ການຮຽນການສອນແບບທັດສະນະສຶກສາ

ກະຊວງສກຶ ສາທິການ ແລະ ກລິ າ ກມົ ສ້າງຄູ ວິທະຍາໄລຄຫູ ວຼ ງພະບາງ ວິທະຍາໄລຄູຫວຼ ງພະບາງ ສ້າງວິຊາຊີບຄສູ ູ່ຄວາມເປນັ ເລີດ ປະເສີດດ້ວຍຄນຸ ນະທາໍ ສົ່ງເສີມວດັ ທະນະທາໍ ທ່ີເປນັ ເອກະລກັ ພດັ ທະນາສີິ່ງແວດລອ້ ມ ສ້າງຄວາມພອ້ ມກາ້ ວສູ່ສາກນົ ເອກະສານຄນົ້ ຄວາ້ ເພີ່ມເຕມີ “ການຈດັ ການຮຽນການສອນ ແບບທດັ ສະນະສກຶ ສາ” ສາຍຄມູ ັດທະຍມົ ລະບບົ 12+4 ນາງ ພຄູ າໍ ມດັ ທວິ ງົ

ປີ 2019 ກະຊວງສກຶ ສາທກິ ານ ແລະ ກິລາ ກມົ ສາ້ ງຄູ ວິທະຍາໄລຄູຫຼວງພະບາງ ສາ້ ງວຊິ າຄສູ ູ່ຄວາມເປນັ ເລີດ ປະເສີດດ້ວຍຄຸນນະທາໍ ສ່ົງເສມີ ວັດທະນະທໍາທ່ີເປນັ ເອກtລັກ ພັດທະນາສ່ິີງແວດລອ້ ມ ສາ້ ງຄວາມພ້ອມສສູ່ າກນ ເອກະສານຄົນ້ ຄວາ້ ເພ່ີມເຕີມ “ການຈດັ ການຮຽນການສອນ ແບບທດັ ສະນະສກຶ ສາ” ຮຽບຮຽງໂດຍ: ທາູ່ ນ ປ.ໂທ ພຄູ າໍ ມດັ ທວິ ງົ ກວດແກໂ້ ດຍ: ທາູ່ ນ ອາຈານ ປ.ໂທ ນາງ ພອນຈນັ ສພໍ ມິ ພາ ທາູ່ ນ ອາຈານ ປ.ໂທ ບນຸ ຍນື ວງົ ໄພໂລດ ປີ 2019

ຄາໍ ນາໍ ປ້ຶມ “ການຈັດການຮຽນການສອນແບບທັດສະນະສຶກສາ”ເປັນເອກະສານທ່ີຮຽບຮຽງຂົຶ້ນ ເພື່ີອໃຊ້ສຶກສາ ຄນົ້ ຄວ້າໃນການຮຽນ-ການສອນ, ການຝກອົບຮົມ, ການສໍາມະນາການສອນຂອງຄູ ແລະ ນກັ ຮຽນໃນວິທະຍາໄລຄູ ຫຼວງພະບາງ ໂດຍສະເພາະແມູ່ນສາຍວິທະຍາສາດສັງຄົມ. ເນ້ືົອໃນທິດສະດີທີ່ບັນຈຸຢູ່ໃນປຶ້ມເຫົ້ັຼມນ້ົີປະກອບມີ ທິດ ສະດີພ້ືົນຖານຂອງການຈັດການຮຽນການສອນແບບທັດສະນະສຶກສາ, ບາງອກະສານທີ່ກູ່ຽວຂ້ອງກັບການຈັດການ ຮຽນການສອນແບບທັດສະນະສຶກສາ ແລະ ສະເໜີບົດລາຍງານການລົງທັດສະນະສຶກສາເປັນຕົວຢູ່າງໃຫ້ຜູ້ສຶກສາ ຄົ້ນຄວ້າໄດ້ນໍາເອົາໄປໝູນໃຊ້. ໃນການຮຽບຮຽງ ແລະ ຈັດພິມ ຜູ້ຮຽບຮຽງໄດ້ຄ້ົນຄວ້າຈາກຫຼາຍເອກະສານ ແລະ ຈາກການນໍາພານັກຮຽນປະຕິບັດຕົວຈິງຜູ່ານມາ ແລ້ວຕີພິມເປັນເຫັົຼ້ມນີ້ົອອກມາ ເຊີ່ິງຄົງປາສະຈາກບີ່ໍໄດ້ໃນເລືີ່ອງຂ້ໍ ຂາດຕົກບົກຜູ່ອງ ບ່ີໍວູ່າຈະເປັນດ້ານເນື້ົອໃນກໍຄືຫັຼກການພິມ. ສະນັ້ົນ, ຂໍຄວາມກະລຸນານໍາຜູ້ອູ່ານ ຫືຼ ຜູ້ສຶກສາ ຄົ້ນຄວ້າ ຈງົ່ ຊວູ່ ຍສງ່ົ ຄາໍ ຕໍານິຕົມຊມົ ມາຍງັ ຂາ້ ພະເຈົ້າ ເພີອ່ື ການປບັ ປຸງແກ້ໄຂໃຫ້ສອດຄູ່ອງຂ້ຶົນ. ຫວັງຢູ່າງຍິ່ີງວູ່າ ເອກະສານເຫັົຼ້ມນ້ີົ ຈະເປັນປະໂຫຍດໃນການສຶກສາຄ້ົນຄວ້າກູ່ຽວກັບການຈັດການຮຽນ ການສອນແບບທັດສະນະສຶກສາຂອງທູ່ານບໍຫຼາຍກໍໜ້ອຍ ຫາກທູ່ານຜູ້ສຶກສາຄ້ົນຄວ້າຫາກມີຄໍາຄິດເຫັນເປັນ ປະການໃດ ກສໍ າມາດຕິດຕໍມາຫາພວກເຮົາໄດ້ ທ່ວີ ທິ ະຍາໄລຄູຫຼວງພະບາງ ແຂວງຫຼວງພະບາງ.

ສາລະບານ ບົດທີ/ຂ້ໍທີ ໜ້າ ບົດທີ 1 ທດິ ສະດພີ ້ົນື ຖານກຽູ່ ວກັບການຮຽນການສອນແບບທດັ ສະນະສກຶ ສາ ......................................... 1 1. ຄວາມໝາຍແລະຄວາມສໍາຄນັ ຂອງການຮຽນການສອນແບບທດັ ສະນະສຶກສາ........................... 1 2. ຈດຸ ມູຸງ່ ໝາຍຂອງການຮຽນການສອນແບບທດັ ສະນະສກຶ ສາ ............................................... 1 3. ອົງປະກອບຂອງການຮຽນການສອນແບບທດັ ສະນະສກຶ ສາ.............................................. 1-2 4. ຫຼັກການຈັດການຮຽນຮດູ້ ວ້ ຍການທັດສະນະສກຶ ສາ ......................................................... 2 5. ຂົນ້ັ ຕອນຈັດການຮຽນຮູ້ ..................................................................................... 2-4 6. ການຈັດກດິ ຈະກໍາການຮຽນການສອນແບບທດັ ສະນະສກຶ ສາ ........................................... 4-8 7. ທດິ ສະດວີ ທິ ສີ ອນທີ່ກຽູ່ ວຂອ້ ງກບັ ການຈັດການຮຽນການສອນແບບທັດສະນະສຶກສາ ............. 9-14 8. ວທິ ີປະເມີນຜນົ ການຮຽນການສອນແບບທດັ ສະນະສຶກສາ ................................................ 15 9. ຂໍສ້ ະເນແີ ນະ ຫຼື ສງ່ີິ ທ່ຄີ ວນເອົາໃຈໃສູໃ່ ນການຈດັ ການຮຽນການສອນແບບທັດສະນະສຶກສາ ........ 15 10. ຈດຸ ດີ ແລະ ຈດຸ ອູ່ອນ ................................................................................... 15-16 ບົດທີ 2 ເອກະສານທນີ່ າໍ ໃຊ້ເຂາ້ົ ໃນການຈັດການຮຽນການສອນແບບທດັ ສະນະສຶກສາ ............................. 17 1. ບາງເອກະສານທກີ່ ູ່ຽວຂ້ອງກັບການຈັດການຮຽນການສອນແບບທັດສະນະສກຶ ສາ ............... 17-27 ບົດທີ 3 ສະເໜບີ ົດລາຍງານຕວົ ຢາູ່ ງ .................................................................................. 28-50

ບດທີ 1 ທດິ ສະດພີ ນື້ ຖານກູ່ຽວກບັ ການຮຽນ-ການສອນແບບທດັ ສະນະສກຶ ສາ 1. ຄວາມໝາຍ ແລະ ຄວາມສາຄນັ ຂອງການຮຽນ-ການສອນແບບທດັ ສະນະສກຶ ສາ ການຈັດການຮຽນ-ການສອນແບບທັດສະນະສຶກສາ ເປັນການຮຽນຮູ້ທີ່ນໍາເອົານັກຮຽນອອກໄປສຶກສາຮຽນຮູ້ ຕາມສະຖານທີ່ທ່ີເປັນແຫູ່ຼງຄວາມຮກູ້ ູ່ຽວກັບເລືີ່ອງນັົ້ນໆ (ເຊ່ີິງຢູ່ນອກຫ້ອງຮຽນ) ໂດຍມີການສຶກສາຮຽນຮູ້ສິີ່ງຕູ່າງໆ ໃນສະຖານທີ່ນ້ັົນຕາມແຜນການທີ່ຄູ ແລະ ນັກຮຽນທີ່ຄູ ແລະ ນັກຮຽນໄດ້ຕົກລົງວາງແຜນຮູ່ວມກັນໄວ້ແລ້ວ. ຫຼັງ ຈາກນ້ັົນ ມີການອະພິປາຍ, ສະຫຸຼບລາຍງານຜົນການຮຽນຈາກຂໍ້ມູນທີ່ໄດ້ຈາກການສຶກສາຮຽນຮູ້ ແລະ ໝາຍ ເຖິງການສຶກສາດ້ວຍການລງພາກປະຕິບັດຕວຈິງ ບນພ້ືນຖານການຮຽນຮ້ທາງດ້ານທິດສະດີແລ້ວ ທັງນ້ີືກໍແມູ່ນເພ່ີອ ປະຕິບັດຕາມແນວທາງການສຶກສາຂອງພັກ ຄການຮຽນ-ການສອນຕ້ອງມີການສມທບລະຫວູ່າງທິດສະດີ ແລະ ການ ປະຕິບັດຕວຈິງ ພອ້ ມນື້ັນ ກໍຍັງເປັນຂະບວນການຮຽນຮ້ທ່ີມີລະບຽບແບບແຜນ ມີການແບູ່ງປັນຄວາມຮັບຜິດຊອບ ແລະ ເຝິກໃຫ້ນັກຮຽນໄດ້ຮຽນຮ້ດ້ວຍຕນເອງຢ່າງເປັນຂະບວນການ ເພີ່ອໃຫ້ບັນລຸຈຸດປະສງຂອງການຮຽນຮ້ ແລະ ໃຫ້ ນກັ ຮຽນໄດຮ້ ັບຄວາມຮ້ ເກີດຄວາມເຂ້ືາໃຈ ແລະ ໄດຮ້ ບັ ຜນປະໂຫຍດຈາກການຮຽນຮ້ດວ້ ຍຄວາມເພິ່ງີ ພໃໍ ຈ. (ວຽງ ພອນ ສອີ າພອນ-ນວນຄາ ສງິ ທະລງັ ສີ, 2009, 99) 2. ຈດຸ ມງຸູ່ ໝາຍຂອງການຮຽນ-ການສອນແບບທດັ ສະນະສກຶ ສາ ການທັດສະນະສຶກສາ ເປັນການຮຽນຮ້ທ່ີເນັ້ືນປະສບການໂດຍກງ ມີຈຸດປະສງສ້າງໃຫ້ນັກຮຽນໄດ້ຮຽນຮ້ດ້ວຍ ການສາຜັດກັບຕວຈິງດ້ວຍການສຶກສາຄວາມຮ້ໃໝູ່, ການສມທຽບຂໍ້ມນຄວາມ ຮ້ໃໝູ່ກັບຄວາມຮ້ເດີມ, ການຖອດ ຖອນບດຮຽນ, ການສຶກສາຄື້ນຄວ້າຕາມທິດສະດີທີ່ມີໃນເອກະສານ, ໃຫ້ນັກຮຽນໄດ້ຮຽນຮ້ດ້ວຍຕນເອງຢ່າງມີຄວາມ ຮັບຜິດຊອບສງ, ຮ້ເຮັດວຽກຢ່າງມີແບບແຜນ, ມິີວິທີການ, ການຮູ່ວມມກັນເຮັດວຽກແບບເປັນທີມງານ ແລະ ສາມາດນາເອາຄວາມຮ້, ປະສບການດັ່ົງກູ່າວນ້ືັນມາໝນໃຊ້ເຂື້າໃນຂະບວນການຮຽນ-ການສອນກໍຄການດາລງ ຊີວິດຕວຈິງ. ທັງເພ່ີອໃຫ້ສອດຄູ່ອງກັບເປ້ົາໝາຍຂອງການສຶກສາແຫູ່ງຊາດ ຄ ການສຶກສາໃຫ້ມີລັກສະນະຊາດ, ລັກສະນະວິທະຍາສາດ ແລະ ລັກສະນະມະຫາຊນ. (ວຽງພອນ ສອີ າພອນ-ນວນຄາ ສິງທະລງັ ສີ, 2009, 100) ການຈັດການຮຽນ-ການສອນແບບທດັ ສະນສກຶ ສາ ມຈີ ຸດປະສົງຄ:ື 1) ເພີ່ືອສງ່ົ ເສີມໃຫ້ນກັ ຮຽນໄດຮ້ ບັ ປະສົບການໂດຍກງົ ກູຽ່ ວກັບເລອີ່ື ງທີສ່ ກຶ ສາ. 2) ເພີ່ືອສ່ົງເສີມໃຫ້ນັກຮຽນໄດ້ຮຽນຮູ້ສະພາບຄວາມເປັນຈງິ ຈາກແຫຼູ່ງຄວາມຮ້ຕູ ູ່າງໆ ແລະ ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມ ຮູ້ ຄວາມເຂ້າົ ໃຈ ແລະ ມີເຈຕະຄະຕິທ່ີດີຕໍສະຖານທ່ທີ ລີ່ ົງທດັ ສະນະສຶກສາ. 3) ເພືອ່ີ ສົ່ງເສີມໃຫ້ນັກຮຽນນາເອົາສີ່ງິ ທີໄ່ ດຮ້ ຽນຮູມ້ ານາໃຊເ້ ຂາົ້ ໃນການດາລງົ ຊີວດິ ຕົວຈງິ . 3. ອງປະກອບສາຄນັ ການຈັດການຮຽນ-ການສອນແບບທັດສະນະສຶກສາ ມອີ ງປະກອບສາຄັນດັົ່ງນ:້ືີ 1

1) ມີການວາງແຜນຮວູ່ ມກນັ ລະຫວູ່າງຄກູ ັບນກັ ຮຽນກູ່ຽວກັບການການດົ ຈຸດປະສົງ, ສະຖານທີ່ລງົ ເກັບກາຂໍ້ມູນ ໃນເວລາລງໄປທັດສະນະສຶກສາ, ການເດີນທາງ, ຫົວຂ້ໍ ແລະ ເນົ້ືອໃນທີ່ຈະເກັບກໍາຂໍມູນ, ວິທີການສຶກສາ, ຄູ່າໃຊ້ ຈູ່າຍ, ໄລຍະເວລາ ແລະ ການແບງູ່ ປນັ ໜ໊າທີ່ຮບັ ຜິດຊອບ. 2) ມີການເດນີ ທາງອອກໄປສະຖານທີ່ຕາູ່ ງໆທີ່ຕອ້ ງການລົງທດັ ສະນະສຶກສາ. 3) ມີຂນົ້ັ ຕອນການສກຶ ສາຮຽນຮ.ູ້ 4) ມີການສະຫຸຼບຜນົ ການສກຶ ສາຄົນ້ ຄວ້າຕາກການໄປທັດສະນະສຶກສາ. ເຊ່ງິີ ນອກນັນົ້ ຍງັ ຕ້ອງປະກອບດວ້ ຍ: - ເນື້ອໃນ ຫ ປະສບການການຮຽນຮ້ - ກດິ ຈະກາທໃີ່ ຊ້ໃນຂະບວນການຮຽນ-ການສອນ - ຜນການຮຽນຮຈ້ າກການທັດສະນະສກຶ ສາ - ຂະບວນການ ຫ ວິທີການສອນ (ຂະບວນການກຸູ່ມ, ການສບຄື້ນ, ການຂຽນລາຍງານ, ອະພປິ າຍ, ການ ສາມະນາ, ການສນທະນາ, ການບູລະນາການ…) 4. ຫກັ ການຈດັ ການຮຽນຮດ້ ວ້ ຍການທດັ ສະນະສກຶ ສາ - ເປັນວິທີການທ່ີເຮັດໃຫ້ຜ້ຮຽນໄດ້ເປັນຈຸດສາຄັນໃນການຮຽນຮ້ໂດຍໃຫ້ຜ້ຮຽນທຸກຄນມໂີ ອກາດໄດ້ເຂື້າຮູ່ວມ ໃນການປະຕບິ ດັ ກດິ ຈະກາໃຫ້ຫາຍທີສ່ ຸດ - ໃຫ້ຜຮ້ ຽນໄດຮ້ ຽນຮ້ແບບຮ່ວູ ມມກນັ ເປັນທມີ ງານໃຫ້ຫາຍທີສ່ ຸດ - ໃຫ້ຜຮ້ ຽນໄດຄ້ ້ນື ພບ ແລະ ສ້າງສັນຄວາມຮ້ດວ້ ຍຕວເອງ - ໃຫ້ຄວາມສາຄັນຕໍວິທີການຈັດຕ້ືັງປະຕິບັດ ຄຄວນໃຫ້ຄວາມສາຄັນໃນດ້ານຂະບວນການການວາງແຜນການ, ການນາພາລງປະຕິບດັ ຕວຈິງ ແລະ ການຕດິ ຕາມ ປະເມນີ ຜນຂອງການສກຶ ສາ 5. ຂນ້ືັ ຕອນການຈດັ ການຮຽນຮ້ 5.1 ຂນື້ັ ຕອນການຕງັ້ື ຈດຸ ມງູຸ່ ໝາຍຂອງການຮຽນຮ້ ຄຄວນວາງຈຸດປະສງຂອງການສອນ ວູ່າຕ້ອງການຢາກໃຫ້ນັກຮຽນໄດ້ຫຍັງຈາກການສອນຂອງຕນ (ຢ່ ໃນບດສອນ) ກ່ອູ ນທ່ຈີ ະວາງກດິ ຈະກາໃຫ້ນກັ ຮຽນປະຕບິ ັດ. 5.2 ຂນືັ້ ຕອນການວາງແຜນການ ເປັນຂ້ົັນຕອນທຄ່ີ ູ ແລະນກັ ຮຽນຮວມກນັ ກະກຽມກອູ່ ນການໄປທດັ ສະນະສຶກສາ ເຊ່ງີິ ຄວນປະກອບດ້ວຍ: - ເມອ່ີ ສກຶ ສາເນ້ອື ໃນຫກັ ສດຢ່າງລະອຽດ ແລະ ການດເປາົ້ ໝາຍການຄື້ນຄວາ້ ແລ້ວ, ຄເປນັ ຜປ້ ະສານງານ ກັບພາກສູ່ວນທີ່ກ່ຽູ ວຂອ້ ງ (ສະຖານທຈ່ີ ະລງໄປທດັ ສະນະສກຶ ສາ) ເພອ່ີ ສຶກສາສະຖານ ທີຈ່ ດັ ສັນເວລາຕູ່າງໆ. - ສ້າງໂຄງການ, ແຜນການ ແລະ ຕາຕະລາງໃນການປະຕິບັດຕວຈງິ ແລະ ນາສະເໜຕີ ໂໍ່ ຮງຮຽນ ຫ ກມ ກອງທສີ່ ັງກັດ 2

- ກາໍ ນດົ ຈຸດປະສງົ ຂອງການໄປທັດສະນະສຶກສາ. - ກາໍ ນົດຫົວຂ້ທໍ ່ີຈະສກຶ ສາ. - ກໍານດົ ສະຖານທຈີ່ ະໄປທດັ ສະນະສກຶ ສາ. ເມ່ີືອມກີ ານການົດຈດຸ ປະສົງ ແລະ ຫວົ ຂໍ້ທຈີ່ ະໄປທດັ ສະນະ ສຶກສາແລ້ວ ນັກຮຽນຄວນມີສູ່ວນຮູ່ວມໃນການເລືອກສະຖານທີ່ ເມີ່ືອເລືອກໄດ້ແລ້ວ ຄູ ແລະ ນັກຮຽນບາງຄົນ ຄວນຊອກໂອກາດໄປສໍາຫຼວດສະຖານທ່ີເຫ່ົຼານັົ້ນກູ່ອນການນໍາພານັກຮຽນໄປລົງຕົວຈິງ ເພີື່ອຊອກຫາຂ້ໍມູນທ່ີດີໃນ ການວາງແຜນການດີນທາງ ແລະ ການເກັບກາໍ ຂ້ໍມນູ . - ກໍານດົ ແຜນການເດີນທາງ ກຄໍ ືການວາງຕາຕະລາງໃນການເດີນທາງທີ່ມກີ ານການົດເວລາຈະແຈ້ງ. - ກາໍ ນດົ ວທິ ກີ ານເດີນທາງ ເຊັນ່ົ : ການຕດິ ຕໍພົວພນັ ຈັດຫາພາຫະນະຮບັ ໃຊ້ການເດນີ ທາງ, ເສົັນ້ ທາງ ແລະ ການເດີນທາງ. - ການດົ ຄາູ່ ໃຊຈ້ າູ່ ຍ ໃນນີຕົ້ ອ້ ງມກີ ານຂົ້ຶນແຜນງບົ ປະມານການໃຊ້ຈູ່າຍຕາູ່ ງໆໃນການລງົ ທັດສະນະສຶກສາ ທັງໝົດ ເຊ່ີິງຖ້າຫາກວູ່າງົບປະມານທີ່ໄດ້ຮັບຈາກໂຮງຮຽນບໍພຽງພໍ ມີຄວາມຈໍາປນັ ທ່ີນັກຮຽນຈະຕ້ອໄດອ້ ອກຄາູ່ ໃຊ້ ຈູ່າຍເພມີ່ ເຕີມບາງສວູ່ ນ. - ການດົ ກິດຈະກາ ຫຼື ວທິ ີການລງົ ເກັບກາຂມ້ ູນ ເຊນ່ົັ ວທິ ກີ ານສງັ ເກດ, ການຈດົ ບັນທຶກ, ອັດສຽງ, ຖາູ່ ຍ ພາບ, ຖ່າູ ຍວິດີໂອ, ສາພາດ, ການເຝິກປະຕິບດັ ຫຼື ການທົດລອງ ເຫຼ່ົານົ້ີເປນັ ຕົ້ນ. ຖ້າວທິ ີການໃດມຄີ ວາມຈາເປັນທ່ີ ຕອ້ ງໃຊອ້ ປຸ ະກອນ ກຄໍ ວນກະກຽມໄວ້ລວູ່ ງໜ້າໃຫ້ຮຽນຮ້ອຍ. - ການດົ ໜ້າທ່ີຮັບຜິດຊອບ ຄວນການົດ ແລະ ແບູ່ງໜ້າທີ່ຮບັ ຜິດຊອບໃຫ້ນັກຮຽນແຕູລ່ ະຄນົ ຢາູ່ ງລະອຽດ, ຄວນເຮັດເປັນເອກະສານແຈກຢາຍໃຫ້ນັກຮຽນແຕູ່ລະຄົນຢູ່າງທ່ົວເຖິງ. ຖາຫາກວາມີການແບູ່ງນັກຮຽນອອກເປັນ ກມູຸ່ ຄວນໃຫໂ້ ອກາດນກັ ຮຽນແຕູ່ລະກຸູ່ມໄດ້ເຕົສ້ ຮວມກນັ ເພອີ່ື ປກສາຫາລກື ນັ . - ປະສານງານນາຂນັ້ົ ເທິງເພ່ີືອຂອໍ ະນຸຍາດນາພານກັ ຮຽນໄປທດັ ສະນະສກຶ ສາໃຫ້ຖກື ຕ້ອງຕາມລະບຽບການ. - ຕດິ ຕໄໍ ປຍງັ ຜ້ປູ ກົ ຄອງຂອງນັກຮຽນໂດຍມລີ າຍຫຼັກອກັ ສອນ ລວມທັງການຕອບຮບັ ຈາກຜປູ້ ົກຄອງພອ້ ມ ຄ່າູ ໃຊຈ້ ູາ່ ຍ (ຖ້າມ)ີ . - ຕດິ ຕໍສະຖານທ,ີ່ ວທິ ະຍາກອນ ຫຼື ຜຮູ້ ບັ ຜດິ ຊອບສະຖານທທ່ີ ີ່ຈະລງົ ໄປທດັ ສະນະສຶກສາ. - ຕດິ ຕໍເລ່ີືອງການເຮດັ ປະກັນໄພອຸປະຕເິ ຫດ (ຕາມແຕູ່ລະກລໍ ະນ)ີ . 5.3 ຂນືັ້ ການຈດັ ປະສບການຮຽນຮ້ - ແນະນາກູ່ຽວກັບວິທີການພວພັນ ປະສານງານ ວິທີການເກັບກາຂ້ໍມນ - ມອບໝາຍຄວາມຮັບຜິດຊອບໃຫ້ແຕູ່ລະກູຸ່ມເພອ່ີ ຄມຸ້ ຄອງ ແລະ ເຮັດວຽກຮູ່ວມກັນຈນສາເລດັ - ແນະນາກູ່ຽວກບັ ວິທີການຈດັ ການກັບຂໍ້ມນທີ່ເກບັ ກາມາໄດ້ 5.4 ຂນ້ືັ ຕອນການລງປະຕບິ ດັ ຕວຈງິ ເມີື່ອເດນີ ທາງໄປເຖງິ ຈຸດໝາຍແລ້ວ ຄູຄວນເຕົາ້ ໂຮມນກັ ຮຽນທັງໝດົ ເພ່ີອື ແນະນາໍ ແລະ ເນົ້ນັ ໜກັ ກຽູ່ ວກັບ ຈຸດປະສົງຂອງການລົງທັດສະນະສຶກສາ, ການເຄົາລົບຕໍສະຖານທີ່, ເຄົາລົບກົດລະບຽບ ແລະ ກະຕິກາຂອງສະຖານ ທີ່, ຄວາມປອດໄພ, ວິທີການເກັບກາຂໍ້ມູນ, ການນັດໝາຍ ແລະ ຄວາມຮັບຜິດຊອບຕໍເວລາ ເປັນຕ້ົນ. ຄູຄວນ 3

ຄອຍສັງເກດການ, ດແູ ລຊູ່ອຍເຫືຼອໃຫ້ນັກຮຽນມີການສຶກສາຮຽນຮູ້, ຄອຍຖາມໄຖູ່ເຖງິ ການະຕິບັດກິດຈະກາຕູ່າງໆ ທີກ່ ະກຽມໄວ້ເພີືອ່ ໃຫໄ້ ດ້ຂ້ໍມູນທີ່ຕອ້ ງການຫຼາຍທສີ່ ຸດ. ການເດີນທາງກັບຫງຼັ ຈາກການໄປທັດສະນະສກຶ ສາຕາມແຜນທີ່ວາງໄວ້ ສີ່ິງທ່ີຄູຄວນຄານຶງເຖິງໃນຂນ້ົັ ຕອນນ້ົີ ຄືການດູແລຄວາມປອດໄພ ແລະການສົນທະນາກູ່ຽວກັບການເກັບກໍາຂໍ້ມນູ ແບບສ້າງສນັ (ໃນການເດນີ ທາງໄປ-ກັບ ຖ້າບໍຈໍາເປັນບໍຄວນປູ່ຽນເສັົ້ນທາງອອກຈາກທ່ີກໍານົດໄວ້ ຫືຼ ຂໍອະນຸຍາດໄວ້ ເພາະອາດຈະເກີດບັນທີ່ບໍຄາດຄິດເກີດ ຂ້ນົຶ ມາໄດ)້ . 5.5 ຂນັົ້ ສະຫບຼຸ ສາມາດສະຫຸຼບດງົ່ັ ນົ:ີ້ 1) ສະຫຼຸບຜົນການລົງທັດສະນະສຶກສາທັນທີ່ໃນກໍລະນີທີ່ສາມາດຈັດສັນເວລາໄດ້ ບໍຄວນຟ້ວຟ່ັງເດີນທາງ ກັບ ຄວນໃຫໂ້ ອກາດນກັ ຮຽນສະຫບຼຸ ກັບທຈ່ີ ະເຮດັ ໃຫ້ໄດຮ້ ັບຜນົ ດກີ ວາູ່ ເພາະນກັ ຮຽນຍງັ ຈີ່ຈື ໍາເລີື່ອງລາວທ່ໄີ ດ້ພບົ ພ້ໍ, ເກີດຄວາມຄິດ, ປະສົບການ, ຂ້ມໍ ນູ ແລະ ຄວາມຮສູ້ ຶກນຶກຄດິ ຕູ່າງໆໄດດ້ ີ. 2) ສະຫຼຸບຜົນການລົງທັດສະນະສຶກສາຫຼັງຈາກກັບມາຮອດໂຮງຮຽນ ເຊ່ີິງໂດຍທ່ົວໄປແລ້ວຄູ ແລະນັກຮຽນ ມັກຈະບໍມີເວລາສະຫຸຼບທັນທີຫັຼງຈາກສໍາເລັດການລົງທັດສະນະສຶກສາ. ດ່ົັງນົ້ັນ ເມືີ່ອກັບມາຮອດໂຮງຮຽນແລ້ວ ຄວນຮີບຊອກໂອກາດສະຫຸບຼ -ຖອດຖອນບົດຮຽນໃຫ້ສໍາເລັດໂດຍໄວເທາ່ົ ທີຈະເຮັດໄດ້. ໃນການສະຫຼຸບ ສາມາດເຮັດໄດ້ຫຼາຍວິທີ ເຊັ່ົນ ໃຫ້ນັກຮຽນແຕູ່ລະຄົນລາຍງານເປັນລາຍບຸກຄົນ, ເປັນກຸູ່ມ (ລາຍງານປາກເປັົ່າ ຫຼື ຂຽນເປນັ ບົດລາຍງານ), ມີການສນົ ທະນາແລກປູ່ຽນກັນ. ໃນການສະຫບຼຸ ຜົນນນັົ້ ຄເູ ນັນົ້ ໜັກ ໃຫ້ມີການສະຫຼຸບໃຫ້ຄວບຄຸມເນື້ົອໃນການຮຽນຮູ້ທັງ 3 ດ້ານ ຄື ດ້ານຄວາມຮູ້, ເຈຕະຄະຕິ ແລະ ດ້ານທັກສະໃນ ການສະແຫວງຫາຄວາມຮເູ້ ປັນຕນ້ົ ແມນູ່ ຂະບວນການຄົນ້ ຄດິ ການເຮດັ ວຽກເປນັ ກ່ມູຸ .... 5.6 ຂນັື້ ຕອນການປະເມນີ ຜນ ເປນັ ຂົ້ນັ ທີຄ່ ູ ແລະ ນັກຮຽນຮ່ວູ ມກັນປະເມີນຜນົ ເພອື່ີ ໃຫ້ຮວູ້ ູາ່ ການໄປທັດສະນະສກຶ ສາຄງົ້ັ ນີມ້ົ ຜີ ົນເປນັ ແນວ ໃດ ເຊ່ັົນ ບນັ ລຸຕາມຈຸດປະສົງທີ່ວາງໄວ້ຫືບຼ ໍ, ບັນຫາ ແລະ ອຸປະສກັ ໃນການລົງທດັ ສະນະສຶກສາມີຫຍງັ ແດູ່ ຕະຫຼອດ ຮອດຂໍ້ສະເໜີແນະອີື່ນໆ ເຊ່ີິງສາມາດປະເມີນໄດ້ຈາກການສອບຖາມ, ສັງເກດ ແລະ ຂ້ໍສະເໜີແນະຕູ່າງໆ ໂດຍການ ໃຫ້ແຕູ່ລະກູຸ່ມຂຽນບດລາຍງານຜນການລງເກັບກາຂໍ້ມນຕາມໂຄງຮູ່າງທ່ີຄການດໃຫ້, ຈັດສາມະນາແລກປ່ຽນ ຄວາມຮ້ນາກັນລະຫວູ່າງນັກຮຽນດ້ວຍກັນ, ຄຕິດຕາມ ສັງເກດ ແນະນາເພີ່ມເຕີມ, ປະເມີນຜນໃຫ້ຄະແນນແຕູ່ລະ ກ່ມຸູ , ສງັ ຮວມບດລາຍງານເປັນເຫ້ືມັ ... 6. ການຈດັ ກດິ ຈະກາການຮຽນ-ການສອນແບບທດັ ສະນະສກຶ ສາ ໃນຂະບວນການຮຽນ-ການສອນແບບທັດສະນະສຶກສາມີຫາຍວິທີ ຫາຍຂງເຂດທີ່ຈະທາການສຶກສາ ເຊີິ່ງຜ້ ສອນຄວນຄານຶງເຖິງສະຖານທີ່ ແລະ ເນ້ືອໃນຂອງບດຮຽນໃຫ້ມີຄວາມສອດຄູ່ອງກັນ ເພ່ີອໃຫ້ຜ້ຮຽນໄດ້ຮັບຄວາມຮ້ ຈາກການທັດສະນະດົັ່ງກູ່າວນັື້ນ ເພາະສະຖານທ່ີໃນການລງທັດສະນະສຶກສາບໍ່ໝາຍເຖງິ ສະເພາະແຕູ່ສະຖານທທີ່ ີ່ເປັນ ແຫູ່ງທູອ່ ງທູຽ່ ວທສີ່ າຄນັ ຫ ມີຊີ່ສຽງເທົ່ານ້ັນື ແຕູ່ແຫູງ່ ການສຶກສາຮຽນຮ້ແມູນ່ ມີຫາຍຂງເຂດ ເຊງ່ີິ ອາດຈະເຊອືີ່ ງຊ້ອນ 4

ຢ່ໃນທ້ອງຖນີິ່ ຕາູ່ ງໆດັງົ່ ທຈີ່ ະນາສະເໜບີ າງຈຸດດ່ງົັ ລມຸູ່ ນ:ີ້ື ສະຖານທີ່ ລາຍວິຊາ ບາງວທິ ສີ ດິ ສອນທີ່ ວທິ ກີ ານຈດັ ກດິ ຈະກາ ຄວນໃຊ້ ວັດ ວັນນະຄະດີ ວິທີສອນແບບສນ ແບູ່ງນັກຮຽນເປັນກຸູ່ມ, ເປັນຄູ່ ຫ ເປັນບຸກຄນ, ລງເກັບກາ ທະນາ, ອະພິປາຍ, ຂໍ້ມນກູ່ຽວກັບຮບພາບ, ໜັງສໃບລານຕູ່າງໆ ທີ່ມີຢ່ໃນວັດ ແບບຂຽນບດົ ລາຍ ແລ້ວໃຫ້ຂຽນລາຍງານກູ່ຽວກັບເລີ່ອງລາວຕູ່າງໆທີ່ກູ່ຽວພັນ ງານໂດຍຜູ່ານຂະ ຫ ສະແດງອອກຜູ່ານຮບພາບ ແລະ ບັນດາບດເລ່ີອງໃນ ບວນການກູ່ມຸ ໜງັ ສໃບລານ. ເກັບກາຂໍ້ມນດວ້ ຍວິທີການສງັ ເກດ, ສາພາດ, ສອບ ຖາມ, ບັນທຶກ… ສາມະນາພາຍໃນຫ້ອງ ເກັບບດ ລາຍງານໄປກວດເອາຄະແນນ ແລະ ສງັ ລວມເປນັ ເຫັື້ມ ພາສາລາວ ວິທີສອນແບບສນທະ ແບູ່ງນັກຮຽນເປັນກູຸ່ມ, ເປັນຄູ່ ຫ ເປັນບຸກຄນ, ລງເກັບກາ ນາ, ອະພປິ າຍ, ແບບ ຂໍ້ມນກູ່ຽວກັບຮບພາບ, ໜັງສໃບລານຕູ່າງໆທ່ີມີຢ່ໃນວັດ ຂຽນບດລາຍງານ, ບ ແລ້ວໃຫ້ສັງລວມຄາສັບ ພ້ອມທັງອະທິບາຍຄວາມໝາຍ ລະນາການ ໂດຍຜ່າູ ນ ຂອງຄາສັບ, ຂຽນບດເລ່ົາເລີ່ອງເລ່ົາຄນ, ພັນລະນາ, ບດ ຂະບວນ ການກຸູ່ມ ຄວາມ… ຂຽນເປັນບດລາຍງານ. ເກັບກາຂ້ໍມນດ້ວຍວິທີ ການສັງເກດ, ສາພາດ, ສອບຖາມ, ບັນທຶກ… ສາມະນາ ພາຍໃນຫ້ອງ ຄສັງເກດ ຕີລາຄາ ບລະນາການໄປສູ່ດ້ານຮບ ການ ຫ ສິລະປະໃນການກ່ໍສ້າງ ແລະ ອ່ີນໆ ໃຫ້ຄະແນນ ການແລກປ່ຽນໃນຫ້ອງ ຫ ເກັບຜນງານໄປກວດເອາຄະ ແນນ ອາດຈະສັງລວມເປນັ ເຫມັ້ື ວທິ ະຍາ ວທິ ີສອນແບບສນທະ ແບູ່ງນັກຮຽນເປັນກູຸ່ມ, ເປັນຄູ່ ຫ ເປັນບຸກຄນ, ລງເກັບກາ ສາດສັງ ນາ, ອະພິປາຍ, ແບບ ຂໍມ້ ນກູ່ຽວກັບປະຫວດັ ຄວາມເປັນມາ, ພາລະບດບາດ ແລະ ຄມ ຂຽນບດລາຍງານ, ບ ການພວພັນລະຫວູ່າງວັດກັບຊຸມຊນ, ສັງເກດດ້ານທ່ີຕືັ້ງ, ລະນາການ ໂດຍຜູາ່ ນ ຂອບເຂດ, ສະພາບແວດລ້ອມ, ແຕ້ມແຜນທີ່ ແຜນ ຜັງ, ທີ່ ຂະບວນ ການກມູຸ່ ຕືັ້ງຂອງວັດ -ຊຸມຊນຕູ່າງໆ ແລ້ວໃຫ້ສັງລວມເປັນລັກສະນະ ບດລາຍງານ. ເກັບກາຂ້ໍມນດ້ວຍວິທີການສັງເກດ, ສາພາດ, ສອບຖາມ, ບັນທຶກ… ສາມະນາພາຍໃນຫ້ອງ ຄສັງເກດ ຕີ ລາຄາ ໃຫ້ຄະແນນການແລກປ່ຽນໃນຫ້ອງ ຫ ເກັບຜນງານ 5

ໄປກວດເອາຄະແນນ ວທິ ະຍາ ວິທີສອນແບບສນ ທະ ແບູ່ງນັກຮຽນເປັນກຸູ່ມ, ເປັນຄູ່ ຫ ເປັນບຸກຄນ, ລງເກັບກາ ສາດທາມະ ນາ, ອະພປິ າຍ, ແບບ ຂ້ໍມນກູ່ຽວກັບຮບແບບການກໍ່ສ້າງ, ວັດສະດຸທີ່ນາໃຊ້, ຊາດ ຂຽນບດລາຍງານ, ບ ຄານວນອາຍຸ, ວິໄຈກູ່ຽວກັບສະພາບແວດລ້ອມ ເຊ່ັົນ ດິນ, ລະນາການ ໂດຍຜາູ່ ນ ພດ, ສັດ…ຢ່ບໍລິເວນດັ່ົງກູ່າວ ແລ້ວໃຫ້ສັງລວມເປັນບດ ຂະບວນ ການກມຸູ່ ລາຍງານ. ເກັບກາຂໍ້ມນດ້ວຍວິທີການສັງເກດ, ສາພາດ, ສອບຖາມ, ບັນທຶກ, ທດລອງ, ເກັບຕວຢ່າງ…ສາມະນາ ພາຍ ໃນຫ້ອງ ຄສັງເກດ ຕີລາຄາ ໃຫ້ຄະແນນການໃນຫ້ອງ ຫ ເກັບຜນງານໄປກວດເອາຄະແນນ ທົງ່ ນາ ວັນນະຄະດີ ວທິ ີສອນແບບສນ ທະ ແບູ່ງນັກຮຽນເປັນກູຸ່ມ, ເປັນຄູ່ ຫ ເປັນບຸກຄນ, ລງເກັບກາ ນາ, ອະພປິ າຍ, ແບບ ຂໍ້ມນກູ່ຽວກັບຄວາມສາຄັນ ແລະ ວິຖີຊີວິດທີ່ຕິດພັນກັບທາ ຂຽນບດລາຍງານ ມະຊາດ ຂອງປະຊນລາວໂດຍການວິເຄາະ, ສມທຽບໃສູ່ ໂດຍຜາູ່ ນຂະບວນ ບັນດາບດເລີ່ອງຕູ່າງໆໃນວັນນະຄະດີ ແລ້ວໃຫ້ຂຽນລາຍ ການກ່ມູຸ ງານ, ສາມະນາພາຍໃນຫ້ອງ, ເກັບກາຂໍ້ມນດ້ວຍວິທີການ ສັງເກດ, ສາພາດ, ສອບຖາມ, ບັນທຶກ…ເກັບບດລາຍງານ ໄປກວດເອາຄະແນນ ແລະ ສງັ ລວມເປັນເຫ້ັືມ ພາສາ ວທິ ີສອນແບບສນ ແບູ່ງນັກຮຽນເປັນກູຸ່ມ, ເປັນຄູ່ ຫ ເປັນບຸກຄນ, ລງເກັບກາ ທະນາ, ອະພິປາຍ, ຂ້ໍມນດ້ວຍການສັງລວມຄາສັບ, ຂຽນບດພັນລະນາ, ຂຽນ ແບບຂຽນບດລາຍ ບດຄວາມ, ບດເລົ່າເລີ່ອງ, ຂຽນຂ້ໍຄວາມທີ່ປະທັບໃຈ ຫ ງານ,ບລະນາການ, ຄວາມຜກພັນກັບທ້ອງທ່ົງນາ ຫ ຖ່ີິນຖານບ້ານເກີດ ແລ້ວ ແບບມງູຸ່ ເນືັນ້ ປະສບ ໃຫ້ຂຽນລາຍງານ, ສາມະນາພາຍໃນຫ້ອງ ດ້ວຍວິທີການ ການດ້ານພາສາ ແລກປ່ຽນປະສບການ ແລະ ເລ່ົາຄວາມປະທັບໃຈສູ່ກັນຟັງ, ໂດຍຜູ່ານຂະບວນ ເກັບກາຂ້ໍມນດ້ວຍວິທີການສັງເກດ, ສາພາດ, ສອບຖາມ, ການກຸູ່ມ ບນັ ທຶກ…ຕີລາຄາ, ຖອດຖອນບດຮຽນ, ໃຫ້ຄະແນນ ແລະ ສງັ ລວມເປນັ ເຫັື້ມ ວິທະຍາ ວທິ ີສອນແບບສນ ແບູ່ງນັກຮຽນເປັນກຸູ່ມ, ເປັນຄູ່ ຫ ເປັນບຸກຄນ, ລງເກັບກາ ສາດສງັ ທະນາ, ອະພປິ າຍ, ຂໍ້ມນກູ່ຽວກັບວິທີການທາການຜະລິດກະສິ ກາ, ສະພາບ ຄມ ແບບຂຽນບດລາຍ ດ້ານພມອາກາດ, ທີ່ຕ້ັືງ, ແຜນທີ່, ໝ າກຜນຂອງການ 6

ງານ, ບລະນາການ, ຜະລິດ ແລ້ວໃຫ້ສັງລວມເປັນບດລາຍງານ. ເກັບກາຂໍ້ມນ ແບບສາທິດໂດຍ ດວ້ ຍວທິ ີການສັງເກດ, ສາພາດ, ສອບຖາມ, ບນັ ທຶກ…ສາ ຜູ່ານຂະບວນການກຸູ່ມ ມະນາພາຍໃນຫ້ອງ ຄສງັ ເກດ ຕລີ າຄາ ໃຫ້ຄະແນນໃນຫ້ອງ ຫ ເກັບຜນງານໄປກວດເອາຄະແນນ ວິທະຍາ ວິທີສອນແບບສນ ແບູ່ງນັກຮຽນເປັນກູຸ່ມ, ເປັນຄູ່ ຫ ເປັນບຸກຄນ, ລງເກັບກາ ສາດທາມະ ທະນາ, ອະພິປາຍ, ຂໍມ້ ນກູ່ຽວກັບວິທີການທາການຜະລິດກະສິກາ, ສະພາບດ້ານ ຊາດ ແບບຂຽນບດລາຍ ພມອາກາດ, ດ້ານແນວພັນ, ດ້ານຊີວ ະນ າໆ ພັນ, ກ ານ ງານ,ບລະນາການ, ຄານວນໄລຍະເວລາທາການຜະລິດ, ການຈະເລີນເຕີບໂຕ ແບບສາທິດ, ທດລອງ ຂອງພດ, ຜນໄດ້ຮັບຂອງຜະລິດຕະຜນ… ແລ້ວໃຫ້ສັງລວມ ໂດຍຜູ່ານຂະບວນ ເປັນບດລາຍງານ. ເກັບກາຂໍ້ມນດ້ວຍວິທີການສັງເກດ, ການກູຸ່ມ ສາພາດ, ສອບຖາມ, ບັນທຶກ, ວິເຄາະ, ວິໄຈ, ທດລອງ… ສາມະນາພາຍໃນຫ້ອງ ຄສັງເກດ ຕີລາຄາໃຫ້ຄະແນນໃນ ຫອ້ ງ ຫ ເກັບຜນງານໄປກວດເອາຄະແນນ ແຫງູ່ ນ້າ ວັນນະຄະດີ ວິທີສອນແບບສນ ແບູ່ງນັກຮຽນເປັນກຸູ່ມ, ເປັນຄູ່ ຫ ເປັນບຸກຄນ, ລງເກັບກາ ທາມະ -ພາສາ ທະນາ, ອະພິປາຍ, ຂໍ້ມນກູ່ຽວກັບຄວາມສາຄັນ, ຄຸນປະໂຫຍດ ແລະ ວິຖີຊີວິດ ຊາດ, ປ່າ ແບບຂຽນບດລາຍ ທີ່ຕິດພັນກັບທາມະຊາດ ເຫົ່ານ້ັືນຂອງປະຊນລາວ ໂດຍການ ສະ ງານ,ບລະນາການ, ວິເຄາະສມທຽບໃສູ່ບັນດາບດເລ່ີອງຕູ່າງໆໃນວັນນະຄະດີ, ຫງວນ, ໂດຍຜູາ່ ນຂະບວນ ຂຽນບດເລ່ີອງສື້ັນ, ບດພັນລະນາ, ບດຄວາມ, ສັງລວມຄາ ສວນຄວ, ການກມູຸ່ ສັບ-ແປຄວາມໝາຍ, ແຕູ່ງກອນ, ຂໍ້ມນກູ່ຽວກັບພມປັນຍາ ນາ້ ຕກຕາ ທ້ອງຖ່ີິນ…ແລ້ວໃຫ້ຂຽນລາຍງານ, ສາມະນາພາຍໃນຫ້ອງ, ດ… ເກັບກາຂ້ໍມນດ້ວຍວິທີການສັງເກດ, ສາພາດ, ສອບຖາມ, ບັນທຶກ…ເກັບບດລາຍງານໄປກວດເອາຄະແນນ ແລະ ສັງ ລວມເປນັ ເຫ້ັືມ ວທິ ະຍາ ວິທີສອນແບບສນ ແບູ່ງນັກຮຽນເປັນກູຸ່ມ, ເປັນຄູ່ ຫ ເປັນບຸກຄນ, ລງເກັບກາ ສາດສງັ ທະນາ, ອະພິປາຍ, ຂໍ້ມນກູ່ຽວກັບປະຫວັດຄວາມເປັນມາ, ຄວາມສາພັນກັບຊຸມ ຄມ ແບບຂຽນບດລາຍ ຊນ, ເງ່ີອນໄຂດ້ານການທາການຜະ ລິດກະສິກາ ແລະ ການ ງານ,ບລະນາການ, ບໍລິການການທູ່ອງທູ່ຽວ, ສະພາບດ້ານພມອາກາດ, ທ່ີຕ້ັືງ, ແບບສາທດິ , ທດລອງ ແຜນທີ່, ຄວາມສມດນຂອງທາມະຊາດ…ແລ້ວໃຫ້ສັງລວມ 7

ໂດຍຜູ່ານຂະ ເປັນບດລາຍງານ. ເກັບກາຂ້ໍມນດ້ວຍວິທີການສັງເກດ, ບວນການກູຸມ່ ສາພາດ, ສອບຖາມ, ບັນທຶກ…ສາມະນາພາຍໃນ ຫ້ອງຄ ສັງເກດ ຕີລາຄາ ໃຫ້ຄະແນນໃນຫ້ອງ ຫ ເກັບຜນງານໄປ ກວດເອາຄະແນນ ວທິ ະຍາ ວທິ ີສອນແບບສນ ແບູ່ງນັກຮຽນເປັນກູຸ່ມ, ເປັນຄູ່ ຫ ເປັນບຸກຄນ, ລງເກັບກາ ສາດທາມະ ທະນາ, ອະພິປາຍ, ຂໍ້ມນກູ່ຽວກັບວິທີການທາການຜະລິດກະສິກາ, ສະພາບ ຊາດ ແບບຂຽນບດລາຍ ແວດລ້ອມ, ດ້ານແນວພັນພດ-ສັດ, ດ້ານຊີວະນາໆພັນ, ງານ,ບລະນາການ, ການໄຫວຽນຂອງນ້າ, ການຄານວນເນື້ອທ່ີ, ການຈະເລີນ ແບບສາທດິ , ທດລອງ ເຕບີ ໂຕຂອງພດ ແລະ ສັດ…ແລ້ວໃຫ້ສັງລວມເປັນ ບດລາຍ ໂດຍຜາູ່ ນຂະ ງານ. ເກັບກາ ຂ້ໍມນດ້ວຍວິທີການສັງເກດ, ສາພາດ, ສອບ ບວນການກຸມູ່ ຖາມ, ບັນທຶກ, ວິເຄາະ, ວິໄຈ, ທດລອງ…ສາມະນາພາຍໃນ ຫ້ອງ ຄສັງເກດ ຕີລາຄາ ໃຫ້ຄະແນນໃນຫ້ອງ ຫ ເກັບ ຜນງານໄປກວດເອາຄະແນນ ສະຖານທີ່ ພາສາ- ວິທີສອນແບບສນ ແບູ່ງນັກຮຽນເປັນກຸູ່ມ, ເປັນຄູ່ ຫ ເປັນບຸກຄນ, ລງເກັບກາ ທາງດາ້ ນ ວັນນະຄະດີ ທະນາ, ອະພປິ າຍ, ຂໍ້ມນກູ່ຽວກັບປະຫວັດຄວາມເປັນມາ, ຄວາມ ສາຄັນ, ຄຸນ ວດັ ແບບຂຽນບດລາຍ ປະໂຫຍດ, ເຫດການສາຄັນ, ການພວພນັ ກັບຊຸມຊນ, ເງ່ີອນ ທະນະທາ ງານ,ບລະນາການ, ໄຂດ້ານການບໍລິການການທູ່ອງທູ່ຽວ, ດ້ານສິລະປະ, ວິເຄາະ ແລະ ປະ ແບບສາທດິ ໂດຍ ສມທຽບໃສູ່ເລີ່ອງລາວໃນວນັ ນະຄະດີ, ສັງລວມ ຄາສັບ-ແປ ຫວັດ ຜ່າູ ນຂະບວນການກມຸ ຄວາມ ໝ າຍ, ສິ່ີງທີ່ປະທັ ບໃຈ ແລ້ວ ໃຫ້ ສັງລວມ ເປັນ ສາດ ເຊົ່ນັ ບ ດລາຍ ງານ . ເກັ ບ ກ າຂ້ໍ ມ ນ ດ້ ວ ຍ ວິ ທີ ກ ານ ສັ ງເກ ດ , ຫໍພິດທະ ສາພາດ, ສອບຖາມ, ບັນທຶກ… ສາມະນາພາຍໃນຫ້ອງ ຄ ພັນ, ສນ ສັງເກດ ຕີລາຄາ ໃຫ້ຄະແນນໃນຫ້ອງ ຫ ເກັບຜນງານໄປ ຫັດຖະກາ ກວດເອາຄະແນນ , ອະນຸ ວິທະຍາ ວິທີສອນແບບສນ ແບູ່ງນັກຮຽນເປັນກຸູ່ມ, ເປັນຄູ່ ຫ ເປັນບຸກຄນ, ລງເກັບກາ ສາວະລີ, ສາດສັງ ທະນາ, ອະພປິ າຍ, ຂໍ້ມນກູ່ຽວກັບປະຫວັດຄວາມເປັນມາ, ຄວາມສາພັນກັບຊຸມ ຫອ້ ງມນ ຄມ ແບບຂຽນບດລາຍ ຊນ, ເງ່ີອນໄຂດ້ານການບໍລິການການ ທູ່ອງທູ່ຽວ, ສະພາບ ເຊື້ອ… ງານ,ບລະນາການ, ດ້ າ ນ ພ ມ ອ າ ກ າດ , ທີ່ ຕັ້ື ງ , ແ ຜ ນ ທ່ີ , ລ າ ຍ ຮັ ບ ຈ າ ກ ແບບສາທດິ ໂດຍ ການທູ່ອງທູ່ຽວ, ເຫດການທ່ີສາຄັນໃນປະຫວັດສາດ… 8

ຜາູ່ ນຂະບວນການກຸມ ແລ້ວໃຫ້ສັງລວມເປັນບດລາຍງານ. ເກັບກາຂ້ໍມນດ້ວຍວິທີ ການສັງເກດ, ສາພາດ, ສອບຖາມ, ບັນທຶກ…ສາມະນາ ພາຍໃນ ຫ້ອງ ຄສັງເກດ ຕີລາຄາ ໃຫ້ຄະແນນໃນຫ້ອງ ຫ ເກບັ ຜນງານໄປກວດເອາຄະແນນ ວິທະຍາ ວິທີສອນແບບສນ ແບູ່ງນັກຮຽນເປັນກູຸ່ມ, ເປັນຄູ່ ຫ ເປັນບຸກຄນ, ລງເກັບກາ ສາດທາມະ ທະນາ, ອະພປິ າຍ, ຂໍມ້ ນກູ່ຽວກັບສະພາບແວດລອ້ ມ, ດາ້ ນວດັ ສະດທຸ ນີ່ າໃຊ້ໃນ ຊາດ ແບບຂຽນບດລາຍ ການກໍ່ສ້າງ, ຄານວນໄລຍະເວລາໃນການສ້າງ, ອາຍຸ, ການ ງານ,ບລະນາການ, ຄານວ ນ ເນ້ືອທີ່ , ຄ າດ ຄ ະເນ ລາຍຮັບ ຈາການບໍລິການ ແບບສາທິດໂດຍຜາູ່ ນ ການທູ່ອງທູ່ຽວ…ແລ້ວໃຫ້ສັງລວມເປັນບດລາຍງານ. ເກັບ ຂະບວນ ການກມຸ ກາຂ້ໍມນດ້ວຍວິທີການສັງເກດ, ສາພາດ, ສອບຖາມ, ບັນ ທຶກ, ວິເຄາະ, ວິໄຈ, ທດລອງ… ສາມະນາພາຍໃນຫ້ອງ ຄ ສັງເກດ ຕີລາຄາ ໃຫ້ຄະແນນໃນຫ້ອງ ຫ ເກັບຜນງານໄປ ກວດເອາຄະແນນ ສີ່ິງທີ່ກູ່າວມາຂ້າງເທງິ ເປນັ ພຽງບາງຕວຢາ່ ງ ຫ ເປນັ ທາງເລອກໃນການຈັດກິດຈະກາການຮຽນ-ການສອນ ແບບທັດສະນະສຶກສາ ເຊິີ່ງຍງັ ມີອີກຫາຍວທິ ີທມີ່ ຄີ ວາມເໝາະສມ ສອດຄູ່ອງ ແລະ ມປີ ະສິດທິພາບດີ ໂດຍອງີ ໃສູ່ ເນອ້ື ໃນບດຮຽນ ແລະ ສະພາບຄວາມເປນັ ຈງິ ຂອງທ້ອງຖີນ່ິ ຫ ຂງເຂດຂອງການສກຶ ສາ ເພາະໄລຍະຜາູ່ ນມາຫາຍຄນ ຄິດມກັ ວ່າູ ການທັດສະນະສຶກສາ ເປັນເລອ່ີ ງໃຫຍູ່ ແລະ ປະຕບິ ດັ ໄດຍ້ າກ ເພາະບໍ່ມທີ ນຶ ບໍ່ມີປະສບການ ມີຄວາມ ຫຍຸ້ງຍາກດາ້ ນການນາພາຄມຸ້ ຄອງນັກຮຽນທີມ່ ເີ ປັນຈານວນຫວງຫາຍ ມຄີ ວາມເປນັ ຫວູ່ ງເປນັ ໃຍ ຕຄໍ່ ວາມປອດໄພ ຂອງນັກ ຮຽນ ເຊງ່ີິ ໃນຄວາມຈງິ ແລ້ວ ການທດັ ສະນະສຶກສາສາມາດຈດັ ຂ້ຶືນໄດທ້ ກຸ ຂງເຂດ ພຽງແຕເູ່ ຮາຄວນ ເລີ່ ມຈາກການສຶກສາສິ່ງີ ນອ້ ຍໆ ສ່ິີງທ່ີມໃີ ນທ້ອງຖີ່ິນ ແລ້ວສກຶ ສາໃຫ້ສອດຄອູ່ ງກັບລາຍວິຊາຂອງຕນ ໂດຍໃຊ້ວິທີການ ບລະນາການ ແລະ ມີຈດຸ ມ່ງູຸ ໝາຍໃຫ້ນັກຮຽນ-ນັກສກຶ ສາໄດຮ້ ຽນຮ້, ໄດຮ້ ບັ ຄວາມຮ້ ແລະ ປະສບຢາ່ ງແທ້ຈິງ ບ່ໍ ແມູນ່ ຈັດຂ້ນຶື ມາພຽງເພອ່ີ ເປນັ ການພກັ ຜອູ່ ນ ການບນັ ເທິງ ຫ ການທອູ່ ງທູຽ່ ວ ເພາະສ່ິງີ ເຫາ່ົ ນັນ້ື ເປນັ ພຽງຜນໄດຮ້ ບັ ສູ່ວນໜງຶີ່ ຈາກການຈັດກິດຈະກາເທົ່ານ້ນັື . 7. ທດິ ສະດວີ ທິ ກີ ານສດິ ສອນທກີ່ ຽູ່ ວຂອ້ ງກບັ ການຈດັ ການຮຽນ-ການສອນແບບທດັ ສະນະສກຶ ສາ ກ. ວທິ ສີ ດິ ສອນແບບສນທະນາ ການສອນແບບສນທະນາ ແມນູ່ ແງໜູ່ ຶີ່ງທີ່ເປັນເປ້ົາໝາຍສາລັບການເຮັດວຽກເປັນກຸູ່ມ, ຄູ່ສນທະນາ ຫ ບຸກຄນຈະ ສາມາດຮ້ໄດຈ້ າກການສນທະນາ. ເຂາເຈື້າມີໂອກາດເພ່ີອສ້າງຄວາມເຂ້ືາໃຈກະຈູ່າງແຈ້ງໃຫ້ແກູ່ແນວຄວາມຄດິ ຂອງ ຕນເອງ ເພອີ່ ອະທບິ າຍສງ່ີິ ທີ່ເຂາເຈາື້ ກາລງັ ປະຕບິ ັດ ແລະ ໃຫ້ເຫດຜນວູ່າ ເປັນຫຍງັ ເຂາເຈື້າຈີງິ່ ເຮັດສງິີ່ ນັືນ້ . ທງັ ໝດນືີ້ 9

ຈະຊູ່ວຍໃຫ້ຄວາມເຂ້ືາໃຈຂອງເຂື້າເຈ້ືາກູ່ຽວກັບສິ່ີງທີ່ພວມຮຽນພວມຄື້ນຄວ້າ ແມູ່ນຂື້ຶນກັບຄວາມສາມາດຂອງ ນັກຮຽນເຂ້າື ສ່ຄູ ວາມສນໃຈຫັກອັນໃໝູ່ ຫ ແນວຄວາມຄິດອັນໃໝູ່. ແຕູ່ໃນເວລາສນທະນາກນັ ນ້ືັນ ນັກຮຽນຈະໄດ້ ພິຈາລະນາກູ່ຽວກັບຄວາມຄິດເທົ່ານື້ນັ ແລະ ໄດ້ມີທັກສະໃນດ້ານຕູ່າງໆ. (ວຽງພອນ ສີອາພອນ-ນວນຄາ ສິງທະລັງ ສ,ີ 2009, 60) ຂ. ວທິ ສີ ດິ ສອນແບບອະພິປາຍ ການຈັດການຮຽນ-ການສອນແບບອພິປາຍ ແມູ່ນຂະບວນການທີ່ຜ້ສອນມຸູ່ງເນັື້ນໃຫ້ຜ້ຮຽນມີໂອກາດສນທະ ນາ ແລກປ່ຽນຄວາມຄິດຄວາມເຫັນ ຫ ລະດມຄວາມຄິດ ໃນເລ່ີອງໃດເລີ່ອງໜ່ີຶງ ເຊີ່ິງອາດຈະເປັນເລີ່ອງ ຫ ບັນຫາ ທ່ີກູ່ຽວຂ້ອງກັບບດຮຽນ ຫ ທີ່ກູຸ່ມມີຄວາມສນໃຈຮູ່ວມກັນໂດຍມີຈຸດມງູຸ່ ໝາຍ ເພີ່ອຫາຄາຕອບ ແນວທາງ ຫ ແກ້ ໄຂບັນຫາຮູ່ວມກັນ ການຈັດການຮຽນ-ການສອນແບບນີ້ືແມູ່ນແນໃສູ່ໃຫ້ຜ້ຮຽນມີສູ່ວນຮູ່ວມໃນການຮຽນຮ້ ຄ ຮ່ວູ ມຄິດ ຮູວ່ ມວາງແຜນ ຮູ່ວມຕັດສິນໃຈ ຮູ່ວມປະຕິບດັ ງານ ແລະ ຊນ່ີ ຊມຜນງານຮວູ່ ມກນັ . ➢ ການສອນແບບອະພປິ າຍ ມີຈຸດປະສງຄ: - ເປດີ ໂອກາດໃຫ້ຜຮ້ ຽນໄດສ້ ະແດງຄວາມຄດິ ເຫນັ ຫ ລະດມຄວາມຄດິ ເຫນັ ຮວູ່ ມກນັ ແລະ ມີສ່ວູ ນຮູວ່ ມໃນ ການຮຽນຮ້ຢາ່ ງທົ່ວເຖິງ - ເພີ່ອເຝິກການເຮັດວຽກຮູວ່ ມກັນເປນັ ກມູຸ່ ການເປັນຜນ້ າ ຜຕ້ າມ ການຮັບຟັງຄວາມຄດິ ເຫັນຂອງຄນອີນ່ ແລະ ການເປນັ ສະມາຊກິ ທີດ່ ີຂອງກຸ່ມູ - ເພີ່ອເຝິກການຄນ້ື ຄວ້າຫາຄວາມຮ້ ຂ້ໍມນ ຂ້ໍເທດັ ຈິງມາເພອ່ີ ອະພິປາຍໃຫ້ຜອ້ ນ່ີ ໄດຮ້ ບັ ຮ້ ➢ ປະເພດຂອງການອະພິປາຍ ການອະພິປາຍມີຫາຍຮບແບບ ຫາຍວທິ ີເຊົັ່ນ: 1) ການອະພິປາຍເປັນຄະນະ (Panel Discussion) ເປັນການອະພິປາຍທີ່ແຍກຄະນະຜ້ອະພິປາຍອອກຈາກຜ້ຟັງ ເຊີ່ິງຄະນະຜ້ອະພິປາຍມັກຈະປະກອບມີປະມານ 3-6 ຄນ ອະພິປາຍແລກປ່ຽນຄາເຫັນນາກັນ ໂດຍມີຜ້ດາເນີນການອະພິປາຍ (Moderator) 1 ຄນ ເປັນຜ້ເຊ່ີອມ ໂຍງຄວາມຄິດເຫັນ ຊັກຖາມ ຄວບຄຸມ ແລະ ສະຫບຸ ຜນການອະພປິ າຍ ທັງເປັນຂວຕລໍ່ ະຫວູ່າງຄະນະຜອ້ ະພປິ າຍກັບ ຜຟ້ ັງ ວິທີການອະພິປາຍຈະແບູ່ງເປັນຮອບ ສວູ່ ນໃຫຍູ່ບໍ່ເກີນ 2 ຮອບ ຮອບທາອິດຈະໃຊ້ເວລາຫາຍກວູ່າຮອບທີ 2. ລັກສະນະການຈັດໂຕະໃນການອະພປິ າຍແມູ່ນມກັ ຈດັ ເປັນແບບຫ້ອງຮຽນ ຫ ແບບໂຮງລະຄອນ ຫວຂ້ໍທ່ີນາມາອະພິ ປາຍສວູ່ ນຫາຍແມູ່ນ ລກັ ສະນະການສະແດງຄວາມຄດິ ເຫນັ ເຊົ່ນັ : - ວກິ ດິ ການດາ້ ນຊບັ ພະຍາກອນ ແລະ ສີິ່ງແວດລອ້ ມໃນປະເທດລາວ - ຄຍກຸ ໃໝກູ່ ັບ ICT 2) ການອະພິປາຍແບບ ຟຣໍ າ (Forum Discussion) 10

ການອະພິປາຍແບບນື້ີ ເປັນການອະພິປາຍໃນຫວຂໍ້ທີ່ທຸກຄນມີຄວາມສນໃຈຮູ່ວມກັນ ໂດຍເຊີນຜ້ ຊຽູ່ ວຊານກູ່ຽວກັບເລີ່ອງນ້ືັນໆເປັນຢ່າງດີ ມາສະແດງປາຖະກະຖາ ເຊິີ່ງອາດຈະຫາຍກວູ່າ 1 ຄນ. ຫັງຈາກນ້ນັື ກໍເປັດ ໂອກາດໃຫ້ຜ້ເຂື້າຮູ່ວມສນທະນາ ຊັກຖາມ ໄດ້ຢ່າງເຕັມທ່ີ. ລັກສະນະການ ຈັດໂຕະແມູ່ນມັກຈັດເປັນແບບຕວຢ (U-shape) ແບບຕວໂອ (O-shape) ແບບເຄິ່ີງວງມນ (Se-micircel) ຫ ແບບໂຕະມົນ (Round Table) ຕວ ຢາ່ ງ ຫວຂໍ້ທີ່ນາມາອະພປິ າຍ ມີຄ: - ເຄອນ້າແນ້ ແກ້ສານຜິດໄດແ້ ທ້ບ່ໍ - ໃສູ່ລະບຽບນກັ ຮຽນທີ່ມັກໂຕນຫ້ອງ ເປນັ ການແກ້ໄຂບັນຫາທີປ່ າຍເຫດ 3) ການອະພປິ າຍແບບສາມະນາ (Semina Discussion) ເປັນການອະພິປາຍທມີ່ ີສະມາຊິກເປັນຈານວນຫາຍກວູ່າ 20 ຄນຂືຶ້ນໄປ ມີການການດຫວຂໍ້ ຫ ເລ່ີອງທຈ່ີ າ ສາມະນາ ເຊີິ່ງເປັນເລີ່ອງທ່ີຜ້ເຂື້າຮູ່ວມທຸກຄນມີຄວາມສນໃຈ ແລະ ມີຄວາມຮ້ ຫ ມີປະສບການມາກູ່ອນ ໂດຍມີ ວທິ ະຍາກອນ, ຜ້ຊງຄນຸ ວຸດທິ ມາໃຫ້ຄາແນະນາໂດຍລວມ ແລ້ວແບ່ງູ ເປັນກຸູ່ມຍອູ່ ຍເພ່ີອຄື້ນຄວ້າຕາມ ຫວຂໍ້ເລ່ີອງ ເປີດໂອກາດໃຫ້ຜ້ເຂື້າຮູ່ມສາມະນາໄດ້ປະກອບຄາຄິດຄາເຫັນ ແລະ ຂ້ໍສະເໜີແນະຕູ່າງໆ ການສາມະນາບໍ່ມີການ ສະຫຸບ ຫ ສະເຫີຍຄາຕອບ ເປັນພຽງການປະມວນຜນຄວາມຄິດເຫັນເພີ່ອຕອບປະເດັນ ຫ ກະທ້ທີ່ຕັ້ືງໄວ້ ແລະ ສະຫບຸ ເປັນຂ້ໍສະເໜີແນະໄວ້. ຫວເລອ່ີ ງ ຫ ປະເດັນທີ່ນາມາສາມະນາສູວ່ ນຫາຍເປັນເລີ່ອງທຕີ່ ອ້ ງການຄວາມຄິດເຫັນ ແລະ ຂ້ໍສະເໜີແນະໃນການຕັດສິນໃຈ ຜ້ສາມະນາຈະເປັນທັງຜ້ໃຫ້ ແລະ ເປັນຜ້ຮັບຄວາມຮ້ໄປພ້ອມໆກັນ ຕວຢ່າງ ຫວຂທໍ່ ່ີນາມາສາມະນາເຊົ່ນັ : - ແນວທາງປະຕຮິ ບການຮຽນ-ການສອນ - ການແກ້ໄຂບັນຫານກັ ຮຽນວນແຊວໃນຫ້ອງຮຽນ - ການຂະຫຍາຍຕາໜ່າູ ງການສຶກສາຕາມແນວຄດິ ໃໝູ່ ລັກສະນະການຈັດໂຕະໃນການສາມະນານີ້ື ທາອິດມັກຈັດເປັນແບບຫ້ອງຮຽນ ຫ ແບບໂຮງລະ ຄອນ ຕໍ່ມາກໍ ຈັດເປນັ ກຸູ່ມຍູ່ອຍແບບໂຕະມນ (Round Table) ແບບຕວຢ (U-shape) ຫ ແບບຕວໂອ (O-shape) ເຫົ່ານື້ີເປັນ ຕື້ນ. 4) ການອະພປິ າຍແບບຊມິ ໂພຊຽູ່ ມ (Symposium Discussion) 1. ການອະພປິ າຍແບບເຊນັ ດເິ ດດ (Syndicate Discussion) 2. ການອະພິປາຍແບບລະດມສະໝອງ (Brainstrormimg Discussion) 3. ການອະພປິ າຍແບບໂຕະມນ (Round Table Discussion) 4. ການອະພປິ າຍແບບວຽນຮອບວງ (Circula Response Discussion) 5. ການອະພປິ າຍແບບສນທະນາຖາມ-ຕອບ (Questioning-Answering Discussion) 11

6. ການອະພິປາຍແບບໂຕ້ວາທີ (Debate Discussion) ຄ. ວທິ ສີ ດິ ສອນແບບບລະນາການ ການຮຽນ-ການສອນແບບບລະນາການໄດມ້ າຈາກ 2 ຄວາມໝາຍ ຄ ການເຮັດໃຫ້ສມບນ ແລະ ການນາເອາ ຄວາມຮ້ໃນສາຂສວິຊາຕູ່າງໆມາປະສມປະສານເຂື້າກັນ ຈິີ່ງໄດ້ຄວາມໝາຍຂອງການຈັດການຮຽນຮ້ແບບບລະນາ ການ ຄ ການບລະນາການ ໝາຍເຖິງ ການຮຽນຮ້ທີ່ເຊີອ່ ມໂຍງສາດ (ຄວາມຮ້ຕູ່າງໆ) ຫ ເນື້ອຫາສາຂາວຊິ າຕູ່າງໆທີ່ ມີຄວາມສາພັນກູ່ຽວຂ້ອງກັນ ມາປະສມປະສານເຂື້ານາກັນ ເພີ່ອໃຫ້ເກີດຄວາມຮ້ທີ່ມີຄວາມໝາຍ ມີຄວາມຫາກ ຫາຍ ແລະ ສາມາດນາໄປໃຊ້ປະໂຫຍດໄດຈ້ ິງໃນຊີວດິ ປະຈາວນັ . ງ. ວທິ ສີ ດິ ສອນແບບສະຕຣໍ ີ ລາຍ (Storry Line) ການຮຽນ-ການສອນແບບ Storry Line ເປັນການຮຽນຮ້ແບບບລະນາການທີ່ມກີ ານນາເອາສາລະການຮຽນ ຮ້ຈາກຫາຍກຸູ່ມສາລະມາເຊ່ີອມໂຍງກັນ ເພ່ີອຈັດການຮຽນຮ້ພາຍໃຕ້ຫວຂໍ້ເລ່ີອງ (The-me) ດຽວກັນໂດຍຜກ ເລ່ີອງເປັນຕອນໆ (Episode) ເລ່ີອງແຕູ່ລະຕອນຈະຕໍ່ເນີ່ອງ ແລະ ມີລາດັບເຫດການ (Sequence) ຫ ເອ້ີືນວູ່າ ເສັື້ນທາງການເດີນເລີ່ອງ (Topic line) ແລະ ໃຊ້ຄາຖາມຫັກ (Key questions) ເປັນຕວນາໄປສູ່ການໃຫ້ຜ້ຮຽນ ເຮັດກິດຈະກາ (Activity) ຢ່າງຫາກຫາຍ ເຊ່ີິງກິດຈະກາເຫ່ົານ້ືັນຈະສ່ົງເສີມໃຫ້ຜ້ຮຽນໄດ້ຮຽນຮ້ຕາມສະພາບຈິງ ໄດ້ລງມປະຕບິ ັດຕວຈິງ ເນນັ້ື ທັກສະການຄິດ ການວເິ ຄາະ ການຕັດສິນໃຈ ຂະບວນກ່ມູຸ ຕະຫອດຈນການສາ້ ງຄວາມ ຮ້ດວ້ ຍຕນເອງ. ດ່ັົງນືັນ້ ; ການຈັດການຮຽນຮ້ແບບ Storry Line ຈງີິ່ ເປນັ ການບລະນາການເນ້ືອໃນ ສາລະຄວາມຮ້ ແລະ ທັກສະຂະບວນການຕູ່າງໆເຂາ້ື ນາກນັ . ຈ. ວທິ ສີ ດິ ສອນແບບຮວູ່ ມຫວຮວູ່ ມຄດິ ເປັນການສອນທ່ີມີຮບແບບການຈັດກິດຈະກາການຮຽນ-ການສອນທຈ່ີ ດັ ໃຫ້ຜຮ້ ຽນເຮັດເປັນກູຸ່ມການພັດທະນາ ກດິ ຈະກາທາງສັງຄມ ແລະ ພັດທະນາຄວາມຮ້ ຄວາມສາມາດ ເຊິີ່ງມີຫາກຫາຍຮບແບບ ທັງນ້ີື ນັກການສຶກສາຊາວ ສະຫະລັດອາເມລິກາ ໄດທ້ າການວິໄຈ ແລະ ພັດທະນາຂນ້ືຶ ໂດຍມຈີ ຸດປະສງ: - ເພອີ່ ພັດທະນາທາງສງັ ຄມ (Social Skills) ໃຫແ້ ກູ່ຜຮ້ ຽນໃນດ້ານ ການສະແດງບດບາດໜ້າ ທ່ີຂອງ ຕນເອງໃນກູຸ່ມ, ການປະຕິສາພັນທີ່ດີຕໍ່ກັນ, ການໃຫ້ຄວາມຊູ່ວຍເຫອເຊ່ິີງກັນ ແລະ ກັນ, ການຍອມຮັບຄວາມຄິດ ເຫັນເຊີ່ິງກັນ ແລະ ກັນ, ການຮ້ຈັກໃຫ້ ແລະ ຮັບຄາຊມເຊີຍ, ການຮ້ຈັກ “ຂໍໂທດ” ແລະ “ຂອບໃຈ”, ການໃຊ້ຄາ ຖາມເພີອ່ ໃຫ້ເກດີ ການຮຽນຮ້, ການຮ້ຈັກວິທີປານິປານອມ, ການຮຈ້ ກັ ຂໍຄວາມຊວູ່ ຍເຫອ. - ເພອີ່ ເຝກິ ທກັ ສະການຄິດ ແລະ ການສີ່ສານ ສ. ວທິ ສີ ດິ ສອນແບບສາທດິ ການຈັດການຮຽນຮ້ແບບສາທິດ ເປັນຂະບວນການຮຽນຮ້ທີ່ຜ້ສອນ ຫ ບຸກຄນໃດບຸກຄນໜີ່ຶງ ໃຊ້ໃນການ ຊວູ່ ຍໃຫ້ຜ້ຮຽນໄດ້ເກີດການຮຽນຮ້ຕາມວັດຖຸປະສງ ໂດຍການສະແດງ ຫ ການເຮັດໃຫ້ເບີິ່ງເປນັ ຕວຢ່າງພ້ອມໆກັບ 12

ການບອກ ຫ ອະທິບາຍໃຫ້ຜ້ຮຽນໄດ້ຮຽນຮ້ ແລະ ຜ້ຮຽນຈະເກີດການຮຽນຮ້ຈາກການສັງເກດຂະບວນການ ຂືັ້ນ ຕອນການສາທິດນນ້ືັ ໆ ແລວ້ ໃຫ້ຜຮ້ ຽນຊັກຖາມ ອະພປິ າຍ ແລະ ສະຫຸບການຮຽນຮ້ຈາກການສາທິດ ການຈັດການ ຮຽນຮແ້ ບບນເີ້ື ໝາະສມກັບການສອນທຕີ່ ອ້ ງ ການໃຫ້ຜຮ້ ຽນເຫນັ ຂືນ້ັ ຕອນຂອງການປະຕິບັດ ເຊົັ່ນ ວຊິ າເທກັ ໂນໂລ ຢີ, ສິລະປະ, ວິທະຍາສາດ ເຫາົ່ ນ້ືີເປັນຕື້ນ. ການສອນແບບສາທິດ ມີຈຸດປະສງຊູ່ວຍໃຫ້ຜ້ຮຽນເກີດການຮຽນຮ້ໄດ້ຢ່າງໄວວາໂດຍເຫັນຂ້ັືນຕອນຕູ່າງໆ ຈາກການສະແດງ ຫ ການປະຕບິ ັດຕວຈິງໃຫ້ສງັ ເກດ ແລະ ສາມາດປະຕິບັດໄດ.້ ຊ. ວທິ ສີ ດິ ສອນແບບໃຊເ້ ຄອ່ີ ງປະຈກັ ຕາ ວິທີສອນແບບໃຊ້ເຄ່ີອງປະຈັກຕາ ແມູ່ນວິທີສອນທ່ີນາເອາສ່ີການສອນທີ່ແທດເໝາະກັບເນ້ືອໃນບດຮຽນຕາມ ຄວາມເປັນຈິງຂອງສະພາບແວດລ້ອມເພ່ີອຊູ່ວຍຜຮ້ ຽນໃຫ້ເຂື້າໃຈເນອື້ ໃນຄວາມໝາຍຂອງບດຮຽນ ງາູ່ ຍຂ້ຶນື . ການສອນແບບນາໃຊ້ເຄ່ີອງປະຈັກຕາມີຫັກການສອນດ່ົັງນື້ີ: ຜ້ສອນນາເອາວັດຖຸຕວຈິງຂ້ຶືນມາສະແດງໃຫ້ຜ້ ຮຽນໄດສ້ ັງເກດ ແລະ ຮຽນຮ້ໄປພ້ອມກັບການອະທິບາຍ, ການປຽບທຽບ…ຂອງຄ. ເປນັ ວິທີການເຝກິ ໃຫ້ນັກຮຽນ ຮ້ຈັກຄນື້ ຄິດ, ວເິ ຄາະ, ຕລີ າຄາ, ເຝິກການອະທິບາຍ ແລະ ສະ ຫຸບຄວາມຄດິ ເຫັນດ້ວຍຕນເອງເປນັ ບຸກຄນ, ເປັນຄ,ູ່ ເປັນກຸູ່ມ…ວິທີການຮຽນຮ້ແບບນ້ືີອາດຈະອາໄສວິທີການສັງເກດ, ການສາຜັດ, ການປະຕິບັດຕວຈິງ, ການລງທັດ ສະນະສກຶ ສາ…ເພ່ີອພດັ ທະນາການຮຽນຮ້ຕີ່ມອີກ. (ວຽງພອນ ສອີ າພອນ-ນວນຄາ ສິງທະລງັ ສ,ີ 2009, 86-88) ວດັ ຖຸປະຈັກຕາທນ່ີ າມາໃຊ້ປະກອບການຮຽນ-ການສອນ ຖວູ່າເປັນສ່ສີ າລບັ ການຮຽນ-ການສອນໃນຫວຂໍ້ ຫ ວິຊານ້ັືນໆ ເຊິ່ີງປະກອບມີຫາຍປະເພດ ຫາຍຊະນິດ ເຊົ່ັນ ປະເພດຮບພາບ ຄ ພາບທາມະຊາດ, ພາບຂອງຄນ, ສັດ, ວັດຖຸສິ່ີງຂອງ, ສະຖານທີ່, ເຫດການຕູ່າງໆ ອາດເປັນພາບແຕ້ມ ຫ ພາບຖູ່າຍກໍໄດ້, ປະເພດໂຄງສ້າງ ຄ: ແຜນທີ່, ແຜນຜັງ, ແຜນພມ, ປະເພດເອ ກະສານ ຄ ປົ້ມຕາລາ, ວາລະສານ, ເອກະສານຕ່າູ ງໆ, ປະເພດວັດຖຸຈງິ ຄ ໄມ້, ພ້າ, ແກ້ວ, ດິນຈ,ີ່ ຄນ, ສັດ, ແຮູ່ທາດຕາູ່ ງໆ, ປະເພດອເີ ຣັກໂທຣນກິ ຄ ກະແຊດັ , ວດີ ໂີ ອ, ຄອມພິວເຕີ, ໂທລະສັບ, ວິ ຊີດີ ແລະ ອ່ີນໆ. ຍ. ວທິ ສີ ດິ ສອນໂດຍຂະບວນການກມຸູ່ ການຈດັ ການຮ້ໂດຍຂະບວນການກູ່ມຸ ເປັນຂະບວນການຮຽນຮ້ທີ່ຜຮ້ ຽນໄດຮ້ ັບໄດຮ້ ບັ ຄວາມຮ້ຈາກການລງມ ປະຕິບັດເປັນກູ່ມຸ ກູຸ່ມຈະມີອິດທິພນຕກໍ່ ານຮຽນຮ້ຂອງສະມາຊິກແຕູລ່ ະຄນ ແລະ ສະມາຊິກແຕູ່ລະຄນໃນກູຸ່ມກໍມີອິດ ທພິ ນ ແລະ ປະຕສິ າພນັ ຕກໍ່ ນັ ແລະ ກັນ. ການສອນແບບຂະບວນການກູມຸ່ ມຈີ ດຸ ປະສງ: - ເພ່ອີ ເປດີ ໂອກາດໃຫ້ຜຮ້ ຽນເຂືາ້ ຮວູ່ ມກດິ ຈະກາກຸມູ່ ແລະ ມບີ ດບາດໃນການຮຽນ ຈະຊູ່ວຍໃຫ້ຜຮ້ ຽນ ມີ ຄວາມພ້ອມ ມີຄວາມກະລລ້ື ນື້ ແລະ ມີຄວາມສຸກໃນການຮຽນ - ເພ່ອີ ພດັ ທະນາຜຮ້ ຽນທາງດາ້ ນວິຊາການ ແລະ ທັກສະທາງດາ້ ນສງັ ຄມ ເຊົ່ັນ: ທກັ ສະມະນຸດສາພັນ ທກັ ສະ 13

ຂະບວນການກຸ່ມູ ເປນັ ຕື້ນ - ເພີອ່ ກະກຽມໃຫ້ຜໃ້ ຫ້ສາມາດດາລງຊວີ ິດໃນສງັ ຄມປະຊາທປິ ະໄຕໄດຢ້ າ່ ງມີປະສດິ ທພິ າບ ➢ ການຈດັ ການຮຽນຮໂ້ ດຍຂະບວນການກມູຸ່ ມຫີ ກັ ການສອນດງ່ັົ ນ:້ີື 1) ເປນັ ວທິ ກີ ານທ່ີເຝິກຜ້ຮຽນເປນັ ສນກາງການຮຽນຮ້ ໂດຍໃຫ້ຜຮ້ ຽນທກຸ ຄນມໂີ ອກາດເຂ້າື ຮວູ່ ມກິດຈະກາໃຫ້ ຫາຍທສີ່ ດຸ 2) ໃຫ້ນກັ ຮຽນໄດຮ້ ຽນຮ້ຈາກກູຸ່ມເປັນສູວ່ ນຫາຍ 3) ໃຫ້ຜຮ້ ຽນໄດຄ້ ືນ້ ພບ ແລະ ສ້າງສັນຄວາມຮ້ດວ້ ຍຕນເອງ 4) ໃຫ້ຄວາມສາຄນັ ຂອງຂະບວນການຮຽນຮ້ ໂດຍຜ້ສອນຈະຕອ້ ງໃຫ້ຄວາມສາຄນັ ຂອງຂະບວນການ ຕູ່າງໆໃນການສະແຫວງຫາຄາຕອບ ➢ ກດິ ຈະກາການຮຽນຮໂ້ ດຍຂະບວນການກມູຸ່ ມຫີ າຍວທິ ເີ ຊນົ່ັ : • ເກມ ເປນັ ກິດຈະກາການຫນິື້ ແບບງາູ່ ຍໆມີກະຕກິ າບໍ່ຫາຍ ແລະ ສາມາດເຮດັ ໃຫ້ຜຮ້ ຽນເກີດຄວາມຮ້ສຶກມູ່ວນ ຊ່ີນມີຄວາມສຸກໃນການຮຽນ ທັງໃຫ້ຜ້ຮຽນໄດ້ວິເຄາະຄວາມຮ້ສຶກນຶກຄິດຕູ່າງໆ ເພີ່ອກ້າວໄປສູ່ການຕັດສິນໃຈທີ່ຈະ ພາໃຫ້ເກດີ ການເອາຊະນະ ຫ ການຍອມຮັບໃນການການຫ້ນິື ເກມ • ບດບາດສມມດຸ ເປນັ ກິດຈະກາທ່ີໃຫ້ຜຮ້ ຽນໄດສ້ ະແດງອອກຕາມບດບາດຂອງຕວລະຄອນ ແລະ ສະຖານະ ການທີ່ການດຂ້ືຶນ ໂດຍຜ້ຮຽນຈະຕ້ອງໃຊ້ປະສບການ ແລະ ຄວາມຮ້ສຶກນຶກຄິດຂອງຕນເຂ້ືາໃນການສະແດງຕາມ ບດບາດທໄີ່ ດ້ຮັບວິທີນື້ີ ຈະຊ່ວູ ຍໃຫ້ຜ້ຮຽນເກີດຈິນຕະນາການ ແລະ ຄວາມຄດິ ສ້ງສັນໄດ້ເປນັ ຢ່າງດີ, ນກັ ຮຽນມໂີ ອ ກາດສຶກສາ ວິເຄາະຄວາມຮສ້ ກຶ ຂອງຕນເອງຢ່າງເລິກເຊ່ງິີ ຊວູ່ ຍສ້າງບນັ ຍາກາດໃນການຮຽນຮ້ໃຫ້ເປນັ ທໜ່ີ າ້ ສນໃຈ ແລະ ໜາ້ ຕດິ ຕາມຍິ່ີງຂນ້ືຶ . • ການອະພິປາຍກູຸ່ມ ເປັນການສນທະນາ ແລກປຽ່ ນຄວາມຄດິ ເຫນັ ຫ ຫວຂ້ໍທີ່ກຸູ່ມສນໃຈຮູ່ວມກັນ ການອະພິ ປາຍກູຸ່ມ ແຕູ່ລະກູຸ່ມອາດມີສະມາຊິກປະມານ 6-12 ຄນ ມີຜ້ນາກູຸ່ມ ຫ ຫວໜ້າກຸູ່ມ 1 ຄນ ມີໜ້າທີ່ດາເນີນ ການອະ ພິປາຍ ສະມາຊິກໃນກຸູ່ມມີສວູ່ ນູ່ວມຢ່າງເປນັ ອິດສະຫະ ແລະ ເປັນທາມະຊາດໃນການແລກປ່ຽນຄວາມຄິດ ເຫັນ ຕະຫອດຈນສະມາຊິກໃນກູຸ່ມ ມີຄວາມເຂ້ືາໃຈຈຸດມຸູ່ງໝາຍຂອງກຸູ່ມຮູ່ວມກັນ ສະຫຸບບັນຫາຂອງກູຸ່ມໄດ້ຕງ ປະເດນັ ການອະພປິ າຍມຫີ າຍຊະນິດ ເຊີງ່ິ ຜສ້ ອນຕອ້ ງເລອກຕາມຄວາມເໝາະສມ ນອກຈາກນີື້ ຍງັ ມີກດິ ຈະກາອີນ່ ໆອີກ ເຊັົ່ນ ການສະແດງລະຄອນ, ບດບາດສມມດຸ , ການສາທດິ , ການທດ ລອງ, ການສບຮ້…. ການຮຽນຮ້ໂດຍຂະບວນການກູຸ່ມນີື້ ເປັນວິທີການທ່ີໃຊ້ເວລາໃນການຮຽນ-ການສອນຂ້ອນຂ້າງຫາຍ, ຖ້າສະ ມາຊິກພາຍໃນກູຸ່ມຂາດຄວາມເອາໃຈໃສູ່ ແລະ ຄວາມຮັບຜິດຊອບ ຈະເຮັດໃຫ້ຜນງານຂອງກູຸ່ມ ແລະ ການຮຽນ 14

ຮ້ບໍ່ປະສບຄວາມສາເລັດ. ພ້ອມນືັ້ນ ຍັງເປັນວິທີທ່ີຜ້ສອນຈະຕ້ອງໄດ້ດແລ ຊູ່ວຍເຫອ ເອາໃຈໃສູ່ຢ່າງໃກ້ຊິດ ຈິ່ີງຈະ ໄດຮ້ ັບຜນດີ. 8. ວທິ ກີ ານປະເມນີ ຜນການຮຽນ-ການສອນແບບທດັ ສະນະສກຶ ສາ ການປະເມີນຜນການຮຽນ-ການສອນແບບທັດສະນະສຶກສາ ເປັນການປະເມີນກູ່ຽວກັບຄວາມສາມາດໃນການເຮັດ ສາເລັດຕາມຈຸດມຸູ່ງໝາຍຂອງກູຸ່ມ ໂດຍເນ້ືັນການປະເມີນທາງດ້ານເນ້ືອໃນຄວາມຮ້ວິຊາການ ແລະ ດ້ານ ກຸູ່ມສາພັນ ໄດ້ແກູ່ ດ້ານມະນຸດສາພັນ, ຜນສາເລັດຂອງກູຸ່ມ ໂດຍກວມເອາທັງຜນການເຮັດວຽກ, ຄວາມສາມັກຄີ, ຄຸນນະທາ ຫ ຄູ່ານິຍມຂອງກຸູ່ມ ດ້ວຍວິທີການໃຫ້ສະມາຊິກພາຍໃນກູຸ່ມຕິຊມການປະຕິບັດໜ້າທ່ີສະມາຊິກແຕູ່ລະຄນໂດຍ ປາສະຈາກອະຄະຕິ ເຊ່ີິງຈະຊູ່ວຍໃຫ້ຜ້ຮຽນປະເມີນຕນເອງໄດ້ ແລະ ໃຫ້ແຕູ່ລະກຸູ່ມສະທ້ອນຄນສະພາບການປະຕິ ບດັ ກດິ ຈະກາ ຈິງ່ີ ຈະເຮັດໃຫ້ຜສ້ ອນເຂ້າື ໃຈຜຮ້ ຽນອັນຈະນາໄປສ່ກູ ານເຂືາ້ ໃຈບນັ ຫາ ແລະ ເປນັ ຫນທາງການນາໄປສູ່ ການພຈິ າລະນາ ແກ້ໄຂບນັ ຫາ ແລະ ການຈດັ ປະສບການການຮຽນຮ້ໃຫ້ແກູ່ຜຮ້ ຽນໄດດ້ ຍີ ີງ່ິ ຂື້ນຶ . 9. ຂສໍ້ ະເໜແີ ນະ ຫ ສງີ່ິ ທຄ່ີ ວນເອາໃຈໃສໃູ່ ນການຈດັ ການຮຽນ-ການສອນແບບທດັ ສະນະສກຶ ສາ ການຈັດການຮຽນຮ້ດ້ວຍການທັດສະນະສຶກສາ ຜ້ສອນຄວນໃຫ້ຄວາມສາຄັນດ້ານການວາງ ແຜນການ, ການ ແບູ່ງປັນຄວາມຮັບຜິດຊອບ, ການຕິດຕາມ ຊູ່ວຍເຫອຢ່າງໃກ້ຊິດ ຈິ່ີງຈະເຮັດໃຫ້ ການສອນປະສບຜນສາເລັດໄດ້ ເຊິ່ງີ ຄວນເອົາໃຈໃສູ່ໃນດາ້ ນ: 1) ຄວນປະຕິບັດໃຫ້ຖືກຕອ້ ງຕາມລະບຽບການຂອງທາງການ. 2) ຄວນຈັດຫາພາຫະນະທ່ມີ ີຄນຸ ນະພາບ, ພະນກັ ງານຂບັ ລົດມີຄວາມສາມາດ ມທີ ັກສະ ມີຄນຸ ນະທາ ສພຸ າບຮຽບ ຮອ້ ຍ ເພາະຄວາມປອດໄພຂອງລງົ ທັດສະນະສຶກສາຖເື ປັນສີິ່ງທີ່ສາໍ ຄັນທ່ີສຸດ. 3) ການການົດເວລາໃນການປະຕິບັດຕົວຈິງຄວນມີການເຜ່ີືອເວລາໄວ້ ແລະ ຄວນປະຕິບັດໂມງເວລາຕາມແຜນ ການຢາູ່ ງເຄັງ່ົ ຄດັ . 4) ຕ້ອງແບູ່ງປັນ, ມອບໝາຍໜ້າວຽກໃຫ້ນັກຮຽນຮັບຜິດຊອບຢູ່າງຈະແຈ້ງ ບໍດົ່ັງນ້ົັນ ຈະເຮັດໃຫ້ນັກຮຽນຮູ້ສຶກ ວູາ່ ເຂົາເຈ້ົາກໍາລັງໄປທ່ຽູ ວຫິນົຼ້ ລາ້ ໆ. 5) ຄວນການດົ ໄລຍະທາງ, ເວລາໃນການທດັ ສະນະສກຶ ສາໃຫເ້ ໝາະກບັ ຊໍາ່ ອາຍຂຸ ອງນກັ ຮຽນ. 6) ຄວນຄານງຶ ເຖງິ ສະພາບອາກາດ, ລະດກູ ານ ແລະເລືອກໃຫເ້ ໝາະສມົ ກບັ ສະຖານທີ່ ແລະ ເລີ່ອື ງທຈ່ີ ະໄປສກຶ ສາ. 10. ຈດຸ ດີ ແລະ ຈດຸ ອອູ່ ນ 10.1 ຈດຸ ດີ 1) ຊູ່ອຍໃຫ້ນັກຮຽນໄດ້ຮັບປະສົບການໂດຍກົງ, ໄດ້ຮຽນຮູ້, ໄດ້ສາຜັດກັບຕົວຈິງ ອັນພາໃຫ້ເກີດການ ພົວພັນລະຫວູາ່ ງທດິ ສະດີທ່ີຮຽນໃນຫ້ອງຮຽນກບັ ສະພາບຕວົ ຈງິ . 2) ເປັນການປູ່ຽນບັນຍາກາດການຮຽນຮູ້ເຮັດໃຫ້ນັກຮຽນມຄວາມຕີ່ືນເຕັ້ົນ, ເກີດຄວາມສົນໃຈ ແລະ ມີ ຄວາມມູວ່ ນຊນ່ີື ກບັ ການຮຽນ. 15

3) ເຝິກໃຫ້ນກັ ຮຽນມີທກັ ສະດ້ານຕາູ່ ງໆ ເຊັົ່ນ ທັກສະການາງແຜນ, ທັກສະການປະສານງານ, ທັກສະການ ເຮດັ ວຽກເປັນກມູຸ່ , ທັກສະການຊອກຮູ້ຮາໍ່ ຮຽນ, ທກັ ສະການສະຫຼຸບໃຈຄວາມຂອງບົດຮຽນ. ນອກນ້ນົັ ຍັງເປນັ ການ ຊູ່ອຍສ່ົງເສີມພັດທະນາການດ້ານຄຸນນະທໍາຕູ່າງໆ ເຊ່ັົນ ຄວາມຮັບຜິດຊອບຕໍໜ້າທ່ີ, ຄວາມສາມັກຄີ, ຄວາມເສຍ ສະລະ ເຫົຼາ່ ນົ້ເີ ປັນຕົ້ນ. 4) ສົ່ງເສີມການໃຊ້ຊັບພະຍາກອນ ແລະ ແຫຼູ່ງການຮຽນຮູ້ໃນຊຸຼມຊົນ ແລະທ້ອງຖິ່ີນໃຫ້ເປັນປະໂຫຍດຕໍ ການຮຽນ. 5) ຊວູ່ ຍເສີມສ້າງສາຍສາພັນທດີ່ ລີ ະຫວາູ່ ງຄກູ ບັ ນັກຮຽນ ແລະ ລະຫວູ່າງນກັ ຮຽນນາກັນ. 10.2 ຈດຸ ອອູ່ ນ 1) ການຮຽນ-ການສອນແບບທັດສະນະສຶກສາ ເປັນວິທີການທ່ີສະຫັຼບຊັບຊ້ອນ, ມີຫຼາຍຂົັ້ນຕອນ ເພາະ ຕອ້ ງມກີ ານກະກຽມວາງແຜນການ ຕດິ ຕປໍ ະສານງານ, ການຈັດການ ແລະ ຕອ້ ງມີຄວາມຮັບຜິດຊອບຫາຼ ຍດາ້ ນ. 2) ເປັນວິທີການຮຽນຮູ້ທີມ່ ີຄາູ່ ໃຊຈ້ ູ່າຍສງູ , ໃຊ້ເວລາຫາຼ ຍ, ຖ້າການຈັດການບລໍ ິຫານບດໍ ີ ອາດຈະບຄໍ ຸ້ມກັບ ເງິນ ແລະເວລາທີເ່ ສຍໄປ. 3) ມີຄວາມສູ່ຽງຕໍການເກີດອັນນັບທັງຈາກການເດີນທາງ ແລະການເເຂ້ົາສຶກສາ ຫືຼ ເຂ້ົາຊົມກິດຈະການ ໂດຍສະເພາະແມູ່ນການເຂົາ້ ຊົມໃນການເຂດອຸດສາຫະກໍາ. 4) ຫາກນັກຮຽນມີຈານວນຫຼາຍເກີນໄປ ຈະເຮັດໃຫ້ຍາກແກູ່ການຄວບຄຸມ ແລະ ບໍໄດ້ຮັບປະສິດທິຜົນ ເທົາ່ ທ່ີຄວນ 16

17

ບດທີ 2 ເອກະສານທນີ່ າໃຊເ້ ຂາ້ື ໃນການຈດັ ການຮຽນ-ການສອນແບບທດັ ສະນະສກຶ ສາ 1. ບາງເອກະສານທກີ່ ຽູ່ ວຂອ້ ງກບັ ການດາເນນີ ການຈດັ ການຮຽນ-ການສອນແບບທດັ ສະນະສກຶ ສາ ຕວຢາ່ ງ ການຈດັ ການຮຽນ-ການສອນແບບທດັ ສະນະສຶກສາ ສະຖານທ່ີທາງວັດທະນະທາ ແລະ ປະຫວດັ ສາດໃນ ເມອງຫວງພະບາງ ຂອງນັກສຶກສາວທິ ະຍາໄລຄຫວງພະບາງ ຜູ່ານຈາກຂະບວນການ ຫ ຂນື້ັ ຕອນໃນການຈດັ ການຮຽນຮ້ແບບທັດສະນະສຶກສາ ດ່ງົັ ທໄ່ີ ດກ້ າູ່ ວມາຂ້າງເທິງ ໃນ ຂະບວນການປະຕບິ ັດຕວຈິງໃນໄລຍະຜູ່ານມາໄດ້ປະຕບິ ັດດ່ງົັ ນ:້ີື • ຂ້ືນັ ຕອນການຕັ້ືງຈຸດມູຸ່ງໝາຍຂອງການຮຽນຮ້ ຫວຂບໍ້ ດຮຽນແມູ່ນ ພາສາ ແລະ ຕວອກັ ສອນຂອງຊາດລາວ ໂດຍມເີ ນື້ອໃນກວມເອາຄວາມ ເປັນມາຂອງຊາດລາວ ໂດຍຫຍໍ້, ປະຫວັດຄວາມເປັນມາຂອງພາສາລາວ, ວັດທະນະທາ ແລະ ຕວອັກສອນຂອງຊນເຜົ່າ ລື້, ໄທດາ ແລະ ອກັ ສອນທາ. ດ່ົງັ ນັື້ນ ຈຸດມຸູ່ງໝາຍຂອງການຮຽນຮ້ແມູ່ນ ຄວາມຮ້ກູຽ່ ວກັບວິຖີຊວີ ິດຂອງຊນເຜ່ົາຕູ່າງໆ, ວທິ ີການຂຽນຕວທາ ໃສູ່ໃບລານ, ຂະບວນການຮຽນ-ການສອນໜັງສທາໃນເມ່ີອກູ່ອນ ແລະ ປັດຈຸບັນ, ປະຫວັດຄວາມເປັນມາຂອງໜັງສ ລາວ, ການຂຸດຄື້ນວັດຖບຸ ຮານ ການຄຸ້ມຄອງ ແລະ ວທິ ີການບ ລະນະຮກັ ສາ • ຂືັນ້ ຕອນການວາງແຜນການ ອີງໃສູ່ຈດຸ ມູຸ່ງໝາຍຂາ້ ງເທງິ ຂືັ້ນຕອນການວາງແຜນການດາເນນີ ດົ່ັງນ:ື້ີ 1) ການດຫວຂ້ໍທຈ່ີ ະລງເກບັ ກາຂ້ໍມນ ຕວຢາ່ ງ ຫວຂ້ໍ ແລະ ຂ້ໍມນູ ທຕ່ີ ້ອງການ ຫພໍ ິພດິ ທະພັນແຫູງ່ ຊາດຫວຼ ງພະບາງ ປະຫວັດຄວາມເປັນມາຂອງພະລາຊະວງັ ຫຼວງພະບາງ, ຄວາມເປັນມາຂອງຕົວອັກສອນລາວ ໃນແຜນູ່ ສີລາຈາລຶກ, ເຄ່ືີອງມຊື ົນເຜົາ່ ຕູ່າງໆ, ຈດຸ ເດົນັ່ ຂອງຫພໍ ພິ ດິ ທະພນັ ແຫູ່ງນ,ົີ້ ລາຍການສະແດງ ຕ່າູ ງໆ ທ່ີຈັດສະແດງເປນັ ປກົ ກະຕິ. ວັດຊຽງທອງ ປະຫວັດ ວັດຊຽງທອງ, ຂໍ້ມູນກູ່ຽວກັບໜັງສືໃບລານລາວ, ອັກສອນທໍາ, ຈຸດເດັົ່ນ ແລະ ບົດບາດ-ຄວາມສໍາຄັນ ຂອງວດັ ຊຽງທອງໃນອະດດີ ແລະ ປັດຈບຸ ນັ ວັດວຊິ ຼນຸ ນະລາດ ປະຫວັດຄວາມເປັນມາຂອງວັດວິຊຼຸນ, ຂໍ້ມູນກູ່ຽວກັບບູຮານວັດຖຼຸ ທີ່ເປັນຫັຼກຖານທາງປະ ຫວັດສາດ, ພາສາ ລາວທີ່ຄ້ົນພົບຢູ່ວັດແຫູ່ງນ,້ົີ ຂ້ໍມນູ ກູ່ຽວກັບໜັງສືໃບລານ, ວິທີການຂຽນໜັງສືໃບລານ ພ້ອມທັງສາທິດວິທີການຂຽນ ໃຫ້ນກັ ສຶກສາໄດສ້ ັງເກດ, ຂະບວນການຮຽນ-ການສອນໜງັ ສືທໍາ (ການອາູ່ ນ-ຂຽນ) ໃນເມ່ືີອກ່ອູ ນ ແລະ ປັດຈຸບນັ , 18

ຈດຸ ເດັນ່ົ ແລະ ບົດບາດ-ຄວາມສໍາຄັນຂອງວັດໃນອະດດີ ແລະ ປັດຈບຸ ນັ ຫອ້ ງວາງສະແດງວັດຖບຸຼ ູຮານ ຂ້ໍມູນກູ່ຽວກັບວັດຖຼຸບູຮານ ເຊົ່ັນ ຈໍານວນ, ປະເພດ, ແຫູ່ຼງທີ່ມາ, ການຂຸດຄ້ົນ, ການເຜີຍແຜູ່ ແລະ ວິທີການ ບລູ ະນະຮັກສາ ສນູ ສລິ ະປະ ແລະ ຊນົ ເຜົາ່ ວທິ ະຍາ ຂ້ໍມູນກູ່ຽວກັບຊົນເຜົ່າໃນລາວ, ປະຫວັດຄວາມເປັນມາ, ວິຖີຊີວິດ, ພາສາ,ສາສະໜາ, ວັດທະນະທາ, ຄວາມ ເຊອ່ີື ຖຕື ູ່າງໆຊົນເຜົາ່ ລ້ົື, ໄທດາ. 2) ວາງແຜນການເພ່ີອນາສະເໜີຕໂໍ່ ຮງຮຽນ ພາຍຫັງຼ ທພີ່ ວົ ພນັ ປະສານງານກັບພາກສວນທີ່ກູຽ່ ວຂອ້ ງເປນັ ທີຮ່ ຽບຮອ້ ຍແລວ້ , ຄູເປນັ ຜູ້ວາງແຜນການໃນການ ລົງທັດສະນະສຶກສາ ໃນນ້ົັນ ປະກອບມີກໍານົດເວລາ, ພາຫະນະ ແລະ ວທິ ີການເດີນທາງ, ສະຖານທີ່, ຜູ້ຮັບຜິດຊອບ ຕະຫຼອດຮອດງປົ ະມານຄາູ່ ໃຊຈ້ າູ່ ຍໆດ່ັົງຕວົ ຢາູ່ ງທນີ່ າໍ ສະເໜີໄວ້ຂ້າງລຸ່ມູ ນ:ີົ້ 19

ຕວົ ຢາູ່ ງແຜນການລງົ ທດັ ສະນະສກຶ ສາໃນສະຖານທປ່ີ ະຫວດັ ສາດ ແລະ ວດັ ທະນະທາໍ ທຫີ່ ວຼ ງພະບາງ ສາທາລະນະລດັ ປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊນລາວ ສນັ ຕິພາບ ເອກະລາດ ປະຊາທິປະໄຕ ເອກະພາບ ວັດທະນາຖາວອນ ວທິ ະຍາໄລຄຫວງພະບາງ ຫອ້ ງການວທິ ະຍາສາດສງັ ຄມ ເລກທີ /ຫກສຄ ລງວັນທີ ແຜນດາເນນີ ງານໃນການລງທດັ ສະນະສກຶ ສາ 1. ບອູ່ ນອງີ - ອີງຕາມ: ແຜນພັດທະນາຄຸນະພາບ ແລະ ຄວາມສອດຄ່ອູ ງຂອງວທິ ະຍາໄລຄຫວງພະບາງ - ອີງຕາມ: ກດິ ຈະກາທີ່ຈະປະຕບິ ັດຕວຈິງ 2. ເນອ້ື ໃນແຜນການ 2.1 ຕາຕະລາງດາເນນີ ງານ ວນັ , ເວລາ ກດິ ຈະກາທຈີ່ ະ ສະຖານທີ່ ຂມໍ້ ນທຕ່ີ ອ້ ງການ ຜຮ້ ບັ ຜດິ ຊອບ ລ/ດ ປະຕບິ ດັ ການດເວລາໃນການລງ ຄປະຈາວິຊາ ເກບັ ກາຂໍ້ມນ 2-5/11/ ພວພນັ ຄະນະຮບັ ສະຖານທີທ່ ີ່ກູຽ່ ວ ຄທີ່ເປິກສາ 2011 ສງັ ເກດຕວອັກສອນ ນັກສກຶ ສາກູຸມ່ ທ່ີ 1 ຜດິ ຊອບສະຖານ ຂ້ອງ ລາວໃນແຜູ່ນສລີ າຈາ ຮັບຜດິ ຊອບ ລຶກ, ເຄ່ີອງມຊນເຜົ່າ 5-12/11/ ທີ່ຕູ່າງໆກອູ່ ນການ ຕູາ່ ງໆ ນກັ ສກຶ ສາກມູຸ່ ທີ່ 2 ຮບັ ຜດິ ຊອບ ລງຕວຈງິ ນກັ ສຶກສາກຸູ່ມທີ່ 2011 17/11/ ກະກຽມແຜນການ ຫອ້ ງການສັງຄມ 2011 3 18/11/ ງບປະມານຕູ່າງໆ 2011 08.30 ນາພານັກສກຶ ສາ ຫພໍ ພິ ິດທະພນັ ແຫງູ່ 09.30 4 ລງຕວຈິງ ຊາດຫວງພະບາງ 5 09.30 ວດັ ຊຽງທອງ, ວດັ ວິ ປະຫວັດ ວັດຊຽງທອງ, ຊຸນນະລາດ ຂໍ້ມນກູຽ່ ວກບັ ໜງັ ສໃບ ລານລາວ, ອັກສອນທາ ຫ້ອງວາງສະແດງ ຂໍ້ມນກຽູ່ ວກັບວັດຖຸບ 20

10.30 ວັດຖຸບຮານ ຮານ, ການຂດຸ ຄື້ນ ຮບັ ຜດິ ຊອບ 6 ແລະ ວທິ ີການບລະ ນະ ສນສິລະປະ ແລະ ຮກັ ສາ ນັກສຶກສາກູຸມ່ ທີ່ 2.2 ເປາ້ົ ໝາຍຜເ້ ຂາື້ ຮວູ່ ມ ຊນເຜົ່າວທິ ະຍາ ຂໍ້ມນຊນເຜາ່ົ ຕູ່າງໆ, ຮບັ ຜິດຊອບ ພາສາ ແລະ ຖ່ີິນດາ ລງ ຊີວິດ 1. ອາຈານ ທອງຫໍ່ ຄຸນສະຫວັດ ຫວໜາ້ ຫ້ອງການ ເປັນຫວໜາ້ 2. ອາຈານ ນາງ ພຄາ ມັດທວິ ງ ຄປະຈາວຊິ າ ເປັນຄະນະ 3. ອາຈານ ນາງ ໝີມ່ ີ່ ປະດດິ ຄທເ່ີ ປກິ ສາ ຫອ້ ງ 3 ກ ເປນັ ຄະນະ 4. ອາຈານ ສລຸ ີ ອນິ ທະວງ ຄທີ່ເປິກສາ ຫອ້ ງ 3 ຂ ເປນັ ຄະນະ 5. ຄະນະຫອ້ ງ ປີ 3 ກ-ຂ (ພ-ວ) ເປັນຄະນະ 6. ນັກສກຶ ສາ ຫອ້ ງ ປີ 3 ກ-ຂ (ພ-ວ) ເປັນສະມາຊກິ 2.3 ວທິ ກີ ານຈດັ ຕງັ້ື ປະຕບິ ດັ - ເຕື້າໂຮມນກັ ສຶກສາທງັ 2 ຫ້ອງ ແລ້ວຈັດແບງູ່ ກ່ມຸູ ນັກສຶກສາເພີອ່ ລງເກບັ ກາຂໍ້ມນ - ການດຫວຂ້ໍໃນການເກັບກາຂ້ໍມນຮວູ່ ມກັນ - ແນະນາວິທີເກບັ ກາຂໍ້ມນຕາູ່ ງໆ ແລະ ວິທີຂຽນບດລາຍງານ - ນາພານກັ ສຶກສາລງຕວຈງິ ຕາມສະຖານທຕ່ີ ູ່າງໆ (ແບູງ່ ເປັນ 2 ຊຸດ ລງ 2 ວນັ ຫອ້ ງລະ 1 ວັນ) - ໃຫ້ແຕູ່ລະກູ່ມຸ ຂຽນບດລາຍງານສົງ່ ໃຫ້ຄ 3. ແຜນງບປະມານ ງບປະມານຕາູ່ ງໆ ແມູ່ນເປັນພາລະຂອງນັກສກຶ ສາເປນັ ຜຮ້ ບັ ຜດິ ຊອບເອງທງັ ໝດ 4. ຄາດຄະເນຜນທໄີ່ ດຮ້ ບັ ນັກສຶກສາຈະໄດ້ຄວາມຮ້ກູ່ຽວກັບວິຖີຊີວິດຂອງຊນເຜົາ່ ຕູ່າງໆ, ວິທີການຂຽນຕວທາໃສູ່ໃບລານ, ຂະບວນການ ຮຽນ-ການສອນໜັງສທາໃນເມີ່ອກູ່ອນ ແລະ ປັດຈຸບັນ, ປະຫວັດຄວາມເປັນມາຂອງໜັງສລາວ, ການຂຸດຄນື້ ວັດຖຸ ບຮານ ແລະ ວິທີການບລະນະຮັກສາ, ເຫັນໄດ້ຄວາມແຕກຕູ່າງລະຫວູ່າງການຮຽນຈາກທິດສະດີກັບການຮຽນຮ້ນາ ສະຖານທີ່ຕວຈິງ ແລະ ທັງເປັນການເຝິກຝນໃຫ້ນັກສຶກສາມີຄວາມສາມາດໃນການຈັດການຮຽນ-ການສອນແບບ ທັດສະນະສຶກສານາອີກ. ຫ້ອງການວທິ ະຍາສາດສງັ ຄມ 21

22

3) ກະກຽມເອກະສານເພີ່ອພວພັນປະສານງານກັບພາກສູ່ວນທີ່ກູ່ຽວຂ້ອງ ເຊັົ່ນ ໜັງສືສະເໜີເຖິງພາກສູ່ວນທ່ີ ຮັບຜິດຊອບສຖານທ່ີທ່ີຈະລົງທັດສະນະສຶກສາ, ໃບຂໍອະນຸຍາດນາໃຊ້ລົດ, ໃບຜູ່ານທາງ, ໃບອະນຸຍາດຈາກຜູ້ປົກ ຄອງ, ຂໍຕ້ ົກລົງແຕູ່ງຕົງ້ັ ຄະນະຮບັ ຜິດຊອບ... ຕວຢາ່ ງ ບາງເອກະສານຕາູ່ ງໆທ່ີນາໃຊ້ ສາທາລະນະລດັ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊນລາວ ສນັ ຕພິ າບ ເອກະລາດ ປະຊາທປິ ະໄຕ ເອກະພາບ ວດັ ທະນາຖາວອນ ກະຊວງສຶກສາທກິ ານ ແລະ ກິລາ ເລກທີ /ວຄຫຼບ ວິທະຍາໄລຄຫວງພະບາງ ລງວັນທີ ໜງັ ສສະເໜີ ຮຽນເຖິງ ພະແນກຖະແຫຼງຂູ່າວ ວດັ ທະນະທາໍ ແລະ ທ່ອູ ງທຽູ່ ວ ແຂວງຫວຼ ງພະບາງ ທີ່ ແຂວງຫວຼ ງພະບາງ ເລອ່ີ ງ ການລງົ ທດັ ສະນະສຶກສາຂອງຄະນະຄອູ າຈານ ແລະ ນັກສກຶ ສາຈາກວທິ ະຍາໄລຄູຫຼວງພະບາງ - ອງີ ຕາມ ທດິ ທາງແຜນພັດທະນາ ຂອງວທິ ະຍາໄລຄູຫວຼ ງພະບາງ ປະຈາໍ ສກົ ຮຽນ 2010-2011 - ອີງຕາມ ໂຄງການຫັຼກສດູ ການຮຽນ-ການສອນຂອງສາຍວິທະຍາສາດສັງຄົມ ວິທະຍາໄລຄຫູ ຼວງພະບາງ, ຄະນະອໍານວຍການວິທະຍາໄລຄຫຼວງພະບາງ ຈີ່ິງໄດ້ສະເໜີມາຍັງ ພະແນກຖະແຫຼງຂູ່າວ ວັດທະນະທໍາ ແລະ ທູ່ອງທູ່ຽວ ແຂວງຫຼວງພະບາງ ເພື່ີອຂໍອະນຸຍາດນໍາເອົາຄູອາຈານ ແລະ ນັກສຶກສາລົງທັດສະນະສຶກສາ ເກັບກໍາຂ້ໍມູນ ກູ່ຽວກັບອັກສອນທໍາ, ໜັງສືໃບລານ, ໜັງສືລາວເດີມ, ບົດບາດຄວາມສາຄັນໃນການຮຽນອັກສອນທາໃນວັດ, ວິຖີ ຊີວິດ ແລະ ພາສາເຜົ່າລືົ້ ແລະ ໄທດໍາ ເຊີ່ິງຈະໄດ້ລົງສຶກສາຕາມສະຖານທີ່ຕູ່າງໆຄື: ວັດຊຽງທອງ, ວັດວິຊຼຸນ, ພິພິທະພັນ ແຫູ່ງຊາດຫຼວງພະບາງ, ຫອ້ ງວາງສະແດງວັດຖຼຸບູຮານ ແລະ ສູນສລິ ະປະ-ຊົນເຜ່ົາວິທະຍາ ນະຄອນຫຼວງພະບາງ ໃນວັນທີ 17-18/11/2011 ເຊີ່ິງມີ ຄະນະຄູອາຈານຈາກ ວິທະຍາໄລຄູຫຼວງພະບາງ ທັງໝົດ 4 ຄົນ ແລະ ນັກສຶກສາ ຈໍານວນ 88 ຄົນ. ພ້ອມນົັ້ນ ສະເໜີຂໍບຸກຄະລາກອນນໍາທູ່ຽວຈາກພະແນກຖະແຫຼງຂູ່າວ ວັດທະນະທໍາ ແລະ ທູ່ອງ ທູ່ຽວ ຈານວນ 1 ທູ່ານ ແລະ ພະສົງຜູ້ຊໍານານກູ່ຽວກັບໜັງສືທໍາໃບລານທີ່ວັດທັງ 2ແຫູ່ງ ເພີື່ອຊູ່ວຍໃຫ້ຂໍ້ມູນ ແລະ ແນະນໍານັກສຶກສາຕະຫຼອດການສຶກສາຄ້ົນຄວ້າ. ໃນການທັດສະນະສຶກສາຄັົ້ງນີົ້ ຈະປະກອບມີທັງການລົງສໍາຫຼວດ ເກັບກໍາຂ້ໍມູນຕາມສະຖານທີ່ຕົວຈິງ, ການສອບຖາມ-ສໍາພາດ ບຸກຄົນທີ່ຮັບຜິດຊອບ ລວມທັງການສຶກສາຄົ້ນຄວ້າ ຈາກເອກະສານຕູ່າງໆ ໂດຍມີການບັນທຶກພາບ ແລະ ສຽງພ້ອມ. ລາຍລະອຽດຂອງແຜນການໃນການທັດສະນະສກຶ ສາ ໄດຄ້ ັດຕິດມາພ້ອມນົ.້ີ ດັງົ່ ນນັື້ ; ຈີ່ິງໄດສ້ ະເໜເີ ຖິງທາູ່ ນເພີືອ່ ຄນ້ົ ຄວາ້ ພຈິ າລະນາ ຕາມແນວທາງອັນຄວນ. ຮຽນມາດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ແລະ ນັບຖື ເປັນຢ່າູ ງສູງ ຜູ້ອາໍ ນວຍການວທິ ະຍາໄລຄ 23

4) ແນະນາ ຈດັ ແບູ່ງຄວາມຮບັ ຜິດຊອບໃຫ້ນກັ ສກຶ ສາ ຕວຢາ່ ງ: ລາຍຊກ່ີ ມຸູ່ ນກັ ສກຶ ສາ ຫອ້ ງ 3 ກ (ພ-ວ) ແລະ ຫວຂທໍ້ ລີ່ ງເກບັ ກາຂມໍ້ ນ ລ/ດ ກມູຸ່ ຊີ່ ແລະ ນາມສະກນຸ ຫວຂໍ້ ໝາຍເຫດ 1 ນາງ ແປ້ວ ຈດິ ຕະວງ ຫວຂໍ້ “ພະລາຊະວັງ ຫວງພະບາງ” ຫພໍ ິພິດທະພນັ ຫວໜາ້ (ປະຫວັດຄວາມເປັນມາ, ຕວອັກສອນ ແຫງູ່ ຊາດຫວງ 2 ນາງ ສຸກສະຫວນັ ລາວໃນແຜູ່ນສີລາຈາລຶກ, ເຄ່ີອງມຊນເຜົ່າ ພະບາງ 1 ຕູ່າງໆ, ຈຸດເດັ່ົນຂອງຫໍພິພິດທະ ພັນແຫູ່ງ 3 ນາງ ຂນັ ທະລີ 4 ນາງ ກນັ ທະໄລ ນ,ີື້ ລາຍການສະແດງຕູາ່ ງໆ) 5 ທ້າວ ວິສຽນ 6 ນາງ ເກດສະໜາ ສງິ ດາລກັ ຫວຂໍ້ “ພະລາຊະວງັ ຫວງພະບາງ” ຫພໍ ິພດິ ທະພນັ ຫວໜາ້ (ປະຫວັດຄວາມເປັນມາ, ຕວອັກສອນ ແຫູ່ງຊາດຫວງ 7 ນາງ ສມມະລີ ລາວໃນແຜູ່ນສີລາຈາລຶກ, ເຄ່ີອງມຊນເຜົ່າ ພະບາງ 2 ຕູ່າງໆ, ຈດຸ ເດົັ່ນຂອງ ຫໍພິພິດທະ ພັນແຫູ່ງ 8 ນາງ ພອນທະລີ 9 ນາງ ລນັ ດາ ນ,້ີື ລາຍການສະແດງຕູາ່ ງໆ) 10 ທາ້ ວ ເນມີ 11 ນາງ ບວລາ ຕອງມະນໄີ ຊ ຫວຂໍ້ “ວດັ ຊຽງທອງ” ວດັ ຊຽງທອງ ຫວໜາ້ (ປະຫວັດ ວັດຊຽງທອງ, ຂ້ໍມນກູ່ຽວກັບ 12 ນາງ ເສີດ ໜັ ງສໃບລານລາວ, ອັກສອນທາ, ຈຸດ 3 ເດັົ່ນ ແລະ ຄວາມສາຄັນໃນອະດີດ ແລະ 13 ນາງ ນອ້ ຍມະນີ 14 ນາງ ທອນ ປັດຈບຸ ັນ) 15 ທ້າວ ວງຈິດ 16 ນາງ ຈນັ ປງິ່ ຫວຂໍ້ “ວັດຊຽງທອງ” ວດັ ຊຽງທອງ ຫວໜາ້ (ປະຫວັດ ວັດຊຽງທອງ, ຂ້ໍມນກູ່ຽວກັບ 17 ນາງ ປິ່ນແກ້ວ ໜັ ງສໃບລານລາວ, ອັກສອນທາ, ຈຸດ 4 ເດົັ່ນ ແລະ ຄວາມສາຄັນໃນອະດີດ ແລະ 18 ນາງ ບງມາລາ 19 ນາງ ສຸນິຕາ ປັດຈຸບັນ) 20 ທາ້ ວ ສມມັກ 21 ນາງ ລຸນນີ ອຽູ່ ງບວລາ ຫວຂໍ້ “ວດັ ວິຊຸນນະລາດ” ວັດວິຊນຸ ນະລາດ ຫວໜາ້ (ປະຫວັດຄວາມເປັນມາ, ຂໍ້ມນກູ່ຽວກັບ 5 22 ນາງ ກະເສມສີ ໜັງສໃນລານ, ວິທີການຂຽນໜັງສໃນ 23 ນາງ ບວວນັ ລານ, ຈຸດເດົັ່ນ ແລະ ຄວາມສາຄັນໃນ 24

24 ນາງ ວຽງແກວ້ ອະດດີ ແລະ ປດັ ຈບຸ ັນ ທ້າວ ກດິ ຕິພມ ຫວຂໍ້ “ວັດວຊິ ນຸ ນະລາດ” ວັດວິຊນຸ ນະລາດ 25 ທາ້ ວ ສມໃຈ ດາລາວອນ ຫວໜາ້ (ປະຫວັດຄວາມເປັນມາ, ຂໍ້ມນກູ່ຽວກັບ 26 6 ນາງ ສະບາທອງ ໜັງສໃນລານ, ວິທີການຂຽນໜັງສໃນ 27 ນາງ ສສີ ມພອນ 28 ນາງ ແກວ້ ມະນີ ລານ, ຈຸດເດັົ່ນ ແລະ ຄວາມສາຄັນໃນ 29 ທາ້ ວ ຄາພດຸ ດວງແກວ້ ອະດດີ ແລະ ປດັ ຈບຸ ັນ ຫວໜາ້ 30 7 ນາງ ອາພອນ ຫວຂໍ້ “ບຮານວັດຖຸໃນຫວງພະບາງ” ຫ້ອງວາງສະແດງ 31 ນາງ ອຸບນ 32 ນາງ ຕຸ້ຍ (ຂໍ້ມນກູ່ຽວກັບວັດຖຸບຮານ ເຊ່ັົນ ຈາ ວັດຖຸບຮານ 33 ທາ້ ວ ປຍຸ້ ຈນັ ປະເສດີ ນວນ, ປະເພດ, ແຫູ່ງທ່ີມາ, ການຂຸດຄື້ນ, ຫວໜາ້ 34 8 ນາງ ພວງ ການເຜີຍແຜູ່ ແລະ ວິທີ ການບ ລະນະ 35 ນາງ ວິໄລວັນ 36 ທ້າວ ເພັດສະໝີ ຮັກສາ) 37 ທາ້ ວ ລ ດີລະພນ ຫວຂໍ້ “ບຮານວດັ ຖໃຸ ນຫວງພະບາງ” ຫ້ອງວາງສະແດງ ຫວໜາ້ 38 9 ນາງ ສຸດາ ລີຟງທໍ່ (ຂໍ້ມນກຽູ່ ວກັບວັດຖຸບຮານ ເຊນົັ່ ຈາ ວັດຖບຸ ຮານ 39 ນາງ ຄາພອນ 40 ທ້າວ ສມຊາຍ ນວນ, ປະເພດ, ແຫ່ງູ ທີ່ມາ, ການຂດຸ ຄືນ້ , 41 ທາ້ ວ ບນຸ ທນັ ສກຸ ທໄິ ຊ ການເຜີຍແຜູ່ ແລະ ວທິ ີການບ ລະນະ ຫວໜາ້ 42 ນາງ ພານທອງ ຮກັ ສາ) 10 ຫວຂໍ້ “ຊາດພນັ ວທິ ະຍາໃນລາວ” ສນສິລະປະ ແລະ 43 ນາງ ພິດອາລນຸ 44 ນາງ ຄອນມະນີ (ປະຫວັ ດຄວາມເປັນມາ ແລະ ຄວາມ ຊນເຜ່າົ ວິ ທະຍາ ທ້າວ ເພັດນະຄອນ ສາຄັນຂອງສນ, ຂໍ້ມນຊນເຜາົ່ ຕູ່າງໆເຊນົ່ັ : ຈານວນຊນເຜ່ົາ, ພາສາ, ວັດ ທະນະທາ ແລະ ຖ່ນິີ ດາລງຊີວດິ ຫວຂໍ້ “ຊາດພນັ ວທິ ະຍາໃນລາວ” ສນສລິ ະປະ ແລະ (ປະຫັວດຄວາມເປນັ ມາ ແລະ ຄວາມ ຊນເຜາ່ົ ວິ ທະຍາ ສາຄນັ ຂອງສນ, ຂໍ້ມນຊນເຜ່າົ ຕູ່າງໆເຊນ່ັົ ຈານວນຊນເຜາົ່ , ພາສາ, ວັດ ທະນະທາ ແລະ ຖິນ່ີ ດາລງຊວີ ດິ 25

ລາຍຊກີ່ ມູຸ່ ນກັ ສກຶ ສາ ຫອ້ ງ 3 ຂ (ພ-ວ) ແລະ ຫວຂທ້ໍ ລີ່ ງເກບັ ກາຂມໍ້ ນ ລ/ດ ກມູຸ່ ຊີ່ ແລະ ນາມສະກນຸ ຫວຂ້ໍ ໝາຍເຫດ 1 ນາງ ຕມິ ມາຄາຍພອນ ຫວຂ້ໍ “ພຣາຊະວງັ ຫວງພະບາງ” ຫພໍ ິພດິ ທະພນັ ແຫງູ່ ຫວໜາ້ (ປະຫວດັ ຄວາມເປັນມາ, ຕວອັກ ຊາດຫວງພະບາງ 2 ນາງ ບງັ ອອນ ເພງັ ສະຫວດັ ສອນລາວໃນແຜນູ່ ສີລາຈາລກຶ , 1 ເຄ່ອີ ງມຊນເຜົາ່ ຕູ່າງໆ, ຈດຸ ເດນັົ່ ຂອງ 3 ນາງ ບວພອນ 4 ນາງ ຕຸ້ຍ ຈນັ ທະລາດ ຫໍພພິ ິດທະພນັ ແຫ່ງູ ນ,້ີື ລາຍການສະ 5 ທາ້ ວ ພອນສະຫວນັ A ແດງຕູ່າງໆ) 6 ນາງ ບວລະພນັ ອດຸ ມສະຫວດັ ຫວຂໍ້ “ພຣາຊະວງັ ຫວງພະບາງ” ຫພໍ ພິ ດິ ທະພັນແຫູ່ງ ຫວໜາ້ (ປະຫວັດຄວາມເປນັ ມາ, ຕວອກັ ຊາດຫວງພະບາງ 7 ນາງ ເກສອນ ສອນລາວໃນແຜູ່ນສລີ າຈາລຶກ, 2 ເຄີ່ອງມຊນເຜາ່ົ ຕູ່າງໆ, ຈຸດເດົນັ່ ຂອງ 8 ນາງ ໄມລູ່ ີ ໄຮູ່ 9 ນາງ ບຸນລວ້ ນ ຫພໍ ພິ ດິ ທະພນັ ແຫູງ່ ນ,້ີື ລາຍການສະ 10 ທາ້ ວ ເລີຍ ແດງຕູ່າງໆ) 11 ນາງ ບນັ ເດອນ ບນຸ ແກວ້ ມະນີ ຫວຂໍ້ “ວດັ ຊຽງທອງ” ວດັ ຊຽງທອງ ຫວໜາ້ (ປະຫວດັ ວັດຊຽງທອງ, ຂ້ໍມນກູຽ່ ວ 12 ນາງ ສມຈດິ ກັບໜັງສໃບລານລາວ, ອັກສອນ 3 ທາ, ຈຸດເດ່ນົັ ແລະ ຄວາມສາຄນັ ໃນ 13 ນາງ ອາພຽນ 14 ນາງ ສລຸ ຈິ ນັ ອະດດີ ແລະ ປັດຈຸ ບນັ ) 15 ທ້າວ ເຮີບ 16 ນາງ ແວວ ວນັ ນະລາດ ຫວຂ້ໍ “ວດັ ຊຽງທອງ” ວັດຊຽງທອງ ຫວໜາ້ (ປະຫວັດ ວັດຊຽງທອງ, ຂໍ້ມນກ່ຽູ ວ 17 ນາງ ແສງອາລນຸ ພນອາສາ ກບັ ໜັງສໃບລານລາວ, ອກັ ສອນ 4 ທາ, ຈຸດເດນ່ົັ ແລະ ຄວາມສາຄັນໃນ 18 ນາງ ຢີ ດວງທະຈັນ 19 ນາງ ອາພັນ ສສີ ະຫງ່າູ ອະດດີ ແລະ ປັດຈຸ ບນັ ) 20 ທ້າວ ຄາລອຍ 21 ນາງ ຮງູຸ່ ແສງ ຈັນທມິ າ ຫວຂໍ້ “ວດັ ວຊິ ນຸ ນະລາດ” ວດັ ວິຊຸນນະລາດ ຫວໜາ້ (ປະຫວດັ ຄວາມເປັນມາ, ຂໍ້ມນກ່ຽູ ວ 22 5 ນາງ ເຄອວັນ ກບັ ໜັງສໃນລານ, ວິທີການຂຽນ 23 ນາງ ຈັນທາ ໜັງສໃນລານ, ຈຸດເດັົ່ນ ແລະ 24 ທາ້ ວ ຈດິ ໜດິ ທະຈກັ ຄວາມສາຄນັ ໃນອະດດີ ແລະ 26

ປັດຈບຸ ນັ 25 ນາງ ຕາມນ ວໄິ ລສກັ ຫວຂ້ໍ “ວດັ ວຊິ ນຸ ນະລາດ” ວດັ ວຊິ ນຸ ນະລາດ ຫວໜາ້ (ປະຫວດັ ຄວາມເປັນມາ, ຂໍ້ມນກູ່ຽວ 26 ນາງ ດາວພອນ ກບັ ໜງັ ສໃນລານ, ວິທີການຂຽນ 6 ໜງັ ສໃນລານ, ຈຸດເດນັົ່ ແລະ 27 ນາງ ນດິ 28 ທາ້ ວ ອາໄພ ຄວາມສາຄນັ ໃນອະດດີ ແລະ ປດັ ຈບຸ ນັ 29 ທາ້ ວ ຄາຝນັ້ົ ຕອມກນັ ຍາ ຫວຂ້ໍ “ບຮານວດັ ຖໃຸ ນຫວງພະບາງ” ຫ້ອງວາງສະແດງ ຫວໜາ້ (ຂໍ້ມນກູ່ຽວກັບວັດຖບຸ ຮານ ເຊນ່ົັ ວັດຖບຸ ຮານ 30 7 ນາງ ຈນັ ສກຸ ຈານວນ, ປະເພດ, ແຫ່ງູ ທີ່ມາ, ການ 31 ນາງ ຈັນສະໄໝ ຂຸດຄ້ືນ, ການເຜີຍແຜູ່ ແລະ ວທິ ີ 32 ນາງ ສມແສງ ການບລະນະຮກັ ສາ) 33 ທາ້ ວ ສມວອນ ສາຖາພອນ ຫວຂໍ້ “ບຮານວດັ ຖໃຸ ນຫວງພະບາງ” ຫອ້ ງວາງສະແດງ ຫວໜາ້ (ຂໍ້ມນກຽູ່ ວກບັ ວັດຖຸບຮານ ເຊນັົ່ ວັດຖບຸ ຮານ 34 8 ນາງ ເພັດ ວິໄລພອນ ຈານວນ, ປະເພດ, ແຫງູ່ ທີ່ມາ, ການ 35 ນາງ ຂັນຄາ ໝໍຢາ ຂຸດຄນ້ື , ການເຜຍີ ແຜູ່ ແລະ ວິທີ 36 ທ້າວ ພອນສະຫວັນ B ການບລະນະຮກັ ສາ) 37 ທາ້ ວ ຄານມະນີ ຮຽນດໍຈນັ ຫວຂໍ້ “ຊາດພນັ ວທິ ະຍາໃນລາວ” ສນ ສິລະປະ ແລະ 38 ຫວໜາ້ (ປະຫວັ ດຄວາມເປັນມາ ແລະ ຊນເຜາົ່ ວທິ ະຍາ 39 9 ນາງ ຄາຜຸຍ ຄວາມສາຄນັ ຂອງສນ, ຂໍ້ມນຊນເຜ່ົາ 40 ນາງ ພວງມາໄລ ຕາູ່ ງໆ ເຊນ່ົັ ຈານວນຊນເຜົ່າ, ພາສາ, ທາ້ ວ ອານໄຸ ຊ ວັດທະນະທາ ແລະ ຖ່ນີິ ດາລງຊີວດິ 41 ທາ້ ວ ບຣງ່ົ ຖ່ໍ ຫວໜາ້ ຫວຂ້ໍ “ຊາດພນັ ວທິ ະຍາໃນລາວ” ສນສລິ ະປະ ແລະ ນາງ ແສງວິໄລ (ປະຫວັ ດຄວາມເປັນມາ ແລະ ຊນເຜົາ່ ວິ ທະຍາ 42 10 ນາງ ບວລາ ຄວາມສາຄັນຂອງສນ, ຂໍ້ມນຊນເຜ່າົ 43 ທາ້ ວ ບນຸ ມາ ຕາູ່ ງໆ ເຊັົ່ນ ຈານວນຊນເຜາົ່ , ພາສາ, 44 ວັດທະນະທາ ແລະ ຖິີ່ນດາລງຊີວິດ 27

5) ກະກຽມເຄີ່ອງມໃນການເກບັ ກາຂໍ້ມນ (ແບບສາພາດ, ແບບສອບຖາມ, ເຄ່ອີ ງບັນທກຶ ສຽງ, ກອ້ ງຖ່າູ ຍຮບ, ອປຸ ະກອນຈດບນັ ທກຶ …) • ຂນ້ືັ ການຈັດປະສບການຮຽນຮ້ - ໃນເວລາຂືຶ້ນຫ້ອງສດິ ສອນຄໄດແ້ ນະນາກູ່ຽວກບັ ວທິ ກີ ານພວພນັ ປະສານງານ ວທິ ີການເກບັ ກາຂໍ້ມນ - ມອບໝາຍຄວາມຮບັ ຜິດຊອບໃຫ້ແຕູ່ລະກມຸູ່ ເພອ່ີ ຄຸ້ມຄອງ ແລະ ເຮດັ ວຽກຮູວ່ ມກັນຈນສາເລດັ - ແນະນາກ່ຽູ ວກບັ ວທິ ີການຈັດການກັບຂໍ້ມນທເ່ີ ກັບກາມາໄດ້ • ຂັນື້ ຕອນການລງປະຕບິ ັດຕວຈງິ - ນາພານັກສກຶ ສາລງທດັ ສະນະຕາມສະຖານທ່ີ ທ່ີໄດກ້ ະກຽມໄວ້ - ໃຫ້ນັກຮຽນໄດສ້ ກຶ ສາຄນື້ ຄວາ້ ສັງເກດ ບັນທຶກ ເກບັ ກາຂໍ້ມນດວ້ ຍຕນເອງ - ຕິດຕາມ ປະສານງານ ໃຫ້ຄາແນະນາ ເປິກສາຫາລ - ເມີ່ອສາເລັດການເກັບກາຂ້ໍມນແລ້ວ ຜ້ນາພາກີ່າວສະແດງຄວາມຂອບໃຈຕ່ໍຄະນະຮັບຜິດຊອບສະຖານທ່ີ ທີ່ໄດລ້ ງເກັບກາຂໍ້ມນ, ກູ່າວອາລາ ແລະ ນາພານັກຮຽນກບັ ຄນຢ່າງພ້ອມພຽງ • ຂນັົ້ ການສະຫບຼຸ ໃຫ້ນກັ ສກຶ ສາແຕູ່ລະກູຸ່ມ ເລາົ ປະສບົ ການທ່ີໄດພ້ ບົ ພໃໍ້ ນເວລາລງົ ທດັ ສະນະສຶກສາໃນຫອ້ ງຮຽນພາຍຫຼງັ ສໍາເລດັ ການລງົ ທດັ ສະນະ. • ຂນ້ືັ ຕອນການປະເມີນຜນ - ໃຫ້ແຕູ່ລະກູມຸ່ ຂຽນບດລາຍງານຜນການລງເກບັ ກາຂໍ້ມນຕາມໂຄງຮ່າູ ງທີ່ຄການດໃຫ້ ຕວຢາ່ ງ ໂຄງຮາູ່ ງການຂຽນບດລາຍງານ ການລງທດັ ສະນະສຶກສາ ໃນລາຍວິຊາ ປະຫວດັ ຕວອກັ ສອນ ແລະ ອັກສອນທາ (ບໍ່ໃຫ້ຂຽນຄນ) 1. ຄວາມເປນັ ມາ ແລະ ເຫດຜນ (ໃຫ້ກາູ່ ວເຖງິ ສາເຫດທີ່ພາໃຫ້ເປນັ ເງ່ີອນໄຂໃຫ້ນັກສກຶ ສາໄດ້ລງທັດສະນະຕາມສະຖານທ່ີຕາູ່ ງໆເຫ່ົານ້ືັນ, ຂໍ້ມນທ່ີ ໄປລງເກັບການ້ັືນມີຄວາມສາຄັນແນວໃດ ? ຈະນາໄປໃຊ້ແນວໃດ ? ໃຫ້ເວື້າລວມທັງ 5 ແຫູ່ງ ແລ້ວຄູ່ອຍເຈາະຈງ ລງໃສູ່ບູ່ອນທີ່ຕນເອງຮັບຜິດຊອບ) 2. ເນອື້ ໃນ - ທ່ຕີ ັື້ງ, ພາລະບດບາດ ແລະ ຄວາມສາຄນັ ຂອງ……… - ສ່ິີງທ່ີຕນເອງສາມາດເກັບກາມາໄດ້ 28

3. ຜນປະໂຫຍດທໄີ່ ດຮ້ ບັ (ປະໂຫຍດທໄ່ີ ດຮ້ ັບຈາກການໄປທດັ ສະນະທັງ 5 ແຫງູ່ ມີຄແນວໃດແດູ່ ?) 4. ບດຮຽນທຖ່ີ ອດຖອນໄດ້ (ສະທອ້ ນຄນ ຂໍ້ສະດວກ, ຂໍ້ຫຍຸ້ງຍາກ ທຕີ່ ນເອງໄດພ້ ບໃນເວລາລງໄປທດັ ສະນະໃນຄ້ງັື ນື້ີ) 5. ຂສ້ໍ ະເໜີ (ຢາກສະເໜີບັນຫາໃດແດູ່ທີ່ຄິດວູ່າຈະເປັນປະໂຫຍດໃນການປບັ ປຸງການຮຽນ-ການສອນແບບນ້ືີໃນໂອກາດຕໍ່ໄປ) 1. ຈດັ ສາມະນາແລກປຽ່ ນຄວາມຮນ້ າກນັ ລະຫວາູ່ ງນກັ ຮຽນດວ້ ຍກນັ 2. ຄຕດິ ຕາມ ສງັ ເກດ ແນະນາເພມ່ີ ເຕມີ 3. ປະເມນີ ຜນໃຫຄ້ ະແນນແຕລູ່ ະກມູຸ່ 4. ສງັ ຮວມບດລາຍງານເປນັ ເຫມ້ືັ 29

ຕວົ ຢາ່ ງ ບດົ ສະຫຸຼບການລງົ ທດັ ສະນະສຶກສາ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊນລາວ ສັນຕພິ າບ ເອກະລາດ ປະຊາທິປະໄຕ ເອກະພາບ ວດັ ທະນາຖາວອນ ວທິ ະຍາໄລຄຫວງພະບາງ ຫ້ອງການວິທະຍາສາດສງັ ຄມ ເລກທີ /ຫກສຄ ລງວນັ ທີ ບດສະຫບຼູ ການລງທດັ ສະນະສກຶ ສາຕາມສະຖານທີ່ທາງປະຫວດັ ສາດ ແລະ ບຮານຄະດີ ໃນຕວເມອງຫວງພະບາງ I. ບອູ່ ນອງີ - ອງີ ຕາມແຜນການລງທັດສະນະສຶກສາທ່ີໄດວ້ າງໄວ້ - ອງີ ຕາມໜ້າວຽກຕວຈິງທີ່ໄດປ້ ະຕິບັດຜາູ່ ນມາ II. ເນອ້ື ໃນ ການລງທັດສະນະສກຶ ສາຄ້ັືງນືີແ້ ມ່ນູ ໄດ້ນາພານັກຮຽນລງທດັ ສະນະຕວຈງິ ເປັນເວລາ 2 ວັນ ຄ ວນັ ທີ 17-18 ພະຈກິ 2010 ໂດຍແບູ່ງອອກເປັນ 2 ຊດຸ , ຊດຸ ທີ 1 ມີຈານວນ 44 ຄນ, ຍງິ 31 ຄນ ແບູ່ງອອກເປນັ 10 ກມູຸ່ ; ຊດຸ ທີ 2 ມີ ຈານວນ 46 ຄນ ຍິງ 34 ຄນ ແບງູ່ ອອກເປັນ 10 ກູຸມ່ . ລງເກັບກາຂໍ້ມນຢ່ 5 ແຫູ່ງໃນຕວເມອງຫວງ ພະບາງຄ ວັດວຊິ ຸນນະຣາດ, ວດັ ຊຽງທອງ, ຫພໍ ິພິດທະພັນແຫູ່ງຊາດຫວງພະບາງ, ຫອ້ ງວາງສະແດງວດັ ຖບຸ ຮານຂອງ ພະແນກຖະແຫງຂາູ່ ວແຂວງຫວງພະບາງ ແລະ ສນສລິ ະປະ ຊນເຜາົ່ ວທິ ະຍາ. III. ຕລີ າຄາຜນການປະຕບິ ດັ ວຽກງານຕວຈງິ • ດາ້ ນດີ ໄດມ້ ີການກະກຽມວາງແຜນການຢ່າງລະອຽດ; ພວພນັ ກບັ ຄະນະຮັບຜດິ ຊອບ ກອູ່ ນການລງເກບັ ກາຂ້ໍມນຕວຈິງ; ມກີ ານແບູ່ງງານໃຫນ້ ັກສຶກສາຢາ່ ງລະອຽດເຊນ່ົັ ໄດ້ແບູ່ງນັກ ສກຶ ສາອອກເປນັ ຈຸ ໜູ່ວຍເພອ່ີ ສະດວກແກູ່ການຄມຸ້ ຄອງ, ການດຫວຂໍ້ຢາ່ ງຊັດເຈນ, ແນະນາວທິ ີການບນັ ທກຶ ຂ້ໍມນ, ມີໂຄງຮາູ່ ງການ ຂຽນບດລາຍງານໃຫ້ນກັ ສຶກສາຂຽນ ພາຍຫງັ ສາເລັດການລງທັດສະນະສຶກສາ ພ້ອມທງັ ແນະນາຢ່າງລະອຽດ; ໄດ້ ຕິດຕພໍ່ ວພນັ ທາງດ້ານພາຫະນະນາພາກສ່ວູ ນທກ່ີ ູ່ຽວຂ້ອງ ເພອີ່ ຮັບສງ່ົ ນັກສຶກສາ ແລະ ນາພານັກສຶກສາລງຕວຈງິ ຕາມວນັ ເວລາທກີ່ ານດໄວ້. ນກັ ສຶກສາຂຽນບດລາຍງານສ່ງົ ໃຫ້ຄປະຈາວຊິ າກວດກາດດັ ແປງ, ຖອດຖອນບດຮຽນ ນາກນັ ແລະ ຈັດພິມເປັນເຫືັມ້ . 30

• ດາ້ ນອູ່ອນ ພາຫະນະຮັບໃຊຍ້ ັງບ່ໍພຽງພໍ, ຂໍ້ມນທໄີ່ ດຮ້ ບັ ຍງັ ບໍ່ຄບຖ້ວນຕາມແຜນທີ່ ວາງໄວ,້ ການປະຕິບັດໂມງເວລາຍັງບໍ່ທັນໄດດ້ ີ, ການຂຽນບດລາຍງານສົ່ງຄຍງັ ມລີ ກັ ສະນະຊັກ ຊ້າ, ຄະນະຮບັ ຜດິ ຊອບ ສະຖານທ່ີບາງແຫູ່ງຍັງບ່ໍໃຫ້ຄວາມຮູວ່ ມໄມ້ຮູ່ວມມດເີ ທາ່ົ ທ່ຄີ ວນ, ສະຖານ ທບ່ີ າງແຫູ່ງຍງັ ບໍ່ໄດເ້ ປດີ ໃຫ້ເຂືາ້ ຊມ ແລະ ເກັບກາຂໍ້ມນເປນັ ຕ້ືນແມູ່ນ ຫອ້ ງວາງສະແດງວັດ ຖບຸ ຮານຂອງພະແນກຖະແຫງຂ່າູ ວ ແລະ ວັດທະນະທາແຂວງຫວງ ພະບາງ. IV.ບດຮຽນທຖ່ີ ອດຖອນໄດ:້ - ເອາໃຈໃສູ່ຕິດຕພໍ່ ວພນັ ກບັ ຄະນະຮັບຜດິ ຊອບສະຖານທີ່ທ່ອູ ງທູ່ຽວຢ່າງລະອຽດ ຈ່ງິີ ເຮດັ ໃຫ້ ການເກບັ ກາຂໍ້ມນ ໄດດ້ ີ ແລະ ບນັ ລຕຸ າມຈຸດປະສງທ່ີວາງໄວ້. - ເອາໃຈໃສູ່ພວພນັ ປະສານງານກບັ ຄະນະຮັບຜິດຊອບສະຖານທີແ່ ຕລູ່ ະແຫູງ່ ຕ້ອງໃຫ້ລະອຽດເພີ່ອໃຫ້ໄດຂ້ ້ໍມນທ່ີ ຊັດເຈນ ແລະ ໄດຮ້ ັບຄວາມຮວູ່ ມມດີກວ່າູ ເກ່າົ - ຕິດຕຍໍ່ ານພາຫະນະຮັບໃຊ້ໃຫພ້ ຽງພໍ ແລະ ທູ່ວງທັນກັບເວລາ - ຂນຂວາຍຫາແຫງູ່ ງບປະມານສະໜັບສະໜນໃຫ້ໄດຫ້ າຍກວາູ່ ເກົາ່ . - ຂະຫຍາຍຜນຂອງການລງທັດສະນະສຶກສາໃຫ້ກວາ້ ງຂວາງໃນຂະບວນການຮຽນ-ການສອນເພີ່ອໃຫ້ນັກຮຽນ ເອາໄປນາໃຊ້ໃນເວລາສອນຕວຈງິ . ຄປະຈາວິຊາ ຫ້ອງການສງັ ຄມ 31

ບດທີ 3 ສະເໜບີ ດລາຍງານຕວຢາ່ ງ ໃນການຈັດການຮຽນ-ການສອນ ວິຊາປະຫວັດຕວອັກສອນ ແລະ ອັກສອນທາ ເຊີິ່ງໄດ້ນາໃຊ້ວິທີການ ຈັດການຮຽນ-ການສອນແບບທັດສະນະສຶກສາ ໂດຍດາເນີນການສອນຕາມຂ້ືັນຕອນ ຂະບວນການຕູ່າງໆ ດັ່ົງທ່ີໄດ້ ກູ່າວມາຂາ້ ງເທງິ ແລະ ຄປະຈາວຊິ າໄດ້ສັງຮວມບດລາຍງານຫັງການທັດສະນະຂອງນັກສຶກສາແຕູ່ລະກຸມູ່ ເຂາ້ື ເປັນເຫັື້ມ ດຽວກນັ ດ່ົັງທີ່ໄດສ້ ະເໜໄີ ວ້ເປນັ ຕວຢ່າງລູມຸ່ ນ:້ືີ 32

ວຊິ າຄເປນັ ເລີດ ປະເສີດດວ້ ຍຄນຸ ນະທາ ວັດທະນະທາພຽບພ້ອມ ສງີິ່ ແວດລອ້ ມງາມຕາ ພັດທະນາເມອງມລໍ ະດກໂລກ ກະຊວງສຶກສາທິການ ກມສາ້ ງຄ ວິທະຍາໄລຄຫວງພະບາງ ບດລາຍງານ ການລງທດັ ສະນະສກຶ ສາ ສະຖານທທີ່ າງວດັ ທະນະທາ ແລະ ປະຫວດັ ສາດ ໃນຫວງພະບາງ ຄຜນ້ າພາ: ອາຈານ ນາງ ພຄາ ມດັ ທິວງ ຄະນະຜສ້ ກຶ ສາ: ນັກສກຶ ສາລະດັບອະນຸປະລິນຍາ ສາຍຄ ພາສາລາວ-ວັນນະຄະດີ ປທີ ີ 3 ຫນຸ້ ທີ 1 33

ບດລາຍງານນື້ີ ເປນັ ສູ່ວນໜງ່ຶີ ຂອງການຮຽນ-ການສອນ ວິຊາ ປະຫວດັ ຕວອກັ ສອນ ແລະ ອັກ ສອນທາ ສກສກຶ ສາ 2008-2011 34

ຄານາ ເພີ່ອເຮັດໃຫກ້ ານຮຽນ-ການສອນວຊິ າປະຫວດັ ຕວອກັ ສອນ ແລະ ອກັ ສອນທາ ຂອງນັກສຶກສາລະດັບອະນຸ ປະລິນຍາສາຍຄພາສາລາວ-ວັນນະຄະດີ ເປັນໄປຕາມທິດທາງແຜນການທີ່ວາງໄວ້ ແລະ ເພ່ີອເຮັດໃຫ້ການຮຽນຮ້ ທາງດ້ານທິດສະດຖີ ກປະຕິບັດໄປຄຽງຄູ່ກັບການປະຕິບັດຕວຈິງ ທັງຮັບປະກັນໃຫ້ເກີດປະໂຫຍດດ້ານຄວາມຮ້ວິທະ ຍາສາດ, ເປັນແນວທາງ ແລະ ບອູ່ ນອີງໃນການຈດັ ການຮຽນ-ການສອນໃຫ້ແກູ່ນກັ ຮຽນຄກຄໍ ຄສອນທວົ່ ໄປ. ບດລາຍທີ່ຂາ້ ພະເຈາ້ື ໄດຮ້ ຽບຮຽງຂ້ືນຶ ນີື້ ເປັນຜນງານຂອງນກັ ສຶກສາທີ່ໄດລ້ ງທັດສະນະສກຶ ສາ ເພ່ີອ ເກັບກາ ຂ້ໍມນປະກອບການຮຽນ-ການສອນ ວິຊາປະຫວັດຕວອັກສອນ ແລະ ອັກສອນທາ ຕາມສະຖານທ່ີທູ່ອງທູ່ຽວທາງ ວັດທະນະທາ ແລະ ປະຫວັດສາດ ໃນຕວເມອງຫວງພະບາງ ສກ ຮຽນ 2010-2011 ເຊ່ີິງປະກອບມີເນ້ືອໃນທີ່ສາ ຄັນ ຄ ຄວາມເປັນມາ ແລະ ເຫດຜນ, ເນື້ອໃນ ອັນປະກອບມີ ຂ້ໍມນກູ່ຽວກັບຫໍພິພິດທະພັນແຫູ່ງຊາດຫວງພະບາງ (ພະລາຊະວັງຫວງພະບາງ), ວັດ ຊຽງທອງ, ວັດວິຊນຸ ນະລາດ, ສນສິລະປະ ແລະ ຊນເຜົ່າວິທະຍາແຂວງຫວງພະບາງ, ວດັ ຖຸບ ຮານໃນຫວງພະບາງ (ພະແນກຖະແຫງຂ່າູ ວ ແລະ ວັດທະນະທາແຂວງຫວງພະບາງ), ຜນປະໂຫຍດທໄີ່ ດຮ້ ັບ ຈາກການທດັ ສະນະສຶກສາ, ບດຮຽນທີ່ຖອດຖອນໄດ້ ແລະ ຂໍ້ສະເໜແີ ນະ. ຜຮ້ ຽບຮຽງຄາດຫວັງວູ່າ ບດລາຍງານເຫມືັ້ ນ້ືີ ຈະມີປະໂຫຍດຕຜໍ່ ຮ້ ຽນ, ຜສ້ ອນ ຫ ຜ້ທ່ີມຄີ ວາມສນໃຈຢາກ ສກຶ ສາຄ້ືນຄວ້າກຽູ່ ວກັບເລີ່ອງດ່ັົງກູ່າວ. ແຕູ່ໃນການເກັບກາຂໍ້ມນ ການຮຽບຮຽງ ຄັື້ງນື້ີ ອາດຍັງມີບາງອັນທ່ີຂາດຕກ ບກຜູ່ອງ ບໍ່ວູ່າທາງດ້ານເນ້ືອໃນກໍຄວິທີການຂຽນ. ດ່ັົງນັ້ືນ; ຂ້າພະເຈື້າ ຈີ່ິງຂໍຄວາມຮູ່ວມມນາບັນດາທູ່ານຜ້ອູ່ານ ຫ ຜສ້ ກຶ ສາຄື້ນຄວ້າ ຫາກມຄີ າຄດິ ເຫັນເປັນປະ ການໃດ ກໍຈົ່ງຊວູ່ ຍສ່ົງຄາຕານິສງ່ົ ຂູ່າວນ້ັືນມາຍັງຂາ້ ພະເຈື້າ ເພ່ອີ ປບັ ປຸງແກ້ ໄຂໃຫດ້ ີຂືນຶ້ ເທອີ່ ລະກ້າວ. 35

ສາລະບານ ຫວຂໍ້ ໜາ້ ທີ ຄານາ……………………………………………………………………………………...........ກ ສາລະບານ ………………………………………………………………………………............ຂ ຄວາມເປັນມາ ແລະ ເຫດຜນ……………………………………………………………….............1 ເນ້ອື ໃນ …………………………………………………………………………………............1 ຜນປະໂຫຍດທໄີ່ ດຮ້ ັບ……………………………………………………………………............15 ບດຮຽນທີ່ຖອດຖອນໄດ້ …………………………………………………………………...........15 ຂໍ້ ສ ະ ເ ໜີ ແນ ະ ……………………………………………………………………………...........15 36

37

ເນອ້ືົ ໃນບດົ ລາຍງານ 1. ຄວາມເປນັ ມາ ແລະ ເຫດຜນ ເພີ່ອໃຫ້ການຮຽນ-ການສອນມີເນ້ືອໃນໜັກແໜ້ນ ແລະ ມີລກັ ສະນະສມທບລະຫວູ່າງທິດສະດີກັບການປະຕິບັດ ຕວຈິງ. ໃນລາຍວິຊາປະຫວັດຕວອັກສອນ ແລະ ອັກສອນທາ ຈ່ິີງຈັດໃຫ້ມີການລງທັດສະນະສຶກສາເພ່ີອເກັບກາຂໍ້ ມນຕາມສະຖານທີ່ທາງບຮານຄະດີ ແລະ ປະຫວັດສາດທີ່ບໍລິເວນຕວເມອງຫວງພະບາງ ແຂວງຫວງພະບາງ ເພ່ີອເກັບ ກາຂໍ້ມນກູ່ຽວກັບປະຫວັດສາດ, ຄວາມ ເປັນມາຂອງພາສາລາວ-ຊນຊາດຊນເຜ່ົາໃນລາວ, ອັກສອນທາ…ໂດຍ ສາມາດເກັບກາໄດ້ຈາກວັດ ຊຽງທອງ, ວັດວິຊຸນນະລາດ, ພະຣາຊະວັງຫວງພະບາງ, ຫ້ອງວາງສະແດງວັດຖຸບຮານ ຂອງພະແນກຖະແຫງຂາູ່ ວ ແລະ ວັດທະນະທາ ແລະ ສນສິລະປະ ແລະ ຊນເຜົ່າວິທະຍາ ເຊ່ີິງມີຄວາມ ສອດຄູ່ອງກັບ ເນອ້ື ໃນຫັກສດວຊິ າດ່ົັງກູ່າວ ບັນຂ້ໍມນເຫົ່ານື້ນັ ລ້ວນມີຄວາມສາຄນັ ເປນັ ຢາ່ ງຍິ່ງີ ໃນການຮຽນ-ການສອນນັບທັງວິຊາ ພາສາລາວ ແລະ ວິຊາວັນນະຄະດີ ເປັນຄວາມຮ້ເພ່ີມເຕີມໃຫ້ແກູ່ຄຜ້ສອນນາເອາໄປປັບໃຊ້ໃນການຮຽນ-ການສອນ ຂອງຕນ ເພາະສະພາບການເຄ່ີອນໄຫວຂອງສັງ ຄມລາວນັບແຕູ່ ອະດີດຈນເຖິງປັດຈຸບັນ ໄດ້ສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນຜູ່ານ ບັນດາສະຖານທີ່ ແລະ ບຮານ ວັດຖຸຕູ່າງໆເຫົ່ານ້ືັນ ເປັນຕື້ນແມູ່ນ ພະຣາຊະວັງຫວງພະບາງ ຫ ຫໍພິພິດທະພັນແຫູ່ງ ຊາດຫວງພະບາງ ເຊີິ່ງເປັນສະຖານທີ່ຮວບຮວມຂ້ໍມນທາງປະຫວັດສາດ, ພາສາ, ວັນນະຄະດີ ແລະ ວາດການດາລງ ຊີວິດຂອງຊາວຫວງພະບາງກໍຄຊາວລາວພວກເຮາໃນສະໄໝກູ່ອນໄວ້ຢ່າງຫວງຫາຍ ດ່ົັງນືັ້ນ; ຈ່ິີງມີຄວາມສາຄັນ ແລະ ຈາເປັນຢາ່ ງຍງ່ີິ ທີຄ່ ຜສ້ ອນຕອ້ ງໄດ້ລງໄປສກຶ ສາຄ້ືນຄວ້າ ເພ່ອີ ນາເອາຄວາມຮ້ໄປນາໃຊໃ້ ຫ້ກວາ້ ງຂວາງທີສ່ ຸດ. 2. ເນອ້ື ໃນ 1) ພະຣາຊະວັງ ຫວງພະບາງ (ຫໍພິພິດທະພນັ ແຫູງ່ ຊາດ ຫວງພະບາງ) 2) ວັດຊຽງທອງ 3) ວດັ ວຊິ ຸນນະລາດ 4) ວດັ ຖຸບຮານໃນຫວງພະບາງ 5) ສນສລິ ະປະ ແລະ ຊນເຜາ່ົ ວທິ ະຍາ 38

ພະຣາຊະວງັ ຫວງພະບາງ ພະຣາຊະວັງຫວງພະບາງ ຕ້ັືງຢ່ແຄມແມູ່ນ້າຂອງບໍລິເວນເຂດແດນລະຫວູ່າງບ້ານປ່າຂາມ ກັບບ້ານຊຽງ ມວູ່ ນໃຈກາງຂອງເມອງຫວງພະບາງ ເຊີິ່ງໜາ້ ກບັ ພະທາດພສີອັນເປັນພະທາດມິ່ີງເມອງຫວງພະບາງ ທາງດ້ານຫັງແມູ່ນ ກງກັນຂ້າມກັບ ພທ້າວ ພນາງ ໃນຕານານພື້ນເມອງເລີ່ອງ “ນາງ ສິບສອງ” ທີ່ຍາວຢຽດຕາມລາແມູ່ນ້າຂອງທາງຝ່ັງ ຊຽງແມນ. ເປັນສະຖານທີ່ທູ່ອງທູ່ຽວທີ່ສາຄັນອັນດັບຕື້ນໆຂອງຫວງພະບາງ ເປັນບູ່ອນທ່ີຢົັ້ງຢືນເຖິງຄວາມເປັນມາອັນ ຍາວນານຂອງອານາຈັກລາວລ້ານຊ້າງໃນອະດີດ ກໍຄຫວງພະບາງ ໃນສະໄໝປັດຈຸບັນ ເປັນບູ່ອນເກັບຮັກສາ ວັດຖຸບຮານອັນລ້າຄູ່າ ແລະ ບອກເລ່ົາເລອ່ີ ງລາວກູ່ຽວກບັ ວຖິ ີຊີວິດຂອງວງກະສັດ ແລະ ຊາວຫວງພະບາງໄດ້ຢາ່ ງຫວງ ຫາຍພໍສມຄວນ ຈິ່ີງເຮັດໃຫ້ສະຖານທ່ີແຫູ່ງນ້ີື ກາຍເປັນແຫູ່ງທູ່ອງທູ່ຽວທ່ີໄດ້ຮັບຄວາມນິຍມຊມຊອບຈາກນັກທູ່ອງ ທຽູ່ ວທງັ ພາຍໃນ ແລະ ຕູ່າງປະເທດຫາຍທ່ີສຸດ ທງັ ເປນັ ສງິ່ີ ຢ້ັງົ ຢນື ເຖງິ ວດັ ທະ ນະທາອັນລາ້ ຄູາ່ ຂອງຊາດລາວເຮາ. 39

ພະຣາຊະວັງຫວງພະບາງ ມີປະຫວັດຄວາມເປັນມາອັນຍາວນານຄຽງຄູ່ກັບຊາດລາວ ແລະ ພະຣາຊະວັງຫວງ ພະບາງທ່ີເຮາເຫັນໃນປັດຈຸບັນນ້ີື ຖກສ້າງຂ້ືຶນໃນ ປີ 1904-1909 ໃນລາຊະ ການຂອງເຈື້າຊີວິດ ສີສະຫວູ່າງວງ ເຊີ່ິງເປນັ ໄລຍະທ່ປີ ະເທດລາວຂອງພວກເຮາພວມຕກເປັນຫວເມອງຂຶ້ືນຂອງຈັກກະພັດລູ່າເມອງຂຶນ້ື ຝຣ່ົັງ ເປັນອາຄານ ທີ່ກ່ໍສ້າງຂຶນ້ື ແບບສລິ ະປະລາວປະສມແບບຕາເວັນຕກ ເພາະຖກອອກແບບໂດຍສະຖາປະນິກຊາວຝຣົງັ່ ເສດ ສ້າງດ້ວຍໄມ້ ຕິດຂະມຸກພອກຄາ ປິວ ສ້າງຂ້ຶືນເພ່ີອສະແດງເຖິງຄວາມສາພັນລະຫວູ່າງ ຝຣົ່ັງ ແລະ ລາວ ກໍຄຫວງພະບາງ ທີ່ກາລັງ ເປັນເມອງອາລັກຂາຢ່. ອີງຕາມເອກະສານທາງປະຫວັດສາດໄດ້ໃຫ້ຮ້ວູ່າ ກູ່ອນໜ້ານ້ີືຫາຍຮ້ອຍປີ ສະຖານທີ່ແຫູ່ງນື້ີ ເຄີຍເປັນທີ່ພັກອາໄສຂອງເຊ້ືອສາຍວງກະສັດລາວມາແຕູ່ສະໄໝບຮານ ເລີ່ມຕືັ້ງແຕູ່ສະໄໝພະຍາຈັນທະພານິດ, ຂຸນ ບລມຣາຊາທິລາດ ປະຖມກະສັດຂອງລາວ, ຂຸນລໍ ຜ້ກໍ່ຕັ້ືງອາ ນາຈັກເມອງຊວາຂຶ້ືນຄ້ງືັ ທາອິດຈນເຖິງສະໄໝທີ່ເຈື້າຟ້າ ງຸູ່ມມະຫາລາດໄດ້ທ້ອນໂຮມ ແລະ ກໍ່ຕ້ັືງອາ ນາຈັກລາວລ້ານຊ້າງຂຶ້ືນ ກໍໄດ້ມີການກ່ໍຕ້ືັງພະລາຊະວັງຂື້ຶນທີ່ນ້ີືຢ່າງ ຈບງາມຕະການຕາ ເບື້ອງຕື້ນຖກສ້າງດ້ວຍໄມ້ທັງຫັງ ຕໍ່ມາໄດ້ສ້າງໃຫ້ກວ້າງໃຫຍູ່ ງດງາມລ້າຄູ່າຕາມຍຸກຕາມສະ ໄໝ ຖກດັດແປງຫາຍຄືັ້ງ ແລະ ທີ່ຖກເປ່ເພເສຍຫາຍໜັກໜູ່ວງທີ່ສຸດ ກໍຄສະໄໝທ່ີພວກຫ້ໍປຸ້ນສະດມພວກມັນໄດ້ ກວາດລ້າງເອາວັດຖຸທີ່ມີຄູາ່ ໄປໝດ ແລະ ຈດເລາເຜາຜານຈນຮາບກ້ຽງ ຕໍ່ມາຈີ່ິງໄດ້ຮັບການບ ລະນະ ແລະ ສ້າງຂ້ືຶນ ມາໃໝູ່ ໃນ ປີ 1904-1909 ດົັ່ງທີ່ໄດ້ກູ່າວມາຂ້າງເທິງ. ໃນເມີ່ອກູ່ອນ ພະລາຊະວັງຫວງພະບາງ ເປັນບູ່ອນ ປະທັບຂອງກະສດັ ລາວ ມາຮອດລາຊະການຂອງເຈາື້ ຊີວິດສີສະຫວູ່າງວງ ແລະ ເຈ້ືາຊີວິດສີສະຫວູ່າງວັດທະນາ ກໍເຖິງ ໄລຍະແຫູ່ງການຫັນປ່ຽນລະບອບການປກ ຄອງພາຍຫັງປະເທດຊາດໄດ້ຮັບການປດປ່ອຍ ໃນປີ 1975 ລະບອບ ລາຊາທິປະໄຕໄດ້ຖກລຶບລ້າງ ລັດຖະບານ ຈິງີ່ ຫັນເອາພະລາຊະວັງຫວງພະບາງມາເປັນ ຫພໍ ິພິດທະພັນແຫູ່ງຊາດຫວງ ພະບາງ ຈນເຖິງປັດຈຸບັນ. ພະລາຊະວັງມີຂອບເຂດບໍລິເວນທີ່ກວາ້ ງຂວາງພສໍ ມຄວນ ໃກ້ກບັ ທາງເຂື້າທາງດ້ານຂວາ ມ ເປນັ ຫໍພະບາງ ເຊ່ງິີ ສ້າງຂ້ຶືນມາເພ່ອີ ໄວ້ປະດິດສະຖານ ພະບາງ ພະພດຸ ທະຮບສກັ ສິດ ເປັນທເີ່ ຄາລບບຊາ ແລະ ເປັນ ພະຄູ່ບ້ານຄູ່ເມອງ ທັງເປັນຊ່ີເອືີ້ນຂອງຫວງພະບາງນື້ັນເອງ ແຕູ່ຫໍພະບາງດົ່ັງກູ່າວນັື້ນຍັງສ້າງບ່ໍທັນສາເລັດຍ້ອນ ເຫດຜນຫາຍປະການ ສູ່ວນທາງດ້ານຊ້າຍມ ມີຮບປ້ົນັ ຂອງເຈ້ືາຊີວິດສີສະຫວູ່າງວງ ເປັນຮບປັົ້ນຊງຢືນ ທງເຄີ່ອງໃນ ລະດໜາວ ທັດຈາກນ້ືັນເປັນຫໍໂຮງຂະໜາດໃຫຍູ່ທ່ີເຈ້ືາຊີວິດສີສະຫວູ່າງວງ ໃຫ້ກ່ໍສ້າງຂ້ືຶນເພ່ີອໃຊ້ເປນັ ບູ່ອນຈັດພິທີ ລາຊາພິເສກຂອງເພ່ີິນ ແຕູ່ປັດຈຸບັນນີ້ືໄດ້ຖກປ່ຽນມາເປັນໂຮງລະຄອນສະແດງລະຄອນ ອີປັອກ, ການຟ້ອນ ພະລັກ ພະລາມ, ການຟ້ອນນາງແກ້ວຕູ່າງໆ ເຊິ່ີງເປີດສະແດງ 4 ຄືັ້ງຕໍ່ອາທິດ ຄ ວັນຈັນ, ວັນ ອັງຄານ, ວັນສຸກ ແລະ ວັນເສາ. ໃນຕວພະລາ ຊະວັງບູ່ອນປະຕທາງເຂື້າທາງໜ້ານັ້ນື ມີຮບແກະສະຫກັ ຮບຊ້າງສາມຫວອັນໝາຍເຖງິ ສັນຍາ ລັກ ຫ ກາສັນຍາລັກແຜູ່ນດິນຂອງອານາຈັກລາວລ້ານຊ້າງ ອ້ອມຮບຊ້າງສາມຫວນ້ັືນ ມີຮບນາກ 15 ຕວ ໝາຍ ເຖງິ 15 ແຂວງ ໃນອານາຈກັ ລາວລາ້ ນຊ້າງສະໄໝຕກເປັນເມອງຂ້ນືຶ ຂອງຝຣ່ງົັ . ພາຍໃນຂອງພະລາຊະວັງ ປະກອບດ້ວຍວັດຖຸມີຄູ່າຫາຍຊະນິດ ມີການແບູ່ງເປັນຊັດສູ່ວນຫ້ອງທາອິດຄ ຫ້ອງທ້ອງພະໂລງ ເປັນບູ່ອນທ່ີເຈື້າຊີວິດໃຊ້ໄວ້ວູ່າລາຊະການບ້ານເມອງ, ມີບູ່ອນເກັບຮັກສາເຄ່ີອງຄ້າຂອງຄປະຈາ 40

ບາ້ ນເມອງ ເຊັ່ົນ ພະບາງ, ງາຊ້າງ, ວັດຖອຸ ີ່ນໆອກີ ຈານວນໜ່ຶີງ, ທາງໃນຫອ້ ງຕໄໍ່ ປເປນັ ຫອ້ ງຮບັ ແຂກຂອງເຈາ້ື ຊີວດິ ທ່ີ ປະດັບປະດາໄປດ້ວຍຮບພາບການດາລງຊີວິດຂອງຊາວຫວງພະບາງໃນສະໄໝນ້ືັນ ເປັນການບັນທຶກຮວບຮວມ ເຫດການໃນໜຶີ່ງວັນ ຕ້ັືງແຕູ່ເຊື້າຈນຄ່ໍາ ເຊີິ່ງເປັນພາບທ່ີໜ້າດຶງດດໃຈທີ່ສຸດ ຫ້ອງຕໍ່ໆໄປກໍເປນັ ຫ້ອງນອນ, ຫ້ອງນັົ່ງ ຫິ້ືນ, ຫ້ອງອາ ຫານ ຂອງເຈື້າຊີວິດ, ພະມະເຫສີ ແລະ ລກໆ. ພາຍໃນຍັງໄດ້ຈັດມີການວາງສະແດງເຄ່ີອງແຕູ່ງກາຍ ຂອງເຈ້ືາຊີວິດ ແລະ ພະມະເຫສ,ີ ເຄີ່ອງລາດຊະອິດສະລິຍາພອນ, ເຄີ່ອງທລີ່ ະນຶກຈາກແຂກບ້ານແຂກເມອງເປັນຕ້ືນ ແມູ່ນງາຊ້າງ ແລະ ເຄີ່ອງໃຊ້ທ່ີເຮັດດ້ວຍຫີນຍກ ຈາກປະເທດຈີນ, ອຸປະ ກອນທເີ່ ຮັດດ້ວຍແກວ້ ຈາກບັນດາປະເທດ ທາງຕາເວັນຕກ ແລະ ຈາກຊຽງໃໝູ່, ເຄີ່ອງດນຕີພ້ືນເມອງຂອງຊນເຜ່ົາກຶມມຸ ເຊັົ່ນ ຄ້ອງບັງື້ ທ່ີເຮັດດ້ວຍທອງສາລິດ ແລະ ທອງແດງ, ເຄີ່ອງປະດັບທີ່ເຮັດດ້ວຍ ທອງ, ເງິນ, ຄາ ແລະ ເພັດນິນຈິນດາຕູ່າງໆຈານວນໜີຶ່ງ, ມີດາບຄູ່ ກຽດຕິຍດຫາຍຮບແບບ, ພະພຸດທະຮບໄມ້, ທອງສາລິດ, ເງນິ ແລະ ຄາ ຈານວນໜ່ຶີງທີ່ໄດ້ມາຈາກພາຍໃນຂອງພະ ທາດໝາກໂມທີ່ວັດວິຊຸນນະລາດ ແລະ ທ່ີສາຄັນກໍຄ ພາຍໃນພະລາຊະວັງໄດ້ເກັບຮັກສາສີລາຈາ ລຶກອັກສອນລາວ ເດີມ, ອັກສອນທາ, ອັກສອນບາລີ-ສັນສະກຣິດຫາຍແຜູ່ນ ເຊ່ິີງບາງແຜູ່ນໄດ້ເປັນຫັກຖານທີ່ຢັົ້ງຢືນເຖິງປະຫວັດ ຄວາມເປັນມາອັນຍາວນານ ຂອງອັກສອນລາວທີ່ມີມາກູ່ອນອັກສອນໄທສະຫຍາມ. ນອກຈາກນື້ັນ ຍັງມີຮບແຕ້ມ ແລະ ຮບປ້ັົນຂອງວງກະສດັ ຫວງພະບາງ ລວມທັງຮບແຕມ້ ຕາມຝາຜະໜັງທີ່ສະທ້ອນເຖິງເລີ່ອງລາວໃນວັນນະຄະດີ ແລະ ພະພດຸ ທະສາສະໜາອກີ ມາກມາຍ. “ວດັ ຊຽງທອງ” ເມ່ີອເວື້າເຖິງ ຫວງພະບາງ ຫາຍຄນຄງຮ້ຈັກດີໃນນາມເມອງມໍລະດກແຫູ່ງທາອິດຂອງສາ ທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊນລາວ. ວັດຊຽງທອງ ຖວູ່າເປັນວັດທີ່ມີຄວາມເກ່ົາແກູ່ແຫູ່ງໜຶີ່ງໃນຫວງພະບາງ ທ່ີເປັນໜີ່ຶງ 41

ໃນວັດທະນະທາອັນລາ້ ຄູາ່ ທ່ີຊູ່ວຍຊຸກດັນໃຫ້ຫວງພະບາງຖກຮບັ ຮອງເປັນເມອງມລໍ ະດກໂລກ. ວດັ ຊຽງທອງ ຕ້ືັງຢ່ ທາງທິດຕາເວັນຕກສຽງເໜອຂອງແຂວງຫວງພະ ບາງ ແຄມຝັ່ງແມູ່ນ້າຄານເຊິ່ີງໜ້າກັບພນາງ (ພທ້າວ ພນາງ ໃນ ນິທານເລ່ີອງ ນາງສິບສອງ) ເຊີິ່ງມີປະຫວັດຄວາມເປັນມາອັນຍາວນານ ຄ ຕາມຕານານພ້ືນເມອງທ່ີໄດ້ເລ່ົາສບຕໍ່ກັນ ມາວູ່າ ເມີ່ອ ຄື້ງັ ທີ່ທ້າວຈັນທະພານດິ ໄດ້ຖເໍ່ ຮອມາຈາກເມອງວຽງຄາ (ນະຄອນຫວງວຽງຈັນ) ໃນຂະນະທເ່ີ ດີນ ທາງ ມານື້ັນ ລາວໄດ້ພບກັບໝາກໄມ້ນາໆຊະນິດ ລາວເລີຍເກັບເອາໝາກໄມ້ເຫ່ົານື້ັນໃສູ່ໄວ້ໃນກວຽນ ທີ່ຢ່ໃນເຮອຂອງ ຕນ. ເມີ່ອມາເຖງິ ສະຖານທີແ່ ຫູ່ງໜຶີງ່ ທ່ີເຕັມໄປດ້ວຍປ່າໄມທ້ ອງອັນຕຶບໜາ ບັງເອນີ ກວຽນຂອງລາວເລຍີ ຫັກ ເມີ່ອເຂ້ືາ ໄປເບີິ່ງເລີຍພບວູ່າໝາກໄມ້ເຫ່ົານື້ັນໄດ້ກັບກາຍມາເປັນຄາ ລາວ ຈ່ີິງຈອດເຮອໄວ້ ແລ້ວສົັ່ງໃຫ້ຄນທີ່ເດີນທາງມາດ້ວຍ ຂນເຄ່ີອງອອກ ທາການຖາງປ່າທອງນ້ືັນແລ້ວເອາທອງຄາມາກອງກັນໄວ້ ກໍ່ທາດກວມເອາໄວ້ ເຊີິ່ງຂງເຂດດັ່ົງກູ່າວເປັນ ຂງເຂດທ່ີພະລສີສອງອງລງມາປັກຫັກໝາຍໄວ້ແລ້ວໜີໄປ (ຕາມນິທານພື້ນເມອງຫວງພະບາງ). ຈນມາເຖິງ ລາຊະການຂອງ ພະເຈ້ືາໄຊເຊດຖາທິລາດ ຂ້ືຶນ ຄອງລາດທ່ີນະຄອນລ້ານຊ້າງຫວງພະບາງ ພະອງ ຈີິ່ງໄດ້ໃຫ້ປະຊາ ຊນລາວສ້າງວັດຕາມແບບສິລະ ປະລ້ານຊ້າງ ກວມເອາທາດເກົ່າຕ້ັືງແຕູ່ສະໄໝ ພະຍາຈັນທະພານິດ ພຸ້ນ ເມີ່ອປີ ຄ.ສ 1560 ພ.ສ 2103 ແລ້ວໃສູ່ຊ່ີວູ່າ ວັດຊຽງທອງ ຍ້ອນ ເປັ ນ ວັ ດ ທ່ີ ຕັື້ ງ ຢ່ ໃ ນ ຂ ງ ເຂ ດ ທີ່ ມີ ຕ້ື ນ ທ ອ ງ ເປັ ນ ຈານວນຫວງຫາຍ ໂດຍນິມິດໝາຍເອາຊ່ີຕື້ນ ທອງ ແລະ ຊ່ີເມອງຊຽງດງ ຊຽງທອງມາເປັນຊ່ີ ເອ້ີືນນ້ືັນເອງ. ມາຮອດປີ ພ.ສ 2518 ຈິີ່ງໄດ້ສ້າງ ສິມຂ້ືຶນຫັງໜຶ່ີງ ໂດຍໄດ້ຈາລຶກເລ່ີອງລາວພ້ອມດ້ວຍຮບພາບປະກອບຫາຍເລີ່ອງໃສູ່ຝາຜະໜັງເບື້ອງໃນຂອງສິມນັື້ນ ເປັນຕື້ນແມູ່ນ ເລ່ີອງ ທ້າວຈັນທະພານິດ, ເລ່ີອງ ພະ ເວດສັນດອນ, ເລ່ີອງ ສຸດທະໂສມ, ເລ່ີອງ ຈັນທະກຸມມານ, ເລອ່ີ ງ ວທິ ຸ ລະບັນດດິ , ເລອີ່ ງ ພະເຈ້ືາຜາບມານ, ເລ່ີອງ ພະໂພທິສັດ, ເລີ່ອງ ສຸວນັ ນະເສເມ (ສຸວັນນະສານ), ເລີ່ອງ ເນມານທະລາດ, ເລີ່ອງ ເນຕິໂຍ ແລະ ເລີ່ອງ ຊະນກຍງທອງ. ນອກຈາກ ເລີ່ອງລາວອັນເກ່ົາແກູ່ ແລະ ບັນດາຄາ ຜະຫຍາພາສິດຕູ່າງໆຢ່າງມາກມາຍແລ້ວ ໃນຫໍສິມຍັງມີພະພຸດທະຮບນ້ອຍໃຫຍູ່ຫາຍອງວາງລຽງລາຍກັນຢ່າງເປັນ ລະບຽບຮຽບຮ້ອຍ. ຝາຜະໜັງທາງດ້ານນອກຂອງສມິ ຍັງມີ ເລີ່ອງ ທ້າວສີທນ, ຮບພາບຂອງມະນຸດ, ສດັ ແລະ ຕື້ນ ໄມ້ (ຕ້ືນທອງ) ເຊິ່ີງສີ່ເຖິງຄວາມອຸດມ ສມບນຂອງແຜ່ນູ ດນິ ຂງເຂດນືີ້ ໃນອະດດີ ຕະການທີ່ຜ່າູ ນມາ ຮບພາບເຫ່ົານັື້ນ ຖກປະດັບເອ້ດ້ວຍແກ້ວໃສຫາຍຫາກສີສັນສະຫັບຊັບຊ້ອນກັນຢ່າງປານີດຈບງາມ. ຢ່ທາງດ້ານເໜອຂອງວັດ ຍັງມີຫໍ ລາດຊະລດ ເຊີ່ິງຖກສ້າງຂ້ືຶນໃນປີ ຄ.ສ 1962 ໃນລາຊະການຂອງພະເຈື້າສີສະຫວູ່າງວງ ຫໍລາດຊະລດດົ່ັງກູ່າວນັ້ືນ 42

ໄດສ້ ້າງໄວ້ເພີ່ອເປັນບອູ່ ນເກັບຮັກສາພະບໍລມມາໂກດ ຫ ກະດກຂອງເຊື້ອສາຍເຈ້ືາຊີວິດ ໂດຍເກັບໄວ້ໃນລາດຊະລດ ທີ່ເຮັດດວ້ ຍໄມຂ້ ະໜາດໃຫຍູ່ ເປັນຮບພະຍາ ນາກ 7 ຫວ ຢາ່ ງປານີດ ງດງາມ, ທາງດ້ານໜາ້ ບອູ່ ນປະຕເຂືາ້ ໄປສພູ່ າຍ ໃນຂອງ ຫໍລາດຊະລດ ກໄໍ ດ້ມກີ ານ ແກະສະຫັກລວດລາຍຕາມແບບຫວງພະບາງຢ່າງຈບ ງາມໂດຍສີມຊູາ່ ງ ທິດຕັນ ນາຍຊູ່າງທີ່ມີຊ່ີສຽງທີ່ສຸດໃນຫວງພະ ບາງໃນເມີ່ອກູ່ອນນັ້ືນ. ລັກສະນະການສ້າງວັດຊຽງທອງ ແມູ່ນສ້າງຂ້ືຶນຕາມແບບສິລະປະລາວລ້ານຊ້າງໂດຍແທ້ ຮບ ແບບການສ້າງຫັງຄາທ່ີເຮັດເທີບຕໍ່າລງກວູ່າວັດແຫູ່ງອີ່ນໆ ກໍເນີ່ອງມາຈາກທີ່ຕ້ືັງຂອງວັດທີ່ຢ່ແຄມແມູ່ນ້າຂອງເຊິີ່ງມີ ລມພັດແຮງຕະຫອດປີ ຖ້າເຮັດຫັງຄາຕໍ່າ ອາດເກີດຄວາມເປ່ເພເສຍຫາຍຈາກລມແຮງກໍເປັນໄດ້,ໃນການກໍ່ສ້າງ ເບື້ອງຕ້ືນແມູ່ນສີແຮງງານຂອງປະຊາຊນທັງໝດ ເມ່ີອສ້າງໂຄງຮູ່າງສາເລັດແລ້ວກໍໃຫ້ເດັກ ນ້ອຍເປັນຜ້ສັງເກດວູ່າ ຫັງຄາ, ແປ ຂອງວັດ ມີຄວາມດຸນດູ່ຽງກັນແລ້ວບໍ່ ເຫດຜນທີ່ໃຫ້ເດັກເປັນຜ້ສັງເກດກໍເພາະຊາວບ ຮານຄິດວູ່າ ເດກັ ນ້ອຍມກັ ມສີ າຍຕາທີ່ແຫມຄມ ແລະ ເບງິີ່ ເຫັນໄດຊ້ ດັ ເຈນເພາະເຂາເຈາ້ື ເບ່ງີິ ດ້ວຍຄວາມບໍລສິ ດຸ ບໍ່ມກີ ານວິເຄາະ 43

ມ ພິຈາລະນາຄຜໃ້ ຫຍູ່ທ່ີຍາມໃດກໍມີຄວາມຄິດເຫັນທແີ່ ຕກຕູ່າງກັນຢ່ສະເໝີ. ມາຮອດປັດຈບຸ ັນ ວດັ ຊຽງທອງແຫູ່ງນ້ີື ຍັງຄງເປັນວັດແຕູ່ດື້ັງເດີມພຽງແຕູ່ສ້ອມແຊມຄນບາງບູ່ອນທີ່ພຸພັງຕາມການເວລາແຕູ່ຍັງຄງຮັກສາເອກະລັກເດີມໄວ້ ທຸກປະການ ສີ່ິງປຸກສ້າງຂຶື້ນໃໝູ່ກໍມີພຽງແຕູ່ ກຸຕິ, ຫໍແຈກ ທີ່ສ້າງຂື້ຶນເພີ່ອຮອງຮັບຈານວນພະສງ ແລະ ປຸຖຸຊນທີ່ຫັົ່ງ ໄຫກັນມາຢ້ຽມຊມ ແລະ ສັກກະລະບຊາ. ເມ່ີອກູ່ອນ ວັດຊຽງທອງເຄີຍເປັນບູ່ອນປະດິດສະຖານ ພະບາງ ພະມິີ່ງ ເມອງຫວງພະບາງ ແລະ ພະມູ່ານ ເຊິ່ີງເປັນພະພຸດທະຮບສັກສິດອີກອງໜີ່ຶງທີ່ຊາວຫວງພະບາງມີຄວາມເຫ້ືອມໃສ ສັດທາ ແຕູ່ໃນປັດຈຸບັນ ຍັງເຫອພຽງພະມູ່ານທີ່ຍັງຄງປະດິດສະຖານໄວ້ໃນວັດແຫູ່ງນ້ີື ເຊ່ີິງໃນແຕູ່ລະປີຜ້ຄນຈະມີ ໂອກາດໄດ້ພບເຫັນພະມູາ່ ນໄດພ້ ຽງຄັືງ້ ດຽວ ຄໄລຍະບນຸ ກດຸ ສງການ ຫ ບນຸ ປີໃໝູ່ລາວ ພະສງຈງ່ີິ ໄດອ້ ນັ ເຊນີ ພະມາູ່ ນ ລງມາໄວ້ຫສໍ ງເພີ່ອໃຫ້ສາສະນິກະຊນໄດຂ້ າບໄຫວ້ ຫດສງຕາມຄວາມເຊອ່ີ ແລະ ສັດທາ. ວັດຊຽງທອງຖເປນັ ວັດທມ່ີ ີ ຄວາມໂດດເດົ່ັນ ແລະ ມີຊ່ີສຽງກວູ່າໝູ່ໃນຫວງພະບາງ ເພາະເປັນວັດທ່ີສ້າງຂ້ຶືນຕາມແບບສິລະປະລ້ານຊ້າງທັງໝດ ພຽງແຫູ່ງດຽວ ທີ່ພບເຫັນໃນຫວງພະບາງໃນປັດຈຸບັນ ທັງເປັນວັດທີ່ໃຊ້ເປັນບອູ່ ນເຕື້າໂຮມປະຊາຊນໃນຍາມມີບຸນ ສິນກິນທານ ປະຊາຊນທົ່ວແຂວງຫວງພະບາງ ຈະພ້ອມກັນມາເຕ້ືາໂຮມຢ່ທ່ີວັດແຫູ່ງນ້ີື ເປັນຕ້ືນແມູ່ນ ບຸນປະເພນີ ການໄຫເຮອໄຟ, ການລອຍກະໂທງ ເພາະເປັນວັດທ່ີມີອານາເຂດກວ້າງຂວາງ ແລະ ຢ່ແຄມແມູ່ນ້າຂອງໃກ້ກັບພະ ລາຊະວັງ ເປັນບູ່ອນຫດສງພະບາງ ພະມູ່ານ ແລະ ທີ່ສາຄັນໃນປະເພນີບຸນປີໃໝູ່ລາວທ່ີຫວງພະບາງ ໄດ້ມີການແຫູ່ ນາງສັງຂານຈາກວັດຫວຊຽງມາທາພິທີທາງສາສະໜາຢ່ທີ່ວັດຊຽງທອງນີ້ືເອງ. ນອກຈາກຈະເປັນບູ່ອນປະກອບ ພິທີກາທາງສາສະໜາແລ້ວ ວັດຊຽງທອງ ຍັງເປັນສນລວມທາງຈິດໃຈຂອງຊາວຫວງພະບາງກໍຄຊາວລາວທັງຊາດ ເປັນປຊະນິຍະ ສະຖານອັນງດງາມລ້າຄູ່າ ທີ່ສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມຮຸູ່ງເຮອງສີວິໄລຂອງລາວໃນອະດີດ ກໍຄ ປດັ ຈຸບັນ ເປນັ ຄວາມເອກອາ້ ງທະນງໃຈຂອງປວງຊນລາວທງັ ຊາດ ແລະ ໄດ້ກາຍເປນັ ແຫ່ງູ ທູ່ອງທຽູ່ ວທ່ີສາຄນັ ທີສ່ າ ມາດດຶງດດຈິດໃຈຂອງນັກທູ່ອງທູຽ່ ວທັງພາຍໃນ ແລະ ຕູ່າງປະເທດ ໃຫ້ມາທູ່ຽວຊມຄວາມງດງາມທາງດ້ານສິລະປະ ວດັ ທະນະທາອັນເປັນເອກະລກັ ຂອງລາວ ຕະຫອດໄປ. 44

“ວດັ ວຊິ ຸນນະລາດ” ວັດວິຊຸນ ເປັນໜ່ຶີງໃນ 40 ກວູ່າແຫູ່ງຂອງວັດທ່ີມີຢ່ໃນເມອງຫວງພະບາງ ເຊິີ່ງຕ້ືັງຢ່ທາງທິດຕາເວັນອອກ ສຽງໃຕ້ຂອງເມອງຫວງພະບາງ ຖະໜນວິຊຸນ ຕິດກັບວັດອາຣາມ ຫູ່າງຈາກພສີລງມາທາງດ້ານລູຸ່ມທາງເບື້ອງແຄມ ນ້າຄານບ່ໍເຖິງ 1 ກິໂລແມັດ. ວັດວິຊຸນ ໄດ້ຮັບການສ້າງຕ້ືັງຂື້ຶນ ໃນປີ ຄ.ສ 1504 ໃນລາຊະການຂອງພະເຈື້າວິຊຸນ ນະລາດໂດຍມີຈຸດປະສງເພ່ີອເປັນບູ່ອນປະດິດ ສະຖານ ພະພຸດທະຮບ ພະບາງ ທີ່ໄດ້ອັນເຊີນມາຈາກເມອງວຽງຄາ (ວຽງຈັນ) ແລະ ຫັງຈາກນັ້ືນ 11 ປີ ຄ ປີ ຄ.ສ 1515 ພະນາງພັນຕີນຊຽງ ພະມະເຫສີຂອງພະເຈື້າວິຊຸນນະລາດ ກໍ ໄດ້ໃຫ້ສ້າງພະເຈດີປະ ທຸມ ຫ ພະທາດດອກບວໃຫຍູ່ຂືຶ້ນ ເຊິ່ີງປະຊາຊນຊາວເມອງຫວງພະບາງກໍຄຊາວລ້ານຊ້າງໃນ ສະໄໝນ້ືັນເອີນື້ ວ່າູ ພະທາດດັົ່ງກູ່າວວ່າູ “ພະທາດໝາກໂມ” ມາຈນເຖງິ ປັດຈຸບັນ. ວດັ ວິຊຸນ ເປັນວດັ ທມ່ີ ີຄວາມໂດດເດົັນ່ ອີກແຫູ່ງໜ່ຶງີ ໃນຫວງພະບາງຄຽງຄູ່ກັບວັດຊຽງທອງ ເພາະເປັນວັດທ່ີ ມີລັກສະນະການສ້າງ ທີ່ແຕກຕູ່າງຈາກສິລະປະລ້ານຊ້າງ ນັບທັງສິມຂອງວັດທ່ີມີຮບ ຊງແບບສິລະປະໄທລື້ສິບສອງ ປັນນາ ເຊ່ິີງມີຈຸດເດົ່ັນ ຄ ສູ່ວນຄໍຊືັ້ນສອງຈະຍກລະດັບສງຂື້ຶນໄປ ສູ່ວນ ເທິງແຈສຸດຂອງຫັງຄາປະດັບດ້ວຍ ໂຫງູ່ 45

ເຄິີ່ງກາງມີຊ່ໍຟ້າເປັນຮບປາສາດ ປະດັບຢ່ຕວຂອງສິມບໍ່ມີລວດລາຍປະດັບປະດາຄກັບວັດອີ່ນໆ ປະຕປ່ອງຢ້ຽມຂອງ ສິມ ມີລກຕິີ່ງຕິດໄວ້ແທນບານປະຕສູ່ວນບານປະຕທາງເຂ້ືາດ້ານໜ້າແກະສະຫັກລງລັກປິດທອງຮບພະສິວະ ພະ ວິສະນຸ ພະພມ ແລະ ພະອິນ ເຊີ່ິງເປັນສິລະປະແບບຊຽງຂວາງ ພະປະທານ (ພະພຸດທະຮບອງຫວງປະຈາວັດ) ມີ ຂະໜາດໃຫຍູ່ ທາງດ້ານຫັງຂອງພະປະທານ ມີບຮານວັດຖຸທີ່ເກບັ ກາ ຮວບຮວມຈາກວັດແຫງູ່ ຕາູ່ ງໆທກີ່ າຍ ເປັນວັດຮ້າງໄປແລ້ວໃນຫວງພະບາງ ເຊັົ່ນ ພະພຸດທະຮບສາລິດ ໄມ້ຈາຫກັ ລວດ ລາຍຕູ່າງໆ ພະພຸດທະຮບ ໄມ້ແກະ ສະຫັກລງລັກປິດທອງສງເທ່ົາກັບຄນແທ້ເປັນຈານວນຫວງຫາຍ. ອີກໜ່ີຶງຈຸດເດ່ັົນ ຂອງວັດແຫູ່ງນ້ືີ ແມູ່ນ ພະເຈດີປະ ທຸມ ຫ ພະທາດໝາກໂມ ທີ່ມຮີ ບຊງຄ້າຍຄກັບໝາກແຕງໂມຜາູ່ ເຄງ່ິີ ເບງີ່ິ ແບບໜຶ່ງີ ຄ້າຍຄກັບຮບໂອຂວ້າ ຍອດສຸດຂອງພະທາດ ເປັນລັກສະນະຄ້າຍຄກັບລັດສະໝີແປວໄຟຕາມແບບສິລະປະລັງກາ ຫ ສຸໂຂໄທ ບໍລິເວນ ມມຖານຊ້ືັນເທິງ ແລະ ຊ້ັືນກາງ ມີເຈດີຊງດອກບວຈມຢ່ທັງສ່ີມມ. ຍ້ອນຄວາມໂດດເດົັ່ນດົ່ັງກູ່າວ ກະຊວງຖະແຫ ງຂາູ່ ວ ແລະ ວັດທະນະທາແຫູ່ງຊາດລາວ ຈິີງ່ ຍກໃຫ້ວດັ ວິຊນຸ ເປັນວັດທມີ່ ີຄວາມພິເສດ ແລະ ໂດດເດນັ່ົ ຄຽງຄູ່ກບັ ວັດ ຊຽງທອງ. 46