ຄວາມຮູ້ກ່ຽວກັບເດັກກ່ອນໄວຮຽນ

ດູວ້ ຍການນາໍ ໃຊູເ້ ນ້ຶອໃນທືເ່ ປນັ ຈິງ. ຕວົ ຢາູ່ ງ ນັກຮຽນຈະສາມາດປັບປຸງພາສາເວົຶ້າທັກສະໃນການສ ື່ສານໂດຍ ແມ່ນການເຂົ້ຶາຮ່ວມການສົນທະນາເ ຂົາຈະ ພັດທະນາການຂຽນຂອງເຂົາເຈົ້ຶາດູ້ວຍການທື່ໃຫູ້ນັກຮຽນມສ່ວນຮ່ວມໃນການຂຽນຂ່າວໃນຫູ້ອງຮຽນ, ຂຽນໂຄງ ການກ່ຽວກັບສະພາບແວດລູ້ອມໃນໂຮງຮຽນ... ແຕ່ວ່າຄຕູ້ອງ ເອົາໃຈໃສ່ເຖິງຄວາມ ແຕກຕ່າງຂອງເດັກໃນຫູ້ອງ ຮຽນຂອງຕົນ. ພົວພັນ (ປະສານ) ຄວາມຮູ້ໃໝ່ກບັ ຄວາມຮເູ້ ດມ ຄວາມຮູ້ໃໝ່ຈະກໍຕົວຂ້ຶນບົນພຶ້ນຖານຂອງສິ່ືງທື່ຄົນນັ້ຶນເຂົຶ້າໃຈ ແລະ ມຄວາມເຊື່ອແລູ້ວຄ ສາມາດຊ່ວຍ ນັກຮຽນທົບທວນຄວາມຮເູ້ ດມ ແລະ ນໍາໃຊູ້ເຂຶ້ົາໃນວຽກງານທື່ພວກເຂົາເຈົ້ຶາກໍາລັງປະຕິບັດຢູ່ເຊິງ່ື ມ ຫາຍວິທດູ້ວຍ ກັນ ເຊນ່ັົ ຄອາດຕ້ຶງັ ຄໍາຖາມໃຫນູ້ ກັ ຮຽນ ເພື່ອຊວ່ ຍໃຫູ້ເຂົາເຈ້ົາຶ ເຫັນຄວາມສາໍ ພນັ ລະຫວ່າງສິງ່ື ທເ່ື ຂາົ ເຈົຶ້າກໍາລັງຮຽນ ແລະ ສ່ງືິ ທ່ືໄດູ້ຮຽນຜ່ານມາ. ກ່ອນຈະເຂົ້ຶາບົດຮຽນໃໝ່ ຄຕູ້ອງຍົກເອົາເນຶ້ອໃນບົດຮຽນທ່ືຮຽນຜ່ານມາຂ້ຶນມາສົນທະນາ ກ່ອນຈາກ ນັຶ້ນຈື່ງເຂຶ້ົາສ່ບົດຮຽນໃໝ່, ເຮັດແນວນ້ຶກໍເພ່ືອໃຫ້ນູ ັກຮຽນໄດູ້ທົບທວນ ແລະ ຈື່ຈໍາ ຄວາມຮູ້ເດມທ່ໄື ດູ້ຮຽນຜ່ານມາ ແລະ ມຄວາມເຂຶາ້ົ ໃຈຢ່າູ ງຖກຕູອ້ ງ. • ມຍຸດທະວທິ ໃນການຮຽນຮູ້ ຄົນເຮົາຮຽນຮູ້ດູ້ວຍການນາໃຊູ້ຍຸດທະວິທທ່ືມປະສິດທພາບ ແລະ ປັບຕົວໄດູ້, ຊ່ວຍໃຫູ້ຄົນເຮົາເຂົ້ຶາໃຈໃຊູ້ ເຫດຜົນ, ຈ່ືຈໍາ ແລະ ແກູ້ໄຂບັນຫາ. ເດັກນູ້ອຍຈະພັດທະນາຫາຍຍຸດທະວິທເພ່ືອຊ່ວຍຕົນເອງແກູ້ໄຂບັນຫາຕ່າງໆ ເລື່ມແຕ່ອາຍຸຍັງນູ້ອຍ. ຍຸດທະວິທອາດມຄວາມແຕກຕ່າງກັນຫາຍດາູ້ ນ. ຖູ້າເດັກນ້ອູ ຍຮູ້ຈັກໃຊູຫ້ າຍຍຸດທະວິທຢູ່າງ ເໝາະສົມ, ກໍຍິື່ງເຮັດໃຫູ້ເດັກນູ້ອຍປະສົບຄວາມສໍາເລັດໃນການແກູ້ໄຂບັນຫາ, ການອ່ານ, ຄວາມເຂົ້ຶາໃຈແລະ ຄວາມຈື່ຈໍາເນອຶ້ ໃນຂອງບົດຮຽນ. ຈາກບັນຫາດງັ່ົ ກາ່ ວນຶ້, ຄຕອູ້ ງຮັບຮຄູ້ ວາມສາໍ ຄັນຂອງການທື່ຈະໃຫູ້ນກັ ຮຽນຮຈູ້ ກັ ແລະນໍາໃຊູ້ຫາຍຍຸທະວິທທື່ແຕກຕ່າງກັນ, ຄຕູ້ອງມອບໝາຍວຽກໃຫູ້ນັກຮຽນປະຕິບັດເຊັ່ົນ ອ່ານເນຶ້ອໃນບົດຫັດ ອ່ານແລູ້ວສະຫຸບຫຍໍ້ແນວໃດ? ປະຕິບັດການທົດລອງແລູ້ວຂຽນເປັນຫັກການ. ສິື່ງເຫົ່ານ້ຶລູ້ວນແລູ້ວແຕ່ແມ່ນ ຍດຸ ທະວທິ ທື່ຈະຊວ່ ຍການຮຽນຂອງນກັ ຮຽນໃຫ້ດູ ຂ້ຶນ ແລະ ເຮດັ ໃຫນູ້ ັກຮຽນໄດູ້ຮຽນຮກູ້ ານເລອກຍຸດທະວິທທ່ືເໝ າະສົມ. • ການຄວບຄຸມຕົນເອງ ແລະ ຮູ້ຈກັ ຮບັ ການສະທູ້ອນກບັ ຄົນເຮົາສາມາດໃຊູ້ຍຸດທະວິທສາລັບການຮຽນແບບກົນຈັກໂດຍບໍ່ໄດູ້ຄານງວ່າຕົນເອງກາລັງເຮັດຫຍັງ . ດັ່ົງນັ້ຶນມັນຈື່ງຮຽກຮູ້ອງໃຫູ້ມການຄວບຄຸມຕົນເອງ ແລະ ມການສະທູ້ອນກັບຄນຄສາມາດຊ່ວຍນັກຮຽນໃຫູ້ ກາຍເປັນຜຄູ້ ວບຄຸມຕນົ ເອງ ແລະ ການຄົ້ຶນຄດິ ແບບສະທູອ້ ນຄນດວູ້ ຍການໃຫ້ໂູ ອກາດນກັ ຮຽນຕລາຄາອູ້າງເຫດຜົນ ໃນວຽກງານຂອງຕົນລວມທັງວຽກງານຂອງຄນົ ອ່ືນຮູ້ຈັກໃຊຍູ້ ຸດທະວທິ ຢາູ່ ງຖກຕູ້ອງ • ປບັ ໂຄງສ້າູ ງຄວາມຮ້ເູ ກົາ່ ບາງຄຶ້ງັ ຄວາມຮູເ້ ກົ່າສາມາດເປັນອຸປະສັກໃນການຮຽນຮູສ້ ່ງືິ ໃໝນ່ ັກຮຽນຕອູ້ ງຮຽນຮ້ວູ ທິ ການແກູ້ບັນຫາທືບ່ ໍ່ 47

ລົງລອຍພາຍໃນ ແລະ ການຫັນປູ່ຽນແນວຄິດແບບເກົ່າຕົວຢູ່າງໃນຂົງ ເຂດຄະນິດສາດເດັກນູ້ອຍຫາຍຄົນຍັງມ ຄວາມຜິດພາດເມື່ອໃຊູ້ເລກເສດສ່ວນເພາະວ່ານໍາໃຊູ້ຫັກເກນທື່ໄດູ້ໃຊູ້ກັບຈໍານວນຖູ້ວນມາຄິດໄລ່ສິື່ງສໍາ ຄັນຄຕູ້ອງ ສູ້າງເງື່ອນໄຂໃຫນູ້ ກັ ຮຽນມໂອກາດໄດເູ້ ວ້າົຶ ເຖິງຄວາມເຊອື່ ແລະ ວທິ ອະທບິ າຍຕາມແບບຂອງເຂົາເຈຶົ້າເຂາ້ຶົ ໃຈ. + ຄຕູ້ອງອງໃສ່ແນວຄວາມຄິດທື່ນັກຮຽນມຢູ່ແລູ້ວ ແລະ ນາໃຊູ້ການສັງເກດ, ການທົດລອງຕົວຈິງເພ່ືອ ສະແດງໃຫູ້ເຂົາເຈຶ້ົາເຫັນວ່າ ຄວາມເຊ່ືອບາງຢູ່າງຂອງເຂົາເຈົ້ຶາກໍອາດມຄວາມຜິດພາດໄດູ້. ດັ່ົງນັຶ້ນ, ຄຄວນໃຫູ້ເວລາ ນັກຮຽນຢາູ່ ງພຽງພໃໍ ນການຊັບຊູ້ອນແນວຄິດເດມ ຂອງເຂົາເຈາຶ້ົ ຄນ. • ຄວາມເຂົາ້ຶ ໃຈຫາຍກວາ່ ຄວາມຈຈ່ື ໍາ ການຮຽນຈະດຂນ້ຶ ກວາ່ ເກົ່າໃນເມື່ອຄໄດໃູ້ ຫູ້ອະທບິ າຍ ຊ້ຶແຈງເຫດຜນົ ແລະ ໄດູ້ປະຕບິ ັດ ຕວົ ຈງິ . ຕໍ່ກັບບັນຫາ ນ້ຶ ຄຈະສອນແນວໃດເພື່ອຈະເຮດັ ໃຫູ້ນັກຮຽນເຂາ້ຶົ ໃຈ? ດ່ົັງນນັ້ຶ , ຄຕູ້ອງໄດູ້ໃຫູ້ ນກັ ຮຽນອະທບິ າຍຊຶແ້ ຈງເຫດຜົນ ຫ ແນວຄວາມຄິດໃດໜ່ືງຈາກການຮຽນບົດຮຽນຜ່ານມາ ຫ ໃຫູ້ນັກຮຽນມມະໂນພາບໃດໜ່ືງດູ້ວຍຕົນເອງ. ເມື່ອ ນກັ ຮຽນເຂຶາົ້ ໃຈເນ້ຶອໃນແລູ້ວກໍຈະສາມາດເຫັນໄດູ້ຄວາມແຕກຕາ່ ງ ແລະ ຄວາມຄູ້າຍ ຄກັນຈາກຄວາມຮູ້ທື່ໄດູ້ຮຽນ ມາ. • ການຊວ່ ຍໃຫູ້ນກັ ຮຽນຮ້ກູ ານນາໍ ໃຊູຄ້ ວາມຮູ້ເຂາ້ຶົ ໃນຕົວຈິງ ການຮຽນຈະມຄວາມໝາຍຍງ່ິື ຂ້ນຶ ຖູາ້ ວາ່ ບົດຮຽນທ່ສື ອນ ຖກນາໍ ໃຊູ້ເຂຶ້ົາໄປຫາສະຖານະການຂອງຊວດິ ຕົວຈງິ . ນັກຮຽນບໍ່ສາມາດນໍາໃຊູ້ສິ່ືງທ່ືໄດູ້ຮຽນຮູ້ຢູ່ໃນໂຮງຮຽນເພື່ອແກໄູ້ ຂບັນຫາໃນຕົວຈງິ ເຊັົ່ນ ນັກຮຽນອາດຈະໄດູ້ຮຽນ ກົດຂອງນິວເຕິນຢູ່ໃນໂຮງຮຽນ, ແຕ່ເຂົາບໍ່ສາມາດເບິ່ືງອອກ ວ່າມ ການນໍາໃຊູ້ກົດເກນດັົ່ງກ່າວ ນ້ຶເຂົາໃນສະຖານະ ການຕົວຈິງ. ດັ່ົງນັຶ້ນ, ຄຕູ້ອງສຸມໃສ່ໃຫ້ນູ ັກຮຽນກໍາໄດູ້ເນຶ້ອໃນຂອງວິຊາທ່ືຮຽນ. ຖູ້າບໍ່ເຂົຶ້າໃຈກໍຈະບໍ່ສາມາດນໍາໃຊູ້ ຄວາມຮທູ້ ່ຮື ຽນໄປສຊ່ ວິດຈງິ . ການສອນຂອງຄຕູ້ອງສອນໃຫູ້ນັກຮຽນເຂາົ້ຶ ໃຈບ່ໍແມນ່ ສອນໃຫູ້ນກັ ຮຽນຈື່ຈາໍ . • ຕູອ້ ງໃຊເູ້ ວລາຍາວໃນການເຝິກຝນົ ຕວົ ຈິງ. ການຮຽນ ແມ່ນກິດຈະກາການຮັບຮູ້ ທືສ່ ະລັບຊັບຊູ້ອນ ເຊ່ິືງບໍສ່ າມາດປະຕບິ ັດແບບຟາ້ ວຟງັ ໄດູຕ້ ູອ້ ງໃຊູ້ເວລາ ຍາວສົມຄວນ ແລະ ຫາຍຮອບວຽນ ສໍາລັບເຝິກຝົນຈື່ງຈະເລື່ມສູ້າງ ຄວາມຊໍານິຊໍານານໃຫູ້ແກ່ການປະຕິບັດວຽກ ງານໃດໜ່ງື ໄດູ້. ໃນການຈດັ ການຮຽນ-ການສອນຕ້ອູ ງເພ່ືມເວລາໃຫນູ້ ັກຮຽນປະກອບສວ່ ນຢູາ່ ງຫູ້າວຫນັ ໃຫູ້ໂອກາດ ນກັ ຮຽນໄດູເ້ ຝກິ ປະຕິບດັ ຕວົ ຈິງໃຫຫູ້ າຍໆ ເພືອ່ ໃຫູ້ນກັ ຮຽນໄດຄູ້ ຶົນ້ ຄດິ ແລະເຂົ້າຶ ໃຈຂໍ້ມນຂ່າວສານທືໄ່ ດູ້ຮຽນ • ຄວາມແຕກຕາ່ ງດູ້ານພັດທະນາການແລະດ້າູ ນບຸກຄນົ ເດັກນູ້ອຍຈະຮຽນໄດູ້ດທ່ືສຸດຖາູ້ ໃສ່ໃຈເຖິງຄວາມແຕກຕາ່ ງດູ້ານບກຸ ຄນົ . ເດັກແຕ່ລະຄົນຈະມພັດທະນາການ ແຕກຕ່າງກັນເມ່ືອເດັກເຕບໃຫຍ່ຂຶ້ນມາຈະພັດທະນາວິທໃໝ່ໆກ່ຽວກັບການຄົ້ຶນຄິດພູ້ອມນ້ຶກໍຈະປູ່ຽນວິທການ , ຍຸດທະວິທຕາ່ ງໆ ສາໍ ລັບການຮຽນ, ເດກັ ມຄວາມສນົ ໃຈສະເພາະບາງດ້າູ ນມຄວາມພາກພຽນພະຍາຍາມ ແລະຄວາມ ໜັ້ຶນໃຈສະແດງອອກໃນກິດຈະກໍາຕ່າງໆ. ສູ້າງເງ່ືອນໄຂໃຫູ້ນັກຮຽນໄດູ້ຕິດຕໍ່ພົວພັນກັບຊຸມຊົນ ແລະ ຄວາມກະຕລ ລົນ້ຶ ກັບສິື່ງທນື່ ັກຮຽນ ສນົ ໃຈ. • ສາູ້ ງໃຫນູ້ ັກຮຽນມຄວາມຢາກຮຽນ. ລະດບັ ການກະຕນູຸ້ ຂອງຜູ້ຮຽນມອິດທພິ ົນສງຕໍກ່ ານຮຽນມຄ: ຄສາມາດຈໍາແນກນັກຮຽນໄດູ້ງາ່ ຍ ເພາະເຂາົ ຈະມຄວາມກະຕລລ້ົຶນຕໍ່ການຮຽນທບື່ ັນລຸ ເປົັ້າໝາຍຂອງຕົນ. 48

ຄຕູ້ອງຮັບຮູ້ຜົນສໍາເລັດຂອງນັກຮຽນ ແລະ ຊ່ວຍໃຫູ້ນັກຮຽນມຄວາມເຊ່ືອໜັ້ຶນຕົນເອງ, ຮູ້ ຈັກວາງແຜນທ່ື ແທດເໝາະກບັ ຕນົ ເອງ ແລະ ປະຕິບດັ ໃຫປູ້ ະສບົ ຜນົ ເປນັ ຈິງໄດູ.້ ຄບ່ໍຄວນຈັດກ່ມຸ ນກັ ຮຽນຕາມຄວາມສາມາດຕະຫອດໄປ, ຄວນແຍກກມຸ່ ຕາມຄວາມຕູ້ອງ ການໃຫູ້ປະຕບິ ດັ ຕວົ ຢາູ່ ງ ຕາຕະລາງ ກິດຈະກາໍ ການຮຽນ-ການສອນ ເລກລາໍ ດັບຂອງຄຸນ ລ.ດ ລັກສະນະຕ່າງໆ ກຽ່ ວກັບ ເດກັ ນູ້ອຍຮຽນຮູ້ແນວໃດ ນັກຮຽນປ. 2 ຫູ້ອງໜ່ືງເປີດຮູ້ານຂາຍເຄ່ືອງຢູ່ໃນຫູ້ອງຮຽນຂອງ 1. ຕົນ. ຮູ້ານຂາຍເຄື່ອງດັ່ົງກ່າວມເງິນປອມ ແລະ ເຄື່ອງຂາຍຕ່າງໆ ທື່ ນັກຮຽນເຮດັ ເອງ ຫ ກບັ ເປ່ົາັ ຕາ່ ງໆທ່ເື ກບັ ມາຈາກເຮອນ ຫ ຊມຸ ຊົນ ຂອງຕົນເອງ. ເດັກນູ້ອຍທຢ່ື ູ່ເຂດຫ່າງໄກສອກຫກຈະອ່ານເລື່ອງການປກເຂຶ້າົ ຈາກ ປັ້ມຕໍາລາຂອງເຂົາເຈົ້ຶາ. ກ່ອນຈະເລື່ມເຂົ້ຶາສ່ບົດຮຽນຄຂຽນຄໍາສັບ ຈໍານວນໜື່ງທື່ມຢູ່ໃນຕໍາລາເປັນພາສາລາວໃສ່ກະດານພູ້ອມທັງ 2. ອະທິບາຍຄວາມໝາຍຂອງຄໍາສັບເຫົ່ານັ້ຶນ. ເພ່ືອຊ່ວຍໃຫູ້ນັກຮຽນ ໝດົ ທກຸ ຄົນເຂ້າຶົ ໃຈຄວາມໝາຍຂອງຄາໍ ສັບ, ຄໃຫູ້ນກັ ຮຽນບາງຄົນ ອະທິບາຍຄວາມໝາຍຂອງຄໍາຕ່າງໆ ເປນັ ພາສາຂອງເດັກຊນົ ເຜົາ່ . 3. ໃຫູ້ເດັກນູ້ອຍບອກລາຍການສິື່ງທື່ຄກັນ ແລະ ລາຍການສິ່ືງທື່ແຕກ ຕາ່ ງກັນລະຫວ່າງສອງຮບເລຂາຄະນດິ . ຄສອນຫູ້ອງປ. 5 ຈະສອນນັກຮຽນກ່ຽວກັບມມຕ່າງໆ ຢູ່ໃນຮບ 4. ສາມແຈ. ກ່ອນຈະເຂົຶ້າຫາບົດຮຽນຄຕັ້ຶງຄໍາຖາມວ່າຈະແທກມມ ແນວໃດ ແລະ ຖາມຂມ້ໍ ນອນື່ ໆ ທຕ່ື ອູ້ ງຮູ້ກອ່ ນເຂົາຶ້ ສບ່ ດົ ຮຽນໃໝ່. ນັກຮຽນທງັ ໝດົ ເຮັດກິດຈະກໍາເປັນກຸ່ມໆລະ 5 ຄົນ. ແຕ່ລະກຸ່ມຈະ 5. ມຮບຈໍາລອງເລຂາຄະນິດໜື່ງຊຸດເຊິ່ືງແມ່ນນັກຮຽນເປັນຜູ້ເອົາເຈັຶຍ້ ແຂງມາຜະລິດເອງໃນຊົ່ວໂມງທ່ືຜ່ານມາ. ກິດຈະກໍາທ່ືນັກຮຽນຈະ ປະຕິບດັ ແມ່ນຕື່ມຂມໍ້ ນທໄ່ື ດມູ້ າໃສຕ່ າຕະລາງ. ສະມາຄົມສົ່ງປ ັ້ມຊ່ວຍເຫ ອເດັກນູ້ອຍລາວແຫ່ງປະເທດຍ ່ືປຸູ່ນໄດູ້ ມອບຫູ້ອງສະມຸດນູ້ອຍອັນໜື່ງໃຫູ້ແກ່ນັກຮຽນປ 3 ທື່ຢູ່ຫ່າງໄກ 6. ສອກຫກ. ຄໄດ້ອູ ານຍຸ າດໃຫູ້ນກັ ຮຽນຕົນເອງເຝິກຝົນການອ່ານແຕ່ ລະມ້ຶ 10 ນາທ. ໃນຂະນະນັ້ຶນນັກຮຽນສາມາດອ່ານໃຫູ້ກັນຟັງຫ ອາ່ ນຄົນດຽວ. 49

ນັກຮຽນຢູ່ໃນຫູອ້ ງຮຽນໜື່ງກາໍ ລັງຮຽນວິຊາເລກກ່ຽວກັບລວງຍາວ 7. ແລະ ເນ້ຶອທື່. ຄພານັກຮຽນໄປເບິື່ງເຮອນທື່ກໍາລັງປຸກໃໝ່ຢູ່ໃນໝ່ ບູ້ານ. ຄວາງກິດຈະກໍາໃຫູ້ນັກຮຽນຊອກຮູ້ວ່າ: ນັກກໍ່ສູ້າງຕູ້ອງຮູ້ ຫຍັງແດ່ກ່ຽວກບັ ລວງຍາວ ແລະ ເນຶ້ອທເ່ື ພື່ອຈະປກຸ ເຮອນ. ນັກຮຽນຊັ້ຶນມັດທະຍົມຕົ້ຶນຫູ້ອງໜ ່ືງ, ຫາກໍສໍາເລັດການເຮັດ ວຽກບູ້ານວິຊາຄະນິດສາດ 10 ຂໍ້. ຄໄດູ້ຖາມຄໍາຕອບຂອງບົດເລກ 8. ເຫົ່ານ້ັນຶ ຈາກນກັ ຮຽນຫາຍໆ ຄນົ ແລວູ້ ຈດົ ໃສກ່ ະດານ. ນກັ ຮຽນໃຫູ້ ຄະແນນຕົນເອງ ແລະ ຊອກຮູ້ດູ້ວຍຕົນເອງວ່າເຮັດຜິດບ່ອນໃດ. ຄ ຈະຍ່າງເລາະທວົ່ ຫ້ອູ ງເພ່ອື ຊວ່ ຍເຫອນກັ ຮຽນເປນັ ລາຍບຸກຄົນ. ນັກຮຽນຊັ້ຶນມັດທະຍົມຕົ້ຶນໃນໂມງຮຽນວິທະຍາສາດໄດູ້ຮຽນວິທ 9. ກູ້າຕົຶ້ນເຂົຶ້າໃນຖົງຢາງ ແລະ ວັດແທກຄວາມໄວຂອງການເຕບໃຫຍ່ ຂອງຕົ້ຶນກູ້າພູ້ອມທັງວັດແທກປະລມິ ານນາ້ໍ ທື່ມນັ ລະເຫຍ. ຄສອນຢູ່ໃນໂຮງຮຽນມັດທະຍົມຕົຶ້ນໃຫູ້ນັກຮຽນໃນຫູ້ອງເຮັດບົດ ເຝິກຫັດເລກຂໍ້ໜ່ືງໃນຕອນຕົຶ້ນຂອງໂມງສອນ. ນ້ຶແມ່ນກິດຈະກໍາ ນໍາເຂົຶ້າສ່ບົດຮຽນສັ້ຶນໆ ນັກຮຽນຕູ້ອງແກູ້ບົດເຝກຫັດດູ້ວຍຕົນເອງ 10. ແລະ ຄຈະສະເຫຍຄໍາຕອບກໍຕໍ່ເມ່ືອນັກຮຽນທຸກຄົນແກູ້ສໍາເລັດ ແລູ້ວ. ນັກຮຽນໃຫູ້ຄະແນນຕົນເອງ, ແຕ່ວ່າຄກໍຊຸກຍູ້ໃຫູ້ນັກຮຽນ ຖາມບນັ ຫາທເ່ື ຂາົ ເຈາ້ຶົ ຂອູ້ ງໃຈ. ນັກຮຽນເຮັດກິດ ຈ ະກໍາເ ປັ ນກ ຸ່ ມເພ ່ື ອຂຽນ ໂຄງ ການເ ລ ື່ ອ ງ ກ າ ນ ປກຝັງລູ້ຽງສັດຢູ່ໃນໝ່ບູ້ານຂອງຕົນ. ເຂົາເຈົຶ້າຂຽນກ່ຽວກັບການ ປກຝັງລູ້ຽງສັດຊະນິດຕ່າງໆ ທ່ືມໃນບູ້ານແລູ້ວແຕ້ມູ ໃສ່ແຜນທ່ືເພື່ອ 11. ສະແດງໃຫ້ເູ ຫັນວາ່ ເນຶອ້ ທເ່ື ຂດໃດປກຫຍັງລູຽ້ ງຫຍັງຢ່ໃູ ນບູາ້ ນ. ຫັງ ຈາກນນ້ັຶ ນັກຮຽນຈະໄດ້ຂູ ຽນເປນັ ລາຍການວ່າມການປກຝັງລູຽ້ ງສດັ ຊະນິດໃດທ່ືແຜ່ຫລາຍທື່ສຸດ ແລະ ແມ່ນຊະນິດໃດທື່ບໍ່ຄອຍນິຍົມ ກນັ . ນັກຮຽນຫູ້ອງປ. 5 ໄດູ້ເຮັດສວນຜັກນູ້ອຍອັນໜື່ງໃນໂຮງຮຽນ. 12. ໃນຂະນະທື່ພດຜົນກໍາລັງເຕບໃຫຍ່ຄໄດູ້ໃຫູ້ນັກຮຽນຂຽນກ່ຽວກບັ ວາ່ ເປນັ ຫຍັງພດຜັກໃນສວນຈງ່ື ຂນຶ້ ງາມດ ແລະ ມອປຸ ະສັກໃດແດ່ຕໍ່ ການປກຝັງດງ່ັົ ກາ່ ວ. ຄປະຈໍາຫູ້ອງໃນໂຮງຮຽນມັດທະຍົມຕົ້ຶນຢູ່ເຂດຫ່າງໄກສອກຫກ 13. ແຫ່ງໜື່ງໄດູ້ນໍາພານັກຮຽນຂອງຕົນໄປທັດສະນະສກສາທື່ບູ້ານຕໍ່າ ຜູ້າໄໝພ້ຶນເມອງ. ນັກຮຽນໄດູ້ພາກັນສໍາພາດຊ່າງຕໍ່າຫກ ແລະ ຂຽນລາຍງານກຽ່ ວກບັ ການລງົ ຢຽ້ ມຢາມຄງ້ຶັ ນ້ຶ. 50

ຄສອນວິຊາປະຊາກອນສກສາຖາມນກັ ຮຽນຢູ່ໃນຊັນຶ້ ມັດທະຍົມຕ້ຶົນ ວ່າເຂົາເຈ້ຶົາຮູ້ຈັກຫຍັງແດ່ກ່ຽວກັບໂລກເອດ. ຈາກຄໍາຕອບຂອງ 14. ນັກຮຽນເຫັນວ່າເຂົາເຈົຶ້າມຄວາມເຊື່ອທື່ຜິດພາດບາງອັນ. ຫັງຈາກ ນັຶ້ນຄໄດູ້ນໍາສະເໜຂໍ້ມນໃໝ່ທ່ືຖກຕູ້ອງຢູ່າງລະອຽດພູ້ອມທັງບອກ ນກັ ຮຽນຢູາ່ ງເຈາະຈົງວາ່ ຄວາມເຊອ່ື ອັນໃດທ່ຜື ິດພາດເພືອ່ ໃຫແູ້ ນໃ່ ຈ ວ່ານກັ ຮຽນທຸກຄົນເຂາ້ົຶ ໃຈຖກຕູ້ອງ. ນັກຮຽນໄດູ້ແຕູ້ມຮບພາບຕ່າງໆທື່ເຂົາເຈົ້ຶາໄດູ້ພົບເຫັນໃນຊຸມຊົນ ຂອງຕົນ. ຄໃຫູ້ນັກຮຽນທື່ມາຈາກຊົນເຜົ່າບອກສິ່ືງທື່ເຂົາເຈົ້ຶາແຕ້ມູ 15. ເປັນພາສາຊົນເຜົ່າຂອງເຂົາເຈົຶ້າເອງ ແລະ ເປັນພາສາລາວ. ຫັງຈາກ ນັ້ຶນຄກໍເອົາຮບເຫົ່ານັຶ້ນໄປຫູ້ອຍໄວູ້ຝາຫູ້ອງຮຽນ, ພູ້ອມທັງຂຽນຊ່ື ຮບເປນັ ພາສາໃສ່ກູ້ອງຮບດງົັ່ ກາ່ ວ. ຄສອນຢູ່ໂຮງຮຽນຊັຶ້ນປະຖົມແຫ່ງໜື່ງຢູ່ໃນເມອງໄດູ້ສັງເກດການ 16. ຮຽນດູ້ວຍຕົນເອງ ແລະ ການຮຽນເປັນກຸ່ມຂອງນັກຮຽນຕົນເອງ ດູ້ວຍຄວາມຕັ້ຶງໃຈ. ຄໄດູ້ຈໍາແນກວ່າພວກໃດຮຽນອ່ອນແລະພວກ ໃດຮຽນເກງົ່ັ ໃນແຕລ່ ະໝວດລາຍວິຊາ. ຄສອນໃນໂມງຮຽນໜ່ືງມັກຈະມກິດຈະກໍາເສມຕ່າງໆ ຢູ່ສະເໝ ສໍາລັບໃຫູ້ນັກຮຽນທ່ືມພອນສະຫວັນ ແລະ ສາມາດສໍາເລັດໜູ້າ 17. ວຽກໄວ. Article XIV. ໃຈຄວາມ ການຮຽນຮູ້ໝາຍເຖິງ ປະສົບການຕ່າງໆ ທ່ືເຮົາໄດູ້ຮັບຮູ້ແລະເສມສູ້າງປັບປຸງທັດສະນະຄະຕິແລະການ ປະພດເຊິ່ືງມັນສະແດງອອກໃຫູ້ເຫັນວ່າຄົນເຮົາເກດມາຍອ່ ມມການຮັບຮູ້, ຮຽນຮູ້ມພດຕິກໍາສະແດງອອກທາງດູ້ານ ສັງຄົມ ແລະ ຄົນເຮົາກໍສາມາດປັບປຸງ ແລະ ແກູ້ໄຂພດຕິກໍານັ້ຶນແຕ່ມັນກໍເປັນໄປຍາກເພາະຄົນເຮົາເກດມາຕູ້ອງມ ຄວາມແຕກຕາ່ ງທາງດາູ້ ນພດັ ທະນາການໃນທກຸ ໆດາູ້ ນ. ຄາໍ ຖາມ: 1. ໃຫູ້ເວົາຶ້ ຄວາມໝາຍຂອງການຮຽນຮູ້ ແລະ ສາມາດໝນໃຊູ້ໄດໃູ້ ນຊວດິ ປະຈາໍ ວນັ ໃນຫູ້ອງຮຽນມກັ ຈະ ເກດການຮຽນຮ້ຄູ ແນວໃດ ? 2. ຄນຸ ລັກສະນະຂອງການຮຽນຮຜູ້ ໃູ້ ຫຍມ່ ຫຍັງແດ່ອະທິບາຍໃຫລູ້ ະອຽດ ? 3. ເດກັ ນູ້ອຍຮຽນຮູ້ແນວໃດ? ມຈັກຄຸນລັກສະນະຄຄນຸ ລັກສະນະໃດແດ່? ຈ່ົງບອກລະອຽດ ? 5. ການຮຽນຮູ້ໂດຍຜ່ານການຫນິ້ຶ 5.1. ການຫນ້ິຶ ແມນ່ ກດິ ຈະກາໍ ຕນ້ົຶ ຕຂໍ ອງເດກັ 51

ການຫິຶ້ນແມ່ນກິດຈະກໍາຕົຶ້ນຕໍຂອງເດັກໃນໄວອະນຸບານ ການຫິ້ຶນຂອງເດັກຈະເຮັດໃຫູ້ເກດມການ ປຽູ່ ນແປງຄນຸ ນະພາບທາງດາູ້ ນຈິດໃຈຂອງເດກັ . ມຄວາມຕອູ້ ງການຢາກດາໍ ລງົ ຊວິດຮວ່ ມກັບຜູ້ໃຫຍ່ ແລະ ກໍມັກຈະ ໄດູ້ຮັບການຕອບສະໜອງໃນເວລາຫິຶ້ນບົດບາດສົມໝຸດດວູ້ຍການຮຽນແບບການເຄື່ອນໄຫວອອກແຮງງານ ແລະ ການພວົ ພັນເຊ່ງືິ ກັນ ແລະ ກັນ ການຫນິຶ້ ຂອງເດັກສະແດງອອກທາງດ້າູ ນພດັ ທະນາການດັງ່ົ ນຶ້: ກ. ດ້າູ ນຮາ່ ງກາຍ ເຮັດໃຫູ້ເດັກໄດເູ້ ຄອື່ ນໄຫວກາູ້ ມຊນຶ້ ນ້ອູ ຍ ແລະ ກ້າູ ມຊນຶ້ ໃຫຍ່ຢູ່າງສະໝາໍ່ ສະເໝ. ຂ. ດ້າູ ນພາສາ ພັດທະນາການທາງດາູ້ ນພາສາເຮັດໃຫູ້ເດັກໄດເູ້ ວາ້ຶົ ໄດລູ້ ົມກນັ ປກສາຫາລ, ຮອູ້ ງເພງ, ຄ້ຶນົ ຄູ້ວາ ແລະ ຮຽນຮູ້ສະພາບການຕ່າງໆ ທກື່ ່ຽວກັບການຫນ້ິຶ . ຄ. ດາູ້ ນອາລມົ ແລະ ສງັ ຄມົ ພັດທະນາການທາງດູາ້ ນອາລມົ ແລະ ສງັ ຄົມ ແມ່ນເຮັດໃຫູ້ເດັກນອູ້ ຍມຄວາມມວ່ ນຊ່ນື ລືນ່ ເລງຮູ້ຈກັ ໃຫູ້ອາໄພເຊ່ືິງກັນ ແລະ ກນັ , ຮູ້ຈກັ ຄວາມອດົ ທົນ ແລະ ລໍຄອຍ. ❖ ຫວົ ເລອື່ ງ ແລະ ເນອ້ຶ ໃນຂອງການຫນ້ຶິ - ຫົວເລື່ອງຂອງການຫິຶ້ນ ແມນການຫິ້ຶນຕາມບົດບາດສົມມຸດ, ຫິ້ຶນຕາມຄວາມຈິງທື່ຈະເກດຂຶ້ນຢູ່ຮອບຕົວ ຂອງເດກັ ເຊິງ່ື ສະແດງອອກໃນເວລາຫຶ້ິນ ເຊັນ່ົ ເລື່ອງຄອບຄົວ, ໂຮງຮຽນ, ການພົວພັນອ້ຶນໆ ເມ່ືອເດັກໄດູ້ສໍາພັດກັບ ສະພາບແວດລອູ້ ມກວູ້ າງຂວາງເທາ່ົ ໃດເຂົາເຈ້ົຶາກຍໍ ື່ງິ ມຫວົ ເລື່ອງສາໍ ລບັ ການຫຶນິ້ ຫາຍເທາ່ົ ນນຶັ້ . - ການຫນິ້ຶ ຫ ຫົວເລ່ືອງຂອງການຫິນຶ້ ບໍ່ມລັກສະນະຈາໍ ກັດອາຍຸ ແຕ່ວ່າການຫນ້ຶິ ຂອງເດັກອະນຸບານຈະມຫາຍ ຮບຫາຍສກ່ວາເດັກປະຖົມ ເມ່ືອເວລາຫິຶ້ນເລື່ອງດຽວກັນ ເດັກແຕ່ລະສໍ່າອາຍຸຈະສະທູ້ອນໃຫູ້ເຫັນດູ້ານຕ່າງໆ ຂອງ ຄວາມເປນັ ຈງິ ໃນລະດບັ ແຕກຕ່າງກັນເດັກອະນຸບານມັກຈະສົນໃຈດາູ້ ນການເຄອ່ື ນໄຫວ( ການປະພດ ) ຂອງຕົວລະ ຄອນຫາຍກ່ວາດູ້ານອື່ນ ສ່ວນເດັກທ່ືມອາຍຸສງກ່ວານັ້ຶນ ຈະເອົາໃຈໃສ່ດູ້ານການພົວພັນເຊິ່ືງກັນ ແລະ ກັນຂອງຄົນ ໃນສັງຄົມ ເຊິື່ງໃນຂັຶນ້ ທໍາອດິ ເດກັ ຈະເນັ້ຶນໜັກການພົວພນັ ພາຍນອກຫາຍກວ່ າເຊັົ່ນ ແມ່ນໃຜເປັນຕວົ ລະຄອນຕົຶ້ນຕໍ ໃນເລອື່ ງ ຕມໍ່ າເດັກຈະສົນໃຈການພົວະນພາຍໃນ (ດາູ້ ນຄນຸ ສົມບັດ ແລະ ຄວາມຮູ້ສກຂອງຕົວລະຄອນ). - ການຫ້ິຶນ ແມ່ນການພົວພັນລະຫວາ່ ງຄນົ ກບັ ຄົນ ໃນເວລາຫນິຶ້ ເດັກຈະປູຽ່ ນຮບແບບການເຄອື່ ນໄຫວຂອງ ຕົນເລອຶ້ ຍໆ ແລະ ການເຄືອ່ ນໄຫວຂອງເດັກກສໍ ະແດງໃຫູ້ເຫນັ ຄວາມສໍາພັນຕຄໍ່ ົນອ້ຶນຕາມບດົ ບາດທ່ືຕົນຮັບ 52

ຮບທ 1 ການຫນິຶ້ ບດົ ບາດສມົ ມດຸ ກຽ່ ວກບັ ຄອບຄົວ - ເນ້ຶອໃນຂອງການຫຶິ້ນ ແມນ່ ການເຄອື່ ນໄຫວຕາມບດົ ບາດທື່ແບງ່ ກັນ ໃນເວລາຫຶນ້ິ ເດັກຈະສາມາດສັງເກດ ໄດວູ້ າ່ “ ສືງ່ິ ເປນັ ໄປໄດູ້ ” ແລະ “ ສ່ິງື ທເປັນໄປບ່ໍໄດູ້ ” ໂດຍອງຕາມລະບຽບການປະພດຕົວໃນສັງຄມົ . ສະນ້ຶນັ ເມື່ອມການເຄອ່ື ນໄຫວບໍ່ເໝາະສົມເດັກກໍມັກຈະທູ້ວງກນັ ເອງໂລດວ່າ “ ແມນ່ ບໍ່ເຮດັ ແບບນ້ຶນັ ” ທາ່ ນ ໝບ່ໍຕອູ້ ງເຮັດແນວນຶັ້ນກັບຄົນເຈບັ ການຫນຶ້ິ ປະເພດນ້ຶ ແມ່ນເລ່ມື ຕົ້ຶນລິເລືມ່ ຮຽນແບບຄຸນສມົ ບດັ ແລະ ການປະພດ ຕາ່ ງໆ ເຊິ່ງື ຈະເຮັດໃຫູ້ເດກັ ມມະນຸດສາໍ ພັນ ມການປບັ ຕົວໃຫູ້ເຂາ້ົຶ ກັບໝເ່ ພ່ອື ນ ແລະ ຮັກສາມິດຕະພາບໃຫູ້ໝ້ນຶັ ຄົງ. ກດິ ຈະກາໍ ສນົ ທະນາກຽ່ ວກບັ ເລື່ອງເນຶອ້ ໃນຂອງການຫຶນ້ິ ອຸປະກອນ ເຈູ້ຍລາມ, ເຈຍູ້ ແຜນ່ ໃຫຍ່, ສະກ໋ອກ ວທິ ດາໍ ເນນກດິ ຈະກາໍ - ຄ ຕຶັງ້ ຄາໍ ຖາມສົນທະນາກັບນກັ ຮຽນໝດົ ຫອູ້ ງວ່າ ເປັນຫຍງັ ຈ່ືງເວຶ້າົ ວາ່ ການຫຶ້ິນແມ່ນກດິ ຈະກາໍ ຕົ້ຶນຕຂໍ ອງເດກັ ? (ໃຫູ້ອະທິບາຍ ). - ຄໃຫູ້ນັກຮຽນຕອບປະມານ 2 - 3 ຄົນ - ຄ ແບງ່ ນກັ ຮຽນອອກເປັນ ກຸ່ມມອບໃຫູ້ແຕ່ລະກຸມ່ ຫິນ້ຶ ບົດບາດສົມມຸດ, ໃຫແູ້ ຕລ່ ະກມຸ່ ໃສ່ຊື່ ເລອ່ື ງ, ເນຶ້ອເລືອ່ ງເວ້ຶາົ ເຖິງຫຍງັ ? - ຈດຸ ປະສົງຂອງການຫິຶ້ນແມນ່ ເພ່ືອຫຍັງ ? - ຫງັ ຈາກຫ້ນິຶ ເລືອ່ ງນແຶ້ ລູ້ວ ນັກຮຽນຈະໄດຄູ້ ວາມຮ້ຫູ ຍັງແດ່ ? ( ແຕ່ລະກມຸ່ ໃຫເູ້ ວລາ 5 ນາທ ) - ສະເໜໃຫແູ້ ຕລ່ ະກຸມ່ ອອກມາຫິ້ນຶ ບດົ ບາດສມົ ມຸດ ແລະ ອະທບິ າຍຕາມຄາໍ ຖາມທຄ່ື ມອບໃຫ້.ູ ສະຫຸບ ຈາກນຶັ້ນຄກສ່ໍ ະຫບຸ ຄນທງັ ໝດົ ຂອງແຕລ່ ະກມຸ່ ປະເມນ ສັງເກດການສນົ ທະນາ, ສງັ ເກດການສະແດງບົດບາດສົມມດຸ . ❖ ການພວົ ພນັ ໃນເວລາຫນ້ຶິ ການພວົ ພນັ ເຊງ່ິື ກັນ ແລະ ກັນໃນການຫິຶນ້ ມ 2 ປະເພດຄ ກ. ການພວົ ພັນຕາມບດົ ບາດ (ຕາມເນຶ້ອຂອງການຫິຶນ້ ) ແມ່ນການພວົ ພນັ ທດໃສຫ່ ົວເລ່ອື ງ ແລະ ບົດລາດ ຂອງຕົວລະຄອນ. ຕວົ ຢູ່າງ (ເບ່ງືິ ຕາມຮບ) 53

ຮບທ 2 ຮບຫຶິນ້ ບົດບາດສົມມດຸ ເປັນໝ ຮບທ 3 ຫຶ້ິນເປນັ ທະຫານ ຮບທ 4 ຫິນ້ຶ ບົດເປັນຄ 54

ຮບທ 5 ຫນິ້ຶ ບົດບາດເປນັ ພ,ໍ່ ແມ່ ຂ. ການພົວພັນຕົວຈິງ ແມ່ນການພົວພັນເຊື່ິງກັນ ແລະ ກັນໃນຖານະເພ່ືອນມິດທື່ຮ່ວມປະຕິບັດວຽກງານ ອັນດຽວກັນ ເຊັ່ົນ ການຕົກລົງກັນກ່ຽວກັບຫົວເລື່ອງ ກ່ຽວກັບການແບ່ງປັນບົດບາດກ່ອນການຫຶິ້ນການຮວ່ ມພິຈາ ລະນາແກູ້ໄຂບນັ ຫາ ແລະ ຄວາມບໍເ່ ຂຶາ້ົ ໃຈກັນທເື່ ກດຂຶນ້ ໃນເວລາຫິຶ້ນ. ໃນໄລຍະທໍາອິດເດັກມັກຈະຫ ິຶ້ນພໍໃຜພໍລາວ ແລະ ບໍ່ຄ່ອຍສົນໃຈວ່າໝ່ຄົນອຶ້ນຫິ້ຶນແນວໃດ ຕໍ່ ມາຈງຄ່ອຍໆ ເກດມຄວາມສົນໃຈຕໍ່ການຫິ້ຶນຂອງຄົນອື່ນ ແລະ ເກດມຄວາມຕູ້ອງການຢາກຫິ້ຶນນໍາໝ່ ຮບການ ເບ້ຶອງຕົຶ້ນຂອງການພົວພັນເຊິື່ງກັນ ແລະ ກັນສະແດງອອກຢູ່ບ່ອນວ່າເດັກຢາກຫຍັບເຂົຶ້າໄປຫິ້ຶນໃກູ້ໆກັບໝ່, ຍູ້າຍ ບ່ອນຫິຶ້ນແບ່ງເຄື່ອງຫິ້ຶນ ແລະ ຍິ່ືມໃສ່ເວລາມໝ່ແນມເບິື່ງໜູ້າ...ເມອື່ ເດັກມຄວາມເຂົຶ້າໃຈກ່ຽວກບັ ການພົວພັນເຊິງ່ື ກັນ ແລະ ກັນຮູ້ການດໍາລົງຊວິດຂອງຜູ້ໃຫບ່ເທົ່າໃດເຂົາເຈົຶ້າກໍຈະມຄວາມຕູ້ອງການຢາກຮຽນແບບພົວພນັ ດັົ່ງກ່າວ ດວູ້ ຍຮບການຂອງການຫິນ້ຶ . ສະນຶ້ນັ , ເດັກຈງ່ື ເກດຄວາມຮສູ້ ກຢາກໃຫູ້ໝ່ເພືອ່ ນຮ່ວມຫ້ຶິນ ແລະ ມຄວາມຈໍາເປັນູ້ອງ ໄດູ້ຕກົ ລງົ ກບັ ໝເ່ ພື່ອນເພື່ອຈດັ ແບງ່ ບົດ ບາດຂອງການຫິນ້ຶ . ❖ ບົດບາດຂອງການຫນຶິ້ ຕ່ພໍ ດັ ທະນາການທາງດາູ້ ນຈດິ ໃຈຂອງເດັກ ການຫນ້ຶິ ເຮັດໃຫ້ຂູ ະບວນການວິວັດທາງດູ້ານຈິດໃຈຂອງເດັກມລກັ ສະນະເຈດຕະນາເງ່ືອນໄຂຂອງການຫ້ຶນິ ຈະບັງຄັບໃຫ້ເູ ດັກເອາົ ໃຈໃສສ່ ິ່ືງຂອງທ່ໃື ຊປູ້ ະກອບການຫນ້ິຶ ແລະ ເນຶອ້ ໃນຂອງການຫຶິ້ນຫາຍຂ້ນຶ . ຮບທ 6 ການຫ້ິນຶ ຂອງເດກັ 55

ການຫິ້ຶນຊ່ວຍພັດທະນາການທາງດູ້ານສະຕິປັນຍາຂອງເດັກໃຫູ້ດຂຶ້ນຕາມລໍາດັບ ເວລາຫິ້ຶນເດັກໄດູ້ເຝກິ ແອບສົມມຸດເອົາສິື່ງຂອງດັ່ົງກ່າວປູ່ຽນແທນກັນ ການຫິຶ້ນເຮັດໃຫູ້ເດັກຮູ້ຄາດຄະເນກ່ຽວກັບທັດສະນະ ແລະ ການ ປະພດຂອງຄນົ ອືນ່ ເພ່ືອເປນັ ບ່ອນອງໃຫແູ້ ກກ່ ານປະພດຕົນເອງ. ຮບທ 7 ການຫ້ຶິນເກມ ຄ. ການຫິ້ຶນມການສະທູ້ອນຕໍ່ພັດທະນາການທາງດູ້ານບຸກຄະລິກກະພາບຂອງເດັກໃນເວລາຫິ້ຶນເດັກໄດູ້ ຮຽນຮູ້ການປະພດຕໍ່ກັນ ແລະ ການພົວພັນເຊິ່ືງກັນ ແລະ ກັນຂອງຜູ້ໃຫຍ່ ເຊິື່ງຈະກາຍເປັນແບບຢູ່າງໃຫູ້ແກ່ການ ປະພດຂອງເດັກຊ່ວຍໃຫູ້ເຂົາເຈົຶ້າຄວບຄຸມການປະພດຂອງຕົນເອງ ໂດຍການດດດງຈິດໃຈ ແລະ ສູ້າງເງ່ືອນໄຂ ບັງຄບັ ໃຫ້ປູ ະຕິບັດຕາມບດົ ບາດໄດ້ຢູ ູາ່ ງເຂມັ້ຶ ງວດ ຮບທ 8 ການອອກແຮງງານຂອງນກັ ຮຽນ ງ. ການຫຶ້ນິ ມຜົນສະທ້ອູ ນຕ່ໍການພດັ ທະນາທາງດູ້ານພາສາຂອງເດກັ - ເດກັ ຈະຫ້ນຶິ ຮ່ວມກນັ ກັບໝ່ ກໍຕໍ່ເມ່ືອເຂ້ຶາົ ໃຈພາສາກນັ ໃນລະດບັ ໃດໜື່ງຮູສ້ ະແດງຄວາມຄິດເຫັນຂອງຕົນ ຕໍ່ກັບການຫິ້ຶນສາມາດອະທິບາຍ ແລະ ເຂົ້ຶາໃຈຄໍາເວົຶ້າຂອງໝ່ໃນເວລາຫິນຶ້ ເດັກມໂອກາດແລກປູ່ຽນຄວາມຄິດເຫັນ ນໍາໝພ່ າສາຂອງເດັກຈະຖກພດັ ທະນາໂດຍຜາ່ ນການຫິນຶ້ . 56

ຮບທ 9 ເດັກນູ້ອຍສົນທະນາກນັ ຈ. ການຫິຶ້ນມຄວາມໝາຍສໍາຄັນຕໍ່ພັດທະນາການດູ້ານການຄົຶ້ນຄິດຂອງເດັກ ການຄົ້ຶນຄິດຕກຕອງ ແມ່ນ ຄວາມສາມາດວິເຄາະ ສມົ ທຽບການປະພດລະຫວາ່ ງຕນົ ເອງກບັ ຄນົ ອ່ືນ. ໃນເວລາເດັກຫ້ຶິນເດັກຈະມໂອກາດຄວບຄມຸ ການປະພດຂອງແຕ່ລະຄົນໃຫູ້ເໝາະສົມກັບບົດຍາດຂອງຕົວ ລະຄອນ ການຫິຶ້ນບົດບາດສົມມຸດຊ່ວຍໃຫູ້ເດັກຮຽນຮູ້ພິຈາລະນາ ແລະ ປຽບທຽບຊັ່ົງຊາການປະພດ, ຄວາມຕູ້ອງ ການ ແລະ ຄວາມຮູ້ສກຂອງຕນົ ເອງກັບຄົນອື່ນ. ກດິ ຈະກາໍ ຮບທ 10 ການຫຶ້ິນກັບການຄົຶ້ນຄິດ ສນົ ທະນາກ່ຽວກບັ ບດົ ບາດຂອງການຫຶິນ້ ອຸປະກອນ ຮບກ່ຽວກບັ ການຫຶ້ນິ , ເຈູຍ້ ລາມ, ບິກເຝິດ, ບດັ ຄາໍ ຖາມ ວທິ ປະຕບິ ດັ ຄແນະນໍາໃຫ້ນູ ັກຮຽນອ່ານເນຶ້ອໃນຂອງບດົ ຮຽນຈາກນນັຶ້ ກໍຈດັ ນັກຮຽນອອກເປັນຄ່ເພືອ່ ສົນທະນາ ຕາມຄໍາຖາມທ່ືຄໃຫູຄ້ : 1. ເປັນຫຍັງຈ່ືງເວາຶ້ົ ວາ່ ບົດບາດຂອງການຫ້ຶິນມຄວາມໝາຍຄວາມສໍາຄນັ ຕໍ່ພັດທະນາການທາງດູາ້ ນຈິດ ໃຈຂອງເດັກ ? ເດັກໄດູ້ຮບັ ຜນົ ປະໂຫຍດຫຍງັ ແດຕ່ ໍກ່ ບັ ການຫນິ້ຶ ? 2. ໃຫູ້ແຕລ່ ະຄ່ປ່ຽູ ນກັນຕອບຄໍາຖາມແລູວ້ ຂຽນໃສປ່ ັືມ້ ຂອງຕນົ ເອງ ສະຫຸບ ຄສະຫບຸ ຄາໍ ຕອບຂອງນັກຮຽນ ປະເມນ ສງັ ເກດການອ່ານເນ້ຶອໃນຂອງບດົ ຮຽນ, ສງັ ເກດການສນົ ທະນາ 5.2 ຜນົ ສະທອູ້ ນຂອງເຄອື່ ງຫນ້ຶິ ຕພ່ໍ ັດທະນາການທາງດາູ້ ນຈດິ ໃຈຂອງເດກັ 57

ກ. ເຄອ່ື ງຫິຶນ້ ແມ່ນເຄ່ອື ງມສາໍ ລບັ ພດັ ທະນາຈິດໃຈຂອງເດກັ - ເຄືອ່ ງຫຶນິ້ ປະກດົ ມຂຶນ້ ໃນຍກຸ ສະໄໝປະຫວັດສາດໃນຖານະເປັນເຄື່ອງມສໍາລັບກະກຽມໃຫ້ເູ ດກັ ເຂົ້ຶາ ສູ້ການດໍາລງົ ຊວິດໃນສງັ ຄົມ. ເຄ່ືອງຫິຶ້ນແມນ່ ສິື່ງຂອງທື່ໃຊູ້ສໍາລັບຄວາມມວ່ ນຊນເພື່ອພັກຜ່ອນຈິດໃຈແຕ່ໃນຄະນະ ດຽວກັນນ້ັຶນມັນກຈໍ ະເປນັ ເຄອ່ື ງມສໍາລັບພດັ ທະນາຈດິ ໃຈຂອງເດກັ ອກດູ້ວຍ. - ໃນເກນອາຍເຸ ດກັ ທາລົກເດັກໄດູ້ຫ້ນິຶ ເຄອ່ື ງຫຶນິ້ ທືມ່ ສຽງດັງ (ເມືອ່ ຖກສົນ່ັ ຄອນ) ເດກັ ຈະເບງິ່ື ຂອງຫຶ້ິນ ທ່ຫື ູ້ອຍຢ່ຕູ ໜໍ່ ້າູ ຢູ່າງຈດົ ຈໍ້ເຊງ່ືິ ເປັນການເຝິກແອບຄວາມຮັບຮູ້ສງັ ເກດ ແລະ ເລືມ່ ຮູ້ມກັ ວັດຖຸສ່ືິງຂອງ ແລະ ເຄ່ືອງຫ້ິຶນ ຕ່າງໆ - ໃນເກນອາຍຸເດັກອອ່ ນເດັກໄດຫູ້ ິ້ນຶ ເຄອ່ື ງຫ້ິຶນທ່ມື ການສອນໃນໂຕເຊັນ່ົ : ເຄອື່ ງຫນິຶ້ ກທ່ໍ າດ ແລະ ອ່ືນໆເຊື່ງິ ຈະຊວ່ ຍສູາ້ ງເງ່ືອນໄຂສໍາລບັ ພດັ ທະນາມ ແລະ ສາຍຕາຂອງເດກັ ກ ຮບທ 11 ຮບທ່ືສະແດງເຖງິ ການຫນິຶ້ ຂອງເດັກ ຮບທ 12 ເຄື່ອງຫ້ຶນທສ່ື ະແດງເຖື່ງເຄ່ອື ງຫຶ້ນທລ່ື ອກແບບສ່ງືິ ຂອງຈງິ ຮບທ 13 ສະແດງເຖງິ ເຄືອ່ ງຫິຶນ້ ທ່ືຜະລດິ ຈາກທໍາມະຊາດ 58

ຂ. ເຄອື່ ງຫນ້ຶິ ແມນ່ ເຄອື່ ງມສາໍ ລັບສົ່ງຜນົ ສະທູ້ອນຕຄ່ໍ ນຸ ສົມບດັ ຂອງເດັກ - ບັນດາເຄ່ອື ງຫຶິ້ນທມຫາຍໆ ຊະນດິ ເຊນົັ່ ຕກຸ ກະຕາຄນົ ແລະ ຕກຸ ກະຕາສດັ , ຈະໄດູ້ຮບັ ຄວາມສົນໃຈຈາກ ເດັກເປັນພເິ ສດ ເວລາຫຶ້ນິ ກັບຕກຸ ກະຕາ. ດົັງ່ ກາ່ ວ, ໃນໄລຍະທໍາອດິ ເດັກຈະເຮັດແຕ່ສິື່ງທຜ່ື ໃູ້ ຫຍ່ເຮັດໃຫູ້ເບ່ິືງເທ່ົານຶ້ັນ ຄ ກ່ອນນອນ ເອາົ ນງົັ່ ລຍໍ ູ້ ເອົາຂນຶ້ ນອນເທິງຕຽງ. ການປະຕບິ ດັ ເຫາົ່ ນ້ຶເປັນພຽງແຕ່ຮຽນແບບບ່ໍທັນແມ່ນການປະພດ ແບບຈິນຕະນາການເດກັ ຈະຮຽນຮູ້ປົກປ້ອງ, ສະແດງຄວາມເປັນຫວ່ ງເປນັ ໄຍຕໍເ່ ຄ່ອື ງຫ້ຶິນໂດຍຂຶ້ນກບັ ສະຖາ ນະການ ຕ່າງໆ ທ່ືເຂົາເຈົາ້ຶ ສູ້າງຂ້ຶນຕາມຈິນຕະນາການສໍາລັບເດັກໃນເວລາຫິຶ້ນຕຸກກະຕາບ່ໍພຽງແຕຈ່ ະເປັນຕວົ ແທນລກສາວ, ລກຊາຍເທົ່ານັ້ຶນຕຸກກະຕາຍງັ ເປນັ ເພື່ອນທເ່ື ຂົາເຈ້ຶາົ ສາມາດຕດິ ຕໍພ່ ົວພນັ ນາໍ ໄດູທ້ ກຸ ຮບແບບ. 1). ຄວາມສາໍ ຄນັ ຂອງການຫນຶິ້ ແລະ ກດິ ຈະກາໍ ໃນໄວເດກັ ປະຖມົ ທາ່ ນລເວກ (Levek)ກ່າວວາ່ ການຫນິ້ຶ ມຄວາມສໍາຄັນທສື່ ຸດໃນການພັດທະນາທັກສະທາງດູ້ານສັງຄົມ ແລະ ກເໍ ປັນສືິງ່ ທເຮັດໃຫ້ເູ ດກັ ມຄວາມສກຸ ການຫນິຶ້ ເປັນເລື່ອງຂອງແຕ່ລະບກຸ ຄນົ ໃນໄວທ່ືເດັກຈະຮູ້ຈັກບົດຍາດຂອງ ຕນົ ເອງໃນເວລາຫ້ນິຶ . ກ. ການຫ້ຶິນໃນສັງຄມົ ເດກັ ຈະປະດດິ ເຄ່ືອງຫນ້ຶິ ແບບຕາ່ ງໆ ເຊນັົ່ ເດັກຊາຍຈະປະດິດເຄ່ອື ງໄມູ້ເຄ່ອື ງມ ເດັກຍງິ ຈະຫຍິບປກັ ທັກແສ່ວ, ແຕູມ້ ຮບ, ອອກແບບຂດຂຽນ ເມື່ອເຂາົ ຖກຕາໍ ນຕິ ິຊົມເຂາົ ກຈໍ ະປະດດິ ສ່ືິງດັົ່ງກ່າວ ແບບລບັ ໆ ຂ. ການຊອກຮູ້ ເດັກມກັ ຈະຊອກຮສູ້ ງື່ິ ໃໝໆ່ ທ່ືແຕກຕາ່ ງກັນ ແລະ ບອ່ ນທື່ຫາ່ ງໄກ ເຊັນ່ົ ໄປຕາມຊົນ ນະ ບົດເດັກມັກໄປເປັນກຸ່ມ ໃນການໄປຊອກຮູ້ຕູ້ອງຢູ່ໃນສາຍຕາຂອງຜູ້ໃຫຍ່ ແຕ່ການຊອກຮູ້ຈະຕູ້ອງເປັນເລື່ອງທ່ື ເຂົາມກັ . ຄ. ການຫິ້ຶນກິລາ ເດັກບໍ່ມັກຫິ້ນຶ ຕາມແບບງາ່ ຍໆ ເຂົາຈະຫິຶ້ນຕາມຄວາມເໝາະສົມຂອງໄວເຊັົ່ນ ບານ ເຕະ, ບານສົງ່ ...ພອູ້ ມນເຶ້ ຂາົ ຍັງຖວ່າການຫນິຶ້ ເປັນບັນຫາສາໍ ຄັນໃນຊວິດ. ການຫຶ້ນິ ບ່ໍພຽງແຕ່ຫາຄວາມມ່ວນຊ່ືນເທົ່າ ນ້ຶັນ ແຕ່ເຂາົ ເຈ້ຶາົ ຍງັ ໄດູ້ເຝິກທັກສະ ສະເພາະຕວົ ຂອງເຂາົ ອກດູ້ວຍກ ງ. ການສະສົມ ເດກັ ຈະສະສມົ ສງືິ່ ທງ່ື າມ ແລະ ສິ່ງື ທື່ເຮັດໃຫ້ເູ ຂາົ ມຄາ່ ນຍິ ມົ ຂນ້ຶ ໃນສາຍຕາຂອງເພອື່ ນ, ການສະສມົ ຈະຈດັ ວາງເປນັ ລະບຽບຮຽບຮູ້ອຍເພ່ືອຈະສະແດງໃຫູ້ໝໄ່ ດ້ເູ ຫນັ ໄດູເ້ ບງືິ່ ຜນົ ງານຂອງຕົນທື່ສະສົມມາ ໃຈຄວາມ ການຫນິຶ້ ມບດົ ບາດສໍາລັບພດັ ທະນາການຂອງເດັກ ເປັນການສ່ງົ ເສມໃຫເູ້ ດກັ ໄດ້ພູ ັດທະນາການທາງດູ້ານ ສະຕິປັນຍາ ໂດຍສະເພາະແມນ່ ການຄນົຶ້ ຄິດ ການພວົ ພນັ ກັບຄົນໃນສງັ ຄມົ ມພດຕິກາໍ ປ່ຽູ ນແປງໄປຕາມບົດບາດຂອງ ການຫ້ິຶນ ຮຈູ້ ກັ ເຄົາລບົ ນັບຖຜ້ໃູ ຫຍ່ ຮ້ຈູ ກັ ການປຽບທຽບ ແລະ ການສັງເກດ ຄາໍ ຖາມຄນ້ຶົ ຄວູ້ າ: 1. ເປນັ ຫຍງັ ຈື່ງເວາຶົ້ ວາ່ ກດິ ຈະກາໍ ດານຫຶ້ນິ ແມນ່ ກິດຈະກາໍ ຕນ້ຶົ ຕໍຂອງເດັກ ? 2. ເນອຶ້ ໃນການຫ້ນຶິ ຂອງເດັກອະນຸບານແມນ່ ຫິນ້ຶ ແນວໃດ ? 3. ເປັນຫຍັງຈື່ເວາຶ້ົ ວາ່ ການຫ້ນິຶ ມຜນົ ສະທູອ້ ນຕໍພ່ ັດທະນາການທາງດູາ້ ນຈດິ ໃຈຂອງເດັກ ? 59

ບດົ ທ 7 ພັດທະນາການແຫງ່ ການຄ້ນຶົ ຄດິ , ຄວາມສະຫາດ, ການສງັ ເກດ ແລະ ປະສບົ ການ ຂອງເດກັ 1. ພດັ ທະນາການແຫງ່ ການຄນ້ຶົ ຄດິ Article XV. + ການຄນຶົ້ ຄດິ ແມນ່ ຫຍງັ ? ການຄົ້ຶນຄິດໝາຍເຖິງຂະບວນການໜື່ງຂອງຄວາມຮັບຮູ້ ແລະ ການພັດທະນາທື່ສັບສົນຂຶ້ນຕາມລາດັບຂ້ຶັນ ຕອນອັນແນ່ນອນ. ກ. ປະເພດຂອງການຄົ້ນຶ ຄິດ ນັກຈິດຕະວທິ ະຍາໄດຄູ້ ້ົຶນພບົ ວ່າການຄົ້ຶນຄດິ ມ 2 ປະເພດຄ: • ການຄ້ນົຶ ຄດິ ຄນ ແມ່ນການຄນຶົ້ ຄິດຈູ້ອມເຂົ້າຶ ສ່ຄາໍ ຕອບດຽວ, ໂດຍສາມາດຊອກຫາຄໍາຕອບອນັ ໜງ່ື , ອັນດຽວເຊືິ່ງຄໍາຕອບນນັຶ້ ນອນຢໃູ່ ນຂອບເຂດຂອງປະສົບການເທົາ່ ນັຶນ້ . ຕວົ ຢາູ່ ງ ຄຕ້ຶັງຄາຖາມວາ່ : ປະເທດລາວມຈກັ ແຂວງ? ເຈຶ້າົ ຟ້າງຸ່ມ ເກດປີ ຄ.ສ ໃດ? ຄາໍ ຕອບ ຂອງນກັ ຮຽນກຈໍ ະມຄໍາຕອບດຽວແລະນອນຢູ່ໃນຄວາມຈື່ຈໍາ. • ການຄນົຶ້ ຄິດແບບປະດິດສ້າູ ງ ແມນ່ ການຄຶນ້ົ ຄດິ ທກ່ື ະຈ່າຍອອກສ່ຫາຍຄາຕອບ ໂດຍສາມາດຊອກຫາຄາຕອບໄດູຫ້ າຍຄາຕອບຕ່ໍກັບຄາ ຖາມດຽວ. ຕວົ ຢາູ່ ງ ຄຕງ້ຶັ ຄາຖາມວາ່ ຍູ້ອນຫຍັງຝົນຈື່ງຕົກ? ເປັນຫຍງັ ຄນົ ເຮາົ ຈງ່ື ຮັກສາຄວາມສະອາດ? ນກັ ຮຽນຈະຕອບຄດວູ້ ຍຫາຍສາເຫດ ຫາຍບັນຫາ ເພອ່ື ຊອກຫາເຫດຜນົ . ກດິ ຈະກາໍ ສນົ ທະນາກ່ຽວກບັ ການຄຶົນ້ ຄິດ. ອປຸ ະກອນ ເຈູ້ຍລາ່ ມ, ບກິ ເຝີດ. ວທິ ດາໍ ເນນກດິ ຈະກາໍ ຄຕງ້ັຶ ຄາໍ ຖາມລະດມົ ສະໝອງນັກຮຽນໝົດຫອູ້ ງ ການຄນົຶ້ ຄດິ ແມ່ນຫຍັງ? ໃຫນູ້ ັກຮຽນສະໝັກຕອບປະມານ 2 - 3 ຄົນ. ຄຕງຶ້ັ ຄໍາຖາມຕ່ໄໍ ປອກວ່າ ການຄນ້ຶົ ຄດິ ມຈກັ ປະເພດ? ນັກຮຽນຕອບປະມານ 2 - 3 ຄົນ. 60

ຄແບ່ງນັກຮຽນເປນັ 4 ກ່ມຸ ແຕລ່ ະກຸ່ມໃຫູສ້ ້າູ ງຄໍາຖາມ ເພ່ືອໃຫ້ນູ ກັ ຮຽນໄດ້ຄູ ົ້ຶນຄິດຕອບ ຄາໍ ຖາມຕາມ 2 ປະເພດຂອງການຄົ້ຶນຄິດທ່ືກ່າວມາຂູ້າງເທິງນັນຶ້ (ໃຫູສ້ າູ້ ງກຸ່ມລະ 4 ຄາຖາມ). ຈາກນັນ້ຶ ຄກໍໃຫູ້ຕາງໜ້າູ ແຕ່ລະກຸມ່ ຂນຶ້ ສະເໜຜົນຂອງການຄນຶົ້ ຄວູ້າ ໂດຍການຕຶງ້ັ ຄໍາຖາມທືສ່ ້າູ ງຂນ້ຶ ແລ້ວູ ໃຫູ້ ກມຸ່ ອ່ນື ຕອບໂດຍໃຫູ້ທຽບໃສ່ປະເພດຂອງການຄຶົນ້ ຄິດ. ສະຫບຸ ຄສະຫບຸ ແລະແນະນາໍ ຄນ. ປະເມນ ສັງເກດການຕອບຄໍາຖາມ. ຂ. ສາເຫດທ່ພື າໃຫູເ້ ກດມການຄ້ົຶນຄິດ ການຄຶ້ົນຄິດແມ່ນເກດມາຈາກບັນຫາທືປ່ ະສບົ ພບົ ພ້ໍຢໃູ່ ນຊວິດປະຈາວນັ . ມແຕ່ການຄນົຶ້ ຄດິ ເທົາ່ ນຶ້ນັ ທື່ຂະ ຊວ່ ຍແກູໄ້ ຂບັນຫາຕ່າງໆໃນການດາໍ ລງົ ຊວດິ ປະຈໍາວນັ ຂອງຄນົ ເຮົາໄດູ້. • ສິື່ງທຈ່ື ງໃຈໃຫູ້ຄົນເຮົາມການຄນຶົ້ ຄດິ ບນັ ຫາທືກ່ ່ຽວຂອູ້ ງກັບຕນົ ເອງ (ອຸດົມຄະຕິ, ຄ່ານິຍົມ, ອາດດ, ອະນາຄດົ , ຍາດພ່ນື ້ອູ ງ..). ລະດັບຂອງບັນຫາ (ຄວາມລະອຽດ, ງ່າຍ, ຍາກ). ຄ. ຄວາມສາໍ ຄນັ ແລະການພດັ ທະນາການຄົນ້ຶ ຄດິ • ຄວາມສໍາຄັນຂອງການຄຶນ້ົ ຄດິ ການຄຶ້ົນຄິດແມນ່ ຂະບວນການທື່ສາຄັນຂອງການຮັບຮູ້ ແລະ ເຮັດໃຫຄູ້ ວາມຮບັ ຮຂູ້ ອງຄົນເຮົາເພ່ືມຂ້ຶນຢູ່າງບໍ່ ຢຸດຢ້ັງຄວາມຄິດເດມ ແລະ ການຄນ້ົຶ ຄິດປະດິດສາູ້ ງໄດູ້ເຮັດໃຫເູ້ ກດມຄວາມຈະເລນທາງດູ້ານວທິ ະຍາສາດ, ເທັກໂນ ໂລຢີຫາຍໆດູ້ານ. ຫາຍປະເທດທ່ືມຄວາມຈະເລນກູ້າວໜູ້າຍູ້ອນວ່າມບຸກຄະລາກອນທື່ມຫົວຄິດປະດິດສູ້າງຢູ່າງ ຫວງຫາຍ. • ການພັດທະນາການຄນຶົ້ ຄິດຂອງນກັ ຮຽນ ຄຄວນເຂົຶ້າໃຈໃຫູ້ກວູ້າງກ່ຽວກບັ ການຄົ້ຶນຄິດຈູ້ອມເຂ້ຶົາສ່ຄໍາຕອບດຽວ ແລະ ການຄົ້ຶນຄິດແບບກະຈາຍອອກສ່ ຫາຍຄໍາຕອບຢູ່າງມເຫດຜົນ ແລະ ຕິດພັນກັນ. ດັົ່ງນັຶ້ນ, ຄຄວນໄດູ້ໃຫູ້ນັກຮຽນໄດູ້ໃຊູ້ການຄົ້ຶນຄິດທັງ 2 ປະເພດ ໄປພອູ້ ມໆ ກັນ. ການສ້າູ ງສະຖານະການ, ການຕ້ັງຶ ບັນຫາຄວນໃຫູແ້ ທດເໝາະກບັ ລະດັບຂອງນກັ ຮຽນ. ບນັ ຫາຕາ່ ງໆທໃື່ ຫນູ້ ກັ ຮຽນໄດຄູ້ ົ້ຶນຄດິ ຕອູ້ ງມລກັ ສະນະກຽ່ ວຂູ້ອງກັບຕົວຂອງນັກຮຽນ. ນອກຈາກການຄົຶ້ນຄິດ 2 ປະເພດທ່ືກ່າວມານັຶ້ນຄກໍສາມາດພັດທະນາການຄົ້ຶນຄິດຂອງນັກຮຽນຕາມກົດເກນ ຂອງບລມໄດດູ້ ູ້ວຍຄວາມພະຍາຍາມໃຊູຄ້ ໍາຖາມທ່ສື ງກວາ່ ນຶ້. ຄໍາຖາມ ທ່ືຕູ້ອງການໃຫູ້ໃຊູ້ ແມ່ນຕູ້ອງການຄໍາຕອບທື່ກວູ້າງຂວາງ ແລະ ລະອຽດ. ທ່ານ ບລມ ໄດູ້ຈໍາແນກ ການຄ້ຶນົ ຄດິ ເພ່ືອຕອບຄາໍ ຖາມອອກເປນັ 6 ໝວດດົ່ງັ ນ້ຶ. + ຄວາມຮູ້ທວົ່ ໄປ ການຈ່ໄື ດ.ູ້ ການທ່ອງຈໍາ. ການຈາໍ ແນກອອກ. 61

ການທວນຄນຂ້ໍກໍານດົ . ການທວນຄນຂມໍ້ ນ. - ຄໍາຖາມແມນ່ ໃຜ? ເປັນຫຍງັ ? ເວລາໃດ? ຢູ່ໃສ ? ຢູາ່ ງໃດ? ຈງ່ົ ພນັ ລະນາ. + ຄວາມເຂ້ຶົາໃຈ ການຕຄວາມໝາຍ. ການປູ່ຽນຈາກສງ່ືິ ນໄຶ້ ປຫາສິງ່ື ອືນ່ . ການພນັ ລະນາຕາມຄວາມເຂົຶ້າໃຈຂອງຕົນເອງ. ການຈດັ ລະບຽບ ແລະ ການເລອກເຟນັ້ ຄວາມເປັນຈງິ ແລະ ແນວຄວາມຄິດຕ່າງໆ. ຈົ່ງເລາົ່ ຄນ. + ການນາໃຊູ້ ການແກບູ້ ັນຫາ ການນໍາໃຊຄູ້ ວາມເປນັ ຈງິ , ກດົ ແລະ ຫກັ ການ. ............. ເປັນຕວົ ຢູ່າງໃຫູ້............... ແນວໃດ? ............. ພວົ ພັນກບັ ................... ແນວໃດ? .............. ເປັນຫຍັງ.................. ຈງ່ື ສາຄັນ? + ການວເິ ຄາະ ການແບງ່ ບາງຢາູ່ ງເປນັ ສວ່ ນຍ່ອຍໆ ເພື່ອສະແດງໃຫູ້ເຫນັ ວ່າພວກມັນລວມເຂຶ້າົ ກນັ ໄດູ້ ແນວໃດ? ການຄຶົ້ນຫາໂຄງສູ້າງທສ່ື ໍາຄນັ ຂອງການສືສ່ ານອັນໜງ່ື . ການໄຈູ້ແຍກເຫດຜນົ . ການແຍກອັນລວມອອກເປນັ ສວ່ ນປະກອບຕ່າງໆ. ພາກສວ່ ນ ຫ ແງມ່ ຸມຕາ່ ງໆຂອງ......... ມຫຍັງແດ່? ຈົ່ງຈດັ ປະເພດ.................. ອງຕາມ....................... ຈົ່ງໃຫເູ້ ຄົາ້ຶ ໂຄງຂອງ......... ຈງົ່ ສາູ້ ງແຜນວາດຂອງ............ ເມ່ືອທຽບກບັ ..........................................ເປັນແນວໃດ? ມຫັກຖານອນັ ໃດທືເ່ ຈົາຶ້ ສາມາດຈດັ ເປັນລາຍການໄດສູ້ າໍ ລັບ.................? + ການສງັ ລວມ ຈົ່ງສູາ້ ງຕົວແບບທບື່ ໍ່ມມາກ່ອນ, ຈົ່ງສູາ້ ງຜນົ ງານຕ້ຶນົ ສະບັບ...... (ທ່ອື າດເປັນແບບຂ້ໍຄວາມ ຫ ແບບ ວດັ ຖຕຸ ວົ ຈງິ ). ການປະສົມປະສານແນວຄິດຕ່າງໆ ເພື່ອສາູ້ ງອນັ ໃໝ່ຂຶ້ນມາ. ເຈົ້າຶ ຈະຄາດຄະເນ ຫ ສະຫບຸ ຈາກ.............. ຈະໄດູ້ຫຍງັ ? ເຈາຶ້ົ ມຄໍາຄິດຄາໍ ເຫັນຫຍັງແດ່ເພ່ືມເຕມໃຫກູ້ ບັ ...........................? ເຈ້ຶາົ ຈະສູ້າງ / ອອກແບບ.....................ໃໝ່ແນວໃດ ? 62

ແມ່ນຫຍງັ ອາດເກດຂຶ້ນໄດຖູ້ ູ້າຫາກເຈົຶາ້ ລວມ.........ເຂຶາົ້ ກນັ ? ປະເພດ ມວິທແກູ້ໄຂອນັ ໃດທ່ືເຈົາ້ຶ ຈະແນະນາໍ ສາໍ ລັບ ? + ການປະເມນ ການຕດັ ສນິ ໃຈທື່ມຄນຸ ຄາ່ ກ່ຽວກບັ ບນັ ຫາຕ່າງໆ. ການແກໄູ້ ຂຂ້ໍຂັດແຍງ່ , ຄວາມແຕກຕ່າງກັນຂອງທັດສະນະຕ່າງໆ. ການສູ້າງທດັ ສະນະ, ຄາໍ ຕດັ ສນິ ຫ ການຕດັ ສນິ ໃຈ. ເຈົຶ້າເຫນັ ດກບັ .............ບ່ໍ ? ເຈົາ້ຶ ຄິດວາ່ ແນວໃດກຽ່ ວກບັ .........................? ແມນ່ ຫຍັງສໍາຄນັ ທື່ສຸດ...............................? ຈັດວາງສິື່ງເຫົ່ານຶ້ຕາມລາໍ ດັບບລຸ ມິ ະສດິ ? ເຈົຶ້າຈະຕດັ ສິນໃຈກຽ່ ວກບັ ...............ແນວໃດ ? ເຈາຶົ້ ຈະໃຊເູ້ ກນໃດແດເ່ ພືອ່ ປະເມນ..........? ຕວົ ຢູ່າງ ຄາໍ ຖາມໃນການປະເມນ ຄໍາຖາມຊດຸ ທ 1 1 ປດັ ຈຸບັນປະເທດລາວມຈັກແຂວງ 2 ດາວເຄາະມຈກັ ດວງ 3 ຮບຮາ່ ງແລະສຂອງໝາກຮຸງ່ ເປນັ ແນວໃດ ? 4 ເປັນຫຍງັ ນໍາ້ ຢູ່ໝໍ້ດນິ ເຜາົ ຈິື່ງເຢນັ ກວາ່ ນາ້ໍ ຢໃູ່ ນແກູ້ວ ? 5 ແຂວງຫວງພະບາງແລະແຂວງສະຫວນັ ນະເຂດຕ່າງກັນແນວໃດ ? 6 ຊັບໃນດນິ ສິນໃນນໍ້າໝາຍຄວາມວ່າແນວໃດ ? 7 ຖູາ້ ຈະຕາກຜູ້າໃຫ້ແູ ຫູ້ງໄວຕູ້ອງເຮດັ ແນວໃດ ? 8 ເປນັ ຫຍັງຮມສົບຄົນເຮາົ ຈງື່ ແຕກໃນລະດໜາວ ? 9 ເມອ່ື ເອາົ ມໄປແຕະໃສ່ເກສອນດອກໄມູ້ຕົວແມແ່ ລ້ວູ ຮູ້ສກແນວໃດ ? 10 ຖ້າູ ບໍ່ໃສປ່ ຸຍຕ້ຶນົ ໄມ້ຈູ ະເປນັ ແນວໃດ ? 63

ຄາໍ ຖາມຊດຸ ທ 2 ປະເພດ 1 ຖາູ້ ລມົ ມລໍ ະສມຸ ບໍຜັດຜາ່ ນເປນັ ປະຈໍາປະເທດລາວຈະມພມອາກາດແນວໃດ? 2 ເຈ້ົຶາຟາ້ ງມຸ່ ສາູ້ ງຕງຶັ້ ອານາຈັກລູາ້ ນຊາູ້ ງໃນປີໃດ? 3 ຖູ້າມໂອກາດເລອກອາຊບໃໝເ່ ຈົາ້ຶ ຈະເລອກອາຊບໃດ? 4 ທ່າຄດິ ວ່າການລ່າສັດມຜົນດແລະຜນົ ເສຍແນວໃດ? 5 ຖູ້າໄດູ້ເປນັ ເຈຶ້າົ ເມອງເຈົາຶ້ ຈະວາງແຜນເຮັດວຽກແນວໃດ? 6 ຖ້າູ ຂາດແສງແດດຈະເກດຫຍງັ ຂຶ້ນກັບສງິື່ ທມື່ ຊວິດ? 7 ບາຫອດຈະຮກັ ສາລະດັບໄວູໃ້ ນຂະນະທ່ນື ້າໍ ພວມຟດົ ເພາະເຫດໃດ? 8 ການເກດນາໍ້ ຄາູ້ ງແລະເກດເມດັ ນາ້ໍ ຕດິ ຂູ້າງນອກຈອກນ້າໍ ກອູ້ ນນຶນ້ັ ຄກນັ ບໍ? 9 ເຮັດແນວໃດຈ່ງື ຈະມນາໍ້ ກິນຕະຫອດປີ? 10 ຈະສະຫຸບຫັກການສງັ ເຄາະແສງໄດ້ແູ ນວໃດ? Article XVI. 2. ຄວາມສະຫາດ Article XVII. + ຄວາມສະຫາດໝາຍເຖງິ ຫັຍງ? ຄວາມສະຫາດໝາຍເຖງິ ຄວາມສາມາດຂອງຄວາມນກຄດິ ຫ ຄວາມສາມາດທາງດາູ້ ນ ສະຕິປນັ ຍາ. Article XVIII. + ລັກສະນະຂອງຄວາມສະຫາດ ລັກສະນະຂອງເດກັ ສະຫາດຈະສະແດງອອກ ຕາມພດັ ທະນາການທັງ 4 ດູາ້ ນຂອງເດກັ ຄ ກ. ດູ້ານຮາ່ ງກາຍ ຈະເລນເຕບໂຕໄວ, ຍາ່ ງໄວ, ແຂວູ້ ປົັ່ງໄວ, ມກັ ເຄ່ືອນໄຫວ, ນອນໜູ້ອຍ, ຜວໜງັ ກູ້ຽງ ສົດໄສ. ຂ. ດູ້ານສະຕປິ ັນຍາ ຮຈູ້ ັກໃຊູ້ຄາສັບສງເກນໄວຂອງຕນົ ເອງ (ໃຊ້ຄູ ໍາສບັ ຄກບັ ຜໃູ້ ຫຍ່), ມຄວາມຈື່ຈາໍ ໄດດູ້ , ມ ຄວາມສົນໃຈ, ມກັ ຮຽນຮູ້, ມັກສງັ ເກດ, ມກັ ຂຽນ, ມກັ ອ່ານ. ຄ. ດາູ້ ນອາລມົ ມການປັບປງຸ ຕນົ ເອງ, ຮກັ ສາອາລມົ ໄດດູ້ , ຮູ້ປັບຕົວໃຫເູ້ ຂົຶ້າກບັ ສງັ ຄມົ . ງ. ດາູ້ ນສງັ ຄົມ ມຄວາມສົນໃຈໃນການຫຶ້ນິ ແບບສາູ້ ງສັນ, ສົນໃຈການຫນຶ້ິ ທເື່ ຝິກທັກສະ, ສນົ ໃຈລະບຽບສງັ ຄົມ. Article XIX. + ຄວາມສະຫາດໄດູ້ຮບັ ຜົນສະທູ້ອນຈາກບັນຫາໃດແດ? ເດັກແຕ່ລະຄົນມຄວາມສະຫາດແຕກຕ່າງກັນ ແລະ ບໍ່ເທົ່າທຽມກັນ. ການຄົ້ຶນຄວູ້າວິໄຈໄດູ້ໃຫູ້ຂໍ້ສະເໜ ວ່າຄວາມສະຫາດມາຈາກກໍາມະພັນ ແລະ ສະພາບແວດລ້ອູ ມ. ກໍາມະພັນແມນ່ ຈດຸ ກໍາເນດຂອງການສູາ້ ງຊວິດມະນຸດ 64

ແລະ ກໍເປັນພຶ້ນຖານທື່ສໍາຄັນຂອງພັດທະນາການທາງດູ້ານສະຕິປັນຍາຍູ້ອນວ່າກໍາມະພັນມການຖ່າຍທອດຄຸນ ລກັ ສະນະຕາ່ ງໆ ຂອງຄົນລຸ້ນູ ກ່ອນມາສລ່ ູນຸ້ ຫງັ ແລະລູນຸ້ ຕໍໆ່ ໄປ. ລັກສະນະທໄ່ື ດູ້ຮັບການຖາ່ ຍທອດມາຈາກກາໍ ມະພັນ ໄດູ້ແກ່ລັກສະນະທາງກາຍ, ກຸ່ມເລອດ, ພະຍາດ, ປັນຍາອ່ອນ, ໄຫວພິກ, ສະຕິປັນຍາ ແລະ ຄວາມຖະນັດ. ສິື່ງແວດລູ້ອມເປັນຕົວກໍານົດພດຕິກໍາຂອງຄົນ, ສິ່ືງແວດລູ້ອມໄດູ້ເສມສູ້າງ, ປຸງແຕ່ງໃຫູ້ມະນຸດມວິວັດທະນາການ ແລະ ຄົງຕວົ ຕະຫອດໄປ. ສືງິ່ ແວດລູ້ອມໝາຍເຖງິ ສງ່ືິ ທ່ືຢອູ່ ູ້ອມຕວົ ເຮົາລວມທັງສິືງ່ ທເື່ ກດຂຶ້ນຕາມທາໍ ມະຊາດແລະສື່ິງທື່ ມະນດຸ ສູ້າງຂຶ້ນ. ສງ່ືິ ແວດລ້ອູ ມທາງທາມະຊາດໄດູແ້ ກ່ ດິນ, ນ້າໍ ,ລົມ,ໄຟ, ພມອາກາດບຸກຄນົ , ກຸ່ມຄນົ . ສືິ່ງແວດລູ້ອມ ທ່ືມະນຸດສູ້າງຂ້ຶນໄດູ້ແກ່ເຮອນຊານບູ້ານຊ່ອງ, ວັດຖຸສິື່ງຂອງ, ວັດທະນະທໍາ, ຮດຄອງປະເພນ, ລະບຽບກົດໝາຍ, ສິ່ືງ ດັົ່ງກ່າວນຶ້ມັນໄດູ້ກະຕຸູ້ນໃຫູ້ຄົນເຮົາມການຄົຶ້ນຄິດມການປະພດປະຕິບັດຕາມຮບແບບຂອງສະພາບແວດລູ້ອມ ເຫົ່ານັຶ້ນ. ດັົ່ງນັຶ້ນ, ຈື່ງພໍສະຫຸບໄດູ້ວ່າຄວາມສະຫາດແມ່ນໄດູ້ຮັບຜົນກະທົບມາຈາກສະພາບແວດລູ້ອມ, ຖູ້າເດັກໄດູ້ດໍາລົງ ຊວິດຢູ່ໃນສະພາບແວດລູ້ອມທ່ືດທ່ືເອ້ຶອອໍານວຍເດັກກໍຈະມສະຕິປັນຍາດສະຫາດແຫມຄົມ. ຖູ້າຫາກວ່າເດັກຢູ່ໃນ ສະພາບແວດລູ້ອມທືບ່ ໍ່ເອ້ຶອອໍານວຍໂອກາດພັດທະນາການທາງດູ້ານສະຕປິ ັນຍາກໍຈະໜ້ອູ ຍກວ່າເດກັ ທ່ືຢໃູ່ ນສະພາບ ແວດລູ້ອມທ່ືດ.ທ່ານສະກຽວສແລະທ່ານດາຍ (Skeels and Dye) ໄດູ້ຢັ້ງຢືນວ່າເດັກຈໍາພວກຢູ່ບ່ອນທ່ືມ ສະພາບການກະຕູ້ນຸ ຫາຍ ແລະ ສມົ ບນຈະພາໃຫລູ້ ະດັບຄວາມສະຫາດຫາຍຂຶ້ນກວ່າເດັກທື່ຢໃູ່ ນສະພາບທ່ືມການກະ ຕຸນູ້ ໜອູ້ ຍ. ທາ່ ນ ປີອາເຊ (Piaget) ເຊ່ອື ວາ່ ຄວາມສະຫາດເກດຈາກສະພາບແວດລອູ້ ມເພືິນ່ ອະທິບາຍວ່າ “ອິນຊ ໄດູ້ສໍາພັດວັດຖຸຢູ່ອູ້ອມຂູ້າງແລູ້ວສົ່ງຮັບຮູ້ເຂົຶ້າໄປສະໝອງ. ສະໝອງຈະວິເຄາະ ແລະ ຮັກສາຄວາມຮູ້ນັ້ຶນໄວູ້ເຮັດໃຫູ້ ຄົນມການປຽູ່ ນແປງພດຕກິ າໍ . ການປ່ຽູ ນແປງພດຕິກໍາກຍ່ໍ ູອ້ ນວາ່ ມຄວາມຮູ້ອນັ ໃໝ່”. Article XX. 3. ລກັ ສະນະຂອງສງິ່ື ແວດລອູ້ ມທມື່ ຜນົ ຕຄໍ່ ວາມສະຫາດ. ສງິື່ ແວດລອູ້ ມຕ່າງໆ ລູ້ວນແລູ້ວແຕມ່ ຜົນກະທບົ ຕ່ໍຄວາມສະຫາດຂອງຄນົ , ແຕສ່ ື່ິງແວດລູອ້ ມທມ່ື ຄວາມສາຄັນຕໍ່ ການພັດທະນາຄວາມສະຫາດໄດູ້ແກ່. ສິ່ືງແວດລູ້ອມທາງຊວະພາບ ເປັນສິ່ືງແວດລູ້ອມທື່ມຊວິດເຊັົ່ນສະມາຊິກໃນ ຄອບຄົວ, ພແ່ໍ ມ່ອາູ້ ຍນູ້ອງ, ປຍູ່ ່າຕາຍາຍ, ເພອື່ ຮວ່ ມຫູ້ອງຮຽນ, ເພື່ອນບາູ້ ນ, ສັດ, ຕົຶ້ນໄມໃູ້ ບຫຍາູ້ ຕາ່ ງໆ. ແມ່ນເປັນ ປັດໃຈທ່ືສໍາຄັນຕໍ່ການພັດທະນາຄວາມສະຫ າດໃນເວລາຖພາ . ຖູ້າແມ່ໄດູ້ຮັບເຊ້ຶອໂລກເຊັົ່ນ ໂລກຊຟີລິສ (ກາມໂລກ) ຈະທໍາລາຍປະສາດສ່ວນກາງຂອງທາລົກ. ເມື່ອແມ່ໄດູ້ຮັບສານພິດເຊັົ່ນສານເຄມ, ຄວັນລົດ, ຄວັນ ຢາສບຕະຫອດຮອດການກິນຢາເກນກໍານົດຈະເຮດັ ໃຫູ້ເດັກເກດກ່ອນກໍານົດ, ເຮັດໃຫູ້ເດັກສະໝອງພິການ, ປັນຍາ ອ່ອນ, ຈະເລນເຕບໂຕຊູ້າສະມາຊິກໃນຄອບຄົວ ຫ ສະຖາບັນຄອບຄົວມຄວາມສໍາຄັນທ່ືສຸດເຊິ່ືງເປັນແມ່ແບບວິຖ ຊວດິ ທ່ເື ດກັ ຈະໄດຮູ້ ັບປະສບົ ການ. ໂຮງຮຽນ ແລະ ເພອ່ື ນໃນໂຮງຮຽນເປັນພາກສ່ວນທ່ສື ໍາຄັນ ທສື່ ຸດຂອງເດັກເພາະ ເປັນບ່ອນໃຫູ້ຄວາມຮູ້, ທັກສະ ແລະ ເຈຕະຄະຕິ ເຊ່ືິງແມ່ນປັດໃຈສໍາຄັນໃນ ການພັດທະນາດູ້ານ ສະຕິປັນຍາ ຫ ຄວາມສະຫ າດໃຫູ້ແກ່ເດັກ. ສິ່ືງແວດລູ້ອມທ ່ືມະນຸດສູ້າງຂ ້ຶນ ກົດໝາຍ, ສາດສະໜາ, ຮ ດຄອງປະເພນ, ວັດທະນະທໍາປະຈໍາຊາດ, ສັງຄົມ,ການເມອງຄວາມຈະເລນທາງດູ້ານເຕັກໂນໂລຊ...ສືິ່ງແວດລູ້ອມມະນຸດສູ້າງຂຶ້ນ 65

ເປັນສ່ງິື ກະຕຸ້ນູ ທກ່ື ໍານົດພດຕິກໍາຂອງເດກັ ຢາູ່ ງຈະແຈ້ງູ . ເດັກຕອູ້ ງຮຽນຮູ້ ແລະ ປະພດປະຕບິ ັດຕົນໃຫູ້ສອດຄອ່ ງ ແລະ ຖກຕູອ້ ງຈື່ງເປັນການຍອມຮັບຈາກສັງຄົມ. 4. ການເພມ່ື ຄວາມສະຫາດໃຫແູ້ ກເ່ ດກັ ຜົນຂອງການຄົນ້ຶ ຄວູ້າວໄິ ຈໄດ້ໃູ ຫູ້ຂໍສ້ ະເໜວາ່ ຄສາມາດເພມ່ື ຄວາມສະຫາດໃຫູ້ແກນ່ ັກຮຽນໄດໂູ້ ດຍນາໍ ໃຊູ້ຍຸດທະ ວິທການສອນທື່ດ. ຮູ້ວາງແຜນການສອນໃຫູ້ຖກຕູ້ອງກັບຄວາມຕູ້ອງການ ແລະ ລະດັບຄວາມສາມາດຂອງເດັກ ແລະ ຜູ້ຮຽນກໍສາມາດນໍາໃຊູ້ຄວາມຮູ້ໃຫູ້ເກດຜົນ. ການຈັດການຮຽນການສອນຕູ້ອງປະສົມປະສານຫາຍຮບແບບ ຕາມຄວາມເໝາະສົມ, ສູ້າງເງື່ອນໄຂໃຫູ້ນັກຮຽນຮູ້ຄິດເປນັ ແກູ້ໄຂບັນຫາດູ້ວຍຕົນເອງເປັນ ແລະ ຮູ້ທົບທວນຄວາມ ຮຢູ້ າູ່ ງເປັນລະບບົ . ຄສາມາດນາໍ ໃຊຫູ້ ກັ ການຮຽນຮຂູ້ ອງເດັກໃຫສູ້ ອດຄອ່ ງກັບສະພາບຄວາມເປນັ ຈງິ . 5. ການວດັ ຄວາມຮບັ ຮູ້ ຫ ການວດັ ຄາວມສະຫາດ ຄ, ອາຈານ ຫາຍຄົນເຄຍສົນໃຈຕໍ່ກບັ ຄວາມສະຫາດຂອງເດັກ ຍູ້ອນວ່າມນັກຮຽນໆໄດູ້ດຮຽນໄດູ້ໄວ, ສາມາດ ຮັບຮູ້ບັນຫາຕ່າງໆ ໄດູ້ໄວເກນອາຍຸສາເຫດແມ່ນຍູ້ອນຫຍັງ ແລະ ກໍເພ່ືອເຮັດໃຫູ້ຄ ຮູ້ວາງຈຸດປະສົງຂອງການສອນ ໃຫູ້ດຂນຶ້ . ດງົັ່ ນ້ນັຶ ,ຈງ່ື ມການຄຶົນ້ ຄວູ້າຢ່າູ ງຫວງຫາຍກຽ່ ວກັບຄວາມສະຫາດແລະການພັດທະນາຄວາມຮບັ ຮູ້. ສດຄດິ ໄລຄ່ ວາມສະຫາດ. ອາຍທຸ າງມນັ ສະໝອງ x 100 = ຄວາມສະຫາດ (IQ) ອາຍຕຸ ວົ ຈງິ . ອາຍຸທາງມັນສະໝອງແມ່ນໃຫູ້ເດັກເລ່ືມເຮັດຂໍ້ທົດສອບຕໍ່າກວ່າອາຍຸ 1 ປີ ແລະ ສບຕໍ່ເຮັດຈົນກົ່ວເດັກບ່ໍ ສາມາດເຮດັ ໄດຈູ້ ກັ ຂ້ໍ ລະດບັ ທືເ່ ຂົາເຈຶົ້າເຮັດໄດສູ້ ງສຸດນັ້ຶນເອ້ຶນວ່າ ອາຍຸມນັ ສະໝອງ. ຂ. ອາຍຸຕວົ ຈິງແມນ່ ວນັ , ເດອນ, ປີເກດ. ຄ. ຄວາມສະຫາດຫໄອຄິວ (IQ) ຕວົ ຢາູ່ ງ (7  7)100 = 100IQ ນກັ ຮຽນຜູ້ນມຶ້ IQ ປານກາງ (6 8)100 = 75 IQ ນກັ ຮຽນຜ້ນູ ້ຶມ IQ ຕໍາ່ ກວາ່ ມາດຕະຖານ (10 8)100 = 125IQ ນັກຮຽນຜ້ນູ ສ້ຶ ງກວາ່ ມາດຕະຖານ (8,5  7)100 = 121IQ ສງກວ່າມາດຕະຖານ 66

ກດິ ຈະກາໍ ອ່ານແລະສນົ ທະນາເລອ່ື ງຄວາມສະຫາດ. ອຸປະກອນ ບດົ ເລອ່ື ງ, ເຈຍູ້ , ບິກເຝດິ . ວທິ ດາໍ ເນນກດິ ຈະກາໍ ຄ ຈັດແບ່ງນັກຮຽນອອກເປັນ 3 ກຸ່ມ. ຄ ຢາຍບົດເລື່ອງໃຫູ້ແຕ່ລະກຸ່ມອ່ານ ແລະ ສົນທະນາ ກັນແລູ້ວ ສະຫຸບລວມວ່າ ຄວາມສະຫາດໄດູ້ຮັບຜົນກະທົບມາຈາກສາເຫດອັນໃດ? ເປັນ ຫຍັງຈ່ືງເວົ້ຶາວ່າ ເດັກຢູ່ໃນສະພາບ ແວດລູອ້ ມຕ່າງກນັ . ເດກັ ກໍຈະມຄວາມສະຫາດແຕກ ຕາ່ ງກນັ ? ໃຫູ້ເຫດຜົນມາພອູ້ ມ. ໃຫູ້ຕາງໜູາ້ ແຕລ່ ະກຸ່ມຂ້ຶນລາຍງານຜນົ . ສະຫບຸ ຄສະຫຸບຄນເນຶ້ອໃນຂອງບດົ ຮຽນ. ປະເມນ ສງັ ເກດການອ່ານເລືອ່ ງ, ສງັ ເກດການສນົ ທະນາ. • ບດົ ເລອ່ື ງຕວົ ຢາູ່ ງ ການຄົຶ້ນຄວູ້າເດັກນູ້ອຍຝາແຝດທ່ມື ສັນຫັງຕິດກັນ. ທັງສອງຄົນດາລົງຊວິດຢູ່ໃນສະພາບອັນດຽວກັນພາຍ ໃນເວລາໃກູ້ຄຽງກັນ.ການຄົ້ຶນຄວາູ້ ພົບວາ່ ເດກັ ທັງສອງຄົນມຫາຍສິື່ງທື່ແຕກຕ່າງກນັ , ທັງສອງຄົນຖກແຍກອອກໄປ ລຽູ້ ງຢູ່ຄນົ ລະບ່ອນຄົນຜູ້ໜງ່ື ຖກລ້ຽູ ງຢູ່ໃນຕວົ ເມອງອກຜູ້ໜື່ງຖກລູ້ຽງຢຊູ່ ົນນະບົດ. ເດັກທັງສອງຈ່ືງມແນວຄິດແຕກ ຕ່າງກນັ . 6. ການສງັ ເກດ ແລະ ປະສບົ ການ ໃນຂະບວນການວິວັດຂອງການສັງເກດຜຄູ້ ນົຶ້ ຄວູ້າມຈຸດປະສົງ ຢາກຕິດຕາມການປະພດຂອງເດກັ ຢ່ໃູ ນເງື່ອນໄຂ ທ່ືເປນັ ປົກກະຕິ ( ຜູ້ຖກສັງເກດບໍ່ຮູ້ສດຕວົ ) ແລະ ບນັ ທກສື່ິງທເ່ື ຫນັ ຢາູ່ ງລະອຽດ. ສະນຶນັ້ ຜຄູ້ ້ນົຶ ຄວູ້າຕອູ້ ງໄດກູ້ ໍານດົ ລວງໜາູ້ ໃນການປະພດຂອງເດກັ ນນ້ຶັ ຕົນເອງມຄວາມສົນໃຈດາູ້ ນໃດ ?ຜສູ້ ງັ ເກດບໍ່ຄວນໃຫເູ້ ດັກຮູ້ວ່າມຄນົ ພວມສງັ ເກດເຂາົ ຢ.ູ່ ຜ່ານຈາກການສັງເກດເຮົາຈະພົບເຫັນແຕ່ການປະພດຂອງເດັກ ທື່ສະແດງອອກພາຍນອກເທົ່ານັຶ້ນເຊັ່ົນ ການ ເຄື່ອນໄຫວກັບສິ່ືງຂອງການປາກເວົຶ້າການເຄືອ່ ນໄຫວໄປມາ ແຕ່ສິື່ງຕົ້ຶນຕໍທື່ນັກຈິດຕະວທິ ະຍາ ຢາກຮູ້ນັ້ຶນບໍ່ແມ່ນປະ ກດົ ການ, ແຕ່ວ່າສົນໃຈກຽ່ ວກັບຄະບວນວິວດັ ແລະ ອາຫານທາງຈດິ ໃຈທຢື່ ູເ່ ບອ້ຶ ງຫັງປະກົດດັົ່ງກ່າວ. ການສັງເກດອາດຈະເປັນແບບຄົບຖູ້ວນ ຫ ແບບເລອກເຟັ້ນກໍໄດູ້. ສັງເກດແບບຄົບຖູ້ວນອາດຈະກວມເອົາ ການປະພດຂອງເດັກຫາຍໆ ດູ້ານໃນເວລາດຽວກັນ ແລະ ດໍາເນນໄປໃນໄລຍະຍາວນານ ( ອາດຈະສັງເກດເດັກຄນົ ດຽວ ຫ ຫາຍຄນົ ກໄໍ ດູ້ ). ແນ່ນອນມນັ ເປັນໄປບໍ່ໄດທູ້ ່ືຈະບັນທກທກຸ ສືິ່ງທກຸ ຢູາ່ ງ. ສະນຶັ້ນ, ການສັງເກດຄົບຖູ້ວນຈ່ືງ ມລັກສະນະແບບເລອກເຟັ້ນສະເໝ ໝາຍຄວາມວ່າມການບັນທກແຕ່ສິື່ງທື່ຜູ້ສັງເກດຄິດວ່າສໍາຄັນ ໂດຍສະເພາະ ແລູ້ວແມ່ນຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຄວາມອາດສາມາດໃໝ່ໆທ່ືເດັກສະແດງອອກມາຜົນຂອງການສັງເກດຄົບຖູ້ວນຈະ ເປນັ ແຫ່ງຂ້ໍມນທສໍາຄນັ ສໍາລັຍການຄ້ຶນົ ຄູວ້ າຫາກດົ ເກນຂອງການພັດທະນາການທາງຈດິ ໃຈຂອງເດັກ. ການສັງເກດແບບເລອກເຟັ້ນຈະຖກນໍາໃຊູ້ເພື່ອຕິດຕາມ ແລະ ບັນທກການປະພດເດັກດູ້ານໃດໜື່ງເຊັົ່ນ ດູ້ານ ອາລົມ, ພາສາ ແລະອນື່ ໆ ຫ ບັນທກການປະພດຂອງເດກັ ໃນໄລຍະໃດໜ່ງື ເຊົັນ່ ໃນເວລາຫິ້ຶນ, ເວລາກນິ . ວິທສງັ ເກດ ມຄວາມຈາໍ ເປນັ ທ່ືສຸດໃນເວລາເກັບກາໍ ຂໍ້ມນເບ້ຶອງຕ້ນຶົ ແຕກ່ ມໍ ຈດຸ ອອ່ນຢໃູ່ ນຜສູ້ ງັ ເກດຈະສ້ຶິນເປືອງ ເວລາ ແລະ ເຫ່ືອແຮງຫາຍເພາະຈະໄດູ້ລໍຖູ້າຈນົ ກ່ວາເຫດການທ່ືຕົນສົນໃຈນັ້ຶນປະກດົ ອອກມາ ຍິື່ງໄປກ່ວານັ້ນຶ ເງ່ອື ນ 67

ໄຂຢູບ່ ອ່ ນທເ່ື ດກັ ດາໍ ລົງຊວິດ ແລະ ໄດູ້ຮັບການສກສາອົບຮົມນ້ນັຶ ກຈໍ ະມຄວາມຫຍູ້ງຸ ຍາກສັບສນົ ແລະ ບໍ່ອໍານວຍໃຫູ້ ສອບສວນຫາສາເຫດຂອງປະກດົ ການທືສ່ ະແດງອອກມານຶ້ນັ ໄດູ.້ ກດິ ຈະກາໍ ລະດົມສະໝອງເລອື່ ງການສງັ ເກດພດຕກິ ໍາຂອງເດກັ . ອຸປະກອນ ເຈູຍ້ , ບິກເຝິດ, ສະກອ໋ ດ. ວທິ ດາໍ ເນນກດິ ຈະກາໍ ຄຕງັຶ້ ຄາໍ ຖາມລະດມົ ສະໝອງໝົດຫູອ້ ງວ່າ: - ການສັງເກດແມ່ນຫບງັ ? - ເປນັ ຫຍງັ ເຮາົ ຈສື່ ັງເກດເດັກ ? ຄບັນທກຄໍາຕອບໃສ່ກະດານ ສະຫບຸ ຄສະຫບຸ ຄນຄາໍ ຕອບຂອງເດັກ ປະເມນ ສງັ ເກດການຕອບຄາໍ ຖາມ ໃຈຄວາມ ການຄຶົ້ນຄິດ ແມ່ນຂະບວນການທ່ືສໍາຄັນຂອງການຮຽນຮູ້. ທຸກຄົນເກດມາຕູ້ອງມການຄ້ົຶນຄິດ. ການຄົ້ຶນຄດິ ລູ້ວນແລູ້ວແຕເ່ ກດມາຈາກບນັ ຫາທ່ືພົບພໃໍ້ ນຊວດິ ປະຈາໍ ວັນ ແລະ ເຮັດໃຫູ້ຄນົ ເຮົາເກດມຄວາມຮັບຮູ້ເພມືິ່ ຂຶນ້ ກາຍເປັນ ຄວາມສາມາດທາງດູ້ານມັນສະໝອງເຊື່ິງເອ້ຶນວ່າຄວາມສະຫາດ. ດງົັ່ ນ້ັຶນ, ຖູ້າຢາກໃຫູ້ເດັກມຄວາມມຄວາມສະຫາດ ຄຕອູ້ ງໄດນູ້ າໍ ໃຊູ້ຍຸດທະວທິ ການສອນແບບຫາກຫາຍ ເພອື່ ຂະຫຍາຍປະສບົ ການ ແລະ ແນວຄວາມຄິດຂອງນັກຮຽນ. ຄາໍ ຖາມ: 1. ການພັດທະນາແຫ່ງການຄນ້ຶົ ຄດິ ປະກອບມຫຍັງແດ່ ? 2. ຄວາມສະຫາດໄດຮູ້ ັບຜົນສະທູອ້ ນມາຈາກບັນຫາໃດແດ່ ? 3. ການສງັ ເກດແມນ່ ຫຍງັ ?ຈ່ົງອະທິບາຍ 68

ບດົ ທ 8 ສະໝອງກບັ ການຮຽນຮູ້ 1. ຄວາມໝາຍຄວາມສາໍ ຄນັ ຄວາມສາໍ ຄນັ ຂອງສະໝອງ ກບັ ການຮຽນຮູ້ ສະໝອງກັບການຮຽນຮູ້ເປັນການຮຽນຮູ້ທສອດຄ່ອງກັບການເຮັດວຽກຂອງສະໝອງທາງທໍາມະຊາດເຊັົ່ນ ໃນ ເລ່ືອງຈດັ ປະສບົ ການຮຽນຮູ້ຈະເປັນການຈັດປະສົບການຮຽນຮູ້ໃຫູ້ສອດຄ່ອງກັບການເຮັດວຽກຂອງສະໝອງທາງທໍາ ມະຊາດເຊັົ່ນ ໃນເລ່ອື ງການຈດັ ປະສບົ ການຮຽນຮູ້ຈະເປນັ ການຈດັ ປະສບົ ການຮຽນຮູ້ໃຫູ້ສອດຄອ່ ງກັບການເຮດັ ວຽກ ຂອງສະໝອງ ແທນທ່ືຈະສອດຄອ່ ງກັບອາຍຸຊຶັ້ນຮຽນ ຫ ຫູ້ອງຮຽນພຽງຢູ່າງດຽວເພາະເດັກ 5 ປີ ເທົ່າກນັ ແຕ່ສະໝ ອງອາດຈະບໍ່ຄກັນ. ສະນນັຶ້ ຄວາມຄາໍ ນງເຖິງຄວາມສໍາຄັນຂອງການພັດທະນາການທາງດູ້ານສະໝອງໃນແຕ່ລະສໍ່າອາ ຍຸຢູ່າງເໝາະສົມ, ແມ່ນຂະບວນການຈັດການ ແລະ ການກະຕຸູ້ນການຮຽນຮູ້ຕາມແນວທາງສະໝອງກັບການຮຽນຮູ້ ເພື່ອໃຫູ້ເດກັ ມລະດບັ ສະຕິປັນຍາ ແລະ ວຸດທພິ າວະທາງອາລົມສງຂ້ຶນ ສາມາດປັບຕົວເຂາົຶ້ ສືງ່ິ ແວດລູ້ອມໄດູ້ຢູ່າງມປະ ສິດທພິ າບ ເປັນສບັ ພະຍາກອນມະນຸດທ່ືມຄຸນນະພາບເພອ່ື ນໍາພາອະນາຄດົ ຂອງຊາດໄປສຄ່ ວາມສວິໄລ. + ເຫດຜົນການພັດທະນາສະໝອງເດກັ ກອ່ ນໄວຮຽນ - ຈຸລງັ ສະໝອງມການສາູ້ ງຕົວຕັ້ຶງແຕ່ເດັກຢູ່ໃນທູ້ອງແມ່ - ຊວ່ ງອາຍຸ 6 ປີ ຈລຸ ງັ ສະໝອງຂອງເດກັ ມການເຊອ່ື ມຕໍ່ກັນເປັນວງົ ຈອນເຄອຄາ່ ຍ - ສະໜອງຈະເຮັດວຽກໄດູ້ດເມື່ອເສນັຶ້ ປະສາດມເຍຶ້ອ “ ໄມເຍລິ ” 2. ການເຮດັ ວຽກຂອງສະໝອງ - ສວ່ ນປະກອບ ແລະ ໜູ້າທ່ືຂອງສະໝອງສວ່ ນຕາ່ ງໆ. - ສະໝອງຂອງຄນົ ເຮົາແບ່ງອອກເປັນ 2 ສວ່ ນຄ: ສະໝອງສ່ວນຄິດ ( CerebraI Cortex ) ແລະສະໝອງສວ່ ນຍາກ (Limbie) 2.1. ສະໝອງສວ່ ນຄດິ ( CerebraI Cortex ) ເປນັ ສະໝອງສ່ວນທ່ືຫ່ໍຫູຸ້ມແກນກາງໄວູ້ຄາູ້ ຍຄກັບເປືອກໝາກໄມູ້ ສະໝອງສ່ວນຄິດມໜູ້າທ່ື 2 ຢູ່າງຄ ສ່ວນທື່ເຮັດໜູ້າທ່ືປູ່ຽນແປງສິ່ືງແວດລູ້ອມພາຍນອກ ຫ ເອ້ຶນວ່າ ປັນຍາພາຍນອກ ແລະ ສ່ວນອກສ່ວນທ່ືຄວບຄຸມ ສະໝອງສວ່ ນຍາກ ຫ ເອນຶ້ ວ່າປັນຍາພາຍໃນ ແຜນ່ ພມສະໝອງສ່ວນຄິດ ສະໝອງສ່ວນຄດິ ( CerebraI Cortex ) ປນັ ຍາພາຍນອກຄວາມຮູ້ IQ ປນັ ຍາພາຍໃນຄຸນນະທາໍ EQ 69

- ໃນກສນສກສາບົດບາດຂອງສະໝອງທັງ 2 ສ່ວນຈະໃຊູ້ຄໍາວ່າຄວາມຮູ້ສໍາລັບປັນຍາພາຍນອກ ແລະ ຄຸນນະ ທໍາສໍາລັບປັນຍາພາຍໃນດັົ່ງທໄ່ື ດເວົຶ້າສະເໜວ່າ “ ການສກສາ ສູ້າງຄວາມຮູ້ຄ່ຄຸນະທໍາ” ໃນຄະນະທ່ືທາງຈິດຕະວິທະ ຍາໃຊູ້ຄາໍ ວ່າ EQ - ໃນຄວາມໝາຍໃກູ້ຄຽງກັບປັນຍາພາຍນອກ ແລະ ຄວາມຮູ້ຄວບຄ່ກບັ ຄາໍ ວ່າ IQໃນຄວາມໝາຍທຽບຄ່ກບັ ຄຸນນະທໍາ ແລະ ປນັ ຍາພາຍໃນ. - ສະໝອງສ່ວນຄດິ (CerebraI Cortex ) ມຄວາມສາໍ ຄນັ ຍງ່ືິ ຕຄໍ່ ວາມສາມາດຊຶ້ັນສງຂອງມະນຸດ, ສະໝອງ ສ່ວນຄິດມ 2 ຊກຄ ສະໝອງຊກຊາູ້ ຍ ແລະ ສະໝອງຊກຂວາ. 1. ສະໝອງຊກຊູ້າຍເຮດັ ວຽກກຽ່ ວກັບຄວາມສາມາດເຂາົຶ້ ໃຈພາສາ ແລະ ເວຶ້າົ , ຄວບຄຸມການເຮດັ ວຽກຂອງ ຮາ່ ງກາຍຊກຂວາ, ສະໝອງຊກນຈຶ້ ະຄິດຕາມລໍາດບັ , ຄດິ ລະອຽດ, ວິເຄາະຈໍາແນກເປນັ ສ່ວນໆ ເຊ່ົັນ ເລົ່າບດົ ຮຽນ ເກັ່ງົ , ຟັງ ຫ ຈຈື່ າໍ ບົດຮຽນ, ຄາໍ ອະທິບາຍເກງັົ່ . 2. ສະໝອງຊກຂວາເຮດັ ວຽກກ່ຽວກບັ ຄວາມສາມາດມສະຕສິ າໍ ພັນຈິນຕະນາການ, ມຄວາມສາມາດທາງດູ້ານ ດນົ ຕເຂຶົາ້ ກຽ່ ວກບັ ສຽງ, ຄວບຄຸມການເຮັດວຽກຂອງຮ່າງກາຍຊກຊູ້າຍສະໝອງຊກນຈຶ້ ະເຫນັ ສງ່ິື ຕ່າງໆຢູ່າງສພັນກນັ ເປນັ ພາບລວມເຊ່ນັົ ຄິດອອກເປນັ ຮບພາບ ຫ ເປນັ ແຜນພາບ ແຜນວາດກຽ່ ວກບັ ສະໝອງຊກຂວາ ແລະ ຊກຊາູ້ ຍ ສະໝອງຊກຂວາ (GESTALT) ສະໝອງຊກຊາູ້ ຍ ( LOGLC ) - ການເຫນັ - ໃຊູ້ເຫດຜົນ - ການໃຊຄູ້ າໍ ສບັ - ຈົດຈາໍ - ຄິດ ແລະ ຈຈ່ື າໍ ພາບລວມ - ຄດິ ເປນັ ລະບບົ - ຄວາມຄິດສາູ້ ງສນັ - ການອອກສຽງ - ປະຕກິ ລິ ິຍາຕອບສະໜອງອດັ ຕະໂນມດັ - ພາສາຄະນດິ ສາດ - ຮຽນຮູ້ຈາກຄວາມເຂ້າຶົ ໃຈ - ການຈດັ ລາໍ ດບັ ຂ້ຶັນຕອນ - ໃຊູ້ຄວາມຮູ້ສກ - ການເຄ ່ືອນໄຫວ (ກູ້າມຊຶ້ນ - ການເຄ່ືອນໄຫວ(ກູ້າມຊ້ຶນໃຫຍ່)ຕາມອາ ນອູ້ ຍ) ລມົ - ຮຽນຮູ້ໂດຍການທອ່ ງຈາໍ - ສິລະປະດນົ ຕ - ຄວບຄມຸ ອາລມົ - ບໍ່ມການຈດັ ການທ່ດື - ມການຈັດການທື່ດ 2.2. ສະໝອງສວ່ ນຍາກ ( Limbic system ) ເປັນສ່ວນຂອງສະໝອງທື່ຢູ່ໃຕູ້ສະໝອງສ່ວນຄິດ ເຮັດວຽກຢູ່າງເປັນລະບົບມສ່ວນກ່ຽວຂູ້ອງກັບເລ່ືອງ ຂອງອາລົມ, ຄວວມຮູ້ສກເຊ່ືິງເຊືອ່ ມໂຍງກັບການຮຽນຮູ້ທສື່ ອດຄ່ອງກັບການເຮັດວຽກຂອງສະໝອງຈງື່ ຈໍາເປັນຕູ້ອງ ຄໍານງເຖິງອາລົມຄວາມຮູ້ສກຂອງເດັກດູ້ວຍ, ສະໝອງສ່ວນນ້ຶປະກອບດູ້ວຍຫາຍສ່ວນ,ສ່ວນທື່ມຄວາມສໍາພັນກັບ ການຮຽນຮູ້ໄດແູ້ ກ່ ຮບໂປແຄມປດິ ແລະ ອະມິກດາລາ. 70

ກ. ຮບໂປແຄມປິດ ( Limbic system ) ມໜູາ້ ທກ່ື ່ຽວກບັ ການສາູ້ ງ ແລະ ສະສົມຄວາມຈໍາ ແລະ ກຽ່ ວຂູ້ອງກບັ ຂະບວນການຮຽນຮູ້ທຊ່ື ບັ ຊ້ອູ ນ. ຂ. ອະມກິ ດາລາ (Amydala) ເປນັ ສວ່ ນທກື່ ຽ່ ວຂູ້ອງກບັ ການຕອບສະໝອງທາງອາລມົ ທຊື່ ັບຊ້ອູ ນ ຄວາມຢ້ານ, ຄວາມແຂງກະດາູ້ ງ. 2.3 ການປຽູ່ ນແປງລະດບັ ໂຄງສາູ້ ງຂອງສະໝອງ ການປຽູ່ ນແປງລະດັບໂຄງສູາ້ ງຂອງສະໝອງຄ ການຈດັ ລະບຽບຂອງໄຍປະສາດການເຕບໂຕ ແລະ ພັດທະ ນາການຂອງສະໝອງ ເປນັ ຮາກຖານຂອງສະໝອງຄ ການຮຽນຮູ້ເລື່ມຕົຶ້ນຕັ້ຶງແຕ່ເລມ່ື ເປນັ ຢູ່ໃນທອູ້ ງທາລົກ. ກດິ ຈະກາໍ ຈາໍ ແນກສ່ວນປະກອບຂອງສະໝອງ ອຸປະກອນ ເຈຍູ້ ແຜ່ນໃຫຍ່, ບດັ ຄາໍ ຖາມ, ເຟີດ ວທິ ດາໍ ເນນ - ລະດົມສະໝອງດູ້ວຍຄໍາຖາມ, ສະໝອງມຄວາມສາໍ ຄນັ ແນວໃດ ? - ບນັ ທກຄາໍ ຕອບໃສ່ກະດານ - ຄສັງລວມຄໍາຕອບທື່ຖກຕອູ້ ງ - ແບງ່ ນັກສກສາອອກເປັນກຸມ່ - ຢາຍຄໍາຖາມສະໝອງຂອງຄົນເຮົາແບ່ງອອກເປນັ ຈກັ ຊກ ? ຄຊກໃດແດ່ ? ຈົ່ງອະທບິ າຍແຕ່ລະຊກພ້ອູ ມທງັ ຍົກຕົວຢູ່າງ. - ແຕ່ລະກຸມ່ ຄ້ນົຶ ຄວູ້າຕອບຄາໍ ຖາມ ແລູ້ວ ລາຍງານ - ຄສະຫຸບ ແລະ ປະກອບຄໍາເຫັນ ການສູ້າງຈຸລັງສະໝອງຂອງທາລົກ ອາຍຸ 3 ຫາ 6 ເດອນໃນທູ້ອງແມ່ ແລະ ມຫາຍກວ່າໃນຊ່ວງຂອງໄວເດກັ , ແຕ່ໃນຊ່ວງສຸດທູ້າຍຂອງການຕັຶ້ງຈຸລງັ ສະໝອງທື່ເປັນພຶ້ນຖານການດໍາລງົ ຊວິດຕໍ່ ໄປໂດຍບໍ່ມການສູ້າງໃໝ່ການເຕບໂຕຂອງສະໝອງໃນຊ່ວງອາຍຸ 0 ຫາ 12 ປີເປັນການເຕບໂຕທາງປະລິມານຢູ່າງ ຍິືງ່ ເຮັດໃຫູ້ສະໝອງມຂະໜາດ 90 ຫາ 95% ຂອງຜໃູ້ ຫຍ.່ 2.4 ກດິ ຈະກາໍ ທສື່ ງ່ົ ເສມການເຮດັ ວຽກຂອງສະໝອງ - ກິດຈະກໍາທສ່ື ະງບົ , ສະມາທິ - ການເຄອື່ ນໄຫວຮ່າງກາຍທງັ 2 ດູາ້ ນ ( Brain gym ) - ການຟັງ ແລະ ການຫ້ິຶນດົນຕ ລະດັບສຽງມຜົນຕໍ່ສະໝອງ - ການຮຽຮຮູ້ໂດຍໃຊປູ້ ະສາດສໍາຜັດ 1. ກດິ ຈະກາໍ ທ່ືສະງົບ, ການເຮັດສະມາທຂິ ອງເດກັ ກອ່ ນໄວຮຽນ. ການຈັດກິດຈະກາໍ ການຮຽນຮູ້ຕາ່ ງໆ ໃຫູ້ແກ່ເດັກເພ່ືອໄດຮູ້ ບັ ຜົນດນ້ນຶັ ຄວນກຍມເດກັ ໃຫູ້ມຄວາມພູ້ອມຢູ່ສະ ເໝໂດຍເຮັດໃຫູ້ເດັກສະຫງົບລງົ ໃນຄະນະທືກ່ າໍ ລງັ ຫິຶ້ນ ຫ ສົນທະນາກັນຢູ່ໂດຍສະເພາະເດັກກ່ອນໄວຮຽນທ່ືມໄລຍະ 71

ຄວາມສນົ ໃຈສັ້ຶນ, ບໍ່ມັກຢູ່ສະຫງົບຈະແລ່ນໄປແລ່ນມາ ດົງັ່ ນນ້ຶັ ຄວນມການດງດດຄວາມສົນໃຈຂອງເດັກໃຫູ້ກັບມາ ມສໍາມະທກິ ່ອນທຄື່ ຈະນາໍ ພາເຂ້ຶາົ ສ່ກິດຈະກໍາການຮຽນຮູ້. ການກຽມພູ້ອມເພອື່ ໃຫູ້ເດກັ ໄດເູ້ ຂົາ້ຶ ສ່ສາໍ ມະທິຄຕູ້ອງໄດກູ້ ຽມ ແລະ ນາໍ ໃຊູ້ເທັກນກິ ຕ່າງໆ ດ້ວູ ຍຫາຍຮບແບບ ເຊັົນ່ : - ການຮູອ້ ງເພງ - ການເລ່າົ ຄາໍ ຄ່ອງ - ການເຄ່ອື ນໄຫວປະກອບສຽງເພງ, ສຽງດນົ ຕ, ການຈດັ ກດິ ຈະກໍາເຄື່ອນໄຫວຕ່າງໆ ທື່ເຮັດໃຫູ້ເດັກມສະມາທິ ຄຄວນເລອກກິດຈະກໍາທື່ເໝາະສມົ ກບັ ສະພາບການ ແລະ ສໍ່າອາຍຸຂອງເດັກ. + ການກະກຽມເດກັ ໃຫູ້ມຄວາມສະຫງບົ ແລະ ມສະມາທມິ ປະໂຫຍດດົ່ງັ ນ:້ຶ 1. ຊ່ວຍດງດດຄວາມສົນໃຈໃນການຮບັ ຮູ້ຂອງເດັກກອ່ ນໄວຮຽນ 2. ເປນັ ການປຽູ່ ນອະລິຍະບົດຂອງເດັກເນອ່ື ງຈາກວາ່ ເດັກກອ່ ນໄວຮຽນມໄລຍະຄວາມສົນໃຈສນ້ັຶ 3. ຊ່ວຍໃຫູ້ເດັກແລະ ຄມສຸຂະພາບຈິດທດື່ ແລະ ສົງ່ ຜນົ ພັດທະນາການດ້າູ ນອາລົມຈິດຂອງເດັກ 4. ເຮດັ ໃຫູ້ເດັກເກດມພັດທະນາການດາູ້ ນສະຕປິ ນັ ຍາ 5. ເຮັດໃຫູ້ເດກັ ໄດພູ້ ັດທະນາດາູ້ ນຮາ່ ງກາຍທງັ ກາູ້ ມຊຶ້ນໃຫຍ່ ແລະ ກ້າູ ມຊນ້ຶ ນ້ອູ ຍ + ກດິ ຈະກໍາທຊື່ ່ວຍສງົ່ ເສມໃຫູ້ເດກັ ສະຫງົບ ແລະ ເກດສະມາທກິ ່ອນທຈ່ື ະເຂຶົາ້ ສກ່ ດິ ຈະກໍາການຮຽນຮູ້ໂດຍ ໃຊູ້ຊື່ກິດຈະກໍາວາ່ : 1. ການເຄື່ອນໄຫວປະກອບເພງ ( ເພງດອກໄມູ້ບານ) 2. ການເຮັດ ໂຍຄະສະມາທິ ( ເພງປະກອບໂຍຄະ ) 3. ການສ່ົງທຽນ, ສງົ່ ແກວູ້ ນ້າໍ 4. ໃຊຖູ້ ງົ ຖວ່ົ ເຫອງເຄອ່ື ນໄຫວຮ່າງກາຍ 5. ການອອກກໍາລງັ ກາຍສະໝອງ ( Brain gym Movment) ຕວົ ຢາູ່ ງ: ເພງ ຫານຮກັ ດອກຈາໍ ປາ ດອກຈໍາປາ ເປນັ ສຂາວໆ ຈາປາລາວ ບານຢເູ່ ປັນໝ່ ພວກຫານຮູ້ ວ່າຈາໍ ປາຫອມ ຫານທະຖອມ ຢູ່ທກຸ ເຊົ້ຶາຄໍາ່ ຫານໄດເູ້ ອົາ ນາໍ້ ຫດົ ໃຫູ້ຊື່ນ ທ່ວົ ພາກພຶ້ນ ພວກຫານຮັກດວງດອກຈໍາປາ. - ເວລາຄຮອູ້ ງເພງນໃ້ຶ ຫູ້ນັກສກສາປະກອບທາ່ ທາງໄປຕາມເນ້ອຶ ໃນຂອງສຽງເພງ ຫ ໃຫູ້ເດກັ ປະກອບທ່າທາງ ການເຄ່ອື ນໄຫວຕາມຈນິ ຕະນາການ + ໂອກາດແຫງ່ ການຮຽນຮູ້ ( windows of opportunity ) 72

ພັດທະນາທາງສະໝອງສາມາດພິຈາລະນາໃນໂຄງສູ້າງພ້ຶນຖານວ່າ ເປັນປະກົດການໃນການຂະຫຍາຍຕົວ ແລະ ຕັດທອນສ່ວນທື່ບ່ໍໄດູ້ໃຊູ້ລວມທັງການເຮັດວຽກຮ່ວມກັນທັງ 2 ຊກ ຂະບວນການພັດທະນານ້ຶເກດຂຶ້ນໃນລັກສະ ນະເປັນຂັ້ຶນຕອນຂອງການພັດທະນາການ, ນັຶ້ນກໍຄໃນແຕ່ລະໄວອາຍຸເຊິື່ງເລື່ມແຕ່ໄວທາລົກຈົນຮອດໄວລຸູ້ນ, ຈະມ ບາງສວ່ ນຂອງສະໝອງທ່ືເຕບໃຫຍ່ເຕມັ ທ່ື ແລະ ບນັ ລຸວຸດທພິ າວະຂອງສະໝອງກ່ອນສວ່ ນອື່ນໆ ແລະ ນ້ຶຄຮາກຖານ ຂອງແນວຄດິ “ ໂອກາດແຫ່ງການຮຽນຮ”ູ້ ເຊິື່ງເຂ້ຶົາໃຈໃນເລ່ອື ງພັດທະນາການຂອງສະໝອງມາສ່ົງເສມການຮຽນຮູ້ ແຕ່ລະເລອ່ື ງແຕດຕາ່ ງກນັ ໄປ, ຖູ້າຫາກວາ່ ເດກັ ບໍ່ທັນໄດຮູ້ ຽນຮູ້ໃນຊວ່ ງນຈຶ້ ະເຮັດໃຫູ້ການພັດທະນາເຕມັ ຮຍແບບເປນັ ໄປໄດຍູ້ າກ. - ການສັງເຄາະຄວາມຮູ້, ຄວາມເຂຶ້ົາໃຈໃນເລ່ືອງການບນັ ລວຸ ຸດທພິ າວະຂອງສະໝອງຈາກຫັງໄປຫາໜູາ້ ແລະ ຜົນຕກໍ່ ານພັດທະນາ ປນັ ຍາພາຍນອກ ແລະ ປັນຍາພາຍໃນ ໃນແຕ່ລະໄລຍະ, ການຮຽນຮູ້ເລົ່ານຈຶ້ ະມລໍາດບັ ການ ເກດຂນ້ຶ ດົ່ັງນຶ:້ ໄວທາລົກ ໄວກ່ອນຮຽນ ໄວຮຽນ ໄວລ້ນຸູ ອາຍຸ 0-2 ປີ ອາຍຸ3-5 ປີ ອາຍຸ 6-12 ປີ 13-20/25 ປີ ປນັ ຍາພາຍນອກ ການໃຊູກ້ າູ້ ມຊນຶ້ ໃຫ ການໃຊູ້ກູ້າມນອູ້ ຍ ຄະນິດສາດການ ທັກສະວິຊາການ ( ຄວາມຮູ້, ບ່ປະສາດຮັບຮູ້ພຶ້ນ ພາສາ, ຈິນຕະນາ ໃຊ້ເູ ຫດຜນົ ,ດົນ ທກັ ສະວິຊາຊບ ການ ຕ ແລະທກັ ສະສງັ ຄມົ ຄວາມສາມາດ IQ ຖານ ແລະ ສລິ ະປະ ປນັ ຍາພາບພາຍ ຄວາມຜກພັນ ການຄວບຄມຸ ອາ ປະຫຍດັ ,ລະ ລກັ ສະນະທາງເພດ ໃນ EQ ແລະໄວວາງໃຈ ລົມ,ການຮູ້ສກ ,ລກັ ສະນະທາງສງັ (ຄນຸ ລກັ ສະນະ) ບຽບ ຄົມ ຮູ້ຜິດ ຊອກຮູ້ + ປອູ່ ງຢຽມໂອກາດແຫງ່ ການຮຽນຮູ້ ຖພາ 1 ປີ 2 ປີ 3 ປີ 4 ປີ 5 ປີ 6 ປີ 7 ປີ 8 ປີ 9 ປີ 10 ປີ ເຄອື່ ນໄຫວກາູ້ ມຊນ້ຶ ຄວບຄມຸ ອາລມົ ເບງ່ິື ເຫນັ ພວົ ພນັ ສງັ ຄມົ ຮຽນຮຄູ້ າໍ ສບັ ຮຽນຮູ້ 2 ພາສາ ຮຽນຮເູ້ ລກ ແລະເຫດຜນົ 73

ຮຽນຮດູ້ ນົ ຕ + ບາງຫັກການ ແລະ ຄວາມເຊອ່ື ມທື່ສໍາຄນັ ກຽ່ ວກັບການລູ້ຽງດ ແລະ ພັດທະນາການເດກັ ກ່ອນໄວຮຽນ + ການຮຽນຮູ້ເລ່ືມຕົ້ຶນ. 1. 6 ປທີ າໍ ອດິ ຂອງຊວ່ ງຊວດິ ໃນໄວເດັກ ປພ້ຶນຖານການພັດທະນາໃນອະນາຄົດ. 2. ການຄອຍລະວງັ ເດກັ ຕັ້ຶງແຕ່ໄລຍະຕົ້ຶນຈະຊ່ວຍບນັ ເທົາຄວາມລໍາບາກໃນອານາຄົດ. 3. ການພັດທະນາ ແລະ ການຮຽນຮູ້ເປັນໜາູ້ ທ.່ື 4. ເດັກຮຽນຮູ້ ແລະ ພດັ ທະນາໄດດູ້ ຖູ້າຫາກເຂົາເຈາ້ົຶ ມສວ່ ນຮວ່ ມໃນການປະຕບິ ດັ . 5. ພັດທະນາການດາູ້ ນຮາ່ ງກາຍ, ຄວາມຄດິ , ສງັ ຄົມ, ອາລົມ ແລະ ການຮຽນຮູ້ມຄວາມສໍພັນເຊງືິ່ ກັນ ແລະ ກັນ. 6. ການສະໜັບສະໜນໃຫູ້ແກ່ພັດທະນາເດກັ , ຊ່ວງທໍາອດິ ບ່ໍພຽງພແໍ ຕ່ບໍ່ໄດຮູ້ ັບຜົນທັນທທັນໃດເທົາ່ ນນຶ້ັ ແຕກ່ ໍ ຈະໄດຮູ້ ບັ ຜົນກະທບົ ຕະຫອດໄປ. ໃຈຄວາມ ໃນປັດໃຈນຶ້ແນວທາງຂອງການສກສາໄດູ້ມການນໍາເອົາຄວາມຮູ້ກ່ຽວກັບການເຮັດວຽກຂອງສະໝອງ, ຈິດຕະວິທະຍາການຮຽນຮູ້, ຈິດຕະວິທະຍາພັດທະນາການຕາມໄວຂອງມະນຸດ ແລະ ການຮຽນຮູ້ຕາມທິດສະທການ ສກສາຕາ່ ງໆ ມາປະສົມປະສານເຂຶ້າົ ກນັ , ໂດຍຈດັ ໃຫູ້ມການອອກແບບຈດັ ປະສົບການ ການຮຽນຮູ້ໃຫູ້ເໝາະສມົ ກັບ ພັດທະນາການທາງດາູ້ ນສະໝອງເພື່ອໃຫູ້ເກດການຮຽນຮູ້ທມື່ ປະສດິ ທພິ າບໃຫູ້ແກ່ເດັກ. ວຽກມອບໝາຍ ໃຫູ້ນກັ ສກສາລງົ ສງັ ເກດການຮຽນຮູ້ຂອງເດັກແຕລ່ ະສໍາ່ ອາຍຸແລວູ້ ຂຽນບົດລາຍງານ. ຄາໍ ຖາມຄນົຶ້ ຄວາູ້ : 1. ຈງ່ົ ອະທິບາຍຄວາມໝາຍຄວາມສໍາຄັນຂອງສະໝອງກັບການຮຽນຮູ້ ມຄແນວໃດ? 2. ສະໝອງຂອງຄົນເຮົາແບ່ງອອກເປັນຈັກສ່ວນ? ຄສ່ວນໃດແດ?່ ຈງົ່ ຍກົ ຕົວຢູ່າງ 3. ໂອກາດແຫງ່ ການຮຽນຮູ້ແມ່ນຫຍັງ ? ຈົ່ງອະທບິ າຍ 4. ສະໝອງສ່ວນຄດິ ແບງ່ ອອກເປັນຈັກຊກ ? ຄຊກໃດແດ່ ? ຈ່ົງອະທິບາຍ 74

ບດົ ທ 9 ການສາູ້ ງແຮງຈງໃຈແກຜ່ ຮູ້ ຽນ Article XXI. 1. ການສາູ້ ງແຮງຈງໃຈໃຫນູ້ ກັ ຮຽນ ແຮງຈງໃຈໝາຍເຖິງບັນດາອົງປະກອບ ທ່ືກະຕຸູ້ນໃຫູ້ເກດການປະພດທ່ືມຈຸດໝາຍ, ເນ່ືອງຈາກວ່າແຮງຈງໃຈບໍ່ ສາມາດສງັ ເກດໄດໂູ້ ດຍກົງ, ຕູ້ອງອາໃສການສງັ ເກດພດຕກິ ໍາເປນັ ບ່ອນອງ.ບາງຄງັ້ຶ ອາດຈະບອກສາເຫດຂອງພດຕກິ ໍາ ຜິດພາດກເໍ ປນັ ໄປໄດ.ູ້ + ບດົ ບາດ ແລະ ໜູ້າທື່ຂອງຄຜສູ້ ້າູ ງແຮງຈງໃຈ ທ່ານ ຄາໂຣນ ອາມ Carole Ames (1990) ໄດູ້ສະເໜຫັກການສໍາຄັນ 3 ປະການ ສໍາລັບ ສູ້າງແຮງຈງ ໃຈດັ່ົງນ້ຶ ການວາງແຜນສູ້າງແຮງຈງໃຈໃຫູ້ນັກຮຽນ ຕູ້ອງເນັ້ຶນໜັກແຮງຈງໃຈໃນການຮຽນຮູ້. ຕູ້ອງການົດຫົວຂໍ້ ຫ ໂຄງສາູ້ ງຂອງຫູອ້ ງຮຽນທື່ສາມາດສາູ້ ງແຮງຈງໃຈໃນການຮຽນ, ໂຄງສູ້າງຕອງູ້ ຄວບຄມຸ ການຈັດຊຶັ້ນຮຽນ ແລະ ຕູ້ອງ ເຊ່ືອມໂຍງກບັ ການວາງແຜນການສອນ. ຕອູ້ ງມການການົດຫັກການ, ວິທເພື່ອສ້າູ ງແຮງຈງໃຈໃຫູ້ນັກຮຽນທຸກຄົນ. ຫັກການ ແລະ ວິທເຫົ່ານ້ຶຕູ້ອງມາຈາກທິດສະດ ແລະ ການວິໄຈ, ຕູ້ອງປະເມນໄດູ້ຕາມປັດໃຈພັດທະນາການໂຄງ ສາູ້ ງແຮງຈງໃຈ ແລະ ຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງບຸກຄນົ . Article XXII. 2. ການຈງໃຈໃຫນູ້ ກັ ຮຽນໄດຮູ້ ຽນ ແຮງຈງໃຈໃນການຮຽນເກດຂຶ້ນເມ່ືອນັກຮຽນພົບວ່າກິດຈະກໍາທາງວິຊາການຕ່າງໆນັ້ຶນມຄວາມສໍາຄັນ ແລະ ມ ຄຸນປະໂຫຍດ, ເຂົາພະຍາຍາມທ່ືຈະໄດູ້ປະໂຫຍດຈາກການຮຽນຮູ້. ແຮງຈງໃຈ ພາຍໃນເປັນຜົນທື່ເກດຈາກຄວາມເພິ່ືງ ພໃໍ ຈ ທື່ໄດູ້ເຮດັ ກດິ ຈະກາໍ , ຂະນະທື່ແຮງຈງໃຈໃນການຮຽນເປັນ ຜນົ ທືເ່ ກດຈາກການຕອບສະໜອງທາງສະຕິປັນຍາ ທ່ື ຈະຕູ້ອງໃຊູ້ຄວາມພະຍາຍາມໃນການສູ້າງຄວາມເຂົາຶ້ ໃຈກັບກິດຈະກໍາ, ສູ້າງຄວາມເຂົ້ຶາໃຈກັບຄວາມຮູ້ ແລະ ເຮັດໃຫູ້ ຕົນເອງເກດມຄວາມຊໍາ ນິຊາໍ ນານ. Article XXIII. 3. ຄວາມໝາຍຂອງແຮງຈງໃຈ ພດຕິກໍາຂອງຄນົ ໃນສງັ ຄົມມຫາຍຢາູ່ ງທແ່ື ຕກຕ່າງກັນ ແລະ ກເໍ ປນັ ສງື່ ທຍາກສາໍ ລັບຄົນເຮາົ ຈະເຂົຶ້າໃຈເຫດຜົນວ່າ ເປັນດູ້ວຍເຫດອັນໃດ, ແມ່ນແຕ່ສາມ, ພັນລະຍາ, ເພ່ືອນສະໜິດ ກໍເປັນ ການຍາກທື່ຈະບອກສາເຫດຂອງພດຕິກໍາ ໄດູ້ຢູ່າງຖກຕູ້ອງ, ບາງຄັຶ້ງຜ້ສູ ະແດງພດຕິກໍາກໍບໍ່ ສາມາດ ບອກເຫດຜນົ , ພດຕິກໍາຂອງຕນົ ໄດູ້ຢູ່າງຖກຕ້ອູ ງນ້ຶກໍຍູ້ອນ ວ່າ ສາເຫດຂອງພດຕກິ າໍ ເປນັ ສືິງ່ ທື່ບໍ່ ສາມາດສັງເກດໄດ້ໂູ ດຍກງົ . ພດຕິກໍາຢູ່າງດຽວກັນ ອາດເນື່ອງມາຈາກສາເຫດທື່ແຕກຕ່າງກັນ ເຊັົ່ນ ເດັກຄິດໄລ່ເລກບໍ່ໄດູ້ຶເນ່ືອງມາຈາກສາ ເຫດບົດເລກຍາກເກນໄປ ຫ ຄວາມຈຈື່ າໍ ບໍ່ໄດູ້ດ. ແຮງຈງໃຈອັນດຽວກັນອາດເປັນສາເຫດໃຫູ້ພດຕິກາແຕກຕ່າງກັນ ເຊັ່ົນ ນັກຮຽນຕູ້ອງການ ຄວາມຮັກຄວາມ ສນົ ໃຈຈາກຄ,ບາງຄົນອາດຕງັຶ້ ໃຈຮຽນເພອ່ື ໃຫໄູ້ ດຄູ້ ະແນນດແຕບ່ າງຄົນອາດສະແດງຕົນໃຫູ້ມຄນຸ ສມົ ບັດດ. 75

ພດຕກິ າໍ ອັນດຽວກັນ ອາດເນ່ືອງມາຈາກແຮງຈງໃຈຫາຍຢາູ່ ງ ເຊ່ນົັ ນກັ ຮຽນພະຍາຍາມສອບເສັງເຂົ້ຶວິທະຍາໄລ. ໃຫູ້ໄດູ້ອາດຈະມແຮງຈງໃຈຫາຍຢູ່າງເພ່ືອອະນາຄົດຈະມອາຊບການງານດເພື່ອໃຫູ້ບັນຈຸດປະສົງຂອງຕົນທື່ຕັຶ້ງໄວູ້ , ເພ່ືອໃຫພູ້ ໍແ່ ມຍ່ າດຕິພນ່ື ູ້ອງມຄວາມສຸກ ແລະ ຈະ ມໂອກາດພບົ ເພ່ອື ນທ່ືສະໜິດຕໍ່ໄປ. Article XXIV. 4. ປະເພດຂອງແຮງຈງໃຈ ແຮງຈງໃຈແບງ່ ອອກເປນັ 2 ປະເພດຄ: + ແຮງຈງໃຈພາຍໃນ (ສະລິລະສາດ) ເປັນການຕອບສະໜອງຄວາມຕູ້ອງການທື່ມຢູ່ພາຍໃນຕົວນັກຮຽນເຊັົ່ນຄວາມຢາກຮູ້ ຍາກເຫັນ, ຄວາມ ຕ້ອູ ງການຮແູ້ ລະຄວາມຮູ້ສກໃນສະມດັ ຕະພາບຫການເຕບໂຕ, ຄວາມເພ່ືິງພໍໃຈພາຍໃນກຽ່ ວກັບວຽກງານທ່ືນັກຮຽນເຮັດ ໄດດູ້ . ແຮງຈງໃຈພາຍໃນ (ສະລິລະສາດ) ໄດ້ແູ ກ່ຄວາມຫິວ, ເຈບັ ປວດ, ຄວາມຕູ້ອງການທາງເພດສໍາພັນ... + ແຮງຈງໃຈພາຍນອກ (ຈິດຕະວິທະຍາ) ເປັນແຮງຈງໃຈທ່ືໄດູ້ຮັບອິດທິພົນຈາກພາຍນອກຂອງຕົວນັກຮຽນ ແລະ ກ່ຽວຂູ້ອງກັບການໄດູ້ຮັບລາງວັນ ຈາກການເຮັດວຽກສໍາເລັດເຊັົ່ນ ຄໍາຍູ້ອງຍໍຊົມເຊຍຂອງຄ, ການໄດູ້ຮັບສິດພິເສດ, ແຮງຈງໃຈທາງຈິດຕະວິທະຍາ ໄດູ້ແກ່ແຮງຈງໃຈໃຫູ້ມຜົນສໍາເລັດ, ແຮງຈງໃຈເປັນທ່ືຍອມຮັບຈາກຄົນອື່ນ. ນອກຈາກນຶ້ແລູ້ວແຮງຈງໃຈຍັງເຮັດ ໃຫູ້ແຂງກະດູ້າງຫຍາບຄາຍ, ໃຫູ້ຕນົ ມອໍານາດ, ໃຫູ້ເກດຄວາມເຊື່ອໝັຶ້ນຄົນອື່ນໆ... ການໃຫູ້ແຮງເສມເພື່ອສູ້າງແຮງ ຈງໃຈຕູ້ອງເໝາະສົມກັບຄວາມສາມາດຂອງນັກຮຽນ, ການຈງໃຈພາຍນອກສາມາດເຮັດໃຫູ້ມປະສິດທິພາບໄດູ້, ແຕ່ ການໃຫ້ລູ າງວັນຫາຍເກນໄປອາດສົງ່ ຜົນສະທອູ້ ນໃຫ້ກູ ານຈງໃຈໃນສະຖານທ່ືໃໝລ່ ົດລງົ , ອາດເຮັດໃຫນູ້ ກັ ຮຽນຕິດ ລາງວັນຈາກຄ ຫ ອາດທໍາລາຍແຮງຈງໃຈ. ທຸກສິ່ືງຢູ່າງການສອນຂອງຄໃຫູ້ເປັນໜູ້າສົນໃຈຫາຍທ່ືສຸດ, ຫກລູ້ຽງ ການໃຫູ້ລາງວນັ ທເື່ ປນັ ສິ່ືງຂອງໂດຍບ່ໍຈາໍ ເປັນ. 5. ການນາໍ ໃຊແູ້ ຮງຈງໃຈດາູ້ ນຈດິ ຕະວທິ ະຍາ • ແຮງຈງໃຈໃຫູ້ມຜນົ ສໍາເລັດ ແຮງຈງໃຈໃຫູ້ມຜົນສາເລັດໝາຍເຖິງສິງື່ ກະຕຸູ້ນໃຫູ້ບຸກຄົນມຄວາມພະຍາຍາມປະກອບພດຕິກາເພື່ອປະສົບ ຜົນສໍາເລດັ . ແຮງຈງໃຈໃຫມູ້ ຜນົ ສາໍ ເລດັ ມ 2 ລັກສະນະຄ: ກ. ແຮງຈງໃຈໃຫູ້ມຜົນສາໍ ເລດັ ສງ ແມ່ນແຮງຈງໃຈໃຫ້ມູ ຜນົ ສາເລດັ ສະແດງອອກໃນການກະທາທືມ່ ແຜນການ, ມເປັົ້າໝາຍ ແລະ ຄວາມຄາດ ຫວັງສງ. ຂ. ແຮງຈງໃຈໃຫູ້ມຜົນສໍາເລັດຕ່ໍາ ແມ່ນແຮງຈງໃຈໃຫູ້ມຜົນສາເລັດຕ່ືາສະແດງອອກໃນການກະທາທ່ືບໍ່ມແຜນການ, ມເປົ້ັາໝາຍທື່ງ່າຍດາຍບ່ໍ ຍາກເກນໄປ, ນກ້ຶ ໍເພ່ືອຫກເວຶັ້ນຄວາມຫ່ົມເຫວ, ຄວາມມູ້ງຸ ຫວັງແລະລະດັບຄາດໝາຍຕາໍ່ . ລັກສະນະຄົນຜູ້ໜື່ງທ່ືມແຮງ ຈງໃຈໃຫູ້ມຜົນສໍາເລັດສງມຄວາມຮັບຜິດຊອບຕໍ່ພດຕິກໍາຂອງຕົນເອງ. ມຄວາມອົດທົນພະຍາຍາມເພ່ືອບັນລຸ 76

ຈຸດປະສົງເປົັ້າໝາຍ, ສາມາດໃນການວາງແຜນການໄລຍະຍາວແລະຕູ້ອງເກັບກາຂໍ້ມນທື່ເປັນຜົນງານຂອງຕົນເພື່ອ ປັບປງຸ ໃຫ້ດູ ຂ້ນຶ . ຄ. ພັດທະນາແຮງຈງໃຈໃຫ້ມູ ຜົນສໍາເລດັ ແຮງຈງໃຈໃຫມູ້ ຜນົ ສາເລັດເກດຈາກຄວາມຄາດຫວັງເຊງ່ືິ ປະກດົ ເປນັ ຮອ່ ງຮອຍມາແຕ່ເຍົາໄວ, ແຮງຈງໃຈໃຫູ້ມ ຜົນສໍາເລັດຍອມໄດູ້ຮັບອິດທິພົນມາຈາກຜູ້ເປັນພ່ໍ, ແມ່ທ່ືມຄວາມຄາດຫວັງໃນຕົວຂອງຜູ້ເປັນລກພໍ່ແມ່ຈະໃຫູ້ຄວາມ ຮັກ, ຄວາມເມດຕາ, ໃຫູ້ການຊ່ວຍເຫອແກ່ລກ, ພູ້ອມນ້ຶກໍມຄວາມຕູ້ອງການຢາກໃຫູ້ລກຕອບສະໜອງຄວາມຕູ້ອງ ການຂອງຕົນ. ເມື່ອໃດລກຕອບສະໜອງຄວາມຕູ້ອງການຂອງຕນົ ເມອື່ ນຶັ້ນລກກຈໍ ະໄດູ້ຮັບລາງວັນຈາກພໍ່ແມ່, ແຕ່ໃນ ທາງກົງກັນຂູ້າມຖູ້າລກຕອບສະໜອງຄວາມຕູ້ອງການຂອງຕົນບໍ່ໄດູ້ລກກໍຈະໄດູ້ຮັບການລົງໂທດເຊິື່ງເປັນຕົຶ້ນເຫດ ໃຫູເ້ ດກັ ເກດມແຮງຈງໃຈໃຫູ້ສໍາເລດັ . ງ. ບົດບາດຂອງຄໃນການສ່ົງເສມແຮງຈງໃຈໃຫູ້ມຜົນສໍາເລດັ ນັກຮຽນຜທູ້ ື່ໄດ້ຮູ ບັ ແຮງຈງໃຈໃຫມູ້ ຜົນສາເລັດຕາື່ ຍ່ອມບເໍ່ ປັນຜົນດຕໍ່ອະນາຄດົ . ດົັງ່ ນນັຶ້ , ຄຄວນຫາວິທການ ຊ່ວຍເຫອນັກຮຽນເຫົ່ານັຶນ້ ໃຫູ້ມແຮງຈງໃຈໃຫູ້ມຜນົ ສໍາເລດັ ດຂນ້ຶ , ສອນໃຫູ້ນກັ ຮຽນພິຈາລະນາຕົນເອງ, ມຈຸດເດ່ົັນ ແລະມຈດຸ ພິເສດດ້າູ ນດ, ສອນໃຫູ້ນັກຮຽນຕ້ຶັງວັດຖຸປະສງົ ຕາມຄວາມສາມາດຂອງຕົນ, ໃຫນູ້ ັກຮຽນຮູ້ຈັກວາງແຜນ ການປະຕບິ ັດເພື່ອໃຫູ້ສໍາເລດັ ແລະຮູ້ປະເມນຜົນງານ, ຮ້ເູ ກບັ ກາໍ ຂ້ໍມນເພື່ອປັບປງຸ ຄຊ່ວຍນັກຮຽນໂດຍການກະຕຸູ້ນໃຫູ້ ກາໍ ລງັ ໃຈ. • ແຮງຈງໃຈເປນັ ທ່ືຍອມຮບັ ຈາກຄົນອນື່ ຄນົ ເຮົາມຄວາມສກຸ ໃນການດາລງົ ຊວດິ ຢໃູ່ ນສັງຄົມ, ວາ່ ການປະພດປະຕບິ ັດຕົນເອງເປັນທຍ່ື ອມຮບັ ຂອງຄົນ ອນ່ື . ລັກສະນະຂອງຄົນເປັນທ່ືຍອມຮັບຈາກຄົນອື່ນປະກອບດູ້ວຍມຄວາມພະຍາຍາມຫກລູ້ຽງຄວາມຄັດແຍ່ງໂຕູ້ ຖຽງ, ມຄວາມອ່ອນໂຍນ, ມຈິດໃຈກວູ້າງຂວາງ, ຮູ້ໃຫູ້ອະໄພ, ທຸກໆການປະຕິບັດນັ້ຶນເພື່ອເຮັດໃຫູ້ຄົນອື່ນຄວາມ ສຸກ, ມຄວາມເຊ່ືອຟງັ ທຸກຄນົ ທ່ືຢູ່ຮອບຕົວ, ມແນວຄິດເປັນຂອງຕນົ ເອງ. ວິທສກສານັກຮຽນຜູ້ມແຮງຈງໃຈເປນັ ທື່ ຍອມຮັບຈາກຄນົ ອື່ນໃຫນູ້ ກັ ຮຽນພຈິ າລະນາໃນການຮຽນແບບຕາມຄົນອ່ນື . ໃຫນູ້ ກັ ຮຽນກາູ້ ຄດິ , ກູ້າປະຕິບັດໃນສື່ງ ທມື່ ປະໂຫຍດມເຫດຜົນເປັນທ່ືຍອມຮັບຈາກສັງຄມົ ໃຫູ້ນັກຮຽນຮູ້ປະສານ(ສົມທບົ ລະຫວາ່ ງແຮງຈງໃຈ ໃຫູ້ສໍາເລັດ ກບັ ແຮງຈງໃຈເປນັ ທຍ່ື ອມຮັບຈາກຄນົ ອື່ນ. ແຮງຈງໃຈທເື່ ຮັດໃຫູ້ເກດຄວາມແຂງກະດູ້າງຫຍາບຄາຍ ແຮງຈງໃຈ ທ່ື ເຮັດໃຫູ້ເກດຄວາມແຂງກະດູ້າງ, ຫຍາບຄາຍ ໝາຍເຖິງສ່ືງກະຕຸູ້ນຕ່າງໆ ທື່ເຮັດໃຫູ້ຄົນສະແດງອອກທາງກິລິຍາທ່າ ທາງຕາ່ ງໆ ເພ່ືອເປັນການລະບາຍສ່ືງທ່ືຄັບອກົ ຄັບໃຈ ຫ ຄວາມຄຽດແຄູ້ນໄປຫາຜ້ອູ ່ືນໆ. ພັດທະນາການຂອງຄວາມຮູ້ສກແຂງກະດູ້າງຫຍາບຄາຍໄດູ້ມການພັດທະນາແຕ່ເຍົາໄວດູ້ວຍວິທການຮຽນ ສັງເກດແບບຢູ່າງຈາກພໍ່ແມ່ ແລະ ຜູ້ໃກູ້ສິດແລູ້ວສະແດງພດຕິກໍາລອກແບບອອກມາ, ພດຕິກໍາແຂງກະດູ້າງຫຍາບ ຄາຍເມ່ືອເກດຂ້ຶນແລູ້ວຍາກທ່ືຈະຍຸດໄດູ້ເພາະຄົນເຮົາເກດການຮຽນຮູ້ເມ່ືອສະ ແດງພດຕິກໍາແຂງກະດູ້າງຫຍາບຄາຍ 77

ອອກໄປແລູ້ວບໍ່ວ່າທາງກິລິຍາວາຈາ, ທ່າທາງຕ່າງໆມັນຈະຊ່ວຍຫຸດຜ່ອນອາການຄັບໃຈ, ຄວາມອດອັດ, ຄວາມ ໂກດຕ່າງໆ ລງົ ໄດ.ູ້ ການພັດທະນາລັກສະນະແຂງກະດູ້າງຫຍາບຄາຍເກດຂຶ້ນໄດູ້ນັ້ຶນແມ່ນຂຶ້ນກັບສະພາບທາງຄອບຄົວເປັນສໍາ ຄັນເຊັົ່ນເດັກໃຊູ້ວາຈາແຂງກະດູ້າງຫຍາບຄາບກໍເນ່ືອງຈາກວ່າສະພາບຂອງຄອບຄົວຂາດເຂນ, ພໍ່ແມ່ຂາດຄວາມ ເອົາໃຈໃສ່, ບໍ່ມໂອກາດບອກສອນລກຂອງຕົນ. ການເອົາໃຈຫການຕອບສະໜອງສ່ືງຕ່າງໆໄດູ້ກາຍເປັນແຮງເສມ ໃຫ້ເູ ດັກມພດຕິກໍາແຂງກະດາູ້ ງຫຍາບຄາຍ. • ບາງວິທການເພ່ອື ລດຸ ຜ່ອນການແຂງກະດູ້າງຫຍາບຄາຍ ພດຕິກາແຂງກະດູ້າງຫຍາບຄາຍເປັນສິ່ືງສັງຄົມບໍ່ໄຝູ່ຝັນເພາະເປັນພດຕິກາທື່ເຮັດໃຫູ້ຊວິດຂອງສັງຄົມໝົດ ຄວາມສະໜຸກສະໜານ. ເມື່ອໃດເດັກປະພດປະຕິບັດຕົນເອງບໍ່ເໝາະສົມພໍ່ແມ່ຫຜູ້ໃກູ້ສິດຄວນເມນເສຍ (ແຕ່ ພິຈາລະນາວ່າພດຕິກໍານັ້ຶນຈະເປັນອນັ ຕະລາຍແກ່ເດັກ ຫ ບ່ໍ) ເວລາໃດເດັກປະພດຕນົ ເອງໄປທາງທ່ືດຄວນໃຫູ້ການ ຊົມເຊຍທນັ ທຜໃູ້ ກ້ສູ ດິ ຄວນພິຈາລະນາຕນົ ເອງແລະໃຫ້ກູ ານຜກພັນເພອື່ ໃຫເູ້ ດກັ ເກດຄວາມອົບອນຸ່ ... • ແຮງຈງໃຈໃຫູ້ຕົນມອໍານາດ ແຮງຈງໃຈຊະນິດນ້ຶມຄວາມສາຄັນຢູ່າງໜ່ືງຂອງມະນຸດກໍຄ ແຮງຈງໃຈຢາກເປັນເຈົ້ຶາຕົນເອງ. ຄວາມ ຕູ້ອງການເປັນເຈ້ົຶາຕົນເອງຈະເຮັດໃຫູ້ມະນຸດທຸກຄົນມຄວາມພະຍາຍາມຄວບຄຸມບັນດາສ່ືງຕ່າງໆ ທ່ືມອໍານາດເໜອ ຕົນ, ມະນຸດຈະມຄວາມພໍໃຈ, ຖູ້າຕົນເອງຫາກຮູ້ສກວ່າມຄວາມສາມາດເປັນເຈົ້ຶາຕົນເອງ ແລະ ມອິດທິພົນເໜອ ການຕັດສິນໃຈຂອງບຸກຄົນ. ລັກສະນະຂອງຜູ້ທ່ືມແຮງຈງໃຈຢາກມອານາດສງ ເຊັ່ົນ ມັກຖົກຖຽງ, ມັກໂຕູ້ແຍູ້ງ ພໍໃຈໃນວຽກງານທ່ືໄດູ້ເປັນຜູ້ນໍາ, ບໍ່ມັກຮ່ວມວຽກງານກັບຫາຍຄົນ,ບໍ່ພໍໃຈເມື່ອຖກແນະນໍາຈາກຄົນອ່ືນ, ມັກປົກ ປ້ອງຕົນເອງ ແລະ ມກັ ຂ່ົມເພນິື່ ຍໍໂຕ. • ວທິ ການເພ່ອື ສງ່ົ ເສມຜູ້ມແຮງຈງໃຈໃຫູ້ມອາໍ ນາດ ຄວນຫກເວັຶນ້ ການກ່າວເຖງິ ຈດຸ ອອ່ ນຂອງເຂາົ ກໍເພອ່ື ຮັກສາຄວາມສາພນັ ທືດ່ ດ່ັົງລ່ມຸ ນ:ຶ້ ຊກັ ຈງ ເຂ້ຶົາຮວ່ ມກິດຈະກໍາລວມໝ່ ເພອ່ື ລົດຜອ່ ນຄວາມຄັດແຍ່ງ ໂຕຖູ້ ຽງ, ຮຽນຮູ້ວທິ ປະສານງານຮຽນຮູ້ ເທັກນກິ ການເປນັ ຜູ້ນາໍ .ໃຫ້ເູ ດກັ ຮູ້ສູາ້ ງເປັ້ົາໝາຍໃນການກະທາໍ ແລະ ເປນັ ທຍ່ື ອມຮັບຈາກຄນົ ທ່ືຢອູ່ ອູ້ ມຂາູ້ ງ, ສກສາ ໃຫເູ້ ດັກມພດຕກິ າໍ ທອື່ ່ອນໂຍນ, ກວ້າູ ງຂວາງ, ຮູ້ອະໄພ, ຮູເ້ ສຍສະຫະ, ມຄວາມຕັດ ສິນໃຈໂດດເດົ່ັນ. ການເປັນຜນູ້ ໍາ ຫ ຜູ້ທືມ່ ອໍານາດຍອມໄດ້ຮູ ບັ ການຮຽນຮວູ້ ິທການ ແລະ ພດຕິກໍາຕາ່ ງໆ ຈາກກມຸ່ ຄນົ ແລະ ກຕໍ ູອ້ ງແມ່ນຜ້ທູ ່ໄື ວູວ້ າງໃຈຂອງບຸກຄນົ ຕາ່ ງໆ. • ແຮງຈໃຈໃຫູ້ເກດຄວາມເຊ່ືອມນ້ຶັ ຄນົ ອນື່ ແຮງຈງໃຈໃຫູ້ເກດຄວາມເຊ່ືອໝັ້ຶນຈາກຄົນອ່ືນໝາຍເຖິງສິື່ງກະຕຸູ້ນເຮັດໃຫູ້ບຸກຄົນຂາດຄວາມເປັນເຈົ້ຶາຕນົ ເອງ. ບາງຄົນມລັກສະນະບ່ໍໝນັຶ້ ໃຈໃນຕົນເອງເຮດັ ຫຍັງກໍບໍ່ກູ້າຕັດສິນໃຈ, ລັົ່ງເລສວ່ ນບາງຄົນມລັກສະນະທື່ເຊ່ືອໝຶັ້ ນຕໍຕ່ ົນເອງກູາ້ ຕດັ ສນິ ໃຈ, ກູ້າສຽ່ ງ, ບໍລ່ ົງ່ັ ເລ. 78

ແຮງຈງໃຈໃຫູ້ເກດມຄວາມເຊື່ອໝ້ຶັນຄົນອນ່ື ,ໝາຍເຖິງລັກສະນະຂອງການເພິ່ືງພາຄົນອນ່ື , ຕູ້ອງການຄວາມ ຊ່ວຍເຫອ,ມຄວາມເຊ່ອື ໝຶັ້ນຈາກຄົນອືນ່ . ພັດທະນາການຂອງຄວາມຕູ້ອງການເພິື່ງພາຄົນອື່ນໄດູ້ພັດທະນາມາແຕ່ຍັງນູ້ອຍເນ່ືອງຈາກຜູ້ໃຫຍ່ໂດຍສະເພາະ ແມ່ນແມ່ເປັນຜູ້ທໍາອິດທ່ືລ້ຽູ ງດລກ, ໃນການໃຫູ້ນົມ, ໃຫູ້ຄວາມອົບອຸ່ນ, ຊ່ວຍເຫອໃຫູ້ຄວາມປອດໄພທຸກຢູ່າງເມື່ອ ໄດູ້ຮັບຄວາມຫິວ, ຄວາມເຈັບປວດ, ການຕອບສະໜອງຈາກແມ່. ຈະເປັນການກະຕຸູ້ນໃຫູ້ໄດູ້ສະແດງພດຕິກໍາເຊິ່ືງ ຮຽກຮູ້ອງຄວາມສນົ ໃຈຫພດຕິກາໍ ທ່ືເພງື່ິ ພາຄົນອ່ນື . + ວິທການສົງ່ ເສມຜທູ້ ືມ່ ແຮງຈງໃຈເຊ່ືອໝນ້ຶັ ຄນົ ອນ່ື ໃຫູ້ການເປິກສາຫາລກບັ ນກັ ຮຽນຫກເວັ້ຶນການຄວບຄມຸ ແລະ ແນະນາໍ ທ່ບື ເໍ່ ປດີ ໂອກາດໃຫນູ້ ກັ ຮຽນ. ໃຫຄູ້ ວາມສາໍ ພັນທ່ດື , ສູາ້ ງບນັ ຍາກາດໃຫູດ້ , ໃຫ້ຄູ ວາມອົບອຸນ່ , ຄວາມເປັນກນັ ເອງ, ຄວາມຈງິ ໃຈຄວາມ ສົນໃຈ, ຄວາມເມດຕາຕະຫອດຮອດການໃຫ້ຄູ ວາມຮ່ວມມ. ໃຫູກ້ ານຍອມຮບັ (ຄນຸ ຄາ່ ຂອງທຸກໆຄົນ, ຄວາມແຕກຕາ່ ງລະຫວາ່ ງບຸກຄົນ). ຮັບຮູ້ ແລະ ເຂ້ົຶາໃຈ (ສ່ືງທືເ່ ດັກສະແດງອອກ, ແນວຄດິ ທ່ມື ຢູ່ໃນຕົວເດກັ ). ສະແດງຄວາມເອາົ ໃຈໃສ່ (ສັງເກດ, ຟັງ, ເບິື່ງ...) ຄວາມເຊືອ່ ໝນ້ຶັ ທຸກໆຄນົ ສາມາດແກູ້ໄຂບນັ ຫາຕ່າງໆໄດ້.ູ 6. ວທິ ສາູ້ ງແຮງຈງໃຈໃນການຮຽນ-ການສອນ ວິທການສ້າູ ງແຮງຈງໃຈໃນການຮຽນ - ການສອນໝາຍເຖິງວທິ ການກະຕຸູ້ນໃຫູ້ນັກຮຽນມຄວາມຄາດຫວັງ, ມ ຄວາມພມໃຈ, ມຄວາມພໍໃຈທຈື່ ະຮຽນໃຫມູ້ ຜົນສໍາເລດັ . ວິທສູ້າງແຮງຈງໃຈໃນການຮຽນ - ການສອນຈະຕູ້ອງໄດູ້ນໍາໃຊູ້ແຮງຈງໃຈທາງສະລິລະສາດ ແລະ ແຮງຈງໃຈ ທາງຈິດຕະສາດ. ສາູ້ ງໃຫູ້ນກັ ຮຽນຕ່ນື ຕົນໂດຍໃຫນູ້ ກັ ຮຽນເຫນັ ໄດຄູ້ ວາມສາຄັນຂອງການຮຽນໃນຊົ່ວໂມງນັນ້ຶ . ການເສມແຮງຈງໃຈຢາກສາໍ ເລັດ (ການຕິຕຽນ, ການຕັກເຕອນ, ການຕັດຄະແນນ...) ການແຂ່ງຂັນ (ສະເໜ ຫ ປະກາດຜນົ ການຮຽນ). + ວິທສູາ້ ງແຮງຈງໃຈເພ່ອື ນການຮຽນ-ການສອນ ວິທທ່ຄື ນາໃຊູ້ໃນການຮຽນ-ການສອນມອິດທິພນົ ຕໍແ່ ຮງຈງໃຈຂອງນັກຮຽນດງ່ົັ ນຶ້: ກ. ການສ້າູ ງໃຫນູ້ ັກຮຽນສນົ ໃຈເນ້ອຶ ໃນບົດຮຽນ - ໃຊູ້ເວລາໃຫນູ້ ກັ ຮຽນທາຄວາມເຂ້າຶົ ໃຈເນ້ຶອໃນທສື່ າຄນັ ແລະ ໜູ້າສົນໃຈ. - ເລອກຫວົ ຂໍ້ ແລະ ວຽກທ່ືນັກຮຽນສົນໃຈ. - ບອກຂຶ້ັນຕອນຂອງກດິ ຈະກາຕ້ງຶັ ແຕ່ເລມ່ື ຕຶນົ້ ບົດຮຽນ. - ບອກວດັ ຖປຸ ະສງົ ແລະ ຄາດໝາຍຂອງຄທ່ືມການຮຽນຂອງບົດຮຽນແຕ່ເລ່ືມຕນົຶ້ ເຂຶ້າົ ຮຽນ. - ໃຊຄູ້ າຖາມ ແລະ ກດິ ຈະກາເພື່ອເຮດັ ໃຫູນ້ ັກຮຽນສົນໃຈເນຶອ້ ໃນບົດຮຽນ. - ສອນລາຍວຊິ າ ແລະ ຫວົ ຂໍຕ້ ່າງໆໃຫນູ້ ັກຮຽນມຄວາມສນົ ໃຈ, ມປະໂຫຍດ ແລະ ທູ້າທາຍ. ຂ. ການເນຶນ້ັ ໜກັ ຄວາມສາໍ ຄັນຂອງເນ້ຶອໃນບດົ ຮຽນ 79

- ເລອກວັດຖຸປະສງົ ແລະ ກດິ ຈະກາທື່ມຄວາມສາຄນັ ຕ່ນໍ ັກຮຽນ. - ບອກເນອ້ຶ ໃນບົດຮຽນທື່ສາຄັນ. - ດັດແປງການຮຽນ - ການສອນໃຫເູ້ ໝາະສມົ ກັບຄວາມຮູ້, ຄວາມເຂ້ຶາົ ໃຈ ແລະ ປະສົບການ ສວ່ ນຕວົ . - ໃຫ້ນູ ັກຮຽນນາໍ ໃຊູ້ບດົ ຮຽນທ່ືໄດຮູ້ ຽນຜ່ານມາ. - ນາສະເໜເນອ້ຶ ໃນບດົ ຮຽນ ທືກ່ ຽ່ ວຂ້ອູ ງກັບຊວດິ ຕວົ ຈິງ ແລະ ຕວົ ຢ່າູ ງທເ່ື ປນັ ຮບປະທາ ລະຫວາ່ ງທິດສະດ - ກບັ ຕວົ ຈິງ. ຄ. ການນາໍ ໃຊູ້ເຕັກນິກການສອນຫາຍວທິ ເພືອ່ ສູ້າງຄວາມສນົ ໃຈ - ໃຊູວ້ ິທສອນທຫື່ າຍຮບແບບ, ຫາຍວທິ . - ໃຊເູ້ ກມ, ສະຖານະການຈໍາລອງ ຫ ວທິ ທ່ສື ະໜກຸ ສະໜາມ. - ສາູ້ ງສ່ືິງທ່ບື ່ໍຄາດຄິດເປັນບາງຄ້ງັຶ ຄາວ. ງ. ການວາງແຜນໃຫນູ້ ັກຮຽນມສ່ວນຮ່ວມໃນການຮຽນຮູ້ ສູາ້ ງໃຫູ້ນັກຮຽນ ມຊວດິ ຊວາໃນການຄົນ້ຶ ຄວາູ້ , ພຈິ າລະນາ ແລະ ມການພົບປະສູ້າງສັນ ເທົາ່ ທຈ່ື ະເຮດັ ໄດູ້. ໃຊວູ້ ທິ ການມສວ່ ນຮວ່ ມ ໃນການຮຽນຮູຫ້ າຍຮບແບບຕາມແບບການຮຽນຮູ້ ແລະ ແບບການຄົ້ຶນຄິດຂອງນກັ ຮຽນ. ຈ. ການເລອກວິທໃຫູ້ນັກຮຽນຢາກຮູ້ຢາກເຫນັ ເລອກວຽກທ່ເື ຮດັ ໃຫູເ້ ຫນັ ຄຸນຄາ່ ຂອງການເອາົ ໃຈໃສ່, ການຄຶົນ້ ພົບ, ການຊອກຮູ້, ການບຸກເບກ ແລະ ການ ມຈິນຕະນາການ.ໃຊູປ້ ະຫວັດຊວດິ ຕົວຈິງເລ່ອື ງລາວຕາ່ ງໆທື່ເປັນສື່ໃຫູ້ນັກຮຽນສາໍ ຫວດຄວາມຄິດ ແລະ ອາລົມຂອງ ຕນົ . ສ. ການເລອກວິທ ແລະ ການນໍາສະເໜເນ້ອຶ ໃນທມ່ື ຄວາມງາ່ ຍ ແລະ ຄວາມຍາກ - ມອບໝາຍວຽກງານທື່ມລະດັບງ່າຍຍາກປານກາງ ເພື່ອໃຫູ້ນັກຮຽນສາມາດສາເລັດໂດຍໃຊູ້ຄວາມ ພະຍາຍາມຢູ່າງເໝາະສົມ. - ແບ່ງວຽກຍາກອອກເປນັ ວຽກຍອ່ ຍໆ, ເພອ່ື ຊວ່ ຍໃຫູ້ນັກຮຽນເຮັດໄດູ້ສາໍ ເລັດໂດຍບ່ໍຕູອ້ ງໃຊູ້ຄວາມພະຍາ ຍາມຫາຍເກນໄປ. - ຕດິ ຕາມລະດັບຄວາມຍາກຂອງວຽກງານ ແລະ ການທດົ ສອບ. - ເນັຶນ້ ໜກັ ຜົນໄດຮູ້ ັບການຮຽນຮູ້ຂັ້ຶນສງ. ຊ. ການຈດັ ກຸ່ມໃຫູ້ນກັ ຮຽນເຮດັ ວຽກ - ວາງແຜນດາເນນກິດຈະກາເປນັ ລາຍບຸກຄົນ, ກິດຈະກາໍ ກ່ມຸ ແບບຮວ່ ມມ ແລະ ແບບແຂ່ງຂັນ. - ສູ້າງຄວາມຮວ່ ມມ ແລະ ການເຮັດວຽກເປນັ ທມິ (ກຸ່ມ). ຍ. ການອອກແບບບົດຮຽນທເື່ ຮດັ ໃຫ້ນູ ັກຮຽນປະສົບຜນົ ສາໍ ເລັດ - ອອກແບບກດິ ຈະກາທ່ືນາພານກັ ຮຽນໄປພົບຄວາມສາເລັດ. - ປບັ ປຸງວຽກງານໃຫູ້ຕອບສະໜອງແຮງຈງໃຈຂອງນັກຮຽນ. 80

- ບອກຄາດໝາຍຂອງຄ ແລະ ສິື່ງທືນ່ ັກຮຽນຕ້ອູ ງການ. - ສູ້າງສະພາບແວດລູ້ອມໃນການສະໜັບສະໜນສ່ງົ ເສມ. - ໃຊເູ້ ນຶອ້ ໃນບດົ ຮຽນທ່ນື ັກຮຽນຊນິ ເຄຍເປນັ ຕວົ ຢູ່າງກອ່ ນ. - ລຸດຜ່ອນພດຕິກາທ່ືມຄວາມວຕິ ກົ ກງັ ວນົ . ດ. ການຄວບຄຸມບົດຮຽນດູ້ວຍຕນົ ເອງ - ສາູ້ ງຄວາມຮູ້ສກໃນການຄວບຄຸມບົດຮຽນໂດຍໃຫນູ້ ກັ ຮຽນມໂອກາດຕດັ ສນໃຈ. - ຕິດຕາມເປົັາ້ ໝາຍ ແລະ ວຽກທນື່ ກັ ຮຽນເລອກ. ຕ. ການສະແດງຄວາມສນົ ໃຈ ແລະ ຄວາມກະຕລລຶນ້ົ ໃນເນຶອ້ ໃນບົດຮຽນ. - ສູາ້ ງຄວາມສົນໃຈ, ຄວາມກະຕລລ້ຶົນໃນບົດຮຽນ ແລະ ການຮຽນຮ.ູ້ - ສະແດງຄວາມກະຕລລ້ົນຶ . - ແນະນາວຽກໃຫູນ້ ັກຮຽນປະຕບິ ັດຢູ່າງກະຕລລຶົ້ນ. - ສ້າູ ງໃຫູ້ນກັ ຮຽນມຄວາມສນົ ໃຈ, ບມໍ່ ຄວາມເບື່ອໜ່າຍ. ຖ. ໃຫູ້ໂອກາດນັກຮຽນໄດຮູ້ ຽນຮູ້ - ເນນ້ຶັ ໜັກບດົ ຮຽນທເ່ື ໝາະສົມກັບລະດບັ ຂອງນັກຮຽນ. - ນາສະເໜແນວຄດິ , ສາທດິ , ອະພິປາຍ, ມອບໝາຍວຽກງານໃຫູຊ້ ດັ ເຈນ. - ນາສະເໜເນອຶ້ ໃນທ່ືເປນັ ຮບປະທາ ແລະ ເຊ່ືອມໂຍງ ຄວາມຮບັ ຮູ້ກັບຄວາມຮບັ ຮູ້ໃໝ.່ - ເຊື່ອມຄວາມຮູ້ໃໝ່ກັບເນ້ຶອໃນທໄື່ ດຮູ້ ຽນມາກ່ອນ. - ເພືມ່ ເຕມຄວາມຮຮູ້ ອບຕົວຫາຍກວ່າໃນຕາລາຮຽນ. - ເມື່ອຖາມຄາຖາມທຍ່ື າກຕອູ້ ງແນະນາຄວາມຄິດ. - ໃຫນູ້ ັກຮຽນສະຫຸບປຽບທຽບ ແລະ ນາຄວາມຮູໄ້ ປໃຊູ້ໃນຊວດິ ຕົວຈິງ ທ. ການສະໜບັ ສະໜນນັກຮຽນເພອື່ ທາໍ ຄວາມເຂົ້າຶ ໃຈບດົ ຮຽນ - ຄເປນັ ແບບຢູ່າງໃນການຄນ້ົຶ ຄິດ ແລະ ການແກໄູ້ ຂບັນຫາ ແລະ ເມືອ່ ນກັ ຮຽນມບນັ ຫາ ຄຕູ້ອງແກ້ບູ ັນຫາ ຮວ່ ມກບັ ນັກຮຽນ. - ສາູ້ ງຂະບວນການ / ຂຶັ້ນຕອນການຮຽນ - ການສອນງາ່ ຍໃຫງູ້ ່າຍຂນຶ້ . - ສະໜັບສະໜນຄວາມພະຍາຍາມແບບຮ່ວມມ ໂດຍໃຫູ້ນກັ ຮຽນທກຸ ຄົນເປັນສວ່ ນໜື່ງຂອງກຸ່ມ + ການປະກອບສູາ້ ງແຮງຈງໃຈຂອງເດກັ ອະນບຸ ານ ກ. ລັກສະນະທົວ່ ໄປຂອງແຮງຈງໃຈໃນການປະພດຂອງເດັກ ສ່ວນຫາຍເດັກອະນຸບານນູ້ອຍມັກຈະເຄື່ອນໄຫວຕາມຄວາມຮູ້ສກແລະຄວາມຕູອ້ ງການທ່ເື ກດຂຶ້ນແຕ່ ລະໄລຍະ. ສ່ວນການປະພດຂອງເດັກອະນຸບານໃຫຍ່ນັ້ຶນຈະມລັກສະນະມສະຕິຫາຍກວ່າ. ເດັກທື່ມອາຍຸແຕກຕ່າງ ກັນອາດຈະປະພດແບບດຽວກັນໄດູ້, ແຕ່ສາຍເຫດທື່ພາໃຫູ້ເກດການປະພດດັົ່ງກ່າວມັນຈະແຕກຕ່າງກັນ. ຕວົ ຢາູ່ ງ ເດກັ ອະນຸບານນູ້ອຍຫວາ່ ນເຂົຶາ້ ໃຫູ້ໄກ່ຍ້ອູ ນຢາກເຫນັ ໄກ່ຍາດຊງກັນກິນເຂົຶ້າ, ສວ່ ນເດັກອະນບຸ ານ ໃຫຍ່ແມ່ນເຮດັ ເພອ່ື ຊ່ວຍວຽກພໍ່ແມ່. + ແຮງຈງໃຈສາລັບເດັກອະນຸບານແບງ່ ອອກເປນັ 6 ປະເພດຄ: 81

o ຄວາມສົນໃຈກ່ຽວກບັ ເລື່ອງຂອງຜໃູ້ ຫຍ່ ແລະ ຢາກເຮັດຄຜູ້ໃຫຍ່ ຄວາມສນົ ໃຈດງັ່ົ ກ່າວນມ້ຶ ັກສະແດງອອກໃນການຫ້ິຶນຕາມບົດບາດສົມມຸດຂອງເດກັ .ຜູ້ໃຫຍ່ຄວນຮູ້ຈັກສວຍ ໃຊູ້ຄວາມສົນໃຈຂອງເດັກເຊັ່ົນເມື່ອຢາກໃຫູ້ເດັກນຸ່ງເຄື່ອງດູ້ວຍຕົນເອງກໍອາດຈະເວົ້ຶາກັບເດັກວ່າ “ຜູ້ໃຫຍ່ບໍ່ໃຫູ້ຄົນ ອນື່ ນງຸ່ ເຄື່ອງໃຫູ້ດອກລກໃຫຍ່ແລູວ້ ເດນຸ່ງເອາົ ເອງແມ໋ !”. o ຄວາມສົນໃຈຕໍ່ການຫນຶ້ິ ໃນເວລາສັງເກດເດັກຜ້ໃູ ຫຍຈ່ ະຮສູ້ ກວ່າເດກັ ພວມເຮັດວຽກໃດວຽກໜືງ່ ຢູ່າງເອົາຈິງເອາົ ຈັງແຕຕ່ ົວຈິງ ແລູ້ວ ແມ່ນເດັກກໍາລັງຫິ້ຶນຕາມເຫດການທື່ຕົນສົມມຸດຂນ້ຶ ເອງ.ສະນັຶ້ນ,ຜູ້ໃຫຍ່ຄວນຕິດຕາມການເຮັດວຽກຂອງເດັກນັຶ້ນແມນ່ ເດັກຢາກເຮັດວຽກແທູ້, ຫ ວ່າຕັ້ຶງຢາກຫິຶ້ນຊ່ືໆ ເພາະເດັກມັກເຮັດວຽກງານທຸກຢູ່າງເພື່ອກາຍເປັນການຫິ້ຶນໄດູ້ສະເໝ. ຄວາມຕູ້ອງການຢາກມສາຍພວົ ພນັ ທື່ດກັບຜ້ໃູ ຫຍ່ ແລະ ເດກັ ຄນົ ອ່ນື ໆ ພວກເຮົາອາດສັງເກດໄດູ້ວ່າເດັກມັກໃຫູ້ຄົນອື່ນຍູ້ອງຍໍ ຫ ເວົ້ຶາດນາ, ການທື່ເດັກຍອມປະພດຕໍ່ກົດ ລະບຽບບາງຢູ່າງ ແລະ ຍອມຟັງຄວາມຄິດເຫັນຂອງຜູ້ໃຫຍ່ (ເຖງິ ວ່າຈະຝນກັບຄວາມຮູ້ ສກຂອງຕົນກໍຕາມ) ກຍໍ ້ອູ ນ ວ່າຢາກໃຫູ້ຜູ້ໃຫຍ່ຍອູ້ ງຍຊໍ ົມເຊຍ. ໃນການພວົ ພັນກັບໝ່ເພ່ອື ນເດັກກໍມຄວາມຕູ້ອງການຢາກໃຫູ້ໝ່ຮູ້, ຕລາຄາຕົນ ເອງໃນທາງທ່ດື ແລະ ນິຍມົ ຊົມຊອບຕນົ ເອງ ເຊົັ່ນ ດຽວກັນ. o ຄວາມທະນົງໃຈ (ອວດຕວົ ) ແລະ ການພິສດຕນົ ເອງ ໃນເວລາຫິຶ້ນເດັກມັກສົມມຸດຕົນເອງເປັນຜູ້ໃຫຍ່ ແລະ ບໍ່ມໃຜຢາກເປັນເດັກນູ້ອຍຍູ້ອນວ່າ ເຂົາເຈົ້ຶາຢາກເຮັດຄຜໃູ້ ຫຍ່. ການເວົ້ຶາໂຍກຂອງເດັກກ່ຽວກັບຄວາມສາມາດຂອງຕົນ ເຊັ່ົນ ເວົ້ຶາວ່າ ຕົນເອງເກັ່ົງກວ່າ ໝ່, ແຂງແຮງກວ່າໝ່. ນັຶ້ນແມ່ນສິງື່ ສະທູ້ອນໃຫູ້ເຫັນຄວາມທະນງົ ໃຈ ແລະ ຄວາມ ພະຍາຍາມຂອງເດກັ ທ່ືຈະພິສດ ຕົນເອງ. ເດັກເປັນຄົນມັກເອົາໃຈຕົນເອງ ສ່ວນຫາຍແມ່ນເດັກທ່ື ອ່ອນແອ, ເຮັດໃຫູ້ຄົນອື່ນເອົາໃຈຕົນເອງ ແລະ ເພ່ືອເອາົ ຊະນະຜູ້ໃຫຍ່. o ການຮຽນຮູ້ ແລະ ການແຂງ່ ຂນັ ເຮົາມັກຈະໄດູ້ຍິນຄາຖາມຈາກເດັກອາຍຸ 3-4 ປີວ່າ “ ນຶ້ແມ່ນຫຍັງ? ”, “ ນັ້ຶນແມ່ນຫຍັງ ”“ເຮັດ ແນວໃດ?” ແລະ ຕໍ່ມາຈະມັກໃຊູ້ຄາຖາມ “ເປັນຫຍັງ?” ຄໍາຖາມອື່ນໆ. ບາງເທື່ອເດັກຖາມ ແລະ ຕອບເອົາເອງ. ເດັກມູ້າງເຄື່ອງຫິຶ້ນ. ຍູ້ອນຢາກຮູ້ວ່າມຫຍັງຢູ່ທາງໃນ. ບາງຄັ້ຶງເດັກ ຕັຶ້ງຄໍາ ຖາມໜ່ືງແລູ້ວກໍເລື່ມຕັ້ຶງຄໍາຖາມໃໝ່ ເລ້ຶອຍໆໂດຍບໍ່ລໍຖູ້າຄໍາຕອບ. ເດັກອະນຸບານນູ້ອຍ ແລະ ອະນຸບານກາງ ຕັ້ຶງຄໍາຖາມຫາຍ ເພ່ືອດດດງຄວາມສົນໃຈ ແລະ ໃຫູ້ຄົນອື່ນເວົ້ຶາລົມກັບຕົນເອງຊື່ໆ. ໃນ ການດໍາເນນກິດຈະກໍາຮ່ວມກັບໝ່, ເວລາຫິ້ຶນແບບມກະຕິກາເດັກ ອະນຸບານໃຫຍ່ ສວ່ ນຫາຍຈະ ເກດຄວາມຮ້ສູ ກຢາກ“ເປນັ ຜຊູ້ ະນະ” “ເປນັ ທໜ່ງື ” ແລະ ມັກຈະສມົ ທຽບຜົນງານຂອງ ຕນົ ກບັ ຜນົ ງານຄົນອ່ືນ. o ແຮງຈງໃຈທາງດູ້ານຄນຸ ສມົ ບັດ ໃນຂັ້ຶນທາອິດເດັກປະພດຕາມກົດລະບຽບຍູ້ອນວ່າ ຢາກເຮັດຕາມຂໍ້ຮຽກຮູ້ອງຂອງຜູ້ໃຫຍ່, ໃຫູ້ ຖ ກໃ ຈຜ ູ້ໃ ຫ ຍ ່ເພ ່ືອຈະໄດູ້ມ ກາ ນພົວ ພັນທ ື່ດ ຕໍ່ກ ັ ນໃນກ ານພ ົ ວພ ັນກ ັ ບຄ ົ ນອ ື່ ນເດັ ກ ອະນຸ ບານນູ້ ອຍຈະນັບຖ ມາດຕະຖານຄຸນສົມບັດ ກໍຕໍ່ເມື່ອຄົນຜູ້ນັ້ຶນ ຖກໃຈຕົນເອງເທົ່ານັ້ຶນ ແບ່ງປັນເຄື່ອງຫິຶ້ນ, ເຂົຶ້າໜົມ... ໃຫູ້ໝ່ຜູ້ທ່ືຖກ 82

ຕົກໃຈ. ສ່ວນເດັກອະນຸບານໃຫຍ່ນັ້ຶນເລື່ມເຂົຶ້າໃຈຄວາມໝາຍທ່ືແທູ້ຈິງຂອງມາດຕະຖານຄຸນສົມບັດ ແລະ ກົດ ລະບຽບການປະພດແລູ້ວພູ້ອມທັງຢາກຊ່ວຍເຫອວຽກຂອງຄົນອື່ນ ເຊັົ່ນ ຊ່ວຍສາວຄເຮັດຂອງຂວັນມອບໃຫູ້ນູ້ອງ ນູອ້ ຍ ( ຢູ່ຫ້ອູ ງລູ້ຽງເດັກ ) ແລະ ອ່ນື ໆ... ຂ. ການຈດັ ກດິ ຈະກໍາການຮຽນ - ການສອນເພ່ືອຕອບສະໜອງຄວາມຕູອ້ ງການ ໃນການຈັດກິດຈະກາການຮຽນ-ການສອນຄວນຈັດເພ່ືອຕອບສະໜອງຄວາມຕູ້ອງການຂັຶ້ນພ້ຶນຖານເຊ່ືິງ ໄດູ້ແກ່ຄວາມຕູ້ອງການທາງດູ້ານຮ່າງກາຍ, ຄວາມຕູ້ອງການຄວາມປອດໄພ, ຄວາມຕູ້ອງການເປັນເຈົ້ຶາຂອງ ແລະ ຄວາມຕູ້ອງການເປນັ ທ່ືຍອມຮບັ ເພ່ືອໃຫູ້ເດກັ ໄດູມ້ ໂອກາດ ພັດທະນາຕົນໄປສລ່ ະດັບສງຂຶນ້ ໄປ. Article XXV.ໃຈຄວາມ ແຮງຈງໃຈເປັນຂະບວນການທື່ກະຕຸນູ້ ພດຕິກາ ແລະ ເຮັດໃຫພູ້ ດຕກິ າຄົງຕົວຢູ່, ການຈດັ ຫູ້ອງຮຽນເປັນການ ປະຕບິ ດັ ແລະວິທທໃ່ື ຊ້ເູ ພ່ືອຈັດລະບຽບໃນຫູ້ອງຮຽນ, ແຮງຈງໃຈພາຍໃນເປນັ ການຕອບສະໜອງຄວາມຕູ້ອງການທື່ ມຢູ່ພາຍໃນຕົວນັກຮຽນ, ແຮງຈງໃຈພາຍນອກເປັນແຮງຈງໃຈທື່ໄດູ້ຮັບອິດທິພົນຈາກພາຍນອກຕົວຂອງນັກຮຽນ ແລະ ກ່ຽວຂູ້ອງກັບການໄດູ້ຮັບລາງວັນພາຍນອກເມ່ືອນັກຮຽນເຮັດວຽກສໍາເລັດລາງວັນອາດເປັນຄໍາເວົ້ຶາຊົມເຊຍ ຂອງຄ. Article XXVI. ຄາໍ ຖາມຄົນ້ຶ ຄວາູ້ 1. ແຮງຈງໃຈໝາຍເຖງິ ຫຍງັ ? 2. ຄຜູ້ສູາ້ ງແຮງຈງໃຈມບດົ ບາດແລະໜູາ້ ທຄ່ື ແນວໃດ? 3. ການສາູ້ ງແຮງຈງໃຈມຄວາມໝາຍຄແນວໃດ? 4. ແຮງຈງໃຈແບງ່ ອອກເປັນຈັກປະເພດ ? ຄປະເພດໃດແດ?່ ຈງົ່ ອະທບິ າຍແຕ່ລະປະເພດ. 5. ການນາໃຊູ້ແຮງຈງໃຈດາູ້ ນຈິດຕະສາດມຈກັ ຢູ່າງ? ຄຢູ່າງໃດແດ່? ຈົ່ງອະທບິ າຍແຕລ່ ຢາູ່ ງ? 6. ຍູອ້ ນຫຍັງຄຈງ່ື ຕອູ້ ງສາູ້ ງແຮງຈງໃຈໃນການຮຽນ - ການສອນວຊິ າໃດໜງື່ ? 7. ວທິ ການຈງໃຈເພ່ືອການຮຽນ-ການສອນມອິດທພິ ົນຕແ່ໍ ຮງຈງໃຈຂອງນກັ ຮຽນຄບັນຫາໃດແດ່? 8. ແຮງຈງໃຈສາລບັ ເດກັ ອະນບຸ ານແບງ່ ອອກເປັນຈກັ ປະເພດ? ຄປະເພດໃດແດ?່ ຈ່ງົ ອະທິບາຍ. Article XXVII. ວຽກມອບໝາບ ແນະນານັກຮຽນເຂຶາົ້ ຫອູ້ ງສະມຸດຊອກຫາອ່ານປມືັ້ ກ່ຽວກບັ ພດັ ທະນາການດ້າູ ນຕາ່ ງໆຂອງເດັກແລູ້ວໃຫູ້ ຂຽນບົດລາຍງານກ່ຽວກບັ ວິທສ້າູ ງແຮງຈງໃຈໃຫູ້ແກກ່ ານຮຽນ-ການສອນຂອງເດກັ ອະນຸບານ ແລະ ປະຖມົ 83

ບດົ ທ 10 ຄວາມຕອູ້ ງການຂນ້ຶັ ພນຶ້ ຖານຂອງເດກັ 1. ຄວາມຕອູ້ ງການຂນັຶ້ ພນຶ້ ຖານຂອງເດກັ ຄວາມຕູ້ອງການພຶ້ນຖານຂອງເດັກແມ່ນເປັນແຮງຊຸກຍູ້ໃຫູ້ແຕ່ລະຄົນສະແດງພດຕິກາອອກມາຄົນເຮົາມຄວາມ ຕູ້ອງການສະແດງວ່າໃນຂະນະນັ້ຶນ ຫ ໃນໄລຍະເວລານັ້ຶນຄົນເຮົາມຄວາມຕູ້ອງການເກດຂ້ຶນບໍ່ວ່າຈະເປັນທາງດູ້ານ ຮ່າງກາຍຫຈິດໃຈກໍຈະເຮັດໃຫ້ເູ ດັກເກດມຄວາມຮູ້ສກວ່າຫວິ ເພາະໃນເວລານັ້ຶນຮ່າງກາຍຂອງຄົນເຮົາຂາດອາຫານ, ເຮົາຈິື່ງຕູ້ອງການ “ອາຫານ” ແລະ ສະແດງພດຕິກໍາໃດໜ່ືງຂຶ້ນເພ່ືອຈະໄດູ້ອາຫານມາເຊັ່ົນອາດຈະເຂົຶ້າໄປເຮອນຄົວ ແຕ່ງກິນ ຫ ອາດຈະໄປຊ້ຶອາຫານມາກິນເພ່ືອຕອບສະໜອງຄວາມຕູ້ອງການຂອງຮ່າງກາຍ, ສໍາລັບທາງຈິດໃຈເດັກ ບາງຄົນມັກສະແດງພດຕິກໍາຮຽກຮູ້ອງຄວາມສົນໃຈເພາະເດັກຕູ້ອງການຄວາມຮັກ, ຄວາມເອົາໃຈໃສ່ຈາກບຸກຄົນ ອື່ນ. ດັົ່ງນັ້ຶນ, ອາດຈະກ່າວໄດູ້ວ່າການຂາດຫບໍ່ມຈະພາໃຫູ້ເກດຄວາມຕ້ອູ ງການບໍວ່ າ່ ທາງດູາ້ ນຮ່າງກາຍຫຈິດໃຈຈະ ສະແດງພດຕິກໍາອອກມາຖາູ້ ຄົນເຮາົ ຍັງມຄວາມຕອູ້ ງການ. 2. ຄວາມຕອູ້ ງການທາງດາູ້ ນຮາ່ ງກາຍແຕລ່ ະສາ່ໍ ອາຍຸ 2.1 ຄວາມຕອູ້ ງການທາງດາູ້ ນຮາ່ ງກາຍເດກັ ສາໍ່ ອາຍຸ 0-2 ປີ ລັກສະນະພັດທະນາການດູ້ານຮ່າງກາຍຂອງເດັກໃນສໍ່າອາຍຸນ້ຶມການພັດທະນາກູ້າມເນຶ້ອແຂນ, ຂາໂດຍ ການເຄອ່ື ນໄຫວເຊົັ່ນການຄານ, ຢືນ, ຍ່າງ ແລະ ຈັບບາຍ....ການຈັບສືິງ່ ຂອງການທໍາງານລະຫວາ່ ງກາູ້ ມເນ້ຶອມ ແລະ ກູາ້ ມເນ້ອຶ ຕາຍງັ ບໍທ່ ນັ ປະສົມປະສານກັນໃນໄລຍະການຈບັ ສ່ືິງຂອງຕາ່ ງໆ ຍງັ ບໍທ່ ັນໄດດູ້ ປານໃດເດັກຕູ້ອງຢິບ ຫ ຈັບ ສິ່ືງຂອງໃຫຍ່ໆ, ການຢິບຫຈັບຈະເປັນໄປໃນລັກສະນະຂອງການຄົ້ຶນຄວູ້າ ຫການຫຍຸມເຊັົ່ນຖູ້າຈະເປີດປື້ັມກໍບ່ໍ ສາມາດເປີດໄດູ້ເທື່ອລະໜູ້າ, ຈະຕູ້ອງຫຍຸບເປີດເທ່ືອລະຫາຍໆໜູ້າເດັກສໍ່າອາຍຸນ້ຶມຄວາມຕູ້ອງການພັດທະນາດູ້ານ ຮ່າງກາຍເຊ່ັົນ ❖ ເດັກຕອູ້ ງການກນິ ນົມ, ນ້ໍາ, ອາຫານ, ຕອູ້ ງການອາກາດ....ໃຫູ້ພຽງພໍ. ❖ ເດັກຕູ້ອງການຄວາມຮັກ, ຄວາມອົບອຸ່ນ, ການປົກປ້ອງ, ຄຸູ້ມຄອງເບິື່ງແຍງເອົາໃຈໃສ່ຢູ່າງໃກູ້ຊິດເພາະເດັກຍັງ ຊວ່ ຍເຫອຕົນເອງບ່ໄໍ ດູ້. ❖ ເດັກຕູ້ອງການທື່ຈະເຄ່ືອນໄຫວໄດູ້ຢູ່າງອິດສະຫະ, ຕູ້ອງການຄານ, ຢືນ, ຍ່າງ ໂດຍທື່ບໍ່ມຜູ້ໃຫຍ່ ຫ ມສິ່ືງຂອງ ຕ່າງໆມາກດຂວາງ. ❖ ເດກັ ຕູອ້ ງການທ່ຈື ະກດັ ຫ ຫຍໍ້າສ່ືິງຂອງຕາ່ ງໆ ເນອື່ ງຈາກແຂູ້ວກາໍ ລັງປ່ງັົ ເດກັ ຈະມຄວາມຮສູ້ ກຄັນຟນັ ແຂວູ້ . ❖ ເດກັ ຕູ້ອງການທື່ຈະຄວາຈັບສ່ິືງຂອງຕ່າງໆທືໄ່ ດູ້ເຫນັ ຜ່ານຕາ. ❖ ເດັກມຄວາມຕູ້ອງການທື່ຈະເວົ້ຶາ ເນ່ືອງຈາກວ່າສໍ່າອາຍຸນ້ຶເດັກສາມາດບັງຄັບກູ້າມເນ້ຶອບໍລິເວນຮິມສົບ ແລະ ບງັ ຄັບທດິ ທາງການທໍາງານຂອງລນ້ຶ ໄດູ້. ❖ ເດກັ ຕູ້ອງການພັກຜອ່ ນ ຫ ຫບັ ນອນພຽງພໍ. 84

2.2 ການຕອບສະໜອງຄວາມຕອູ້ ງການດາູ້ ນຮາ່ ງກາຍຂອງເດກັ ສາໍ່ ອາຍຸ 0-2 ປີ ຮບທ 1 : ການຕອບສະໜອງຄວາມຕູອ້ ງການຂອງເດກັ ຄວາມຕູ້ອງການທາງດູາ້ ນຮ່າງກາຍຂອງເດັກໃນສ່ໍາອາຍນຸ ຶ້ຈະເຫນັ ໄດວູ້ າ່ ເດັກຍງັ ຊ່ວຍເຫອຕົນເອງບຄໍ່ ່ອຍໄດູ້, ກູ້າມເນ້ຶອສ່ວນຫາຍກໍາລັງຂະຫຍາຍຕົວ, ຖູ້າພໍ່ແມ່ ແລະ ຜູ້ປົກຄອງຮູ້ຈັກການຕອບສະໜອງຄວາມຕູ້ອງການທ່ືເໝາະ ສມົ ກໍສາມາດຊ່ວຍໃຫ້ເູ ດັກຂະຫຍາຍຕວົ ດູ້ານຮາ່ ງກາຍມາເປນັ ຜໃູ້ ຫຍ່ສົມບນໄດູ້. ການຂະຫຍາຍຕົວສ່ວນໃຫຍ່ຈະກ່ຽວກັບການໃຊູ້ສ່ວນຕ່າງໆຂອງຮ່າງກາຍໃນການເຄ່ືອນໄຫວຈາກການນັ່ົງ, ຄານ, ຍ່າງ, ກູ້າມຊຶ້ນຕ່າງໆ ກໍາລັງຂະຫຍາຍຕົວ ເພ່ືອຈະເຮັດໃຫູ້ເດັກໄດູ້ມໂອກາດຂະຫຍາຍຕົວໄດູ້ຢູ່າງເຕັມສວ່ ນ, ຜູ້ໃຫຍ່ບໍຄ່ ວນຫາູ້ ມ ຫ ບ່ໍຍອມໃຫເູ້ ດັກເຮັດຫຍງັ ; ຄວນເປດີ ໂອກາດໃຫເູ້ ດັກໄດູ້ຫັດແອບກາູ້ ມຊ້ຶນສ່ວນຕ່າງໆ ຂອງ ຮ່າງກາຍເທົ່າທ່ືຈະເຮັດໄດ້ເູ ດກັ ໃນໄລຍະນ້ຶແມ່ນກໍາລງັ ຢາກຮູ້, ຢາກເຫັນ, ຢາກສກສາ, ສໍາຫວດເບິືງ່ ໂລກອູ້ອມຂູ້າງ ຂອງຕນົ ເພອື່ ໃຫເູ້ ຂົາເຈ້ົາຶ ໄດ້ຊູ ວ່ ຍເຫອຕນົ ເອງຕໍ່ໆໄປ..... 2.3 ຄວາມຕອູ້ ງການທາງດາູ້ ນຮາ່ ງກາຍຂອງເດກັ ສາ່ໍ ອາຍຸ 3-6 ປີ ໃນເກນອາຍຸນ້ຶເປັນໄລຍະແຫ່ງການທົດລອງໃຊູ້ກູ້າມຊຶ້ນສ່ວນຕ່າງໆ ຂອງຮ່າງກາຍ ແລະ ໃນໄລຍະທູ້າຍ ຂອງເດັກສໍ່າອາຍຸນຶ້ຈະມພັດທະນາການກ່ຽວກັບເລື່ອງການໃຊູ້ພາສາ, ຢູ່າງຄ່ອງແຄູ້ວວ່ອງໄວສາມາດຄວບຄຸມ ຮ່າງກາຍໄດູ້ເອງ, ອະໄວຍະວະຕາ່ ງໆ ຂອງຮ່າງກາຍໄດພູ້ ົວພັນກນັ ຫາຍຂຶ້ນໃນໄລຍະນກ້ຶ ູ້າມຊຶ້ນຈະເລນເຕບໂຕໄວຈົນ ເດກັ ບໍສ່ າມາດຄວບຄມຸ ມ ແລະ ນວຶ້ ມໄດູ້. ສະນນັຶ້ , ເດກັ ໃນໄວນເ້ຶ ຮັດກດິ ຈະກໍາບາງຢ່າູ ງທ່ືໃຊ້ມູ ແລະ ຕນບ່ໍສະດວກ ເພາະເປັນໄລຍະຂອງການພດັ ທະນາກູາ້ ມຊ້ຶນໃຫຍ່. • ລກັ ສະນະຄວາມຕອູ້ ງການທາງດາູ້ ນຮາ່ ງກາຍຂອງເດກັ ສາໍ່ ອາຍຸ 3 - 6 ປີ ມຄ: ເດັກມຄວາມຕູ້ອງການໂດດ, ເຕຶນັ້ , ແລນ່ ເພື່ອອອກກາໍ ລງັ ກາຍແຂນ ແລະ ຂາໃຫມູ້ ຄວາມສະໜກຸ ສະ ໜານກບັ ການຫນ້ຶ . ເດັກຕູອ້ ງການທ່ຈື ະເຮັດຫາຍຢາູ່ ງ ເພ່ອື ເປນັ ການຊ່ວຍເຫອຕນົ ເອງ ເພາະເປັນເກນອາຍຸທ່ືກາູ້ ມຊຶ້ນຕາ່ ງໆ 85

ກໍາລັງຂະຫຍາຍຕົວ. ເດກັ ຕູ້ອງການພັກຜອ່ ນຫບັ ນອນຢູ່າງພຽງພປໍ ະມານ 10 - 12 ຊ່ົວໂມງ. ເດກັ ຕູ້ອງການຄໍາແນະນາໍ ກ່ຽວກບັ ການກິນອາຫານ ເພາະເດັກສາມາດໃຊູ້ແຂູ້ວຫຍໍ້າອາຫານໄດູ້. ເດັກໃນເກນອາຍຸນ້ເຶ ຮັດວຽກຍັງບໍທ່ ນັ ລະອຽດດ. ເດັກມຄວາມຕູ້ອງການສຖໍ້ າມດ້ວູ ຍຄວາມຢາກຮູ້, ຢາກເຫນັ , ເພາະໃນເກນອາຍຸນມ້ຶ ການຂະຫຍາຍຕວົ ທາງ ດູ້ານພາສາ. 2.4.1 ການຕອບສະໜອງຄວາມຕອູ້ ງການດາູ້ ນຮາ່ ງກາຍຂອງເດກັ ສາໍ່ ອາຍຸ 3-6 ປີ ເດັກໃນເກນອາຍຸອານຸບານນ້ຶມ ອາຍຸ 3 - 6 ປີ ເຊິື່ງຕາມແນວຄິດຂອງ ອິຣິກສັນ (ERIKSON) ໄດູ້ ກ່າວວ່າ ຈະມການພັດທະນາບກຸ ຄະລິກກະພາບເປນັ 2 ໄລຍະຄ ເກນອາຍຸ 2- 3 ປີ ຈະພດັ ທະນາຄວາມເປັນຕົວຂອງ ຕວົ ເອງຖາູ້ ການລູ້ຽງດເໝາະສມົ , ແຕຖ່ າູ້ ຫາກການລູ້ຽງດບ່ໍເໝາະສົມເດກັ ຈະບໍ່ມຄວາມໝັນ້ຶ ໃຈຕໍຕ່ ົນເອງເກນອາຍຸ 4- 6 ປີຈະມພັດທະນາການກ່ຽວກັບຫົວຄິດປະດິດສູ້າງ, ແຕ່ຖູ້າຫາກການລູ້ຽງດບໍ່ເໝາະສົມອາດຈະພັດທະນາຄວາມ ຮູ້ສກໄປໃນທາງທື່ຜິດ ໃນອາຍຸ 4-6 ປີ ເປັນໄລຍະທ່ືເດັກມກໍາລັງຢູ່າງແຂງແຮງມັກເຮັດແນວນັ້ຶນແນວນ້ຶບໍ່ວ່າະເປັນ ອັນຕະລາຍ ຫ ບໍເ່ ປນັ ອນັ ຕະລາຍ ເພາະເປນັ ໄລຍະທກ່ື າໍ ລັງຂະຫຍາຍຕົວທາງດາູ້ ນຫວົ ຄິດປະດິດສູ້າງຖູ້າເດັກມຄວາມ ໝ້ນຶັ ໃຈຕົວເອງຈະສາມາດຊວ່ ຍເຫອຕົນເອງ ແລະ ເຮັດສື່ງິ ໃດໜືງ່ ໄດູ້ດູ້ວຍຕນົ ເອງ, ກງົ ກັນຂູ້າມຖູ້າເດັກຖກຮູ້າຍ ຫ ຖກຫູ້າມຈາກຜູ້ໃຫຍ່ ເດັກຈະເກດມຄວາມຮູ້ສກຢາ້ ນກວົ ແລະ ບ່ໍກາູ້ ຖາມອກຕໍ່ໄປ. ດົງ່ັ ນຶັນ້ , ພແໍ່ ມ່, ຜປູ້ ກົ ຄອງ ແລະ ຄຄວນຄໍານງເຖິງການຈັດກິດຈະກໍາ ເພ່ືອເປັນການຕອບສະໜອງເຖິງຄວາມຕູ້ອງການຂອງເດັກໃນເກນອາຍຸຕ່າງໆ ດງ່ົັ ນຶ້: ❖ ຄຄວນຈດັ ກດິ ຈະກໍາຕາ່ ງໆ ເພອື່ ໃຫເູ້ ດັກມໂອກາດແລ່ນ, ໂດດ, ເຕຶັ້ນ ຫ ລອຍນາໍ້ .....ໂດຍຢພູ່ າຍໃຕກູ້ ານຄວບ ຄຸມດແລຂອງຄ. ❖ ເດັກມັກຈະຫຶິນ້ ສິື່ງຂອງຕ່າງໆ ທ່ືແປກໆ ໃໝໆ່ ເລຶອ້ ຍໆ. ❖ ກູ້າມຊ້ຶນຂະຫຍາຍຕົວໄວຫາຍບໍ່ສາມາດຄວບຄຸມມໄດູ້ ແລະ ບໍ່ສາມາດເຮັດວຽກງານທ່ືລະອຽດລະອໍຄວນໃຊູ້ ກດິ ຈະກາໍ ທເື່ ດັກສາມາດເຮດັ ໄດູ້. ❖ ເນ່ືອງຈາກວ່າມ ແລະ ຕາຍັງບໍ່ທນັ ປະສົມປະສານກັນ. ສະນັຶ້ນ, ຈິື່ງຫກລ່ຽງການເອົາວັດຖຸສິ່ືງນູ້ອຍໆມາໃຫູ້ເບິ່ືງ, ຄວນມການເຝິກໃຊູ້ຕາ ແລະ ມໃຫູ້ປະສົມປະສານກັນ, ກະດກຫົວຍັງອ່ອນນູ້ອຍ. ສະນັຶ້ນ, ຄວນລະມັດລະວັງ ເວລາເດັກຫ້ຶິ ຫູ້າມບ່ໍໃຫຕູ້ ຫົວກນັ . ❖ ເດັກໃນເກນອາຍຸນຶ້ສ່ວນຫາຍຈະໃຊູ້ມຂວາ, ແຕ່ຖູ້າພົບເດັກໃຊູ້ເບ້ຶອງຊູ້າຍຈັບອາຫານຕູ້ອງພະຍາຍາມ ໃຫູ້ເດັກ ປຽູ່ ນມໃຫູຖ້ ກຕູອ້ ງແຕ່ບ່ໍໃຫບູ້ ງັ ຄັບເດັກເກນໄປ. ❖ ເຝິກແອບໃຫູ້ເດັກຮູ້ຮັກສາຄວາມສະອາດຕໍ່ກັບຕົນເອງ ເຊັ່ົນ ການຮັກສາອະນາໄມຮ່າງກາຍ, ເຝິກໃຫູ້ຮູ້ລູ້າງມ, ລູາ້ ງໜາູ້ , ຖູແຂ້ວູ ດູວ້ ຍຕນົ ເອງທຸກໆ ຄັຶ້ງຫງັ ຈາກກິນອາຫານແລວູ້ . ❖ ເປັນເກນອາຍຸທ່ືກໍາລັງຂະຫຍາຍຕົວທາງພາສາ ເດັກມັກສໍ້ຖາມດູ້ວຍຄວາມຢາກຮູ້ຢາກເຫັນ , ຜູ້ໃຫຍ່ຄວນ ສງົ່ ເສມ ແລະ ສະໜບັ ສະໜນຄວາມຕອູ້ ງການຂອງເດກັ . 86

ຮບທ 2 : ການຫນຶ້ິ ຂອງເດັກອາຍຸ 3-6 ປີ 3. ຄວາມຕອູ້ ງການພນຶ້ ຖານພດັ ທະນາການ ດາູ້ ນອາລມົ ອາລົມໝາຍເຖິງຄວາມຮູ້ສກທື່ສະຫັບຊັບຊູ້ອນເຊິື່ງມສ່ວນກ່ຽວຂູ້ອງກັບການປູ່ຽນແປງຂອງຮ່າງກາຍ ແລະ ສະແດງອອກໃຫູ້ເຫັນທາງດູ້ານພດຕິກໍາເຊັົ່ນ ເດັກບາງຄົນເມ່ືອຖກຕໍານິແລະບໍ່ໄດູ້ຕາມໃຈຂອງຕົນເອງຈະເກດມ ອາການຊັກ, ຮາກ, ເປັນໄຂູ້, ຕ່ນື ຕກົ ໃຈ, ມອາການເປນັ ທອູ້ ງຜກ, ຖອກທູ້ອງແລະອນ່ື ໆ... ອາລົມລວມມທັງຄວາມພໍໃຈ, ຄວາມຮກັ , ຄວາມສະໜກຸ ສະໜານ, ຄວາມມ່ວນຊນື່ ລຶ້ນເລງ ແລະ ມທງັ ຄວາມບໍ່ ພໃໍ ຈ, ຄວາມຄຽດ, ຄວາມຢ້ານ, ຄວາມວຕິ ກົ ກງັ ວນົ , ອາລົມມບົດບາດສໍາຄັນຕກໍ່ ານກະຕູຸ້ນໃຫຄູ້ ົນສະແດງພດຕິກໍາ , ຄນົ ເຮາົ ຈະຫົບຫກ ຫ ເຂົຶາ້ ໄປຫາສ່ງືິ ໃດສິ່ືງໜ່ງື ກ່ຂໍ ນ້ຶ ຢ່ກູ ບັ ວ່າຜູ້ນ້ຶັນຮຕູ້ ໍ່ກັບສ່ງິື ນ້ຶັນ. ຖູາ້ ຮສູ້ ກພໍໃຈກໍຈະເຂຶົ້າໄປຫາ, ຖູ້າ ບ່ພໍ ໃໍ ຈກໍຈະຫບົ ຫກ.ດົ່ັງນ້ັຶນ, ບໍວ່ ່າຈະເປັນອາລມົ ຮາູ້ ຍ, ອາລມົ ຄຽດແລະອາລົມຮັກ, ຊງັ ລ້ວູ ນແຕ່ເປັນບັນຫາສໍາຄັນທ່ື ກ່ໍໃຫູ້ເກດການກະທາໍ . 3.1 ລກັ ສະນະຄວາມຕອູ້ ງການ ດາູ້ ນອາລມົ ຂອງເດກັ ສາໍ່ ອາຍຸ 0-2 ປີ ເດັກຈະເລື່ມສະແດງອາລົມຫັງຈາກເກດອອກມາປະມານ 2-3 ອາທິດ, ບຸກຄົນທ່ືສົນໃຈສກສາຄົຶ້ນຄວູ້າ ກຽ່ ວກັບເລ່ອື ງອາລມົ ຂອງເດັກຄ ທາ່ ນບລິສ (Bridges 1932) ໄດ້ກູ ່າວວາ່ ການພັດທະນາຮບຮ່າງຂອງເດັກນຶັ້ນມ ໄລຍະເວລາທແື່ ນ່ນອນໃນລະຫວາ່ ງເກດອອກມາທໍາອິດຈົນເຖິງ 24 ເດອນ. ອາລົມຂອງເດກັ ທ່ືຈະພັດທະນາຂ້ຶນມາ ມ 2 ຊະນິດຄອາລົມເພ່ິືງພໃໍ ຈແລະອາລມົ ທື່ບ່ໍເພິ່ືງພໍໃຈ, ເດັກສະແດງຄວາມເພິືງ່ ພໍໃຈກ່ອນອາຍຸ 3 ເດອນດູ້ວຍການ ສງົ່ ສຽງຫິຶ້ນໃນຮຄໍ, ຍຶມ້ ແລະສົ່ງສຽງເອກອາກ, ເມື່ອເດກັ ອາຍລຸ ະຫວາ່ ງ 3-6 ເດອນເດັກຈະສະແດງຄວາມຮູ້າຍ, ຄວາມ ຢ້ານ, ຄວາມບໍ່ມັກແລະຄວາມລ່ືນເລິງ. ເມ່ືອເດັກອາຍຸ 6-12 ເດອນຈະສະແດງຄວາມຮັກ ເມື່ອອາຍຸປະມານ 16 ເດອນ ເດັກຈະສະແດງຄວາມຢ້ານລ່ືນ, ຢ້ານເຫອ (ຂ້ຶຖື່). ຄວາມຕູ້ອງການທາງອາລົມ. ຂອງເດັກໃນສໍ່າອາຍຸນຶ້ ໄດູ້ແກ:່ ກ. ຕູອ້ ງການທຈ່ື ະສະແດງຄວາມເພິື່ງພໍໃຈດູ້ວຍການສົງ່ ສຽງໃນລໍາຄແໍ ລະຍຶິມ້ . ຂ. ຫກລ້ຽູ ງຈາກສຽງດັງຫສຽງປະຫາດທ່ືເຮດັ ໃຫູ້ເກດຄວາມຢາ້ ນແລະຕົກໃຈ. ຄ. ຕອູ້ ງການເຮດັ ຕາມໃຈຕນົ ເອງບ່ໃໍ ຫ້ຜູ ູ້ໃດມາຂດັ ໃຈ. ງ. ຕ້ອູ ງການໃຫມູ້ ຄນົ ຢູ່ໃກ້ສູ ດິ ແລະມກັ ໃຫູຜ້ ໃູ້ ຫຍຫ່ ພໍແ່ ມອ່ ມູ້ . 87

3.2 ການຕອບສະໜອງຄວາມຕອູ້ ງການ ດາູ້ ນອາລມົ ຂອງເດກັ ສາ່ໍ ອາຍຸ 0-2 ປີ ລັກສະນະຄວາມຕ້ອູ ງການທາງອາລົມຂອງເດັກໃນເກນອາຍນຸ ້ມຶ ຄ: ກ. ເດັກມັກສະແດງຄວາມເພງິ່ື ພໃໍ ຈໃນດາູ້ ນການສົ່ງສຽງຫ້ິຶນເຮດັ ສຽງດັງອິກອາກໃນຮຄຕໍ ະຫອດເຖິງການ ຍິຶ້ມ. ດັ່ົງນັ້ຶນ, ຜູ້ໃຫຍ່ສາມາດຕອບສະໜອງຄວາມຕູ້ອງການທາງອາລົມໃນເລື່ອງນ້ຶຂອງເດັກໄດູ້ຫາໂອກາດຫິຶ້ນກບັ ເດັກທາໍ ສຽງຢອກລໍ້ເພື່ອໃຫູເ້ ດັກມຄວາມເພ່ິງື ພໍໃຈ, ບໍຄ່ ວນປະປ່ອູ ຍໃຫເູ້ ດັກຫນຶ້ິ ຕາມລາໍ ພງັ ໃຈ. ຂ. ເດກັ ບ່ມໍ ກັ ສຽງດັງຫສຽງທແ່ື ປກປະຫາດ. ດ່ັົງນ້ັຶນ, ຜໃູ້ ຫຍ່ຄວນຫາທາງຊ່ວຍໃຫເູ້ ດັກໄດູ້ຫກລຽູ້ ງຈາກ ສຽງຕ່າງໆເຫົ່ານຶ້ໂດຍບ່ໍເຮດັ ສຽງດງັ ໃຫູ້ເດັກເກດມອາການຕກົ ໃຈ. ຄ. ເດກັ ຕູ້ອງການທຈ່ື ະໄດູຮ້ ບັ ການເຮດັ ຕາມໃຈບມໍ່ ັກໃຫ້ໃູ ຜມາຂັດໃຈຜູ້ໃຫຍສ່ າມາດຊວ່ ຍເຫອເດັກໄດູ້ ໂດຍທ່ືບໍ່ໃຫູ້ເດັກເກດອາລົມຮູ້າຍຄ ການຕອບສະໜອງຄວາມຕູ້ອງການໃຫູ້ທ່ວງທັນເພາະທໍາມະຊາດຂອງເດັກໃນ ອາຍຸນຶ້ບໍ່ມຄວາມອົດທົນໄດູ້ນານເມື່ອເດັກໄດູ້ຮັບສິື່ງທືຕ່ ູ້ອງການກໍຈະມຄວາມສຸກມອາລົມດເຮັດໃຫູ້ເດັກເກດການ ຮຽນຮູ້ຢູ່າງຕໍ່ເນ່ືອງມຄວາມຮູ້ສກຕໍ່ຜູ້ອື່ນມຄວາມຮູ້ສກຕໍ່ສິື່ງແວດລູ້ອມໃນທາງດ ແລະ ເປັນພ້ຶນຖານໃນການ ພດັ ທະນາບກຸ ຄະລິກະພາບກາຍເປນັ ຄນົ ທືເ່ ບງ່ິື ໂລກໃນແງ່ດຕໍ່ໄປ. ງ. ຜູ້ໃຫຍ່ບໍ່ຄວນເຮດັ ໃຫເູ້ ດກັ ມອາລົມບໍ່ດ, ບປໍ່ ະປູອ່ ຍໃຫ້ເູ ດກັ ຢູ່ຕາມລາໍ ພງັ ຄົນດຽວຄວນໃຫຢູ້ ໃູ່ ກກູ້ ັບຜູ້ ໃຫຍ່ຕະຫອດເວລາເພ່ືອໃຫູ້ເດັກເກດມຄວາມອົບອຸ່ນໃຈ ແລະ ໜັ້ຶນໃຈ, ການພັດທະນາອາລົມໃນໄລຍະນ້ຶຈະເປັນ ພ້ນຶ ຖານໃນການປບັ ຕົວທາງອາລົມຕໍ່ໄປໃນພາຍໜາູ້ . ຮບທ 4: ການລະງບັ ຄວາມຮ້ສູ ກ 3.3 ລກັ ສະນະຄວາມຕອູ້ ງການ ດາູ້ ນອາລມົ ຂອງເດກັ ສາ່ໍ ອາຍຸ 3-6 ປີ ລັກສະນະທາງອາລົມຂອງເດັກ ໃນສ່ືາອາຍຸກ່ອນເຂົ້ຶາໂຮງຮຽນມຄ ຕື່ນເຕັຶ້ນ, ຕົກໃຈງ່າຍ, ຄຽດໄວ, ຮູ້າຍ ງ່າຍ ບ່ໍຢາກຢູ່ໂດດດຽ່ ວ ສວ່ ນຫາຍແລູ້ວເພດຍງິ ຈະສະແດງຄວາມຢາ້ ນກວົ ຫາຍກວ່າເພດຊາຍ. ເດກັ ໃນເກນອາຍນຸ ຶ້ມ ທັງອາລົມຮ້າູ ຍ ແລະ ເຫັນອົກເຫັນໃຈຄົນອື່ນ, ຕູ້ອງການຄວາມຮັກ, ຄວາມເອາົ ໃຈໃສ່ຈາກຜູ້ໃຫຍ່. ນອກນັ້ຶນຍັງມ 88

ອາລມົ ອດິ ສາຄົນອືນ່ (ຢ້ານລືນ່ , ຂຖ່ື) ຈາກລກັ ສະນະອາລົມຂອງເດກັ ທື່ກ່າວມານນ້ຶັ ເດກັ ໄວນ້ຶມຄວາມຕ້ອູ ງການທາງ ອາລົມດັ່ງົ ນ:ຶ້ ກ. ຕອູ້ ງການລະບາຍອາລມົ ຢູ່າງເສລແລະເປດີ ເຜຍ. ຂ. ຕູອ້ ງການຄວາມຮັກ, ຄວາມໃກ້ສູ ິດຜກພນັ . ຄ. ເດັກອະນບຸ ານຕູ້ອງການຄວາມຮກັ ຈາກຄຖວາ່ ຄເປັນຕວົ ແທນຂອງພ່ໍແມ່. ງ. ຕູອ້ ງການໃຫຜູ້ ້ໃູ ຫຍ່ຊວ່ ຍເຫອເມອື່ ເກດຄວາມຢ້ານກົວ. 3.4 ການຕອບສະໜອງຄວາມຕອູ້ ງການ ດາູ້ ນອາລມົ ຂອງເດກັ ສາໍ່ ອາຍຸ 3-6 ປີ ❖ ເດກັ ສໍ່າອາຍນຸ ມັກສະແດງອາລົມຢາູ່ ງເປດີ ເຜຍ, ຕູອ້ ງການຄວາມຊວ່ ຍເຫອ ຈາກຜູ້ໃຫຍ່, ຕູ້ອງ ການ ຄວາມຮັກ ແລະ ຄວາມໃກູ້ຊິດຜກພນັ . ຄຄວນເປດີ ໂອກາດໃຫູ້ນັກຮຽນໄດູ້ສະແດງຄວາມ ຄິດຄວາມເຫັນ, ບໍ່ຄວນ ໃຫ້ເູ ດັກອົດກ້ນຶັ ຄວາມຮ້ສູ ກ ເພາະມນັ ຈະເປັນຜນົ ຮ້າູ ຍຫາຍກວາ່ ຜົນດ. ❖ ເດັກໃນໄວນຶຮ້ ູາ້ ຍງາ່ ຍໃນເວລາມຄວາມອດິ ເມ່ອື ຍ ຫ ຜູໃ້ ຫຍ່ເຂ້າົຶ ມາຫຍູຸງ້ ກຽ່ ວຫາຍໂພດ. ຄ ຫ ຜູ້ປກົ ຄອງຄວນນໍາເອົາສະພາບດັົ່ງກ່າວມາພິຈາລະນາ ເພື່ອຫາທາງຫຸດຜ່ອນອາລົມໂມໂຫ ໃຫູ້ ມໜູ້ອຍທື່ສຸດ . ເດັກ ຕອູ້ ງການຄວາມຊ່ວຍເຫອເມ່ອື ເກດມຄວາມຢ້ານກວົ , ບາງຄນົ ມອາລມົ ຢ້ານກົວຫງດຸ ງິດກັງວົນ ຜູ້ໃຫຍ່ບໍ່ຄວນໃຫູ້ ເດັກກັ້ຶນໄວູ້ປູ່ອຍໃຫູ້ເດັກ ໄດູ້ສໍາພັດສິງ່ື ເຫົ່ານັຶ້ນດູ້ວຍ ຕົນເອງ ພູ້ອມທັງອະທິບາຍໃຫເູ້ ຂົາຮູ້ວ່າສິື່ງນັຶ້ນບໍ່ມອັນຕະລາຍ ແຕ່ຢ່າູ ງໃດ. ❖ ເດກັ ຕູອ້ ງການຄວາມຮັກແພງ ຄວາມໃກູຊ້ ດິ ຈາກພແ່ໍ ມ່ ແລະ ຄ, ຍູ້ອນແນວນັ້ນຶ ເດັກຈື່ງເກດ ຄວາມອດິ ສາເມືອ່ ເຫນັ ຄ ແລະ ພແໍ່ ມ່ເອົາໃຈໃສ່ຄົນອືນ່ ຫາຍກວ່າຕົນເອງ. ວທິ ແກກູ້ ໍຄ ຄ ແລະ ພໍ່ແມ່ ຄວນໃຫູ້ຄວາມຍຸດຕິທໍາແກ່ທກຸ ຄົນ. ຮບທ 5: ຄອບຄວົ ຂອງຂອູ້ ຍ 3.5 ຄວາມຕອູ້ ງການພນຶ້ ຖານພດັ ທະນາການ ດາູ້ ນສງັ ຄມົ ຄວາມຕອູ້ ງການທາງດາູ້ ນສງັ ຄົມໝາຍເຖິງຄວາມຕູອ້ ງການທື່ຈະປະພດປະຕບິ ດັ ຕາມຄວາມຫວງັ ຂອງສງັ ຄມົ ເຊິ່ືງໝາຍເຖິງພດຕິກໍາອນັ ເປນັ ທື່ຍອມຮັບຂອງສັງຄົມ, ບົດບາດແລະຮບແບບຂອງພດຕິກໍາຕາມທື່ສັງຄົມກາໍ ນົດຂນ້ຶ ມາເຊັົ່ນບົດບາດຂອງເພດຊາຍ-ເພດຍິງ, ພໍ່ ແລະ ແມ່, ບົດບາດຂອງຄ ແລະ ນັກຮຽນຕະຫອດຮອດການພັດທະນາ 89

ທດັ ສະນະຄະຕຕິ ໍບ່ ຸກຄນົ ໃນສງັ ຄົມ. ເດັກມຄວາມປາດຖະໜາຢາກເປນັ ທຍື່ ອມຮບັ ຈາກສັງຄົມ, ຖາູ້ ຄວາມປາດໜານຶ້ ໄດຮູ້ ັບການຕອບສະໜອງກມໍ ຄວາມດໃຈ. ຄອບຄົວເປນັ ຕົວກາໍ ນົດລກັ ສະນະສັງຄົມຂອງເດັກໃນໄລຍະເລ່ມື ຕົ້ຶນຂອງຊວິດ, ສື່ິງທ່ືມອິດທິພົນຕໍ່ພດຕິກໍາ ທາງດູ້ານສັງຄົມຫາຍທື່ສຸດແມ່ນການອົບຮົມລູ້ຽງດທ່ືພໍ່ແມ່ໄດູ້ນໍາໃຊູ້, ການປັບປຸງທາງສັງຄົມແມ່ນຂຶ້ນຢູ່ກັບການ ພວົ ພນັ ລະຫວາ່ ງບກຸ ຄນົ ໃນຄອບຄົວເຊັົ່ນການພວົ ພນັ ລະຫວາ່ ງພ່ໍກັບແມ່, ລະຫວ່າງພໍແ່ ມ່ກັບລກ ແລະ ລະຫວາ່ ງເດັກ ກບັ ພືນ່ ອູ້ ງ, ປະສົບການທາງສງັ ຄມົ ນອກຈາກຄນົ ໃນຄອບຄົວແລູວ້ ຍັງໄດຮູ້ ັບອດິ ທພິ ນົ ຈາກຄົນພາຍນອກອກ. 3.6 ລກັ ສະນະຄວາມຕອູ້ ງການ ດາູ້ ນສງັ ຄມົ ຂອງເດກັ ສາໍ່ ອາຍຸ 0-2 ປີ ກ. ເດັກເລື່ມແຕ່ເກດຂຶ້ນມາທາໍ ອິດແມ່ນຍງັ ບໍ່ມຄວາມສົນໃຈກັບຜູ້ໃດຈົນກວ່າເມ່ອື ເຂົາມຄວາມຕູ້ອງການ ແລວູ້ ມຄນົ ຄອຍຕອບສະໜອງໃຫູ້ພດຕກິ າໍ ທາງສັງຄມົ ຈະເລ່ືມຂ້ຶນເມື່ອອາຍຸ3ເດອນ, ເມື່ອເດກັ ສາມາດຈາໍ ແນກອອກ ລະຫວ່າງຄົນ ແລະ ສືິງ່ ຂອງເຊື່ງມການຕອບສະໜອງຕ່າງກັນ. ຜູໃ້ ຫຍ່ເປນັ ຜທູ້ າໍ ອິດທເ່ື ດັກໄດູ້ສໍາພັດເມື່ອໄດູ້ຍິນສຽງ ເດກັ ຈະຊອກຫາສຽງ ແລະ ຍມຶ້ ຕອບ, ເດັກຈະຮອູ້ ງໄຫເູ້ ມອ່ື ຢຜູ່ ູ້ດຽວ ແລະ ຈະງຽບເມືອ່ ມສຽງເວ້ົາຶ ນໍາ. ເມ່ອື ເດັກອາຍຸ 5-6 ເດອນຈະມປະຕິກິລິຍາຕອບສະໜອງຕໍ່ການຍ້ຶມຂອງຜູ້ໃຫຍ່, ຮອດອາຍຸ 1 ປີເດັກຈະມຄວາມສົນໃຈຜູ້ໃຫຍ່ ຫາຍ, ເມື່ອຮອດໄລຍະທູ້າຍຂອງອາຍຸ 2 ປີເດັກຈະໃຫູ້ຄວາມຮ່ວມມແລະສາມາດໃຫູ້ຄວາມຊ່ວຍເຫອໃນບາງສ່ິືງ ບາງຢາູ່ ງຕໍບ່ ຸກຄົນອື່ນໆ... ຂ. ພດຕກິ ໍາທາງສັງຄົມແລະທດັ ສະນະຄະຕຂິ ອງເດກັ ຈະສະແດງໃຫເູ້ ຫັນເຖິງ 2 ລກັ ສະນະດັົ່ງນ້ຶ: - ເດັກທ່ືໄດຮູ້ ັບຄວາມຮກັ ຈາກຄອບຄວົ ຈະເປນັ ເດັກທ່ືກຽມພູ້ອມເຂົຶາ້ ສ່ສງັ ຄົມ. - ເດກັ ທ່ືໄດຮູ້ ັບຄວາມຮັກຈາກຄອບຄົວຈະເປນັ ເດັກທມ່ື ແນວຄດິ . 3.7 ການຕອບສະໜອງຄວາມຕອູ້ ງການ ດາູ້ ນສງັ ຄມົ ຂອງເດກັ ສາ່ໍ ອາຍຸ 0-2 ປີ ຮບທ 7: ການພວົ ພັນກນັ ໃນເວລາຮຽນ(ອາຍຸ 2ປ)ີ ເດັກໃນເກນອາຍຸນ້ຶ ມລັກສະນະຄວາມຕູ້ອງການທາງສັງຄົມ ເປັນໄປໃນລັກສະນະຂອງ ການຕິດຕໍ່ຄົບຄູ້າ ສະມາຄົມກັບຄົນອູ້ອມຂູ້າງ, ຮູ້ຈັກການຫິຶ້ນກັບໝ່ເພ່ືອນ, ຄມໂອກາດທ່ືຈະສະໜອງຄວາມຕູ້ອງການທາງສັງຄົມ ເດກັ ໃນສ່າໍ ອາຍນຸ ໄດູ້ດງັົ່ ນ້ຶ: 90

ກ. ເດກັ ໃນເກນອາຍນຸ ຶ້ມັກຈະມໝເ່ ພ່ືອນພຽງຄົນໜງ່ື ຫສອງຄົນ ແລະ ມກັ ຈະປູ່ຽນໝເ່ ພອື່ ນຫິນ້ຶ ເລອ້ຶ ຍໆ. ຂ. ຄບຄໍ່ ວນໄປຫຍູງຸ້ ກ່ຽວກັບການຫຶິນ້ ຂອງເດັກເລອ້ຶ ຍໆ ເພາະເດັກຈະປຽູ່ ນການຫນິຶ້ ຢູ່າງກະທນັ ຫນັ , ຖ້າູ ຜູ້ ໃຫຍ່ໄປຫຍູຸ້ງກ່ຽວຫາຍເກນໄປຈະເປນັ ການທາໍ ລາຍພດຕກິ າໍ ທື່ມຫົວຄິດປະດິດສູ້າງຂອງເດກັ . ຄ. ເດັກໃນເກນອາຍນຸ ້ມຶ ັກຕກັນຢູ່ເລ້ອຶ ຍໆ ແຕ່ເປັນໄລຍະສນ້ັຶ ແລະ ເດກັ ມັກຈະລມງາ່ ຍ, ຄຫຜໃູ້ ຫຍຈ່ ະ ເຂາຶ້ົ ໄປຫຍ້ງູຸ ກຽ່ ວໃນເມອ່ື ການຕກນັ ຫາກຮຸນແຮງຄຕ້ອູ ງພະຍາຍາມແຍກຕົວເດັກອອກຈາກກັນແລະແນະນໍາໃຫເູ້ ດກັ ຫຶິ້ນແບບອ່ນື ໆ. ງ. ເດກັ ມັກຫິ້ຶນສະແດງບດົ ບາດສມົ ມດຸ ຂອງຕົວລະຄອນຕາ່ ງໆ... ຈ. ຄອະນຸບານຕອູ້ ງພະຍາຍາມເອົາໃຈໃສ່ຕກໍ່ ານສູ້າງບນັ ຍາກາດທື່ມທັງຄວາມຮັກ, ຄວາມອບົ ອຸ່ນ ອະນຍຸ າດ ໃຫເູ້ ດັກໄດເູ້ ຮດັ ໃນສງ່ືິ ທ່ືເຂົາສາມາດເຮັດໄດູ້ແລະໄດທູ້ ົດລອງເຮດັ ສິ່ງື ຕ່າງໆຢູາ່ ງອິດສະຫະບໍເ່ ຂາົ້ຶ ໄປຫຍູ້ງຸ ກ່ຽວແຕຄ່ ອຍ ໃຫຄູ້ ໍາແນະນາໍ ຊວ່ ຍເຫອຢຕູ່ ະຫອດເວລາ, ສ. ຄຕ້ອູ ງເຝກິ ໃຫຮູ້ ້ຈູ ັກປະຕິບດັ ກົດລະບຽບ, ການກໍານົດເວລາໃນການກນິ ຕອູ້ ງຮູ້ປະຕິບດັ ຢ່າູ ງເຂ້ມັຶ ງວດ. ຊ. ຕ້ອູ ງຮແູ້ ບ່ງປັນເຄອື່ ງຫຶິນ້ ໃຫູ້ຜ້ອູ ່ືນໆໄດູ້ຫນິຶ້ ນໍາ. ເດັກມຄວາມຕູ້ອງຫິຶ້ນກັບໝເ່ ພອ່ື ນ, ຖູ້າມການຍາດ ເຄື່ອງຫ້ຶນິ ຄຕູ້ອງໃຫຄູ້ ວາມແນະນໍາຊ່ວຍເຫອເດກັ . 3.8 ລກັ ສະນະຄວາມຕອູ້ ງການ ດາູ້ ນສງັ ຄມົ ຂອງເດກັ ສາໍ່ ອາຍຸ 3-6 ປີ + ກຽ່ ວກບັ ບົດບາດທາງເພດ. ກ. ເດັກມຄວາມຕອູ້ ງການທື່ຍອມຮບັ ຂອງຜໃູ້ ຫຍ່ ແລະ ກມຸ່ ໝ່ເພອ່ື ນຕາ່ ງຈາກສໍ່າເດກັ ໃນເກນອາຍນຸ ຶ້ຮຽນ ຮທູ້ ື່ຈະຕດິ ຕໍ່ພວົ ພນັ ກບັ ຄົນອືນ່ ໆ ອູອ້ ມຂາູ້ ງໂດຍສະເພາະແມນ່ ເພ່ອື ນໃນອາຍສຸ ່າໍ ດຽວກນັ ແລະເດັກທຈື່ ະຮຽນຮທູ້ ື່ຈະ ປັບຕວົ ເຂາຶ້ົ ກັບໝເ່ ພືອ່ ນ, ລັກສະນະຄວາມຕູ້ອງການທາງສັງຄມົ ຂອງເດັກເກນອາຍຸນ້ຶມດົ່ງັ ນ:້ຶ ຂ. ເດກັ ເລມື່ ມຄວາມຕູ້ອງການທ່ຈື ະສູ້າງສາຍສໍາພັນກັບໝ່ເພ່ອື ນໃນສາ່ໍ ອາຍດຸ ຽວກັນ ແລະ ຈະມເພ່ອື ນ ຫິຶ້ນພຽງ 1-2 ຄົນເປນັ ເພດດຽວກນັ ແຕ່ເຖງິ ຢູ່າງໃດກໍຕາມເດກັ ມກັ ມສັງຄມົ ທືບ່ ໍແ່ ນນ່ ອນສາມາດຫ້ຶິນກບັ ໝເ່ ພອື່ ນ ດູ້ວຍຄວາມເຕັມໃຈ. ຄ. ມຄວາມຕອູ້ ງການທ່ືຈະຫນ້ຶິ ກບັ ໝ່ເພອ່ື ນ ແລະ ປູ່ຽນກ່ມຸ ເລ້ຶອຍໆການຫິຶນ້ ເປນັ ໄປໃນລັກສະນະຕ່າງຄົນ ຕ່າງຫນຶິ້ ເຖິງແມນ່ ວ່າຈະບໍ່ຢໃູ່ ນກ່ມຸ ດຽວກັນ, ມຄວາມຢອກໄຍຕບົ ຕກນັ ເລຶ້ອຍໆແຕເ່ ປັນໄລຍະສ້ຶນັ ໆເດັກມັກຈະລມ ງ່າຍ. ງ. ເດກັ ມຄວາມຕອູ້ ງການມັກຈະສະແດງອອກ ແລະ ສະໜກຸ ສະໜານກັບການຫຶນິ້ ລະຄອນເຊງື່ິ ເຂາົ ອາດ ຈະແຕ່ງຂ້ນຶ ເອງຫຮຽນແບບຈາກລາຍການທາງໂທລະພາບ ຈ. ເດັກເພດຊາຍ ແລະ ເດັກເພດຍງິ ມຄວາມສນົ ໃຈຄາູ້ ຍຄກນັ ແລະ ຍງັ ບທໍ່ ນັ ເຂຶາົ້ ໃຈອາຍກຸ ອ່ ນເຊິ່ງື ເປນັ ຄົນ ຢ້ານຄົນແປກໜູ້າ. 91

Article XXVIII. 4. ຕອບສະໜອງຄວາມຕອ້ ງການທາງສງັ ຄມົ ສາລບັ ເດັກໃນເກນອາຍຸ 3-6 ປີ ຮບທ 8 : ການຫຶ້ນິ ຂອງເດັກອະນບຸ ານ ຄສາມາດຕອບສະໜອງຄວາມຕອູ້ ງການທາງສັງຄົມສໍາລັບເດກັ ໃນເກນອາຍນຸ ຶຄ້ : ກ. ຄອາດຈະໃຊ້ວູ ທິ ສໍາຫວດກຽ່ ວກບັ ການພບົ ໝເ່ ພືອ່ ນຂອງເດກັ ເພື່ອສກສາເຖງິ ການພວົ ພັນຂອງເດກັ ພາຍໃນ ຫູ້ອງຮຽນ ແລະ ເພອ່ື ຊວ່ ຍໃຫເູ້ ດັກທມ່ື ບັນຫາກັບໝເ່ ພ່ອື ນ. ຂ. ເດັກເກນອາຍຸນຶ້ສາມາດປະຕິບດັ ກດົ ລະບຽບໄດ້ຢູ ູ່າງເຄັງົ່ ຄດັ . ດັ່ງົ ນັຶ້ນ, ໃນການເຮັດຮ່າງກດົ ລະບຽບ ຫ ຂ້ໍຕກົ ລົງຕ່າງໆ ຄວນໃຫູ້ເດັກຊ່ວຍກັນມສ່ວນຮ່ວມ. ເພາະເຂົາຈະປະຕິບັດຕາມກົດລະບຽບຕ່າງໆເຫົ່ານັ້ຶນໄດູ້ດກວ່າໃຫູ້ຄ ຫ ຜູ້ໃຫຍເ່ ປນັ ຜອູ້ ອກ. ເດກັ ມັກຢອກໄຍ ແລະ ຕກນັ ເຊ່ງື ຖວ່າເປນັ ເລອ່ື ງທໍາມະດາ, ແຕ່ຖູ້າວາ່ ຄແບ່ງປັນເດັກກຸ່ມໃດ ກມຸ່ ໜືງ່ ຫາກມກໍລະນຄຽດແຄນູ້ ກັນຄຈາໍ ຕູ້ອງເຂ້ຶົາໄປຊແ້ຶ ຈງໃຫພູ້ ວກເຂາົ ເຂຶົາ້ ໃຈກັນເພອື່ ປອ້ ງກັນບັນຫາທເື່ ກດຂ້ຶນ. 4.1 ການຕອບສະໜອງຄວາມຕອູ້ ງການ ດາູ້ ນສງັ ຄມົ ຂອງເດກັ ສາ່ໍ ອາຍຸ 3-6 ປີ ຄສາມາດຕອບສະໜອງຄວາມຕອູ້ ງການທາງສັງຄົມສາໍ ລັບເດກັ ໃນເກນອາຍຸນ້ຶຄ: ກ. ຄອາດຈະໃຊູ້ວທິ ສໍາຫວດກຽ່ ວກບັ ການພບົ ໝ່ເພ່ືອນຂອງເດກັ ເພື່ອສກສາເຖງິ ການພົວພັນຂອງເດກັ ພາຍໃນ ຫອູ້ ງຮຽນ ແລະ ເພອ່ື ຊ່ວຍໃຫູ້ເດກັ ທ່ມື ບນັ ຫາກັບໝເ່ ພືອ່ ນ. ຂ. ເດກັ ເກນອາຍນຸ ຶ້ສາມາດປະຕບິ ັດກົດລະບຽບໄດູ້ຢ່າູ ງເຄັ່ງົ ຄດັ . ດງັ່ົ ນ້ັຶນ, ໃນການເຮັດຮາ່ ງກົດລະບຽບ ຫ ຂ້ຕໍ ກົ ລົງຕາ່ ງໆ ຄວນໃຫູເ້ ດກັ ຊ່ວຍກັນມສ່ວນຮ່ວມ. ເພາະເຂາົ ຈະປະຕບິ ັດຕາມກົດລະບຽບຕ່າງໆ ເຫົ່ານັ້ຶນໄດູ້ດກວ່າໃຫູ້ຄ ຫຜູ້ໃຫຍ່ເປັນຜູ້ອອກ. ເດັກມັກຢອກໄຍ ແລະ ຕກັນເຊ່ືງຖວ່າເປັນເລອ່ື ງທາໍ ມະດາ, ແຕ່ຖູ້າວ່າຄແບ່ງປັນເດັກກຸ່ມໃດ ກຸມ່ ໜ່ງື ຫາກມກລໍ ະນຄຽດແຄ້ນູ ກນັ ຄຈາໍ ຕອູ້ ງເຂົຶ້າໄປຊຶ້ແຈງໃຫູ້ພວກເຂາົ ເຂ້າົຶ ໃຈກັນເພື່ອປ້ອງກັນບັນຫາທເ່ື ກດຂຶ້ນ. 4.2 ຄວາມຕອູ້ ງການຂນຶ້ັ ພນຶ້ ຖານທາງ ດາູ້ ນສະຕປິ ນັ ຍາຂອງເດກັ ແຕ່ 0-6 ປີ ສະຕປິ ັນຍາໝາຍເຖງິ ຄວາມສາມາດໃນການປັບຕວົ ເຊືງິ່ ສະແດງເຖງິ ຄວາມສາມາດ ເຂາຶົ້ ໃຈ, ຈດົ ຈໍາ, ຄ້ນຶົ ຄດິ ແກ້ບູ ັນຫາ ແລະ ຄາດຄະເນລວ່ ງໜ້າູ . 92

ຄວາມຕູ້ອງການທາງສະຕິປັນຍາຂອງເດັກແຕ່ລະເກນອາຍຸມຄວາມແຕກຕ່າງກັນນັກຈິດຕະວິທະຍາທື່ມຊ່ື ສຽງໄດູທ້ າໍ ການສກສາກຽ່ ວກັບເລື່ອງນຶ້ຄ ທາ່ ນ ປິອາເຊ (Piaget) ໄດກູ້ ່າວເຖິງ ລກັ ສະນະການພັດທະນາການຂອງ ເດັກໃນແຕ່ລະເກນອາຍຸໄວູ້ຢູ່າງຈະແຈູ້ງ ໂດຍຊຶ້ໃຫູ້ເຫັນວ່າ ເດັກຄ ຜູ້ພະຍາຍາມຮຽນຮູ້ໂລກຂອງຕົນເອງ ໂດຍການ ສໍາພັດກັບສິ່ືງແວດລູ້ອມອູ້ອມຂູ້າງເຮັດໃຫູ້ເດັກເກດມຄວາມຄິດກ່ຽວກັບສິ່ືງຕ່າງໆທື່ເປັນຮບປະທໍາ ແລະ ມການ ພັດທະນາຕໍ່ໄປເລ້ຶອຍໆ ຈົນ ໃນທ່ືສຸດກໍສາມາດທໍາຄວາມເຂົຶ້າໃຈກ່ຽວກັບນາມມະທໍາ ດັ່ົງນັ້ຶນຈ່ືງເວົຶ້າໄດູ້ວ່າ ສິ່ືງທ່ື ເປັນປັດໃຈ ສໍາຄັນໃນການພັດທະນາທາງດູ້ານສະຕິປັນຍາ ແລະ ຄວາມຄິດຄການທື່ເດັກໄດູ້ມໂອກາດສໍາພັດກັບ ສ່ງິື ແວດລູ້ອມຕ້ັງຶ ແຕມ່ ຶ້ເກດທໍາອດິ . 4.3 ລກັ ສະນະຄວາມຕອູ້ ງການ ດາູ້ ນສະຕິປນັ ຍາຂອງເດກັ ອາຍຸ 0-2 ປີ ພດຕກິ າຂອງເດກັ ໃນເກນອາຍຸນຶ້ຂ້ນຶ ຢູ່ກບັ ການເຄ່ອື ນໄຫວເປັນສ່ວນໃຫຍເ່ ຊນ່ັົ ການຄຶ້ົນຄວ້າູ , ການເຄອ່ື ນໄຫວ , ການເບງິື່ , ການດດ, ການກິນໃນເກນອາຍຸນສ້ຶ ະແດງໃຫ້ເູ ຫັນວາ່ ມສະຕປິ ນັ ຍາດູ້ວຍການກະທາໍ ເດັກສາມາດແກູ້ໄຂ ບນັ ຫາໄດເູ້ ຖິງແມ່ນວາ່ ເດັກຈະບໍ່ສາມາດອະທິບາຍໄດູ້ດ້ວູ ຍຄໍາເວົຶາ້ ກໍຕາມ. ຄວາມຕູ້ອງການຂອງເດັກໃນເກນອາຍຸນຶ້ຄ ເດກັ ຈະຕູ້ອງມໂອກາດພົວພັນກບັ ສ່ງິື ແວດລອູ້ ມດູວ້ ຍຕົນເອງເຊິ່ງື ຖເປັນສື່ິງຈາໍ ເປັນສໍາລບັ ການຂະຫຍາຍຕົວທາງດູ້ານ ສະຕິປັນຍາ ແລະ ແນວຄດິ . ຖູ້າພວກເຮາົ ເປນັ ຄົນຊ່າງສັງເກດລອງສັງເກດ ພດຕກິ ໍາຂອງເດັກໃນສໍາ່ ອາຍຸນຶ້ເບ່ືງິ ຈະເຫັນ ວາ່ ເດກັ ສາມາດແກູ້ ບັນຫາໄດູ້ດູ້ວຍການກະທໍາ ເຊັ່ົນ ມເດັກຍິງຄົນໜ່ືງອາຍຸປະມານ 1 ປີກັບ 6 ເດອນເຮັດໃຫູ້ເຄື່ອງຫິ້ຶນກິຶ້ງໄປກູ້ອງ ຕເູ້ ຢນັ ຄັງຶ້ ທໍາອດິ ເດກັ ພະຍາຍາມເດມ່ ເຂາ້ຶົ ໄປເຂຍ່ , ແຕບ່ ໍ່ປະສບົ ຜນົ ສາໍ ເລດັ ໃນທື່ສຸດເດັກໄດ້ປູ ູ່ຽນທ່າໃໝຈ່ າກມມາຫາ ຕນ ເລື່ອງນຶ້ພໍຈະເປັນເລ່ືອງສະໜັບສະໜນ ໄດູ້ບໍ່ວ່າເດັກນູ້ອຍໆ ກໍມສະຕິປັນຍາ ທ່ືຈະໃຊູ້ແກູ້ໄຂບັນຫາໄດູ້ເໝອນ ກັນ ແລະ ເປັນການແກູ້ໄຂບັນຫາດູ້ວຍການກະທໍາ. ດັົ່ງນັ້ຶນ, ເດັກໄດູ້ມໂອກາດພົວພັນກັບສິ່ືງແວດລູ້ອມດູ້ວຍ ຮ່າງກາຍຂອງຕນົ ເອງໃນການແກໄູ້ ຂບນັ ຫາ ແລະ ຈະເປັນການຂະຫຍາຍຕົວທາງດາູ້ ນສະຕິປນັ ຍາຂອງເດກັ ຕໍ່ໄປ. 4.3 ການຕອບສະໜອງຄວາມຕອູ້ ງການ ດາູ້ ນສະຕປິ ນັ ຍາຂອງເດກັ ອາຍຸ 0-2 ປີ ເດັກໃນສ່ືາອາຍຸນຶ້ກາລັງສາຫວດໂລກຂອງຕົນເອງ ດູ້ວຍການຈັບສິ່ືງຂອງທຸກຢູ່າງໃສ່ປາກ ແລະ ດດ, ນຶ້ັນ ເປັນການສະແດງໃຫູ້ເຫັນວ່າເດັກມຄວາມສົນໃຈຕໍ່ສິື່ງແວດລູ້ອມ ແລະ ກໍາລັງພິສດ ສິ່ືງນັ້ຶນໆ ຜູ້ໃຫຍ່ບໍ່ຄວນຫາູ້ ມ, ຕູ້ອງເປີດໂອກາດໃຫູ້ເດັກໄດູ້ສໍາຫວດ ແລະ ພິສດສິ່ືງແວດລູ້ອມ ໄດູ້ ຢູ່າງມອິດສະຫະ, ບໍ່ຄວນຄວບຄຸມ ຫ ບັງຄັບ ໃຫູ້ເດັກຢູ່ຊື່ໆ ເຊັົ່ນຜູ້ໃຫຍ່ບາງ ຄົນມັກກະທໍາຄ ຜກຂາເດັກເອົາໄວູ້ບໍ່ຍອມໃຫູ້ຄານໄປຕາມສະຖານທື່ຕ່າງໆ ຂ້ຶຄູ້ານ ໄປນໍາເອົາ, ການເຮັດແນວນັ້ຶນ ຖວ່າເປັນການຕັດໂອກາດທ່ືເດັກຈະໄດູ້ມການພົວພັນກັບສິ່ືງແວດລູ້ອມອູ້ອມຂູ້າງ , ເຊ່ືງິ ຖວາ່ ເປັນ ສິ່ງື ສໍາຄນັ ໃນການພດັ ທະນາດູາ້ ນສະຕປິ ນັ ຍາຕໍ່ໄປ. ດັ່ົງນັ້ຶນ, ຜູ້ໃຫຍ່ຄວນເປີດໂອກາດໃຫູ້ເດັກໄດູ້ມການພົວພັນກັບສິື່ງແວດລູ້ອມໄດູ້ດູ້ວຍຕົນເອງ. ເດັກຈະ ພະຍາຍາມເດນໄປຕາມບ່ອນຕ່າງໆ ເນື່ອງຈາກວ່າເດັກຢາກຮູ້ຢາກເຫັນ, ຢາກຢິບ, ຢາກຈັບບາຍ ຫ ຫິ້ຶນສິ່ືງຕ່າງໆ ໂດຍບໍ່ຄໍານງ່ື ເຖິງວ່າຈະມອັນຕະລາຍ ຫ ບ່ໍ, ຜູ້ໃຫຍຄ່ ວນໃຫູ້ຄວາມ ຊ່ວຍເຫອດູວ້ ຍການຄວບຄຸມດແລເມ່ືອໃດເດັກ 93

ໄດູ້ມການພົວພັນກັບສິື່ງແລດລູ້ອມຫາຍຈະຊ່ວຍໃຫູ້ເດັກແກູ້ໄຂບັນຫາໄດູ້ງ່າຍ. ກົງກັນຂູ້າມຖູ້າເດກັ ບໍ່ໄດູ້ມໂອກາດ ພົວພັນກັບສງິື່ ແວດລູອ້ ມຈະເປນັ ເດກັ ມັກຂຢ້ຶ າ້ ນ, ບມໍ່ ຄວາມໜ້ັນຶ ໃຈໃນຕົວເອງຕກໍ ານແກໄູ້ ຂບນັ ຫາ. 4.4 ລກັ ສະນະຄວາມຕອູ້ ງການ ດາູ້ ນສະຕິປນັ ຍາຂອງເດກັ ອາຍຸ 3-6 ປີ ເດັກໃນເກນອາຍຸນຶ້ສາມາດໃຊູສ້ ະຕິປັນຍາເຮັດສິ່ືງຕ່າງໆ ໄດດູ້ ກວາ່ ເດກັ ໃນເກນອາຍຸກ່ອນສາມາດໃຊູ້ພາສາ ເປັນເຄ່ືອງມໃນການຄິດ ແຕ່ເຖິງຢູ່າງໃດກໍຕາມການໃຊູ້ສະຕິປັນຍາກໍຍັງບໍ່ທັນສົມບນແບບເທ່ືອ ແລະ ຍັງບໍ່ທັນມ ເຫດຜນົ ຄວາມຄດິ ຄວາມເຂ້ຶົາໃຈຂອງເດກັ ໄວນ້ຂຶ ຶນ້ ຢູກ່ ບັ ຄວາມຮັບຮູ້ເປນັ ສ່ວນໃຫຍ່, ຍງັ ບ່ໍທັນມຄວາມເຂາົຶ້ ໃຈ ແລະ ບສໍ່ າມາດໃຫູເ້ ຫດຜນົ ໄດູ້. ລັກສະນະເດັ່ົນຂອງໄວນ້ຶມການພັດທະນາທາງພາສາ, ສາມາດໃຊູ້ພາສາໄດູ້ແຕ່ຍັງເປັນ ພາສາທື່ກ່ຽວກັບຕົວ ເອງເປັນສ່ວນໃຫຍ່. ເຂົາເຈົ້ຶາມັກຫິ້ຶນສມົ ມຸດໂດຍໃຊູ້ສັນຍາລັກຕ່າງໆ ເຊັ່ົນ ໃຊູ້ ໄມູ້ທ່ອນແທນລົດ, ແລູ້ວເຮັດສຽງ ດັງແບບລົດໃຫຍ່, ໃຊຕູ້ ກຸ ກະຕາແທນສື່ງິ ທມື່ ຊວິດ ເພື່ອລມົ ນໍາໃນ ຕອນປາຍຂອງໄວນຶ້ເດັກຈະມຄວາມສົນໃຈຢາກ ຮູ້, ຢາກສອບຖາມເລ່ມື ຮຽນເອົາແບບ ພດຕິກໍາ ຂອງຜູໃ້ ຫຍທ່ ຢື່ ອູ່ ອູ້ ມຂູ້າງ. 4.5 ການຕອບສະໜອງຄວາມຕອູ້ ງການ ດາູ້ ນສະຕປິ ັນຍາຂອງເດກັ ອາຍຸ 3-6 ປີ ຈາກລັກສະນະຄວາມຕ້ອູ ງການທາງດູາ້ ນສະຕິປັນຍາຂອງເດກັ ໃນເກນອາຍຸທືໄ່ ດກູ້ ່າວມານຶ້ການໃຊູ້ພາສາ ແລະການຫຶນ້ິ ບົດບາດສົມມດຸ ຕາ່ ງໆ, ຄ ແລະ ຜູ້ປົກຄອງມໂອກາດສະໜອງຄວາມຕູ້ອງການທາງດາູ້ ນສະຕິປັນຍາ ຂອງເດັກໄດູ້ດ່ັງົ ນຶ້: ກ. ເດັກເກນອາຍນຸ ກຶ້ ໍາລງັ ຮຽນເວ້ຶາົ , ຄຄວນຈັດເວລາໃຫເູ້ ດັກໄດ້ມູ ການເວ້ົຶາ, ແຕ່ກໍຕູ້ອງແອບໃຫ້ເູ ປັນຜູ້ຟັງອກ ດູ້ວຍ. ຄຄວນຈດັ ຜຽນກັນມາເວາົຶ້ ເພ່ອື ໃຫ້ຜູ ູບ້ ່ໍມັກເວ້ຶາົ ໄດ້ມູ ໂອກາດເວຶາ້ົ . ພໍແມຄ່ ວນສົງ່ ເສມການເວາ້ຶົ ແລະບໍ່ຄວນເວາົຶ້ ໃຫ້ເູ ດກັ ດວູ້ ຍຄໍາເວົາຶ້ ທ່ວື ່າເບອ່ື ຫລໍາຄານ. ຂ. ເດັກມກັ ສາູ້ ງຈນິ ຕະນາການ, ມັກແຕງ່ ເລ່ືອງ, ມກັ ຫຶິ້ນສມົ ມດຸ , ລກັ ສະນະນຶ້ຈະໝົດໄປເມ່ືອໃຫຍ່ຂ້ຶນມາ, ຄ ຈື່ງຄວນສູ້າງຄວາມສາມາດດູ້ານນ້ໃຶ ຫູ້ຫາຍໆໂດຍໃຊູລ້ ະຄອນ, ນິທານ, ບດົ ເລົາ່ ເລ່ືອງແລະຮບແຕູ້ມ. ຄ. ວທິ ປ້ອງກນັ ບໃໍ່ ຫູ້ການສູ້າງຈນິ ຕະນາການຂອງເດກັ ຢດຸ ສະງັກຄ: ຊກຸ ຍູສ້ ົ່ງເສມໃຫ້ກູ າໍ ລງັ ໃຈແກເ່ ດັກ, ເລົ່າ ເລອ່ື ງຕາ່ ງໆ ໃນຊ່ົວໂມງເລ່າົ ເລອ່ື ງແຕ່ຕູ້ອງອະທິບາຍໃຫເູ້ ດັກເຂາ້ຶົ ໃຈວ່າເລອ່ື ງເລ່ົາກັບເລ່ອື ງເກດຂຶ້ນຕາມຄວາມເປັນ ຈິງນນັຶ້ ຕາ່ ງກນັ ແນວໃດ?. ງ. ເດັກຮຽນຮູ້ສິື່ງຕ່າງໆຈາການເຮັດຕົວຈິງ, ການສອນຂອງຄຄວນໃຫູ້ມບັນຍາກາດມ່ວນຊ່ືນໃຫູ້ໂອກາດແກ່ ເດັກໄດສູ້ ະແດງຄວາມສາມາດຂອງຕນົ ເອງເພ່ອື ໃຫເູ້ ດັກມຄວາມໝັຶນ້ ໃຈພູ້ອມນຶ້ັນຄຄວນຍູ້ອງຍໍຊມົ ເຊຍເມ່ືອເດັກ ເຮັດສິງື່ ໃດສືິງ່ ໜງື່ ສາໍ ເລດັ . ຈ. ເດກັ ຈະຮຽນໄດູດ້ ທືສ່ ດຸ ຈາກກດິ ຈະກໍາທ່ເື ປັນຮບປະທໍາ, ກດິ ຈະກໍາຕອູ້ ງເໝາະສມົ ກັບສາໍ່ ອາຍຸຂອງເດກັ , ໃຫູ້ ໂອກາດແກ່ເດັກໄດ້ສູ ັງເກດແລະລົງມປະຕບິ ັດຕົວຈິງ, ຄຕູ້ອງກະກຽມອຸປະກອນໃຫູ້ພຽງພໍໃນເວລາເຮັດກດິ ຈະກໍາຕ່າງໆ. 94

Article XXIX. ໃຈຄວາມ ຄົນເຮົາເກດຂ້ຶນມາກໍມຄວາມຕູ້ອງການເໝອນກັນເພາະມັນເປັນສິ່ືງຈໍາເປັນສໍາລັບການດໍາລົງຊວິດ , ຖູ້າ ຫາກຂາດຄວາມຕູ້ອງການນັ້ຶນຈະເຮັດໃຫູ້ຊວິດບໍ່ສົມບນ, ເມື່ອມຄວາມຕູ້ອງການແລູ້ວຈະມການຕອບສະໜອງເຊ່ືິງ ສາມາດແຍກອອກເປັນ 4 ດູ້ານຄ ຄວາມຕູ້ອງການທາງດູ້ານຮ່າງກາຍ, ຄວາມຕູ້ອງການທາງດູ້ານອາລົມ, ຄວາມ ຕູ້ອງການທາງດູ້ານສງັ ຄົນ ແລະ ຄວາມຕູ້ອງການທາງດູ້ານສະຕປິ ນັ ຍາ. ຖ້າູ ຄວາມຕອູ້ ງການເຫົາ່ ນບໍ່ໄດ້ຮູ ັບການຕອບ ສະໜອງໃຫູ້ແກ່ຄົນເຮາົ , ຈະເຮດັ ໃຫູ້ຄນົ ເຮາົ ມຊວດິ ຢບູ່ ໍ່ສົມບນ, ທງັ ນກຶ້ ໍເພາະວ່າຮ່າງກາຍ, ອາລົມ, ສັງຄົມແລະສະຕິ ປນັ ຍາມຄວາມສໍາພັນກນັ ຢາູ່ ງເລກິ ເຊ່ືງິ ບສ່ໍ າມາດຕດັ ແຍກຈາກກນັ ໄດູ້. Article XXX.ຄາໍ ຖາມ 1. ຄວາມຕູ້ອງການພ້ຶນຖານຂອງເດກັ ແມ່ນແນວໃດ? 2. ເດັກສໍາ່ ອາຍຸ 0-12 ປມີ ຄວາມຕູ້ອງການ ແລະໄດຮູ້ ບັ ການຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອູ ງການຢູ່ຈັກດາູ້ ນ? ຄ ດ້າູ ນໃດແດ່ 3. ຈົ່ງອະທິບາຍຄວາມຕູ້ອງການທາງດູ້ານຮ່າງກາຍຂອງເດັກອາຍຸ 0-12 ປີມຄວາມແຕກຕ່າງກັນຄ ແນວໃດ? ຄວນມການສະໜອງຄວາມຕອູ້ ງການຄແນວໃດ? 4. ຈົ່ງອະທິບາຍຄວາມຕູ້ອງການທາງດູ້ານອາລົມ ແລະ ການຕອບສະໜອງຄວາມຕູ້ອງການຂອງເດັກອາຍຸ 0-12 ປີມຄວາມແຕກຕ່າງກນັ ຄແນວໃດ? 5. ເດັກສໍ່າອາຍຸ 0-12 ປີມຄວາມຕູ້ອງການທາງສັງຄົມແລະໄດູ້ຮັບການຕອບສະໜອງຄວາມຕູ້ອງການ ແຕກຕາ່ ງກນັ ແນວໃດ? 6. ເດັກສໍ່າອາຍຸ 0-12 ປີມຄວາມຕູ້ອງການທາງສະຕິປັນຍາ ແລະ ໄດູ້ຮັບການຕອບສະໜອງຄວາມ ຕອູ້ ງການແຕກຕາ່ ງກັນຄແນວໃດ? Article XXXI. 95

ເອກະສານອາູ້ ງອງ ແບບຮຽນຄວາມຮູ້ກຽ່ ວກບັ ເດກັ , ສາຍຄປະຖົມ ລະບບົ 3 ປີ ແລະ 2 ປີ ( ປີທ 1 ), 2008 ແບບຮຽນຄວາມຮູ້ກຽ່ ວກັບເດກັ , ສາຍຄອະນບຸ ານ ລະບົບ 11+1+2 ຊັຶ້ສງ ຕເໍ່ ນ່ືອງ, 2011 ແບບຮຽນພັດທະນາການໄວເດກັ ລະບົບ 8+3, 1998 ແບບຮຽນຄວາມຮູ້ກຽ່ ວກບັ ເດັກ, ສາຍຄອະນບຸ ານ ລະບບົ 12+2, 2012 ແບບຮຽນຈິດຕະວິທະຍາການສກສາ ລະບບົ 11+3 ປີທ 1, 1998 96