somdej2562_watsamphan

ต่อมาในวันท่ี ๑๑ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๓๓ ในรัชกาลที่ ๕ ทรงพระกรุณาพระราชทานสมณศักด์ิ ให้พระครู ธรรมภินันท์ (แจ้ง) เป็นพระราชาคณะ มีพระราชทินนามว่า “พระพินิตวินัย” พระราชทานนิตยภัตเดือนละ ๓ ต�ำลึง ศาสนกิจ ระหว่าง พ.ศ. ๒๔๒๘ ถึง พ.ศ. ๒๔๓๓ ท่านได้อุบาสิกาจิ๊ดและอุบาสิการ้อยเป็นก�ำลัง ท�ำการ ปฎิสังขรณ์พระอุโบสถ พระวิหาร การเปรียญ โดยร้ือกระเบ้ืองเก่าท่ีเสียออกแล้วมุงใหม่ เปล่ียนตัวไม้ส่วนประกอบท่ี ช�ำรุดให้คืนสู่สภาพเดิม ได้สร้างเสริมก�ำแพงพระอุโบสถให้สูงขึ้น ส้ินทุนทรัพย์ประมาณ ๙๐ ชั่ง กาลต่อมา ได้รื้อก�ำแพงค่ันระหว่างพระอุโบสถกับพระวิหารออก ร้ือลูกกรงและเจดีย์เล็ก ๕ องค์ ซ่ึงสร้าง ไว้ในวิหารคดออก และสร้างพระเจดีย์หุ้มประตูระหว่างพระอุโบสถกับพระวิหารองค์หน่ึง สูงตลอดยอดประมาณ ๗-๘ วา สร้างพระระเบียงหน้าตักกว้าง ๑ ศอกคืบ ด้วยปูนขาวผสมทรายและปิดทองจ�ำนวน ๔๕ องค์ ต้ังรายตาม วิหารคด ๓ ด้าน (ภายหลังช�ำรุดเสียหายมาก เหลือก�ำลังที่จะซ่อมให้คืนดีได้ จึงให้รื้อออกหมด) การสร้างเสนาสนะ นายแสงบุตรพระยาอิศรานุภาพ ได้มาสร้างกุฏิปั้นหยา ๓ ห้อง ช้ันเดียว ๑ หลัง อุบาสิกากิม ร้ือเรือนฝากระดาน ๒ ห้อง มาปลูกเป็นกุฏิถวาย ๑ หลัง ขณะท่ีท่านมีอายุประมาณ ๕๓ ราว พ.ศ. ๒๔๔๓ ได้อันเตวาสิกที่สามารถ คือพระปลัดช่ืน สิริมณฺโฑ เปรียญ ภายหลังเป็นพระราชาคณะที่ พระวิเชียรกวี เป็นผู้ช่วยเจ้าอาวาส ได้เป็นก�ำลังช่วยบริหารกิจการในด้านต่างๆ แต่ น่าเสียดายที่ท่านอายุส้ัน เป็นพระราชาคณะได้ ๒ ปี พ.ศ. ๒๔๕๕ อายุ ๔๒ ปี ก็มรณภาพ ได้แสดงประวัติของ ท่านไว้ในล�ำดับต่อไป พ.ศ. ๒๔๔๘ ไดเ้ กดิ เพลงิ ไหมส้ ถานท่ีใกลว้ ดั สมั พนั ธวงศาราม ทางราชการไดต้ ดั ถนนทรงวาด เดยี๋ วนเี้ ปลยี่ นชอ่ื เปน็ ถนนทรงสวสั ด์ิ ผา่ กลางวดั สมั พนั ธวงศารามออกเปน็ ๒ แปลง ไดจ้ ดั การยา้ ยกฏุ ดิ า้ นตะวนั ออกของถนนทรงสวสั ดิ์ มารวมปลูกสร้าง จัดระเบียบใหม่ทางทิศตะวันตกของถนนทรงสวัสดิ์เป็นหมู่เดียวกัน ๗ หลัง เป็นกุฏิฝาไม้กระดาน ช้ันเดียว และจัดระเบียบกุฏิด้านทิศตะวันตกใหม่ให้เหลือไว้แต่กุฏิตึกท�ำถนนซีเมนต์ระหว่างกุฏิเป็น ๓ สาย ทั้งนี้ เพื่อสะดวกในการปกครองภิกษุสามเณร ส่วนเนื้อท่ีวัดด้านตะวันออกและด้านใต้ที่ว่างอยู่ก็ได้จัดให้มีผู้เช่าที่ดินน้ัน ปลูกสร้างบ้านเรือนอยู่อาศัย ประกอบการค้าขายบ้าง สร้างห้องแถวและตึกแถวบ้าง ด้วยทุนที่กู้จากพระคลังข้างที่ มา ๓๖,๐๐๐ บาท รวมกับทุนที่เก็บค่าเช่าได้จากห้องแถวข้างวิหารแล้วให้เช่าเก็บผลประโยชน์ส่งดอกส่งต้นทุน ท่ีกู้ยืมมา ตลอดจนเก็บไว้สร้างเพ่ิมเติมบ้าง พ.ศ. ๒๔๔๙ ได้จัดการกู้ทุนจากมหามกุฏราชวิทยาลัยจ�ำนวน ๑๖,๐๐๐ บาท มาสร้างห้องแถว ๒ ชั้น ๓๑ ห้อง ทางด้านข้างพระวิหารให้คนเช่า ได้ค่าเช่าห้องละ ๕.๔๐ บาท โดยให้พระวิเชียรกวี (ช่ืน) เป็นผู้จัดการเป็นส่วนมาก การสร้างกุฏิตึกขนาด ๓ ห้อง ๒ ชั้น ๒ หลัง เมื่อ พ.ศ. ๒๔๕๒ ร.ศ. ๑๒๘ โดยคณะเจ้าภาพงานศพท่านพุ่ม บริจาคทรัพย์ประมาณ ๒,๐๐๐ บาทเศษ ๑ หลัง 50 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

โดยทุนพระภิรมย์ราชา (พร้อม) สร้างอุทิศให้ u พระวิเชียรกวี (ชื่น) u นายพรหม ผู้บิดา ๑ หลัง ช่ือตึกพรหมวิมาน ปัจจุบันรื้อไป อดีตผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสัมพันธวงศาราม สร้างใหม่ทางด้านใต้ของวัดท้ัง ๒ หลัง ต่อมาจัดหาทุนสร้างโรงเรียนภาษาไทย เป็นเรือนไม้ ๒ ช้ัน ๓ ห้อง มีมุข ๑ หลัง ได้ทุนของเจ้าภาพงานศพ นายอึงกงซือ สิ้นทุนค่าปลูกสร้างประมาณ ๒,๐๐๐ บาท อุบาสิกาจี๊ดได้มอบให้คุณหญิงบุญมี ปุรุราชรังสรรค์ บุตรีของท่าน สร้างศาลาการเปรียญ ๑ หลัง ส้ินทุนค่า ปลูกสร้างประมาณ ๖,๐๐๐ บาท เพราะศาลาการเปรียญ หลังเก่าถูกไฟไหม้ พ.ศ. ๒๔๕๘ พระพินิตวินัย เจ้าอาวาส อายุได้ ๗๐ ปี ชราภาพมากแล้ว ได้ทูลขอผู้ช่วยเจ้าอาวาสต่อสมเด็จ พระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ทรงโปรดให้ พระมหาแจ่ม เปรียญ ๕ ประโยค วัดเทพศิรินทราวาสมา เป็นผู้ช่วยเจ้าอาวาส พระมหาแจ่มมาอยู่วัดสัมพันธวงศารามได้พรรษา เดียว ก็ทูลลากลับวัดเทพศิรินทราวาส ภายหลังก็ได้ลาสิกขา ต่อมาใน พ.ศ. ๒๔๕๙ ท่านได้ทูลขอผู้ช่วยเจ้าอาวาสอีก คร้ังน้ีทรงพระ กรุณาโปรดให้ พระครูพุทธมนต์ปรีชา (เทศ นิทฺเทสโก) วัดบวรนิเวศวิหาร ซึ่งขณะน้ันยังโปรดให้ไปเป็นผู้ช่วยเจ้า อาวาสวัดราชาธิวาสอยู่ ย้ายกลับวัดบวรนิเวศวิหารก่อน แล้วจึงโปรดให้ย้ายมาเป็นผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสัมพันธ วงศารามต่อไป พระพินิตวินัย (แจ้ง ปิยสีโล) มรณภาพเม่ือวันที่ ๒๒ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๖๐ อายุได้ ๗๑ ปี พรรษา ๕๐ เป็นเจ้าอาวาสอยู่ ๓๓ ปี 51 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

วันที่ ๓๑ มกราคม ๑๒๒ ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๒๐ หนา้ ๗๖๖ - ๗๖๘ 52 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

วันที่ ๓๑ มกราคม ๑๒๒ ราชกจิ จานุเบกษา เลม่ ๒๐ หนา้ ๗๖๖ - ๗๖๘ 53 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

วันที่ ๒๓ ตลุ าคม ๑๒๓ ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๒๑ หนา้ ๕๑๑ - ๕๑๓ 54 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

วันที่ ๒๓ ตุลาคม ๑๒๓ ราชกจิ จานุเบกษา เลม่ ๒๑ หนา้ ๕๑๑ - ๕๑๓ 55 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

วันที่ ๖ สงิ หาคม ๑๒๔ ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๒๒ หนา้ ๔๓๑ - ๔๓๓ 56 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

วันที่ ๖ สิงหาคม ๑๒๔ ราชกจิ จานุเบกษา เลม่ ๒๒ หนา้ ๔๓๑ - ๔๓๓ 57 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

วนั ท่ี ๕ มกราคม ๑๒๖ ราชกจิ จานเุ บกษา เลม่ ๒๔ หน้า ๑๐๖๔ - ๑๐๗๕ 58 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

วนั ที่ ๕ มกราคม ๑๒๖ ราชกจิ จานเุ บกษา เลม่ ๒๔ หนา้ ๑๐๖๔ - ๑๐๗๕ 59 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

วนั ท่ี ๕ มกราคม ๑๒๖ ราชกจิ จานเุ บกษา เลม่ ๒๔ หน้า ๑๐๖๔ - ๑๐๗๕ 60 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

วนั ที่ ๕ มกราคม ๑๒๖ ราชกจิ จานเุ บกษา เลม่ ๒๔ หนา้ ๑๐๖๔ - ๑๐๗๕ 61 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

วนั ท่ี ๕ มกราคม ๑๒๖ ราชกจิ จานเุ บกษา เลม่ ๒๔ หน้า ๑๐๖๔ - ๑๐๗๕ 62 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

วนั ที่ ๕ มกราคม ๑๒๖ ราชกจิ จานเุ บกษา เลม่ ๒๔ หนา้ ๑๐๖๔ - ๑๐๗๕ 63 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

วนั ท่ี ๕ มกราคม ๑๒๖ ราชกจิ จานเุ บกษา เลม่ ๒๔ หน้า ๑๐๖๔ - ๑๐๗๕ 64 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

วนั ที่ ๕ มกราคม ๑๒๖ ราชกจิ จานเุ บกษา เลม่ ๒๔ หนา้ ๑๐๖๔ - ๑๐๗๕ 65 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

วนั ท่ี ๕ มกราคม ๑๒๖ ราชกจิ จานเุ บกษา เลม่ ๒๔ หน้า ๑๐๖๔ - ๑๐๗๕ 66 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

วนั ที่ ๕ มกราคม ๑๒๖ ราชกจิ จานเุ บกษา เลม่ ๒๔ หนา้ ๑๐๖๔ - ๑๐๗๕ 67 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

วนั ท่ี ๕ มกราคม ๑๒๖ ราชกจิ จานเุ บกษา เลม่ ๒๔ หน้า ๑๐๖๔ - ๑๐๗๕ 68 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

วนั ที่ ๕ มกราคม ๑๒๖ ราชกจิ จานเุ บกษา เลม่ ๒๔ หนา้ ๑๐๖๔ - ๑๐๗๕ 69 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

เลม่ ๒๖ หนา้ ๑๓๖๒ ราชกจิ จานเุ บกษา วนั ท่ี ๑๙ กนั ยายน ๑๒๘ 70 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

เล่ม ๒๖ หน้า ๑๓๖๓ ราชกจิ จานุเบกษา วนั ที่ ๑๙ กนั ยายน ๑๒๘ 71 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

เลม่ ๒๖ หนา้ ๑๓๖๔ ราชกจิ จานเุ บกษา วนั ท่ี ๑๙ กนั ยายน ๑๒๘ 72 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

เล่ม ๒๖ หน้า ๑๓๖๕ ราชกจิ จานุเบกษา วนั ที่ ๑๙ กนั ยายน ๑๒๘ 73 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

๙. พระมหารัชชมังคลาจารย์ (เทศ นิทฺเทสโก) พระมหารัชชมังคลาจารย์ (เทศ นิทฺเทสโก) สกุล วิทยานุกรณ์ ชาตกาล ณ วันเสาร์ เดือน ๗ ขึ้น ๑๑ ค่�ำ ปีจอ วันท่ี ๑๒ มิถุนายน พ.ศ.๒๔๒๙ บิดา หมื่น ศิรินรา (อ่อง) มารดา นางศิรินรา (กรอง) เกิดที่ต�ำบลปากน้�ำ กระแสร์ อ�ำเภอแกลง จังหวัดระยอง อุปสมบท ณ วัดบวรนิเวศวิหาร เมื่อวันท่ี ๒๒ มิถุนายน ๒๔๔๙ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยา วชิรญาณวโรรส คร้ังด�ำรงพระอิสริยยศเป็นกรมหมื่น วชิรญาณวโรรส ทรงเป็นพระอุปัชฌายะ สมเด็จ พระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์ คร้ังด�ำรง พระอิสริยยศ เป็นพระญาณวราภรณ์ เป็นพระกรรม วาจาจารย์ พ.ศ. ๒๔๔๓ อายุได้ ๑๕ ปี ได้ถวายตัวเป็นศิษย์ พระสุคุณคณาภรณ์ (สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวง วชิรญาณวงศ์) ต่อมา พ.ศ. ๒๔๔๕ สอบประโยค ๑ ที่ โรงเรยี นสายสวลภี ริ มย์(โรงเลย้ี งเดก็ ) ไดม้ ีโอกาสเฝา้ รบั ใช้ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส บ่อยครั้ง พระญาณวราภรณ์จึงโปรดให้ย้ายส�ำนักไปอยู่ เป็นมหาดเล็กในสมเด็จพระมหาสมณเจ้าพระองค์น้ัน 74 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

พระภิกษุสามเณร วัดสัมพันธวงศาราม พ.ศ. ๒๔๖๑ พระมหารัชชมังคลาจารย์ ขณะด�ำรงสมณศักดิ์พระครูเจ้าอาวาส พระอารามหลวงท่ี พระครูวิบูลย์ศีลขันธ์

76 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส



เอกสาร “พระมหารัชมังคลาจารย์ เจ้าอาวาสวัดสัมพันธวงศาราม ขณะด�ำรงสมณศักด์ิที่ พระครูวิบูลย์ศีลขันธ์” 79 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

เอกสาร “พระมหารัชมังคลาจารย์ เจ้าอาวาสวัดสัมพันธวงศาราม ขณะด�ำรงสมณศักด์ิท่ี พระเนกขัมมมุนี” 80 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

81 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

82 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม



84 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

เอกสาร “พระมหารัชมังคลาจารย์ เจ้าอาวาสวัดสัมพันธวงศาราม ขณะด�ำรงสมณศักด์ิท่ี พระรัชชมงคลมุนี” 85 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์

87 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

โอกาสน้ีได้เดินทางไปเรียนหนังสือมัธยมศึกษาท่ีโรงเรียนวัด สุทัศนเทพวราราม เรียนช้ัน ๑-๔ พ.ศ. ๒๔๔๗ สอบประโยค ๒ (มัธยม) ได้ เมื่อจบการศึกษาในขณะน้ันแล้ว สมเด็จพระมหาสมณเจ้าฯ ทรง พระกรุณาโปรดให้เข้าฝึกหัดงานในหน้าท่ีเลขานุการในพระองค์ ผู้ทรง บัญชาการคณะสงฆ์ท่ัวสังฆมณฑล ระหว่างน้ีได้เตรียมตัวไปศึกษา วิชากฎหมายด้วย เมื่ออายุได้ ๒๐ ปี ป่วยเป็นไข้หวัดมีอาการป่วยหนักมาก เม่ือ หายดีแล้วไม่ไว้ใจในชีวิตจึงตัดสินใจจะอุปสมบทก่อน จะอยู่อย่างมาก ๓ พรรษา แล้วก็จะลาสิกขาออกไปศึกษาวิชากฎหมายตามท่ีคิดไว้ พ.ศ. ๒๔๔๙ อายุ ๒๑ ปี อุปสมบทเป็นพระภิกษุโดยอุปถัมภ์ ของสมเด็จพระมหาสมณเจ้าฯ และทรงอุปการะตลอดมา ได้ศึกษา พระธรรมวินัยในส�ำนักสมเด็จพระมหาสมณเจ้าฯ บ้าง ในส�ำนักพระ ญาณวราภรณ์ ซ่ึงเป็นอาจารย์บ้าง เกิดศรัทธาเล่ือมใสในธรรมปฏิบัติ ย่ิง จึงเปลี่ยนความคิดที่จะเจริญทางโลกมาบ�ำเพ็ญในทางธรรม ได้เป็น เลขาในพระองค์พระมหาสมณเจ้าฯ ตลอดมาจนถึงคราวท่ีย้ายไปเป็น ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสัมพันธวงศาราม เมื่อเป็นเจ้าอาวาสวัดสัมพันธวงศาราม ได้สร้างความเจริญให้แก่ ทางวัดเป็นอเนกประการ ปรับปรุงเสนาสนะใหม่หมดทั้งพระอาราม สร้างถาวรวัตถุต่าง ๆ ไว้เป็นอันมากทั้งในวัด และต่างจังหวัด ได้เป็น ผู้สร้างวัดธรรมยุตในจังหวัดระยองถึง ๑๐ วัด ได้ปรับปรุงที่ธรณีสงฆ์ ของวัดให้จัดเป็นสถานที่มีราคา สร้างเป็นอาคารพาณิชย์จนท�ำให้วัดมี ฐานะม่ันคงทางทรัพย์สิน เป็นทุนทรัพย์มากพอสมควร ได้ด�ำเนินการ ขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตรื้อพระอุโบสถ วิหาร เจดีย์ และ สร้างพระอุโบสถวิหารการเปรียญขึ้นใหม่ ๓ ชั้น แต่เป็นท่ีน่าเสียดาย ที่พระอุโบสถที่ท่านได้สร้างไว้ยังไม่ทันเสร็จ ท่านก็มรณภาพเสียก่อน เม่ือวันท่ี ๒๕ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๑๐ รวมอายุได้ ๘๑ ปี พรรษา ๖๑ เป็นเจ้าอาวาสครองวัดอยู่ ๕๑ ปีเศษ 88 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

พระภิกษุสามเณร วัดสัมพันธวงศาราม พ.ศ. ๒๔๖๔ เว้นผู้อาพาธ ๒ รูป คณะครูแลนักเรียน ขอถวายท่านพระครูวิบูลย์ศีลขันธ์ ผู้อุปการะโรงเรียนราตรีสัมพันธวงศ์ ไว้เป็นที่ระลึก โดยความเคารพอย่างสูงสุด พ.ศ. ๒๔๖๕

พระภิกษุสามเณร วัดสัมพันธวงศาราม พ.ศ. ๒๔๖๗

ถ่ายในการเลี้ยงส่ง พระช่ืน ปญญาสีโล ที่ ๑๓/๙/๒๔๖๗ 91 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

ถ่ายเม่ือ พ.ศ. ๒๔๖๙

พระภิกษุสามเณร วัดสัมพันธวงศาราม พ.ศ. ๒๔๗๐

ถ่ายเมื่อ พ.ศ. ๒๔๗๒ 94 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

พระเนกขัมมมุนี ถ่ายพร้อมด้วยภิกษุใหม่ วัดสัมพันธวงศาราม พรรษา พ.ศ. ๒๔๗๓ 95 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

พระภิกษุสามเณรวัดสัมพันธวงศาราม ภิกษุ ๖๙ รูป สามเณร ๔๕ รูป รวม ๑๑๔ รูป ถ่ายเมื่อ พ.ศ. ๒๔๗๔ 96 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม

พระนวกภิกษุ วัดสัมพันธวงศาราม พ.ศ. ๒๔๘๒

นวกภิกษุวัดสัมพันธวงศาราม พ.ศ. ๒๔๙๓

99 ประวัติวัดสัมพันธวงศาราม