กนกนคร พระนิพนธ์ของกรมหมื่นพิยาลงกรณ์

*๖ กIIกIIคโ ค์วกน้ บรรดาธานื ทุกทใกลไ้ กลในภพ ตา่ งใครไ่ ดเ้ รองเมองทอง เทยวท่องสบไปไบสบ แตกตนด้นหน้ามานพ ปรารภ'ไล่เล้ยงเถยงกน้ ทกุ เมองเนอื งมาไม่อยุด อตุ ลดุ รอบเวยิ งเสยงล่น ระเบ็งเซง็ แซ่แจจรร กลางคนกลางวนั ฤๅเวัน ละการละงานดาลเดอด ไบเ็ หอดดกดนฅนเตน้ ทงิ ถนิ เทยวเตา้ เช่าเยน็ ซุกเข็ญลอ้ เลองเดรองว้าว วิวาทบาดเทลาะเบาะแวง้ ตรน่ พน่ แทงก้นฉาว กลุ่ม ๆ กลมเทยวเกรยวกราว เปนคราวจลาจลขน้ แค้น ทงอาชว่ ะละหมด ปรากฎความเสอมสดุ แสน อาการน้านเมองเคองแคลน ท,วแดนกก้ อ่วนบ็วนกน้ 'ฯ ๑ เมอนน้ องคน์ า้ วขย้ ก้ตวง้ สรรค๘ วอ้ นวา้ วคราวเข็ญเปนควนั บ็วนบน็ ปวงราษฎ/หวาดไป หฤกย้ ราชาอาวรณ์ เมองกนกนครอยู่ไหน อรไทขเล่นหลอกออกกล สงสยํ ใช่จรงกริงใจ สบขา่ วบา็ วไปในหน ลวงกผู ้พู ่อล่อให้ ให้คนพงุ ซา่ นดาลใจ นา่ หวิ มว่ เมอเผลอตน ร้สุ กแสนเลวเหลว1ไหล จไาจรงฤๅเล่นเช่นนกื เมองมาศคาดได้ไม่ม ไบ็เห็่นเปนผลํกลใด

ก111)110? 6 ฟ่ ทูคนเนองแน่นแสนVIมน แตกตนมาสู่กรุงศร บวนบนกนิ ทวิ ธาฅร เพราะราชดรุณนงกิกษณ์ ฯ ๏ พระมหาราชาอาทร เรา่ ร,ิอนหฤท0ยทรงกกิ ด กริ ่มดกรดเชอดเผอดพักต/ โศกสกิกทรวงทไวรา่ วราน -I ๏ มาจะกล่าวบทไป ถงทไวธรรมราชอาจหาญ ครอบครองอละกามานาน สำราญเลิองช็อลอิ ชา ไพร่เชด็ นามขามยศ ปรากกรร๋ึวทิวหลา่ แกล3ว) กล3า)รณรงค4วงศ4ราม \"ใ ทรงเดชเขตรอบขอบพา ทรงกิกษณ่ํเลิศลบภพสาม ® ทไวมโอรสเลอกกิ ด ทรงนามอมรสิงห์พรง่ พไาฅร์ โศภาอาภรณ์งอนงาม ช็นเชดิ ชูวงศ'ทรงจักร คอพญากมลมติ รมาเกิด สมศไาดสมศรม่ ิชยํ องอาจชาตพิ ากลไนัก ยงยทุ ธกาจแกว,นแดนไหว ศกษาศรศาสตรอาจสุด ร่ปรู ไู้ ปใจครไม เข้มแขงแรงลากำไร แสงขรรคป์ นเศยรเสิยนเศก เอกเกร่กเลองชอ็ ลอขาม แคลว่ คล่องคลองรงคสงคราม หไวหาญชาญสนามน่าชม ฯ อาศาเปนคสู่ สู่ ม ® นาร่มใิ จใครห่ า จนั ทมทกขเ้ รไเทาใจ เพลงิ ราคมากไหม้ใจกรม

๔ ๘ กนกนค7 ตามตอมดอมเมยงเอยงอาย หอ้ มรายเรยิ งรมุ กลุ้มใกล้ ถดถอยชม้อยชมไยกรายไป หฤทไ]วญั จวนมวนกาม ทา่ เยไทยวนชวนชดิ ครวญใคร,ในจติ ฅวบั หวาม รไาเธอ ๆ ท่อนผอ่ นตาม นางงามพระไมไ่ ยด้ ฯ ๏ ปางทไวธรรมราชเลอเดช สงั เกตโอรสเรองศร อ๕๒ยรรยงทรงลักษณ์รูริ] ไม,มใครเท่ยบเปรยบปาน อ๕\"ศไๆรูสสั ตรหิ นหน้า ไบกห้าปองรไยหมายผลาญ แสนสง่าอ่าโอโ่ อฬาร องอาจชาตทิ หารเหมรณ ทนุถนอมกล่อมเกลยงเลยงมา นับวา่ สำเรจ็ เผล็ดผล หมายไวไ้ ดส้ ?มใ4จ| ตน ปวงชนจงวักกกั ด เริงร็นอารมณส์ มศร ราลกตรกหานาร ดรุณลุกหา้ วหา้ วใด ควรส่อู ย่หู ้องครองคู่ นล•จุกุกกแเเด1บVหญน4หงนหนกั Vศานกดาร■ใจุหญ สำรวจตรวจตรกนกไป ลกู สาวหา้ วใหญไ่ กรยศ จติ รรถราชาอ,าศริ จอมแควน้ แกว,นกลไราว้ ไพริเขด็ ฤทธติ ดิ หอ้ มราชดรณุ ศรศิ ไาติ กูจกั จดั ใหไ้ ปขอ คงยอทรามวัยให้พลัน อ๕๕ 'สมพงศXสมเIผาเหลากอ ไหส้ าวสะใภ้ใสศร ห้งมนา้ํ ใจใผผ่ ่น จกั สบจฅิ ฅสฃทกวัน แม่นมนสมมาดปราศวัอน ฯ

ก น ก IIค ? ® ทรงเดชเกศกษัตรฅ้ วสั สง่ เขาพงคำองค์ทรงศร ชัดทูตพูดไวให้จร สอสภู่ ูธรจติ รรถ ขอองคอ์ รรคราชชาดา คอํ เพ็ญเผน่ พาปรากฎ เษกสองครองค่ตรูยศ กำหนดการในไม่ข้า ฯ ๏ ปางทา้ วธรรมราชเร่องวัตน์ ดำรสสง่ ไปใหห้ า องค์ราชโอรสเขไมา ราชาออกท้ตถ์ตวสั พทน้ ฯ ทฑธรรมรา,#ตร่สวา่ ๏ ดูราอมรสิงห้ยงิ ยศ โอรสผเู ลิศวงั สรรค์ เชัาไร้ชายาลาวัณย รว่ มท้องครองกันน้นทฅ ทรงท้กษณ์ศกํ ดเลศิ เชดิ หน้า แกล้วกท้าสมวงศ์ทรงลิตต สมควรมคช่ ชดิ โดยหวังดิงจติ ต์บดา พ่อตรก้ นฺ กในใจมัน่ ชกั สรรสมบญุ สณุ หา ®** นางหนึงชงิ เปนชาดา จิตรรถราชาชบิ ดํ โศภาอ่าองค์นงลํกษณ์ สมศ้กดสมทรงพงศส์ ท้ สมปองสองราชธาน เปนแผน่ บฐพเ็ ดยวทน้ ฯ ๏ เม่อนน้ ยุพราชฤทธเลิศเฉดิ ท้น ยินฅวสั บตรุ งค์ทรงธรรม์ เธอพท้นล้มกราบทูลไป ฯ พระอมรสงห์ทูลวา่ ๏ ข้าแตพ่ ระมหาราชา วาจาภบู าลขานไข การุญคณุ ลบภพไตร หาไหนชักเหม่อนฤํ ๅม

ข้านมคอู่ ยู่แก้ว ก IIก Iเค โ ใบคดิ ใครห่ านาร่ คอิ พระขรรคแ์ กว้ ชํยศร ภขมจงทราบบทมาลย์ ฯ ทาวธรรมราชต:*สวา @ ดูราลกู เราเผ่า1ฃฅย์ เขา้ ตร*สไมเ่ ปนแกน่ สาร ชายชาญเหตไุ ฉนไร้คิด วาจาน่ารกำรำคาญ จาตอเผาพงศทรงสทธ เข้าลูกคนเดยวฃองพ่อ เหมอนจติ ค์จกั สลดั ต*ดวงศ์ ไมค่ ิดมคู่ชุ1'ชดิ อเผยา่1ารข^านชขแ^นหคล0า่งจน0าจนกั งสญ ปเจร*าะจยขงรตย^รบั กย11๒่ยุ ผร*ยุๆไผหงด ฯ ๑ เมอน้ํน องค์พระอมรสงคเ์ ร่องสร่ ยนพระบดาพาท อ*ญชลนรราชเร่องชยํ หอ่ นจัซคำพระบติ ุรงค์ ห่อนฃํดคำองค์อดศ*ย บ'งคมก้มลาคลาไคล คินไปสู่ทศ*ยยา ฯ ๑ ปางกา้ วธรรมราชร*งสรรค์ สามจันรบิ ส่งไห้หา องคร์ าชโอรสเข้ามา พลางม่วาจาตรสิ ซ*ก อมรสงคข์ นคำรา่ ไป ภวน*ยพกํ ตร์นิวกร่วหน*ก พระนราธิบํดชชไา ทง้ํ จักทงรอนถอนใจ

ไ)IIใ)น?)โ ทาวธรรมร-ก!ต:ไสว่า ๏ ดกู ่อนกมุ ารหาญดอ เจา้ ถอื เยยงแยบแบบไหน คดิ ความตามเลศเหตุไร จกั ไม่ชนชมรมณ 0 ๕๖ จักเสยั คำดผู พู้ อ่ สง่ ข่าวกล่าวขอโฉมศร ลกู สาวทา้ วพญาธาน ทรงสท่ ธฤทธเกรยงไกร เจ้าดอคอเจา้ ชะร สอ่ รไวสาวอรเิ รองใหญ่ บานเมองเคอิ งเฃ่็ญเปนไป เพราะไชเจา้ ถือดอดง ฯ พระอม:สิงหท์ ลุ วา่ เพ'เ©ยบพล้าIยแ4หู ตๅ)ผ่บูค'ฅนุร-พง*คลท์ อรงงภ แล้นกษฅั ร์ศํตรูชู่ถง ไบพงจ้อนชติ ตบ์ ิดา ขา่ นแกลว้ กลาอาวุธ ชาญสุดเชิงศกศกษา ไพรถืนันล้นมา ลกู ยาฤๅยอ่ ตอ่ ฤทธ ฯ • ท เวธรรมรพท:'สิวา่ © ดูกอ่ นกมุ ารชาญศก หาญฮกรณรงคท์ รงอทิ ธ เศกิ กล้ามาแวดแปดทิศ เจา้ คิดไบกรงิ ชงิ ช,ย รดู้ อกเจ้าทรงฤทธ ข่อนนั้ ไม่มสงสยั ห่อนคิดยำเยงเกรงใคร ศ'1ตรูผใู ดไบรอ แตเ่ จา้ ชงรำถืกว่า คำล้าซึงไปสู่ฃอ เลอะเลอนเหมอนปดคดงอ สนั พอ่ เปนใหญใ่ นดน

กแกนค? กลา่ วแล้วแคลว้ ลอ้ สิญญา เส์อมเสยยิงกว่าเสยสิน ออฉาวกลา่ วไปใครยิน จไานินทาท'วช่วจรง ฯ พระอมรสิงห์ทลวา่ ® ลา้ พระธรณนิ ทร์ใ]นเกศ ทรงเดชเกรยงไกรใหญ่ยิง ใครกล้ากลา่ วหาญลา้ นติง ลกู รกํ จักชง่ ช่พมน้ ผอู้ าจนินทาว่าล้าย จกั วายชนม์ม้วยลว้ ยขรรค์ แม้นดามาดนหมนพน เศยรม่นจักขาดดาษดา ฯ ทำรธรรมราชตรสว่า ๑ ล้าเลา้ เฉาจติ ตต์ ิดตน ใครอนหอ่ นเหน็ เช่นว่า คนกลา่ วขา่ วฉนิ นินทา จกั เทยี วเคยวฆ่าล้งฤๅ อย่าทำกำเรบเอิบจิตต์ เห่มตดิ คำนงิ ดงดอ พอ่ กล่าวเลา้ หอ่ นผ่อนปรอ ได้ช่อวา่ ช1วล้วมนท์ ฯ พระอมรสิงห์ทูลว่า ล้าแต่พระองค์วงศร์ าม ขาเคยทำตามทุกหน คร้งํ นอาภพ้ อบจน ทรงพลจงโปรดปราน ล้ามนุางหนงิ ในจิตต์ เม่นนติ ย์นิกหามารศร นางอนหมนหล้านาร ลูกไซร้ไมม่ ใจร,ก ฯ ๑ เมอลน้ พระนราธราชเลอสิกด้ ยินคำพระดนุชสทุ ธลกํ ษณ์ เห็นจักสมใจไบแคลว้

คIIโ)นคโ &ต) ตจสั วา่ อ้าเจ้าเอารส ยงยศฦๅซากอ้าแกอ้ว นางไหนฉายเฉิดเพริศแพร*ว ลกู แอว้ ฅรกิ ใฅรใครช่ ด ตำแหนง่ แหล่งใหนใต้หอ้า ราชาธบิ ดมกตฅ ลกู สาวท้าวใดในทศิ จงแถลงแจง้ จิตตบ์ ดา ฯ พระอมรสงหท์ ลุ ว่า ๏ อ้าแต่พระชนกภวู นยั ทรงช้ยตจัสตงํ้ บญหา เหลอร้ตู จู นบญญา จิตตอ์ ้าเห็นยากหลากแท้ สองเดอนตอ่ ค!ง1อ้าทิน เหนนองผ่องพรรณเพญ็ แช ลไาษณ์ลาํ้ น้าํ นวลยวนแด ยงแลยงลาอำไพ เรอิ จนั ทร์อน้ กลินกลบทวํ่ สระบัวศริสอ่ งผ่องใส อนั องค์นงรามทรามวยั เนาในเริอนวลชวนชม พายเงินงามเงาเพราพราย นวลฉายยดดไมงามสม เรอิ ท้อยลอยนํ้าชำคม บัวฉมชอู ้อมทอ้ มเริอ งามพกั ตรเ์ พยงไหนไมเ่ หน็ รูปทรงนงเพญ็ งามเหลอ ใครส่ ิงอิงแอบแนบเนอ ห่อนเบอตาพศิ ตดิ ตา นงรามนามไรไมแ่ จง้ ฤๅแหลง่ แห่งใดใต้พา ตำแหนง่ สรวงสรรอน้ หอ้า ชไจิตตเ์ ชอใจในผ่น ลกู ยาห่อนแจง้ ใจตู จักสถติ ทศิ ใดในภ นางท้นนก่ เหน็ เปนคู่ นกทน้ จันใดวนั หนงึ เหลอรเู้ หลอติดตดิ ตาม นางชงงามลบภพสาม

๕ ๔ โ)IIโ)1 / 0 7 คงสู่คสู่ ิงจริงตาม ในความซึงผนนนแท้ ข้าคอยยุพยงองค์นนั้ แ7กมงแ่นมมไม้น่ํ าเ1ปไกนลค'เ7ร่มแ้ ชนม่ ฯ หญงอนหมนแสนแม่นแด ๏ เมอนํน อวน่นทริยนิ ห่อนเห็นสม สรวลเยย้ เหวยเจา้ เมางม โสมมมน่ เมอเผลอมวํ นางไหนเสาวภาคหลากเหลอ ลอยเริอโศภาหาผว งามน้วั กลวทองน้ังตํว แหวกบวั ม่อกวักพ่กตรพิ รง แยน้ เจ้าผนเหน็ เชน่ วา่ เปนยา้ เพราะเขลาเข้าสงิ เฉาเหลอเชอเลน่ เปนจรงิ ใบกริงเกรงผใู้ ยใพ หรอิ หลอกออกมาวา่ ผน หมายม‘นใหพ้ วงหลงใหล กล่าวคำกล้ําความตานใจ หวงั ไม่ตามจติ คบ์ ดา หากเจ้าเฉาเชอความผน เช่นนนั้ จรงิ จังดงํ ้วา่ เจ้าจงปลงเปลียนศรไาธา ม่ฉะนน้ั เปนยา้ เปนแท้ หากเจา้ ลวงพ่อลอ่ หลอก จักบอกจงเช่อใจแน่ เปลยนคดํ เถดเจา้ เบาแด หลอกพ่อล่อแม่ไมด่ ฯ ๑ เมอน้นั อมรสงิ หเ็ คอํ งข้องหมองศริ เฉยวฉนุ ขนุ่ ขอ้ พาท ทลู นราธบิ ดฑํนใด ขา้ ทลมลความตามจริง ไบ่1กริงจกั ทรงสงสยํ

โ)Iเโ)นคโ บิตนที ไวเห็นเปนไป วท่าาตขรผณุ Vดย4นงยัสไุดรท้คุจดร^ฅ ลวงพ่อล่อผูม้ ้คุณ ดถู ูกลุกองคท์ รงฤทธ แค*นจตํ ค์มาเปนเชน่ น วาจาขไทลู น1นไซร้ ถวู นัยจงทราบบทศร จักเชอมเชอตามท ขไน'ไม่เหน็ เปน,ไร อันนางซ1ึงไปส่ฃู อ มาตรแมน่ แม่พ่อยกให็ เชญิ พร?:บิตุรงค์ทรงช,ย เอาไวเ้ ปนราชชายา ขาไซร้ไม่มจำนง ดงั ซึงทไวทรงปรารถนา ไคร่ไดต้ วงมาลยก์ านดา นางในผนฃไองค์เดย้ ว หญิงอนหม่นแสนแนน่ มา หมดในไดห้ ลไพ่าเขยว ไม่1ขอสู่สมกลมเกล่ยว จกั เหน์ยวจกั ร2งฤๅตาม ฯ @ เมอนนั องค์ทไวธรรมราชเรอ้ งสนาม ยนิ คำสำนวลลวนลาม ว่วามคํอไฟไหมพ้ ่า ฯ ทำวธรรมราชตรสิ ว่า ๏ พูดจาฉนุ เฉยวเจยวสู ดดู ูบ๋ ไ1อาจกาจกล่า หลถู่ ูผู้เปนบดิ า ไม่เกรงอาญาย่อท*อ ด้หละจะไดเ้ ห็นอนั เชอผนยงกวา่ เชอพ่อ พดหยาวกลา่ วพจน์คดงอ ไม่ง*,อเห็นงามตามใจ ฯ

*๖ กนกIIด7 ® ตจัสพลางเรยกราชตำรวจ สำแดงแรงดวจเสอใหญ่ เชญิ พระกุมารชาญๆโย ให้ไปทฃงํ คุมองค์ ฅรกไตรในราชหฤทยั คงไมแ่ คทัวคลฺ าดมาดม,ง แห้นสละละพยดลดลง แปรปลงเปลยนปลดพจน์รไย จงึ ถอดคนมาตงแตง่ อยูใ่ นตำแหน่งเฉดิ ฉาย เษกสองครองทนั พรรณราย สมหวงั ทงั หมายไม่แคล*,ว ตราบใดด้งดอถอผน ใผหาโฉมฉายพรายแพรว โมห้นธ์เหน็ วา่ กลไแกล9ว ตราบนั้นไม่ถอดจากจำ นางแห้วในผนน้ันไซร้ ใหท้ ันครวญครา่ํ ราไห้ มผนเปนเพอนเตอนใจ ทนไดท้ นไปช่างทัน ฯ ๑ เมอนน้ั อมรสํงหส็ ุริยว์ งศ์จังสรรค์ คดแสนแคนเจึยนจาทัลย์ บฅรุ งค์ทรงธรรนท์ ันใด ฅูนั้งใจตรงองคน์ าง อยู่หา่ งในแห่งแหล่งไหน เปนคู่รแู จ้งจรงใจ จึงได้เวยนผนทนั น่ ฯ ๑ อไเจาึ เสาวภาคเพญ็ ,โฉม ทังโสมสอ่ งหลไราศ์ แจม่ ลก่ ษถแลศหลไนาร ไม่มพ่ รรณเพญ็ เชน่ ห้อง ลอยกลางอา่ งบวั ยว่ั จติ ต์ ทศทศิ หาไหนไดส้ อง เรอจันทร์โศภาทาทอง พายเงินลำยองพงยล งามบวั ชูหอ้ มล9อมเผา งามเจา้ แจ่มหอ้ งเวหน

โ)นถน?]โ หมายโลมโฉมเฉลาเสาวคนธ์ นริ มลอยไู่ หนไมร่ ู้ หวไไวไม่สมดไปอง คดิ ใครไ่ ด้นํองครองคู่ อินพระบตุรงอทิ รงภู เแธสอนว”่วอาามยโอกกรเบธ4โอทเหษล■กจอุ รถณอ์ น คมุ ฃไดไไพรใ่ จรา่ ย จกั ลหนออกซอกซอน เคิรบาผาดอนโดยกรรม สบิ ตามทรามจยั ในผน บุกปนแขงขนคนคา เคราะหด์ ผหนนุ บุญนำ คงสำเร็จจติ ตค์ ิดปอง ฯ ๑ อมรสิงหน์ ิงนกํ ฅรก่ ไตร ชา้ํ ในอกอดั กอดิ หนอง หงดุ หงิดจิตตใ์ จไขครอง ขดํ ชอํ งขุ่นลาํ้ รำคาญ เล่าเหตรุ ะห*สให้รู้ จ4งผVูคุมคชดํ สงสาร ภกดสรราชกมุ าร ยงกว่าภบู าลนฤบด เธอแจงั จำนงทรงหมาย อุบายปลดปลกหลกหน เขาทำไม่รดู้ ทู ํ เหม่อนมใจเผลอเมอมนห์ พระเสดจ็่ เตรจ็่ หนทฃไ บ่งุ ฅงพกํ ตรไ์ ปในหน จรจู่ส่บู าผาพน ดนด9นหลกลหนไป ฯ ๏ บดั น*น ผค้ ุมแสรไรง*บหลบั ใหล รุ่งเชำบาวบนั ลํ่นไป เธอหน4 ทางVเ]หนทเุม1ร*ู แสรง่ ค์ ้นดนหาหนำตน รา่ ยเหลอเม่อคนยังอยู่

๕๘ กนกนคร ทุกแหลง่ แบ่งเทยวเกรยวกรุ เทยวดเทยวตามหลามนัน ฯ ๑ บVา่ งเขVาเผVIาพระภวู นาถ องคทาวธรรมราชร~งิ ส.รรค4์ คุมไว้ในพนั ทศาลา อ ๕ฟ่ ทูลวา่ ราโซรสลน่ หาย,ไ!]'ในเซาวันน่ ภมู จงโปรดโทษขา รอนนวั กพัวราชอาชญา รกิ ษาเธอไวไ้ มด่ ้ แทจ้ ริงกรงิ ใจไมข่ าด ว่าอาจหล่กเลยงเบยงหน ทุกวารทิวาราตริ ไม่มปล่อยปละละเลย ยุพราชอาจลหนได้ อยู่ๆ จไู่ ปเฉยๆ แปลกมากหลากไจไม่เคย ได้เปนเชน่ เฉลยนไซร้ แล,่วแดพ่ ระอาญาราช แหง่ พระภวู นาถเปนใหญ่ จักโปรดโทษการฐานใด ตามแตภ่ วู นยั ปราน 1 © เมอนัน องคท์ ้าวธรรมราชเรอิ งศริ ยนิ ข่าวรไวจติ ตภ์ ุม นันหนไปไหนในแดน แหวดตวาดกราดขกร^ิวน4วิ พ4ัก/ ฅร(/ แคน้ นกั น่าโกรธโทษแสน ควรพันพันพัวมงแทน พับไท้ไมแ่ ค้นคอกา ดดไู๋ วใ้ จใหเผา พนเ^อนเหมอนกบหพับตา ลูกเคา้ IV1ยมพกจักษา ควรเฆยนควรฆา่ สาใจ ภจู ักงดโทษโปรดก่อน จงริ,อนรบิ ผาฺ บาใหญ่ ทกุ ทิศทกุ ทางหา่ งไกล ทุกไศละสนดนิ ดอน

ก111)IIค? ๙๙ ลูกกูอยู1ไหน'ในภพ หาจบธานท'ชอ่ น เทยวฅริบทกุ ตรอกซอกซอน รบจรไว ๆ ไบช็า ฯ ๏ ภธู เรศรอนรนหม่นไหม้ หฤทํยริ ิญจวนหวนหา เนองนฅยจ์ ิตต'ผกู ลูกยา อ,วนอาดูรเศฑเ้ นาทรวง ฯ * ๏ เมอนํ้น อมรสิงห์ทรงลไาษณ'ศกดหลวง หลบลหนพน้ คนปวง ในดวงแด'ชา้ ลำเคญ็ ออกจากอละกาธาน ยงิ ทวทุกข่แพน้ แสนเขญ็ เปล่าเปลยวเทยวเตา้ เชไเย็น่ ปลอมเปนชายตาทำกล ซอกแซกแหวกไปในเหล่า ชนเผ่าพงศ'ซามตามหน ชอกชํ้าลำบากยากจน ด1นด9นเดิรบาหาดิน เสาะหาโฉมยงนงเยาว์ ผเู้ นาเรอพ้อยลอยสินพ้ สระบวํ ทวํ่ ไปในดนิ เธอยนิ รบม่งตรงไป คอยดูอยรู่ อบขอบหนอง ไบ1่ สบพบนองผอ่ งใส ทรามวํยในผนนนไซร้ หาใครจกั เหม่อนฤๅม้ ฯ ๏ เทยวไปในเม้องทง้ํ หลาย ห่อนหนา่ ยนกหามารศร ทุกเทศเขตขอบธาน สตั รใด ๆ ไบ1่ คลไย จนั หนงกงเวยงเกรยงไกร กรุงดนิ ทํราสัยเฉดิ ฉาย ยนิ ขา่ วบาวคำกำจาย หาชายรเ้ รองเม่องทอง

๖0 พัลจันยดั เยยิ ดเสยั ดถอง แซ่ซองท'วหลา้ ธาน ฯ เส์ยงคนเสย์ งฆอํ๋ งกองล่น สับขอ่ ตอ่ ความถามลอง แสนเบอเสยั งฆองลอ้ งม เบอนามยูนนงคราญ 1๑ อมรสงิ หน์ งิ ไวไ้ มเ่ ออ จักพูดล้บใครไ!]ขาน เบอยนิ วาจาพาท ในลา้ นไม่กึงกงึ คน เบอชนชาวเวย้ งเถรยงไกร ตดิ ๆ ไม,เหน็ เปนผล หาใครไม่ป้าสามานย์ ประโยชน์แก,ตนสักล้อย เบอโลกเบอมช่ วติ จักดิดเศยรอาจขาดผลอย จกั ทรงชพไปไ!]ยล ตามคอยล้างผลาญฐานน ฯ ขรรค์นคมกลา้ สาสัส หมายเมอสูเ่ บองเมองผ กาลเก่ากองกรรมทำรอย คำทํเใ]ดขา่ ว!]าวไป ฯ ๑ ขรรค์ชไาจกั เชอดเงอดเงอ พอแว่วยนิ 1ฆองรองม ๑ เล้าเอยเล้าข่า ใครยนิ อย่าชา เรง่ มาเรว็ ไว พงคำประกาศ ดิงราชหฤทํย ลอ้ ยคำจำไป สบั ส่อต่อลน้ ฯ ๑ ชายดมชาติ ควรสู่ครู่ าช ชาดาลาวไนย์ เคยเห่็นเม่องทอง งามผ่องเพยงจนั ทร จงเผ่าเลา้ อิน ทรงสิทธฤทธ ฯ ๑ ลา้ วจกั ยอยศ ลอชาปรากฎ เกยรตแิ กวน่ แดนตร จัดสรร บนให้ ราไชยสวรศร สารพรรณอนิ ม่ แบ่งมอบครอบครอง ฯ ๑ หนึงจะประทาน ยุพยงนงคราญ ลไาษณล์ าลำยอง องคก์ นก เรขา บบผาผิวทอง ประค8บประคอง เปนคช่ ใจ ฯ

/ด7 ๖๑ ป นี 1 ) 1 ๑ ชายดมชาติ แจง้ เรอื งเมองมาศ สรู่ าชเรว่็ ไว รางวไาอนิ ! ทุกสงิ สมไจ กอบโกยโดยนยั ทประกาศเอย ฯ พระอมรสิงห์ทรงคิดรา่ ๑ อากูร้1ูขา่ ว!]าวจ้อง ทำนองทเี ขากลา่ วเผย จ้อยกรงไบผิตนิดเลย เราเฉยเพราะเหลอเบอยนิ พง ๆ ยงใจไดค้ ิด กูนิชืวิตจักวิน เหตุมใจจงปลงจนิ ต เกลยดสนเลอดเนอเบอนัก จักเชือดคอตายวายชพื ไบควรดว่ นรืบเรว็ หนัก ใจปองลองเลน่ สักพํก ใครจกั ร้เู ท่าเราทำ เรอื งทตฆิ องจอ้ งปาว สิบข่าวเวยงงามความขำ หาผ้?ู เรองเมองคำ จดจำมาไลไ้ มม่ แมใเกูจเู่ จ้าเลา่ แจ้ง หลักแหล่งเวยงทองผอ่ งศรื ใครจกั เปนผรู้ ทู้ ี กนู กลา่ วบอกหลอกลวง อาจเสร็จสมหจังดิงใจ จวบไดต้ ำแหน่งเชยหลวง ใครเล่าเชาวน์สันชนปวง จกั ลว่ งคดั คไนฐานใด ไดย้ ศไดส้ ักดหิ นภั หนา ภายน่านกิ เหน่็ เปนใหญ่ อาจยกกองทพั นบั ไว คนไปอละกาธานิ พระชนกยกเมองใหใ้ คร ทัพใหญฤ่ ๅยอ่ ทัอหนิ จักเจา้ รกุ โรมโจมต ไพรแื พเราเจ้าครอง ส่วนปจัตยุบนั น้ันเลา่ กเู ชาวน์เชยื วแล้วแคล่วคลอ่ ง

๖๒ กนกน?)ใ ใครจกั ซกั ความถามลอง ทำนองไล่เลยงเสยงเรา เม่องทองโศภนบนเชา จกั หลอกวา่ ได้ไปยล ลํา้ เลิศเฉิดฉายพรายเพรา ผิวทองผ่องเงางามตา ใคร ๆ ก่ไ็ มเ่ คยเห็น กอู าจพดู เล่นเช่นว่า ซักไซร้ไ!]พร,นบญญา บญหาตอบไดไ้ ม่ครา้ ม หากจกั จับปดกไู ด้ โทษทัณฑ์อันใดไมข่ าม เหตุเรามจตฅค์ ิดความ จกั ฆุา่ ฅนตามใจทัว ราชทณั ฑ์ฉนิ ไหนไม,วา่ ไม่ยงไปกว่าตัดหัว บรรดาโทษกรณ0หอนกลวั กูจักฆา่ ตัวอย่แู ลัว ฯ พลางสอดแสงขรรค์คมแกลัว ® ตรองฅร้กนกเหน็ เชน่ นน คลอ่ งแคลว่ ออกอัฅคต์ จสั ไป ฯ คินลงผกฉายพรายแพรว ® อาราชบุรษุ สุดเหน4พอรยะอมรสิงหตตรล่ ฆวา่่องรอ้ งเร้อยไปไหน เมอ่ งชอเวยงคำอำไพ ขา้ ไดไ้ ปสอู่ ย่นู าน เร่็วมาพาตูไปเผ่า ทลู เข้าตามขา่ วกล่าวขาน เสอผา่ แพรแพรวแกวกาญจน ประทานตา่ งๆรางจัล ฯ ® ทดั น'น ราชบรุ ษุ ยนิ ดฃม!่ขทนั พาองค์อมรสงค์ไปพลนั สูพ่ ระโรงอนั โอฬาร ทูลทัาวชยุ้ ทัตกมู ่ ว่าชายหนุม่ นกลัาหาญ เปนผ้รู ูเ้ ร้องเม่องกาญค์ จงทราบบทมาลยภม ฯ

ก!!กIIคร ๖๓ ๑ เมอน้นั องคท์ าุ้ วซิยนฅั เทยมสิห์ ภูวนัยไดย้ นิ ยินด สมททรงถวิลจินดา พศิ องค์อมรสิงห์พรงพไาตร์ ท,วงทมิ ศ,กดหนักหนา แต'่ ไฉนI ปอนดำฅาช่ใ เสอนาั คราเกรอะเปรอะนกั จกั พาหาองคน์ งราม ไตถ่ ามโฉมยงทรงศกํ ด นงเพ็่ญเห็นชอบสอบซิก จิงจกั รคู้ วามตามการณ์ ■ใ ทไวๆ!ไ)ทไๆพาพระอมรสิงหไ์ ปยงิ พระราๆ!ธิดาแลตรสิ วๅ่ ๑ อ ุา้ เจาั เพรานกั ฅร์ศกํ ดสร ชายนม1ขา่ วกลา่ ว'ขาน ทราบเรองเมองคำชำนาญ นงคราญจุง่ พงิ กังจง ไถ่ความถามถอยดูเถิด โชคเชดิ ชูใจใชห่ ลง สอบซกิ หกกั กนั นนั้ คง อาจตรงตามผนกนั ดา ฯ ๏ เมอน้ัน โฉมยงองคก์ นกเรชา ยนิ คำดำรสิ ราชา วทิดานิงเพ่งเล็งพิศ ชายทกิ ักษณะประจักษ์ เหมอนจุ ักรู้จักแจงจติ ต์ เคยเห็นหนใดในทิศ ยงคิดยงหลากหฤกยั กัวฅูอยู่ยงั จังนี เคยเห็นชายนทไิ หน โอกาสปราศแฑเแน,่ใจ ไปไดเ้ คยพบสบพิกฅร์ แต่ตรู ู้สิกนกเห็น เหมอนเช่นวา่ ผูรู้จกั รปู ร่างหนา้ ตานา่ รไา ทกิ ทกั หฤนัยใครร่ ู้

๖๔ กนกIIค? จำจกิ ซกิ ถามความลอง เมองทองอยูไหนในผลู แมนเปนคค่ รองของตู อาจรเู รวพทนั ทันใจ ฯ นางกนฑเรฃาตริสว่า ๑ ดราบรษผุดผอ่ ง เมองทองอยแหลง่ แหง่ ไหน ท่านได้เดนิ ด,นหนใด มพยานฐานไหนใคร่ขนิ ทันกนกธานนไซร้ อยู่ไหนอไงจา้ งกลางสนิ ณ์ บจฉมฤๅวา่ ปราจิน ทักษณิ ฤๅเหนอเมอไป ท่านจงชีแจงแจงความ เมองงามไพจิตรทศ่ ไหน แผนท่ชทางอย่างไร จริงใจจงแถลงแจ้งความ ฯ @ เมอนน อมรสิงห่กุมารชาญสนาม เหน็ ราชบงั อรงอนงาม จิบหวามใจปวนอ,วนทรวง โศภาอาภรณอ์ อ่ นซอย ดงย้อยจากแควนแดนสรวง ผวทองผอ่ งเหน็ เพ็ญยวง นางปวงงามใกล้ไมม่ งามกรรณงามแก,มแยม้ ขมิ พักตรพ์ รมเพราองคทรงศริ งามพระบยั นานาร รงํ ส้ ยิ งิ จนิ ทร์จนิ เพญ็ รสํ มสนลสนั ภพ มานพหนมุ่ ไหนไดเ้ หน็ จะรทมหฤบยั ไมเ่ ว่น คอ้ เปนทาสนางอยา่ งกู พระรปู พระราชกานดา ดค้นทับตาเราอย่ เคยเห็นเคยชมโฉมตรู ฤๅเรเมรูเมอเร

กนก^ ค? กไู ซรไ้ มอ่ าจได้เหน็ รูปทรงนงเพ็ญทไหน แปลกจติ ต์คดิ มาคดิ ไป คดิ ไม,ตกหนอท9,อคดิ นกเหน็ เบนนางในผน นวลจันทรอ์ ำไพไพจิตร เสาวภาคโศภานา่ พศิ เรอ้ ขำลำนดิ นางเนา ไบเคยเห็นเนตรเหต,ุว่า ใบเคยเห็นหน้านวลเจ้า จึงไมส่ ามารถคาดเดา นัยนานงเยาว์อย่างไร รํศมส่ นิลอยา่ งน ฤๅเนตรตรณุ อยา่ งไหน เหลอคดิ เหลอจัดอัดใจ หฤอัยทก ๆ ตรกตรอง ยน่ ถอยยุพยงทรงถาม คิดขามใจฃ่นหม่นหมอง รไแกยจเคิยดคำทำนอง ซงึ ปองจกั กลา่ วขา่ วเหจ็ ฃจ4กันทฃลู มคอำมใดปIไดชค,สดเัตคยล๘์ ด อดอดั ห่อนทำสำเร็จ พงิ เฃ็ด่ พงิ จำรำคาญ นางกษฅั รฅรํสเตอนเหม่อนก0,บ ยพุ ยงทรงสับดว้ ย1ขวาน อักอ,วนบวนบนพร,นนาน จึงมพ่ จมานทลู ไป พระอมรสงิ หท์ ูลนางว่า ๏ อาั องตพ์ ระราชดรณุ จา้ นหิ ่อนแนท่ างไหน เม่องหนิงซงึ จ้าคลาไคล ดำเนินใกลไ้ กลไบจำ เวลาจา้ เรว็ ฤๅทราบ ทลุม่ ทํราบเคนิ รา์ ใต้เหนอเหลอบอกชอกชํ้า บนบกในนํา้ ลมเลอะ

๖๖ ก111)IIคโ ทิศไหนทางไหนไม่รู้ ใจตหู ลงเลอนเ!เอนเปรอะ ดไวงะจติ ฅ' ?ผด' เผลไอเช'1อเซอะ งะเงอะโง่เห่น็ เช่นน เลอน ๆ เหมอ่ นไดไ้ ปถง เม่องหนึงเปนทองผ่องศร่ สงิ อนจำได้ไมม่ ่ เทวจุง่ แจง้ ใจนาง ฯ @ เม่อนน้ั ยพุ ยงทรงแลน่ แสนหมาง พงบอกหลอกเลน่ เปนทาง ปราศสัตยอ์ ดั ขวางในคอ พย1อดุ น1ไ7ยมอ่เต7ก็มหปลาอกกหเลลไนากเหเ7หนลพออ บ9,าเบอเชน่ นม่หนอ มาลอ่ หมายราชนาร เรานสพิ วงหลงใหล ติดไปว่าทรงสกั ดศร่ นกเห็นเปนเหล่าเผา่ ด้ ผู้มย่ ศดอมปลอมมา ชา่ งเปนไปไดใ้ จตู นกเห็นเชน่ ร้จู กั หนา รปู รา่ งอย่างน้ันนนั้ ตา เหมอ่ นวา่ เคยพบเนอง ๆ พลาดผดิ จิตตเ์ ราเฉาโฉด ประโยชนเ์ ปล่าปลดหมดเรอ่ ง เจบ็ แสบแปลบแสนแค้นเคอง เปนเครอ่ งคนหยามลามเล่ย เผลอจติ ต์พูดจาพาทิ ย่อมเห็นเปนทเสอมเสย อนั ชนชาติช่วบวเ!เย เหม่อนเหย,ขนเร่อนเ1เอนพสัน ครูห่ นงึ นางแสนแลน่ เฃญ็่ อกคร่กู ล0บเห็นเปนอนั สำรวลหวลฅอสั อัฅนอ์ ัน เย้ยหยันคำปดคดงอ \"ใ

1)111111ค : ๖ นางกนกเร'ขาตรํสว่า ผ^า่ ๑เส^อด”เหุราล'บจ่อุร,คษุ ล1สำฺดก0เาปรรอือง พดู จนปนเรองเจยวหนอ นา่ เชอจรงิ หนอจอ้ เลา่ ลวงล่อเลอะเลอ่ นเหมอนตม จิกกลน่ ขนเหลอ่ เบอื อม พงเคา้ คำเท็จเขด็ ขม แมน่ ยำจำไดไ้ ปล่ง มสุ าโสมมเชน่ น่ สิงอนจำได้ไมม่ เมองหนง่ งามทองผ่องศรื ทางใกลท้ างไกลไบืทราบ วิล่ทางไหนไมร่ ู้ หนเหนอ่ หนไดไ้ ม่ดู ทล็ มุ่ ทราบในผลู เรืองราวไพเราะนักหนา เมองอย่ทิศไหนไมเ่ ดา โสมมขมคำกำเดา นา่ พงวาจาของเจ้า นแ่ น่ะจกิ แนะใหแ้ จง้ มวั เมาโมห้มนท์ชนํ แค้น เวยงตรุอย่ใกลใ้ นแดน ซงึ แหล่งเมองทองผ่องแสน กรุงทอ\"ง/ผองพรรณนะนๆเซร*' แว่นแคว8นความปดคดเคา้ เล่าเรอื งเมองคำลำเนา อยใ่ นบุสาของเจา้ มุ่งหนา้ มาล่อทงท เXหนเงาสไอ' งงามค\"ว' ามเท๘จ ควรปดใหป้ ลอดถอดเล็ด่ ผกู เท็จไมด่ เดย้ วเด่็จ องึ อา่ งอยา่ งน่มหน้า มเคล็ด่ มจอ้ ตอ่ นน้ เจ้าไซร้ตาชำสาน้ญ เจ้ามาลวงเลน่ เหน่็ จน้ กำเริบเสบิ สันแสนจ้าย ฯ

๖ ๘ โ)11กIIคโ ๑ ฅจัสพลางนางตนิ พกตร์ทูล พระชนกนเรสูรทรงฉาย มานพนไซร้ไร้อาย เปนชายช‘วชามาลวง ขอพระบิตรุ งค์จงไล่ ไหไ้ ปเสยนอกจังหลวง หนา้ ขลาดหวาดห!นพรน่ ทรวง จาบจ้วงมาบอกหลอกเรา โทษทณั ฑพ์ นเ^อเหล่อเติบ กำเรบิ สด ๆ ปดเจ้า ยนิ ดในส่วั ทวั เมา โฉดเฉาพูดจาสามานย จักฆา่ กเ็่ สยคมดาบ เปนบาปไม่มแล่นสาร พระจงอวยชพเบนิ ทาน อยา่ ลงโทษการฐานใด ขับไสไปจากจงั หลวง ชนปวงทราบพลนั หสัน่ ไส้ ปลอ่ ยเขาคนเดยวเทยว,ไป หาใครจักคบฤๅม ฯ ๏ เมอน1น พระมหากษตั รเ์ ริองศริ ยนิ คำสูภคาพาท ภูบดดำจัสสง่ั พทนั ให้เริยกตำรวจมาจบั ไล่ขบั อมรสิงฑ์จงั สรรค์ ม่อหน้กผทักไล่ไสทัณฐ แลน่ ถลนั ถลาริบถบไกล ๑ เมอน2น อมรสงิ หใ้ จส่ันห!นไหว เซซวนหวนทนั บนไป เขาเสอิ กเขาไสไลท่ บุ แลน่ ออกนอกจงั ยังม ชนหลามดามตดบุ ๆ หลบลหนลอบหมอบฟบุ บ่นอุบอิบโกรธโทษตน ถกโ*ผ!ดถโกโทกโท? ไลต่ บรมฅทกหน

ฒ ก IIคร จกั ตอ่ จกิ ส้หู มู่คน ใครเลยจกั ทนโ!มิอ คิดไปใบควรโกรอเขา เขา1ขม่ เหงเราดดิ หร์อ ข่นุ ขัดอัดใจไฟฮอ เสยชอเร]ิ อกปนมลทนุ คดิ ไปใคร,จักช0กขรรค์ ไลห่ ํน่ หัวราษฎร์1ขาดรนิ กดธรรมทใํ นใจ?นค์ เราคดิ ผดิ สนทกุ เคา ฯ ๑ นกองคอรไทยใสศร นกหน้านารหล่อเหลา นกขนงนงรามงามเงา นกเนตรน์ งเยาวเ์ พราพราย งามจรงยงคนบนดิน ร0ศมิส่ลิลเลิดฉาย แสงส่องผอ่ งลาํ้ กำจาย อบอายคนั ธนกลนพา นัยนายามยมพรมเพรา เนตรเ์ จา้ ยามโกรธโรจนหน้า ยามหมางนางเมินเพลินตา ใจขัาราวอบั จบั ไป ฯ ๏ อมรสงค์ยงิ คดิ ยิงขุ่น หมกม่นุ อังเพลงิ เรงิ ไหม้ หลบคนดินทางหา่ งไกล เจบ็่ ใจเจ็บอกฟกจรงิ ไปกงซงึ สระระบอ เริยกชอว่าสระผสง่ ชายหญิงมาโดดนาํ้ ตาย ฯ เบนนามอนั เหมาะเพราะพรง ๑ สันธยาสายณั คพ์ อนั เหน่็ ศศพนิ ทผุ อ่ งเพ่ญ็ ภูลฉาย สอ่ งแจง้ แสงจันทร์พรรณพราย งามคล้ายแสงเนตรนาริ ศศธรสทั องมองหน้า นยั นาสน่ ิลดินหนึ เพราะเรากลา่ วไปไบด มารศรอิ างขนางหมางเท็จ หมายใจใคร่โลมโฉมฉาย ใจหมายห่อนทำสำเรจ็

ฟ๐่ ถ น !)น ? ] โ อุบายหมายปลอดลอดเล็ด ผลเผล็ดเปนอนขืนแคน เคราะห์กรรมทำไวใ้ นก ตามมมาเหน็บเจ็บแสน เทพเจ้าเนาฌองเมองแมน เธอแคนขงื เคยดเกลิยดชงิ เทยํ วเสาะนางสนิ ถนิ ภพ คระนสบหอ่ นสมใจหจงั อกผา่ วราวแยกแตกพงิ จักองั ชพไปไยกู คดิ ถอยยุพยงทรงหยาว คอิ หลาวเสยบแสจ้งแทงหู นกเนตรนวลแขแลดุ อดสทู เยยมายา ฆัาอยไู่ ปไยใชเ่ รอง เปนเครองอบอาย1ขายหนา้ พงศ์เผา่ เหล่าเลศิ เกดิ มา ชวิ ชไเสิยชาตปิ ราศคณุ จงผเออIVเอ!กอหนุน ๑ อมรสงิ หน์ งิ กิดสักครู่ เตไดานม,สบสู ฺณรตะาพมลการงรตม7งททำามา ฯ พอจกั โจนลงคงคา แวว่ ยนิ วาจาบาวไป ฯ ๑ เจา้ เอยเจ้า1ข่า ใครยินอยา่ ซ่า เรง่ มาเรว่็ ไว พิงคำประกาศ ดงํ ราชหฤจยั ถอยคำจำไป สบิ ส่อต่อจนั ฯ ® ชายดมชาติ ควรสกู่ รู่ าช ชาดาลาว0ณย์ เคยเห็น่ เมองทอง งามผ่องเพยงจันทร์ จงเผาเจ้าอ0น ทรงสทิ ธฤทธ ฯ ® ทไวจักยอยศ ล็อชาปรากฎ เกยรตแิ กว,นแดนฅร จดั สรร บนให้ ราไชศวรศร สารพรรณอันม แบง่ มอบครอบครอง

กI1กน?)โ ๏ หนงจะประทาน ยุพยงนงคราญ ลักษณล์ ้ําลำยอง องคก์ นก เรขา บุบผาผวิ ทอง ประคบั ประคอง เปนคูช่ ู'ใจ ฯ ๑ ชายดมชาผิ แจ9งเรองเมองมาศ ส่รู าชเร ็ว่ ใํ้ ว รางคัลคนั ยงิ ทุกสงิ สมใจ กอบโกยโดยนยั ทประกาศเอย ฯ ๑ อมรสิงหน์ งิ นก่ ฅรกซํ้า ถ3,อยคำทีเขากลา่ วเผย หวนนกนงรามทรามเชย คักเลยไรค้ ู่อยเู่ ด้ยว เวยงไรใครจรหอ่ นได้ เราไซรช้ ายชาผฉิ ลาดเฉลยี ว ใ!!าใจเสาะยงจรงเชยว ไม่เทยวเสาะหาธาน่ ช 3่ั หนกั คักฆ่าควั ตาย เช่นชายฃฺ ฃลาดนดั สิ คันราชชาดานาร พาทห็ มนเรากลา่ วเท็จ คกั เพยรจนพบเมองมาศ บุ่งเสาะเหมาะอาจสำเรจ็ เทยวสิบเทยวสอดลอดเลด็ ผลเผล็ดสมใจไมช่ า่ ฯ ทรงชไาขรรคแ์ ลว้ คมกลา้ ® ฅรก็ ไตรในแดแน่แลว้ ตกยงั พสุธาคนั ใด กคดั แกรง่ โยนไปในพา เธอ ผนิ พ”โโไตร์ทางขไง'ใต้ ปลายขรรค์ชไปคกั ษณ บงุ่ ใจคักล้นจนมรณ์ ฯ ด่มุ ดน็ เดินดงพงไพร ๑ คงั ภมรจรชมบุบผา จากผกาสู่ผกาเรร่ อ่ น พระเสด็จองคเ์ ดยิ วเทย็ วจร จากนครสนู่ ครซอนเดิน

ฟ่1® โ)น!)น?)โ สบเสาะเลาะทางพลางถาม ทกุ คามทกุ เขตเทศเขนิ บกุ ช0ฎล0ดไพรไตเ่ นิน แถวเนนิ ภธู รดอนดนิ 0๕๘ รอยวน้ พนั คนขนเตา คาเช่าบน่ั บกุ ทกุ ถนิ เวยงทองนศิ ไหนไคร่นิน ชนสนถามไครไบ่รู้ เดนิ ทางพลางนกฅรืกุตรอง เราทอ่ งเทยี วไปในผล อ๕๙ทกุ ราษฎรล์ ดเลยวเทียวดู หาผทู้ ราบเรองเมองทอง ไม่มที'ใครจักแจ*ง์ ซึงแหล่งเวยงสุดผุดผ่อง มาฅร์แม,่นมเมองเรอ์ งรอง ดงั ขา่ วบาวรองน2นไซร้ หอ่ นไช,'ในเขตมานุษ เทยี วสุดไบสบพบได้ นอกจากบกษินนนิ ไกล เห็นไม่มผ้รู ทู้ าง ฯ © ฅรกพลางพระพลนั ผนั พักตร์ เข่าสู่สำนักเสอสาง บเส-าเยใงหสผญงัไ่หมฃ้สไรงมย,งๆย,าคง^รมคราง แม้กลางลนั ม้ดซึดชอ เสยงชไงคอแตรแปร๋ปรือ แซกซอกชอกชา้ํ ชำงอ คุม่ ดอดงิ ดนั ดนเดิน คาคนขนไปในบา ตัง้ หนไในแถวแนวเนิน เจ่บ็ เนอเหสอนับยบั เยนิ หมายเดนิ มงุ่ ดันหนช'ฎ แสงลันทร์ด้นํ เมฆรำไร ไม้ใหญ่ยอดเยยมเทียมนัฅร ยางยงู สูงรม่ ลมพดั โบกนตั รบงั พรรณลนั ทร พนดินลักเดินฤ]เห็น มด่ เชน่ ในถ้าํ สํงขร 8*0 คอ่ ยกไวคอ่ ยย่างพลางจร ลุ่ม ๆ ดอน ๆ เดินไป ฯ

ก!*ป นี ค? *ฉา ® บดั เดยวเหนแสงแปลบปลาบ แวบวาบอย่ขู ไงทางใหญ่ พระชงไๆชกั ขรรค์บนั ใด ยนนงกรง่ิ ไมไ่ หวติง มผแู ลบลนยาวมา จนสบนาสาอมรสงิ ห์ เห็นคน ๆ แรกแปลกจริง ยนหง็ อย่ใู ติไมโ้ ต แต่งกายเปนเพศโยค พระกมุ ารเกิดม่โมโห ฤๅษชีเกเ๊ ฉโก แลบลนปลนโรห่ ลอกบัน เธอยนขนใจไมก่ ริว พไาฅร์นวิ ขม่ จิตต์ตดิ ชัน เราจำทำดตอ่ บัน หวงั ถามความอ้นใครร่ ู้ ฯ พระอมรสงหตร•ส/ ถามวา ๑ ดราอาจารย์ฌานเชียว ท่านเทํยวไปไหนในผลู กลางคนมดแทแลดุ แผน่ ภูจกั เหน็ ห่อนม้ ท่านบำเพ็ญพรตในไพร เปนสุขหริอไรฤๅษ กองบุญหนุนกรรมทำด โยคพรตแกล้วแผ่วภยั ๔! โยคกลา่ วว่า ๑ ดรามานุษสดฺ กลา้ ต้ังหนา้ เตินล้นหนไหน กลไางค1นมโ ดจโรงกรงไจ ปาใหญ่สงิ หเ์ สิอเหลอรไย ประสงคส์ งิ ใดในดง ไพรพงภยั หลากมากหลาย ไม่จกั ษาฅวั กบัวตาย ล้นปลายเหตุผลกลใด ฯ

ฟ๔่ 1)111)11?)7 พระอมรสงิ หต์ ริสว่า ๏ อา้ อาจารย์ผรธู้ รรม์ ขาบน่ บกุ มา!]าใหญ่ ส่บเรอื งเมองคำอำไพ หาผรู้ ้,ูใน'ไพรแวง ตัวทา่ นชาญผลูรูท้ าง อยู่อ้างหรอื ไรใคร่แจัง ตเู ดนิ ดงดอนออ่ นแรง โปรดแถลงให้รู้ลู่ทาง ฯ ไยคกลา่ ววา่ ๏ ดรู าชายชาญทาญกอา้ เดนิ !]าฃัดของหมองหมาง สบเรอื งเมองคำสำอาง โลกกวางเทยวไปไ!]พบ เมองทองสอ่ งงามสามหอา้ ยากหาคนได้ไปสบ นอย่ นักอ้อยหนามานพ เคยพบไมม่ กคน ยากหนกั จํกได้ไปลุ เวยงสวุ รรณในไพรสณฑ์ ใครถงเมองคำอำพน อ้อยตนท1ไอ้กตับมา จกั ไปไหจนดลเมอง เปนเรอื งยากยิงจริงหนา เสํอสห่ ผ้ เสอนานา แมวหมาเท่าชาิ งอยา่ งโต เหลอบยุงบุ้งรนกนเลอด ราวเชอดตัวยมดกรดิ โหว่ ใครเดยวเทยวเรเ่ ซโซ ภนั โหภ่ นั อ้อมตอมหิน จกั กล่าวโพยภยั ใน!]า มากนกั มากหนาทาหนิ อ๖. ภยั ออ้ ยภัยเหินเดนิ ดิน ภัยหินภัยบา่ งต่างร่าย ฯ

ถ I I โ ) I I ค? พระอมรสงิ หก์ ล่าววา่ อ ๖๒ (5) อา้ วนํสถายมพรต ลัย!เาปรากฎมากหลาย อ้าไม่รไาตวั กลัวตาย มาดหมายส่เม่องเร่องรอง ลำบากยากใจไมว่ ่า บกุ !.]1อ้เ.า1ท;งุ่ ม.่งุ จ*้อง โปรดอว้ ยชว่ ยชิเวยงทอง ทา่ นคล่องไจรูล้ ูท่ าง ฯ โยคตอบว่า © ดูรามานษุ สทุ ธลกั ษณ์ เราไซร้ใช่จักอ้ดฃวาง ม่งเมอเมองคำสำอาง ไพรกจ้างลาดเลาเรารู้ ไม่นา่ ไขอ้อฅ่อสู บญญาอา้ นมคา่ บอกตามความรขู้ องเรา แอน้ เจา้ มไจไห้ตู ความรแู้ ปลก ๆ ของเจ้า จงเอาความรูมาแลก มเ่ คไมเ่ คล็ดเขบ่จ็ ฃบวน ฯ ว่ชชาอ้าไซร้ไชเ่ ดา พระอมรสงิ ห์ตริ'สวา่ ๏ ความร้อู น้ ใดไคร,แจ้ง จักแถลงโดยดถอ้วน ใครถ่ ามเชิญถามตามควร เลิศอ้วนความรตู้ ลู น้ ฯ ๑ อา้ ลุ[ผู้ม1นบญญา โยคกล่าววา่ ผูม้ ่ปร้ชาอย่าจน ตูอ้าขอถามสามหน อV ทฺหนงคอทางแหง่ โลก จงอน้ คำตอบสอบทาน ทสองทางหญิงมงมาลย์ สขุ โศกอย่างไรไหข้ าน สำราญฤๅเศรไเล่าความ

ถนโเนค7 ทสามนามทางนิรพาณ จงท่านอย่าพรางทางสาม แมนเจ้าเลา่ บอกออกตาม ขอเคา้ เราถามนไซร้ หมายมุ่งกรุงทองผ่องพิศ เราจกั ชิทศิ บอก,ให้ สูอยา่ อาวรณจ้อนใจ ความรูแลกไดด้ ังจินต์ ทหนิงทางโลกอยา่ งไร เจา้ จงวา่ ไปน้ังสน เม อตุ?คดทยิน สมหจังดงิ ถวลิ สนความ วถิ ททา่ นคำนงิ จกั บอกให้หนิงในสาม อยา่ คดิ บดเบอนเงอนงาม เราถามเร่งตอบชอบท่ ฯ ๏ เมอนัน้ อมรสํงห็นงิ พิงฤๅษ ยินคำสำนวนโยคํ คา้ ยนเิ หน็ ไดใ้ ชค่ น รากษสปดโบโอหงั กพงรแ้ น่แตค่ ้น มุ่งจา้ ยหมายหลอกออกกล เวทมนต่เมพรนบญญา กูจักอดใจไว้ก่อน ยอกค้อนแก้กันบญหา พลางมวาจาตอบไป ฯ ฅริฅรกนิกในไปมา พระอมรสงห่ตรํสวา่ ๏ คา้ มหามนุ ิมเดช ชอเติุปIๆเหทญศบ1ยณากณเขาVหมเาฅไ๘มหทน^ ทา่ นต้ํงบญหามาไซร้ จกั บอกออกเบองเมองงาม เอาแลกถงสามวิถ ช่าจักชกํ ความตามม ขอเชิญโยคฅิ รํบพงิ ฯ

ถIIโ)II07 นิทานแสดงวิถแห่งโลก ๏ ปางหตังยงั มวดั ใหญ่ คอเทวาภัยรมิ ผง อ ๖๔ ชำรุดซุดรวนจวนพงิ ฝงู คงคาวอยมู่ ากมาย เกลอนกล่นผลไนเ้ หลอหลาย ในบรเิ วณวัดนน้ ไซร้ คะงคาวแสนสนุกสขุ กาย ใบวายฺอิมหนำสำราญ หอ่ นตอั งท่องเทยวหากิน นอกถนคอเทวสถาน โสมมบ่มบาชำนาน ซมซานเซอ่ ซา่ หน้าเซอะ เหตไุ ม,เคยออกนอกแหล่ง จงแสดงโง่งำหยำเหยอะ ความกดิ คดิ วันยันเงอะ เลอะเทอะเต็มทฃคราน ฯ ๑ วนั หนงํ ในเมอคราวฝน มยายแก'คนหนํงจาน เดนรบหลบฝนลนลาน เขาเทวสถานทันใด มนกฺเหา่ แมวตวั หนํง มาถงทเทวาศํย ร้บลหี นฝนเขาไป ทับยายแก,ไซรพ้ ริ,อมตนั ผุายฝงู คงคาวกราวบนิ โผผนิ ริกรวิ ตัวสนํ่ ยงบนิ ยงเหนอยเมอยพตัน พาตนั เกาะอยดู่ เดา ไบมอนั ตรายบงั เกิด แตกตนเว]ิ ตเตลดิ เปล่า ๆ ปราศภยั ในภูมลำเนา บนั เทาอกสน่ ขวัญบิน เกาะย้อยห่อยหัวเปนราว คะงคาวคิดในใจถวลิ สองนคอใครใครย่ น่ คิดพลางตา่ งบินลงมา ถงทย่ ายแก'แกนง้ จงึ คง้ํ คาวเขาไปหา ย่อยอบนอมนอ้ มบชา พลางมวาจาถามไป ฯ

ฟ๘่ กนกนค7 ๑ ฃาแตทานผชู ูศกด ประจักษ์ปรากฎยศใหญ่ ทา่ นนมซอคอใคร เปนอไรจงแถลงแจง้ จริง พวกเราเอนปนทพึง หวงั สิงสุขถว้ นถ้วนสิง พงคำราวอนออนองิ เอิดทา่ นผยู้ งกรุณา ฯ ๏ ฆาั กลา่ วขไงผายยายเฒ่า เห็นคงคาวเขไไปหา ยอบย่อขอความเมตตา ยายเจ้ามายาตอบไป ฯ ใค๏รIร่Vกดห™รร4า*อฝคจงอึเจใ”้าคเหร ลา่ น อยนู่ หัวโตโงใ่ หญ่ บอกใหจ้ งพงดํงจึนฅ์ อ ๖*กคู อพระบรมพรหม นามสวสั วดทรงศล!] นกนนคอมยูรกูลพนธ0ุ ' โบกบนิ เปนยานผ่านพา ฯ ๏ คอยอยู่คร่หนงฝนหาย จึงยายผ้สู ุดมสุ า ออกจากวดั รไงพลางคลา ไคลตามมรรคาตอ่ ไป สว่ นนกเคไแมวน1นเลา่ เห็นวดั เปนเย่าโตใหญ่ มด ๆ ชดชนชนใจ จงึ อยู่อาศํยต่ ่อมา ผายฝงู คไงคาวน0นไซร้ ภักดมใจหรรษา แวดล่อมพจ้อมกนิ บูชา อดิ ว่านกยงู สงู ยศ ฯ ๑ วันหนึงมมยูรกลู ศริ แวววามงามฉวสิสด บนกรายหลายแหลง่ แรงลด หมายปลดปลดเหนอยฌอยถา้ จงึ สู่ซมุ้ หักพไไอยู่ ประตวู ดั รไงขไงหนไ ค8งคาวแปลกใจใครมา เขไหาพลางถามความไป ๙!

ก!!ก!!คโ ฟ่^ ® จา้ แตท่ า่ นผู้ชูศริ งามฉวคฺ อทองผอ่ งใส เราเหน็ หนแรกแปลกใจ ทา่ นนเปนอะไรใคร่ยิน เรองอรา่ มงามแท้แลเลศิ แพรวเพริศเพราพรงยงิ สน้ํ เราเห็นเปนใหญใ่ นดนิ ใจถวลใคร่ถามนามใด ฯ อ๖๖ ® ปางสัขนยนิ คง้ั คาวถาม ตอบความใหส้ นสงสยั จกั บอกสเจา้ เฃไใจ กไู ซร้นกยงู สงู หกั ษณ์ พาหนะพระสรสวด เทวเลิศรบอฦๅสกั ด รูปลาสำอางนางรไา จงเจา้ ประจกั ษใ์ จปวง ฯ ๑ คงคาวหัวเราะเยาะเย้ย เจา้ เอ่ยกำเรบิ ใหญ่หลวง ปวดหกเบอเหลอิ ฅวง จาบจ้วงใจบาปอยาบจา้ อวดบาวาเบนนกยูง หักษณส็ งเลิศสักดหนักหนา พดไดไ้ ม่อายวาจา คดวาพวกเราเขลานก จเน้.นแน.ะจคอมยรู ภลู ศร^ ใช่นกหัปริหัปลักษณ์ เธอไซร้โศภาน่ารไา เกาะหักอยซู่ มุ้ มุมน้ัน ฯ ๑ นกยูงยินจอ้ คำหยาว คงั คาวหลงเลมอเพอ้ ผน สงบจิตตล์ ิดตอบไปพหัน นกน้นั ใช่ศฃิ ศรบิ วรณ์ คํอนกเคา้ แมวดอกเจา้ หลงเชอเปลา่ ๆ น่าสรวล เจา้ อย่าพงคำสำนวน จ้อคดปดปรวนแปรลิด กมุ แววกนกนกยงู จงฝงเจา้ พงช0งจติ ต รปจ้าอา่ โอโ่ ศลิต ลจมต้1าด\"น■ ดครงิ''จร้ 'ๆ

๘ ๐ กหกIIค7 © คัง้ คาวตอบวา่ อย่าปด โกหกสด ๆ เจยวสู พระสรสํ วดศรตรู เธอตรํสบอกกวู านซน วา่ โน่นคอยงู สูงศก่ ค เองจุกมาปดคดขน หว้งให้กูเชอเหลอกลน ขมขนคำเทจ็ เผด็ ลน ๙! ๑ นกยงู ได้พงค8งคาว ดงดอออฉาวกล่าวฉิน โผจากจัดรา้ งพลางบน ส่ถู นสำนกั พไกกาย ไบเทน็ เปนคุณประโยชน์ จกั แกค้ วามโฉดให้หาย สํฅวด์ อถอฅนจนตาย ไมว่ ายโงเ่ ขลาเมามํนท์ ฯ ๏ ผ็ายฝงู คงคาวน์นไซร้ หฤทยั ปร้เปรมเหมหรรษ์ เขาไปนบนอ้ มพร*อมกน่ อภจิ นั ทน์ไหว้เจไ เค้าแมว เพราะคิดว่ายงู สงู ศไาดิ ทรงทกั ษณ์เลิศเหลอเชอแถว บญญาไมม่ ่วแวว คลาดแคทัวเพราะเขลาเบาใจ ฯ พระอมรสงิ ห์*ล่ามนพยงนจงฅรลํ ่ตอ่ ไปวา่ ๑ ดรู าโยคิมญ่ าณ จงท่านทราบข*อคำไข ทห็ นง์ ทางโลกอยา่ งไร ม่นย้ ทงั เราเล่าน ฯ ใยคตอบว่า © ค้าท่านผ้ฉู ลาดปราดเปรอง เล่นรองเหน็ ความตามท็ แจ่มแจ้งแจงขิอพอด วาทเกลยงเกลุาเลาความ วถิ ท็ทา่ นคำนง จกั บอกให้หนงในสาม ทา่ นจงม่งใจไปตาม เขตคามขาบอกทัดน ฯ

กนกนกใ ๘9 ® พูดพลางจำแลงแปลงตน เปนพังพอนคน้ ดนี หนิ แลบลนวิงเฉลยงเลยงล เขา้ โพรงสนั นิริมทาง ฯ ๏ เม4อนะน อมรสงหเ1ิน4งค■ ดจจฅ'^ฅ!/หิ มาง คา้ ยนิสันทำอำพราง แปลงเลน่ เช่นอย่างโยค แลบลนปลนิ ตาทา่ หลอก เปนพงพอนซอกดนหนิ ในรอู ยู่ขางทางนิ ฤๅษพํง้ พอนซ่อนพวั ฯ เดียวยนิ โยคแค้มนัว ๏ พระกุมารแลดูรดู น ยนย่ัวนัวรอ่ งอจนั แอบอยอู่ ำงหสงั สงั สัว แค้นจติ ตส์ ันเลน่ เห่็นขน้ ยุพราชแลพักตร์นกั สิทธ์ จงึ สันหลอกคอ้ พอใจ เราไซรไ้ ม่รเุ ท่าทัน สนั จักสกั ค้อนเพยงไหน ควรเราเอาใจไวก้ อ่ น เหตุไฉนทา่ นเล่นเช่นนิ ตรกิ ถ้อยตริสถามความไป ไหนเลา่ ทา่ นผ้ฤู ๅษ บอกข้าว่าแลกความรู้ มนุ จิ งแจ้งแหล่งทาง ฯ อยา่ เสยสัญญาพาท โยคตอบว่า ๑ ดรู าบรุ ษุ สทุ ธสกั ษณ เราไซรใชจ่ กํ ๆ)ด,ขวาง ท่านนมิ คำอำพราง พดู อยา่ งปฤษณาพาท่ อ๖'* เราจงึ ตอบชนิดปฤษณา กิริยาบอกบวรถเค้วนถี

๘ โ)II โ)II ค 7 สใู ครด่ ลเมองเรองม วิถแถวเล่นเนินใด จงกลา่ วชแจงแจง้ จรงิ วา่ ทางแหง่ หญิงอยา่ งไหน เจา้ ใหค้ วามร้ฅูไซร้ จกั ใหค้ วามรส้ ่ดู นั ฯ ๏ เมอ,นนั้ อมรสงหน์ ิงขุ่นหนุ ดนั สงบจติ ต์คดิ ตอบไปพล่น อำพรางอย่างนน้ั ตามท เราจกั ชแพรง่ แห่งหญงิ ทกุ สงสำแดงแจ้งท เชญิ สด8บตรบํ พงดังม คะดโดยอย่างดาั งล่ง ฯ นิทานแสดงวถแหง่ หญิง ๑ ปางหดังยงั มดาบส ทรงพรตเดด็ เดยวเชยวยง แรงเริงเพลง่ ฌานนานจริง เผาผงขนไปในพฺา แสนสรวงปวงอมรรอนสน จิงองตอ์ มรินทร์!]นหดาั 3๖๘เสกสจา้ งแกดงั จดั ดัจฉรา ลงมาย่วั ยวนชวนชม ฤๅษหบู าตาเล่น เพลด่ เพลน่ ใจจริงสิงสม สว้ มกอดสอดเกยวเกล่ยวกลม อารมณ์ร่านเจ้าเมามวั นางปลด่ ตนพรากจากมวั ครนตาดาบสหมดฤทธ เถรฃจว้ เลยงดอู ยดู่ ง ฯ ลูกหญงิ ทงไว้แทนมัว หวนคดิ ทได้'ใหลหลง จกั คงคนิ ไดไ้ บม ® จนั หนิงโยคมจติ ต์ สมาธสมาทานถงท เสยตบะสละผลหนยง เสิยดายความเพยรเจยิ รกาล

กII!)ใ1คร ฝ๓ เหตทุ ีมเมยเสยท ความด่ทำไวไ้ รค้ ุณ อ'** นางงามตามมาลา่ งผลาญ บรรดาลใจเสิยวเฉิยวฉนุ เรา่ ริอนราคเหลอ่ เจอจนุ ชลุ มนุ ในจติ ค์พษิ นกั เพราะมนยั นาเปนเหตุ ดวงเนตรคณุ โหดโทษหนัก แนันไมเ่ ห็นองค์นงนักษณ์ ไหนจักมาเปนเชน่ น ตดใจในทรงองคน์ าง หลงรูปหลงรา่ งมารศริ แนนั เนตรเราไซรไ้ มม่ จกั เหน็ นารอิ ย่างไร แคน้ นักจักษุเปนเหตุ จงคจกั ดวงเนตรสองใส สนห่วงม่วงกามตามนัย สบิ สำรวมใจโยค ฯ © ผายดนชุ บตุ รนริ มล เสาวภาคโศภนเพญ็ สริ นางสินดน่ พา็ ธาตริ ไม,มจักเปรยบเทยี บนัน สำเภาเพราทรงองคอ์ ร อรชรชูเชดิ เฉดิ ฉนิ งามพกั ตร์พนดาถาจณั ย็ งามกรรณเกศเกล่าเกลากร แต่เยาวต์ ราบใหญ่ในเถอน ปราศเพอ็ นพูดพิงส‘งสอน นอกจากดาบสบดิ ร ใครพบนงั อรฤๅที เสยิ ดายความงามทรามจัย เนตรใครฤๅสอ่ งเห่็นศร แมช้ นกผ้เู ปนโยฅ ห่อนเหน็ ดรุณนงเพญ็ เหมอนเพ็ชร้ฅกสมุทสุดล่ก เหลอ่ นกวา่ ใครไดเหน็ แลเหลย่ วฟลยวเปล่าเชา่ เย็น งามเด่นอยูด่ งองค์เดยว ฯ

^๐ กนกนคโ ตอ่ เฒ่าเคราคราํ่ ปรำปรา จึงเห็นราคาความหนมุ่ เช่นนได้ทุกข์ชกุ ชมุ บ; ญ\"ญ\"า1สุขมุ \"ฤๅทุมฯ พระรา*ชาทลู ว่า อำองคพ์ ระวิศวนาถ ขา้ บาทก,มเกล้าเกศ อ0)๒‘ขอพงึ พระองค์ทรงฅร ข้ามกรรมกอ่ ส่อทกุ ข์ โปรดแสดงแข้งใจใหส้ ุข ยันทางนริ พาณฐานใด ข้าบคุ คลเขลาเบาคิด ฯ พระจงอุปยมั ภทำนกุ พระอศิ รรตรํสว่า ๏ ดูราพระนราธบิ ด เธอมค้ วามพุงยงุ่ จตึ ค์ เราไมใ่ ห้ทศิ อวยทาง อินพระนริ พาณโศคิต รู้เพราะวิชชาเใเดกข้าง รูไ้ ดใ้ ช่ลว้ ยเวลา ทราบได้ในรวางชวิต ทา่ นจงสนใจไปพลาง ไมน่ านจะหยบั ด’บจึฅฅ์ ถงแม้แกเ่ ฒา่ เท่าท่าน เวลานอยนิดยังม ใบพงหมดหมายหนา่ ยคิด ก่อนคลาไคลเบองเมองผ ทา่ นอาจทราบสฺทธวิชชา ตรองไฅร่ใหด้ เทคิ ลา้ ว ฯ จงจำคำเราเท่าน คินสไู่ กลาสผาขาว ๑ ตรสิ พลางพระวศิ วนาถ บวนบนใจราวเพลงขอ้ น ปางองค์นฤบาลรานขา้ ว ขวัญตาบติ รุ งค์ทรงศร รำลกฅรกราชชาดา หวังวายคลายขอ้ นรนทรวง ล้าวเสด็จ่ เยยมองค์ปงอร

ถนกนคร 6® เพอินมงูพิษฤทธกลา่ ตัดองค์วนิดาลูกหลวง ขวญั อนงคป์ ลงชนม์คนปวง ไบล่วงทลู ราชบดิ า เทิดโรครงเรา้ เจา้ หลไ เพราะเกรงทไวเธอวักโศก เคห0าน็่ น‘ใรงานชวกลาแนขดแาลดเวห๘งนเพญ็ ผายองค์พระชนกราชา ไตเ่ ลน่ บนโอษฐบ์ ังอร ความรูสจู ตตอดศร หฤตยั เธอรกำอ้ําอง แมลงวนั ตัวดำลำเค็ญ องคพ์ ระภูวไนยไดอํ ดิ สินอยากเปนหนมุ่ รมุ รอน ภธู รเหนอิ ยหน่ายวายอิด อ แดเผด็จเสดจ็ ลงคงคา ตงหนไลไงบาปปราบปอิด ข่มจิตค์ปลงใจในพรต บ่มตบะบำเพญ็ เปนนิฅค์ พาศพราชาดาบส จวบจนแม่ใ!าคงคา สู่สมทุ สดุ บถบรรยาย ฯ ลอยชลวนเชียวเลยวลต พระอมรสิงห์ตริสต'อาปว่า ® ดรู าโยคมเชาวน คำเราใชแ่ กลง่ แสร้งหมาย ตันทางมรรคผลต้นปลาย เหลอหลายอกิ ตบั ซบั ซอน เราไซรไ้ ดแ้ สดงแจ้งเรอง อยา่ เยองยักยอกหลอกหลอน ทศิ ไหนเวยงคำกำจร ตวู อนใหบ้ อกออกไป ฯ ๏ บดั นัน้ โยคชีเก๊ แสจ้งเสยักยอกหลอกให้ วถิ ทิสมคั วกั ไป อย่ใกลจํ งดฅชี

๙1® โ)นโ)น?)โ อพมุดรพส^ลงาหง0น*แ4ลงดบรู^ลทู นปลนยน จักแปลงเปนอนหลก่ หน ทรงขรรค์ฤทธฟาดไป ถกู ลนิ รากษสขาดกลาง มนโลดโกรธพางเพลิงไหม้ กายใหญ่กำยำกำไร ปากใหญ่แยกเขยี วเคยวพน กล่าวว่าดรามานษ เองสดุ กำเรบิ เสบิ สนั มามงกบถูสูกน จักหน่ํ หวั เล่นเปใ4ชิน อวดกลไอาวธุ คมหนัก มาถูจะหักไหส้ น เหตไุเ,ดเอาขร’รค7์พ่นลI น ถูลนิ พ่อมืงเมอื ไร ฯ ๏ เมอื น2น ยพุ ราชฤๅพรน่ หว่นั ไหว ตอบว่ามงื นผไพร จัก1ข่ทู ุ,ใหห้ ลงกลัว ลนยาวโกหกพล่อย ๆ ตัดไหเ้ หลอ่ นอั ยยงั ช1ว เขไมาพัลจนั พันพัว กจกั ตัดหัวบดั น ฯ '3 ตรสิ พลางแกว่งขรรค์ครรชติ รากษสเกรงฤทธหิ ลกหน อฟ่* ออกหา่ งพลางกลา่ ววาท ดแล่,วจักได้เห็นกัน มืงมาอวดแรงแขงจนั ถูมเื ปนใหญ่ในบา คงได้แก้แค*นแทนหัน จกั พนั มอื นนฤๅมื พวกพอั งของถอู ย่ทู ว่ํ เองกลัวจงเองเร่งหน พดู พลางหายพลันทนั ท หวั เราะเยาะมลอยไป ฯ *

กนกIIคร 6๓ ๑ เมอื น8น ยุพราชเรองฤทธอิ ดศํ ํย แขงฃนยฺ นนกิ ตรกิ ไตร ล้ายนตวั ภยั ใชน่ อิ ย พดู พลวชิวหากลา้ หาญ ฉาดฉานมฉื าวกลา่ วล้อย แนวฺไพรในพงตงดอย ลน้ คอยทำรายหลายทาง ฤทธลน้ ฉนิ ใดไมพ่ ร1น แตล่ ้องบองตันล้นล้าง อยุดยงั้ พงภยั ไปพลาง ผกลางดงคืนหมืนพรรค์ ฯ ๑ ทรงแสงขรรค์ทรงยงย่าง ตามทางไต่แถวแนวสัณฑ์ ไม้ใหญย่ อดเยยมเทยมล้น แสงจันทร์สผอ่ งส่องพน เหมอื นพรมปูลาดบาทพระ พรมเงินงามรดะผน ๆ แสงโพยมโสมสวา่ งกลางคน ดาวดนดกลอ้ มล้อมจันทร์ โสมส่องแสงIดอนเหมอื นพิศ พระกมุ ารชาญฤทธจงั สรรค์ อ^ยุพราชยาตร์ไปในจัน ในสวรรคเ์ นตรแขแลชม ดำเนนิ เพลนิ นกตรกหา องคก์ นกเรขาสวยสม ระออุ ุระระบม นางตจัสตัดคมคอื ตาว จับปดคดคำจำไค้ ไยไพพิษแล้นแหลนหลาว เนตรนางปางโกรธโรจนราว ไฟขาวเรงิ แรงแสงจัอน เคราะคก์ รรมทำใหไ้ ปเผา นงเยาว์เพอบอกหลอกหลอน นางกริวนวิ โกรธโทษกรณ์ ฃํบไลไ่ สลอ้ นตามลณ้ 6ค์ จักแก้ภวั ใหมใ่ หส้ ม อารมณ์ทหมายผายผัน ไมพ่ บเมอื งทองผอ่ งพรรณ ไม่ลน้ หล้าตส่นาง ฯ

6๔ โ)นโ)นคร ® ตริกพลางย่างยาตรบาทเหย่ยบ ลดเลยบรุกขใสว,ไพรฉวาง บุกบาผา่ เดินเมิลทาง เห็นสวา่ งแสงจใิ .4ท/ด,1นพฤกษ ช่องวา่ งหวา่ งไม้ใหญล่ ํา้ ยลน* าแผนกวางกลางดก ศศธรสทองส่องทก ดูลิกเดอิ นไรไสซง พระสดดุ อยุดอยู่ดสู รร: พลางพระแขงขนยน่ ฃง เงาอไรในนํา้ รำพง เธอตลงิ แลเหน็ เปนนาง ยงั อุระไหเ้ ตนเผ่นผาง สาวพามาอยขู่ อบสระ รางซางไฉไลใครช่ ดิ แจ่มเจดิ เลิศลาํ้ สำอาง สำเนยงเพยงพณิ ไพเราะ แสนเสนาะนางขบจิบจติ ต พระยงพิงนางพลางพศิ งามจริตคมขำรำพอิ น กรดิ หตั ถดดิ กรออ่ นองค์ ยพุ ยงร่ายเรยิ งเอยงออน เพลนิ ดูเพลนิ พงิ บังอร ภูธรยน่ ตลิงองพิศ ยกั ษณผไ่ พรไดหนอ รปู ลอ่ ลามลวนยวนจิตต์ นกน่าสนิทสนมชมชิด งามจริตกรยิ านา่ ริก ฯ ๑ บดั นนั้ นางพบสบเนตร อมรสงํ หทรงเดชสูงศ0กด อยุดพอนอยุดฃ&บ/ ตร0บ^ พ0ก/ พลางก4ว/ กห0^ตถ(/ งามทรามว*ย นางกลา่ ววา่ ๑ ดูรามานุษสทุ ธชาดิ ทา่ นมาดหมายดนิ หนไหน ชสา่วพยสิอนมคคมนขเดำยิอวำไเปพ,ล-เยวนัก ใกล้ ๆ เลดิ เจา้ เชา่ มา เชิญพกํ ในเถอนเพิอนช่า

คฃู่ บุ คเู่ ลน่ เจรจา กนกนค? หนิงขา้ ขอถามความขำ ดกวา่ ท่องเทียวเดยวดาย เชิญน1งใกล้ล่นบรรยาย ใคร่จำใครพ่ ิงกงั หมาย อย่ารคายขุ่นข8องหมองเมน ฯ ๑ อมรสิงหพ์ ศิ วงสงสยั นไฉนแกล9,วกกาั บาเถนิ สกดใจไม่พวงหลงเพลนิ ดำเนนิ เชา่ หานารี สาวนอยนวลลออฉอเลาะ เหมาะเจาะหมดจดสดศรี ^ ชว่ งโชติโรจน'รวงท่วงที มายายายยัว่ เยา เอนองิ พงิ พฤกษ'นกยม หักตร'อมเอมแอรม่ แชลม่ เฉลา หัตถขาวท9,าวสเอวองห์เยาว์ สองเต้าเต่งตงกงั หัว ทรงฤทธพศิ นางพลางคดิ งามชนดิ นิไซรใ้ ชช่ ่ํว บตุ รที ีบาน่ากภวั หันหัวเปนภยั ใหญ่นัก ยงกวา่ บิดาหาั เทา่ เพราะเต้ายวนยลหนกั เนตรคมนมขาวสาวยกั ษ นัยนาน่ารไโาเลิศแตว้ เราไซรไ้ ดเ้ คยเหน็่ เนตร สนิ ิลวเิ ศษยงแต้ว เสมอเปนเกราะกนกนั แนว ภัยเนตรนแคตว้ คลาศไป หวั ใจกูมาฅรป์ ราศเกราะ คงจักถกู เจาะแผลใหญ่ เขา้ ใกลย้ นอย่ดูนาง ตดิ พลางพระองคท์ รงชย่ @ หดั นนิ นางงามทรามภัย แขไขขำคมสมรา่ ง เขาใกลห้ น่อกษัฅว์หตั ค์วาง บนหว่างทรวงองค์ทรงฤทธิ

ป นี ก IIค โ แหงนหนาดเู นตรนรนาถ ผุดผาดพรรณ'ภวลยวนจติ ต์ กล่อมเกลาเสาวภาคโศคฅิ นัยนาคอกฤชฤทธวิ า้ ย ฯ นางกลา่ ววา่ ® ดูรามานุษสุทธอกิ ษณ์ ขา้ ซิกจงท่านขานขยาย ดเู ปล่าใจเปลยวเดยวดาย ไรส้ หายรองรำสำราญ ข้นปนเผ่าพงศ'วงกว้าง แหง่ นางทดสริ สิ านคิ อฟฟ้ ่ ใบเคยสองสบพบพาน ใครใดในย่านไพรพน อยากทราบความงามตามจรงิ มแคหนง่ ห]ดญVบงิ าทงุกอแยหางลดง่ ู แห่งหน อยา่ บดั อย่าปดหดหู่ ใคร่เทยบเปริยบความงามตน ดุจตาแทง่ ตบู ไงฤๅ ฯ ท่านจงแวง้ ความตามคิด เคยเห็นนยั นาน่าด เธอคอ่ ยกลบไกล่ไฃสํอ ขนชอลอ่ ชาวา่ ด ® พระไพงโน\"าง.งามถามถอย ลว่ นเมล็ดเลศรุ้งวง้ ส อ0นแกวแพร9วพรรณบรรล่อ ย่อมมกา่ ยกองลอ่ งเกจ็ เหม่อนมณทรงฤทธวษณุ แต่จกั หาไหนไม่ม แสนสุดรจุ เิ รฃเอกอุ อนิ 'ได้จากท่องพระสมทุ งามคอศสพนิ ทุอินทุ วชชโุ ชต1ช่วงดวงร่ตต์ ฯ ๑ นางพงิ ตง์ แดนขนุ่ ขอ้ ง ทบเทา่ บอง ๆ บัด ๆ กลมุ้ กอดิ จดั อดฮดจัด สบงสบดั แสนงอนค่อนิ ค-จกั บัดเดยวอยดุ ลน่ \"&เนจติ ต์ ตสน่ทดถนดั นฅั ต์กจัก

ปIี เกนค? 6๓} สอยสยายมวยองคนงลกั ษณ งามผมสมพ0กตรล่ ำพอง มวยลุ่ยผมตกดกดนิ ดำคอิ กลางคนิ ยามสอง เนตรนางหว่างเผา่ เพ็ญทอง คิอสองดาวสง่าราตร ยมพลางนางม้พจมาน อำทา่ นผเู้ ยยมเท่ยมสห แมว้ า่ น0ยนานาร ยงั ม้งามกว่าข้าไซร้ แตผ่ มคมขำของขา้ ใครจักงามกวา่ ไมไ่ ด้ ท่านคิดคดั คไนฐานใด เห่น็ ไมม่ ข้ อ้ คำองิ จงเรง่ ร0บรองคลองธรรม กล่าวคำสภุ าพตอ่ หญงิ ว่าผมข้าเลศิ เพรศิ พรง งามยงนางใดในดนิ ฯ พระอมรสิงห์ตร*'สวา่ ๑ ดรู านงเยาว์เสาวภาค ใชอ่ ยากอุดตรคิ ฉิ น อฬ๘อนั เขา้ เผาผ่องโศลิน งามสนทกุ เส้นเห็่นลดั จักเปรยบพงเปรยบเทย่ บพา แสนสง่างามศ0กดน0กษํฅร์ อ ฬ6 พิศดาวพราวเดน่ เพ็ญ่ พิฒน์ เฉกขฅ้ น์รงุ โรจนโ์ ชคิชี แต่สมทุ รสุดใหญใ่ ส,ชง ลกิ ดงดหู มดสดส งามทเลเวลาราตร จำริสรศิ มดารา เงาพามาอยูใ่ นนา้ํ งามล้ําแลเลห่ เ์ วหา ยังแถมความงามธรรมดา แหง่ สาครดวํ ยชว่ ยงาม ฯ ทา่ นพข้องถอยพลิาสาํ่ สาม ๏ นางพงเคอิ งลดั บดบอง กล่าวความพาดพงิ องิ เท็ช่ ไมช่ มผมข้าว่างาม

๙๘ ก,แกนคร ชิชะเฉลยวฉลาดปราดเปรอง น่าเคองนิกแลน้ แสนเข็ด ใจแนง้ แขงดอคอเพ็่ชร์ อาจเผดจ็ หฤลย้ ไมดร พดู พลางแขงฃนยนอง หน้าบงแดงบม่ สมศริ บ0ดเดยวเปลียนหนา้ นาร ทำทเอยงฉออ้ นวอนวิง พิงพลางนางเอาเผ้าหอม พาดนอ้ มหม่ พระอมรสงิ ห์ พระสมั ผส้ ผมฉมจริง เกศหญิงกลบกลวั้ ท‘วองภ์ อ๘0 อ ๘®เหมอนบาศพระอนงค์ทรงคลอ้ ง ตดิ ตอ้ งหฤนย้ ใหลหลง บ่มรไไผกใผใจจง อำนาจพระอนงค์ทรงยัง อ๘๒ อมรสิงห์นงิ ฃนฝ้ นน้ก บาศงามความรไาฤๅขสิง นางวอนวาจาน่าพงิ คอคสิงดนตรวณา ฯ อ๘® นางแทตย''กลา่ วว'! อ๘๔ ๑ ล้าภมรอ่อนเขลาเบาราค เหลีอยากผกาลอ้ ยนอ้ ยหา ติดแสนแลน้ สดุ บษุ บา เกิดมาเพอิ ภ่ชู ชู ม พบภูผูประหมาราคะ ลอยละเริศรไงห่างสม หลีกเลยี งเอยงอายงายงม อารมณ์ลุ่ยเหลอี เบอจริง ปะลาภไบรูว้ ่าลาภ โอดVอยนสอจภงาอพง1คพ/ อิงน,ภ' ุชข่สู บู่สษุิงบา น่าทพภมรวอนวิง อ๘๕มธุกรหยอ่ นในหน้าลี ไม่มหฤภยั ใผหา บุบผาอาภัพอบั ภา วชะนา่ ภังวลผลกรรม อ๘๖ เรณชสคนธก์ ล่นกลั้ว ยวนย่วั ให์มธปอปถัมภ์ อ๘๘

ป1ี เกน?]โ 66 มธกุ รจรจากตรากตรำ ชอกชํา้ อก้ ง'วา้ งปางมรณ์ สงสารมาลย์ผกาหนา้ โศก รมุ โรครไาเรอเหลอถอน ในยามบ่จจุบันลนั ร่อน เชญิ ภมรมวํ่ เคน้าเสาวคนธ์ ฯ พระอมรสงิ ห์ตร้สว่า © น้าเจ้าเยาวมาลยห์ วานล้อย สาวนอ้ ยกลา่ วไยไรผ้ ล ฅูฤๅคอเต้าเตม็ ชล เตม็ แน้วตอ้ งลน้ เลยไป เจยนน้วยน้วยเสน่ห้นางหนงึ ไบพงชมชนอนได้ เดนิ ดงมง่ บาผาไพร หวํงได้ทราบเรอื งเมองทอง เจ้าร้ผู ลดู งจงแจง้ ยา่ นแหล่งอย่าสลดั ขดํ นอ้ ง แนน้ สบอารมณ์สมปอง คุณของเจา้ ไซร้ไบวาย ฯ © บัดนํ้นนางแทฅยแ์ ปรดเสยง ดด๋สเลยงเบยงบา่ ย เจ้ามใจบง่ จงจา้ ย ลักลา้ ยล้อนยอกหลอกเรา บญ่ ญาพาทดหิ นกั เดยวจักประจักษ์เจยวเจา้ ลนั เมองเรอื งอรา่ มงามเงา นา้ ไม่ใหเ้ จ้าไปพบ ชายอะไรเช่นนมนา้ ง ชชิ ่างแชเชอ่ นเกล่อนกลบ พดจาน้าเบ่อเบ่อคบ บดั ซบแสนเข็นเช่นน หฃญ^งชวนยวนชนิ รุนรส กลบั หดหวํ ปลก่ หลก่ หน เจ่็บใจใครเ่ วยนเฆยนฅ อยากฃยนว้ ยบาทราดเกลอ่ ฯ ๏ พดู พลางนางพรืารืาไห้ ชลนัยนน้ องหลากมากเหล่อ ไหลตรงลงสระคละเจอ เหมอนนา้ํ ลำเหนอหลากมา

©๐0 โ)IIกน?)โ ท\"นใดไหลค้นคน้ หนอง เร็วนองเนองไปในบา่ เดยวใจในพนพสธุ า กลายเปนเชน่ มหาสาคร อมรสงิ ห์นงิ ตลงองึ คดิ ทกุ คิศเปนลลอกฉอกฉอน เหลยวเนตรดูนงองค์อร นางหลอนลอยฉิวปลวไป เย้ยย่ัวห\"วเราะเยาะหยนั คอ้ งล1นราวบาพาไหว อมรสงิ ห์นงิ คดิ อดิ ใจ น่าใกล้ถงอกตกตลง เหลยวเหลอบแลเขม้นเห็นรกุ ข เธอบกุ ลุยชลจนถง 1เนพลางพมพำรำพง สำนงอิงไท้ใบบงั ตรกวา่ ธรรมดานาร ยอ่ มม่ชลน\"ยน์ไหลหลง ยามยดั ขดั ใจไม่ย้งั แคน้ ค‘งฃนุ่ ครา็ นํา้ ตา แตว่ า่ ชลเนตรเลศน ทกุ ทท่วมไปในบา อ ๘๘ เล่หล์ กทกใหญไ่ หลมา แลเXหนเช'นมห.าโสาคร นา้ํ หลาก ๆ แทแ้ นว่ ่า มายานางนนม\"นหลอน บนั แค้นกขู ัดยดั รอน งองอนเร าไม1่ไยด หากกูไดมาอาศ\"ย บนค่าคบไทใ้ หญน่ จงึ คน้ ชลภ\"ยได้ม่ ชว่ ไว้กอ่ นผอ่ นปรน ดูหมอกคลมุ น้าํ สำอาง เหมอ่ นข่ายเงินงามอำพน จนั ทร์สวา่ งวารม่ผล­ คดิ เหน่็ เชน่ เศยรศวิ ะ ดลมุ บนแผ่นพนไพฑูรย์ คอิ พระผทู้ รงฅรศลู เหลา่ พฤกษค์ อผมสมบูรณ์ นองนา้ํ จำรูญลานตา

อ ๘๙น*าค^อคงคามาหลง โ)IIใ)น ?)โ 90๑ อ ๙0ตามเรองโบราณนานมา เวิยนวงอยู'่ ในเกศา ครูบาอาจารยท์ า่ นแสดง อินเราเนาบนต9นไม, น้าํ ใกลข้ นมานา่ แสยง จำต*อง!]นฅ่อพอแรง หวังแสวงความรอดปลอดภํย ฯ ๏ พุลางพระไตต่ น!]นพฤกษ์ ยามดกนํ้ามากหลากไหล ยงไเนยงดนตนไม นาใหญ่ครน ๆ ขนตาม เหลย้ วดผู ลูใดไบเหน็่ นอกจากจันทรเ์ พ็ญเปนสาม- ห้บรุกขแลนํ้าคำราม เปนคลนครนครามงามฟ ยิง!]นยิงน้าํ ตามพระ เสยงละลอกเหลอฒอหู พระอ่อนกำองิ ย้งั ดู น่กวา่ นา่ กูจะมวย เวน้ แต่วิษณุเปนเจา้ บรรดาลเปนเต่ามาชว่ ย อ ๙* พระ'ไม่อปุ ถมภอำนวย จักมว้ ยช่พล่มจมนํ้า ดทู กนก่ ในใจควา้ ม ฉนากฉลามโลมาคลาคลา้ ยงว]ิ นยิงฟกอกช้าํ กองกรรมเกนิ เพลิงเรงว้าว ฯ ไต่ตลอดยอดพฤกษ์นกพร'น พุอตวนั รุ่งสางหวา่ งหาว อ๙๒รำไพไขกลบลบดาว ออฉาวบกษม์ เกรยว พระกํมพไาฅร์ตรดู นู าํ้ ยงิ ชํา้ อกส\"นขวัญเสยว เมอกนามากหลากเจยว เดยวเด้ยวแห้งลดหมดลง อนิ ตนุ ไมใ้ หญใ่ บหนา เปนผาน่าลติ พศิ วง เมอ้ กว]ิ นไม้ใจจง จักลง ๆ ได้ไม่แคลง