SÁCH EBOOK LỊCH SỬ 8

Bµi 31 «n tËp lÞch sö ViÖt Nam Tõ n¨m 1858 ®Õn n¨m 1918 I - nh÷ng sù kiÖn chÝnh 1. Qu¸ tr×nh x©m lðîc ViÖt Nam cña thùc d©n Ph¸p vµ cuéc ®Êu tranh chèng x©m lðîc cña nh©n d©n ta tõ n¨m 1858 ®Õn n¨m 1884 LËp b¶ng thèng kª : Thêi gian Qu¸ tr×nh x©m lðîc Cuéc ®Êu tranh cña thùc d©n Ph¸p cña nh©n d©n ta 2. Phong trµo CÇn vð¬ng (1885 - 1896) LËp niªn biÓu : - Ngµy 5 - 7 - 1885 : cuéc ph¶n c«ng cña ph¸i chñ chiÕn ë kinh thµnh HuÕ. - Ngµy 13 - 7 - 1885 : ra chiÕu CÇn vð¬ng. ... 3. Phong trµo yªu nðíc ®Çu thÕ kØ XX (®Õn n¨m 1918) - Phong trµo §«ng du (1905 - 1909) : Héi Duy t©n, häc sinh ViÖt Nam sang NhËt. - §«ng Kinh nghÜa thôc (1907) : sù thµnh lËp vµ nh÷ng ho¹t ®éng. II - nh÷ng néi dung chñ yÕu - V× sao thùc d©n Ph¸p x©m lðîc ViÖt Nam ? (sù ph¸t triÓn cña chñ nghÜa thùc d©n, nhu cÇu x©m chiÕm thuéc ®Þa...) - Nguyªn nh©n lµm cho nðíc ta trë thµnh thuéc ®Þa cña thùc d©n Ph¸p (th¸i ®é vµ tr¸ch nhiÖm cña triÒu ®×nh HuÕ trong viÖc ®Ó mÊt nðíc...). - NhËn xÐt chung vÒ phong trµo chèng Ph¸p cuèi thÕ kØ XIX (tõ sau n¨m 1884) : quy m« (thêi gian, kh«ng gian, sè lðîng ngðêi tham gia, møc ®é quyÕt liÖt...), c¸ch thøc vµ phð¬ng ph¸p ®Êu tranh, tÝnh chÊt phong trµo, ý nghÜa, bµi häc. 150

- Phong trµo CÇn vð¬ng : nguyªn nh©n ph¸t sinh vµ ph¸t triÓn, diÔn biÕn (qua hai giai ®o¹n 1885 - 1888 vµ 1889 - 1896), ®Æc ®iÓm, tÝnh chÊt, kÕt qu¶ vµ ý nghÜa cña phong trµo. - Nh÷ng chuyÓn biÕn vÒ kinh tÕ, x· héi, tð tðëng trong phong trµo yªu nðíc ViÖt Nam ®Çu thÕ kØ XX : nguyªn nh©n chuyÓn biÕn, nh÷ng biÓu hiÖn cô thÓ qua c¸c phong trµo. - NhËn xÐt chung vÒ phong trµo yªu nðíc ë ViÖt Nam ®Çu thÕ kØ XX (nhÊn m¹nh nh÷ng nÐt míi so víi phong trµo cuèi thÕ kØ XIX) : + VÒ chñ trð¬ng ®ðêng lèi + VÒ biÖn ph¸p ®Êu tranh + VÒ thµnh phÇn tham gia + VÒ h×nh thøc ho¹t ®éng ... - Bðíc ®Çu ho¹t ®éng cøu nðíc cña NguyÔn TÊt Thµnh (nh÷ng sù kiÖn chÝnh) vµ ý nghÜa. III - bµi tËp thùc hµnh Gi¸o viªn x©y dùng mét sè bµi tËp tr¾c nghiÖm kh¸ch quan, tù luËn, thùc hµnh... bao qu¸t néi dung chñ yÕu cña phÇn LÞch sö ViÖt Nam (1858 - 1918) vµ hðíng dÉn häc sinh thùc hiÖn. VÝ dô : 1. LËp b¶ng thèng kª vÒ c¸c cuéc khëi nghÜa lín trong phong trµo CÇn vð¬ng theo c¸c môc sau : Khëi nghÜa Thêi gian Ngðêi §Þa bµn Nguyªn nh©n ý nghÜa ; l nh ®¹o ho¹t ®éng thÊt b¹i Bµi häc 2. So s¸nh hai xu hðíng cøu nðíc : b¹o ®éng cña Phan Béi Ch©u vµ c¶i c¸ch cña Phan Ch©u Trinh (chñ trð¬ng, biÖn ph¸p, kh¶ n¨ng thùc hiÖn, t¸c dông, h¹n chÕ...) 3. Sðu tÇm tµi liÖu ®Ó tr×nh bµy vÒ cuéc ®êi vµ ho¹t ®éng cña NguyÔn TÊt Thµnh tõ thuë niªn thiÕu ®Õn n¨m 1918. ... 151

n h÷ng sù kiÖn chÝnh trong SGK lÞch sö 8 Thêi gian LÞch sö thÕ giíi LÞch sö ViÖt Nam (tõ gi÷a thÕ kØ XVI ®Õn n¨m 1945) (tõ n¨m 1858 ®Õn n¨m 1918) Gi÷a thÕ kØ XVI C¸ch m¹ng Hµ Lan Gi÷a thÕ kØ XVII C¸ch m¹ng tð s¶n Anh Tuyªn ng«n §éc lËp 1776 cña Hîp chóng quèc MÜ C¸ch m¹ng tð s¶n Ph¸p Cuèi thÕ kØ XVIII Tuyªn ng«n cña §¶ng Céng s¶n 1848 Phong trµo c¸ch m¹ng ë Ph¸p vµ §øc 1848 - 1849 1858 Minh TrÞ duy t©n Thùc d©n Ph¸p më ®Çu C«ng x· Pa-ri cuéc x©m lðîc ViÖt Nam 1868 1871 C¸ch m¹ng T©n Hîi ë Trung Quèc HiÖp ðíc Pa-t¬-nèt 1884 Khëi nghÜa Yªn ThÕ 1884 - 1913 Hµm Nghi ra “ChiÕu CÇn vð¬ng” 1885 Phong trµo CÇn vð¬ng 1885 - 1896 Héi Duy t©n ®ðîc thµnh lËp 1904 NguyÔn TÊt Thµnh ra ®i 1911 t×m ®ðêng cøu nðíc 1914 - 1918 ChiÕn tranh thÕ giíi thø nhÊt 1917 1919 C¸ch m¹ng th¸ng Mðêi Nga NguyÔn TÊt Thµnh trë l¹i Ph¸p 1918 - 1920 Phong trµo Ngò tø ë Trung Quèc 1922 Nðíc Nga X« viÕt ®¸nh th¾ng thï trong, giÆc ngoµi 1929 - 1933 1939 - 1945 Liªn bang Céng hoµ x· héi chñ nghÜa X« viÕt ®ðîc thµnh lËp Cuéc khñng ho¶ng kinh tÕ thÕ giíi ChiÕn tranh thÕ giíi thø hai 152

B ¶ng tra cøu mét sè thuËt ng÷ trong sgk lÞch sö 8 B§ Bang : §¬n vÞ hµnh chÝnh cã tÝnh chÊt tù trÞ §¼ng cÊp : Nh÷ng tÇng líp x· héi ®ðîc ë Hîp chóng quèc MÜ (Hoa K×). h×nh thµnh dðíi chÕ ®é phong kiÕn, do luËt ph¸p hoÆc tôc lÖ quy ®Þnh vÒ vÞ trÝ x· héi, B¶o hé (chÕ ®é) : Mét h×nh thøc thèng trÞ quyÒn lîi vµ nghÜa vô kh¸c nhau. cña ®Õ quèc thùc d©n ®èi víi mét sè nðíc bÞ x©m lðîc. §¼ng cÊp thø ba : §¼ng cÊp thÊp nhÊt trong x· héi phong kiÕn Ph¸p trðíc n¨m B«nsªvÝch (ph¸i) : Nh÷ng ngðêi theo trµo 1789, gåm c«ng nh©n, d©n nghÌo thµnh thÞ, lðu m¸cxÝt trong phong trµo x· héi - d©n tð s¶n vµ n«ng d©n. Hä kh«ng cã quyÒn g×, bÞ chñ Nga, h×nh thµnh n¨m 1903, ®øng ®Çu phong kiÕn thèng trÞ vµ ph¶i ®ãng mäi lµ V.I.Lª-nin. Hä chiÕm ®a sè trong ®¶ng. thø thuÕ. C H C¸ch m¹ng c«ng nghiÖp : Bðíc ph¸t triÓn Hai chÝnh quyÒn song song tån t¹i (t×nh cña s¶n xuÊt tð b¶n chñ nghÜa, diÔn ra ®Çu tr¹ng) : ViÖc cïng tån t¹i ChÝnh phñ l©m tiªn ë Anh råi lan ra c¸c nðíc kh¸c. Nã thóc thêi tð s¶n vµ X« viÕt ®¹i biÓu c«ng nh©n, ®Èy viÖc ph¸t minh m¸y mãc, ®Èy m¹nh n«ng d©n vµ binh lÝnh ë nðíc Nga tõ th¸ng s¶n xuÊt vµ h×nh thµnh hai giai cÊp tð s¶n 2 ®Õn th¸ng 7 - 1917. vµ v« s¶n. Héi nghÞ ba ®¼ng cÊp : C¬ quan ®¹i diÖn C¸ch m¹ng khoa häc  kÜ thuËt : Sù ph¸t cña c¸c ®¼ng cÊp ë Ph¸p, tån t¹i tõ n¨m 1302 triÓn kÜ thuËt nhanh chãng trong s¶n xuÊt ®Õn n¨m 1789, gåm ®¹i biÓu cña Quý téc, g¾n víi nh÷ng ph¸t minh lín cña c¸c ngµnh T¨ng l÷ vµ §¼ng cÊp thø ba. khoa häc. L CÇn vð¬ng (phong trµo) : Phong trµo ®Êu tranh chèng ngo¹i x©m dðíi danh nghÜa Liªn qu©n t¸m nðíc (B¸t quèc liªn qu©n) : ñng hé mét nhµ vua (diÔn ra ë ViÖt Nam Qu©n ®éi t¸m nðíc tð b¶n (Anh, Ph¸p, §øc, vµo cuèi thÕ kØ XIX). MÜ, Nga, I-ta-li-a, ¸o - Hung, NhËt B¶n) hîp t¸c víi nhau ®Ó ®µn ¸p NghÜa Hoµ ®oµn ë Chñ nghÜa c¬ héi : Khuynh hðíng tð tðëng Trung Quèc vµo n¨m 1900. chÝnh trÞ trong phong trµo c«ng nh©n tõ cuèi thÕ kØ XIX chñ trð¬ng tõ bá nh÷ng nguyªn t¾c cña c¸ch m¹ng v« s¶n, tho¶ hiÖp v« nguyªn t¾c víi giai cÊp tð s¶n. 153

N Tð b¶n ®éc quyÒn (giai ®o¹n) : Giai ®o¹n ph¸t triÓn cña chñ nghÜa tð b¶n, thðêng gäi Nhµ nðíc kiÓu míi : Nhµ nðíc ®ðîc thµnh lµ giai ®o¹n ®Õ quèc tiÕp sau giai ®o¹n tù lËp sau khi c¸ch m¹ng v« s¶n thµnh c«ng. do c¹nh tranh. Mét trong nh÷ng ®Æc ®iÓm Kh¸c víi nhµ nðíc cña chñ n«, phong kiÕn, næi bËt lµ sù h×nh thµnh c¸c c«ng ti ®éc quyÒn. tð s¶n - nh÷ng giai cÊp thèng trÞ, nhµ nðíc kiÓu míi b¶o vÖ quyÒn lîi cña nh©n d©n lao Tð b¶n tµi chÝnh : Sù kÕt hîp chÆt chÏ ®éng. C«ng x· Pa-ri 1871 lµ nhµ nðíc gi÷a tð b¶n c«ng nghiÖp vµ tð b¶n ng©n kiÓu míi. hµng trong giai ®o¹n ®Õ quèc chñ nghÜa. P Tð s¶n d©n téc : Bé phËn giai cÊp tð s¶n ë nðíc thuéc ®Þa, phô thuéc, thðêng bÞ ®Õ Ph¸t xÝt (chñ nghÜa) : H×nh thøc chuyªn quèc chÌn Ðp vÒ quyÒn lîi, cã m©u thuÉn chÝnh cña bän tð b¶n, ®Õ quèc ph¶n ®éng víi chÝnh quyÒn thùc d©n, phong kiÕn, nhÊt, hiÕu chiÕn nhÊt, chñ trð¬ng thñ tiªu trong mét chõng mùc nhÊt ®Þnh cã tinh thÇn mäi quyÒn tù do c¬ b¶n cña con ngðêi, ®Êu tranh chèng ®Õ quèc, phong kiÕn, khñng bè, ®µn ¸p tµn b¹o nh©n d©n, g©y nhðng kh«ng triÖt ®Ó. chiÕn tranh x©m lðîc ®Ó thèng trÞ thÕ giíi. Tð s¶n m¹i b¶n : TÇng líp tð s¶n ë nðíc Phô thuéc (nðíc) : Quèc gia tuy kh«ng bÞ thuéc ®Þa vµ phô thuéc cã quyÒn lîi g¾n víi c¸c nðíc ®Õ quèc x©m chiÕm, trùc tiÕp ®Õ quèc, chèng l¹i phong trµo yªu nðíc cña thèng trÞ, song vÉn lÖ thuéc vµo chóng. nh©n d©n. Q X Quý téc míi : TÇng líp quý téc phong kiÕn X« viÕt : Tæ chøc tù qu¶n cña nh©n d©n, ra ®· tð s¶n ho¸, kinh doanh tð b¶n chñ nghÜa, ®êi trong phong trµo c¸ch m¹ng 1905 - 1907 xuÊt hiÖn ë ch©u ¢u vµo thÕ kØ XVI, m¹nh ë Nga. ®ã lµ tæ chøc chÝnh quyÒn c¸ch nhÊt ë Anh, lµ lùc lðîng quan träng l·nh ®¹o m¹ng, tiÒn th©n cña Nhµ nðíc Liªn X« C¸ch m¹ng tð s¶n Anh thÕ kØ XVII. vÒ sau. T Thuéc ®Þa : Nðíc bÞ thùc d©n x©m lðîc vµ thèng trÞ, mÊt hoµn toµn quyÒn ®éc lËp. Thuéc ®Þa - nöa phong kiÕn (nðíc) : Thùc chÊt lµ nðíc thuéc ®Þa, nhðng chÕ ®é phong kiÕn ®ðîc duy tr× ®Ó lµm tay sai cho thùc d©n trong viÖc ®µn ¸p, bãc lét nh©n d©n. 154

Trang M ôc lôc PhÇn mét lÞch sö thÕ giíi lÞch sö thÕ giíi cËn ®¹i (Tõ gi÷a thÕ kØ XVI ®Õn n¨m 1917) Chð¬ng I thêi k× x¸c lËp cña chñ nghÜa tð b¶n (Tõ gi÷a thÕ kØ XVI ®Õn nöa sau thÕ kØ XIX) Bµi 1 : Nh÷ng cuéc c¸ch m¹ng tð s¶n ®Çu tiªn 3 Bµi 2 : C¸ch m¹ng tð s¶n Ph¸p cuèi thÕ kØ XVIII 10 Bµi 3 : Chñ nghÜa tð b¶n ®ðîc x¸c lËp trªn ph¹m vi thÕ giíi 18 Bµi 4 : Phong trµo c«ng nh©n vµ sù ra ®êi cña chñ nghÜa M¸c 28 Chð¬ng II 35 39 C¸c nðíc ©u - mÜ 45 cuèi thÕ kØ XIX - ®Çu thÕ kØ XX 51 Bµi 5 : C«ng x· Pa-ri 1871 56 Bµi 6 : C¸c nðíc Anh, Ph¸p, §øc, MÜ cuèi thÕ kØ XIX - ®Çu thÕ kØ XX 58 Bµi 7 : Phong trµo c«ng nh©n quèc tÕ cuèi thÕ kØ XIX - ®Çu thÕ kØ XX 155 Bµi 8 : Sù ph¸t triÓn cña kÜ thuËt, khoa häc, v¨n häc vµ nghÖ thuËt thÕ kØ XVIII - XIX Chð¬ng III ch©u ¸ thÕ kØ XVIII - ®Çu thÕ kØ XX Bµi 9 : Ên §é thÕ kØ XVIII - ®Çu thÕ kØ XX Bµi 10 : Trung Quèc gi÷a thÕ kØ XIX - ®Çu thÕ kØ XX

Bµi 11 : C¸c nðíc §«ng Nam ¸ cuèi thÕ kØ XIX - ®Çu thÕ kØ XX 63 Bµi 12 : NhËt B¶n gi÷a thÕ kØ XIX - ®Çu thÕ kØ XX 66 Chð¬ng IV 70 chiÕn tranh thÕ giíi thø nhÊt (1914 - 1918) 73 Bµi 13 : ChiÕn tranh thÕ giíi thø nhÊt (1914 - 1918) Bµi 14 : ¤n tËp lÞch sö thÕ giíi cËn ®¹i (Tõ gi÷a thÕ kØ XVI ®Õn n¨m 1917) lÞch sö thÕ giíi hiÖn ®¹i (PhÇn tõ n¨m 1917 ®Õn n¨m 1945) Chð¬ng I c¸ch m¹ng th¸ng mðêi nga n¨m 1917 vµ c«ng cuéc x©y dùng chñ nghÜa x· héi ë liªn x« (1921 - 1941) Bµi 15 : C¸ch m¹ng th¸ng Mðêi Nga n¨m 1917 vµ cuéc ®Êu tranh 75 b¶o vÖ c¸ch m¹ng (1917 - 1921) 82 Bµi 16 : Liªn X« x©y dùng chñ nghÜa x· héi (1921 - 1941) Chð¬ng II 87 93 ch©u ©u vµ nðíc MÜ gi÷a hai cuéc chiÕn tranh thÕ giíi (1918 - 1939) Bµi 17 : Ch©u ¢u gi÷a hai cuéc chiÕn tranh thÕ giíi (1918 - 1939) Bµi 18 : Nðíc MÜ gi÷a hai cuéc chiÕn tranh thÕ giíi (1918 - 1939) Chð¬ng III ch©u ¸ gi÷a hai cuéc chiÕn tranh thÕ giíi (1918 - 1939) Bµi 19 : NhËt B¶n gi÷a hai cuéc chiÕn tranh thÕ giíi (1918 - 1939) 96 Bµi 20 : Phong trµo ®éc lËp d©n téc ë ch©u ¸ (1918 - 1939) 99 Chð¬ng IV chiÕn tranh thÕ giíi thø hai (1939 - 1945) Bµi 21 : ChiÕn tranh thÕ giíi thø hai (1939 - 1945) 104 156

Chð¬ng V sù ph¸t triÓn cña khoa häc - kÜ thuËt vµ v¨n ho¸ thÕ giíi nöa ®Çu thÕ kØ XX Bµi 22 : Sù ph¸t triÓn cña khoa häc - kÜ thuËt vµ v¨n ho¸ thÕ giíi 109 nöa ®Çu thÕ kØ XX 112 Bµi 23 : ¤n tËp lÞch sö thÕ giíi hiÖn ®¹i (PhÇn tõ n¨m 1917 ®Õn n¨m 1945) PhÇn hai lÞch sö ViÖt Nam Tõ n¨m 1858 ®Õn n¨m 1918 Chð¬ng I cuéc kh¸ng chiÕn chèng thùc d©n ph¸p tõ n¨m 1858 ®Õn cuèi thÕ kØ XIX Bµi 24 : Cuéc kh¸ng chiÕn tõ n¨m 1858 ®Õn n¨m 1873 114 Bµi 25 : Kh¸ng chiÕn lan réng ra toµn quèc (1873 - 1884) 119 Bµi 26 : Phong trµo kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p trong nh÷ng n¨m cuèi thÕ kØ XIX 125 Bµi 27 : Khëi nghÜa Yªn ThÕ vµ phong trµo chèng Ph¸p cña ®ång bµo 131 miÒn nói cuèi thÕ kØ XIX 134 Bµi 28 : Trµo lðu c¶i c¸ch duy t©n ë ViÖt Nam nöa cuèi thÕ kØ XIX Chð¬ng II 137 143 x· héi ViÖt Nam tõ n¨m 1897 ®Õn n¨m 1918 150 Bµi 29 : ChÝnh s¸ch khai th¸c thuéc ®Þa cña thùc d©n Ph¸p 152 vµ nh÷ng chuyÓn biÕn vÒ kinh tÕ, x· héi ë ViÖt Nam 153 Bµi 30 : Phong trµo yªu nðíc chèng Ph¸p tõ ®Çu thÕ kØ XX ®Õn n¨m 1918 Bµi 31 : ¤n tËp lÞch sö ViÖt Nam tõ n¨m 1858 ®Õn n¨m 1918 Nh÷ng sù kiÖn chÝnh trong SGK LÞch sö 8 B¶ng tra cøu mét sè thuËt ng÷ trong SGK LÞch sö 8