃ​ ຍ​ກັນໃນ​ເວ​ລາ​ເຮັດກ​ ານ​ທົດລ​ ອງ 8) ທາດເ​ ຄມ​ ​ທີ ່ົີອາດ​ຈະກ​ ່ົໃຫ້ເກີດ​ອັນ​ຕະລ​ າຍຫຼເກດີ ​ປະ​ຕິກ​ ິ​ລິ​ຍາ​ຮຸນ​ແຮງໃຫເ້ ຮດັ ​ການ​ທົດ​ລອງໃ​ ນ​ຕູ້ ດດູ ​ຄວັນ 9) ເມ່ົອເ​ ຮັດ​ການ​ທດົ ລ​ ອງແ​ ລ້ວໃຫ້ນັກ​ຮຽນ​ລ້າງເ​ ຄົ່ອງ​ແກ້ວໃ​ ຫ້ສະ​ອາດແລະທາ​ຄວາມ​ສະ​ອາດເ​ ຄົ່ອງ​ ມແລະອຸປ​ ະ​ກອນເກັບ​ເຂົໍ້າ​ປະ​ຈາ​ທົ່ີ 10)ໃຫນ້ ັກ​ຮຽນ​ທາຄ​ ວາມ​ສະ​ອາດ​ພນໍ້ ​ໂຕະພ້ໍນຫ​ ້ອງພ້ໍນ​ຕູ້ດູດ​ຄວັນປິດແ​ ກສ໊ ປິດ​ສະ​ວິດ​ໄຟຟ​ ້າປິດສ​ ະ​ ວິດຕ​ ດູ້ ູດ​ຄວັນປດິ ກ໊ອກ​ນ້າໍ ພາຍຫັຼງ​ເຮັດກ​ ານທ​ ົດ​ລອງແ​ ລ້ວ​ທກຸ ​ຄໍັ້ງ.

1.4 ທກັ ສະຂະບວນການທາງວິທະຍາສາດ ທັກສະຂະບວນທາງວທິ ະຍາສາດມອີ ງົ ປະກອບມີ 10 ທັກສະ ພໍນ້ ຖານຄ: 1)ທັກສະການສງັ ເກດ 2) ທກັ ສະການວດັ ແທກ 3) ທັກສະການຄານວນ 4) ທັກສະການຈາແນກປະເພດ 5)ທກັ ສະການການທານາຍ (ຄາດຄະເນ) 6)ທກັ ສະການລງົ ຄາເຫນັ ຈາກຂ້ໍມູນ 7)ທັກສະການສົ່ຄວາມໝາຍຂມໍ້ ນູ 8)ທກັ ສະການຕ້ໍັງສົມມດຸ ຖານ 9)ທັກສະການການົດ ແລະ ຄວບຄມຸ ຕວົ ປຽ່ ນ 10)ທັກສະການທົດລອງ

1.4.1 ການສັງເກດ: ໝາຍເຖິງການໃຊປ້ ະສາດສາຜັດຢາ່ ງໃດຢາ່ ງໜ່ົງ ຫຼ ຫຼາຍຢ່າງ ລວມທງັ ການໃຊ້ເຄອ່ົ ງມເຂົໍາ້ ຊ່ວຍໃນການໃຊ້ປະສາດສາຜດັ ເພົ່ອໃຫ້ໄດ້ຂມໍ້ ູນຂອງວດັ ຖຸ ຫຼ ປະກົດການຕາ່ ງໆ ໂດຍບົລ່ ງົ ຄວາມຄິດເຫັນຂອງຜູ້ສງັ ເກດ ເຊງົິ່ ຂ້ມໍ ນູ ຈາກການສັງເກດປະກອບມີ 3 ປະເພດຄ: - ຂໍ້ມນູ ດາ້ ນຄນຸ ນະພາບ - ຂມ້ໍ ູນດ້ານປະລິມານ - ຂ້ໍມນູ ດ້ານການປ່ຽນແປງ 1.4. 2 ການວດັ ແທກ: ຄການໃຊເ້ ຄົ່ອງມ ຫຼ ອຸປະກອນ ສາລັບວັດແທກຫາປະລິມານຂອງ ສງິ່ົ ຕາ່ ງໆ ອອກມາເປັນຕົວເລກໂດຍມຫີ ວົ ໜ່ວຍມາດຖານກາກບັ ເຊນົັ່ : ແມດັ , ກິໂລແມດັ , ແມັດກ້ອນ, ນວິ ເຕນິ , ຍູນ, ກາລລີ, ວດັ , ນາທ,ີ ແກນວິນ, ອົງສາ ແລະ ອົ່ນໆ. 1. 4. 3 ການຄາໍ ນວນ: ໝາຍເຖິງການນາຂມ້ໍ ນູ ດ້ານປະລມິ ານມາຄດິ ໄລ່ ໂດຍການບວກ, ລົບ , ຄູນ ແລະ ຫານເພອົ່ ຫາຄ່າສະເລ່ຍ, ຫາສ່ວນຮອ້ ຍ ເພອ່ົ ໃຫ້ຄ່າໃໝ່ທມ່ົີ ຄີ ວາມໝາຍຫາຼ ຍກວ່າ ເກົ່າ ເຊນ່ັົ : ການຄິດໄລ່ສ່ວນຮອ້ ຍນັກຮຽນເສັງໄດ້, ເສງັ ຕົກ ແລະ ການຄິດໄລຄ່ າ່ ຂອງບນັ ດາຮບູ ເລຂາຄະນິດຊະນດິ ຕ່າງໆເປນັ ຕນ້ົໍ .

1.4. 4 ການຈາໍ ແນກປະເພດ ໝາຍເຖງິ ການຈດັ ແບງ່ ວັດຖຸສງ່ົິ ຂອງຕາ່ ງໆອອກເປັນໝວດໝ່ຕູ າມເກນທົ່ກີ ານດົ ເຊນັົ່ : ການ ຈັດແບງ່ ສັດ ແລະ ວດັ ຖປຸ ະເພດຕ່າງໆຕາມເກນ 1.4.5 ການທາໍ ນາຍ: ຄ ການຄາດຄະເນສົິງ່ ທົຈ່ີ ະເກດີ ຂນໍ້ ລ່ວງໜ້າໂດຍອາໃສປະກົດການທ່ົີ ເກດີ ຂ້ໍນຊ້າໍ ໆກັນເຊ່ນົັ : ການຄາດຄະເນຂອງຊາວບາ້ ນກຽ່ ວກບັ ປະກດົ ການທເ່ີົ ກດີ ຂນ້ໍ ຂອງດນິ ຟາ້ ອາ ແລະ ການຄາດຄະເນຂອງແພດໝກຽ່ ວກບັ ການຈະເລນີ ເຕບີ ໂຕຂອງເດັກອ່ນົ ໆ 1.4. 6 ການລງົ ຄວາມເຫນັ ຈາກຂີໍ້ມນູ : ໝາຍເຖງິ ການອະທິບາຍຂ້ມໍ ູນທມີົ່ ີຢູ່ຢ່າງມີເຫດຜນົ , ໂດຍ ອາໃສຄວາມຮູ້ ຫຼ ປະສົບການເດມີ ມາຊວ່ ຍ. ຂມ້ໍ ູນທົ່ນີ ໍີ້ອາດໄດ້ມາຈາກການສງັ ເກດ, ການວດັ ແທກ ເຊນ່ົັ : ການລງົ ຄາເຫັນຂອງແພດໝໃນການບົງມະຕພິ ະຍາດຈາກການສງັ ເກດ ຫຼ ການວດັ ແທກອ່ນົ ໆ 1.4.7 ການສືຄ່ ວາມໝາຍຂ້ມໍີ ູນ: ເປັນການນາເອົາຂມ້ໍ ູນຈາກການສງັ ເກດ, ການວັດແທກ, ການທົດລອງ ຫຼ ຈາກແຫຼງ່ົ ອ່ົນໆມາຈັດໃຫ້ຢ່ໃູ ນຮບູ ແບບທ່ມີົ ຄີ ວາມໝາຍ ແລະ ມກີ ານພວົ ພັນ ກັນຫາຼ ຍຂໍນ້ ຈນົ ງ່າຍຕກ່ົ ານແປຄວາມໝາຍໃນຂ້ໍັນຕໄ່ົ ປ ເຊ່ນັົ : ເປນັ ຄາເວາົໍ້ ຫຼ ຄາບນັ ຍາຍ ແລະ ເປັນສັຍາລກັ ອ່ົນໆ ( ຄາເວາົ້ໍ ‘ແມັດ’ ສນັ ຍາລກັ ‘m’ )

1.4.8 ການຕງັີ້ ສມົ ມຸດຖານ ໝາຍເຖິງການຄາດຄະເນຄາຕອບໄວລ້ ວ່ ງໜາ້ ກ່ອນຈະທດົ ລອງໂດອາໃສການສງັ ເກດ, ຄວາມຮູ້ ແລະ ປະສົບການເດີມ ຫຼ ຄວາມຮູ້ກຽ່ ວກບັ ຫກຼັ ການ ແລະ ທິສະດອີ ່ົນໆທກ່ົີ ່ຽວຂອ້ ງເຊົ່ັນ: ທາດແຫວຼ ທກຸ ຊະນດິ ຈະຮັກສາລະດບັ ດຽວກບັ ນໍ້າ ເມ່ົອເອາົ ເກອກນິ ລະລາຍກບັ ນາ້ໍ ແລວ້ ເຫນັ ວ່າຢໃູ່ ນລະດບັ ດຽວກບັ ນາໍ້ 1.4. 9 ການກາໍ ນດົ ແລະ ຄວບຄູມຕວົ ປ່ຽນ. ໝາຍເຖິງການຊໍ້ີບອກຕວົ ປ່ຽນຕນົ້ໍ , ຕົວປ່ຽນຕາມ ແລະ ຕວົ ປ່ຽນຄວບຄມູ ໃນການຕັງ້ໍ ສົມມຸດຖານໜງ່ົ ໆ ເຊົງິ່ ແບງ່ ອອກເປນັ 3 ປະເພດຄ: ຕົວປ່ຽນຕ້ໍົນ ເປນັ ຕົວປຽ່ ນທົ່ີມອີ ດິ ທພິ ນົ ຕຜົ່ ນົ ທຕ່ົີ ້ອງການສກສາ ຫຼ ເປັນ ຕົວປ່ຽນທີ່ເົ ຮົາທົດລອງເບ່ິງົ ວ່າ ມັນຈະສ່ງົ ຜນົ ໃຫເ້ ກີດເຫດການແທ້ ຫຼ ບ່ົ?, ຕົວປ່ຽນຕາມແມ່ນຕວົ ປ່ຽນທ່ີົ ເກດີ ຂໍນ້ ກັບຕວົ ປ່ຽນຕົໍ້ນ ເມອ່ົ ຕົວຕໍ້ນົ ມຄີ ່າປຽ່ ນໄປ. ຕົວປ່ຽນຕາມອາດຈະປຽ່ ນຕາມໄປດ້ວຍ, ຕວົ ປ່ຽນ ຄວບຄມູ ແມ່ນຕວົ ປຽ່ ນອົ່ນໆທເີ່ົ ຮາົ ຍັງບສົ່ ົນໃຈ ທີົສ່ ກສາອິດທພິ ນົ ທອົ່ີ າດມີຜນົ ຕ່ົຕວົ ປ່ຽນຕາມໃນເວລານນ້ໍັ ຈງ່ົ ຈາເປັນຕອ້ ງຄວບຄູມໃຫຄ້ ງົ ທົີ່ໄວກ້ ່ອນ ເຊົ່ນັ : ການຕມົ້ໍ ນ້າໍ ຕົວປ່ຽນຕໍ້ນົ ແມ່ນໄຟ, ຕົວປ່ຽນຕາມແມນ່ ນ້າໍ ມຄີ ວາມຮອ້ ນ ອຸນຫະພມູ ເພົີມ່ ຂນ້ໍ , ຕົວປ່ຽນຄວບຄມູ ແມ່ນນໍ້າເທົ່າກນັ , ຈອກຊະນິດດຽວກັນ, ເຄ່ົອງ ວັດແທກອຸນຫະພມູ ຊະນດິ ດຽວກນັ . 1.4.10 ການທດົ ລອງ. ໝາຍເຖິງຂະບວນການປະຕບິ ັດການ ເພ່ົອທດົ ສອບສມົ ມຸດຖານທຕ່ົີ ງໍ້ັ ໄວ້. ການທດົ ລອງເປັນຂະບວນການ ຕາ່ ງໆຊົງ່ ໄດ້ແກກ່ ານອອກແບບການທດົ ລອງ, ການເລອກວັດສະດຸອຸປະກອນ ແລະ ການດາເນີນການທດົ ລອງ ເພອ່ົ ພິສູດສົມມດຸ ຕິຖານທຕີ່ົ ໍັ້ງຂ້ນໍ ວາ່ ເປັນຈິງ ຫຼ ບົ່? ເຊັົນ່ : ການທດົ ລອງກຽ່ ວກັບທາດລະລາຍອນົ່ ໆ

ບົດທີ 2 ສກົ່ ານຮຽນການສອນ, ວັດສະດຸ ແລະ ອຸປະກອນວທິ ະຍາສາດ 1. ຄວາມໝາຍຂອງການຮຽນການສອນວທິ ະຍາສາດ ສ່ົການຮຽນການສອນວິທະຍາສາດໝາຍເຖິງສິົ່ງຕ່າງໆທາງດ້ານກາຍະພາບ ແລະ ຈິດຕະພາບທີົ່ກົ່ໃຫ້ເກີດສະຖານະການ ແລະ ຈິນຕະນາການ, ເຮັດໃຫ້ຜູ້ຮຽນສາມາດຮັບຮູ້ເຂົ້ໍາໃຈເນໍ້ອໃນທີ່ົເປັນຄວາມຮູ້ຕົ່ຂະບວນການທາງວິທະຍາສາດ ແລະ ທັດສະນະຄະຕິ ທາງວທິ ະຍາສາດ 2. ສ່ົການຮຽນ - ການສອນວິທະຍາສາດ 2.1 ສ່ກົ ານຮຽນ - ການສອນ ຂະບວນການຮຽນການສອນຈາກວັດຖຸປະສົງ ແລະ ພດຕິກາຂອງຜູ້ສອນຜູ້ຮຽນໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວຈະເຫັນໃດ້ວ່າຂະບວນການ ຮຽນການສອນກ່ົຄຂະບວນການສົ່ງຄວາມຮູ້ລະຫວ່າງຜູ້ສອນກັບຜູ້ຮຽນນັ້ໍນເອງ ( ຄູກັບນັກຮຽນ ) ໂດຍມີເນໍ້ອໃນຄວາມຮູ້ທີົ່ໄດ້ ການົດໃນຫຼັກສູດການສອນຄວາາມຮູ້ທີ່ົຜູ້ສອນ( ຜູ້ສົ່ງ ) ໄປຍັງຜູ້ຮຽນ ( ຜູ້ຮັບ ) ໄດ້ແລກປຽົ່ນຄວາມຄິດເຫັນເຊິ່ົງກັນ ແລະ ກັນ ແລ້ວຈົ່ງເຮັດໃຫ້ເກີດການຮຽນຮູ້ ແລະ ປຽ່ົນແປງພດຕິກາ, ສະນັ້ໍນຂະບວນການຮຽນການສອນຈ່ົງມີສ່ົການຮຽນການສອນເຂົໍ້າມາ ເຮັດໜ້າທີ່ົເປັນສົ່ກາງໃນການຖ່າຍທອດ ແລະ ແລກປຽົ່ນຄວາມຮູ້ລະຫວ່າງຜູ້ສອນກັບຜູ້ຮຽນ, ຄວາມຮູ້ໃນຂະບວນການຮຽນກຄ ເນອ້ໍ ໃນປະສົບການ, ແນວຄດິ , ທັກສະ ແລະ ທັດສະນະຄະຕິຕ່າງໆທີົ່ລະບຸໄວ້ໃນຫຼັກສູດການຮຽນການສອນຜູ້ສອນອາດໃຊ້ສັນຍາ ລັກ ແລະ ພາສາເວົໍ້າຮູບພາບ, ອຸປະກອນໃນການຖ່າຍທອດຄວາມຮູ້ເຫຼົ່ານີ້ໍຫຼອາດໃຊ້ເປັນເທັບເພົ່ອບັນທກສຽງໃຫ້ຜູ້ຮຽນເປີດຟັງ ດ້ວຍຕນົ ເອງ, ໃຊ້ກະດານ, ໃຊ້ເອກະສານ, ໃຊ້ປໍ້ມແບບຮຽນ,ໃຊ້ເຄ່ົອງສາຍ ຫຼ ວິດີໂອ ໃຫ້ຜູ້ຮຽນຮັບເອົາຄວາມຮູ້ເປັນສົ່ກາງເຫຼົ່ານ້ໍີ ເປັນຕໍ້ນົ , ຈະເຫັນໄດ້ວາ່ ວັດສະດຸ ແລະ ອຸປະກອນຕາ່ ງໆທີ່ົກ່າວມາຂ້າງເທີງນັໍ້ນຊ່ວຍໃນການຖ່າຍທອດຄວາມຮູ້ລະຫວ່າງຜູ້ສອນກັບ ຜ້ຮູ ຽນ. ດົັງ່ ນັ້ໍນ, ສົ່ການຮຽນການສອນຈົ່ງໝາຍເຖິງວັດສະດຸ, ອຸປະກອນ, ເຄ່ົອງມ, ເຄ່ົອງຈັກ , ສັນຍາລັກ, ຮູບຈາລອງ ແລະອ່ົນໆ ທ່ີົ ສາມາດໃຊ້ເປັນສົກ່ າງໃນການຖ່າຍທອດຄວາມຮຕູ້ າມຫຼັກສູດໄປຍັງຜູ້ຮຽນໂດຍຜ່ານການຮັບຮູ້ທາງປະສາດສາຜັດທັງຫ້າຂອງຜູ້ຮຽນ ໄດ້.

2.2 ຂະບວນການສະແຫວງຫາຄວາມຮູວ້ ິທະຍາສາດ ການທີ່ົຍົກເອົາຂະບວນການສະແຫວງຫາຄວາມຮູ້ວິທະຍາສາດ ຫຼ ວິທີການວິທະຍາສາດມາເປັນສິົ່ງທີ່ົນັກສກສາຈະ ຕ້ອງເຂົໍ້າໃຈກ່ອນພິຈາລະນາຄວາມໝາຍຂອງສົ່ການຮຽນການສອນວິທະຍາສາດເພາະວ່າວິທະຍາສາດນອກຈາກຈະມີ ເນອໍ້ ໃນເປນັ ຄວາມຮູ້ ຫຼ ແບບແຜນຂອງທາມະຊາດທີ່ໄົ ດ້ຖກຄົນໍ້ ຄວ້າທົດລອງ ແລະ ສະສົມສບຕ່ົຈາກອະດີດເຖິງປັດຈະ ບນັ ແລ້ວຂະບວນການສະແຫວງຫາຄວາມຮູເ້ ຫາຼົ່ ນີໍ້ກ່ົເປັນເນໍ້ອໃນສາຄັນສ່ວນໜ່ົງຂອງວິຊາວິທະຍາສາດ. ດັົ່ງນັ້ໍນຂະບວນ ການຮຽນການສອນ ແລະ ການນາໃຊ້ສ່ົການຮຽນການສອນຈະຕ້ອງສອດຄ່ອງກັບຂະບວນການສະແຫວງຫາຄວາມຮູ້ ທາງວິທະຍາສາດ, ການສອນວິຊາວິທະຍາສາດຈົ່ງຈະມີປະສິດທິຜົນ ແລະ ປະສິດທິພາບໃນນີ້ໍຈາບົ່ອະທິບາຍລະອຽດ ເຖງິ ຂະບວນການສະແຫວງຫາຄວາມຮູ້ວິທະຍາສາດ. 2.3 ສກ່ື ານຮຽນການສອນວິທະຍາສາດ ກ ແຜນມະໂນພາບ ແຜນມະໂນພາບແມ່ນວິທີການສະແດງໃຫ້ເຫັນໃນການຈັດສັນຂໍ້ມູນ ຫຼ ແນວຄວາມຄິດທີົ່ສາມາດບົ່ງບອກເຖີງສາຍ ກ້ຽວພັນຢ່າງເປັນລະບົບຂອງສິ່ົງວັດຖຸ ແລະ ປະກົດການຂະບວນການຮຽນການສອນວິທະຍາສາດ ກຄການຮຽນການ ສອນໂດຍທົ່ວໄປ ຫຼ ໂດຍທາມະຊາດພ້ໍນຖານ, ແຕ່ລະຂະບວນການຮຽນການສອນວິທະຍາສາດນັ້ໍນມີຈຸດປະສົງຫຼັກ ຂະບວນການແມ່ນແນໃສການຖ່າຍທອດ ແລະ ແລກປຽົ່ນຄວາມຮູ້, ທັກສະ, ຂະບວນການ ແລະທັດສະນະຄະຕິທາງ ວິທະຍາສາດໄປພ້ອມໆກັນ. ການດາເນີນການຮຽນການສອນໃຫ້ບັນລຸຈຸດປະສົງໄດ້. ຂະບວນການຮຽນການສອນຕ້ອງ ສອດຄ່ອງກັບຂະບວນການສະແຫວງຫາຄວາມຮວູ້ ິທະຍາສາດ ເຊ່ນັົ ບົດຮຽນວິທຍີ າສາດຈະຕ້ອງແບ່ງອອກເປັນຂັ້ໍນຕອນ ຕາມລາດັບຈາກງ່າຍໄປຫາຍາກແຕ່ລະບົດຮຽນຕ້ອງມີສ່ົກາງທີ່ົຈະກໃຫ້ເກີດສະຖານະການຄວາມສົນໃຈໃຫ້ຜູ້ຮຽນໄດ້ ເກີດຄວາມຮັບຮູ້ ແລະ ການຕອບສະໜອງໂດຍປະສາດສາຜັດນາມາຊ່ົງຄວາມເຂົ້ໍາໃຈໃນບັນຫາສາມາດດາເນີນການ ສັງເກດການລວບລວມຂໍ້ມູນ, ຕາມຂັ້ໍນຕອນຂອງຂະບວນການສະ ແຫວງຫາຄວາມຮູ້ວິທະຍາສາດນາໄປສູ່ການສະຫຼຸບ ຄວາມຮູ້ແຕ່ລະບົດຮຽນ ແລະ ເຂົໍ້າໃຈການພົວພັນຕົ່ເນົ່ອງຂອງບົດຮຽນ. ຕົວຢ່າງລຸ່ມນີໍ້ເປັນແຜນມະໂນພາບສ່ົການຮຽນ ການສອນ.



ຂ. ສ່ປື ະເພດວດັ ສະດຸ ແລະ ອປຸ ະກອນ. - ສື່ປະເພດວດັ ສະດຸ ໄດແ້ ກ່ວັດສະດຸຊີໍ້ນເປອງຕ່າງໆ ເຊັ່ົນ: ວັດຖຸທາດ, ທາດປະສົມ, ວັດຖຸເທັກໂນໂລຊີ, ທາດເຄມີຕ່າງໆ, ແມ່ເຫຼັກ, ໄຟຟາ້ , ເຄອ່ົ ງພມິ , ຕົວຢ່າງ ວັດສະດຸສງົິ່ ຂອງສົິງ່ ທ່ົີມີຊວີ ິດ, ແຜນພາບຕ່າງໆ, ວາລະສານ, ແຜ່ນໃສ, ສະໄລ່, ແຜນ ສຽງ, ເທັບບັນທກສຽງ, ພິມຮູບເງົາ, ວິດີໂອ, ...ສົ່ປະເພດວັດສະດຸນິໍ້ນອກຈາກຈະເລອກວ່າຈະໃຊ້ຍັງ, ຈານວນ ເທາ່ົ ໃດແລ້ວຍັງຕອ້ ງຄານງເຖງິ ຄວາມສ້ນິໍ ເປອງ, ຈານວນຄງັ ທົ່ໃີ ຊ້ ແລະ ປະມານສາຮອງໄວອ້ ີກດ້ວຍ - ສປື່ ະເພດອຸປະກອນ ໄດ້ແກສ່ ົກ່ ານຮຽນການສອນທີົ່ມທີ ົນທານນໍາມາໃຊໄ້ ດຫ້ ຼາຍເທອ່ົ ໂດຍອາດໃຊ້ສະເພາະ ຫຼ ໃຊ້ລວມກັນກັບສົ່ການ ຮຽນການສອນປະເພດວັດສະດຸ ເຊັ່ົນ:ພາສະນະສາລັບການທົດລອງ, ເຄ່ົອງສາຍ, ເຄົ່ອງສຽງເປັນຕົໍ້ນ. ສ່ົເຫຼົ່ານ້ໍີ ສ່ວນຫາຼ ຍຈະມີລາຄາແພງແຕກ່ ມີຄວາມທນົ ທານໃຊໄ້ ດ້ດນົ ນານ ແລະ ໃຊກ້ ັບສົປ່ ະເພດວັດສະດຸທນັ ສະໄໝອົ່ນໆ. ນອກຈາກເຄອົ່ ງທນັ ສະໄໝແລ້ວເຮາົ ອາດໃຊວ້ ດັ ຖຸທ່ີຫົ າໃດງ້ ່າຍຕາມທາມະຊາດເຊ່ັນົ :ທອ່ ນໄມ,້ ກອ້ ນຫີນ, ດີນຈ,ີົ່ ຕົໍ້ນໄມ້, ໃບໄມແ້ ລະອົນ່ ໆ. ດັ່ງົ ນ້ນໍັ , ຈງົ່ ສະຫຼຸບໄດ້ວ່າສ່ົການຮຽນການສອນວິທະຍາສາດໝາຍເຖິງສິ່ົງຕ່າງໆທັງທາງກາຍຍະພາບແລະ ຈິດຕະ ພາບທກ່ົີ ົໃ່ ຫ້ເກດີ ຈນີ ຕະນາການ ແລະ ສະຖານະການເຮດັ ໃຫ້ຜູ້ຮຽນເກີດການຮຽນຮູ້ເນ້ໍອໃນວິທະຍາສາດ ແລະະ ທັດສະນະຄະຕິທາງວິທະຍາສາດເຊິ່ົງໃດ້ແກ່ວັດສະດຸອຸປະກອນ ເຄ່ົອງມ,ວັດຖຸຂອງຈິງ ແລະ ສັນຍາລັກຕ່າງໆ ເຊນົັ່ ຂອງງວັດຖຸຕະຫຼອດທງັ ສະຖານະການທເົີ່ ກີດຈາກກດິ ຈະກາຂອງຜ້ສູ ອນ ແລະ ຜຮູ້ ຽນ.

3 ອຸປະກອນການທົດລອງວິທະຍາສາດທືຄ່ີ ູສາມາດຫາເອງ ອຸປະການຕ່າງໆທີ່ົໃຊ້ໃນການທົດລອງວິທະຍາສາດ ໂດຍສະເພາະໃນລະດັບມັດທະຍົມ,ຂອງຈາ ລອງ,ຂອງແທ້... ຄວາມຕ້ອງການສກສາບ່ຈົ າເປັນຕ້ອງຊໍ້ສະເໝີໄປ ມີອຸປະກອນຈານວນບົ່ໜ້ອຍທີົ່ຄູ ແລະ ນັກຮຽນອາດສາມາດຜະລິດຂໍ້ນມາໃຊ້ເອງເຊິ່ົງອາດໃຊ້ວັດສະດຸເສຍເຫຼອພາຍໃນທ້ອງຖິົ່ນ ອຸປະກອນທ່ົຄີ ູ ແລະ ນກັ ຮຽນຮ່ວມກັນຜະລິດຂ້ໍນມານາໃຊເ້ ອງນ້ເີໍ ອໍ້ີນວ່າ ອຸປະກອນທົດແທນ ການຜະລິດອຸປະກອນທົດແທນນີໍ້ໂດຍທົ່ວໄປຈະຊ່ວຍປະຢັດຫງົບປະມານລົງຫຼາຍນອກຈາກນ້ໍີ ອຸປະກອນທົດແທນເໝາະສົມກັບບົດຮຽນທີ່ົສອນຫຼາຍກວ່າ ເພາະຄູຜູ້ສອນ. ຮູ້ດີວ່າຕົນເອງຕ້ອງການ ໃຊ້ຫຍັງແດ່ດັ່ົງນັ້ໍນ, ຈ່ົງສາມາດອອກແບບອຸປະກອນໃຫ້ສອດຄ່ອງກັນວິທີສອນຂອງຕົນເອງດີທີົ່ສຸດ. ການທຄົີ່ ູກັບນັກຮຽນໄດຮ້ ວ່ ມກນັ ວາ່ ງແຜນ ແລະ ສ້າງອຸປະກອນນັ້ໍນຈະເປັນການຊ່ວຍປູກຝັງຄ່ານິຍົມ ໃນການປະດິດສ້າງດ້ວຍຕົນເອງເຮັດໃຫ້ເກີດທັດສະນະຄະຕິການສ້າງອຸປະກອນວິທະຍາສາດນັໍ້ນບົ່ ແມ່ນສະເພາະນັກວິທະຍາສາດ ຫຼຜູ້ຊ່ຽວຊານເທົ່ານັໍ້ນທີ່ົຈະຜະລິດໄດ້ບຸກຄົນທົ່ວໄປກສາມາດໃຊ້ ຄວາມຄິດປະດດິ ສ້າງເພອົ່ ຜະລດິ ອຸປະກອນການຮຽນການສອນເໝອນກັນ ນອກຈາກອອກແບບໂດຍ ຄແູ ລ້ວຄຄູ ວນເຝິກໃຫ້ນັກຮຽນອອກແບບດ້ວຍຕົນເອງອກີ ດ້ວຍ. ຖ້າວິເຄາະອຸປະກອນທົດລອງວິທະຍາສາດທີົ່ໃຊ້ຢູ່ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມໃນປັດຈຸບັນໂດຍສະເພາະ ຈະພົບວ່າມີອຸປະກອນຈານວນຫຼາຍທີ່ົຄູ ແລະ ນັກຮຽນສາມາດສ້າງຂ້ໍນມາໃຊ້ເອງໂດຍໃຊ້ວັດສະດຸທົີ່ ເສຍເຫອຼ ໃຊ້ ຫວຼ ດັ ສະດຸທມີົ່ ີໃນທ້ອງຖິົ່ນ

ຕົວຢາ່ ງ 1. ຈວຍປາຣາສະຕິກ 2. ຄຽງສາມຂາ 3. ມາໂນແມດັ ເຕີ 4. ຖານຕັ້ໍງຫອຼ ດທົດລອງ 4. ໃຈຄວາມ ໝາຍເຖິງສ່ິງົ ຕ່າງໆທາງດ້ານກາຍຍະພາບ ແລະຈດິ ຕະພາບທກົີ່ ໃຫເ້ ກີດສະຖານະການ ແລະ ຈິນຕະນາການເຮດັ ໃຫຜ້ ຮູ້ ຽນເກີດການຮຽນຮເູ້ ນອໃນທີົ່ເປນັ ຄວາມຮຂູ້ ະບວນການວທິ ະຍາສາດແ ແລະ ທດັ ສະນະຄະຕທິ າງ ວທິ ະຍາສາດຊງ່ົ ໃດແ້ ກວ່ ດັ ສະດ,ຸ ອຸປະກອນ, ເຄົອ່ ງມ, ເຄ່ົອງຈກັ ,ຂອງຈງີ ,ຂອງແຫງ້ ,ຂອງທຽມ ແລະ ສັນຍາລັກ ຕ່າງໆຕະຫອຼ ດທັງສະຖານະການທເົ່ີ ກີດຈາກກດິ ຈະກາຂອງຜູ້ສອນ ແລະ ຜຮູ້ ຽນນອກຈາກນັນ້ໍ ກມອີ ຸປະກອນທ່ີົຄູ ແລະນັກຮຽນຮວ່ ມກນັ ຜະລດິ ຂນ້ໍ ມາໃຊ້ເອນໍ້ີ ວາ່ ອປຸ ະກອນທດົ ລອງວທິ ະຍາສາດ ຫຼ ອຸປະກອນທົດແທນ 5. ວຽກມອບໝາຍ 1. ສກ່ົ ານຮຽນການສອນວທິ ະຍາສາດໝາຍເຖງິ ຫຍງັ ? 2. ຈົ່ງອະທບິ າຍຂະບວນການຮຽນການສອນວທິ ະຍາສາດແມ່ນແນວໃດ? 3. ຈົ່ງໃຫຮ້ ແູ້ ຜນມະໂນພາບຂອງສກ່ົ ານຮຽນການສອນວທິ ະຍາສາດ? 4. ສ່ປົ ະເພດວັດສະດຸ ແລະ ປະເພດອຸປະກອນມຄີ ວາມແຕກຕ່າງກນັ ແນວໃດ?

ບົດທີ 3 ສງິ່ື ທຄີື່ ໍານຶງເຖິງການໃຊອ້ ຸປະກອນວທິ ະຍາສາດ 1. ຊຸດອຸປະກອນການສດິ ສອນ ອຸປະກອນເປັນສ່ົປະສົມເພດໜົ່ງທີ່ົໄດກະກຽມວັດສະດຸ, ຊິ້ໍນສ່ວນ ແລະ ຄູ່ມໄວ້ເປັນຊຸດໆ ເພົ່ອວັດຖຸປະສົງສະເພາະບົດໃດບົດໜ່ົງ ຫຼ ຫຼາຍບົດຊຸດອຸປະກອນລວມມີສາມປະເພດ ຄຊຸດ ຊີ້ໍນສ່ວນປະກອບເອງ, ຊຸດປ່ຽນແປງໄດ້ ແລະ ຊຸດທົດລອງ. ແຕ່ລະປະເພດມີລັກສະນະ ແລະ ປະໂຫຍດ ຕົກ່ ານຮຽນການສອນ ວິທະຍາສາດແຕກຕ່າງກນັ ດ່ັງົ ຕົ່ໄປນີໍ້: 1.1 ຊດຸ ສນ້ິີ ສ່ວນປະກອບເອງ ຊຸດຊິ້ໍນສ່ວນປະກອບເອງ ເປັນຊຸດອຸປະກອນທີ່ົຈັດກຽມສິ້ໍນສ່ວນຕ່າງໆໄວ້ເປັນຊຸດ ມີແຜ່ນ ວາດ ຫຼ ຄອູ່ ະທບິ າຍວທິ ີ່ົປະກອບຊິ້ໍນສ່ວນເຫຼົ່ານັ້ໍນ, ເປັນຊຸດອຸປະກອນທີົ່ມີຈຸດປະສົງດຽວກັນຄ ປະກອບຮຽບຮ້ອຍແລ້ວກນາໃຊ້ໄດ້ເລີຍ. ຊຸດສິ້ໍນສ່ວນປະກອບເອງນີໍ້ມັກຈະຜະລິດເຄ່ົອງໃຊ້ ເພ່ົອເປັນສິນຄ້າ ເຊັ່ົນ ຊຸດເຄົ່ອງສຽງ, ຊຸດເຄົ່ອງໄຟຟ້າ, ຊຸດເຄ່ົອງໃຊ້ໃນຄອບຄົວ ແລະຊຸດ ຂອງ ຫ້ໍນິຼ ເປນັ ຕນໍ້ົ . ຊຸດຊິໍ້ນສ່ວນປະກອບເອງເຫຼົ່ານີ້ໍປະກອບມີສິໍ້ນສ່ວນຕ່າງໆ ແລະ ແຜ່ນວາດຫຼຄູ່ມແນະນາວິທີ ປະກອບຢ່າງລະອຽດ, ໂດຍທົວ່ ໄປແລ້ວອີງ່ົ ໃສ່ຂແ້ໍ ນະນາດັງ່ົ ກາ່ ວສາມາດປະກອບເອງໄດ້, ດັົ່ງນັ້ໍນ ການໃຊຊ້ ິ້ໍນສ່ວນປະກອບເອງເພອົ່ ເປັນສກ່ົ ານຮຽນການສອນ.

ກ. ກະຕ້ຄຸ ວາມສົນໃຈເປັນການນາເຂາໍົ້ ສູ່ບດົ ຮຽນ ເຊ່ົັນ ກ່ອນຈະຮຽນກ່ຽວກັບ ການສ້ອມແປງວທິ ະຍຸອາດນາເອົາຊນິໍ້ ສວ່ ນປະກອບເອງກ່ຽວກັບວທິ ະຍຸໃຫຜ້ ູ້ ຮຽນປະກອບທງັ ໆທີົ່ຍງັ ບ່ົທັນມີຄວາມຮູທ້ າງດ້ານຫັຼກການເຮັດວຽກຂອງຊນິ້ໍ ສ່ວນແລະ ວົງຈອນໄຟຟ້າຕາ່ ງໆ ຄວາມສາເລັດໃນການປະກອບສິ້ໍນສວ່ ນຕາ່ ງໆ ໃຫ້ເປັນວທິ ະຍຈຸ ະກະຕຸນ້ ໃຫ້ນກັ ຮຽນສົນໃຈ ແລະ ພ້ອມທົ່ີຈະຮຽນຮູ້ກຽ່ ວກບັ ຫກຼັ ການເຮັດດວຽກ ແລະສອ້ ມແປງວິທະຍຕຸ ່ໄົ ປ. ຂ. ໃຊເ້ ປັນພາກປະຕບິ ດັ ເພົອ່ ສະຫບຼຸ ແລະ ສ້າງຄວາມໝໍ້ັນໃຈໃຫ້ແກ່ຜ້ຮູ ຽນໃນ ສົ່ງິ ທີ່ຜົ ຮູ້ ຽນໄດ້ຮຽນມາ ເຊ່ົັນ ຫງັຼ ຈາກການຮຽນຮ້ກູ ່ຽວກບັ ຫຼັກການເຮດັ ວຽກ ຂອງຊ້ໍິນສວ່ ນຕ່າງໆຂອງວງົ ຈອນໄຟຟ້າ, ຫກັຼ ການເຮັດວຽກຂອງວທິ ະຍຸ, ຂໍ້ ຂັດຂ້ອງ ແລະ ວິທ່ກົີ ານແກໄ້ ຂຕ່າງໆຈນົ ເຂົ້ໍາໃຈດີແລ້ວຈງິົ່ ໃຫ້ຜູ້ຮຽນປະກອບ ວທິ ະຍຈຸ າກຊຸດຊໍິນ້ ສ່ວນປະກອບເອງເພ່ົອເປນັ ການທບົ ທວນ ແລະ ສະຫຼຸບລວມ ຍອດເປັນຕນໍ້ົ .

1.2 ຊຸດຊ້ນິີ ສວ່ ນປ່ຽນແປງໄດ້ ຊໍນິ້ ສ່ວນປຽ່ ນແປງໄດ້ ເປັນອຸປະກອນທີົ່ຈດັ ກຽມສນ້ິໍ ສ່ວນຊນິໍ້ ສວ່ ນຕາ່ ງໆໄວເ້ ປນັ ຊດຸ ມລີ ັກສະນະຄາ້ ຍຄຊດຸ ສໍນ້ິ ສ່ວນປະກອບເອງ .ແຕ່ຊຸດຊິ້ໍນສ່ວນປ່ຽນແປງໄດ້ ມັກຈະມີໂຄງສ້າງຫຼັກໄວ້ແລ້ວ, ມີຊິໍ້ນສ່ວນປະກອບຈານວນ ຫຼາຍຜູ້ຮຽນສາມາດຊິ້ໍນສ່ວນເທິົ່ງໂຄງສ້າງຫຼັກຕາມຄວາມຕ້ອງການໄດ້ເຊັົ່ນ ມີແຜ່ນວົງຈອນໄຟຟ້າ ເປັນໂຄງສ້າງ ຫຼກັ ໄວໜ້ ່ງົ ແຜ່ນ ແລວ້ ມຊີ ນິໍ້ ສວ່ ນປະກອບເຊັົນ່ ເຄ່ອົ ງຕ້ານ, ເຄ່ອົ ງທ້ອນ (ຄອນແດນເຊ)ີ , ທຣານສສິ ເຕີ, ຫຼອດໄຟ, ປກັ ສຽບ, ສາຍໄຟ ຈົ່ງສາມາດສຽບຕົ່ລົງໄປເທງິ ແຜນວງົ ຈອນໄດຕາມໃຈຕອ້ ງການໄດ້ທັນທີ ເຊັົ່ນ (ຄອນແດນເຊີ) ຫຼຫອຼ ດໄຟໃຫ້ເປັນວງົ ຈອນຕາ່ ງໆ ເຊ່ນົັ ວົງຈອນແປງໄຟ ວງົ ຈອນຂະຫຍາຍສຽງ ເປນັ ຕົ້ໍນ. ຊຸດສິໍ້ນສ່ວນປ່ຽນແປງໄດ້ນີ້ໍເປັນສ່ົການຮຽນການສອນ ວິທະຍາສາດໄດ້ດີໂດຍສະເພາະໃນຂັໍ້ນກິດຈະກາການ ຮຽນການສອນທີົ່ເຝິກທັກສະການທົດລອງ ເພ່ົອຊ່ວຍໃຫ້ເຂົ້ໍາໃຈດ້ານທິດສະດີ ຫຼ ຫຼັກການທີ່ົໄດ້ຮຽນມາແລ້ວ , ນອກຈາກນັໍ້ນຍັງເປັນບ່ອນສາລັບສກສາ ແລະ ສັງລວມຂໍ້ມູນເພ່ົອທົດສອບສົມມຸດຖານ ຫຼ ໃຊ້ເປັນເຄົ່ອງມ ສ່ົງເສີມຫົວຄິດປະດິດສາ້ ງຂອງຜູ້ຮຽນກໄດ.້ 1.3 ຊດຸ ທົດລອງ ຊດຸ ທດົ ລອງ ເປັນອປຸ ະກອນທົ່ີຈດັ ໄວເ້ ປນັ ຈຊດຸ ແລວ້ ເພົ່ອການທົດລອງ ຫຼ ໃຊ້ວຽກຢ່າງໃດຢ່າງໜງ່ົ ໂດຍສະເພາ ຊຸດທດົ ລອງທົ່ວໄປປະກອບດ້ວຍ ສ່ວນທີົ່ເປັນຄູ່ມ ເຊັ່ົນ ເທບສຽງເຄົ່ອງ ສາຍສະໄລ, ເຄອງສຽງໂອເວີເຮດ, ວິທິີ ທັດ (ວດິ ໂີ ອເທບ, ວດິ ີໂອຊດີ ີ, ດີວີດ,ີ ຫຼຮູບເງົາ) ທ່ສົີ ະແດງວິທກີ ານໃຊ້ ແລະ ຂັນໍ້ ຕອນປະກອບສິໍ້ນສວ່ ນ. ຊຸດທົດລອງສາມາດໃຊ້ເປັນສ່ການຮຽນການສອນເປັນກຸ່ມຫຼເປັນລາຍບຸຄົນກໄດ້ ແລະ ເໝາະສົມການຮຽນ ການສອນວິທະຍາສາດໃນກລະນີທີ່ົມຜີ ຮູ້ ຽນຈານວນຫຼາຍ, ການນາພາທດົ ລອງເປັນກ່ມຸ ດວ້ ຍຄູຄນົ ດຽວກໄດ້. ໃນ ກລະນີຫ້ອງທດົ ລອງວິທະຍາສາດບ່ົພຽງພກສາມາດໃຊ້ຊຸດທົດລອງໃຫ້ນັກຮຽນສັບປ່ຽນເຂົ້ໍາໄປໃຊ້ຫ້ອງທົດລອງ ໄດ້ ຊຸດທົດລອງທີກົ່ ຽມໄສ້ເພົອ່ ເປນັ ສ່ກົ ານຮຽນ ການສອນເປນັ ສາມລກັ ສະນະຄ:

ກ. ຊດຸ ທີົມ່ ສີ ະເພາະຄ່ມູ ການທດົ ລອງ: ໃຊ້ສາລບັ .ສະແກງວທິ ີປະຕິບດັ ແລະ ທົໃີ່ ຊ້ຊດຸ ທົດລອງທົີ່ ປະກອບດ້ວຍວດັ ຖຸອຸປະກອນຢາ່ ງງ່າຍດາຍທມ່ົີ ີຢູທ່ ່ົວໄປ, ຜຮູ້ ຽນຫາວັດສະດອຸ ຸປະກອນທ່ົກີ ານົດ ໃນຄູ່ມທີົ່ມີຮູບປະກອບທີ່ົການົດໃນຄູ່ມມາເອງຄູ່ມນີ້ໍອາດຈະເປັນປ້ໍມ, ອາດຈະເປັນຄູ່ມທີົ່ມີຮູບ ປະກອບສະແດງຂັ້ໍນຕອນການທົດລອງ ຫຼ ເປັນຮູບຊຸດປະກອບເທບສຽງຄາອະທິບາຍກໄດ້, ເປັນຊຸດທດົ ລອງ ທ່ກີົ ຽມໄວ້ໃຫ້ສະເພາະຄມູ່ ແລະ ຮູບປະກອບ. ຂ. ຊຸດທ່ົີມີຄູ່ມົ່ ແລະ ວັດຖຸອຸປະກອນ ເປັນຊຸດທົດລອງທີົ່ປະກອບໄວ້ໃຫ້ຄົບ ຄ ສ່ວນທີົ່ເປັນຄູ່ ມ ຊ່ົງອາດຈະເປັນປ້ໍມຄູ່ມ, ເທບສຽງ ຫຼ ວິທີທັດ. ສ່ວນທີົ່ເປັນຮູບປະກອບສະແດງຂັໍ້ນຕອນ ການປະກອບ ແລະ ການທົດລອງອາດເປັນຮູບແຕ້ມ, ຮູບຖ່າຍ, ສະໄລ ແລະ ສ່ວນທີ່ົເປັນວັດ ສະດອຸ ປຸ ະກອນທີົ່ກຽມໄວໃ້ ຫເ້ ປັນຊຸດໆ. ຄ. ຊຸດທົດລອງສາເລັດຮູບ ເປັນຊຸດທົດລອງທີ່ົຜູ້ສອນວັດສະດຸອຸປະກອນ ແລະ ທາການທົດ ລອງຕາມເງອນໄຂຕ່າງໆໄວ້ເປນັ ທີົ່ຮຽບຮ້ອຍ ເພົ່ອໃຫຜ້ ຮູ້ ຽນໃຊເ້ ປັນແຫງຼົ່ ສກສາລວບລວມຂໍ້ມູນ ຕາມຄູ່ມ ຫຼ ບົດຮຽນທີົ່ການົດໃຫ້ ຜູ້ຮຽນຈະນາໄປວິເຄາະ ແລະ ສະຫຼຸບການທົດລອງດ້ວຍຕົນ ເອງ. ຕົວຢ່າງໂຄງຮ່າງກະດູກຄົນ, ຮູບຈາລອງຫົວໃຈ, ລູກໄກ່ວດ່ຽວ, ຫຸ່ນຍົນຈາລອງ, ໂຄງສ້າ ໂມເລກຸນ ແລະ ອ່ົນໆ.

1.4 ອຸປະກອນ ແລະ ການນາໍ ໃຊອ້ ປຸ ະກອນໃນຫ້ອງທົດລອງເຄມີເບ່ອື ງຕນີົ້ 1. ປເີ ປດັ (Pipette) ໃຊ້ສາລບັ ການຕວງ ຫຼ ວດັ ບລິ ມາດຂອງທາດລະລາຍໃຫ້ໄດບ້ ລມິ າດທແີ່ົ ນນ່ ອນ. ປີເປັດ (Pipette)

2. ບາຫຼອດ (Thermometer) ບາຫຼອດ ໃຊວ້ ດັ ຄວາມຮ້ອນ (Thermo ຮອ້ ນ (ອນຸ ຫະພູມ) meter)

3. ແຜນກັີ້ນຄວາມຮອ້ ນ ( Wire gauze ) ແຜນກີັ້ນຄວາມ ໃຊເ້ ປນັ ບອນວາງ ຮ້ອນ ( Wire ອປຸ ະກອນພາຊະນະໃສ່ gauze ) ທາດເຄມີທ່ຕືີ ້ອງການໃຊ້ ຄວາມຮ້ອນດ້ວຍແປວໄຟ

4. ບວິ ເຣດ ( Burets ) ບວິ ເຣດ ໃຊວ້ ັດບລມິ າດເພ່ົອຖ່າຍເທ (Burets) ທາດມຂີ ດີ ສວ່ ນແບງ່ ຍ່ອຍເຮດັ ໃຫ້ອ່ານຄ່າບລິມາດໄດ້

5. ບວງຕັກທາດ (Spatula) ໃຊຕ້ ກັ ທາດໃນຮູບແບບ ທາດແຂງເພອ່ື ນາໍ ໄປຊງ່ັື ນ້ໍາ ໜັກ ບວງຕັກ ທາດ (Spatula)

6. ຄມີ (Forceps) ຄມີ ໃຊ້ຈບັ ສ່ງົິ ຂອງທົ່ີຕອ້ ງການ (Forceps) ກາລງັ ອາໃສຂອງນໍວ້ີ ຫົວແມ່ ມ ນິວ້ໍ ຊ້ີໍ ແລະ ນ້ໍິວກາງ

7. ຫຼອດທດົ ລອງ (Test tubes) ໃຊສ້ ໍາລັບໃສທ່ າດເຄມີ ຫອຼ ດທົດ ແລະ ທົດລອງ ລອງ ປະຕິກິລຍິ າເຄມີໃນ (Test tubes) ປະລິມານໜອ້ ຍ

8. ດອນອດັ (Cork) ດອນອັດ ໃຊສ້ າລບັ ປດິ ຫຼອດທົດລອງປ້ອງ (Cork) ການການລະເຫີຍຂອງທາດແຫວຼ

9. ຊັໍ້ນວາງຫຼອດທດົ ລອງ ຊໍ້ນັ ວາງຫອຼ ດ ໃຊ້ວາງຫອຼ ດທົດລອງ ທົດລອງ ຈໍານວນຫຼາຍ

10. ແວນຕານລິ ະໄພ (Safety goggles) ແວນຕານິລະໄພ ໃຊ້ສໍາລບັ ປອ້ ງກນັ ດວງຕາ (Safety ຈາກທາດເຄມີ ແລະ ຄວາມ goggles) ຮອ້ ນ

11. ຕະກຽງບນຸ ເຊນ (Bunsen burner) ໃຊ້ໃຫ້ຄວາມຮອ້ ນທາດ ຕະກຽງບຸນ ລະລາຍ ຫຼ ທາດແຫວຼ ທີືມ່ ີ ເຊນ (Bunsen ຈດຸ ຟົດ burner)

12. ຈອກບິກເກີ (Beaker ຈອກບິກເກີ ໃຊ້ບນັ ຈຸທາ ດເຄມີ ແລະ ຖາ່ ຍ (Beaker) ເທທາດເຄມີ

13. ຂວດຊມົ ພູ (Erlenmeyer flask) ຂວດຊມົ ພູ ໃຊສ້ າໍ ລບັ ການຕກົ ພກຶ ແລະ (Erlenmeyer ເກບັ ທາດລະລາຍຫຼງັ ຈາກ flask) ການສະກັດ

14. ຈວຍ (Glass funnel) ຈວຍ ໃຊ້ສາໍ ລບັ ກອງພຶກ ຫຼ ພຶກ (Glass ໃນທາດແຫຼວ funnel)

15. ຂວດສນູ ຍາກາດ (Suction flask) ຂວດສນູ ຍາກາດ ໃຊ້ສໍາລບັ ການກອງແບບ (Suction ສູນຍາກາດ flask)

16. ຈວຍຕອງ (Buchner funnel) ຈວຍຕອງ ໃຊ້ຮວ່ ມກບັ ການກອງແບບ (Buchner ສູນຍາກາດ funnel)

17. ຫຼອດຢອດ (Dropper) ຫອຼ ດຢອດ ໃຊ້ຖາ່ ຍເທທາດແຫວຼ ຫຼ (Dropper) ທາດເຄມີໃນປະລິມານ ໜ້ອຍ

18. ກະບອກຕວງ (Graduated cylinder) ກະບອກຕວງ ໃຊ້ໃນການວດັ ບລໍ ິມາດຂອງ (Graduated ທາດແຫຼວ cylinder)

. 19. ຖວຍກະເບ່ືອງ (Evaporating dish) ຖວຍກະເບອ່ົ ງ ໃຊ້ບັນຈທຸ າດລະລາຍເພ່ອື (Evaporating ລະເຫີຍໄລທ່ າດພາລະລາຍ dish) ອອກໂດຍການໃຊຄ້ ວາມ ຮອ້ ນ

20. ແກ້ວໜາ້ ໂມງ (Watch glass) ແກວ້ ໜ້າໂມງ ໃຊ້ປິດປດິ ພາຊະນະບັນຈຸ (Watch ທາດລະລາຍເພືອ່ ປອ້ ງກັນ glass) ທາດພາລະລາຍລະເຫີຍ

21. ຂວດບີບນີ້າໍ ກັື່ນ (Wash bottle) ຂວດບບີ ນາໍ້ ກົັນ່ ໃຊ້ບັນຈນຸ ໍີ້າທໃ່ືີ ຊ້ສາໍ ລັບຊະ (Wash bottle) ລາ້ ງ

22. ຂາຕັີ້ງ (Ring stand) ໃຊ້ເປັນຫັກຼ ຍດຶ ເຄ່ອື ງແກວ້ ຂາຕງ້ໍັ (Ring stand)

23. ຄມີ ເຫັກຼ (Tong) ຄີມເຫັຼກ ໃຊ້ໜີບຈບັ ເຄ່ອື ງແກ້ວທ່ືີ (Tong) ຮອ້ ນ

24. ບ່ອນຈບັ (Utility clam ບອ່ ນຈັບ ໃຊ້ຈບັ ກັບເຄອ່ື ງແກວ້ ໂດຍປາຍ (Utility clam ໜງຶື່ ຍດກັບຂາຕງ້ີັ